^

Cishingini Agwara Kambari [asg]

Cishingini: Cishingini Agwara Kambari [asg] (Bible)

copyright © 2025 Language Development and Translation Initiative (LDTI)
Language: (Cishingini)
Contributor: The Seed Company

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution Share-Alike license 4.0.

You have permission to share and redistribute this Bible translation in any format and to make reasonable revisions and adaptations of this translation, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

If you redistribute this text, you must distribute your contributions under the same license as the original.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2025-07-09

ePub generated by Haiola 11 Mar 2026 from source files dated 9 Jul 2025
eBible.org certified

ff342a73-d285-5f4f-952c-a0c91ef11d25

Ugiti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

UGITI

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ka nampa ki ta̱ a kadanshi ku uyaꞋin wa aduniyan, koɓolo n ugiti u vuma, n ugiti wu unushi n atakaci a aduniyan n tsu na Ka̱shile ko tsu tono n uma. Katagarda ku Ugiti ki ta̱ upeci ali ugboku u gbagbaꞋin u re.

1 UyaꞋin wa aduniyan n tsumani tsu ugiti tsu vuma. Ta punu ukuna wa̱ A̱da̱mu n Hauwa, Kayinu n Habila, Nufu m mini ma na ma lyaꞋi aduniyan, m mashilya mu ugaɗi ma Babila 1-11.

2 Tsumani tsu tsukaya ci cau tsa aza a Isaraila. Vuza iyain ɗaɗa Ibirahi a̱yi vu na wi n uneki u ka̱ɗu n kutono ku Ka̱shile. Ɗa o tonoi n tsumani tsu maku ma̱ ni Ishaku m matsukaya Yakubu (a̱yi na e ci ɗeke Isaraila), m muku kupa n i re n Yakubu ele vuza okpoi kumi ku umaci kupa n u re ka aza a Isaraila. Kadanshi ku utsura ko bonoi u maku mo yoku punu, Isufu, koɓolo n ukuna u na u bankai Yakubu m muku n ni n na m buwai n limata i le a Masar.

Katagarda ka nampa kpamu ka yaꞋan ta̱ kadanshi ka uma. Ili yu utsura i ɗaɗa ili i na Ka̱shile ka yaꞋin. Ka̱ gita̱ ta̱ n kudana Ka̱shile kaꞋa ka yaꞋin aduniyan, ɗa ko kotsosoi n ukuna wu uzuwakpani u na u danai Ka̱shile ki ta̱ a kulyaꞋa kelime n kindana uma a̱ ni. Punu a katagarda ka ra̱ka̱, ukuna u Ka̱shile u ɗa u walai kelime, a̱yi vu na u tsu yaꞋanka uma afada ka̱ta̱ u takacika aza a na a nusai. U uka le kelime ka̱ta̱ kpamu u ɓa̱nka̱ le, n u lapulai nwalu n le. Katagarda ka tsumani ka nampa a ɗana ta̱ kaꞋa adama a na ka ɗika kadanshi ku uneki wa̱ a̱ɗu u uma n tsu na ka̱ kuɓa̱nka̱ uneki u ka̱ɗu u nanlo u gbama.

Ili i na yu udari a katagarda ka nampa.

UyaꞋin wa aduniyan n uyaꞋin u vuma 1:1; 2:25

Ugiti wu unushi n ugiti wa atakaci 3:1-24

Ili i na i ɗikai wa̱ A̱da̱mu ali a kubana u Nufu 4:1; 5:32

Nufu m mini ma na ma lyaꞋi aduniyan, 6:1; 10:32

Mashilya ma Babila 11:1-9

Ili i na i ɗikai u Shem ali a kubana u Iburam 11:10-32

Ɗa aza a utsura, Ibirahi, Ishaku n Yakubu 12:1; 35:29

Ntsukaya n Isuwa 36:1-43

Isufu nu nkoshi n ni 37:1; 45:28

Aza a Isaraila a iɗika i Masar 46:1; 50:26

1

UyaꞋin wa aduniyan

1 A ayin a̱ ugiti, Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ gaɗi n iɗika. 2 Ana u yaꞋin iɗika, ta i ɗa yi nannai babu ili, ka̱yimbi kaꞋa ka palai mala dem. Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ka̱na̱i kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ punu a gaɗi vu mini va.

3 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;YaꞋan ubuta̱ dem wa akana.&gt;&gt; Ɗa ta na ubuta̱ wa akanai. 4 Ana Ka̱shile ke enei kutashi ku gaꞋan ta̱, ɗa u pecei ka̱yimbi n kutashi. 5 Ɗa Ka̱shile ke ɗekei kutashi ka Kanna, ka̱yimbi kpamu Kayin. U yaꞋan ta̱ ili i nampa ya a kanna ka iyain. Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo, ele dem kanna ke te kaꞋa.

6 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;N zuwa ta̱ ka̱ba̱nga̱ ke pece mini ugboku u re, mini ma gaɗi m mini ma ɗaka.&gt;&gt; 7 Ɗa ta na ili yo okpoi nannai. Ka̱shile ka yaꞋin nannai adama a na u pecuku mini ma na mi gaɗi m mini ma na mi ɗaka. 8 Ɗa Ka̱shile ke ɗekei ka̱ba̱nga̱ ka, &lt;&lt;Gaɗi.&gt;&gt; U yaꞋan ta̱ ili i nampa ya a kanna ke ire. Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: ele dem kanna ke ire kaꞋa.

9 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ mini ma na mi ɗaka mo ɓolongu a̱ ubuta̱ u te, adama a na iɗika i ɗekpu yu uta̱ kau.&gt;&gt; Ɗa ta na ili yo okpoi nannai. 10 Ɗa Ka̱shile ke ɗekei ubuta̱ u ɗekpu wa, &lt;&lt;Iɗika,&gt;&gt; ubuta̱ u mini kpamu, &lt;&lt;Mala.&gt;&gt; Ɗa Ka̱shile ke enei ili i na u yaꞋin va yi ta̱ n ugaꞋin.

11 Ɗaɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;YaꞋan iɗika dem yu uta̱ka̱ n yutishi, mi ta̱ ma na ma kumatsa icuꞋu i le, ilya i matsa ilya, nɗanga kpamu mu uta̱ka̱ n icuꞋu i na i kumatsa otoku e le nɗanga.&gt;&gt; Ɗa ta na ili yo okpoi nannai. 12 Ɗa iɗika dem i ka̱na̱i kuta̱ka̱ n ica̱Ꞌa̱shi kakau. IcuꞋu i ka̱na̱i kumatsasa icuꞋu uteku ci le kakau. Ɗa ta na Ka̱shile ke enei ili i na u yaꞋin va i gaꞋan ta̱. 13 Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: ele dem kanna ka tatsu kaꞋa.

14 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;YaꞋan kutashi kakau gaɗi ka akana, adama a na u pece kanna n kayin. A zuwa le ta̱ o okpo urotu u na u kupece ayin, ayin a̱ lyushi, n ayin a irana, n a̱ya̱. 15 Ka̱sukpa̱ kutashi kakau gaɗi kpamu ka akana a̱ ubuta̱ dem.&gt;&gt; Ɗa ta na ili yo okpoi nannai dem. 16 Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ kutashi ku gbagbaꞋin ku re. Kutashi ku gbayin ku ɗaɗa. Kanna ka lyaꞋa tsugono n kanna, wotoi kpamu n kayin. Ɗa u doku u yaꞋin azangata kpamu. 17 Ka̱shile ka zuwa ta̱ ili i kutashi ya i yongo gaɗi, adama a na a akana a iɗika, 18 ciya̱ a lyaꞋa tsugono n kanna n kayin e pece kpamu kutashi n ka̱yimbi. Ɗa Ka̱shile ke enei ili i nanlo ya i gaꞋan ta̱. 19 Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: na lo dem a kanna ka̱ na̱shi kaꞋa.

20 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;YaꞋan mini ma shana n adan n ili i wuma dem, ka̱ta̱ gaɗi kpamu u shana n icuꞋu yi nnu kakau.&gt;&gt; 21 Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin ili i gbagbaꞋin i mala n icuꞋu ya adan kakau, nu nnu kakau kpamu nannai. Ɗa Ka̱shile ke enei ili i nanlo dem i ɗa i gaꞋan ta̱. 22 Ɗa Ka̱shile ka zuwakai le una̱singai, u danai, &lt;&lt;Matsai ka̱ta̱ i shatangu mala, nnu kpamu i yimkpa ka̱ta̱ i shatangu iɗika.&gt;&gt; 23 Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: na lo dem a kanna ka tawun kaꞋa.

24 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;YaꞋan iɗika yu uta̱ka̱ n ili i wuma yaba dem n vicuꞋu vi ni, nnama ra̱ka̱, nu nnama m kpaꞋa koɓolo n aza a na i o kurono a̱tsuma̱ a iɗika.&gt;&gt; Ɗa ta na ili yo okpoi nannai. 25 Ka̱shile ka yaꞋin icuꞋu yi nnama m kpaꞋa nu n kakamba dem, aza a wawaꞋa n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ yaba dem a kumatsa icuꞋu i ni. Ɗa Ka̱shile ke enei ili i nanlo dem i gaꞋan ta̱.

26 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;YaꞋan ci yaꞋan vuma n iyotsonoi i tsu, ka̱ta̱ a yaꞋan kpamu tsu tsu. Ele ɗa aza a na a kulyaꞋaka adan a na i a mala tsugono, nnu n na mi gaɗi, nu nnama m kpaꞋa nu n kakamba, nu nnama n wawaꞋa n na mi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem.&gt;&gt; 27 Nannai ɗa Ka̱shile ka yaꞋin vuma uteku tsu na a̱yi wi, n iyoci i Ka̱shile i ɗa u yaꞋin ni, u yaꞋan le ta̱ vuka n vali. 28 Ɗa Ka̱shile ka zuwakai le una̱singai, ɗa u danai, &lt;&lt;Yimkpai, ka̱ta̱ i shatangu aduniyan, i ka̱na̱ i ɗa ka̱ta̱ i lyaꞋa tsugono tsa adan a na i a mala, nu nnu n gaɗi koɓolo nu nnama n na mi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem.&gt;&gt; 29 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;La̱na̱, n neke ɗa̱ ta̱ mita̱ dem ma na mi a iɗika ma na ma kumatsa icuꞋu, nu nɗanga dem n umaci u le u na wi n icuꞋu punu, adama a na o okpo ilikulya wa̱ ɗa̱. 30 N neke ta̱ nnama n na mi a iɗika dem, nu nnu, nu nnama n na kpamu mi o kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, n ili i na yi a kuyinvika dem ica̱Ꞌa̱shi dem, adama a na yo okpo ilikulyaꞋa i le.&gt;&gt; Ta ta na ili yo okpoi nannai. 31 Ɗa Ka̱shile ka̱ la̱na̱i ili i na u yaꞋin dem, ɗa we enei i ɗa i gaꞋan ta̱ ka̱u. Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: na lo dem a kanna ka̱ ta̱li kaꞋa.

2

A kanna ke cindere ɗa Ka̱shile ka uvukai

1 Ɗaɗa kuyaꞋan ku gaɗi n iɗika koɓolo n ili i na yi punu dem ku kotsoi. 2 A kanna ke cindere ɗa Ka̱shile ko kotsoi ulinga u na u yaꞋin, ɗa wu uvukai a kanna ke cindere ka adama a ulinga u na u yaꞋin va. 3 Ɗa Ka̱shile ka zuwakai kanna ke cindere ka una̱singai ɗa u bonokoi kaꞋa kanna ka ciɗa, adama a na a kanna ka nanlo kaꞋa Ka̱shile ku uvukai.

Ka̱shile ka yaꞋin vali n vuka

4 Na va ɗaɗa arabali a tsu na a yaꞋin gaɗi n iɗika.

Ana Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin gaɗi n iɗika, 5 babu mita̱ ko yutishi i yoku i na yu uta̱i a iɗika. Adama a na a ayin a nanlo Ka̱shile Vuzavaguɗu babu na u gita̱i kuyoꞋo mini. Babu vuza na kpamu u kucimba iɗika ya, 6 ama ayin a nanlo iɗika i ɗa i ci jemgbe ka̱ta̱ i ta̱na̱ta̱ngu ubuta̱ dem. 7 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u maꞋin ikyamba i vuma n kubuta̱ ki iɗika.* Ɗa wu uvula̱ka̱ yi ni ayinviki a wuma a̱ vunu vi ni, ɗa vuma wo okpoi n wuma.

8 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin kashina ka nɗanga Adini a kasana, ta ɗe u zuwai vuma vu na u yaꞋin va. 9 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u zuwai icuꞋu yi nɗanga kakau m gbonguroi punu a kashina ka. Ɗa u zuwai nɗanga n na mi n ugaꞋin u kinda punu n na n kumatsa umaci u singai e mere ma kashina ma, ɗa u zuwai kpamu punu nɗanga n re, me te ma na me kuneke wuma, me te kpamu ma na me kuneke vuza kuyeve ki ili i singai n i gbani-gbani dem.

10 Kuyene kuta̱i a Adini, ɗa ku neꞋi kashina ka mini ɗa ku peciki ali ugboku u na̱shi. 11 Kula ku kuyene ku iyain ku ɗaɗa Pishon, ku ɗaɗa ku ci yene a kubana a iɗika i Havila gbende a̱ ubuta̱ u na azanariya i. 12 Azanariya a iɗika i nanlo i ta̱ ciɗa, a̱ta̱mba̱ n atali a singai i ta̱ ɗe feu a̱ ubuta̱ wa. 13 Kuyene ku ire ku ɗaɗa e ci ɗeke Gihon, ku ci yene ta̱ a iɗika i Kushi dem. 14 Kula ku kuyene ku tatsu ku ɗaɗa Tigirisu, ku ci yene ta̱ a kuwala a uɓon u kasana u Asiriya. Kuɗolu ku na̱shi tamkpamu ku ɗaɗa e ci ɗeke Yufiretu.

15 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u zuwai vuma va punu a Kashina ka Adini ka. Adama a na wi inda ka̱ta̱ u cimba kaꞋa mayin. 16 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Vi ta̱ a kufuɗa va lyaꞋa nɗanga n na mi punu a kashina ka dem, 17 sai maɗanga ma na ma kuzuwa vuza u yaꞋan n kuyeve ki ili i singai n i gbani-gbani ma ɗaɗa va kulyaꞋa ba. Kanna ka na baci vi lyaꞋi maꞋa, vi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

18 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;U gaꞋan vuma u yongo endeꞋen ni ba. Mi ta̱ a kuyaꞋanka yi ka̱ɓa̱nki ka singai.&gt;&gt;

19 N kayala ki iɗika kaꞋa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin nnama n kakamba koɓolo nu nnu n gaɗi dem. Ɗa u tuka̱i le a̱ ubuta̱ u vuma adama a na we ene ko nini ɗai u kuɗeke le, tsu na baci de dem u ɗekei manama ɗa ta na u kokpo kula ku ni. 20 Ɗa vuma va u neꞋi nnama nu nnu n gaɗi ra̱ka̱ ula.

Ama A̱da̱mu u ciya̱ punu ka̱ɓa̱nki ka na ka yaꞋin ni ba. 21 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u zuwai vuma va alavu a na a̱ kuwa̱i ni. Ayin a na wi alavu, ɗa u talai ketele ka kakambu ka vali ka, ɗa u bonoi u palai ubuta̱ wa n inyama. 22 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin vuka n ketele ka na u talai va, ɗa u bankai vuma va.

23 Ɗa vuma va vu danai,

&lt;&lt;Na va ɗaɗa ketele ka na kuta̱i wa̱ va̱,

n inyama i na yu uta̱i wa̱ va̱.

Kula ku ni ku ɗa &lt;vuka&gt;

adama a na ta punu a̱ uta̱ka̱i ni u vali.&gt;&gt; †

24 I ɗaɗa i zuwai ɗa vuma u kuka̱sukpa̱ a̱na̱ku a̱ ni n esheku, adama a na u ɓolongu ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u te n vuka vi ni, ka̱ta̱ o okpo ikyamba i te.

25 Vali va n vuka vi ni dem oshomboɗi a ɗa i, ama babu vuza na u panai wono u vutoku.

3

Vuma u nusakai Ka̱shile

1 Koko ka laꞋa ta̱ nnama n na Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin dem n ugboji. Ɗa ke ecei vuka va, &lt;&lt;Mayu ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;Ka̱ta̱ i lyaꞋa umaci wu nɗanga u na wi punu a kashina ka ba?&gt; &gt;&gt;

2 Ɗa vuka va vu danai koko kaꞋa, &lt;&lt;Ci ta̱ a kufuɗa tsa lyaꞋa umaci wu nɗanga dem n na mi punu a kashina ka, 3 ama Ka̱shile ka dana ta̱, &lt;Ka̱ta̱ i lyaꞋa maɗanga ma na mi punu e mere ma kashina ma ba. Ko kusaꞋwa ka̱ta̱ i saꞋwa ba. Kanna ka na baci i saꞋwai maꞋa, yi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt; &gt;&gt;

4 Ama ɗa koko ka danai vuka va, &lt;&lt;Mayun ɗa i kukuwa̱ ba. 5 Ka̱shile ka ke yeve ta̱ kanna ka na baci i lyaꞋi maɗanga ma, a̱shi a̱ ɗa̱ i ta̱ a ku paɗukpa, ka̱ta̱ kpamu yo okpo uteku tsu Ka̱shile.* Yi ta̱ e kuyeve ili i gbanigbani n ili i singai.&gt;&gt;

6 Ana vuka va ve enei umaci u maɗanga wa wi ta̱ n ugaꞋin u kulyaꞋa, n ugaꞋin u kinda. U ciga ta̱ kpamu u ciya̱ cicoꞋo tsu na ci punu, ɗa u taꞋi umaci u maɗanga wa ɗa u lyaꞋi. Ɗa u neꞋi vali va, ɗaɗa u lyaꞋi feu. 7 Ɗa dem vi le a̱shi e le a paɗukpai, ɗa e enei ka̱ci ke le oshomboɗi. Ɗa a̱ jilya̱i a̱vuku a maɗanga ma̱ ma̱biri, ɗa a yaꞋankai ka̱ci ke le ciyampa.

8 N kulivi, ɗa a panai izumgbi i Ka̱shile Vuzavaguɗu a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a kashina ka, ɗa a sumai e sheɗeki punu a nɗanga n kashina ma. 9 Ama ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu ke ɗekei vuma va, u danai, &lt;&lt;Te ɗai vi?&gt;&gt;

10 Ɗa vuma va wu ushuki, &lt;&lt;M panaka wu ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a kashina ɗaɗa m panai wovon, adama a na mi ta̱ koshomboɗi ɗa n sheɗeki.&gt;&gt;

11 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu we ecei ni, &lt;&lt;Yayi u danai koshomboɗi kaꞋa vi? Ko vi lyaꞋa ta̱ maɗanga ma na n danai ka̱ta̱ vi lyaꞋa ba va?&gt;&gt;

12 Ɗa vuma va u danai, &lt;&lt;Vuka vu na vu nekei mu u yongo nu mpa, a̱yi ɗa u taꞋi maɗanga ma ɗa u neꞋi mu ɗa n lyaꞋi.&gt;&gt;

13 Ka̱shile Vuzavaguɗu ke ecei vuka va, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin nannai?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Koko kaꞋa ka̱ ya̱nsa̱i mu, ɗa n lyaꞋi.&gt;&gt;

14 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai koko ka,

&lt;&lt;An vi yaꞋin nannai, una̱ u na mi a kuyaꞋanka wu, u laꞋa ta̱ wu nnama m kpaꞋa

koɓolo nu n kakamba dem ali nu nnu feu.

Vi ta̱ a kuyaꞋan nwalu n ka̱tsuma̱ ka̱ nu o kurono a iɗika. Kubuta̱ ku ɗa vi kulyaꞋa

a ayin a wuma a̱ nu ra̱ka̱.

15 Mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ tsurala

avu n vuka va,

a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n nu koɓolo nu ntsukaya n vuka ma. Wi ta̱ o kuɓoso wu a kaci,

ama avu vi ta̱ a kuluma yi a̱ ka̱civa̱.&gt;&gt;

16 Ɗa u danai vuka va,

&lt;&lt;Vi ta̱ e kene atakaci n a̱bunda̱i a na n kuneke wu a̱ ubuta̱ u limata.

Nu mɓa̱la̱ n ɗa va kumatsa muku.

Ka̱ɗu ka̱ nu ki ta̱ o kuyongo a̱ ubuta̱ u vali nu,

a̱yi ɗa ta na u kulyaꞋa tsugono wa̱ nu.&gt;&gt;

17 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai A̱da̱mu, †

&lt;&lt;Adama a na vu pana ta̱ kadanshi ka vuka vu nu, ɗa vi lyaꞋi maɗanga ma na n danai nu &lt;Ka̱ta̱ vi lyaꞋa ba,&gt; adama a̱ nu n yaꞋanka ta̱ iɗika dem una̱,

sai vi yaꞋan atakaci kafu vi lyaꞋa,

ali kanna ka na vu kuwa̱i.

18 Iɗika yi ta̱ a kumatsa awana m mita̱ ma gbani-gbani,

imacishi i kakamba i ɗa kpamu va kulyaꞋa.

19 Vi ta̱ e kulemgbe

kafu vi lyaꞋa ilikulya,

ali kanna ka na vu bonoi punu a iɗika ya,

adama a na ta punu vu uta̱i.

Avu kubuta̱ ku ɗa,

a̱ kubuta̱ ku ɗa kpamu vo kubono.&gt;&gt;

20 Ɗa A̱da̱mu u neꞋi vuka vi ni kula Hawa, ‡ adama a na a̱yi ɗa u kokpo akaya a uma ra̱ka̱.

21 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋankai A̱da̱mu n vuka vi ni aminya a ukpan.

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Gogo na vuma wo okpo ta̱ tsu tsu, u yeve ta̱ kasingai n kawuya. Ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ yi u taꞋa ali u lyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka nɗanga n kuneke wuma n kasingai ba, ta lo wo yongo n wuma kowanai&gt;&gt; 23 Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u lokoi vuma va punu a Kashina ka Adini ka. Adama a na u bana u yaꞋan vicimba a̱ ubuta̱ u na a̱ uta̱ka̱i ni. 24 Ana u lokoi vuma va, ɗa u zuwai ɗe corobi§ a̱ na̱shi punu a kashina ka a uɓon u kasana, n otokobi a akina a kulyaꞋa una̱ u re dem adama a na a̱ sa̱nka̱ vuma va kuꞋuwa a kashina ka.

4

Kayinu n Habila

1 Ɗa A̱da̱mu u vaki n vuka vi ni Hawa, ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱, ɗa u matsai Kayinu.* Ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ mu ta̱, ɗa n ciya̱i kolobo.&gt;&gt; 2 Ayin a na i lo, ɗa u matsakai ni vangu ɗa u neꞋi ni kula Habila.

Ana u gbonguroi ɗa wo okpoi maguɓi, a̱yi Kayinu tamkpamu wo okpoi kacimbi. 3 A ayin a vukyaꞋa, ɗa Kayinu u bankai Vuzavaguɗu n kuneꞋe ki ili i kashina i ni. 4 Ama a̱yi Habila u zagbai mokyon ma singai ma na a̱ gita̱i kumatsa. Ɗa u kiɗai, ɗa u bankai Vuzavaguɗu nu mɓurusa. Ɗa ta na Vuzavaguɗu wi isai alyuka a̱ ni. 5 Ama u pana uyoꞋo u Kayinu n alyuka a̱ ni ba. Ɗa Kayinu u yaꞋin wupa, ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i.

6 Ɗa Vuzavaguɗu we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin wupa? Yiɗa̱i i zuwai ɗa asuvu a̱ nu a̱ na̱mgba̱i? 7 Ashe vi yaꞋan baci ili i singai a kisa i ɗa ba? Vu lapula baci ba, unushi u ɗa lo a̱ utsutsu a kuvana wu, adama a na u lyaꞋa utsura u nu. Ama u gaꞋan ta̱ vu laꞋa u ɗa.&gt;&gt;

8 Ɗa Kayinu u danai vangu vi ni Habila, &lt;&lt;YaꞋan tsu bana a kakamba.&gt;&gt; Ele ɗe a kakamba, ɗa Kayinu u ga̱la̱i Habila.

9 Ayin a na i lo, ɗa Vuzavaguɗu we ecei Kayinu, &lt;&lt;Te ɗai ambu wi?&gt;&gt;

Ɗa Kayinu wu ushuki, &lt;&lt;Mpa n yeve ba. Mpa ɗa kindi ka vangu va̱?&gt;&gt;

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin nannai? Adama a na mpasa n ambu mi ta̱ a malapa mu una̱ punu a iɗika a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱. 11 Gogo na iɗika i na i ɓa̱yuwa̱i adama a na yi isa mpasa n ambu e ekiye a̱ nu, i yaꞋanka wu ta̱ una̱. 12 Ubuta̱ u na vu banai dem, ko vi yaꞋan ulinga nini, iɗika ya yo kudoku ya matsa ili ba. Uteku n anana vo okpo ta̱ vuza vu ka̱ka̱ra̱sa̱ punu a iɗika.&gt;&gt;

13 Ɗa Kayinu u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Atakaci a̱ va̱ a laꞋa ta̱ utsura u va̱. 14 Gogo na vu loko mu ta̱ a iɗika ya, mi ta̱ o kokpo usokongi a̱ ubuta̱ u nu, ka̱ta̱ mo okpo ka̱ka̱ra̱shi punu a aduniyan, vuza na we enei mu dem wi ta̱ a kuna mu.&gt;&gt;

15 Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Ta nannai ba! Vuza na baci dem wu unai Kayinu mi ta̱ feu a kutakacika yi ali kucindere.&gt;&gt; Ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai ni urotu adama a na vuza na de dem u cinai ni ka̱ta̱ wu una yi ba. 16 Ɗa Kayinu u ka̱sukpa̱i kelime ka Vuzavaguɗu ɗa u lazai u banai u da̱sa̱ngi a iɗika i Nodu a Kasana ka Adini.

Ntsukaya n Kayinu

17 Ɗaɗa Kayinu u vaki n vuka vi ni ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱ u matsai maku ɗa u neꞋi ni kula Anuhu. Ayin a nanlo a̱yi a kumaꞋa likuci ɗa u nekei likuci ya n kula ku maku ma̱ ni Anuhu. 18 Ɗa a matsakai Anuhu maku ɗa u nekei ni kula Iradu, ɗa Iradu u matsai Mehaluja ɗa Mehaluja u matsai Metusela esheku a Lameji.

19 Lameji u zuwai a̱ma̱ci e re vuza te kula ku ni ku ɗa Ada kula ku vuza te Zila. 20 Ɗa Ada u matsai Jabalu, a̱yi ɗa esheku a aza a na o kuyongo a̱ a̱pa̱m n a guɓai kuzuwa ku le. 21 Vuza ni ɗa Jabalu vuza na wi esheku a awaꞋi a umolu n a̱liki a ishari. 22 Ɗa Zila u matsai Tubula-kayinu vuza na u ci yima ila̱nga̱ n iyum. Taku vu Tubala-kayinu a̱yi ɗa Nama.

23 Kanna ke te Lameji u danai a̱ma̱ci e re a̱ ni,

&lt;&lt;Ada n Zila, panakai mu,

a̱ɗa̱ a̱ma̱ci a Lameji,

n saꞋwa ta̱ kuna kolobo ko yoku

adama a na u uka mu ta̱ muna.

24 I baci a kuna uma e cindere adama a vuza na wu unai Kayinu,

I ta̱ a kuna uma amangatatsunkupa n uma e cindere adama a vuza na baci wu unai Lameji.&gt;&gt;

25 Ɗa A̱da̱mu u doku u vaki n vuka vi ni, ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱. Ɗa u matsai maku mo yoku, ɗa vuka vi neꞋi ni kula Shitu.† U danai, &lt;&lt;Ka̱shile ke neke mu ta̱ maku mo yoku, adama a na Habila u buwa lo ba, Kayinu wu una yi ta̱.&gt;&gt; 26 Shitu feu u matsai maku mo kolobo, ɗa u neꞋi ni kula Enos.

A ayin a nanlo a ɗa uma a̱ ka̱na̱i kuɗeke kula ku Vuzavaguɗu.

5

A ayin a̱ A̱da̱mu a Kubana a Ayin a̱ Nufu

1 Na va ɗaɗa tsumani tsu muku ma̱ A̱da̱mu.

A ayin a na Ka̱shile ka yaꞋin vuma u yaꞋan yi ta̱ n iyoci i Ka̱shile. 2 U yaꞋin le vuka n vali, ɗa u zuwakai le una̱singai. Ana u yaꞋin le u ɗekei le &lt;&lt;Uma.&gt;&gt;

3 Ayin a na A̱da̱mu wi n a̱ya̱ amanga̱ta̱linkupa* (130), ɗa u matsai maku ma na mo yotsoi ni, ɗa u neꞋi ni kula Shitu. 4 Ana A̱da̱mu u matsai Shitu ɗa u yongoi a̱ya̱ amangatawunkunla̱i (800) kpamu, ɗa ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo. 5 A̱da̱mu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n kamangankupa (930), ɗa u kuwa̱i.

6 Shitu wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n a tawun (105), ɗa u matsai Enos. 7 Ana u matsai Enos, ɗa u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n e cindere (807) ɗa ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo. 8 Shitu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n kupa n e re (912), ɗa u kuwa̱i.

9 Enos wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa (90), ɗa u matsai Kenan. 10 Ana u matsai Kenan, ɗa Enos u doku ɗa u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n gendu (815). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mo olobo ni nkere. 11 Enos u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n a tawun (905), ɗa u kuwa̱i.

12 Ana Kenan u yawai a̱ya̱ amangatatsunkupa (70), ɗa u matsai Mahalale. 13 Ana a matsai Mahalale, ɗa u doku yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n amangere (840). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku u matsai muku mo olobo ni nkere. 14 Kenan u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n kupa (910), ɗa u kuwa̱i.

15 Ana Mahalale u yawai a̱ya̱ amangatatsu n a tawun (65), ɗa u matsai Jaredu. 16 Ana u matsai Jaredu, ɗa Mahalale u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n kamangankupa (830). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mo olobo nu nkere. 17 Mahalale u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n amanga̱na̱shinkupa n a tawun (895), ɗa u kuwa̱i.

18 Ana Jaredu wi n a̱ya̱ amankunla̱i n e re (162), ɗa u matsai Anuhu. 19 Ana u matsai Anuhu, ɗa u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i (800). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku ɗa u matsai muku mo olobo ni nkere. 20 Jaredu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n amangatatsu n e re (962), ɗa u kuwa̱i.

21 Ana Anuhu u yawai a̱ya̱ amangatatsu n a tawun (65), ɗa a matsakai ni Metusela. 22 Ana a matsai Metusela, ɗa Anuhu u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantatsu (300). A ayin a nanlo, u doku ɗa u matsai muku mo olobo ni nkere. 23 Anuhu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawantatsu n amangatatsu n a tawun (365). 24 Anuhu u yongo ta̱ o kutono Ka̱shile, ɗa u lazai adama a na Ka̱shile ka ɗika yi ta̱ a kubana gaɗi.

25 Ayin a na Metusela wi n a̱ya̱ amangatawun n amanga̱na̱shi n e cindere kuci n e cindere (187), ɗa a matsakai ni Lameji. 26 Ana a matsai Lameji, Metusela u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawencindere n amanga̱na̱shi n e re (782) ɗa u doku u matsai muku mo olobo ni nkere. 27 Metusela u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n amangatatsu n kuci (969), ɗa u kuwa̱i.

28 Ana Lameji u yawai a̱ya̱ amankuci n e re (182), ɗa a matsakai ni kolobo. 29 U neꞋi maku ma̱ ni kula Nufu.† U danai, &lt;&lt;Adama a na a̱yi ɗa u kutuka̱ n wuvuki wu ulinga u na ci a kuyaꞋansa, adama a na Vuzavaguɗu u yaꞋanka ta̱ iɗika ya una̱.&gt;&gt; 30 Ana a matsai Nufu, ɗa Lameji u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantawun n amanga̱na̱shinkupa n a tawun (595), wi ta̱ kpamu m muku mo olobo ni nkere. 31 Lameji u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawencindere n amangatatsunkupa n e cindere (777), ɗa u kuwa̱i.

32 Ayin a na Nufu u yawai a̱ya̱ amangatawantawun (500) ɗa u matsai muku n tatsu, Shem, Ham n Jafe.

6

Unushi u uma m mini ma na ma lyaꞋi aduniyan

1 Ana uma a̱ gita̱i kuyimkpa punu a aduniyan, ɗa kpamu a matsakai le nkere punu. 2 Muku n Ka̱shile me enei nkere n vuma mi ta̱ n ugaꞋin ka̱u, ɗa a zagbakai ka̱ci ke le aza a na a luwai le ɗa a zuwai. 3 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mi a kufuɗa kugbama asuvu adama a na vuma u yongo ali a kubana ayin uteku n uteku ba, wi ta̱ a̱ kukuwa̱. A̱ya̱ a̱ ni a kulaza amangatawun n kamanga ba.&gt;&gt;

4 Aza a Nefilim o yongo ta̱ a iɗika ya kafu ayin a nanlo a, ali n ayin e kelime dem. Ana muku n Ka̱shile n vaki ni nkere n uma ma, ɗa a matsai muku, muku n nanlo ele ɗa okpoi aza a utsura a uma dem.

5 Ɗa Vuzavaguɗu we enei kawuya ka ka yimkpa ta̱ a aduniyan, kusheshe ku vuma ayin dem ku wuyana ta̱ feu ka̱u. 6 Vuzavaguɗu u ɓa̱la̱i ka̱tsuma̱ a na u yaꞋin vuma a aduniyan, ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i ka̱u. 7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a kutakpa vuma vu na n yaꞋin punu a aduniyan, uma koɓolo nu nnama dem, koɓolo n ili i wuma i na yi o kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, koɓolo nu nnu n gaɗi adama a na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ na̱mgba̱ ta̱ a na n yaꞋin le.&gt;&gt;

8 Ama Nufu u ciya̱i mapasa ma singai u Vuzavaguɗu.

9 Na ɗa tsumani tsu Nufu.

Nufu vuza vu usuɓi ɗa, ɗa kpamu wi babu unushi a̱ ubuta̱ u uma a ayin a̱ ni, u yaꞋan ta̱ kpamu nwalu n Ka̱shile. 10 Nufu wi ta̱ m muku n tatsu, ele ɗa Shem, Ham n Jafe.

11 Gogo na uma a aduniyan a̱ na̱mgba̱ ta̱ a̱ ka̱sukpa̱i Ka̱shile ɗa kpamu i tukpa n kawuya. 12 Ka̱shile kenei tsu na uma a aduniyan a shanai n kawuya, adama a na uma a aduniyan ra̱ka̱ a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ uye u le n kawuya. 13 Ka̱shile ka danai Nufu, &lt;&lt;N sheshe ta̱ ɗe kuna uma a aduniyan a nampa ra̱ka̱, adama a na iɗika i nampa i shana ta̱ n kawuya. Mayun n kuna ta̱ uma dem n iɗika ya feu. 14 Adama a nannai vi yaꞋanka ka̱ci ka̱ nu kpantsu nu nɗanga n kakawu, vi yaꞋan ku ɗa unu-unu ka̱ta̱ kpamu vu paɗara ku ɗa n cirupa̱ asuvu m pulai dem. 15 Na ɗa uteku u na va kusheꞋwe ku ɗa, ugaɗi u yawa udashi amangatawenre n amangere n kupa (450) wanshi kpamu udashi amangatatsu n kupa n u tawun, ka̱ta̱ kpamu kashani ka̱ ni ka yawa udashi amangere n u tawun. 16 Vi yaꞋanka kpantsu ka n kukpa̱Ꞌa̱, ka̱ta̱ vu buka ka̱ba̱nga̱ gaɗi ka na ka lazai udashi u te n kagimi ba. Vu zuwa utsutsu a kakambu ka̱ ni ka̱ta̱ vu zuwa kpamu punu kirukpa a ɗaka m mere, koɓolo kpamu n gaɗi dem. 17 Mi ta̱ a̱ kutuka̱ m mini ma na n kuna uma n ili i na i buwai dem a aduniyan a nampa. Ili i na yi n ayinviki dem, Ili ya aduniyan dem yi ta̱ a̱ kukuwa̱. 18 Ama mpa mi ta̱ a kinda uzuwakpani u na tsu zuwakpanai, ka̱ta̱ vu uwa a kpantsu ka avu m muku n nu n vuka vu nu n a̱ma̱ci a̱ muku n nu. 19 Vu uka punu a kpantsu ka ili i wuma i re i re, vali n vuka koɓolo n avu adama a na vi isa wuma u le. 20 Vi ɗika nnu icuꞋu kakau feu aza e re e re nu nnama n na m buwai aza a na i o kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, vu uka le punu adama a na a isa wuma u le. 21 Vi ɗika ili kulyaꞋa i na yi kulyaꞋa dem ka̱ta̱ vu foɓo punu adama a̱ ɗa̱ koɓolo nu nnama ma.&gt;&gt;

22 Nufu u yaꞋan ta̱ ili dem derere uteku u na Ka̱shile ka danai ni.

7

Mini ma na ma lyaꞋi aduniyan

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Nufu, &lt;&lt;Uwa a kpantsu avu n limata i nu dem adama a na me ene ta̱ avu vuza ciɗa ɗa a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan dem. 2 Ɗika nnama n cindere n cindere a̱ ka̱tsuma̱ ka nnama n ciɗa vuka n vali. Nnama mu unata vi ɗika n re n re vuka n vali koci. 3 Nnu n gaɗi kpamu nannai ugboku u cindere u cindere vuka n vali, adama a na icuꞋu yu nnama dem nu nnu i ciya̱ aza a wuma punu a aduniyan. 4 Adama a na gogo na ayin e cindere a ɗa o okpoi a na mo kuyoꞋo mini, ayin a amangere kanna n kayin adama a na mu una ili i wuma dem m mini, ili i wuma i na n yaꞋin mi ta̱ a kutakpa i ɗa ra̱ka̱.&gt;&gt;

5 Ɗa Nufu u yaꞋin ili dem ra̱ka̱ uteku u na Vuzavaguɗu u danai ni. 6 Nufu wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawa̱nta̱li (600), ayin a na mini ma lyaꞋi iɗika. 7 Nufu n vuka vi ni, m muku n ni, n a̱ma̱ci e le, ɗa a uwai a kpantsu ka. Adama a na a laꞋaka n wuma u le. 8 Koɓolo nu nnama n kutakuma nu n na a̱ kukpa̱ɗa̱ kutakuma, nu nnu, n ili i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem. 9 Aza e re e re vuka n vali a banai u Nufu. Ɗa a uwai a kpantsu ka, uteku tsu na Ka̱shile ka danai Nufu. 10 Ana ayin e cindere a lazai ɗa mini ma na ma lyaꞋi aduniyan ma̱ ta̱wa̱i.

11 A kanna ka kupa n ke cindere n wotoi u ire a̱ ka̱ya̱ ka amangatawa̱nta̱li ka ayin a wuma u Nufu, ɗa mini mo ɓosoi ma̱ ka̱na̱i kuwa̱ n u yoꞋi ɗa atusu a gaɗi dem a̱ ɓa̱yuwa̱i. 12 Ɗa u ka̱na̱i kuyoꞋo mini a aduniyan ali ayin amangere kanna n kayin.

13 A kanna ka nanlo ka ɗa Nufu n vuka vi ni a uwai a kpantsu ka koɓolo m muku n tatsu n ni Shem, n Ham, koɓolo n Jafe, n a̱ma̱ci e le. 14 I ta̱ Punu a kpantsu ka koɓolo nu nnama n kakamba nu nnama m kpaꞋa icuꞋu kakau, aza a na o kurono a̱tsuma̱ a iɗika feu nu nnu kakau n ili ye evelyu i na i buwai. 15 Aza e re e re ili i na yi n ikyamba a kuyinvika de dem, i uwai punu a kpantsu ka n Nufu. 16 Nnama n na n uwai a kpantsu vuka ɗa n vali icuꞋu kakau uteku u na Ka̱shile ka danai Nufu, ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa.

17 U ka̱na̱i kuyoꞋo mini a aduniyan ali ayin amangere. Uteku tsu na mini ma̱ ka̱na̱i kushana, ɗa kpantsu ku ka̱na̱i kuta̱ɗukpa̱ gaɗi nannai. 18 Ɗa mini mo doku ma yinkpasakai aduniyan n a̱bunda̱i, ɗa kpantsu ka ku ta̱ɗukpa̱i a gaɗi vu mini va. 19 Ɗa mini mo doku ma yinkpasakai aduniyan n a̱bunda̱i, ali kusan ku gbagbaꞋin a iɗika dem ku liɓai. 20 Ɗa mini mo doku ma̱ ɗa̱nga̱i gaɗi ka̱u ali ma palai nsasan m gbagbaꞋin kakau n na n lazai ubapi kamanga. 21 Ili i na i tsu zumgba̱ punu a aduniyan n wuma dem i ɗa i kuwa̱i a̱ mini, nnu nu nnama, nu nnama n kakamba ali n uma a na i aduniyan dem ɗa mini mu unai le. 22 Ili i wuma i na yi n ayinviki dem a iɗika i kuwa̱i. 23 Ili i na yi punu a aduniyan dem a̱ pura̱ngu ta̱ i ɗa. Uma nu nnama n ili i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem, nnu n ili i na i buwai. Nufu ɗa koci u buwai n wuma n aza a na a uwai a kpantsu ka n a̱yi.

24 Mini ma ma pala ta̱ aduniyan ali ayin amangecindere n kupa (150).

8

Mini ma na ma lyaꞋi aduniyan mo kotsoi

1 Ama Ka̱shile ka ciɓai n Nufu nu nnama m kpaꞋa nu n kakamba aza a na i punu a kpantsu dem. Ɗa u suki wunla̱i a aduniyan, ɗa mini ma me jebei. 2 Ubuta̱ u na wi a̱ kuwa̱ mini dem n atusu a gaɗi dem ɗa a̱ biniki, ɗa mini ma̱ ka̱sukpa̱i kuɗa̱kpa̱ a iɗika. 3 Ɗa mini ma̱ gita̱i ku kukpa sawu, ana ma yawai ayin amangatawun n amangerenkupa (150) ɗa me jebei gbende, 4 a kanna ka kupa n e cindere o wotoi u cindere, ɗa kpantsu ka ku cipa̱i a kusan ku Arara. 5 Ɗa mini ma ma lyaꞋi kelime n kujebe ali a kubana o wotoi u kupa. A kanna ka iyain o wotoi u nanlo wa ɗa gaɗi vu nsasan va vu gita̱i kuta̱ e keteshe.

6 Ana ayin amangere a yaꞋin ɗa Nufu u ɓa̱yuwa̱i katusu ka na u yaꞋin a kpantsu ka, 7 ɗa u ka̱sukpa̱i kagawun. Ɗa kagawun ka̱ ka̱na̱i ciɗinkpi n u bonoi ali ayin a na mini mo kotsoi a iɗika. 8 Megeshe kenu ɗa Nufu u doku ɗa u ka̱sukpa̱i moɗoi mo kondo ko mini me ɗekpe ta̱ a iɗika. 9 Ama moɗoi ma ma̱ ciya̱ ubuta̱ u na u kuyikpa̱ ba, adama a na mini ma buwa ta̱ a̱ ubuta̱ dem a iɗika; ɗa mo bonoi a kpantsu a̱ ubuta̱ u Nufu. Wu uta̱ka̱i kukiye ku ni ɗa u ka̱na̱i maꞋa ɗa u bonokoi maꞋa a kpantsu. 10 U doku u vanai ali ayin e cindere ɗa u suki moɗoi mu uta̱ kpamu pulai. 11 Ana moɗoi ma mo bonoi wa̱ ni n kulivi, ɗa u kasai ka̱vuku ka̱ ta̱ku ka maɗanga ma̱ ma̱biri a̱ una̱ u ni! Ɗa Nufu u yevei a na mini ma kukpa ta̱ ka̱u punu a aduniyan a. 12 U doku u vanai ali ayin e cindere ɗa u doki u suki moɗoi ma kpamu, ama u nampa mo doku mo bono wa̱ ni kpamu ba.

13 A kanna ka iyain, n wotoi u iyain, ana Nufu u yawai a̱ya̱ amangatawa̱nta̱li n ke te (601), ɗa mini ma lazai a iɗika. Ɗa u talukpai kukpa̱Ꞌa̱ ku kpantsu ka. Ɗa we enei iɗika ya e kuɗekpe. 14 A kanna ka kamanga n e cindere (27) n wotoi u ire, ɗa iɗika ya i ɗekpei dem.

15 Ɗa Ka̱shile ka danai Nufu, 16 &lt;&lt;Uta̱ punu a kpantsu ka, avu n vuka vu nu, m muku n nu n a̱ma̱ci e le. 17 Uta̱ka̱ ili i wuma dem, i na yi punu a kpantsu ka: nnu, nnama, n ili i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem. Adama a na a shatangu aduniyan, ka̱ta̱ a yimkpa kpamu.&gt;&gt;

18 Ɗa Nufu wu uta̱i, koɓolo m muku n ni, n vuka vi ni, n ejene a̱ ni. 19 Nnama gbende n ili i wuma i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, koɓolo nu nnu dem a̱ uta̱i a kpantsu ka o ku tononoi, yaba dem n icuꞋu i ni.

20 Ɗa Nufu u shikpa̱i katalikalyuka adama a Vuzavaguɗu. Ɗa u la̱nsa̱i nnama n kutakuma n yoku nu nnu n kutakuma kpamu. Ɗa u lyukai alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ wa. 21 Ana Vuzavaguɗu u tsumgbai ma̱gula̱ni ma singai ma alyuka ma, ɗa u danai n ka̱ɗu ka̱ ni, &lt;&lt;Mi o kudoku kuyaꞋanka iɗika una̱wuya adama a vuma ba, adama a na kusheshe ku ka̱ɗu ku vuma ki ta̱ tukpa n kawuya ali n ayin a na a̱yi biꞋi kenu. Mi o kudoku kuna ili i wuma ra̱ka̱ tsu na n yaꞋin ɗe ba.

22 &lt;&lt;Aduniyan a buwa baci de lo n wuma,

a ayin a̱ vica̱Ꞌa̱ n ayin a vikyaꞋa,

ayin a̱ usuɗukpi n ayin a̱ uta̱ni,

ayin a kawun n ayin a kpandari,

kanna n kayin

o kukotso ba.&gt;&gt;

9

Uzuwakpani u Ka̱shile n Nufu

1 Ɗa Ka̱shile ka zuwakai Nufu m muku mo olobo n ni una̱singai. Ɗa u danai le, &lt;&lt;Matsai ka̱ta̱ i yimkpa, i shatangu iɗika. 2 Nnama ra̱ka̱ ali n aza a na i o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, nu nnu n adan i ta̱ o kuyongo a kupana wovon u nu. Ra̱ka̱ vi le a zuwa le ta̱ a ɗaka vi idasakpatsu i nu. 3 Ili i na yi n wuma ɗa yi a̱ kuzumgba̱ dem yi ta̱ o kokpo ilikulyaꞋa i nu. Uteku u na n nekei nu yutishi, gogo na n neke wu ta̱ ili dem.

4 &lt;&lt;Ama ka̱ta̱ i takuma ili i na i kuwa̱i nu mpasa n ni babu ukiɗi ba. 5 Nu mpasa n nu n ɗa a kutsupaka vuza na vu lolotongi mpasa n ni. Mi ta̱ feu a kuna manama dem ma na mu unai vuma. Mi ta̱ feu a kuna vuma na wu unai toku vi ni vuma.

6 Vuza na baci u lolotongi mpasa n vuma,

vuma ɗa feu u kulolotongu mpasa n vuma vu nanlo,

adama a na Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ vuma

n iyoci i ni.

7 A̱ɗa̱ tamkpamu matsai ka̱ta̱ i yimkpa n a̱bunda̱i, i yaꞋan a̱bunda̱i a iɗika ka̱ta̱ i shatangu i ɗa.&gt;&gt;

8 Ka̱shile ka danai Nufu n olobo a̱ ni, 9 &lt;&lt;Mpa gogo na n yaꞋan ta̱ uzuwakpani n a̱ɗa̱ koɓolo nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ a̱ɗa̱ 10 koɓolo n ili i wuma ra̱ka̱ i na yi n avu, nu nnu ra̱ka̱ nu nnama m kpaꞋa koɓolo n kakamba ra̱ka̱, ili ra̱ka̱ i na yu uta̱i a kpantsu ka koɓolo n avu. 11 Gogo na, n zuwa ta̱ uzuwakpani u va̱ n a̱ɗa̱, mi o kudoku ma kuna ili i wuma dem m mini ba. Mini kpamu mi o kudoku ma lyaꞋa aduniyan ba.&gt;&gt;

12 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;Na va ɗaɗa urotu wu uzuwakpani u na n kuyaꞋan n a̱ɗa̱, koɓolo n ili i wuma dem i na yi n avu. Uzuwakpani wa kpamu u kutono ta̱ ntsukaya n na n kuta̱wa̱ dem. 13 N zuwa ta̱ vukambu vu va̱ gaɗi a̱ ubuta̱ we eleshu. Ɗa u kokpo urotu wu uzuwakpani u va̱ n aduniyan. 14 Ayin a na baci de dem mu uta̱ka̱i n eleshu a uguyi ɗa vukambu vu uta̱i punu e eleshu a, 15 mi ta̱ a kuciɓa n uzuwakpani u na n yaꞋin n a̱ɗa̱ koɓolo n ili i wuma ra̱ka̱ kakau. Mini mo kudoku kpamu ma kuna wuma ra̱ka̱ nannai ba. 16 Me ene baci vukamba vu uta̱i punu e eleshu, mi ta̱ e kene ka̱ta̱ n ciɓa uzuwakpani wu babu uteku u Ka̱shile n ili i wuma kakau dem punu na a iɗika.&gt;&gt;

17 Ɗa Ka̱shile ka danai Nufu, &lt;&lt;Na ɗa urotu wu uzuwakpani u na n yaꞋin n ili i wuma ra̱ka̱ punu na a iɗika.&gt;&gt;

Muku n Nufu

18 Muku n Nufu n na mu uta̱i punu a kpantsu ka ele ɗa Shem, Ham n Jafe. (Ham a̱yi ɗa esheku a KanaꞋana.) 19 Ele na ɗa muku n tatsu n Nufu, e le ɗa okpoi uma a na a wacuwai a iɗika dem.

20 Nufu kacimbi, a̱yi ɗa u gita̱i kuyaꞋan kashina ki itacishi yi nɗanga n na n tsu matsa tsa̱ a̱ɗimbi. 21 Ana u soꞋi ma̱ra̱ ma nɗanga n kashina n ni n yoku, ɗa ma makai ni ɗa u vaki koshomboɗi a̱ ka̱va̱li ka̱ ni. 22 Ham, esheku a KanaꞋana, we enei ciyampa ce esheku e le ɗa u danai aza a̱ ni e re a na a buwai va ele ɗe pulai. 23 Ama Shem n Jafe a ɗikai ogbodo ɗa a̱ ɓa̱na̱i a ɗa a lazakai avangatsu e le; ɗa a walai n kucina̱ sai a̱ ubuta̱ u na esheku e le i ɗa a palai ni na ɗa. A kpatalai a̱shi e le adama a na ka̱ta̱ e ene ciyampa ce esheku e le ba.

24 Ayin a na Nufu u jimgbai a̱ ka̱tsuma̱ ko kusoꞋo ka̱ ni, ɗa u yevei ili i na maku ma ukocishi ma̱ ni ma yaꞋankai ni, 25 ɗa u danai,

&lt;&lt;Una̱ u tono KanaꞋana!

Sai wo okpo kagbashi

ku ukocishi wa̱ aza a̱ ni.&gt;&gt;

26 U danai kpamu,

&lt;&lt;Una̱singai u ɗa u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ke Shem!

YaꞋan KanaꞋana wo okpo kagbashi ke Shem.

27 YaꞋan Ka̱shile ko doku Jafe ekiye a kuyaꞋan a iɗika i ni n uma punu,

yaꞋan Jafe u yongo a̱ a̱va̱li e Shem,

yaꞋan KanaꞋana wo okpo kagbashi ka̱ ni.&gt;&gt;

28 Ana mini mo kotsoi, ɗa Nufu u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantatsu n amangerenkupa (350). 29 A̱ya̱ a na Nufu u yaꞋin aduniyan a ɗaɗa amangatawunkuci n amangerenkupa (950), ɗa u kuwa̱i.

10

Ntsukaya n Nufu

1 Ele na ɗa ntsukaya n Shem, Ham, n Jafe muku n Nufu. Muku n tatsu n nampa a matsa ta̱ feu muku ayin a na mini ma na ma lyaꞋi uma a iɗika ra̱ka̱ mo kotsoi.

Aza a Jafe

2 Muku n Jafe ele ɗa Gomaru, Mogogu, Madai, Javan, Tubalu, Mesheku, n Tirasu. 3 Muku n Goma ele ɗa Ashekenaza, Rifata, n Togaruma. 4 Muku n Javan ele ɗa Elishahu, Tarishi, Kitimu, n Dodanimu. 5 A̱ ubuta̱ u le u ɗa uma a na o yongoi o kotogu a̱ ka̱kina̱ ka mala a̱ uta̱i. Ele ɗa muku n Jafe o kuyongo umaci kakau, kelentsu kakau, n iɗika kakau feu.

Ntsukaya n Ham

6 Muku n Ham, ele ɗa Kush, Masar, Putu, n KanaꞋana. 7 Muku n Kush ele ɗa Sheba, Havila, Sabotu, Rama, Sabateka. Muku n Rama ele ɗa Seba n Dedanu.

8 Kush u matsai maku ɗa u neꞋi ni kula Namura, vuza na wo okpoi kovonshi vu utsura vi iyain va aduniyan. 9 Wo okpoi katain ka gbayin a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, i ɗaɗa i zuwai ɗa uma a danai, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu u bonoko wu katain ka gbayin tsu Namura!&gt;&gt; 10 Tsugono ci iyain ci ni ci gita̱ ta̱ n likuci i Babila, Ereci, n Akadu, n Kaline dem vi le a iɗika i Shina. 11 U gita̱i punu a iɗika i nanlo, ɗa u banai a Asiriya a̱ ubuta̱ u na u maꞋi likuci i Niniva, Rehobotu-iri, n Kalashi 12 n Reshena, i na yi e mere ma Niniva n likuci i gbayin i Kalashi. 13 Masar ɗa esheku a Ludu, Anama, Lehabu, Nafutu, 14 Paturusu, Kasulu, n Karita, aza a na a matsai aza a Filisitiya.

15 KanaꞋana ɗa esheku a Sida maku ma iyain ma̱ ni, n Hiti, 16 koɓolo kpamu n aza a Jebusiya, Amoriya, Girigeshiya, 17 n aza a Hiviya, n Akita, n aza a Siniya, 18 ali n aza a Avadi, n Zamarita, n aza a Hamo.

Umaci kakau wa aza a KanaꞋana e pecekushi daꞋin kakau, 19 ali sai a na uteku wa aza a KanaꞋana u yawai uɓon u gaɗi vu Sida a kubana a uɓon u ɗaka vu Gera ɗevu n Geza, n Sodom, n Gomora, n Aduma, koɓolo n Zeboyim ɗevu n Lasha.

20 Na ɗa muku n Ham, o kuyongo umaci kakau, kelentsu kakau, n iɗika kakau feu.

Aza e Shem

21 A matsaka ta̱ Shem, Jafe mokoshi ma̱ ni muku, a̱yi ɗa tsukaya tsu muku n Eberu ra̱ka̱. 22 Muku n Shem ele ɗa Elim, Ashuru, Afakasha, Luda, n Aram. 23 Muku n Aram ele ɗa Uzu, Hulu, Getaru, m Mesheku. 24 Afakasha a̱yi ɗa esheku a Shela, Shela esheku a Eberu. 25 Eberu wi ta̱ m muku n re: vuza te kula ku ni ku ɗa Pelegu, adama a na a ayin a̱ ni a ɗa uma a aduniyan e pecuki, ɗa vuza te va e neꞋi ni kula Jokuta. 26 Jokuta ɗa esheku a Alamodadu, Shela, Hazamavetu, Jera, 27 Hadoram, Uzala, Dikila 28 Obali, Abimale n Sheba 29 koɓolo n Ofiri, n Havila, n Jobabu. Ra̱ka̱ vi le muku n ɗa n na mu uta̱i u Jokuta. 30 Iɗika i na o yongoi i ɗa i gita̱ ta̱ a Mesha ali a kubana Sefa a uɓon wu nsasan a kasana.

31 Ele na ɗa muku n Shem, o kuyongo umaci kakau, kelentsu kakau, n iɗika kakau feu.

32 Na ɗa umaci wu muku n Nufu, iɗika kakau, uteku u na kefeku ke le ki. Ana mini ma na ma lyaꞋi aduniyan mo kotsoi, iɗika dem yu uduniyan i ciya̱i tsukaya a̱ ubuta̱ wu muku n Nufu.

11

KumaꞋa ku ugaɗi ku Babila

1 Ayin o yoku, uma ishi ta̱ a tsu dansa kelentsu ke te n ukuna u te feu. 2 Ana e sheruwengi kenu a uɓon u kasana, ɗa a̱ ciya̱i ka̱ba̱nga̱ ka singai a iɗika i Shina, ɗa a shamgbai ɗe.

3 Ɗa dananai &lt;&lt;Ta̱wa̱i. Ci yaꞋin iputa̱ n a̱bunda̱i ka̱ta̱ tsu songu ci ɗekpetengi i ɗa.&gt;&gt; Ɗa kucikpa a yaꞋin ulinga n iputa̱ a na a yaꞋan n atali. Cirupa̱ kpamu ci ciꞋin. 4 Ɗa a danai kpamu, &lt;&lt;Ta̱wa̱i. Tsu maꞋakai ka̱ci ka̱ tsu likuci n mashilya mu ugaɗi ma gbangam punu ma na ma kuyaꞋan ugaɗi sai a̱ Ka̱shile. Adama a na ci yaꞋan kula, ci ciya̱ tsu pecukusu punu a iɗika ya ba.&gt;&gt;

5 Ama Vuzavaguɗu u cipa̱ ta̱ adama a na u kondo likuci n kumaꞋa ka, ku na uma a yaꞋin va. 6 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Uma e kelentsu ke te ka nampa, a fuɗa baci a yaꞋan ili i nampa. Babu ili i na e kusheshe kuyaꞋan dem, ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kufuɗa kuyaꞋan i ɗa. 7 YaꞋan ci cipa̱ adama a na tsu shulyuku kadanshi ke le, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ o doku a dansa ili i te ba.&gt;&gt;

8 Vuzavaguɗu u gba̱ra̱i le u pecuki le punu a aduniyan ra̱ka̱, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kumaꞋa ku likuci ka. 9 I ɗaɗa i zuwai ɗa e ɗekei ubuta̱ wa Babila, * adama a na ta ɗe Vuzavaguɗu u shulyuki kadanshi ka uma ra̱ka̱. Ta ɗe Vuzavaguɗu u gba̱ra̱i le u pecuki le punu a aduniyan.

Shem a kubana u Iburam

10 Na ɗa ntsukaya n Shem. Ayin a na a̱ya̱ e re a lazai a̱ mini ma̱ a̱bunda̱i ma na mu unai uma, ayin a na Shem wi n a̱ya̱ amangatawun (100), ɗa u matsai Afakasha. 11 Ana Shem wo okpoi esheku a Afakasha ɗa u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantawun (500). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo.

12 Ana Afakasha u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa n a tawun (35), ɗa u matsai Shela. 13 Ɗa Afakasha u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n a tatsu (403). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo.

14 Ana Shela u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa (30), ɗa u matsai Eberu. 15 Ana u matsai Eberu ɗa u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n a tatsu (403). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.

16 Ana Eberu u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa n a̱ na̱shi (34), ɗa u matsai Fele. 17 Ana Eberu u matsai Pelegu, ɗa kpamu u yaꞋin a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n kamangankupa (430). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.

18 Ana Fele u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa (30), ɗa u matsai Reyu. 19 Ayin a nanlo, ɗa u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawenre n kuci (209). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.

20 Reyu u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa n e re (32), ɗa u matsai Seru. 21 U doku u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawenre n e cindere (207). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.

22 Ana Seru u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa (30), ɗa u matsai Nahoru. 23 U doku u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawenre (200). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.

24 Ana Nahoru u yaꞋin a̱ya̱ kamanga n kuci, ɗa u matsai Tera. 25 U doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawun n kupa n kuci (119). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.

26 Ana Tera u yaꞋin a̱ya̱ amangatatsunkupa (70), ɗa u matsai Iburam, n Nahoru, n Haran.

Arabali e Tera

27 Na ɗaɗa ntsukaya n Tera, vuza na u matsai Iburam, Nahoru n Haran. Haram tamkpamu u matsai Lotu. 28 Ɗa Haran u kuwa̱i a̱ likuci i ni i Ur punu a Kaldiya, esheku tamkpamu biꞋi n wuma. 29 Iburam n Nahoru a zuwai a̱ma̱ci, kula ku vuka ku Iburam ku ɗaɗa Saraya, kula ku vuka vu Nahoru tamkpamu ku ɗaɗa Milika. A̱yi Milika n Isikaya muku n Haran n ɗa. 30 Saraya u ciya̱ kucina̱ ba.

31 Tera u ɗikai maku ma̱ ni Iburam, m matsukaya ma̱ ni Lotu (maku ma Haram), n kejene ka̱ ni kpamu Saraya (vuka va Iburam), ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Ur vu Kaldiya, a kubana a KanaꞋana. A banai ɗa a̱ da̱sa̱ngi a Haran, a shamgbai ɗe. 32 Tera u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawenre n a tawun (205), ɗa u kuwa̱i ɗe a Haran.

12

Ka̱shile ke ɗekei Iburam

1 Vuzavaguɗu u danai Iburam, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ iɗika i nu, nu mmaci n nu, n uma a kpaꞋa ke esheku a̱ nu, vu bana a̱ ubuta̱ u na n kuyotsongu wu.

2 Mi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo iɗika i gbayin dem.

Mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai

ka̱ta̱ kula ku nu ko okpo ku gbayin,

ka̱ta̱ vo okpo vuma vu una̱singai.

3 Mi ta̱ a kuzuwaka aza a na a zuwakai nu una̱singai.

Vuza na baci u yaꞋankai nu una̱, mi ta̱ feu a kuyaꞋanka yi.

Uma a aduniyan dem

i ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai adama a̱ nu.&gt;&gt;

4 Ɗa Iburam u lazai, uteku u na Vuzavaguɗu u danai ni, ɗa Lotu u tonoi ni. Ayin a nanlo Iburam wi ta̱ n a̱ya̱ amangatatsunkupa n a tawun (75), ana wu uta̱i Haran. 5 Ɗa Iburam u ɗikai vuka vi ni Saraya, n Lotu maku ma vangu vi ni, n uciyi u na o ɓolongi dem ali n agbashi e le feu a na a̱ ciya̱i a Haran. Ɗa a̱ ka̱na̱i uye a kubana a KanaꞋana, ɗa ta na a yawai ɗe.

6 Iburam u walai punu a iɗika ya ali ɗa u yawai a maɗanga ma gbayin ma More, a̱ likuci i Shekem. (A ayin a nanlo aza a KanaꞋana biꞋi o kuyongo ɗe a iɗika ya.) 7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iburam, &lt;&lt;Wu ntsukaya n nu n ɗa n kuneke iɗika i nampa ya.&gt;&gt; Ɗa u shikpa̱i katalikalyuka ɗe adama a Vuzavaguɗu, vuza na u ta̱wa̱i wa̱ ni.

8 Ana wu uta̱i ɗe ɗa u tonoi a kubana a uɓon wu nsasan a kasana ke Betelu ɗa u zuwai ka̱va̱li ka̱ ni ɗe, Betelu wo okpoi ni a̱ ka̱livi ɗa kpamu Ai wo okpoi ni a kasana. Ta ɗe u shikpa̱ka̱i Vuzavaguɗu katalikalyuka ɗa u ɗekei kula ku Vuzavaguɗu ɗe. 9 Ɗa Iburam u ɗa̱nga̱i u lyaꞋi kelime nu nwalu n ni, a kubana a uɓon u ɗaka u KanaꞋana.

Iburam a Masar

10 Kambulu ka̱ yikpa̱ ta̱ a iɗika ya, ɗa Iburam u banai limoci a Masar adama a na kambulu ka ko gbonguro ta̱. 11 Ana wi ɗevu a na wa yawa a Masar, ɗa u danai vuka vi ni Saraya, &lt;&lt;N yeve ta̱ vuka ɗa vi n tsuloboi ka̱u. 12 Aza a Masar e ene wu baci, i ta̱ a kudana, &lt;Vuka vi ni ɗa na.&gt; Ka̱ta̱ a una mu ama i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ wu n wuma. 13 Dana avu taku vu va̱ ɗa vi, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ a̱ la̱na̱ mu mayin adama a̱ nu ka̱ta̱ wuma u va̱ u kpa̱ɗa̱ kupuwa̱nka̱.&gt;&gt;

14 Ana Iburam u uwai a Masar, ɗa aza a Masar e enei vuka va vi ta̱ n tsuloboi ka̱u. 15 Ana aza gbagbaꞋin a FiriꞋauna e enei vuka va, a yaꞋin kadanshi n FiriꞋauna adama a ugaꞋin u vuka wa, ɗa a ɗikai ni sai e kefeku ka̱ ni. 16 U la̱na̱i Iburam mayin adama a vuka a, ɗa u nekei Iburam nkyon n anaka, njaki a̱na̱ku n ali, agbashi ali n a̱ma̱ci, koɓolo n arakuma.

17 Ama ɗa Vuzavaguɗu u takacikai FiriꞋauna n aza a kpaꞋa a̱ ni nu ndukpa̱ kakau adama a Saraya vuka vu Iburam. 18 Ɗaɗa FiriꞋauna u ɗekei Iburam. U danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi yaꞋankai mu nannai? Yiɗa̱i i zuwai vu kpa̱ɗa̱i kudana mu a na vuka vu nu ɗa? 19 Yiɗa̱i ɗa vu danai, &lt;Taku vu va̱ ɗa,&gt; ɗa n ɗikai ni wo okpoi vuka vu va̱? Gogo na, vuka vu nu ɗa na. Ɗika yi vu wala!&gt;&gt; 20 Ɗa FiriꞋauna u nekei abara a̱ ni kadanshi adama a Iburam, ɗa o lokoi ni u ka̱sukpa̱ iɗika ya, n vuka vi ni koɓolo n ili i na wi n i ɗa dem.

13

Iburam n Lotu e pecei

1 Iburam u ka̱sukpa̱i Masar a kubana a ɗaka vu uɓon u KanaꞋana n vuka vi ni koɓolo n ili i na wi n i ɗa dem, ɗa Lotu u banai koɓolo n a̱yi. 2 Ɗa Iburam wo okpoi vuza vu uciyi n a̱bunda̱i, n ilikuzuwa n azanariya koɓolo n Azurufa.

3 U ka̱sukpa̱i ubuta̱ u nanlo ɗa u tonoi n ubuta̱ kakau ali u yawai e Betelu. U yawai a̱ ubuta̱ u na wi e mere me Betelu n Ai a̱ ubuta̱ u na wi ishi u vaki n ayin o yoku. 4 A̱ ubuta̱ u ɗaɗa u gita̱i kushikpa̱ katalikalyuka. Ta ɗe kpamu Iburam u ɗekei kula ku Vuzavaguɗu.

5 Lotu vuza na wishi o kutono Iburam, wi ta̱ n kuzuwa ushiga wu nlala n anaka n a̱bunda̱i, n a̱pa̱m a uma. 6 Ama iɗika ya i yawa le a vaku lo aza e re e le ba. Adama a kuzuwa ku na i n ku ɗa ku ɗa ki ta̱ n a̱bunda̱i, ali a̱ kpa̱ɗa̱i kufuɗa kushamgba a̱ ubuta̱ u te. 7 Ɗa kanananai ka uwai e mere me le, a̱ ubuta̱ wu nguɓi ma Iburam nu n Lotu. Aza a KanaꞋana n aza a Periziya feu, i ta̱ lo ida̱shi lo a iɗika ya.

8 Ɗa Iburam u danai Lotu, &lt;&lt;U gaꞋan ci yaꞋan kanananai uteku u tsu ko nguɓi n tsu ba, adama a na a̱ tsu vuza ɗa m maku ma̱ ni. 9 Ashe iɗika ya yi e ekiye a̱ nu ba? YaꞋan tsu pece. Vu zagba baci ugula̱, mpa n ɗika usingai. Vu bana baci ta na usingai, mpa m bana ugula̱.&gt;&gt;

10 Lotu u la̱nuki ɗa we enei kuta̱nu a̱ ka̱ra̱ dem ka̱ Urudu, a kubana a uɓon u Zora. Iɗika i nampa yi ta̱ tsu kashina ka Vuzavaguɗu, an iɗika i Masar. (Na va ɗaɗa kafu Vuzavaguɗu wu una Sodom n Gomora.)

11 Ɗa Lotu u zagbai ubuta̱ u ka̱ba̱nga̱ n a̱bunda̱i a uɓon u Kuyene ku Urudu, ɗa u tonoi a kubana a kasana. Ele aza e re e le ɗa e pecei. 12 Iburam u da̱sa̱ngi a iɗika i KanaꞋana, ama Lotu u da̱sa̱ngi a uɓon u likuci i yoku ya̱ a̱ra̱Ꞌa̱ ɗevu n Sodom, ɗa u yaꞋin ɗe a̱pa̱m. 13 Uma o Sodom uma a gbani-gbani a ɗa, i ta̱ kpamu a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu unushi u gbangam.

14 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iburam, wana ɗai Lotu u pece, &lt;&lt;Ɗengusa̱ a̱shi a̱ nu. Vu la̱na̱ a kubana a uɓon u gaɗi n ɗaka n kasana n ka̱livi. 15 Iɗika i na ve enei na, mi ta̱ e kuneke wu i ɗa dem, nu ntsukaya n nu dem, ali ko wanai. 16 Mi ta̱ a kuzuwa muku n nu mo okpo n a̱bunda̱i an kayala ka aduniyan. Vuza na baci wi a kufuɗa we kece kayala, wi ta̱ a kufuɗa we kece ntsukaya n nu. 17 Bana vu la̱na̱ ugaɗi n wanshi wi iɗika ya, mi ta̱ e kuneke wu i ɗa.&gt;&gt;

18 Ɗa Iburam u muɗa̱i a̱pa̱m a̱ ni, ɗa u lazai a kubana kuyongo ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m Mamure e Heburon, a̱ ubuta̱ u na u shikpa̱i katalikalyuka adama a Vuzavaguɗu.

14

Iburam wi isai Lotu

1 Ayin a na ngono n na̱shi n nampa m banai kuvon: Amurafe mogono ma Shina, n Ariyo mogono me Elesa, n Kedaloma mogono me Elim, koɓolo n Tida mogono mo Goyim, 2 A banai kuvon adama a na a lyaꞋa ngono n yoku: Bera mogono mo Sodom, m Bisha mogono mo Gomora, n Shinabu mogono ma Aduma, n Shemeba mogono ma Zeboyim, m mogono me Bela (ɗaɗa Zora). 3 Ngono n nampa n foɓusoi ɗa o ɓolongi una̱ n aza o kuvon e le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Sidim, ubuta̱ u na gogo na wo okpoi Mala ma mkpaɗi. 4 Ali a̱ya̱ kupa n e re ele o kutono kadanshi ka Kedaloma, ama a̱ ka̱ya̱ ka kupa n a tatsu ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kudoku kutono yi.

5 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n a̱ na̱shi, Kedaloma nu ngono ma o ɓolongi una̱ n a̱yi ɗa a banai a lyaꞋi aza a Refimu punu a̱ likuci i Ashatara Karanayim, aza a Zuzim a Ham, aza a Emimu a Shava Keritiya 6 n aza o Horitu a nsasan n Siyaru, na lo va kpamu likuci i le i ɗa, ali sai ɗe El-param ɗevu n kakamba. 7 A kpatalai ɗa o bonoi a En-mishafata (ɗaɗa Kadeshi), ɗa a lyaꞋi uɓon wa aza a Emeleki ra̱ka̱ n kuvon, koɓolo n aza a Amoriya ele na i o kuyongo a Hazazon-tamaru.

8 Ɗaɗa mogono mo Sodom, m mogono mo Gomora, m mogono ma Aduma, m mogono ma Zeboyim m mogono ma Bela (ɗaɗa Zora) a̱ uta̱i ɗa a shamkpai ubuta̱ u kuvon u le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ Sidim 9 adama a Kedaloma mogono ma Elim, Tidala mogono mo Goyim, Amurafe mogono ma Shina n Ariyo mogono ma Elesa. Ngono n na̱shi a̱ kushilika̱ nu ngono n tawun. 10 Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ Sidim ki ta̱ n enle n a̱bunda̱i tukpa n kayala ka mapaɗaka ulima̱ an kopoti. Ana mogono mo Sodom n Gomora i a ilaɗi a̱ kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u kuvon, uma o yoku a̱ yikpa̱i punu aza o yoku a sumai a banai a nsasan.

11 Ngono n na̱shi n nanlo a isai ucanuku u Sodom n Gomora dem n ilikulyaꞋa i le dem, ɗaɗa a lazai. 12 Ɗaɗa feu a ɗikai Lotu (maku ma vangu vi ni) Iburam, n ili i na wi n i ɗa dem, adama a na wi ta̱ ida̱shi o Sodom.

13 Ama vuza na u fa̱ta̱tsa̱i u banai u danai Iburam vuza va aza a Ibirahi a̱yi na wi o kuyongo ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m Mamure va aza Amoriya. Mamure n aza a̱ ni Eshikolu n Aneru, o ɓolongi una̱ n Iburam ciya̱ a̱ ɓa̱nka̱na̱i. 14 Ana Iburam u panai a ɗika ta̱ vuza ni Lotu a kubana ugbashi, ɗa u ɗikai uma o kuvon a̱ ni amangatawantatsu n kupa n kunla̱i (318), aza a na kpamu ta punu a matsai le a kpaꞋa. Ɗa a banai ɗa o tonoi le ali a kubana Dan. 15 N kayin Iburam u pecuki uma a̱ ni ɗa u lyaꞋi le utsura ɗa wu unai le, a kiyangi le ali sai Hoba, gaɗi vu Dimaska. 16 Ɗa wi isai ucanuku wa ra̱ka̱, u na a ɗikai va. Ɗa u bonoi n vuza ni Lotu, n vuka vi ni, n ili i na i buwai.

Malikisada u zuwakai Iburam una̱singai

17 Ana Iburam u bonoi a̱ ubuta̱ u kuvon, a̱ ubuta̱ u na a lyaꞋi anan Kedaloma nu ngono n na mi ɗe dem, ɗa mogono mo Sodom wu uta̱i adama a na u cina yi a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Shava (ɗaɗa Ka̱ra̱Ꞌa̱ ko Mogono.)

18 Ɗa Malikisada mogono ma Salem* wu uta̱ka̱i m boroji koɓolo m ma̱kya̱n. A̱yi ta na vuma vu nanlo ganu vu Ka̱shile MalaꞋimili dem. 19 Ɗa u zuwakai Iburam una̱singai, u danai,

&lt;&lt;Ka̱shile MalaꞋimili, u zuwaka ta̱ Iburam una̱singai,

Vuza na u yaꞋin gaɗi n iɗika, u zuwaka wu ta̱ Iburam una̱singai.

20 Cikpa Ka̱shile MalaꞋimili,

vuza na kpamu u ka̱sukpa̱i irala i nu i uwai ekiye a̱ nu.&gt;&gt;

Ɗa Iburam u neꞋi ni ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili kupa.

21 Mogono mo Sodom ma danai Iburam, &lt;&lt;Bonoko mu n uma a̱ va̱, avu ɗika ucanuku wa wo okpo u nu.&gt;&gt;

22 Ama Iburam u danai mogono mo Sodom, &lt;&lt;N ɗengusa̱ ta̱ kukiye a kubana a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, Ka̱shile MalaꞋimili, vuza na u yaꞋin gaɗi n iɗika, n yaꞋan ta̱ kpamu akucina 23 mi a kisa ili i nu ba, ko tsugbere ko kashiyatsu ka ataka, adama a na vu kpa̱ɗa̱ kufuɗa kudana, &lt;Mpa ɗa n zuwai Iburam wo okpoi vuza vu uciyi.&gt; 24 Ma kuɗika ili adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱ ba, ama sai ili i na uma a̱ va̱ a lyaꞋi ɗe koci. Ama ka̱sukpa̱ aza a̱ tsu a na o ɓolongi una̱, Ana, Eshikolu, m Mamure, a ɗika ugboku u le.&gt;&gt;

15

Uzuwakpani u Ka̱shile n Iburam

1 Ana nannai u lazai, ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u Iburam tsa alatani, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Mi ta̱ o kokpo ma̱ra̱ga̱ ma̱ nu, adama a na ka̱ta̱ kpamu n yaꞋanka wu katsupu ka̱ gba̱ra̱.&gt;&gt;

2 Ama Iburam wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Ka̱shile Vuzavaguɗu, yiɗa̱i katsupu ka̱ nu ka kuyaꞋanka mu? Mpa ɗa na, mi m muku ba. Eliyaza vi Dimaska kabara ka̱ va̱ a̱yi ɗa vuza na u kulyaꞋa tsugono tsu kpaꞋa tsu va̱.&gt;&gt; 3 Iburam u danai, &lt;&lt;Ɗanna, vu neke mu maku ba, adama a nannai kagbashi ka na a matsai a kpaꞋa ku va̱ wi ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni u va̱.&gt;&gt;

4 Ɗa u panai Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱yi kpamu. U danai, &lt;&lt;Kabara ka̱ nu ka nampa Eliyaza wo kokpo mogono mi ili i kpaꞋa i nu ba. Maku mu umaci ma̱ nu maꞋa mo kokpo mogono.&gt;&gt; 5 Ka̱shile ka bankai ni pulai ɗa u danai, &lt;&lt;Inda gaɗi, ka̱ta̱ vi kece azangata a, ta muku n nu, nu ntsukaya n nu n kuyaꞋan a̱bunda̱i nannai.&gt;&gt;

6 Iburam u nekei ka̱ɗu ka̱ ni u Vuzavaguɗu. Adama a nannai ɗa ta na Ka̱shile ke kecei ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a usuɓi.

7 Ɗa kpamu u danai ni, &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a Ur vu na vi punu a Babila adama a na n neke ɗa̱ iɗika i nampa yo okpo ubuta̱ u ɗa̱.&gt;&gt;

8 Ama ɗa Iburam u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Uba̱nga̱ri, nini ɗai n kuyeve a na ubuta̱ u nampa u kokpo u va̱?&gt;&gt;

9 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Tuka̱ mu n kanaka, m maraɗika n ka̱giri, dem vi le a yawa a̱ya̱ a tatsu a tatsu, koɓolo m moɗoi m maku ma matapambara.&gt;&gt;

10 Iburam u tuka̱i ni n ili i nampa ra̱ka̱, kiɗa ka̱ta̱ vu pece le akiɗi e re e re ka̱ta̱ vu zuwa akiɗi a a mindanai; ama u kiɗa nnu, akiɗi e re e re ba. 11 Asakali a̱ yikpa̱i a̱ ubuta̱ wu nnama n na a kiɗai va, ama Iburam u lokoi le.

12 Ana kanna ki a̱ kuyikpa̱, Iburam u latai ka̱u, ɗa ka̱yimbi ko wovon ku utsura ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni. 13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Yeve mayun a na ntsukaya n nu n kokpo omoci a iɗika i na yi i le ba, i ta̱ a kuyaꞋan ɗe tsugbashi ka̱ta̱ kpamu a takacika ɗe ali a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi (400). 14 Ama mi ta̱ a kutakacika iɗika i na i bonokoi le agbashi, i baci a̱ kuka̱sukpa̱ iɗika i na ishi o limoci ya, i ta̱ a kulaza n uciyi wa̱ a̱bunda̱i. 15 Ama avu, vi ta̱ a̱ kukuwa̱ m ma̱ta̱na̱ ka̱ta̱ a̱ ciɗa̱ngu wu a ayin a singai. 16 Tsukaya ci ta̱ a kuyawa tsu na̱shi kafu ntsukaya n nu m bono na, adama a na mi o kuloko aza a Amoriya ba, sai ayin a na a̱ gita̱i kuyaꞋan kawuya ka na ka yawai o soꞋo atakaci.&gt;&gt;

17 Ana kanna ka̱ yikpa̱i ɗa ka̱yimbi ka yaꞋin, ka̱nga̱ ka akina o mogbodo n ka̱va̱sa̱ ka̱ ma̱kuni ka yawai ɗa ka walai e mere ma akiɗi a inyama yi nnama ya. 18 A kanna ka nanlo ka Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n Iburam u danai, &lt;&lt;N neke ta̱ ntsukaya n nu iɗika i nampa ya, ili i na i gita̱i e kuyene ka aza a Masar ali a kubana e kuyene ku gbayin Yufiretu, 19 koɓolo n iɗika ya aza e Kenetu, iɗika ya aza e Kenezu, n iɗika ya aza a Kadamoniya, 20 ya aza a Hitiya, aza a Periziya, n ya aza Refimu 21 ya aza a Amoriya, ya aza a KanaꞋana, ya aza a Girigeshiya, koɓolo n ya aza a Jebusiya.&gt;&gt;

16

Hajara n IsumaꞋilu

1 Vuka vu Iburam, Saraya, u matsaka yi muku ba. Ama vuka va wi ta̱ n kabara ka maku ma vuka, vuza va aza a Masar, kula ku ni ku ɗa Hajara. 2 Ɗa Saraya u danai vali vi ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u neꞋe mu limata ba. Yiɗa̱i i zuwai ɗa va kuvaku m maku mu usuki ma̱ va̱ ba? U gaꞋan ba, wi ta̱ a̱ kuciya̱ka̱ mu maku.&gt;&gt;

Iburam wu ushuki n ili i na Saraya u danai. 3 Ana Iburam u yongoi a KanaꞋana ali a̱ya̱ kupa. Ɗa Saraya vuka vu Iburam u nekei ni kabara ka̱ ni Hajara u yaꞋan vuka vi ni vu gbani. 4 Wa asai n Hajara, ɗa ta na u yaꞋin ka̱tsuma̱. Ana u yevei u ka̱na̱ ta̱ ka̱tsuma̱, ɗa u gita̱i kugoyo Saraya a̱na̱ku a kanna a̱ ni. 5 Ɗaɗa Saraya u danai Iburam, &lt;&lt;Avu ɗa vu zuwai mu atakaci a na mi o kusoꞋo na. N zuwakai nu kagbashi ka̱ va̱ a̱ nkuta̱ n nu, gogo na a na u yevei u ka̱na̱ ta̱ ka̱tsuma̱, ɗa u goyoi mu. YaꞋan Vuzavaguɗu u yaꞋanka tsu afada a̱ tsu n avu.&gt;&gt;

6 Iburam u danai, &lt;&lt;Maku mu usuki ma̱ nu mi ta̱ e ekiye a̱ nu. YaꞋanka yi ili i na ve enei i gaꞋin nu.&gt;&gt; Ɗaɗa Saraya u takacikai Hajara, ɗa ta na u sumai u ka̱sukpa̱i ni.

7 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka cinai Hajara ɗevu n kuyene a kakamba, kuyene ku na ki ɗevu n uye u na u banai Shuru. 8 Ɗa kalingata ka danai, &lt;&lt;Hajara, kagbashi ka Saraya, te ɗai vu uta̱i, te ɗai kpamu vi a kubana?&gt;&gt; Wu ushuki, &lt;&lt;Mi ta̱ a kusuma a̱ ubuta̱ u vuza gbayin vu kunu vu va̱ Saraya.&gt;&gt;

9 Ɗaɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai ni, &lt;&lt;Bono a̱ ubuta̱ u vuza gbayin vu kunu vu nu ka̱ta̱ kpamu vu tono yi.&gt;&gt; 10 Ɗa kalingata ka ko doku ka danai kpamu, &lt;&lt;Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu n yimkpa ali n laza kukece.&gt;&gt;

11 Kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai ni kpamu,

&lt;&lt;Gogo na vi ta̱ n ka̱tsuma̱ ka maku,

vi ta̱ a kumatsa maku mo kolobo.

Ka̱ta̱ vi neꞋi kula IsumaꞋilu,

adama a na Vuzavaguɗu u pana ta̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u nu.

12 Wi ta̱ o kokpo majaki ma kakamba ma uma,

wi ta̱ a kuyaꞋan tsurala n yaba dem

ka̱ta̱ feu yaba dem u yaꞋan tsurala n a̱yi,

wi ta̱ o kuyongo endeꞋen

kau n aza a̱ ni ra̱ka̱.&gt;&gt;

13 U neꞋi Vuzavaguɗu vu na u yaꞋin kadanshi n a̱yi kula ku nampa, &lt;&lt;Avu ɗa Ka̱shile ka na ke ci ene mu,&gt;&gt; adama a na u dana ta̱, &lt;&lt;Gogo na me ene ta̱ Ka̱shile ka na ke ci ene mu.&gt;&gt; 14 I ɗaɗa i zuwai ɗa uma e ci ɗeke kayinva ka na ki e mere me Kadeshi m Biya-lahi-royi, &lt;&lt;Kayinva ka Vuza Wuma vu na u ce ene Mu.&gt;&gt;

15 Hajara u matsakai Iburam maku, ɗa u neꞋi ni kula IsumaꞋilu.* 16 Iburam wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shi n a̱ ta̱li ana Hajara u matsakai ni IsumaꞋilu.

17

Uzuwakpani u kukiɗa ka avaja

1 Ana Iburam u yaꞋin a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa n kuci, ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i wa̱ ni. U danai, &lt;&lt;Mpa ɗa Ka̱shile Uba̱nga̱ri. Tono kadanshi ka̱ va̱ ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan ili i singai ayin tutu. 2 N kuzuwa ta̱ uzuwakpani n avu, ka̱ta̱ n neke wu ntsukaya n a̱bunda̱i.&gt;&gt;

3 Iburam u kuɗa̱ngi sapu u lyaꞋi kayala, ɗa Ka̱shile ka danai ni, 4 &lt;&lt;N zuwa ta̱ uzuwakpani u nampa n avu, va kuyaꞋan ta̱ akaya a uma kakau a̱ likuci n a̱bunda̱i. 5 Kula ku nu ku buwa Iburam ba, gogo na e kuɗeke wu ta̱ Ibirahi.* Adama a na mi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo akaya a uma a̱ likuci n a̱bunda̱i. 6 Mi ta̱ e kuneke wu ntsukaya n a̱bunda̱i, yeve kpamu m bonoko wu iɗika i gbayin ka̱ta̱ a̱ ciya̱ punu ngono a̱ ka̱tsuma̱ ke le. 7 N kuzuwa ta̱ uzuwakpani u nampa n avu nu ntsukaya n nu kpamu, adama a limata i le i na i kuta̱wa̱ sai uteku n uteku. Mpa ɗa Ka̱shile ka̱ nu, nu ntsukaya n nu dem. 8 Mi ta̱ e kuneke wu nu ntsukaya n nu iɗika i KanaꞋana ra̱ka̱ i na yi o limoci na, yo okpo i nu, nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ kelime ali uteku n uteku. Mpa tamkpamu n kokpo ta̱ Ka̱shile ke le.&gt;&gt;

9 Ɗa Ka̱shile ka danai Ibirahi, &lt;&lt;Avu feu, vu ka̱na̱ uzuwakpani wa nu mpa nu ntsukaya n nu koɓolo nu ntsukaya n kelime kpamu ra̱ka̱. 10 Na ɗa uzuwakpani u na va̱ kuɓa̱na̱ avu nu ntsukaya n nu ali nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ dem. Uzuwakpani u ɗaɗa yu ushuku kukiɗa muku n ali n ɗa̱ avaja ra̱ka̱. 11-12 I gita̱ kukiɗa avaja adama a na wo okpo urotu wu uzuwakpani u va̱ n a̱ɗa̱. A umaci u ɗa̱ ra̱ka̱ i kiɗa muku n ali n ɗa̱ avaja ayin a na baci a yawai ayin kunla̱i. M muku ma agbashi n na a matsai punu a kpaꞋa ku ɗa̱ nu n na i tsulai n ikebe a̱ ubuta̱ wo omoci ra̱ka̱, ko aza a na yi umaci u te ba. 13 Ko kagbashi ka na a matsai punu a kpaꞋa ku nu ko vu tsulai, dem vi le sai a kiɗa yi ukpan u tsali, na ɗaɗa u kokpo urotu wi ikyamba u na u kuyotsongu an uzuwakpani u tsu n avu u ɗa wi ta̱ babu uteku. 14 Maku ma vali ma na baci u yawai a kiɗa yi ɗaɗa u ciya̱i ukiɗi wu ukpan u tsali ba, i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni, u koɗo ta̱ uzuwakpani u va̱.&gt;&gt;

15 Ɗa Ka̱shile ka danai Ibirahi kpamu, &lt;&lt;Vu doku vi ɗeke vuka vu nu kula Saraya ba, ama vi ɗekushe yi Saratu.† 16 N kuzuwaka yi ta̱ una̱singai. Ka̱ta̱ n neke yi kpamu maku ma na ma kuyaꞋan ma̱ nu. N kuzuwaka yi ta̱ una̱singai, a̱yi tamkpamu u kokpo ta̱ a̱na̱ku a uma kakau a̱ likuci-likuci n a̱bunda̱i, a̱ kuciya̱ ta̱ punu ngono a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n ni.&gt;&gt;

17 Ibirahi u kuɗa̱ngi sapu u lyaꞋi kayala, ɗa u zosoi, ɗa u gita̱i kusheshe n ka̱ɗu ka̱ ni, &lt;&lt;Vuza u kudoku ta̱ wa matsa ayin a na baci u yaꞋin a̱ya̱ amangatawun (100)? Saratu u kumatsa ta̱ wana ɗai u yaꞋan a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa?&gt;&gt; 18 Ɗa Ibirahi u danai Ka̱shile, &lt;&lt;Vi ta̱ a kufuɗa kuka̱sukpa̱ IsumaꞋilu wo okpo vuza na u kuɗika ili i nanlo dem.&gt;&gt;

19 Ama, Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, vuka vu nu Saratu wi ta̱ a kumatsaka wu maku. Ka̱ta̱ vi neꞋe yi kula Ishaku. ‡ N kuzuwaka yi ta̱ uzuwakpani a kubana wu ntsukaya n ni koɓolo nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni ali a kubana uteku n uteku. 20 M pana ta̱ ufolu u nu adama a IsumaꞋilu. N kuzuwaka yi ta̱ una̱singai. Ka̱ta̱ u ciya̱ muku nu ntsukaya dem. A̱yi ɗa u kokpo esheku o ngono kupa nu n re. Ka̱ta̱ kpamu ntsukaya n ni n yaꞋan a iɗika n a̱bunda̱i. 21 Ama n kuɓa̱na̱ ta̱ uzuwakpani n Ishaku maku ma na vuka vu nu Saratu u kumatsa ka̱ya̱ ko bono.&gt;&gt; 22 Ana Ka̱shile ko kotsoi kudansa n Ibirahi, ɗa u ka̱sukpa̱i ni.

23 A kanna ka nanlo Ibirahi u ɗikai maku ma̱ ni IsumaꞋilu m muku mo olobo n na m buwai ra̱ka̱. Koɓolo m muku ma agbashi n na a matsai punu a kpaꞋa ku ni n aza a na u tsulai dem, ɗa u kiɗai le avaja tsu na Ka̱shile ka danai ni. 24 Ibirahi u yawa ta̱ a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa n kuci (99), u yevei u kiɗai kavaja, 25 a̱yin maku ma̱ ni IsumaꞋilu biꞋi a̱ya̱ kupa n tatsu. 26 Ibirahi m maku ma̱ ni IsumaꞋilu a kiɗai le avaja a kanna ke te. 27 Muku n ali dem n na mi a kpaꞋa ki Ibirahi, koɓolo n aza a na a matsai punu a kpaꞋa ku ni ka ko a tsulai n ikebe a̱ ubuta̱ wo omoci, a kiɗai le avaja feu koɓolo n a̱yi.

18

A yaꞋankai Saratu uzuwakpani u maku

1 Vuzavaguɗu u yotsongi ka̱ci ka̱ ni kpamu wi Ibirahi ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m Mamure ayin a na wi ida̱shi a̱ utsutsu u ka̱pa̱m ka̱ ni n kanna usuɗukpi. 2 Ana u ɗengusa̱i a̱shi a̱ ni ɗa we enei uma a tatsu kashani ɗevu n a̱yi. Ana we enei le ɗa wu uta̱i a̱ utsutsu u ka̱pa̱m ka̱ ni n kafura adama a na u gasa n ele. Ɗa u kuɗa̱ngi ali kuca̱n ku ni a kusaꞋwa iɗika. 3 U danai, &lt;&lt;Aza a gbagbaꞋin, mi baci a̱ kuciya̱ mapasa ma singai wa̱ ɗa̱, mi a kuciga i laza kpaꞋa ku kagbashi ku ɗa̱ ba. 4 YaꞋan a̱ tuka̱ m mini i saꞋa ene a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ yu uvuka a̱ kulu ku maɗanga ku nampa. 5 Mpa yaꞋan kpamu m bana n tuka̱ ɗa̱ n ilikulyaꞋa, ka̱ta̱ i ciya̱ utsura wu nwalu, adama a na i ta̱wa̱ ta̱ a kpaꞋa ku kagbashi ku ɗa̱.&gt;&gt;

Ɗa ta na a̱ ushuki, &lt;&lt;YaꞋan tsu na vu danai.&gt;&gt;

6 Ɗa Ibirahi u yaꞋin moloko, ɗa u uwai a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni ɗa u danai Saratu. &lt;&lt;Saratu yaꞋan gogoꞋo, ɗika kiya ku singai adama a na vi yaꞋanka uma a nanlo emeshe.&gt;&gt;

7 Ɗa Ibirahi u sumai ɗa u uwai ushiga u ni ɗa u ɗikai medendem ma singai, ɗa u nekei kagbashi ka̱ ni ka kiɗaka uma a. 8 Ɗa u tuka̱i m maniꞋin, m mani n inyama i na u suꞋwain va, ɗa u nekei omoci a̱ ni. A̱yi a̱ ka̱ci ka̱ ni ɗa u nekei le ilikulyaꞋa ya ɗa u shamgbai lo a̱ kulu ku yoku e le tamkpamu a kulyaꞋa.

9 Ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Te ɗai tamkpamu Saratu vuka vu nu?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki &lt;&lt;Wi ta̱ ɗe a̱ ka̱pa̱m.&gt;&gt;

10 A̱ ka̱tsuma̱ ke le vuza te u danai, &lt;&lt;Mayun na a kubana ka̱ya̱ vuka vu nu Saratu wi ta̱ a̱ kuciya̱ maku mo kolobo.&gt;&gt; Saratu lo ta na a̱ kucina̱ ki Ibirahi a kupana a ayin a na u shamgbai lo a̱ utsutsu u ka̱pa̱m. 11 A ayin a nanlo ta na Ibirahi n Saratu a kutsa ta̱, a̱yi Saratu kpamu u buwa o kudoku kene kusumbu ba. 12 Ɗa Saratu u zosoi ma̱ɗuku ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa na n kutsa ta̱, mi ta̱ o kudoku ma pana uyoꞋo u vali kpamu? Ko n nannai ba vali vu va̱ vu kutsa ta̱.&gt;&gt;

13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Ibirahi, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa Saratu u zosoi ɗa u danai. Nini ɗai n kuciya̱ maku n tsukutsa tsu va̱&gt;&gt;? 14 &lt;&lt;Ili yi ta̱ lo i na i laꞋi Vuzavaguɗu utsura? Tsu na n danai na wotoi kuci Saratu wi ta̱ a̱ kuciya̱ maku.&gt;&gt;

15 Adama a na Saratu wi a kupana wovon ɗa u nannai kaꞋa u danai, &lt;&lt;N zoso ba&gt;&gt; ama u danai, &lt;&lt;Vu zoso ta̱.&gt;&gt;

16 Ana uma a a̱ ɗa̱nga̱i kulaza ɗa a indanai a kubana ɗaka a uɓon u Sodom. Ɗa ta na Ibirahi u soki le adama a na a̱ ka̱na̱ uye. 17 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mi o kusokonku Ibirahi i na mi a kuciga kuyaꞋan ba, 18 Ibirahi wi ta̱ o kokpo iɗika i gbayin n iɗika yu utsura kpamu, ka̱ta̱ iɗika kakau i na yi a̱ kucina̱ ku ni i ciya̱ una̱singai a̱ ubuta̱ u ni. 19 N zagba yi ta̱ adama a na u zuwa muku m kpaꞋa n ni nu ntsukaya n ni o tono uye u Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kasingai m ma̱riki, nannai ɗa Vuzavaguɗu u kuneke Ibirahi ili i na u yaꞋankai ni uzuwakpani dem.&gt;&gt;

20 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Ibirahi, &lt;&lt;M pana ta̱ ili i gbani-gbani i na a dansai adama aza o Sodom n Gomora. Unushi u le u wuyana ta̱ ka̱u. 21 Mi ta̱ a̱ kucipa̱ n ka̱ci ka̱ va̱ me ene ko ili i na i a kudansa adama a uma a mayun ɗa.&gt;&gt;

22 Ɗa uma a a kpatalai a lazai o kubono Sodom, ama ɗa Ibirahi wo okpoi lo kashani e kelime ka Vuzavaguɗu. 23 Ɗa Ibirahi u yawai ɗevu ɗa we ecei Vuzavaguɗu va, &lt;&lt;Vi ta̱ a kuna aza a ciɗa koɓolo n aza a unushi dem&gt;&gt;? 24 Uma amangerenkupa i baci ciɗa punu a̱ likuci ya vi ta̱ a kuna likuci ya dem? Va̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya adama a na vi isa uma amangerenkupa ba? 25 U jebeshe vu yaꞋan ili tsu nanlo, va kuna uma a singai adama aza a unushi ba, aza a singai a kutakacika n aza a unushi ba. Avu ɗa vuza va afada va aduniyan. U jebeshe va kuna uma ra̱ka̱ ba.

26 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;N ciya̱ baci uma amangerenkupa a singai o Sodom, mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya adama e le.&gt;&gt;

27 Ɗa Ibirahi u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ n doku n yaꞋan kadanshi n avu Vuzavaguɗu, ko a na wo okpoi mpa vuma ɗa mi koci vu na a yaꞋin n kayala. 28 Uma amangere n a tawun i baci ta na punu uma a singai vi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya? Vi ta̱ a kuna likuci ya adama a na vu namba ta̱ uma tawun a ciɗa?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;N cina baci uma amangere n tawun aza a singai mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya.&gt;&gt;

29 Ɗa u doku u danai, &lt;&lt;A̱ ciya̱ baci ta na uma amangere punu a̱ likuci ya&gt;&gt;?

Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, &lt;&lt;Adama a uma amangere a nanlo ma kuna likuci ya ba.&gt;&gt;

30 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ avu Vuzavaguɗu vi yaꞋan wupa nu mpa ba, ama yaꞋan n doku n dansa. Vi ciya̱ baci ta na uma kamangankupa koci, vi ta̱ a kuna likuci ya?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;N ciya̱ baci punu uma kamangankupa aza a singai, ma kuna likuci ya ba.&gt;&gt;

31 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ avu Vuzavaguɗu vi yaꞋan wupa nu mpa ba, ama yaꞋan n doku n dansa, a̱ ciya̱ baci uma kamanga punu a̱ likuci ya ta na?&gt;&gt;

U danai, &lt;&lt;Adama a uma kamanga a nanlo, ma kuna likuci ya ba.&gt;&gt;

32 Ɗa Ibirahi u doku u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ avu Vuzavaguɗu vi yaꞋan wupa nu mpa ba, ama yaꞋan n doku n dansa ku te. A̱ ciya̱ baci punu uma kupa ta na?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, &lt;&lt;Ma a kuna likuci ya ba n ciya̱ baci aza a singai kupa punu.&gt;&gt;

33 Ayin a na u kotsoi kadanshi n Ibirahi, ɗa Vuzavaguɗu u lazai ɗa Ibirahi u lazai o kubono a kpaꞋa.

19

A unai Sodom n Gomora

1 Alingata e re a nanlo a yawai Sodom n kulivi, a̱yi Lotu ida̱shi a̱ utsutsu u likuci wa. Ana we enei le, ɗa u ɗa̱nga̱i u banai kugasa n ele. U rabasai le ali ɗa u kuɗa̱ngi ɗa u lyaꞋakai le kayala. 2 U danai, &lt;&lt;Aza gbagbaꞋin a̱ va̱ mpa ɗa na adama a̱ ɗa̱. Ta̱wa̱i a kpaꞋa ku va̱, i sumba̱ ka̱ta̱ kpamu ya asa. Kayin ka asa baci n usana i yeve i laza.&gt;&gt;

Ama a̱ ushuki, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ci ta̱ a kubana tsa ka asa pulai punu a asuvu a̱ likuci.&gt;&gt;

3 U folonoi le n utsura, ali ta na o tonoi ni a kubana a kpaꞋa ku ni. U yaꞋankai le ka̱ɗiva̱ ɗa u doku u kangalaka yi le boroji vu na vi babu yisiti, ɗa ta na a lyaꞋi. 4 Kafu omoci a a uwa ubuta̱ wa alavu, uma a̱ likuci i Sodom ushan wawaꞋa nu nkoshi dem a̱ ta̱wa̱i a kambuki kpaꞋa ka. 5 Ɗa e ecei Lotu, &lt;&lt;Te uma a na a̱ ta̱wa̱i wa̱ nu n kayin ka? Uta̱ka̱ le na wa̱ tsu, ci ciga ta̱ kuvaku n ele.&gt;&gt;

6 Lotu wu uta̱i u banai we le, ɗa u ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa. 7 Ɗa u danai, &lt;&lt;N folono ɗa̱ ta̱ aza a̱ va̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i gbani-gbani ba. 8 La̱na̱i mi ta̱ nkere n re n na ka̱ta̱ a saꞋwai kuvaku n ali ba, yaꞋan mu uta̱ka̱ le n tuka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan n ele tsu na i cigai; ama ka̱ta̱ i saꞋwa uma a nanlo ba, a kpaꞋa ku va̱ ku ɗa a̱ ta̱wa̱i.&gt;&gt;

9 Ama ɗa a danai, &lt;&lt;Ɗenga̱ lo, vuma vu nampa va komoci kaꞋa wi biꞋi wa̱ tsu, ɗa u cigai kushesheke tsu ili i na tsa kuyaꞋan. Gogo na ci ta̱ a kuyaꞋanka wu ili i gbani-gbani i na i laꞋi i uma a nanlo.&gt;&gt; Ɗaɗa e tecengi Lotu, ɗa ta na a banai a̱ utsutsu wa adama a na o ɓoso u ɗa.

10 Ama ɗa omoci a a̱ uta̱ka̱i ekiye pulai ɗa o ronoi Lotu o bonokoi a asuvu a kpaꞋa, ɗa a̱ ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa. 11 A zuwakai uma a̱ likuci a na i lo utsutsu u kpaꞋa wa uyimba̱, dem vi le maku n vuza gbayin feu, ali ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kufuɗa ke ene ubuta̱ u na utsutsu wa wi.

12 Ɗa alingata a e ecei Lotu kpamu, &lt;&lt;Vi ta̱ lo n uma o yoku kpamu ototo, muku, nkere, ko kumaci ku yoku punu a̱ likuci ya? Uta̱ka̱ le na. 13 Adama a na ci ciga ta̱ kuna ubuta̱ u nampa, ka̱sa̱la̱ ka uma punu a̱ ubuta̱ u nampa ka yimkpa ta̱, ɗa ka yawai u Ka̱shile, Vuzavaguɗu u suku tsu ta̱ tsu una likuci ya.&gt;&gt;

14 Lotu wu uta̱i u banai u danai ototo a̱ ni a na a kuzuwa nkere n ni, &lt;&lt;Ɗenga̱i, uta̱i punu a̱ likuci i nampa; Vuzavaguɗu u ciga ta̱ ku una likuci ya.&gt;&gt; Ama ototo a̱ ni a sheshe ta̱ majari maꞋa wi a kuyaꞋanka le.

15 Ana kayin ka asai, alingata a a gutsakai Lotu, a danai, &lt;&lt;Ɗenga̱, ɗika vuka vu nu ni nkere n re n nu n na mi na, ta baci nannai ba, atakaci a̱ likuci a nampa i ta̱ o kukotso n a̱ɗa̱ punu dem.&gt;&gt;

16 Ana e enei ni a kuyaꞋan a gbama, ɗa a̱ ka̱na̱i ni kukiye n ku vuka vi ni nu nkere ma. Ɗa a̱ uta̱ka̱i le punu a̱ likuci ya. Adama a na Vuzavaguɗu u pana ta̱ asuvayali e le. 17 Ana a̱ ciya̱i a̱ uta̱ka̱i le, ɗa vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka uma e re a nanlo u danai, &lt;&lt;Sumai, adama a wuma u ɗa̱, ka̱ta̱ i la̱na̱ kucina̱ ba, ka̱ta̱ kpamu i shamgba a̱ ubuta̱ ba. Sumai a kubana a nsasan, ko a̱ɗa̱ feu i kuwa̱ n ele.&gt;&gt;

18 Ɗa Lotu u danai le, A̱Ꞌa̱ aza a gbayin a̱ va̱ 19 kagbashi ka̱ ɗa̱ ka̱ ciya̱ ta̱ mapasa wa̱ ɗa̱, i neke mu ta̱ ugaꞋin u gbayin a na yi isai wuma u va̱; ama ma kusuma a kubana a nsasan adama o wovon u na kawuya ka kucina mu ali n kuwa̱ ɗe ba. 20 Indana, likuci i nanlo i yawa ta̱ uma a suma a kubana ɗe, i kenu i ɗa ta na. YaꞋan n suma m bana ɗe, ko yi kenu ba? Ka̱ta̱ wuma u va̱ u ciya̱ wishi!

21 U danai ni, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱, n neke wu ta̱ kasingai ka nampa, i a kuna likuci i na vi yaꞋin kadanshi ka ba. 22 YaꞋin moloko i suma, ka̱ta̱ n kuyaꞋan ili ba, sai ayin a na i yawai ɗe.&gt;&gt; Ɗaɗa e ɗekei likuci ya Zora.

23 Ayin a na Lotu u yawai a Zora ɗaɗa kanna kuta̱i. 24 Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱ka̱i n akina n ka̱nga̱ ko tsukono o Sodom n Gomora. Akina a̱ uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa a̱ cipa̱i ɗe. 25 Ɗa wu unai likuci i nanlo n uma a na i punu ida̱shi a̱ ubuta̱ u nanlo dem, n ili i na i tsu uta̱ ka̱ta̱ i gbonguro a iɗika dem. 26 Ɗa vuka vu Lotu vu la̱na̱i kucina̱, ɗa wo okpoi katali ka mkpaɗi.

27 Ibirahi u ɗa̱nga̱i n usana ɗa u banai a̱ ubuta̱ u na wi ishi u shamgbai cau e kelime ka Vuzavaguɗu. 28 Ɗa wi indanai a uɓon u Sodom n Gomora n iɗika i gbani dem, ɗa we enei ka̱nga̱ ki iɗika ka a kubana gaɗi an mini mo kokocilili.

29 Ta nannai ana Ka̱shile ka unai iɗika ya̱ a̱ra̱Ꞌa̱ ya, Ka̱shile ka ciɓai n Ibirahi, ɗa wu uta̱ka̱i Lotu punu e mere ma aza a na a unai, ana wu unai iɗika i na Lotu u yongoi va.

Lotu ni nkere n ni

30 Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa Lotu ni nkere n re n ni a̱ ka̱sukpa̱i Zora ɗa o bonoi a vaki a uɓon wu nsasan, adama a na u pana ta̱ wovon u shamgba a Zora. A̱yi ni nkere n re n ni o yongoi a kaɓatsu. 31 Kanna ke te mekere ma gbayin ma ma danai vangu vi ni, &lt;&lt;Esheku a̱ tsu a kutsa ta̱, vali vi lo uɓon u nampa a na wa̱ ta̱wa̱ wa̱ tsu ba, tsu na wila̱ u danai. 32 YaꞋan tsu zuwa esheku a̱ tsu u soꞋo ma̱ra̱ ma maka yi ka̱ta̱ u vaku n a̱ tsu, ka̱ta̱ ci ciya̱ kumaci n esheku a̱ tsu ali kulyaꞋa kelime.&gt;&gt;

33 N kayin ka nanlo a zuwai esheku e le o soꞋi ma̱ra̱ ma makai ni, ɗa mekere ma gbayin ma banai ma vaki n a̱yi. Esheku e yeve ayin a na u vaki m mekere ma̱ ni ko mekere ma vaki n a̱yi ali u ɗa̱nga̱i ba.

34 Kanna ke ire ɗa mekere ma gbayin ma ma danai vangu va, &lt;&lt;Na̱yin n vaku ta̱ n dada vu va̱. YaꞋan tsu zuwa yi u soꞋo ma̱ra̱ ma maka yi kpamu n kayin, ka̱ta̱ avu vu bana vu vaku n a̱yi adama a na ci ciya̱ kumaci n esheku a̱ tsu.&gt;&gt; 35 N kayin ka nanlo ɗa a zuwai esheku e le u soꞋi ma̱ra̱ ma makai ni kpamu, ɗa mekere me kenu ma, ma banai ɗa ma vaki n a̱yi. Nannai kpamu Esheku e yeve ayin a na u vaki m mekere ma̱ ni ko mekere ma vaki n a̱yi ali u ɗa̱nga̱i ba.

36 Nkere n Lotu gbende n yaꞋin a̱tsuma̱ n esheku e le. 37 Mekere ma gbayin ma matsai maku mo kolobo, ɗa u neꞋi kula Mowabu, a̱yi ɗa esheku a aza a Mowabu anana. 38 Vangu va feu u matsai maku mo kolobo, ɗa u neꞋi ni kula Ben-ami; a̱yi ɗa ta na esheku a aza a Amona anana.

20

Ibirahi N Abimeleki

1 Ana Ibirahi u ka̱sukpa̱i uɓon u nanlo ɗa u lazai a kubana a uɓon u ɗaka vu KanaꞋana ɗa u yongoi e mere me Kadeshi n Shuru. U yongoi ɗe ali ayin ukeci an komoci a Gera, 2 ɗa Ibirahi u danai le ukuna u vuka vi ni Saratu, &lt;&lt;Taku vu va̱ ɗa.&gt;&gt; Ɗa Abimeleki mogono ma Gera u danai a banka yi n Saratu.

3 Ama n kayin ko yoku, Vuzavaguɗu u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u mogono Abimeleki tsa alatani ɗa u danai ni, &lt;&lt;Vi ta̱ a̱ kukuwa̱ adama a na vi ɗika ta̱ vuka vu nampa, vu na vi yaꞋin ɗe yolo.&gt;&gt;

4 Ama a̱yi Abimeleki ka̱ta̱ u saꞋwa kuyawa ɗevu n Saratu ba. Ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu mi n unushi punu na ba! Vi ta̱ a kuna mu n uma a̱ va̱ dem? 5 Ibirahi n ka̱ci ka̱ ni u danai, na va taku vi ni ɗa. Ɗa vuka va feu vu danai nannai. N yaꞋan ta̱ ili i nampa ya n ka̱ɗu ke te mpa n nusa ba.&gt;&gt;

6 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni punu a̱ ubuta̱ wa alatani wa, &lt;&lt;E n yeve ta̱ vi yaꞋan ta̱ nannai n ka̱ɗu ke te, n sa̱nka̱ wu ta̱ kuyaꞋan unushi a kubana wa̱ va̱, n ka̱sukpa̱ wu vu saꞋwa yi ba. 7 Ama gogo na bonoko n vuka va u vali vi ni. A̱yi keneki kaꞋa, wi ta̱ a kuyaꞋanka wu avasa adama a na vi yongo n wuma. Ama mi ta̱ a kudana wu vu bonoko yi baci ba, vi ta̱ a̱ kukuwa̱ avu n uma a̱ nu.&gt;&gt;

8 Ana kayin kasai ɗa Abimeleki u ɗekei aza gbagbaꞋin a̱ ni dem a bana, ɗa u danai le ili i na i yaꞋin dem ɗa ra̱ka̱ vi le ɗa a panai wovon. 9 Ɗa Abimeleki u ɗekei Ibirahi ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai tsu nahannai? Unushi we ne u ɗai n yaꞋankai nu ɗa vi a kuyaꞋanka mu atakaci a nampa, mpa n ubuta̱ u tsugono u va̱ dem? Vi yaꞋanka mu ta̱ ili i na i kpa̱ɗa̱i kugaꞋan vi yaꞋanka mu.&gt;&gt; 10 Ɗa Abimeleki we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin nannai?&gt;&gt;

11 Ɗa Ibirahi wu ushuki u danai, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ nannai adama a na n zuwa ta̱ uma a nampa a i n wovon u Ka̱shile ba, ta lo a kuna mu ka̱ta̱ a isa mu Saratu vuka vu va̱. 12 Ko n nannai taku vu va̱ ɗa mayun, adama a na mekere me esheku a̱ va̱ maꞋa mma ɗa de vi tsu vi te ba, ɗa n ɗikai ni yolo. 13 A ayin a na Ka̱shile ka zuwai mu n ka̱sukpa̱ kpaꞋa ke esheku a̱ va̱ a kubana a iɗika i yoku, ɗa n danai ni, &lt;Uteku u na vo kuyotsongu ucigi u nu a kubana wa̱ va̱ u ɗaɗa na, ubuta̱ u na baci tsu banai dem, vu dana, &lt;&lt;A̱yi taku vu va̱ ɗa.&gt;&gt; &gt; &gt;&gt;

14 Ɗa Abimeleki u bonokoi Ibirahi n vuka vi ni Saratu, ɗa u nekei ni anaka, nlala koɓolo n agbashi a ali n a̱ma̱ci. 15 Ɗa Abimeleki u danai ni, &lt;&lt;La̱na̱ na iɗika i va̱ i ɗa ra̱ka̱ zagba ubuta̱ u na u gaꞋin nu kuyongo ka̱ta̱ vi yongo ɗe.&gt;&gt;

16 Ɗa Abimeleki u danai Saratu, &lt;&lt;Mi ta̱ e kuneke tavu Ibirahi Azurufa ka̱kpa̱n adama a na wo okpo urotu mpa n yaꞋan ili n avu ba, e kelime ka uma dem. Babu vuza na kpamu u kinda wu adanshi vi yaꞋan ta̱ unushi.&gt;&gt;

17 Ɗa Ibirahi u yaꞋankai Abimeleki kavasa ɗa Ka̱shile ko potsokpoi ni n a̱ma̱ci a̱ ni n agbashi a̱ a̱ma̱ci a̱ ni dem adama a na a matsa muku kpamu. 18 Adama a na Vuzavaguɗu u ɓa̱ya̱ngu ta̱ amatsatsu dem a kpaꞋa ku Abimeleki adama a vuka vi Ibirahi Saratu.

21

A matsai Ishaku

1 Vuzavaguɗu u yaꞋanka ta̱ Saratu ili i singai tsu na u danai. Ɗa u yaꞋankai ni tsu na u yaꞋin uzuwakpani. 2 Ɗa Saratu u yaꞋin ka̱tsuma̱, ɗa u matsakai Ibirahi maku mo kolobo n tsukutsa ci ni. Derere a ayin a na Ka̱shile ka yaꞋankai ni uzuwakpani. 3 Ɗa Ibirahi u neꞋi maku ma na Saratu u matsakai ni va kula Ishaku. 4 Ana maku ma̱ ni Ishaku u yawai ayin kunla̱i, ɗa Ibirahi u kiɗai ni kavaja, uteku u na Ka̱shile ka danai ni. 5 Ibirahi wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun (100), ana a matsakai ni Ishaku.

6 Ɗa Saratu u danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka̱ tuka̱ mu ta̱ n izoshi. Adama a na vuza na baci u panai nannai, wi ta̱ o kuzoso nu mpa.&gt;&gt; 7 Ɗa u doku u danai, &lt;&lt;Yayi u saꞋwai kudana Saratu u kumatsaka ta̱ Ibirahi maku? Ama m matsaka yi ta̱ n tsukutsa ci ni.&gt;&gt;

8 Ɗa maku ma mo gbonguroi ali ɗa a kasai ni mani. A kanna ka na a kasai ni mani, ɗa Ibirahi u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka gbayin.

O lokoi Hajara n IshimaꞋilu

9 Ana Saratu we enei IshimaꞋilu maku ma na Hajara va aza a Masar u matsakai Ibirahi a kuyaꞋanka Ishaku ulami, 10 ɗa u danai Ibirahi, &lt;&lt;Uta̱ka̱ n kabara ke mekere ka a kpaꞋa ku nampa m maku ma̱ ni. Adama a na maku ma nanlo me kupece ili yi uka̱ni a kpaꞋa a nampa m maku ma̱ va̱ Ishaku ba.&gt;&gt;

11 Ili ya i la̱nga̱sa̱ ta̱ Ibirahi ka̱ɗu wuya-wuya, adama a na ili i ya i saꞋwa ta̱ maku ma̱ ni. 12 Ama ɗa Ka̱shile ka danai ni &lt;&lt;Ka̱ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ na̱mgba̱ adama a maku ma n kabara ka nanlo ba. Pana ili i na Saratu u kudana wu dem. Adama a na a̱ ubuta̱ wi Ishaku ta lo e kuyeve ntsukaya n nu. 13 Mi ta̱ o kubonoko muku n kabara ke mekere ka, o okpo ngono mu utsura n uma feu a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱. Adama a na a̱yi feu maku ma̱ nu maꞋa.&gt;&gt;

14 N usana ɗa Ibirahi u nekei Hajara ilikulyaꞋa n kedele ku ukpan tukpa m mini, u woꞋokoi ni kaꞋa a kavangatsu ɗa u lokoi ni m maku ma. U lazai ɗa u yongoi a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ punu a kakamba ka Biyasheba.

15 Ana mini ma mo kotsoi punu e kedele ka ra̱ka̱, u ka̱sukpa̱i maku ma a̱ kumiꞋi ku ka̱vuku. 16 U da̱sa̱ngi daꞋin a agisana udashi amangatawun. U danai ka̱ci ka̱ ni, &lt;&lt;Mi a kufuɗa ma kinda maku ma̱ va̱ ma̱ kuwa̱ ba.&gt;&gt; A̱yi lo ida̱shi ɗa u ɓosoi ka̱da̱wuri u gita̱ngi ma̱shi.

17 Ka̱shile ka panai maku ma a̱ ma̱shi, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile na ɗe gaɗi ka yaꞋin kadanshi n Hajara, &lt;&lt;Yiɗa̱i i ɓa̱la̱i nu, Hajara? Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Ka̱shile ka pana ta̱ ma̱shi ma maku mo kolobo ma. 18 Ɗenga̱, bana vu ɗika maku ma̱ nu ka̱ta̱ vu ɓa̱na̱ e kukiye. Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n ni mo okpo likuci i gbayin.&gt;&gt;

19 Ɗa Ka̱shile ka̱ ɓa̱yuwa̱i a̱shi a vuka a, ɗa we enei kayinva. U banai u shatangi kedele ku ukpan ka m mini ɗa u banai u neꞋi maku ma.

20 Ka̱shile ko yongo ta̱ koɓolo m maku ma ali u gbonguroi, u yongoi a kakamba ka Param, ɗa kpamu wo okpoi katain ku usuɓi. 21 Ayin a na a̱yi ɗe ida̱shi a kakamba ka Param ɗa a̱na̱ku a̱ ni a zamakai ni vuka mekere ma aza a Masar.

Uzuwakpani wi Ibirahi n Abimeleki

22 A ayin a nanlo Abimeleki n Fikolu, kovonshi vo osoji a̱ ni, ɗa u danai Ibirahi, &lt;&lt;Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n avu a̱ ubuta̱ wi ili dem i na vi a kuyaꞋan. 23 Kucinaka mu n Ka̱shile na, vu dana vo kudoro mu ba, muku n va̱, ko ntsukaya n va̱. Mi ta̱ kutono kadanshi ka̱ nu mayin, yaꞋan uzuwakpani vi ta̱ o kutono kadanshi ka̱ va̱, koɓolo n iɗika i na vi o kuyongo na.&gt;&gt;

24 Ibirahi u danai, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ uzuwakpani wa.&gt;&gt;

25 Ibirahi u tuka̱i m mavura ma̱ ni u Abimeleki adama a ukuna u kayinva u na agbashi a Abimeleki a isai. 26 Abimeleki u danai, &lt;&lt;N yeve vuza na u yaꞋin kaꞋa ba. Vu dana mu feu ba, anana ɗa n gita̱i kupana kaꞋa.&gt;&gt;

27 Ɗa Ibirahi u nekei Abimeleki nkyon n anaka o yoku, ɗaɗa ele aza e re le a yaꞋankpanai uzuwakpani. 28 Ibirahi wu uta̱ka̱i nshan mi nkyon ali n cindere a̱ ubuta̱ wu ushiga u ni, 29 ɗa Abimeleki we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i tamkpamu nshan n cindere n nampa mi a kadanshi?&gt;&gt;

30 Ibirahi wu ushuki, &lt;&lt;Isa nkyon n cindere n nampa ma. Nannai va wi ta̱ a kuzuwa vu ushuku a na mpa ɗa n ga̱va̱i kayinva ka nampa ka.&gt;&gt;

31 Ɗaɗa e ɗekei ubuta̱ wa Biyasheba, adama a na ta ɗe ele aza e re e le a yaꞋankpanai akucina.

32 Ana o kotsoi kuyaꞋan uzuwakpani u nampa a Biyasheba, ɗa Abimeleki n Fikolu kovonshi vo osoji a̱ ni o bonoi a iɗika i a Filisitiya. 33 Ɗaɗa Ibirahi u shikpa̱i maɗanga ma matana a Biyasheba ɗa u cikpai Vuzavaguɗu lo, Ka̱shile MalaꞋimili. 34 Ibirahi u yongoi a iɗika i a Filisitiya ali ayin n a̱bunda̱i.

22

Ka̱shile ka pityai Ibirahi

1 A yaꞋin megeshe kenu, ɗa Ka̱shile ko kondoi Ibirahi. U danai ni, &lt;&lt;Ibirahi.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa na.&gt;&gt;

2 Ɗa Ka̱shile ka danai ni, &lt;&lt;Ɗika maku ma̱ nu me te ma na vi m maꞋa Ishaku, vuza na kpamu vi a kuciga, vi ɗika a kubana a uɓon u Moriya. Vu bana vi lyuka yi tsa alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ u masasan mo yoku ma na mi ɗe a̱ ubuta̱ u na n kuyotsongu wu.&gt;&gt;

3 Ana kayin ka asai n usana, ɗa Ibirahi u ɗa̱nga̱i u lapulai majaki ma̱ ni. Ɗa u ɗikai abara a̱ ni e re m maku ma̱ ni Ishaku. Ɗa u zamai nɗanga kpamu n na u kuyaꞋanka alyuka o kusongu. Ɗa u lazai a kubana a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile ka danai ni. 4 A kanna ka tatsu ka̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu ke le, ɗa Ibirahi u la̱na̱i, ɗa we enei ubuta̱ wa daꞋin. 5 Ɗa u danai abara a̱ ni, &lt;&lt;Shamgbai na m majaki. Mpa n kolobo ka̱ va̱, ci ta̱ a kubana na ɗe. Ci ta̱ a kubana tsa cikpa Ka̱shile, ka̱ta̱ tsu bono.&gt;&gt;

6 Ɗa Ibirahi u ɗikai nɗanga n na u kuyaꞋanka alyuka o kusongu a, ɗa u zuwakai Ishaku maku ma̱ ni u canuku. Ɗa u ɗikai akina m mawun. Ana a kulaza aza e re e le, 7 ɗa Ishaku u ɗekei esheku Ibirahi, &lt;&lt;Dada.&gt;&gt;

Ɗa Ibirahi wu ushuki, &lt;&lt;Yiɗa̱i, maku ma̱ va̱?&gt;&gt;

Ɗa Ishaku we ecei ni, &lt;&lt;Nɗanga n ɗa na n akina, te ɗai malala mi adama a alyuka o kusongu?&gt;&gt;

8 Ɗa Ibirahi u danai ni, &lt;&lt;Ka̱shile ki ta̱ e kuneꞋe tsu malala ma na tsa kuyaꞋanka alyuka o kusongu, maku ma̱ va̱.&gt;&gt; Ɗa a lazai aza e re e le.

9 Ɗa u yawai a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile ko yotsongi ni u bana va, ɗa Ibirahi u shikpa̱i katalikalyuka, ɗa u recei nɗanga gaɗi. Ɗa u shiyai maku ma̱ ni Ishaku, ɗa u kiyangi gaɗi vu nɗanga va. 10 Ɗa u ba̱ra̱kpa̱i kukiye, ɗa u ɗikai mawun adama a na u kiɗa maku ma̱ ni Ishaku. 11 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ke ɗekei ni gaɗi, &lt;&lt;Ibirahi, Ibirahi.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa na.&gt;&gt;

12 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu gbatyangu mawun e kuɗeku ku maku ma ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋanka yi muna ba. N yeve ta̱ gogo na vi ta̱ a kupana wovon u Ka̱shile. Adama a na vu sa̱nga̱ mu maku me te ma na vi n maꞋa ba.&gt;&gt;

13 Ɗa Ibirahi u ganukpai kaci, ɗa we enei ka̱giri n avana a̱ ni a̱ kumiꞋi ku koworo usaɓatangi. Ɗa u banai, ɗa u ɗikai kaꞋa. Ɗa u lyukai kaꞋa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ɗa u ka̱sukpa̱i maku ma̱ ni. 14 Ɗa Ibirahi u ɗekei ubuta̱ u nanlo wa, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱.&gt;&gt; A uteku n kanna ka nanlo ɗa a danai, &lt;&lt;Punu a kusan ku Vuzavaguɗu, wi ta̱ a̱ kutuka̱.&gt;&gt;

15 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu na ɗe gaɗi ke ɗekei Ibirahi uɗeki u ire. 16 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u danai, &lt;N kucina ta̱ n ka̱ci ka̱ va̱, ali vu fuɗai vi yaꞋin nannai, vu sa̱nga̱ mu maku me te ma̱ nu ba. 17 Mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai. Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu n yimkpa mo okpo an azangata a gaɗi. I ta̱ a kuyimkpa kpamu o okpo an kayala ka mala. Ntsukaya n nu mi ta̱ a kisa likuci yi irala i le. 18 A̱ ubuta̱ wu ntsukaya n nu n ɗa uma a aduniyan dem a̱ kuciya̱ ili i singai. Adama a na avu vu tono mu ta̱ mayin.&gt; &gt;&gt;

19 Ɗa Ibirahi u bonoi a̱ ubuta̱ wa agbashi a̱ ni, ɗa a lazai koɓolo a kubana Biyasheba. Ɗa Ibirahi u shamgbai ta na ɗe a Biyasheba va.

Muku n Nufu

20 A kubana megeshe ɗe ɗa a danai Ibirahi, &lt;&lt;Milika feu u matsaka ta̱ vuza nu muku. 21 Uzu ɗa magaji, Buzu ɗa vangu vi ni, Kemuwe tamkpamu esheku a Aram, 22 Keseda, n Hazo, m Pilidasha, n Jidilafa, koɓolo m Betuwe.&gt;&gt; 23 Betuwe ɗa esheku e Rebeka. Milika u matsakai Nahoru Ibirahi vuza ni muku kunla̱i n nampa. 24 Vuka vu gbani vi ni vu na vi n kula Reyuma, u matsakai ni muku feu, ula e le a ɗa Teba, n Gaham, n Tahasha, koɓolo m MaꞋaka.

23

Ibirahi u tsulai iɗika i ka̱ciɗa̱

1 Saratu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n kamanga n e cindere (127) kafu u kuwa̱. 2 U kuwa̱ ta̱ a Kiriyatu (ɗaɗa Heburon) a iɗika i KanaꞋana, ɗa Ibirahi u shika̱i ɗa kpamu u yaꞋin kpalu ku ni.

3 Ɗa Ibirahi u ɗa̱nga̱i lo kashani ɗevu n keven ki ikyamba ka vuka vi ni, ɗa u yaꞋin kadanshi n aza a Hitiya u danai, 4 &lt;&lt;Mpa komoci kaꞋa mi na o kuyongo n a̱ɗa̱, denke mu iɗika uɓon u yoku adama a na n ciɗa̱ngu keven ka ka̱ta̱ mu uvuka.&gt;&gt;

5 Ɗa aza a Ahitiya a̱ ushuki Ibirahi, 6 &lt;&lt;Panaka tsu, vuzagbayin. Avu mogono ma gbayin maꞋa wa̱ tsu. Ciɗa̱ngu vuka vu nu a̱ ubuta̱ u singai u na u luwai nu, babu vuza na u kusa̱nka̱ wu ubuta̱ u kuciɗa̱ngu vuka vu nu.&gt;&gt;

7 Ɗa Ibirahi u kuɗa̱ngi e kelime ka aza a Ahitiya, uma a iɗika a. 8 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Yi baci a̱ kuka̱sukpa̱ mu n ciɗa̱ngu vuka vu va̱ na, to panakai mu ka̱ta̱ i folonoko mu Iforono kolobo ko Zahoru, 9 u neke mu kaɓatsu ka Makapele ka na ki ka̱ ni a uteku wu ubuta̱ u ni. Danai ni u denke mu uteku u na ikebe i ni yi, e kelime ka̱ ɗa̱ na, adama a na wo okpo mu ubuta̱ u ka̱ciɗa̱.&gt;&gt;

10 Ɗa Iforono vu a Hitiya lo a̱ ubuta̱ wo oɓolo wa a̱ utsutsu u likuci wa: ɗa wu ushuki e kelime ka yaba dem a kupana, 11 Ta nannai ba vuzagbayin, &lt;&lt;Panaka mu, ubuta̱ wa n kaɓatsu ka dem n kuneꞋe wu ta̱. Na e kelime ka uma a̱ va̱ dem, mi ta̱ e kuneke wu adama a na vu ciɗa̱ngu vuka vu nu.&gt;&gt;

12 Ɗa Ibirahi u kuɗa̱nki uma a iɗika a, 13 ɗa u danai Iforono, adama a na yaba dem u pana, &lt;&lt;Vu ushuku baci yaꞋan n tsupa wu ikebe yu ubuta̱ wa dem. Isa ikebe ya, adama a na n ciɗa̱ngu vuka vu va̱.&gt;&gt; 14 Iforono va wu ushuki Ibirahi, 15 &lt;&lt;Vuzagbayin panaka mu, ubuta̱ wa u yawa ta̱ Azurufa amangatawa̱na̱shi. Yiɗa̱i yi punu e mere ma̱ tsu? Ciɗa̱ngu punu vuka vu nu.&gt;&gt;

16 Ɗa Ibirahi wu ushuki ɗa u tsupai ni e kelime ka aza a Ahitiya lo dem Azurufa amangatawa̱na̱shi (400) uteku na u danai va. Ɗa u tsupai tsu na aza a tsulaga a ci gisanku.

17 Ta ubuta̱ u na wi ishi wi Iforono a Makapele a kasana ka Mamure wo okpoi wi Ibirahi nannai. Ka̱ba̱nga̱ ka n kaɓatsu, nu nɗanga dem. 18 Aza Ahitiya a na i a kuꞋuwa n utsutsu u likuci wa e yeve ta̱ ubuta̱ wa wo okpo ta̱ wi Ibirahi. 19 Ana ka nanlo ko kotsoi ɗa Ibirahi u ciɗa̱ngi vuka vi ni Saratu punu a kaɓatsu ka̱ ka̱ba̱nga̱ ka Makapele ɗevu m Mamure ɗaɗa kpamu Heburon a iɗika i KanaꞋana. 20 Ka̱ba̱nga̱ ka na ki wa aza Ahitiya n kaɓatsu ka dem ɗa wo okpoi ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ wi Ibirahi.

24

A zamakai Ishaku vuka

1 Gogo na Ibirahi u kutsa ta̱, a̱ya̱ a̱ ni kpamu a yimkpa ta̱. Ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai ni una̱singai a ili i na u yaꞋin dem. 2 Ibirahi u danai kagbashi kagbayin ka̱ ni vuza na u laꞋi n kugeshe a kpaꞋa ka, vuza na kpamu wi a kindaka yi ili i na wi n i ɗa dem a kpaꞋa. &lt;&lt;Zuwa ekiye a̱ nu e mere ma̱ nkuta̱ n va̱, 3 mi ta̱ a kuciga wu vu kucinaka mu n Kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka gaɗi n ki iɗika, va kuzamaka maku ma̱ va̱ vuka punu a uma a KanaꞋana a̱ ubuta̱ u na mi o kuyongo na ba. 4 Ama vu bono ɗe a iɗika i na a matsai mu a umaci u va̱ adama a na vu zamaka maku ma̱ va̱ Ishaku vuka a̱ ka̱tsuma̱ ku umaci u va̱.&gt;&gt; 5 Ɗa Kagbashi ka ke ecei, &lt;&lt;Maku ma vuka ma ma iwan baci ta na kuka̱sukpa̱ likuci i ni ɗa u danai u kutono mu ba? N ɗika maku ma̱ nu o kubono a iɗika i na vu uta̱i?&gt;&gt;

6 Ɗa Ibirahi wu ushuki, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu bonoko maku ma̱ va̱ ɗe a̱ ubuta̱ u na mu uta̱i ba! 7 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka na ki gaɗi vuza na wu uta̱ka̱i mu a iɗika yi mmaci n va̱, ɗa kpamu u yaꞋankai mu uzuwakpani u gbayin u kuneke mu ta̱ iɗika i nampa mpa nu ntsukaya n va̱. Wi ta̱ a̱ kusuku kalingata ka̱ ni kelime ka̱ nu kafu vi yawa, adama a na vi ciya̱ka̱ maku ma̱ va̱ vuka ɗe. 8 Maku mavuka ma mi baci a kuciga kuta̱wa̱ n avu ba, akucina a̱ va̱ o kutono wu ba, avu de ka̱ta̱ vu bonoko m maku ma̱ va̱ ɗe ba&gt;&gt; 9 Ɗa kagbashi ka zuwai ekiye a̱ ni a ɗaka vu nkuta̱ mi Ibirahi ɗa u kucinai n ili i na Ibirahi u danai ni.

10 Ɗa kagbashi ka u ɗikai arakuma kupa a vuzagbayin vi ni, ɗa u ɗikai ili i singai i kuneꞋe yi ikebe kakau a u vuzagbayin vi ni. Ɗa u banai a̱ likuci i na Nahoru wi ida̱shi gaɗi vu Mesopotamiya 11 Ana u yawai ɗa u zuwai arakuma a dem a̱ kuɗa̱ngi ɗevu n kayinva ka na ki pulai vi likuci. N kulivi ku ɗa ta na, ayin a na a̱ma̱ci a̱ tsu uta̱ a kubana o kuɗolu.

12 Ɗa u yaꞋin avasa, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka vuzagbayin vu va̱ Ibirahi neke mu uye anana, yotsongu vuzagbayin vu va̱ ucigi u na wi a kusaꞋwa kusabaꞋa ba. 13 Mpa ɗa na a kashani ɗevu n kayinva ka̱ mini a̱ ubuta̱ u na muku ma̱ a̱ma̱ci n likuci mi a̱ kuta̱ kukenuku mini. 14 YaꞋan n fuɗa n dana mekere mo yoku, &lt;Mi ta̱ ufolu u nu neꞋe mu mini mo kusoꞋo,&gt; u dana baci soꞋo, mi ta̱ feu e kuneꞋe arakuma a̱ nu mini o soꞋo wo okpo vuza na vu zagbakai kagbashi ka̱ nu Ishaku, Ili i nampa ya i yaꞋan baci nannai, mi ta̱ e kuyeve vi yotsongu ta̱ vuzagbayin vu va̱ ucigi u na u kusabaꞋa ba.&gt;&gt;

15 Kafu u kotso kadanshi, Ɗa Rebeka u yawai m ma̱diki ma̱ mini ma̱ ni ucaniki a kavangatsu ka̱ ni. A̱yi mekere me Betuwe maꞋa, maku ma Milika vuka vu Nahoru Ibirahi vuza ni. 16 Maku ma vuka ma mi ta̱ n tsuloboi, ka̱ta̱ ta na u yeve mavali ba. U banai a kayinva ɗa u shatangi ma̱diki ma̱ ni m mini ɗa u bonoi kpamu.

17 Ɗa kagbashi ka ka sumai, ɗa ka banai wa̱ ni ka danai, &lt;&lt;N folono wu ta̱, neꞋe mu mini mo kusoꞋo punu a̱ ma̱diki ma̱ nu.&gt;&gt; 18 Ɗa mekere ma ma danai, &lt;&lt;SoꞋo vuzagbayin vu va̱,&gt;&gt; ɗa u zuwai ni ma̱diki ma gogoꞋo a kavangatsu ka̱ ni, ɗa u neꞋi ni u soꞋo. 19 Ana u kotsoi kuneꞋe yi mini ma ɗa u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ o kuronoko arakuma a̱ nu feu ali sai ayin a na o kotsoi kusoꞋo.&gt;&gt; 20 Ɗa u yaꞋin moloko u tsuwa̱in mini ma na mi a̱ ma̱diki ma̱ ni punu a̱ ubuta̱ u na nnama n tsu soꞋo, ɗa u sumai u banai a kayinva adama a na u doku mini, ali ɗa u neꞋi arakuma a ra̱ka̱ mini 21 Ɗa vuma va u ka̱na̱i kinda mekere ma babu kudansa ili adama a na u yeve ko Vuzavaguɗu u pana ta̱ avasa a̱ ni, ɗa nwalu n ni n yaꞋin mayin ba.

22 Ana arakuma a o kotsoi kusoꞋo mini ma ɗa vuma va u ɗikai makawani ma azanariya ma na a̱miki a̱ ni a yawai kagimi ka shekelu, ɗa u ukai ni a̱ vunu ɗa u la̱nsa̱i nshingi n re m gbagbaꞋin ɗa u ukai ni e kukiye. 23 Ɗa kabara ka danai, &lt;&lt;N folono wu ta̱ dana mu ko yayi eshevu. Yi ta̱ ɗe n kunu ku na tsa kasa mpa n uma a̱ va̱?&gt;&gt;

24 Ɗa mekere ma mu ushuki, &lt;&lt;Esheku a̱ va̱ a ɗa Betuwe maku ma na Milika u matsakai Nahoru.&gt;&gt; 25 Ɗa u doku wu ushuki, &lt;&lt;Ci ta̱ ɗe n ijanu n a̱bunda̱i a kpaꞋa ku tsu, ci ta̱ ɗe kpamu n unu a ivaꞋin adama a̱ ɗa̱.&gt;&gt;

26 Ɗa vuma va u kuɗa̱ngi ɗa u cikpai Vuzavaguɗu. 27 Ɗa u danai, &lt;&lt;Una̱singai wo okpo u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka vuzagbayin vu va̱ Ibirahi, vuza na u zuwai ucigi u ni u na u kusabaꞋa ba, a kubana u vuzakpa vu va̱ Ibirahi. N tsu va̱ na, Vuzavaguɗu u tono ta̱ nu mpa a kubanka a kpaꞋa ku vuzagbayin vu va̱ aza a̱ ni babu kadama.&gt;&gt;

28 Ɗa maku ma vuka ma ma sumai a kubana a kpaꞋa wa̱ a̱na̱ku, ɗa u danai ni arabali a dem tsu na ili ya i yaꞋin. 29 Rebeka wi ta̱ n taku vu na e ci ɗeke Laban, ɗa u sumai a kubana a kayinva ka a̱ ubuta̱ u na kagbashi ki Ibirahi ka ki. 30 Ana we enei makawani a̱ vunu ni nshingi o kubolu ku taku, ɗa kpamu u panai kadanshi ka a̱ una̱ u taku vi ni Rebeka &lt;&lt;Ili i na vuma va u danai mu i ɗa na.&gt;&gt; Ɗa u banai u kagbashi ki Ibirahi ka, vuza na wi a kashani a̱ ubuta̱ wa arakuma wa a kayinva, 31 ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱i na, avu vuma vu na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kashani pulai? Mi ta̱ punu n kunu ku na n foɓusokoi ɗa̱, n ubuta̱ adama a arakuma a̱ ɗa̱.&gt;&gt;

32 Ɗa vuma va u uwai a kpaꞋa ka, ɗa Laban u cipa̱ka̱i n ucanuku wa arakuma wa ɗa u nekei le kalu n ijanu i yoku. U bankai n vuma va m mini u saꞋa ene, koɓolo n uma a na u walakai a̱ kuta̱wa̱. 33 Ana a̱ tuka̱i n ilikulyaꞋa, ɗa vuma va u danai, &lt;&lt;Mi a kulyaꞋa ka̱ta̱ ba, sai n dansa ili i na mi a kuciga kudansa.&gt;&gt;

Ɗa Laban u danai, &lt;&lt;LyaꞋa kelime n kadanshi.&gt;&gt;

34 Ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa kagbashi ki Ibirahi kaꞋa. 35 Vuzavaguɗu u zuwaka ta̱ vuzakpa vu va̱ una̱singai ka̱u ɗa u bonokoi ni vuza vu uciyi. U nekei ni ushiga wa anaka n wu nlala koɓolo ni nkyon, n azanariya n Azurufa, n agbashi a ali n a̱ma̱ci dem, n arakuma, ni njaki. 36 Ɗa Saratu vuka vu vuzakpa vu va̱, u matsakai ni maku n tsukutsa ci ni, ɗa u nekei ni ili i na wi n i ɗa dem. 37 Vuzakpa vu va̱ u zuwai mu n yaꞋan uzuwakpani n akucina u danai, &lt;Ka̱ta̱ vu zamaka maku ma̱ va̱ vuka punu a̱ ka̱tsuma̱ ke nkere ka aza a KanaꞋana a̱ ubuta̱ u na mi ida̱shi na ba. 38 Ama vu bana a̱ ubuta̱ wu umaci u va̱ n isheku i va̱, ka̱ta̱ vu zamaka maku ma̱ va̱ vuka.&gt;

39 &lt;&lt;Ɗa me ecei vuzagbayin vu va̱, &lt;Vuka va vi iwan baci ta na kutono mu a̱ kuta̱wa̱?&gt; 40 Ama ɗa u danai mu, &lt;Vuzavaguɗu, a̱yi na mi o kutono ayin tutu mayin, wi ta̱ a̱ kusuku kalingata ka̱ ni ka bana n avu ka̱ta̱ ka zuwa vi ciya̱ ili i na n danai. Adama a na vi ciya̱ka̱ maku ma̱ va̱ vuka a̱ ubuta̱ wu umaci u va̱, n ubuta̱ u kpaꞋa ke esheku a̱ va̱. 41 Vi ta̱ a kufuɗa kupece ka̱ci ka̱ nu n akucina a̱ va̱, vu bana baci a̱ ubuta̱ wu umaci u va̱ ɗa a iwain kuneke wu mekere ma, nannai vu buwa m ma̱shinda̱ ba.&gt;

42 &lt;&lt;Ana m banai a kayinva ka anana, ɗa n vasai, &lt;Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka vuzakpa vu va̱ Ibirahi, adama a̱ Ka̱shile neke mu uye n ciya̱ ili i na n ta̱wa̱i kula̱nsa̱. 43 Mpa ɗa na kashani a kayinva. Mekere ma̱ ta̱wa̱ baci kunuku mini, mi ta̱ o kufolono yi u neꞋe mu mini mo kusoꞋo kenu e ma̱diki ma̱ ni. 44 Wu ushuku baci ali u danai, &lt;&lt;SoꞋo, mi ta̱ feu e kuneꞋe arakuma a̱ nu,&gt;&gt; YaꞋan wo okpo mekere ma na Vuzavaguɗu u zagbakai maku ma vuzakpa vu va̱.&gt;

45 &lt;&lt;Babu n kotso avasa a̱ va̱ punu n ka̱bini, Ɗa Rebeka u ta̱wa̱i n ma̱diki m mini ucaniki a kavangatsu ka̱ ni ɗa u banai a kayinva kunuku mini. Ɗa n danai ni, &lt;Adama a̱ Ka̱shile neꞋe mu mini mo kusoꞋo.&gt;

46 &lt;&lt;Ɗa u yaꞋin gogo u cipa̱ka̱i n ma̱diki ma̱ ni a kavangatsu ɗa u danai, &lt;SoꞋo, mi ta̱ feu e kuneꞋe arakuma a̱ nu o soꞋo.&gt; N soꞋi ɗa kpamu u neꞋi arakuma a.

47 &lt;&lt;Ɗa me ecei ni, &lt;Yayi tamkpamu eshevu?&gt;

&lt;&lt;Ɗa wu ushuki, &lt;Esheku a̱ va̱ a ɗa Betuwe maku ma Nahoru vuza na Milika u matsakai ni.&gt;

&lt;&lt;Ɗa n ukai ni makawani a̱ vunu vi ni koɓolo ni nshingi o obolu a̱ ni. 48 N kuɗa̱ngi ɗa n cikpai Vuzavaguɗu. N cikpai Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka vuzakpa vu va̱ Ibirahi, a̱yi na u tonoi nu mpa derere sai a̱ ubuta̱ wu umaci u vuzakpa vu va̱ adama a na n zamaka yi kejene ko okpo vuka vu maku ma̱ ni. 49 Gogo na vi baci a kushatangu kasingai n uneki u ka̱ɗu a kubana u vuzakpa vu va̱, adama a̱ Ka̱shile dana mu, ko vi baci a kuyaꞋan, ko vi a kuyaꞋan ba, ka̱ta̱ n ciya̱ n yeve uye u kutono.&gt;&gt;

50 Laban koɓolo n Betuwe a̱ ushuki, &lt;&lt;Ili i nampa ta yu uta̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, a̱ tsu ci n ili i na tsa kudana ba. 51 Rebeka ɗa na lo kelime ka̱ nu, ɗika yi i wala u bana wo okpo vuka vu maku ma vuzakpa vu nu, tsu na Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni u danai.&gt;&gt;

52 A ayin a na kagbashi ki Ibirahi ka panai ili i na a danai ɗa u kuɗa̱ngi sai iɗika ɗa u cikpai Vuzavaguɗu. 53 Ɗa kagbashi ka uta̱ka̱i n ucanuku wa azanariya n Azurufa koɓolo nu ntogu ɗa u nekei Rebeka, ɗa kpamu u neꞋi a̱na̱ku n taku kuneꞋe ki ikebe ka̱u. 54 Ɗa a̱yi n aza a na i a nwalu koɓolo ɗa lyaꞋi ɗa o soꞋi ɗa a asai lo. Ɗa u danai, ayin a na baci a jimgbai n usana, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i mu m bono u vuzakpa vu va̱.&gt;&gt;

55 Ama ɗa taku vu Rebeka n a̱na̱ku a Rebeka a danai, &lt;&lt;YaꞋan mekere ma mo doku mo yongo n a̱ tsu ali ayin kupa ka̱ta̱ u yeve u tono ɗa̱.&gt;&gt;

56 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ mu ayin o kubono ba a̱ ubuta̱ u vuzavaguɗu vu va̱ ba, a na Ka̱shile ka zuwai nwalu n va̱ n lyaꞋi agaꞋin, ka̱sukpa̱i mu n bono u vuzagbayin vu va̱.&gt;&gt;

57 Ɗa a danai, &lt;&lt;YaꞋan ci ɗeke mekere ma ci ece yi n una̱ u ni.&gt;&gt; 58 Ɗa e ɗekei Rebeka ɗa e ecei ni, &lt;&lt;Vi ta̱ a kufuɗa vo tono vuma vu nampa va?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Eyeu mi ta̱ o kutono yi.&gt;&gt;

59 Ɗaɗa a̱ ushuki Rebeka u tono le n vuka vu na vu woꞋi ni ayin a na a̱yi maku, ele n kagbashi ki Ibirahi n aza na i n a̱yi. 60 Ɗa dem vi le a zuwakai Rebeka una̱singai tsu nampa,

&lt;&lt;Taku vu tsu yaꞋan vu matsa

ali a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n a̱bunda̱i,

yaꞋan ntsukaya n nu a isa

utsutsu kakau wi irala i le.&gt;&gt;

61 Ɗa Rebeka n a̱ɓa̱nki a̱ ni a̱ma̱ci ɗa a̱ ɗa̱nga̱i o foɓusoi ɗa a kumbai arakuma a ɗa o tonoi kagbashi ki Ibirahi ka n aza a̱ ni, ɗa kagbashi ka ɗikai Rebeka ɗa a lazai.

62 Gogo na Ishaku wu uta̱ ta̱ a Biya-lahi-royi, wi ishi ta̱ ida̱shi a iɗika i Negebu. 63 Wu uta̱i pulai adama a na u lapa wunla̱i n kulivi ɗa u ɗengusa̱i a̱shi ɗa we enei arakuma a̱ kuta̱wa̱. 64 Ana Rebeka u ɗengusa̱i a̱shi ɗa we enei Ishaku. Ɗa u cipa̱i gaɗi vu karakuma ka na wi ukumbi. 65 Ɗa we ecei kagbashi ki Ibirahi, &lt;&lt;Yayi tamkpamu vuma vu nan ɗe, a nwalu adama a na u gasa n a̱ tsu?&gt;&gt;

Ɗa kagbashi ka ku ushuki ni, &lt;&lt;Ai vuzakpa vu va̱ ɗa.&gt;&gt; Ɗa u ɗikai ka̱ka̱la̱bi ka̱ ni ɗa u palai ka̱ci ka̱ ni.

66 Ɗa kagbashi ka ka danai Ishaku ili i na u yaꞋin ra̱ka̱. 67 Ɗa Ishaku u ɗikai Rebeka ɗa u uwakai ni a̱ ka̱pa̱m ka̱ a̱na̱ku a̱ ni Saratu, ɗa wo okpoi vuka vi ni. Ishaku kpamu ɗa u cigai vuka vi ni ka̱u. Ɗa u ciya̱i uremi u ka̱ɗu ana a̱na̱ku a̱ ni a̱ kuwa̱i.

25

Ukpa̱ wi Ibirahi

1 Ɗa Ibirahi u zuwai vuka vi yoku kula ku ni ku ɗa Ketura. 2 Ɗa u matsakai ni Zimiran n Jokashan m Medan m Medan n Ishibaku koɓolo n Shuwa. 3 Jokashan a̱yi ɗa esheku e Sheba n Dedanu. Muku n Dedanu ele ɗa aza a Ashurim n aza a Letushim n aza a LeꞋumim. 4 Muku m Midiya ele ɗa anan Efa n Eferu n Hanoku, n Abida n Eleda. Dem vi le ntsukaya n Ketura n ɗa.

5 Ibirahi u nekei Ishaku ili yu uka̱ni i ni i na wi n i ɗa dem. 6 Ama muku n ali ma̱ a̱ma̱ci a na u zuwasai, ɗa u nekei le kuneꞋe, ali a̱yi biꞋi n wuma adama a na a̱ ka̱sukpa̱ Ishaku, ɗa o tonoi a kubana a iɗika i kasana.

7 Ibirahi u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n amangatatsunkupa n a tawun (175). Ɗa u kuwa̱i. 8 Ibirahi u yinvikai ayinviki a ukocishi ɗa u kuwa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a singai. A̱ya̱ a̱ ni a yimkpa ta̱ ɗa u yongoi kpamu gbaga tsu na u gaꞋin. Ɗa u banai u cinai ikaya i ni. 9 Muku n ni Ishaku n IsumaꞋilu a̱ ciɗa̱ngi ni a kaɓatsu ka Makapele kasana m Mamure a̱ ubuta̱ u Iforono maku ma Zoharu vuza va aza Hitiya. 10 Ubuta̱ u na Ibirahi u tsulai wa aza a Hitiya, ta punu a̱ ciɗa̱ngi ni ubuta̱ u te n vuka vi ni. 11 Ana Ibirahi u kuwa̱i, ɗa Ka̱shile ka zuwakai maku ma̱ ni Ishaku una̱singai. Vuza na u yongoi ɗevu m Biya-lahi-royi.

12 Na va ɗaɗa arabali a̱ muku mi IsumaꞋilu, maku ma na maku mu usuki ma Saratu Hajara vuza va aza a Masar u matsakai Ibirahi.

13 Na va ɗaɗa ula a̱ muku mi IsumaꞋilu, a ɗanai a ɗa uteku u na a matsai le, Nebatu a̱yi ɗa maku ma iyain ma IsumaꞋilu n Kedaru n Adabelu, m Mibisam kpamu, 14 m Mishima n Duma koɓolo m Masa, 15 n Hadadu koɓolo n Tema, n Jeturu, Nafishi n Kedema. 16 Na va ɗaɗa muku mi IsumaꞋilu n ula e le, yaba dem n likuci n ka̱tsura̱ ka na wi a kulyaꞋa tsugono, ele ngono kupa ni n re n ɗa tsu na umaci u le wi. 17 A̱yi IsumaꞋilu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n kamangankupa n e cindere (137) ɗa kpamu u yaꞋin ayinviki a ukocishi a̱ ni, ɗa wu uvukai n ikaya i ni. 18 Ntsukaya n ni a̱ da̱sa̱ngi ta̱ a uɓon u Havila a kubana a Shuru a uɓon wu uteku m Masar, vu tono baci a kubana Asiriya. Ɗa o yongoi a tsurala n otoku i le.

A matsai Isuwa n Yakubu

19 Na va ɗaɗa arabali a Ishaku maku mi Ibirahi.

Ibirahi ɗa esheku a Ishaku. 20 Ayin a na Ishaku u yawai a̱ya̱ a amangere, ɗa a yaꞋin yolo n Rebeka, mekere ma Betuwe (vuza va aza a Aramiyan vu na wu uta̱i a Fada-aram). Rebeka kpamu taku vu Laban vuza va Aram ɗa.

21 Ama Rebeka madari maꞋa, ɗa Ishaku u yaꞋankai ni kavasa. Vuzavaguɗu wi isai avasa a nanlo, ɗa Rebeka u ciya̱i ka̱tsuma̱. 22 Muku n gita̱i punu kunekenei atakaci punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uteku u le, ɗa u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i nannai a̱ kuciya̱ mu?&gt;&gt; U banai u Vuzavaguɗu n avasa adama a na u ciya̱ wu ushuki.

23 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Iɗika i re yi ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ nu, mpeshe n na mi punu wa̱ nu va i ta̱ a kuyaꞋan tsurala. Vuza te u kulaꞋa ta̱ vuza ni, vuzagbayin va u kubono ta̱ o kutono vangu.&gt;&gt;

24 Ana ayin a kumatsa a yawai, ɗa u matsai mpeshe olobo koci. 25 Vuza na u gita̱i kuta̱ wu uta̱i ushili, ikyamba i ni adanshi motogu me cileme maꞋa u ukai. Ɗa e neꞋi ni kula Isuwa.* 26 Ɗaɗa yeve vuza ni u tonoi, n kukiye ku ni uka̱ni a̱ ka̱civa̱ ka Isuwa. Ɗa e neꞋi ni kula Yakubu.† Ishaku wi ta̱ n a̱ya̱ amangatatsu ayin a na a matsai muku n nanlo.

Isuwa u dengei tsugbayin ci ni

27 Ana olobo a o gbonguroi, ɗa Isuwa wo okpoi katain ku utsura, vuma vu ucigi u kakamba. Ama, Yakubu vuma vu ka̱bini ɗa n ucigi u kpaꞋa kpamu. 28 Ishaku u laꞋa ta̱ n kuciga Isuwa, adama a inyama i na u tsu una ka̱ta̱ u bonoko a kpaꞋa. Ama, Rebeka u laꞋa ta̱ n kuciga Yakubu.

29 Kanna ke te, ana Yakubu wi a ku suꞋwan kpayan, ɗa Isuwa u yawai wana ɗai wu uta̱ a kutambu. Wi ta̱ ta na a kupana kambulu. 30 Ɗa u danai Yakubu, &lt;&lt;NeꞋe mu ilikulyaꞋa m kpayan ku shili, n lyaꞋa mi ta̱ a kupana kambulu.&gt;&gt; (Ɗaɗa i zuwai ɗa e ɗekei ni Edom.)‡

31 Ɗa Yakubu wu ushuki, &lt;&lt;Mi ta̱ e kuneke wu, vi denke mu baci tsugbayin tsu nu, mo okpo vuza kelime vu nu.&gt;&gt;

32 Isuwa u danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱! Mi ta̱ ɗevu n ukpa̱, yi ɗa̱i tsugbayin tsa kuyaꞋanka mu?&gt;&gt;

33 Ɗa Yakubu u danai, &lt;&lt;Kucina biꞋi, ve kudenke mu baci tsugbayin tsa.&gt;&gt;

Ɗa Isuwa u kucinai, ɗa u denke vangu va tsugbayin tsa.

34 Ɗa Yakubu u nekei Isuwa boroji m kpayan. U lyaꞋi ɗa u soꞋi, yeve u ɗa̱nga̱i u lazai. Ta Isuwa u yaꞋin nannai ɗa u goyoi tsugbayin ci ni.

26

Ishaku n Abimeleki

1 Gogo na kambulu ka̱ yikpa̱ ta̱ a iɗika, ko yoku kpamu n ka na ka yaꞋin a ayin a Ibirahi. Ɗa Ishaku u banai u Abimeleki mogono ma Gera ma a Filisitiya. 2 Ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i wi Ishaku ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu bana a Masar ba, shamgba a iɗika i na n danai nu vi yongo. 3 Shamgba biꞋi a iɗika i nampa ayin kenu, mi ta̱ koɓolo n avu mi ta̱ kpamu a kuzuwaka wu una̱singai. Avu nu ntsukaya n nu n ɗa mi e kuneke iɗika i nampa ra̱ka̱ ka̱ta̱ n shatangu uzuwakpani n akucina a na n yaꞋin n eshevu Ibirahi. 4 Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu mo okpo n ka̱bunda̱i a na azangata a gaɗi, mi ta̱ kpamu e kuneke ntsukaya ma iɗika i nampa ra̱ka̱, uma aduniyan dem i ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai a̱ ubuta̱ u le, 5 adama a na Ibirahi u tono ta̱ kadanshi ka̱ va̱ ɗa kpamu u ka̱na̱i i na n cigai koɓolo n uye u va̱ n wila̱ u va̱ feu.&gt;&gt;

6 Ɗa Ishaku u da̱sa̱ngi a Gera. 7 Ana uma a nanlo e ecei ni ukuna u vuka vi ni, ɗa u danai le, &lt;&lt;Taku vu va̱ ɗa,&gt;&gt; adama a na wi ta̱ o wovon a na wa dana, &lt;&lt;Vuka vu va̱ ɗa,&gt;&gt; u sheshe ta̱, &lt;&lt;Uma a̱ ubuta̱ a a kuna mu ta̱ adama a Rebeka, adama a na wi ta̱ n tsuloboi n a̱bunda̱i.&gt;&gt;

8 Ana Ishaku wi ɗe ali m megeshe ɗa mogono Abimeleki mogono ma aza a̱ a Filisitiya u la̱na̱i n katusu ɗa we enei Ishaku o ku oɓongusu Rebeka vuka vi ni. 9 Ɗa Abimeleki u ɗekei Ishaku ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kudana mu a̱yi vuka vu nu ɗa? Ama ɗa vu danai &lt;Taku vu va̱ ɗa?&gt; &gt;&gt;

Ɗa Ishaku u danai ni, &lt;&lt;Adama a na me ene ta̱ i ta̱ a kufuɗa a kuna mu adama a̱ ni.&gt;&gt;

10 Ɗa Abimeleki u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai tsu nahannai? A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu vuza yoku wi ishi a kuvaku n vuka vu nu gbani ka̱ta̱ ta na u tuka̱ tsu n una̱ u wuya.&gt;&gt;

11 Ɗa Abimeleki u dansukai uma dem ɗa u danai, &lt;&lt;Vuza na baci de dem u saꞋwai vuma vu nampa ko vuka vi ni i ta̱ a kuna yi.&gt;&gt;

12 A̱ ka̱ya̱ ka nanlo Ishaku u yaꞋin vica̱Ꞌa̱ ɗa u kyaꞋi ili n a̱bunda̱i adama a na Vuzavaguɗu u zuwakai ta̱ una̱singai. 13 Ɗa Ishaku wo okpoi vuza vu uciyi, ɗa uciyi u ni u ka̱na̱i kutatsa ali ɗa wo okpoi vuza vu uciyi ka̱u. 14 Wi ta̱ n ushiga wu nlala ni nkyon n agbashi n a̱bunda̱i ali ɗa aza Filisitiya a̱ ka̱na̱i tsurala n a̱yi. 15 Ɗa aza a Filisitiya a̱ ciɗa̱ngi ra̱ka̱ ayinva a na agbashi e esheku a̱ ni a̱ ga̱va̱i a ayin a Ibirahi wi ishi n wuma.

16 Ɗa Abimeleki u danai Ishaku, &lt;&lt;Ɗenga̱ vu ka̱sukpa̱ka̱ tsu iɗika i tsu adama a na vu laꞋa ta̱ utsura u tsu.&gt;&gt; 17 Ɗa Ishaku u ka̱sukpa̱i ubuta̱ wa ɗa u banai u zuwai ka̱pa̱m ka̱ ni a iɗika i Gera ɗa u yongoi ɗe. 18 Ɗa Ishaku u doku ɗa u ga̱va̱sa̱ka̱i ayinva a na ishi uga̱vi a ayin a esheku a̱ ni Ibirahi, adama a na aza a̱ Filisitiya a̱ sa̱nka̱ le ta̱ ana esheku a̱ ni a̱ kuwa̱i, ɗa u neꞋi le kpamu ula a na esheku a̱ ni ishi e neꞋi le.

19 Ɗa nguɓi mi Ishaku n ga̱va̱i kayinva a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ɗa a̱ ciya̱i ka̱shi ka̱ mini ka singai. 20 Ɗa nguɓi n Gera n yaꞋin kanananai nu nguɓi mi Ishaku ɗa a danai, &lt;&lt;Mini ma ma̱ tsu maꞋa&gt;&gt; Ɗa u ɗekei ubuta̱ wa Eseke, ɗaɗa &lt;&lt;Kanananai&gt;&gt; adama a na ta lo a yaꞋin kanananai. 21 Ɗa a̱ ga̱va̱i kayinva ko yoku ɗa o doku a yaꞋin kanananai kpamu, Ɗa Ishaku u ɗekei kayinva ka Sitina, ɗaɗa Tsurala. 22 Ɗa u ɗa̱nga̱i ɗa u banai u ga̱va̱i ko yoku, na lo o doku a yaꞋan kanananai ba, ɗa u ɗekei kayinva ka n kula Rehobotu. Ɗaɗa &lt;&lt;Gogo na Vuzavaguɗu u neke tsu ta̱ uba̱ruwi ka̱ta̱ tsu matsa ci yimkpa punu a iɗika ya.&gt;&gt;

23 Lo a ubuta̱ wa ɗa Ishaku u lazai a kubana a Biyasheba. 24 N kayin ka nanlo ɗa Vuzavaguɗu u yotsongi ka̱ ci ka̱ ni wa̱ ni ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa Ka̱shile ke eshevu Ibirahi. Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, adama a na mi ta̱ koɓolo n avu, mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai ka̱ta̱ n zuwa ntsukaya n nu n yimkpa adama a kagbashi ka̱ va̱ Ibirahi.&gt;&gt;

25 Ɗa Ishaku u maꞋi katalikalyuka lo a̱ ubuta̱ wa ɗa u cikpai Vuzavaguɗu. Ɗa feu u ka̱nza̱i lo ka̱pa̱m ka̱ ni, ɗa nguɓi i ni n ga̱va̱i lo kayinva.

26 A̱yi mogono Abimeleki wu uta̱i Gera ɗa u ta̱wa̱i wa̱ ni koɓolo n Ahuzatu vuza na u ci neke yi odoki n Fikolu kovonshi vo osoji. 27 Ɗa Ishaku we ecei le, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i ta̱wa̱i wa̱ va̱, adama a na i iwan mu ta̱ n ayin a ɗe ɗa i lokoi mu wa̱ ɗa̱.&gt;&gt;

28 Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;Ce ene ta̱ hawun a na Vuzavaguɗu wi koɓolo n avu, i ɗaɗa i zuwai ɗa tsu danai yaꞋan ci yaꞋan uzuwakpani n avu ka̱ta̱ tsu kucinukpanai kpamu tsu dana, 29 va kusaꞋwa vuma vi te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu ba, tsu na a̱ tsu ci ci yongo a kuyaꞋanka wu kasingai ka̱ta̱ kpamu tsu loko wu a kulaza m ma̱ta̱na̱. Gogo na avu ɗa vuza na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai.&gt;&gt;

30 Ɗa Ishaku u foɓusokoi le ka̱ɗiva̱ ɗa a lyaꞋi ɗa o soꞋi. 31 Ana kayin ka asai n usana ɗa dem vi le a yaꞋankpanai uzuwakpani n akucina. Ana o kotsoi ɗa Ishaku wu uta̱ka̱i le ɗa a̱ ka̱na̱i uye, ɗa e pecemgbenei m ma̱ta̱na̱.

32 Kanna ka nanlo ka kpamu nguɓi mi Ishaku m banai ɗa n danai ni ukuna u kayinva u na a̱ ga̱va̱i va. A danai, &lt;&lt;Ci cinaka ta̱ mini!&gt;&gt; 33 Ɗa Ishaku u ɗekei kayinva ka Sheba, adama a nannai kula ku likuci ka ku ɗaɗa Biyasheba ali a̱ kuta̱wa̱ anana.

Isuwa u zuwai vuka a umaci wa aza Hitiya

34 Ana Isuwa u yawai a̱ya̱ amangere, ɗa u zuwai vuka kula ku ni ku ɗa Juditi mekere ma Beri vuza va aza Hitiya, m Basematu mekere me Elon vuza va aza Hitiya. 35 Ɗa a zuwai Ishaku n vuka vi ni Rebeka a̱ kpa̱ɗa̱i kupananai uyoꞋo.

27

Yakubu u ciya̱i una̱singai wi Ishaku

1 A ayin a na Ishaku u kutsai ali ɗa a̱shi a̱ ni a̱ gita̱i kuyimba̱na̱. U ɗekei maku ma̱ ni ma gbayin Isuwa, u danai, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa na.&gt;&gt;

2 Ishaku u danai, &lt;&lt;Ye ene ta̱ n kutsa ta̱, ukpa̱ kpamu u buwa mu m megeshe ba. 3 Ɗika ucanuku u kutambu u nu, utan m majiki ma̱ nu, ka̱ta̱ vu bana a kakamba, vu una ka mu manama. 4 YaꞋan ilikulyaꞋa i na n cigai ka̱u, ka̱ta̱ vu tuka̱ mu. Ayin a na baci n lyaꞋi i ɗa, mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai u va̱, kafu n kuwa̱.&gt;&gt;

5 Ayin a na Ishaku wi a kadanshi n Isuwa, Rebeka lo a kupana. Ana Isuwa u banai kuyaꞋan kutambu ka, 6 ɗa Rebeka u danai Yakubu, &lt;&lt;Gogo na ɗa n kotsoi kupana eshevu a kudana Isuwa, 7 &lt;Tuka̱ mu n vinyama vu kakamba, ka̱ta̱ vu suꞋwanka mu kusaꞋan ku singai. Ayin a na baci n lyaꞋi ka̱ta̱ n zuwaka wu una̱singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, kafu n kuwa̱.&gt; &gt;&gt; 8 Rebeka u lyaꞋi kelime, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱, panaka mu, ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan ili i na n danai nu. 9 Bana a ushiga wu nlala, ka̱ta̱ vi ɗika muku mu nga̱ji n re n singai, adama a na n yaꞋanka eshevu kusaꞋan ku singai ku na u cigai va. 10 Ka̱ta̱ vu ɗika vu banka yi u lyaꞋa, adama a na u zuwaka wu una̱singai, kafu u kuwa̱.&gt;&gt;

11 Ama ɗa Yakubu u danai a̱na̱ku a̱ ni Rebeka, &lt;&lt;La̱na̱ vuza va̱ wi ta̱ n cileme n a̱bunda̱i a ikyamba i ni, mpa ta na ukpan wi ikyamba u va̱ wi ta̱ molu-molu. 12 Ta̱wa̱ baci dada u papurasa mu ɗa u yevei a na mi a kuciga kudoro yi, wi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ kuzuwaka mu una̱singai ka̱ta̱ u kucikpa u zuwaka mu u gbani-gbani.&gt;&gt;

13 Ɗa a̱na̱ku a a danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ una̱ wa u tono mu maku ma̱ va̱, avu de tono kadanshi ka̱ va̱ ka̱ta̱ vu bana vi ciya̱ka̱ mu i na n danai.&gt;&gt;

14 U banai u tuka̱i muku mu nga̱ji ma wa̱ a̱na̱ku wa, ɗa u suꞋwain kusaꞋan ku na esheku a a laꞋi n kuciga va. 15 Ɗa Rebeka u ɗikai motogu ma singai mo kolobo ka gbayin ka̱ ni Isuwa, ma na u laꞋi n kuciga ma na u zuwai a kpaꞋa. Ɗa u ukai maꞋa kolobo ke kenu ka̱ ni Yakubu. 16 U ukai ni ukpan u malala ma e ekiye, ɗa u palai kpamu uɓon u kuɗeku u na wi babu cileme. 17 Ɗa u nekei maku ma̱ ni Yakubu ilikulyaꞋa i na esheku a cigai va m boroji vu na u kangalai.

18 Yakubu u banai we esheku. Ɗa u danai, &lt;&lt;Dada.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Nini ɗai maku ma̱ va̱, Avu ɗa maku ma̱ va̱ me ne?&gt;&gt;

19 Yakubu wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa maku ma̱ nu ma gbayin ma iyain, Isuwa. N yaꞋan ta̱ ili i na vu danai mu. Ɗenga̱ vu da̱sa̱ngu, vi lyaꞋa ilikulyaꞋa i na n tuka̱i nu, ka̱ta̱ vi zuwaka mu una̱singai u nu.&gt;&gt;

20 Ishaku we ecei maku ma̱ ni, &lt;&lt;Nini ɗai vi yaꞋin ɗa vi ciya̱i gogoꞋo nahannai?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Adama a na Ka̱shile Vuzavaguɗu u neke mu ta̱ agaꞋin a singai.&gt;&gt; 21 Ɗa Ishaku u danai Yakubu, &lt;&lt;Ta̱wa̱ na adama a na n saꞋwa wu, maku ma̱ va̱ adama a na n yeve ko mayun avu ɗa Isuwa vu va̱ va ko avu ɗa ba.&gt;&gt;

22 Yakubu u yawai ɗevu n esheku a̱ ni. Ana Ishaku u saꞋwai ni ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu ko yotso ta̱ ka Yakubu, ama ekiye a̱ nu n cileme ci Isuwa.&gt;&gt; 23 U yeve an Yakubu ɗa ba, adama a na ekiye a̱ ni i ta̱ n cileme ci Isuwa. Adama a nannai ɗa u zuwakai ni una̱singai. 24 Ɗa u danai, &lt;&lt;Avu ɗa gaji maku ma̱ va̱ ma?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki u danai &lt;&lt;Mpa ɗa.&gt;&gt;

25 &lt;&lt;Tuka̱ mu n inyama i na vi ciya̱i va adama a na n takuma, ka̱ta̱ n zuwaka wu una̱singai.&gt;&gt; Ɗa u bankai ni ɗa u takumai; ɗa u bankai ni m ma̱kya̱n ɗa u soꞋi. 26 Ɗa Ishaku u danai ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱ ɗevu vu papura mu, maku ma̱ va̱.&gt;&gt;

27 Ɗa Yakubu u yawai ɗevu ɗa wo oɓongi ni, Ɗa Ishaku u tsumgbai ni ɗa u tsumgbai ma̱gula̱ni mo ntogu ma̱ ni, ɗa u zuwakai ni una̱singai. U danai,

&lt;&lt;M ma̱gula̱ni ma maku ma̱ va̱

mi ta̱ a na ma̱gula̱ni ma kakamba

ma na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai.

28 YaꞋan Ka̱shile ke neke wu ciza tsu gaɗi n uciyi wa aduniyan dem, koɓolo n ilikulya n i kusoꞋo n a̱bunda̱i. 29 YaꞋan aduniyan kakau a yaꞋanka wu tsugbashi,

uma a̱ kuɗa̱nku a lyaꞋaka wu kayala.

Vo okpo vuzagbayin a̱ ubuta̱ wa aza a̱ nu,

yaꞋan muku ma̱ a̱na̱vu n kuɗa̱nku n lyaꞋaka wu kayala.

YaꞋan aza a na a yaꞋankai nu una̱ u gbanigbani u bono we le,

aza a na a zuwakai nu una̱singai u ɗa feu u tono le.&gt;&gt;

Isuwa u folonoi una̱singai wi Ishaku

30 Ishaku u kotsoi kuzuwaka Yakubu una̱singai. Ana u lazai, ɗa mokoshi ma̱ ni Isuwa wu uta̱i a̱ ubuta̱ u kutambu u yawai. 31 A̱yi kpamu u yaꞋin ilikulyaꞋa i ni, i na esheku a cigai va, ɗa u tuka̱i esheku a̱ ni. U danai ni, &lt;&lt;Dada, ɗa̱nga̱ vu da̱sa̱ngu, adama a na vi lyaꞋa ilikulyaꞋa n inyama i na n tuka̱i nu va, ka̱ta̱ vu zuwaka mu una̱singai u nu.&gt;&gt;

32 Ishaku we ecei ni, &lt;&lt;Avu ɗa ya?&gt;&gt;

Isuwa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa maku ma̱ nu ma gbayin ma iyain, Isuwa.&gt;&gt;

33 Ishaku u ka̱na̱i kuyaꞋan mereve ka̱u. Ɗa u danai, &lt;&lt;Yayi tamkpamu wu unai inyama ya, ɗa u tuka̱i mu va? N lyaꞋa ta̱ gogo na, kafu vu ta̱wa̱. N zuwaka yi ta̱ ɗe una̱singai u va̱ gbende, u ɗa ta na uteku nannai.&gt;&gt;

34 Ana Isuwa u panai nannai, ɗa u shika̱i n utsura. U doku u danai, &lt;&lt;Zuwaka mu feu una̱singai u nu, Dada.&gt;&gt;

35 Ishaku u danai ni, &lt;&lt;Vangu vu nu vu ta̱wa̱ ta̱, ɗa u doroi mu. U ɗika ta̱ ɗe una̱singai u nu ra̱ka̱.&gt;&gt;

36 Ɗa Isuwa u danai, &lt;&lt;Mayun ɗa kula ku ni Yakubu, * adama a na ire ɗa na u doki kudoro mu. I iyain i ɗaɗa u ɗika ta̱ tsugbayin tsu va̱, i ire kpamu ɗa wi isai una̱singai u va̱.&gt;&gt;

37 Ɗa Ishaku u danai Isuwa, &lt;&lt;M bonokoi ta̱ ɗe vuzagbayin vu nu, aza a̱ ni kpamu o okpo aza a na o kutono yi, n neke yi ta̱ ilya n ili i kusoꞋo dem. Yiɗa̱i i buwai i na n kufuɗa kuyaꞋanka wu gogo na, maku ma̱ va̱?&gt;&gt;

38 Ɗa Isuwa we ecei esheku, &lt;&lt;Dada una̱singai u te u ɗa vi n u ɗa koci?&gt;&gt; Ɗa Isuwa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ɗa u shika̱i.

39 Ɗa esheku a a dansai ɗa u danai ni

&lt;&lt;KpaꞋa ku nu ka kuyaꞋan ta̱ daꞋin

n uciyi wa aduniyan u nampa,

ugaꞋin u ciza tsu gaɗi wa kuyawa ɗevu n avu ba.&gt;&gt;

40 Ukpa̱ u kotokobi u ɗa va kubanka,

ka̱ta̱ vo okpo kagbashi ka̱ vuza nu.

Ama a ayin a na baci vi yaꞋin ugbamukaci

vi ta̱ a̱ kukpa̱ɗa̱ kupanaka yi

ka̱ta̱ vu takpa a̱miki a nanlo e kuɗeku ku nu.

41 Ɗa Isuwa u ka̱na̱i tsurala n Yakubu adama a una̱singai u na esheku e nekei ni. Ɗa Isuwa u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa u danai, &lt;&lt;Ayin a kpalu m ma̱shi e esheku a̱ va̱ a yawa ta̱, yaꞋan mu una̱ Yakubu.&gt;&gt;

42 Ana a danai Rebeka ili i na Isuwa u sheshei kuyaꞋan ɗa u suki e ɗeke Yakubu, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Yakubu, vuza nu wi ta̱ ɗe e kusheshe uteku u na u kuna wu. 43 Gogo na maku ma̱ va̱ pana kadanshi ka̱ va̱ ka̱ta̱ vu tono kaꞋa, suma vu bana u taku vu va̱ Laban na ɗe a Haran, 44 vu da̱sa̱ngu ɗe sai ayin a na ka̱ɗu ko mokoshi ma̱ nu ka vaki. 45 Ayin a na baci wupa u mokoshi ma̱ nu u kotsoi. Mi ta̱ a̱ kusuku vuza yoku u bana u dana wu vu bono. Nini ɗai n kunamba ɗa̱ aza e re dem a kanna ke te?&gt;&gt;

46 Ɗa Rebeka u danai Ishaku, &lt;&lt;Mpa moꞋuta̱ n ukuna wa̱ a̱ma̱ci aza Ahitiya. Yakubu u ɗika baci vuka a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a nampa, u kulaꞋa ta̱ n kugaꞋan wuma u va̱ u laza.&gt;&gt;

28

Ishaku u suki Yakubu u Laban

1 Ɗa Ishaku u ɗekei Yakubu ɗa u zuwakai ni una̱singai. Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan yolo n aza a KanaꞋana ba. 2 Wala gogo na a kubana Fada-aram, ɗe we eshevu a Betuwe. Ta ɗe va kubana va yaꞋan yolo. Ɗika punu a̱ ka̱tsuma̱ ke nkere n Laban, taku va̱ a̱na̱vu. 3 Ka̱shile Uba̱nga̱ri ka zuwaka wu ta̱ una̱singai vu matsa kpamu muku n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ i yimkpa ali yo okpo umaci n a̱bunda̱i u ka̱ci ka̱ ɗa̱. 4 Ka̱shile kpamu ka zuwaka ɗa̱ una̱singai u na u zuwakai akaya a̱ ɗa̱ Ibirahi. Adama a na u neke ɗa̱ kpamu iɗika yi ida̱shi i na yi o limoci na, iɗika i na Ka̱shile ke nekei Ibirahi.&gt;&gt; 5 Ishaku u ka̱sukpa̱i Yakubu u wala, ɗa u lazai a kubana a Fada-aram, u Laban maku me Betuwe vuza va aza a Aramiyan, taku vu Rebeka, a̱na̱ku a Yakubu n Isuwa.

Isuwa u zuwai vuka vi yoku

6 Gogo na Isuwa we enei Ishaku u zuwaka ta̱ Yakubu una̱singai ali ɗa u zuwai ni u laza a kubana Fada-aram adama a na u ɗika ɗe vuka, ali wu oɓongi ni u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu ɗika vuka a KanaꞋana ba.&gt;&gt; 7 Ɗa kpamu u yevei a na Yakubu u panakai esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni ɗa u banai a Fada-aram. 8 Ana Isuwa we enei muku ma̱ a̱ma̱ci n KanaꞋana n uwa esheku a̱ ni Ishaku a̱ ka̱ɗu ba, 9 ɗa u banai u IsumaꞋilu u zuwai Mahalatu mekere ma maku mi Ibirahi IsumaꞋilu, taku vu Nebatu, adama a na u doku u yaꞋan vuka vi ni koɓolo n a̱ma̱ci a na wi n a ɗa.

Yakubu u yaꞋin alatani

10 Ɗa Yakubu u ka̱sukpa̱i Biyasheba, ɗa u lazai a kubana a Haran. 11 Ana u yawai a̱ ubuta̱ u yoku adama a na kanna ka̱ yikpa̱ ta̱, ɗa u ɗikai katali ko yoku, ɗa u zuwakai kaꞋa kaci, ɗa u latai. 12 Ɗa u yaꞋin alatani a na we enei idasakpatsu uzuwi gaɗi ali a̱ kuta̱wa̱ a iɗika. Ɗa alingata a̱ Ka̱shile a̱ ka̱na̱i kulivanku n a̱ cipa̱i. 13 Gaɗi vi idasakpatsu ya kpamu ɗa Vuzavaguɗu u shamgbai kashani, ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Ibirahi, n Ka̱shile ki Ishaku. Mi ta̱ e kuneke wu nu ntsukaya n nu dem iɗika i na vi ivaꞋin na gogo na. 14 Ntsukaya n nu mi ta̱ o kokpo an kubuta̱ ki iɗika. Yi ta̱ a kuyimkpa ka̱ta̱ i yawa a kubana a̱ ka̱livi n kasana, n gaɗi a kubana kpamu ɗaka. Uma a aduniyan dem i ta̱ a̱ kuciya̱ kasingai adama a̱ ɗa̱, avu nu ntsukaya n nu. 15 Mi ta̱ koɓolo n avu, mi ta̱ kpamu a kinda wu, ka̱ta̱ m bonoko wu kpamu a iɗika i nampa. Mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu ba, sai n yaꞋanka wu ili i na n yaꞋankai nu uzuwakpani.&gt;&gt;

16 Ana Yakubu u ɗa̱nga̱i alavu, ɗa u ciɓasai. Ɗa u danai, &lt;&lt;Mayun ɗa Vuzavaguɗu wi a̱ ubuta̱ u nampa, ama ta na mi ishi n yeve ba!&gt;&gt; 17 Ɗa u panai wovon ɗa u danai, &lt;&lt;Nini ɗai ubuta̱ u nampa wi? Na ubuta̱ u Ka̱shile u ɗa, ɗa kpamu utsutsu u gaɗi u ni.&gt;&gt;

18 Ana kayin ka asai n usana ka̱li-ka̱li ɗa Yakubu u ɗikai katali ka na u zuwakai kaci ka ɗa u ɗengusa̱i kaꞋa adama a na ko okpo ka kuciɓasa, ɗa u tsungi kaꞋa maniꞋin ma zaitu a gaɗi vi ni. 19 U ɗekei ubuta̱ u nanlo wa Betelu ɗaɗa &lt;&lt;kpaꞋa ku Ka̱shile&gt;&gt; ama kula ku ubuta̱ ka ku ɗaɗa ki ishi Luzu.

20 Yakubu u kucinai u danai, &lt;&lt;Ka̱shile ki baci koɓolo nu mpa, ɗa wi a kinda mu a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu ka nampa, ka̱ta̱ kpamu u neke mu boroji n takuma koɓolo n akashi a ku uka, 21 ali m bono a kpaꞋa ku dada vu va̱ m ma̱ta̱na̱, Vuzavaguɗu wi ta̱ o kokpo Ka̱shile ka̱ va̱ mayun, 22 katali ka nampa, ka na n zuwai tsu ma̱shikpu na, ubuta̱ wa wi ta̱ o kokpo kpaꞋa ku Ka̱shile, ili i na vi nekei mu va dem mi ta̱ e kuneke wu ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa punu.&gt;&gt;

29

Yakubu u yawai a pada-aram

1 Ɗa Yakubu u lyaꞋi kelime nu nwalu n ni a iɗika ya aza a kasana. 2 Ɗa we enei kayinva e keteshe n ushiga u tatsu wu nlala ivaꞋin lo, adama a na ta punu o tsu soꞋo a kayinva ka. Katali ka na a̱ ɓa̱ya̱ngi ki kayinva ka, ka ki ta̱ ka gbangam. 3 Ayin a na baci ushiga wa kakau u gasai a̱ ubuta̱ wa, nguɓi ma a̱ tsu gida̱la̱kpa̱ ta̱ katali ka a̱ una̱ u kayinva wa, adama a na e neꞋe ushiga u le mini. O kotso baci, ka̱ta̱ o bonoko katali ka punu a̱ una̱ u kayinva wa.

4 Ɗa Yakubu we ecei nguɓi ma, &lt;&lt;Aza a̱ va̱, te ɗai i yu uta̱i?&gt;&gt; Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;A̱ tsu tsu uta̱ ta̱ a Haran.&gt;&gt; 5 Ɗa we ecei le, &lt;&lt;I yeve ta̱ Laban, matsukaya ma Nahoru?&gt;&gt;

Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;Eyeu, ci yeve yi ta̱.&gt;&gt;

6 Ɗa Yakubu u doku we ecei le, &lt;&lt;Wi ta̱ ɗe m ma̱ta̱na̱?&gt;&gt; Ɗa a danai, &lt;&lt;Eyeu, wi ɗe n kadanshi ba. Mekere ma̱ ni ma na Rahila a̱ kuta̱wa̱ n ushiga wu nlala u ni.&gt;&gt;

7 Ɗa Yakubu u danai, &lt;&lt;Kanna de ka buwa ta̱ biꞋi, ayin o kubonoko nlala a kpaꞋa ka̱ta̱ a yawa ba, neꞋi le mini ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kalina.&gt;&gt;

8 A̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Tsa kuyaꞋan nannai ba, sai ayin a na ushiga wa u gasai na ra̱ka̱ ɗa a̱ gida̱la̱kpa̱i katali ka kpamu; ka̱ta̱ yeve ci neꞋe nlala ma mini.&gt;&gt;

9 A̱yi lo a kadanshi n ele ɗa Rahila u yawai nu nlala me esheku, adama a na a̱yi maguɓi maꞋa. 10 Ana Yakubu we enei Rahila mekere ma Laban, taku va̱ a̱na̱ku, nlala kpamu n ni, ɗa u banai ɗa u gida̱la̱kpa̱i katali a̱ una̱ u kayinva wa. Ɗa u neꞋi nlala me esheku a mashani a mini. 11 Ɗa Yakubu wo oɓongi Rahila ɗa u shika̱i n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u. 12 Adama a na u dana ta̱ Rahila a̱yi vashi ve esheku ɗa, Rebeka ɗa kpamu a̱na̱ku. Ɗa Rahila u sumai ɗa u banai u danai esheku.

13 Ana a danai Laban, Yakubu ɗa maku ma taku, ɗa u yaꞋin moloko adama a na u cina yi. Ɗa wo oɓongi ni. Ɗa u ɗikai ni a kubana a kpaꞋa ku ni. Ana Yakubu u tonukoi Laban ili dem, 14 ɗa Laban u danai ni, &lt;&lt;Mayun avu kujini ku te ku ɗa tsu nu mpasa n te kpamu!&gt;&gt; Ɗa u da̱sa̱ngi n Laban va ali wotoi u te. 15 Ɗa Laban u danai ni, &lt;&lt;Adama a na vi vuza va̱ ɗa va kuyaꞋanka mu tsugbashi gbani? Dana mu ko yaꞋin ɗai n kutsupa wu.&gt;&gt;

16 Laban ta na wi ta̱ nu nkere n re, vuzagbayin vu ɗa Liyatu, vuza kenu kpamu Rahila. 17 Liyatu wi ta̱ n ugaꞋin u a̱shi koci, ama Rahila a̱shi a gaꞋan yi ta̱ koɓolo n ikyamba i tsuloboi dem. 18 A̱yi Yakubu wi ta̱ a kuciga Rahila, ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa mi ta̱ a kuyaꞋanka wu ulinga ali a̱ya̱ e cindere, adama a na vi neke mu Rahila.&gt;&gt;

19 Laban wu ushuki u danai, &lt;&lt;U laꞋa ta̱ n kugaꞋan n neke wu a̱yi a na me neke vuza yoku kau. Adama a nannai, da̱sa̱ngu nu mpa.&gt;&gt; 20 Ɗa Yakubu u yaꞋankai ni ulinga ali a̱ya̱ e cindere adama a na e neke yi Rahila. Ama a̱yi we ene ayin a nanlo ka̱u ba, adama a na wi ta̱ a kuciga Rahila n a̱bunda̱i.

21 Ɗa Yakubu u danai Laban, &lt;&lt;Neke mu vuka vu va̱, ayin a na vi nekei mu a shana ta̱. Mi ta̱ a kuciga ma ɗika yi yolo.&gt;&gt;

22 Ɗa Laban u ɗekei uma a̱ ubuta̱ wa n a̱bunda̱i, ɗa u yaꞋin ka̱ɗiva̱. 23 Ama ana kulivi ku yawai, ɗa u ɗikai Liyatu. Ɗa u nekei Yakubu, ɗa Yakubu u vaki n a̱yi. 24 Laban u neke ta̱ Liyatu maku mu usuki, kula ku ni Zilifa, adama a na u ciya̱ vuza na u kuɓa̱nka̱ yi.

25 Ana kayin ka asai, ɗa Yakubu u yaꞋin mereve ana we enei Liyatu. Ɗa we ecei Laban, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai mu nannai, ɗa vi nekei mu Liyatu? N yaꞋanka wu tsugbashi adama a Rahila ba? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu doroi mu?&gt;&gt;

26 Ɗa Laban u danai ni, &lt;&lt;A̱ tsu tsa̱ kugita̱ kuta̱ka̱ mekere vuza kenu a cau n vuza gbayin ba. 27 Kotso biꞋi n ayin e cindere o yolo a nampa a, ka̱ta̱ n yeve n neke wu vangu vi ni. Ama sai vu doku vi yaꞋanka mu ulinga ali a̱ya̱ e cindere.&gt;&gt;

28 Ɗa ta na Yakubu u yaꞋin nannai. Ana kuden ku te ku kotsoi, ɗa Laban u nekei ni Rahila yolo, adama a na wo okpo vuka vi ni. 29 Laban u doku ta̱ u neke yi kabara ke mekere ko yoku kula ku ni Biliha, adama a Rahila. 30 Ɗa Yakubu u vaki n Rahila. U laꞋa ta̱ n kuciga Rahila a na wa ciga Liyatu. U doku u yaꞋankai Laban tsugbashi ali a̱ya̱ e cindere.

31 Ana Vuzavaguɗu we enei Yakubu u ciga Liyatu ka̱u ba, ɗa u ɓa̱yuwa̱i kamatsatsu ka̱ ni, u bonoi u ɓa̱ya̱ngi ka Rahila, wo okpoi madari. 32 Liyatu ta na u ka̱na̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo ali ɗa u neꞋi ni kula Ruben. * Ɗa u danai, &lt;&lt;Ili i na i zuwai i ɗaɗa Vuzavaguɗu u pana ta̱ asuvayali a̱ va̱ ɗa u nekei mu maku. Mayun gogo na vali vu va̱ u kuciga mu ta̱ ka̱u.&gt;&gt;

33 U doku u ciya̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo kpamu. Ɗa u danai, &lt;&lt;Adama a na Vuzavaguɗu u yeve ta̱ a na a iwain mu, i ɗaɗa i zuwai ɗa u doku u nekei mu maku.&gt;&gt; U neꞋi maku ma kula Simiyon. †

34 U doku u yaꞋin ka̱tsuma̱ kpamu ɗa u matsai maku mo kolobo. Ɗa u danai, &lt;&lt;Gogo na vali u kuciga mu ta̱ mayin, adama a na m matsaka yi ta̱ olobo a tatsu.&gt;&gt; Ɗa u neꞋi maku ma kula Levi. ‡

35 Ali n gogo na u doku u ka̱na̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo. Ɗa u danai, &lt;&lt;Ayin a nampa n kucikpa ta̱ Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Adama a nannai ɗa u neꞋi maku ma kula feu Yahuza.§ Ɗa ta na wu uvukai n limata.

30

1 Ana Rahila we enei u matsaka Yakubu muku ba, ɗa u ka̱na̱i cisheꞋe m mokoshi ma̱ ni. Ɗa u danai Yakubu va, &lt;&lt;Neke mu muku ko n kuwa̱!&gt;&gt;

2 Yakubu u yaꞋin wupa n Rahila ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa Ka̱shile kaꞋa, vuza na u sa̱nka̱i nu kuciya̱ limata?&gt;&gt;

3 Ɗa Rahila u danai ni, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ va̱ ka na Biliha, vaku n a̱yi adama a na u matsaka mu maku. A̱ ubuta̱ u ni u ɗa mpa n kuciya̱ muku.&gt;&gt;

4 Ɗaɗa u nekei ni kagbashi ka̱ ni Biliha, wo okpoi vuka vi ni, ɗa Yakubu ta na u vaki n a̱yi. 5 Biliha u ciya̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsakai Yakubu maku. 6 Rahila u danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka kiɗaka mu ta̱ afada a singai, u panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱.&gt;&gt; Ɗa u neꞋi ni kula Dan*.

7 Biliha kagbashi ka Rahila u doku u ciya̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsakai Yakubu maku me ire. 8 Ɗa Rahila u danai, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ vishili n utsura m mokoshi ma̱ va̱, n lyaꞋa ta̱ ta na&gt;&gt; Adama a nannai ɗa u neꞋi ni kula Nafutali.

9 Ayin a na Liyatu we enei u buwa a kumatsa ba, ɗa u ɗikai kagbashi ka̱ ni Zilifa u nekei Yakubu ko okpo yi vuka. 10 Ɗa Zilifa kagbashi ka Liyatu ka matsakai Yakubu maku mo kolobo. 11 Ɗa Liyatu u danai, &lt;&lt;N gaꞋaka ta̱!&gt;&gt; Ɗa u neꞋi ni kula Gadu.†

12 Zilifa kagbashi ka Liyatu ka matsakai Yakubu kpamu maku me ire. 13 Ɗa Liyatu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ m ma̱za̱nga̱! A̱ma̱ci i ta̱ e kuɗeke mu vuza vu ma̱za̱nga̱.&gt;&gt; Ɗa Liyatu u neꞋi maku ma kula Ashera. ‡

14 A ayin a vikya vi itabi, Ruben u banai a kakamba u ga̱va̱i aralu a na a kuzuwa vuka u ɗika ka̱tsuma̱, u tuka̱i Liyatu a̱na̱ku a̱ ni a kpaꞋa. Ɗa Rahila u danai Liyatu, &lt;&lt;N folono wu ta̱ neꞋe mu aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a a na maku ma̱ nu ma̱ tuka̱i va.&gt;&gt;

15 Liyatu u danai ni, &lt;&lt;U yawa wu ba, a na vi isai mu vali? Gogo na vi a kuciga kufa̱ba̱na̱ mu aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a na maku ma̱ va̱ ma̱ tuka̱i mu?&gt;&gt; Ɗa Rahila u danai, &lt;&lt;Vali vu tsu wi ta̱ a kasa n avu anana, vi baci e kuneke mu aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a na maku ma̱ nu ma̱ tuka̱i.&gt;&gt;

16 Ana Yakubu wu uta̱i a kakamba u bonoi n kulivi ku nanlo, Liyatu u banai kugasa n a̱yi. U danai ni, &lt;&lt;Mayun anana vi ta̱ a ku asa nu mpa, adama a na vo okpo ta̱ una̱ wa aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a na maku ma̱ va̱ ma̱ tuka̱i.&gt;&gt; Ɗa ta na wa asai n a̱yi kayin ka nanlo.

17 Ka̱shile ta na ka panai avasa a Liyatu, u ɗikai ka̱tsuma̱ u matsakai Yakubu maku ma tawun. 18 Liyatu u danai, &lt;&lt;Ka̱shile ke neke mu ta̱ katsupu ka̱ va̱, adama a na n nekei vali vu va̱ kagbashi ka̱ va̱.&gt;&gt; U neꞋi maku ma̱ ni kula Isaka. §

19 Ɗa Liyatu u ka̱na̱i ka̱tsuma̱ kpamu ɗa u matsakai Yakubu maku ma̱ ta̱li. 20 Ɗaɗa Liyatu u danai, &lt;&lt;Ka̱shile ke neke mu ta̱ kuneꞋe ku singai. Gogo na vali vu va̱ u kucikpa mu ta̱, adama a na m matsaka yi ta̱ muku mo olobo ali n ta̱li.&gt;&gt; Ɗa u neꞋi ma kula Zabalun. *

21 Ɗaɗa u yevei u matsai maku me mekere, ɗa u neꞋi kula Dina.

22 Ta lo Ka̱shile ka ciɓai n Rahila, u panai avasa a̱ ni, u ɓa̱yuwa̱i kamatsatsu ka̱ ni. 23 U ka̱na̱i ka̱tsuma̱ u matsai maku mo kolobo. U danai, &lt;&lt;Gogo na Ka̱shile ko lokoko mu ta̱ ili i wono.&gt;&gt; 24 U neꞋi maku ma kula Isufu. Adama a na u dana ta̱ n ka̱ɗu ka̱ ni, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u doku mu maku.&gt;&gt;†

Uciyi u Yakubu u doki

25 Ana Rahila u matsai Isufu, ɗa Yakubu u danai Laban, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ mu m bono a kpaꞋa ku va̱ na ɗe a iɗika i va̱. 26 Neke mu a̱ma̱ci a̱ va̱ m muku n va̱ n na n ciya̱i adama a tsugbashi tsu na n yaꞋankai nu, ka̱ta̱ n wala. Vi yeve ta̱ tsu na n yaꞋankai nu tsugbashi mayin.&gt;&gt;

27 Ama Laban u danai ni, &lt;&lt;Vu ushuku baci n dansa tsu nampa, n yeve ta̱ a̱ ubuta̱ u kindana a na Vuzavaguɗu u zuwakai mu una̱singai adama a̱ nu. 28 Vu dana mu ta̱ katsupu ka̱ nu, mi ta̱ a kutsupa wu.&gt;&gt; 29 Ɗa Yakubu wu ushuki ni u danai, &lt;&lt;Vi yeve ta̱ tsu na n yaꞋankai nu tsugbashi, n tsu na kuzuwa ku nu ku lyaꞋi kelime adama a̱ va̱. 30 Kafu n ta̱wa̱ wa̱ nu kuzuwa ku nu ki ishi gbayin ba, ama gogo na ku ɗa ku yimkpa ta̱ ka̱u. Vuzavaguɗu u zuwakai nu una̱singai a ili i na de dem n saꞋwai n ekiye a̱ va̱. Ama gogo na, wana ɗai n kufuɗa kuɓa̱nka̱ kpaꞋa ku va̱?&gt;&gt; 31 U danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i n kuneke wu?&gt;&gt; Yakubu u danai, &lt;&lt;Mi a kuciga ili ba. Mi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kinda ushiga u nu, vi baci a̱ kushuku n kadanshi ka na n kuneke wu. 32 Anana ka̱sukpa̱ n tono ushiga u nu ra̱ka̱ m pece a̱giri n a̱na̱ku aza a ajaku, n a̱giri a̱ lima̱ dem, ni nraɗika koɓolo nu nga̱ji aza a na i n ajaku. Ka̱sukpa̱ icuꞋu yi ili i nanlo yo okpo katsupu ka̱ va̱. 33 Na kelime vi ta̱ a kufuɗa kuyeve ko mi ta̱ m ma̱riki. Ayin a na baci vi a̱ kuta̱wa̱ adama a na vu goɗumo ili i na m ɓolongi, mi baci m maraɗika ma na mi babu ajaku, ko ma̱giri ma na mi ulima̱ ba, vi yeve a na o bokoi maꞋa.&gt;&gt; 34 Laban wu ushuki u danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱, ka̱sukpa̱ ili yo okpo uteku u na vu danai.&gt;&gt; 35 Ama a kanna ka nanlo Laban u pecei nga̱ji n na mi n ikari ko n ajaku. U pecei a̱na̱ku o nkyon a na i n ajaku, ka̱na̱ku ka na ka saꞋwai ɗe kumatsa kute dem, koɓolo m ma̱giri ma na mi ulima̱ dem, u pecei le u nekei muku mo olobo n ni n guɓa. 36 Ɗa Laban u foɓusoi u yaꞋin nwalu ali ayin a tatsu n ushiga u nanlo wa koɓolo m muku n ni, u ka̱sukpa̱i Yakubu daꞋin. Yakubu ta na u lyaꞋi kelime n kinda ushiga u Laban u na u buwai va. 37 Yakubu u la̱nsa̱i acaka a̱ ta̱ku a nɗanga n kantan, m ma̱ɗimbi, koɓolo n o modobi u sheꞋwei a̱va̱ e le adama a na a yaꞋan n ajaku a̱ a̱ri a ikyamba i le. 38 U zuwai a̱va̱ a nɗanga a nanlo a̱ mini a̱ ubuta̱ u na ushiga wi ilikuzuwa ya i tsu soꞋo mini. U zuwai a̱ ubuta̱ u na a ci yaꞋan mazama a̱ ta̱wa̱ baci kusoꞋo mini ma. 39 A ayin a na nlala ma a yaꞋin mazama a uɓon u na u zuwai acaka a̱ ta̱ku a nɗanga a nanlo, ɗa matsai muku n na mi n ikari koɓolo n ajaku a ikyamba i le. 40 Yakubu u pecei nkyon nu nraɗika. U zuwai a̱na̱ku o nkyon a a̱ ubuta̱ u na i a kindanai n nlala n Laban n na mi n ikari n aza a̱ lima̱. Ta u yaꞋin nannai ɗa u ciya̱ka̱i ka̱ci ka̱ ni ushiga ɗa u zuwai u ɗa kau n ushiga u Laban. 41 Ayin a na baci de dem kuzuwa ku na ki m ma̱ta̱na̱ i a kuyaꞋan mazama, Yakubu u tsu zuwaka le ta̱ acaka a nɗanga a ele e kene a̱ ubuta̱ u na e ci neꞋe le mini mo kusoꞋo, adama a na a yaꞋan mazama ma a uɓon wa acaka wa. 42 Ama u zuwaka kuzuwa ku na ki babu ma̱ta̱na̱ acaka a nɗanga a a̱ ubuta̱ u kusoꞋo mini ba. Adama a nannai, kuzuwa ku na ki m ma̱ta̱na̱ n ikari koɓolo n aza a ajaku ku ɗa kokpoi ku Yakubu. Ama ku na ki babu ma̱ta̱na̱ ku ɗa kokpoi ku Laban. 43 Ta nannai ɗa Yakubu wo okpoi vuza vu uciyi vu gbayin, wi ta̱ n ushiga u kuzuwa kakau n a̱bunda̱i, koɓolo n agbashi a̱ma̱ci n ali, n arakuma koɓolo ni njaki.

31

Yakubu u sumai u ka̱sukpa̱i Laban

1 Gogo na Yakubu u pana ta̱ muku n Laban a kudana, &lt;&lt;Yakubu u ɗika ta̱ ili i na esheku a̱ tsu i n i ɗa dem, uciyi u na wi n u ɗa na u ciya̱ ta̱ u ɗa a̱ ubuta̱ we esheku a̱ tsu.&gt;&gt; 2 Yakubu feu u zuka ta̱ Laban u doku u ɗika yi tsu ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni tsu na ishi ba.

3 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Yakubu, &lt;&lt;Bono a iɗika yi ikaya i nu, a̱ ubuta̱ wa aza a̱ nu. Mpa mi ta̱ koɓolo n avu.&gt;&gt;

4 Yakubu u suki e ɗekeke yi Rahila n Liyatu a̱ ubuta̱ u na ushiga u ni wi ishi, 5 ɗa u danai le, &lt;&lt;Me ene ta̱ esheku a̱ ɗa̱ o doku a ɗika mu n a̱miki tsu na wi ishi n ayin a ɗe ba. Ama Ka̱shile ke esheku a̱ va̱ ki ta̱ koɓolo nu mpa. 6 I yeve ta̱ n yaꞋanka ta̱ esheku a̱ ɗa̱ tsugbashi n utsura u va̱ dem, 7 Ama n nannai dem esheku a̱ ɗa̱ o doro mu ta̱ ɗa u sabaꞋi ili i na i gaꞋin i yaꞋan katsupu ka̱ va̱ ali kupa, ama Ka̱shile ke neke yi utsura u uka mu muna ba. 8 U dana baci, &lt;Nlala n na mi n ajaku ele ɗa katsupu ka̱ nu,&gt; ka̱ta̱ nlala ma dem vi le a̱ ka̱na̱ kumatsa aza a ajaku. U dana baci kpamu, &lt;Aza a ikari a ɗa o kokpo katsupu ka̱ nu,&gt; ka̱ta̱ nlala ma ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱ kumatsa aza a ikari. 9 Ta nannai ɗa Ka̱shile ka ɗika nlala me esheku a̱ ɗa̱ ɗa u nekei mu.

10 &lt;&lt;A ayin a na nlala ma a kuɗika a̱tsuma̱ ɗa n yaꞋin alatani, me enei nga̱ji n na mi a kuyaꞋan mazama ma n ajaku aza o yoku n ikari. 11 Kalingata ka̱ Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi nu mpa a̱ ubuta̱ wa alatani u danai, &lt;Yakubu,&gt; ɗa mu ushuki, &lt;Mpa ɗa na.&gt; 12 Ɗa u danai mu, &lt;Indana, nga̱ji n na mi a kuyaꞋan mazama dem i ta̱ n ajaku koɓolo n ikari. N zuwa ta̱ ili i nanlo i yaꞋan nannai adama a na me ene ta̱ ili i na Laban wi a kuyaꞋanka wu. 13 Mpa ɗa Ka̱shile ka na ka̱ ta̱wa̱i wa̱ nu e Betelu, a̱ ubuta̱ u na vi keɗei katali ka kuciɓasa n kutsungusu kaꞋa mani ma Zaitu, ta ɗe kpamu vu kucinakai mu. Gogo na foɓuso adama a na vu bono a̱ ubuta̱ u na a matsai nu.&gt; &gt;&gt;

14 Ɗaɗa Rahila n Liyatu a̱ ushuki ni a danai, &lt;&lt;Ili yi ta̱ lo ko ili yi uka̱ni i na vu ka̱sukpa̱ka̱i tsu a iɗika ye esheku a̱ tsu? 15 A̱yi u ɗika tsu tso omoci ba? U denge tsu ta̱, gogo na wu una ta̱ ikebe i na e nekei ni adama a̱ tsu. 16 Uciyi u na Ka̱shile kisai we esheku a̱ tsu u tsu u ɗa koɓolo n u muku n tsu. Gogo na yaꞋan ili i na Ka̱shile ka danai nu.&gt;&gt;

17 Yakubu u ɗa̱nga̱i u kumbakai muku n ni n a̱ma̱ci a̱ ni a arakuma; 18 U pura̱i nlala n ni ra̱ka̱, n ucanuku u na u ciya̱i dem a Fada-aram adama a na o bono a̱ ubuta̱ we esheku a̱ ni Ishaku a iɗika i KanaꞋana.

19 Gogo na Laban u bana ta̱ kupuna cileme tsu nkyon n ni, Rahila tamkpamu u uwai ɗa u bokoi ka̱ma̱li ke esheku a̱ ni. 20 Yakubu u doroi Laban vuza va aza a Aramiyan, u kpa̱ɗa̱i kuta̱ yi e keteshe a na wi a kusuma. 21 U ɗikai ili i na wi n i ɗa dem ɗa u lazai n kafura. U pasai Kuɗolu ku Yufiretu, u lazai wi indanai a uɓon wu nsasan u Giliyadu.

Laban u kiyangi Yakubu

22 A kanna ka tatsu a danai Laban a na Yakubu u sumai. 23 U pura̱i uma a̱ ni ɗa u kiyangi Yakubu. A kanna ke cindere ɗa a cinai ni a uɓon wu nsasan n Giliyadu. 24 Ama ɗa Ka̱shile ka danai Laban vu Aramiyan a̱ ubuta̱ wa alatani n kayin, &lt;&lt;Suma ka̱ta̱ vu dana Yakubu va kakuna ba, ko i singai ko i gbani-gbani.&gt;&gt;

25 Laban u lyaꞋi kaci ka Yakubu. Yakubu u vaki a uɓon wu nsasan. A̱yi Laban u vaki tamkpamu a uɓon wu nsasan u Giliyadu. 26 Laban u danai Yakubu, &lt;&lt;Nini ɗai vu doroi mu ɗa vu ɗikai nkere n va̱ tsu a̱ma̱ci a na a̱ tsu ka̱na̱ a̱ ubuta̱ u kuvon? 27 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu doroi mu ɗa vu sumai n ka̱bini babu na vu danai mu? Vi ishi baci vu dana mu, mi ishi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ vu laza m ma̱za̱nga̱ n ishipa, a kukucuwa medele, koɓolo n tsuwaꞋi tsu umolu. 28 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuka̱sukpa̱ mu mo oɓongu ka̱ta̱ n salama ntsukaya n va̱ m muku mi nkere n va̱? Ili i na vi yaꞋin va tsulau tsu ɗa. 29 Mi ta̱ n utsura n uwaka wu muna, ama Ka̱shile ke esheku a̱ va ka yaꞋin kadanshi nu mpa na̱yi n kayin, &lt;Mi indana kadanshi ka na n kuyaꞋan n avu, ko i singai ko i gbani-gbani.&gt; 30 Ko a na vu sumai adama a na vi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ ma na ve ene kpaꞋa ke eshevu, ama yiɗa̱i i zuwai ɗa vu bokoi a̱ma̱li a̱ va̱?&gt;&gt;

31 Ɗa Yakubu wu ushuki Laban u danai, &lt;&lt;Adama o wovon a ɗa, adama a na n sheshe ta̱ vi ta̱ a̱ kufa̱ba̱na̱ muku mi nkere n nu e ekiye a̱ va̱ n utsura. 32 Ama vuza na baci de dem vi cinai n ka̱ma̱li ka̱ nu i ta̱ a kuna yi. E kelime ka uma a̱ tsu, vu utuka̱ mu n ili i na yi i nu dem, ka̱ta̱ vi ɗika.&gt;&gt; Yakubu ta na u yeve a na Rahila u bokoi ka̱ma̱li ka ba.

33 Ɗa Laban u uwai a̱ ka̱pa̱m ka Yakubu kugoɗumo, wu uta̱i ɗa u uwai a ka Liyatu, wu uta̱i ɗa kpamu u uwai a̱ a̱pa̱m a̱ muku mu usuki ma, ama we ene punu ili ba. Ana wu uta̱i a̱ ka̱pa̱m ka Liyatu, ɗa u uwai a̱ ka̱pa̱m ka Rahila 34 Rahila u boko ta̱ ka̱ma̱li ka kpaꞋa ka Laban ɗa u zuwai kaꞋa a ɗaka vi ida̱sa̱mkpa̱tsu i karakuma, ɗa u da̱sa̱nki. Laban u goɗumoi ubuta̱ dem a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni, ama we ene ka̱ma̱li ka ba.

35 Rahila u danai esheku a̱ ni, &lt;&lt;Dada ka̱ta̱ vi yaꞋan wupa nu mpa a na m kpa̱ɗa̱i kuɗa̱nga̱ ba, adama a na mi ta̱ n kusumbu.&gt;&gt; U la̱na̱i kpamu, ama we ene punu ka̱ma̱li a kpaꞋa ku ba.

36 Ɗa Yakubu u yaꞋin wupa ɗa u ka̱na̱i kutsunku Laban kadanshi. U danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i unushi u va̱? Wila̱ we ne u ɗai n koɗoi, ɗa vi kiyangi mu nannai? 37 A na vu la̱na̱i ucanuku u va̱ ra̱ka̱, yiɗa̱i vi ciya̱i punu a̱ ubuta̱ wu ucanuku wa, i na yi i kpaꞋa i nu? E keteshe na kelime ka uma a̱ va̱ n uma a̱ nu, adama a na a kiɗaka tsu afada a̱ tsu aza e re. 38 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ kamanga a na n yaꞋin n avu, ka̱na̱ku ka malala ka̱ a̱ri ka̱ nu ko ka̱na̱ku ka maraɗika, a̱tsuma̱ a saꞋa kulolo le ba. N takuma ka̱giri ku ushiga u nu ba. 39 Kuzuwa ku na baci nnama n kakamba mu unai, n tsu tuka̱ wu ba, mpa ɗa n ci ɗika mɓa̱la̱ n nanlo n ka̱ci ka̱ va̱. Vu tsu la̱nsa̱ ta̱ ili i na o bokoi dem e ekiye a̱ va̱, ko n kanna ko n kayin. 40 Ayin n a̱bunda̱i n tsu soꞋo ta̱ usuɗukpi u kanna n kanna, uta̱ni kpamu n kayin, ali m kpa̱ɗa̱ kufuɗa kulata. 41 Ta ukuna u yaꞋin nannai nu mpa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ kamanga a na n yongoi a kpaꞋa ku nu. N yaꞋanka wu ta̱ ulinga ali a̱ya̱ kupa n a̱ na̱shi adama a na n ɗika nkere n re n nu yolo. N yaꞋan ta̱ a̱ya̱ a̱ ta̱li adama a kuzuwa ku nu. Vi yongoi a kusabaꞋa sa katsupu ka̱ va̱ ali a kubana kupa. 42 Ishi baci Ka̱shile ke esheku a̱ va̱, Ka̱shile ki Ibirahi, Ka̱shile ka na ke ci neke Ili i wovon ki Ishaku ki koɓolo nu mpa ba, vi ishi ta̱ o kuloko mu n ayin a ɗe ekiye agaɗa. Ama Ka̱shile ke enei atakaci a̱ va̱ n ulinga wa ekiye a̱ va̱, ɗa ta na u dansukai nu na̱yi n kayin.&gt;&gt;

43 Ɗa Laban wu ushuki u danai Yakubu, &lt;&lt;A̱ma̱ci a nkere n va̱ n ɗa, muku ma feu ntsukaya n va̱ n ɗa, kuzuwa ku va̱ ku ɗa, ili i na vi e kene dem i va̱ i ɗa. Ama yiɗa̱i n kuyaꞋan anana ni nkere n va̱ n nampa, ko muku n le n na a matsai? 44 Gogo na ta̱wa̱ ci yaꞋan uzuwakpani a̱ tsu aza e re. Ka̱ta̱ ta na u ɗa wo okpo nga koɓolo nu mpa n avu.&gt;&gt;

45 Ɗa Yakubu u ɗikai katali u shikpa̱i, adama a ili i kuciɓasa. 46 Yakubu u danai uma a̱ ni o ɓolongu atali kaginga. Ɗa a lyaꞋi ilikulyaꞋa lo ɗevu n kaginga ka atali ka. 47 Ɗa Laban u ɗekei ubuta̱ wa Jegaru-sahaduta ama Yakubu u ɗekei ubuta̱ wa Giliyadu, ɗaɗa kazana ka magan.

48 Laban u danai Yakubu, &lt;&lt;Kaginga ka atali ka nampa ki ta̱ a kuciɓasa ka tsu dem.&gt;&gt; I ɗaɗa i zuwai ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula Giliyadu. 49 E neꞋi kpamu kaginga ka atali ka kula Mizipa, * Adama a na Laban u dana ta̱, &lt;&lt;YaꞋan MalaꞋimili wi indana mpa n avu, a na ci e kenenei ba.&gt;&gt; 50 Laban u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, &lt;&lt;Vu bonoko baci nkere n va̱ ukuna u gbani ko vi yaꞋin yolo n a̱ma̱ci o yoku, ko a na n yevei ili i na yi a nwalu ba, vi yeve Ka̱shile ki ta̱ a kinda tsu.&gt;&gt; 51 U doku u danai Yakubu kpamu, &lt;&lt;Inda biꞋi kaginga ka atali ka nanlo, inda kpamu katali ka kuciɓasa ka nanlo ka na n shikpa̱i adama a̱ va̱ n avu 52 Kaginga ka atali ka nanlo ki ta̱ tsu nga, katali ka kuciɓasa ka nanlo feu magan maꞋa, ma kupasa kaginga ka atali ka nanlo a kubana a̱ ubuta̱ u nu adama a na n yaꞋanka wu kawuya ba. Avu feu va kupasa kaginga ka atali ka nanlo n katali ka kuciɓasa a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u va̱ adama a na vi yaꞋanka mu kawuya ba. 53 YaꞋan Ka̱shile ki Ibirahi, n ka Nahoru, n Ka̱shile ke esheku e le, ka kiɗaka tsu afada.&gt;&gt; Ɗa Yakubu u kucinai n Kula ku Ka̱shile ka na ke ci neke ili i wovon ke esheku a̱ ni Ishaku. 54 Yakubu u kiɗai ili i te i kuzuwa i ni u yaꞋankai kaginga ka gbayin ka alyuka, u ɗekei uma a̱ ni a̱ ta̱wa̱ a lyaꞋa ilikulya. Ana o kotsoi kulyaꞋa, ɗa a asai a kaginga ka gbayin ka.

55 Ana kayin ka asai n usana ɗa Laban u ɗa̱nga̱i wo oɓongi ntsukaya n ni m muku mi nkere n ni, u zuwakai le una̱singai. Ɗaɗa u salamai le ɗa u lazai o kubono a kpaꞋa.

32

Yakubu u foɓusoi kugasa n Isuwa

1 Ayin a na Yakubu wi a nwalu ɗa alingata a̱ Ka̱shile o yoku a gasai n a̱yi. 2 Ana Yakubu we enei le ɗa u danai, &lt;&lt;Na ka̱tsura̱ ka̱ Ka̱shile kaꞋa&gt;&gt;, ɗaɗa u neꞋi ubuta̱ wa kula Mahanayim.

3 Yakubu u suki alingata a kubana u vuza ni Isuwa a iɗika i Edom, 4 u danai le: &lt;&lt;Na ɗa ili i na i kudana vuzakpa vu va̱ Isuwa, kagbashi ka̱ nu Yakubu ka danai, ta ɗe mi o kuyongo n Laban ali m megeshe ma ɗe sai gogo na ta na. 5 Mi ta̱ n anaka, ni njaki, ni nkyon, ni nraɗika, n agbashi. N suku ta̱ akaka a nampa ciya̱ a dana vuzakpa vu va̱ a na mi a̱ kuta̱wa̱, adama a na n ciya̱ wu ushuki u ni.&gt;&gt;

6 Ana Alingata a o bonoi u Yakubu ɗa a danai, &lt;&lt;Tsu bana ta̱ u vuza nu Isuwa, wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ kucina wu, wi ta̱ a kuwala n uma amangatawa̱na̱shi (400).&gt;&gt;

7 Ɗa Yakubu u dagazai n wovon. Ɗa u peciki uma a na i koɓolo n a̱yi ali ugboku u re, u yaꞋin nannai ni nkyon n ni, nraɗika, anaka n arakuma dem. 8 Kusheshe ku ni ku ɗaɗa, &lt;&lt;Isuwa u ta̱wa̱ baci ɗa u niꞋwa̱nta̱ngi ugboku u iyain, ka̱ta̱ ugboku u ire tamkpamu u laꞋaka.&gt;&gt;

9 Ɗa Yakubu u danai, &lt;&lt;O Ka̱shile ka Dada vu va̱ Ibirahi n Ka̱shile ka Dada vu va̱ Ishaku, panaka mu. Avu Vuzavaguɗu vu danai mu, &lt;Bono a iɗika i nu a̱ ubuta̱ wu umaci u nu, mi ta̱ a kuzuwa ili i yaꞋan derere a kubana wa̱ nu dem.&gt; 10 Mpa n yawa vi yotsongu mu kenu gbani a ucigi u nu u na u kukpa̱ɗa̱ kusabaꞋa ba, koɓolo kpamu n wu ushuki u nu u na vi yotsongi mu mpa kagbashi ka̱ nu. N kalangu ka nwalu kaꞋa koci m pasai Kuyene ku Urudu, ama mpa ɗa na mo okpoi ka̱tsura̱ ke re. 11 N folono wu ta̱ isa mu a̱ ubuta̱ u vuza va̱ Isuwa. Mi ta̱ a kupana wovon u ni u na u kuta̱wa̱ wa kuna tsu ra̱ka̱, ali m muku n ina̱ku i le dem. 12 N nannai dem, ɗa vu danai mu sai vi yaꞋanka mu kasingai, ka̱ta̱ kpamu vi neke mu ntsukaya n a̱bunda̱i n na n lazai kukece an kayala ka mala.&gt;&gt;

13 Yakubu wa asai ɗe, ɗaɗa a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na wi n i ɗa, ɗa u zagbai punu kuneꞋe ɗa u nekei vuza ni Isuwa, 14 a̱na̱ku a nraɗika amangatawenre (200) nu nga̱ji kamanga, koɓolo kpamu n a̱na̱ku a nkyon amangatawenre (200) n a̱giri kamanga, 15 a̱na̱ku a arakuma kamangankupa m muku n le, koɓolo n a̱na̱ku a anaka amangere n obomburom kupa, n a̱na̱ku a njaki kamanga n kogono kupa e le. 16 U peciki le ushiga-ushiga ɗa u zuwai agbashi a̱ ni vuza te te a ushiga dem. Ɗa u danai le, &lt;&lt;Walai kelime ka̱ va̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ka̱ba̱nga̱ e mere mu ushiga u kelime n u ka̱ca̱pa̱.&gt;&gt;

17 U danai kagbashi ka iyain, &lt;&lt;Ayin a na baci vuza vu Isuwa u gasai n a̱ɗa̱ ɗa we ecei, &lt;Yayi vuzagbayin vu ɗa̱? Te ɗai yi a kubana? Yayi n kuzuwa ku na ki kelime ka̱ ɗa̱ na?&gt; 18 Ka̱ta̱ vu ushuku yi, &lt;A Yakubu a ɗa kagbashi ka̱ nu. KuneꞋe ku ɗa u suki a kubana u vuzagbayin vi ni Isuwa. A̱yi Yakubu a̱ ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ lo ka̱ca̱pa̱ ka̱ tsu.&gt; &gt;&gt;

19 U danai kagbashi ke ire ka yaꞋan feu nannai, n ka tatsu, koɓolo n aza a na a buwai i n ushiga u na a kinda feu: &lt;&lt;I dana Isuwa feu nannai ayin a na baci i gasai n a̱yi. 20 Mayun ɗa i dana, &lt;Kagbashi ka̱ nu Yakubu ki ta̱ lo ka̱ca̱pa̱ ka̱ tsu.&gt; &gt;&gt; Yakubu wi ta̱ e kusheshe, &lt;&lt;Mi ta̱ a kulyaꞋa utsura u ni n kuneꞋe kakau ka, n cina yi baci u gaꞋan ba wi ta̱ a ki isa mu.&gt;&gt; 21 U suki kuneꞋe ka kelime ka̱ ni ɗa a̱yi tamkpamu wa asai punu a̱ ka̱tsura̱ ka.

Yakubu u yaꞋin mpolo a Peniyelu

22 N kayin ka nanlo Yakubu u ɗikai a̱ma̱ci e re a̱ ni, koɓolo n agbashi a̱ a̱ma̱ci e re a nanlo a m muku n ni kupa n vuza te, ɗa u pasai kuyene ku Jaboku. 23 Ana u zuwai le a pasa kuyene ka koɓolo n ili i na wi n i ɗa dem. 24 Yakubu wo okpoi endeꞋen; ɗa vuza u yongoi a kuyaꞋan mpolo n a̱yi ali sai kayin washi. 25 Ana vuza va we enei wi a kufuɗa kulaꞋa utsura u ni ba, ɗa u gbashai Yakubu va a̱ ma̱kuta̱, ɗa ta na ugasatangi u ketele wa u sulamgbanai. 26 Ɗaɗa u danai, &lt;&lt;YaꞋan m bana, kayin ki ta̱ a kasa.&gt;&gt;

Ama ɗa Yakubu u danai, &lt;&lt;Mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu vu laza ba, sai vu zuwaka mu una̱singai.&gt;&gt;

27 Ɗa vuza va we ecei, &lt;&lt;Yayi kula ku nu.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa Yakubu.&gt;&gt;

28 Ɗa vuza va u danai ni, &lt;&lt;Ili i na i ɗikai anana, kula ku nu ku buwa Yakubu ba. E kuɗeke wu ta̱ Isaraila, n tsa aza a Ibirahi kula ka ki ta̱ a kudana, vi yaꞋan ta̱ mpolo n Ka̱shile koɓolo kpamu n uma.&gt;&gt;

29 Yakubu u danai vuza va, &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u nu dana mu kula ku nu.&gt;&gt;

Ama wu ushuki, &lt;&lt;Yiɗa̱i ɗa vi ecei kula ku va̱?&gt;&gt; Ɗa ta na u zuwakai ni ɗe una̱singai.

30 Adama a nannai Yakubu u neꞋi ubuta̱ wa kula Peniyelu. U danai, &lt;&lt;Me ene ta̱ Ka̱shile a̱shi n a̱shi ama m buwa ta̱ ta na n wuma.&gt;&gt;

31 Yakubu a̱ kuka̱sukpa̱ Peniyelu kanna ta na a kuɓatsa, a kuwala nu nsa̱ga̱ɗu adama a na ketele ka̱ ma̱kuta̱ ka̱ ni ka sulamgbanai ta̱. 32 Ali a̱ kuta̱wa̱ anana, ntsukaya mi Isaraila a tsu takuma akawa e etele a na i punu a̱ ma̱kuta̱ ba, adama a na ta punu a gbashai Yakubu a akawa a nanlo a.

33

Yakubu u gasai n Isuwa

1 Yakubu we enei Isuwa a̱ kuta̱wa̱ n uma amangatawun a̱ na̱shi. Ɗa u pecekei Liyatu n Rahila muku ma koɓolo n agbashi e nkere e re a. 2 U zuwai agbashi e nkere e re a koɓolo m muku n le kelime, ɗa o tonoi n Liyatu m muku n ni, ɗa yevei Rahila n Isufu o kotsosoi. 3 Yakubu u lazai kelime ke le ɗa u kuɗa̱ngi u lyaꞋakai mokoshi ma̱ ni kayala a̱yi a kuyawa ɗevu n a̱yi ali kucindere.

4 Ama ɗa Isuwa u sumai u banai u gasai n a̱yi, u ba̱ra̱kpa̱i ekiye a̱ ni ɗa wo oɓongi ni, ɗa a̱ shika̱i gbende vi le. 5 Ana Isuwa u la̱na̱ki ɗa we enei a̱ma̱ci m muku, ɗa we ecei, &lt;&lt;Ana yayi koɓolo n avu na?&gt;&gt;

Ɗa Yakubu wu ushuki, &lt;&lt;Ele na, ele ɗa muku n na Ka̱shile ke nekei mu.&gt;&gt;

6 Ɗa muku usuki n le a yawai ɗevu ɗa a̱ kuɗa̱ngi a lyaꞋi kayala feu; 7 Ɗa Liyatu m muku n ni a̱ ta̱wa̱i a̱ kuɗa̱ngi a lyaꞋi kayala, ɗa kpamu Isufu n Rahila o kotsosoi kuta̱wa̱ kukuɗa̱ngu kulyaꞋa kayala feu.

8 Isuwa u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i ugboku-ugboku u uma u na me enei na wi a kudansa?&gt;&gt; Ɗa Yakubu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Adama a na n ciya̱ kasingai wa̱ nu.&gt;&gt;

9 Ɗa Isuwa u danai, &lt;&lt;Ili i na mi n i ɗa i yawa mu ta̱, vuza za̱; wala n ili i na vi n i ɗa.&gt;&gt;

10 Yakubu u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, n ciya̱ baci mapasa ma singai wa̱ nu, isa kuneꞋe ku va̱ ku na n tuka̱i. We ene u na me enei nu wi ta̱ adanshi Ka̱shile kaꞋa me enei, an vi isai mu tsu ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu. 11 Adama a̱ Ka̱shile isa kuneꞋe ku na n tuka̱i nu na, Ka̱shile ka ciga mu ta̱ ɗa ki e kunekeshe mu ili i na n cigai dem.&gt;&gt; Yakubu u lyaꞋi kelime n kugutsuka yi ali u ta̱wa̱i wi isai.

12 Ɗa Isuwa u danai, &lt;&lt;Tsu foɓusoi tsu walai. Mi ta̱ a kuwala kelime ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

13 Yakubu u danai ni, &lt;&lt;Vi yeve ta̱ muku ma, n kuzuwa nu nlala dem ali m muku n le oꞋwo ta̱. A̱ ka̱na̱ baci kuloko le ali kanna ke te, i ta̱ a̱ kukuwa̱ ra̱ka̱. 14 Wala kelime ka̱ va̱, ka̱ta̱ mpa n tono sawu, ali n dakaka tsu na n kufuɗa koɓolo n kuzuwa ka m muku ali a kubana a̱ ubuta̱ u na n kucina wu a Edom.&gt;&gt;

15 Ɗa Isuwa u danai, &lt;&lt;YaꞋan n ka̱sukpa̱ka̱ wu uma a̱ va̱ o yoku.&gt;&gt;

Ama ɗa Yakubu wu ushuki, &lt;&lt;Na lo wi n kakuna ba, mpa de n ciga ta̱ n ciya̱ kasingai wa̱ nu, wi ta̱ a kuyawa mu.&gt;&gt;

16 A kanna ka nanlo Isuwa u gosoi o kubono a Edom. 17 Ama Yakubu u banai o Sukotu, a̱ ubuta̱ u na u maꞋakai ka̱ci ka̱ ni kpaꞋa koɓolo n ubuta̱ u kuzuwa u ni. I ɗaɗa i zuwai ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula Sukotu.

18 Ana Yakubu wu uta̱i FadaꞋaram ɗa u yawai Shekem m ma̱ta̱na̱ a iɗika i KanaꞋana, ɗa u shikpa̱i ka̱pa̱m ka̱ ni lo ɗevu n likuci ya. 19 A̱ muku n Hamo, esheku e Shekem, Yakubu u tsulai ubuta̱ u na u zuwai kpaꞋa ku ni ali Azurufa amangatawun. 20 Ta ɗe u maꞋi katalikalyuka ɗa u neꞋi kaꞋa kula El-elohe vi Isaraila, ɗaɗa Ka̱shile ki Isaraila.

34

A yaꞋankai Dina Meremeke

1 A̱yi Dina mekere ma na Liyatu u matsakai Yakubu, wu uta̱i u banai kene a̱ma̱ci a aza a KanaꞋana. 2 Ana Shekem kolobo ka Hamo vuza va aza a Hiviya, vuza kelime vu uɓon u nanlo wa, we enei ni, ɗa u remei ni u yaꞋin tsugbani n a̱yi. 3 Ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka banai u Dina mekere ma Yakubu, ali ɗa u cigai ni ka̱u ɗa u yaꞋankai ni kadanshi ka mazama. 4 Ɗa Shekem u danai esheku a̱ ni Hamo, &lt;&lt;Ka̱na̱ka̱ mu mekere ma nampa ma u yaꞋan vuka vu va̱.&gt;&gt;

5 Ana Yakubu u panai e reme ta̱ mekere ma̱ ni Dina ɗa a vaki n a̱yi, muku mo olobo n ni ɗe a kaguɓa a kakamba, ɗa u paɗai bini ali sai ayin a na o bonoi.

6 Ɗaɗa Hamo esheku e Shekem a banai kuyaꞋanka Yakubu kadanshi. 7 Gogo na muku n Yakubu ele wana ɗai o bono usavu a̱ ubuta̱ u kaguɓa, ana a panai ili i a na yi lo a nwalu. Wupa u ka̱na̱i le ka̱u adama a na Shekem u yaꞋan ta̱ ili i wono wu Isaraila ana u vaki m mekere ma Yakubu, ili i na i gaꞋin kuyaꞋan ba.

8 Ama Hamo u danai le, &lt;&lt;Kolobo ka̱ va̱ Shekem u ciga ta̱ mekere ma̱ nu. Neke yi wo okpo vuka vi ni. 9 Ci nekpenei yolo, nekei tsu nkere n ɗa̱ ka̱ta̱ a̱ tsu tamkpamu ci neke ɗa̱ nkere n tsu yolo. 10 Yi ta̱ a kufuɗa kuyongo n a̱ tsu, iɗika i tsu i ɗa lo adama a̱ ɗa̱. Yongoi punu, i yaꞋan punu tsulaga ba̱ri, ka̱ta̱ i ciya̱ ucanuku kakau.&gt;&gt;

11 Ɗa Shekem u danai esheku a Dina n ataku, &lt;&lt;YaꞋan n ciya̱ wi ishi a kubana wa̱ ɗa̱, mi ta̱ a kufuɗa kuneke ɗa̱ ili i na baci de dem i cigai wa̱ va̱. 12 Zuwakai mu ucanuku u mazama wa n kuneꞋe ka dem kuyaꞋan n a̱bunda̱i tsu na i cigai, mi ta̱ a kutsupa ili i na i danai mu n tsupa ɗa̱ dem. A̱ɗa̱ de i neke mu mekere ma mo okpo vuka vu va̱.&gt;&gt;

13 Adama a na taku vi le Dina e reme yi ta̱ ɗa a yaꞋin tsugbani n a̱yi, olobo a Yakubu a̱ ushuki Shekem n esheku a̱ ni Hamo n una̱mgbi u ka̱tsuma̱. 14 A danai le, &lt;&lt;Ili i nanlo ya kuyaꞋan wa̱ tsu ba, ci e kuneke taku vu tsu u vuza na wi babu ukiɗi u kavaja ba. Wi ta̱ o kokpo ili i wono wa̱ tsu. 15 Ci ta̱ a̱ kushuku n ukuna u nanlo ama ili i te i ɗa na, i kiɗa muku mo olobo n ɗa̱ avaja ra̱ka̱ ka̱ta̱ yo okpo uteku tsu tsu. 16 Nannai ɗa tsa kufuɗa ce neke ɗa̱ nkere n tsu ka̱ta̱ a̱ tsu feu tsu zuwa nkere n ɗa̱. Ka̱ta̱ ci da̱sa̱ngi n a̱ɗa̱ ali tso okpo vite n a̱ɗa̱ kpamu. 17 Ama yu ushuku baci kukiɗa avaja ba, ci ta̱ a kuɗika mekere ma̱ tsu ka̱ta̱ tsu lazaka.&gt;&gt;

18 Kadanshi ke le ka yaꞋin Hamo uyo n kolobo ka̱ ni Shekem. 19 Kolobo ka̱ la̱nga̱sa̱ ayin ba, esheku feu i ta̱ a kupana uyo u ni ɗa u yaꞋin ili i na a zuwai ni u yaꞋan dem, adama a na u ciga ta̱ mekere ma Yakubu. 20 Hamo n kolobo ka̱ ni Shekem o bonoi a̱ utsutsu u likuci u le ɗa a yaꞋin kadanshi n uma a̱ likuci i le, a danai. 21 &lt;&lt;Uma a nampa a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ tsu a ɗa, yaꞋan tsu ka̱sukpa̱ le o yongo punu a iɗika i tsu ka̱ta̱ a yaꞋan punu tsulaga. Iɗika ya yi ta̱ n ka̱ba̱nga̱ n a̱bunda̱i ka na ka kuyawa le. I ta̱ a kufuɗa a ɗika nkere n tsu yolo ka̱ta̱ a̱ tsu kpamu tsu zuwa n le. 22 Ama uma a i ta̱ a̱ kushuku kuyongo n a̱ tsu ci yaꞋanka le baci ili i te, ci kiɗa baci avaja, tsu na ele i. 23 Nannai u kuzuwa ilikuzuwa i le, ucanuku u le nu nnama n le n na m buwai dem mo okpo n tsu ba? YaꞋain tsu ushuku n ele, ka̱ta̱ o yongo n a̱ tsu.&gt;&gt;

24 Uma ra̱ka̱ a na banai ɗe a̱ utsutsu u likuci wa a̱ ushuki n ili i na Hamo n kolobo ka̱ ni a dansai, ɗa ta na a kiɗai muku mo olobo n na mi a̱ likuci ya dem ukpan u tsali.

25 Ana ayin a tatsu a lazai, ele aza a̱ usa̱n biꞋi a kupana mɓa̱la̱, muku n Yakubu n re, Saminu n Levi, ataku a cika a Dina, a ɗikai otokobi e le a uwai a̱ likuci ya babu vuza na u yevei, ɗa a unai muku n ali ra̱ka̱. 26 A unai Hamo n kolobo ka̱ ni Shekem ɗa a ɗikai Dina a kpaꞋa ku Shekem ɗa a lazakai. 27 Ɗa muku n Yakubu n na n buwai a yawai ɗa a cinai uma a na a unai va, o ɓosoi likuci i nanlo adama a na ta ɗe e remei taku vi le ɗa a vaki n a̱yi. 28 A ɗikai ushiga wu nlala u le n wa anaka u le koɓolo ni njaki n ili i na i buwai i le dem punu a̱ likuci ya ɗa a̱ uta̱i. 29 A ɗikai uciyi u le ra̱ka̱ koɓolo n a̱ma̱ci m muku ra̱ka̱ feu, n ili i na yi punu a iꞋuwa kakau dem.

30 Ɗaɗa Yakubu u danai Saminu n Levi, &lt;&lt;I tuka̱ mu ta̱ n atakaci, i bonokoi mu vuza wuya a̱ ubuta̱ wa aza a KanaꞋana, n aza a Purizita a na i ida̱shi a iɗika i nampa ya. A̱ tsu ci gbayin ba, o ɓolongu baci aza a̱ vishili a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱ n vishili, mpa m kpaꞋa ku va̱ i ta̱ a kuna tsu.&gt;&gt;

31 Ama ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;Nini ɗai u kubonoko taku vu tsu an kashakanlai?&gt;&gt;

35

Ka̱shile ka zuwakai Yakubu una̱singai

1 Ka̱shile ka danai Yakubu, &lt;&lt;Ɗenga̱, vu bana e Betelu, vu da̱sa̱ngi ɗe. Vu maꞋaka Ka̱shile ɗe katalikalyuka a ayin a na vu sumai vu ka̱sukpa̱i vuza nu Isuwa.&gt;&gt;

2 Ɗa Yakubu u danai aza a kpaꞋa a̱ ni koɓolo n uma a na i n a̱yi, &lt;&lt;Vakangi a̱ma̱li a pulai a na yi n aɗa, ka̱ta̱ i takpa nshinda̱ ali i sabaꞋa akashi dem. 3 Ka̱ta̱ tsu ɗa̱nga̱, tsu laza a kubana Betelu, a̱ ubuta̱ u na n kumaꞋaka Ka̱shile ka na ka̱ ɓa̱nka̱i mu a ayin a atakaci koɓolo n ubuta̱ u na n tonoi dem katalikalyuka.&gt;&gt; 4 E nekei Yakubu a̱ma̱li a pulai a na i n aɗa, koɓolo n ili ya atsuvu i na ishi a ukai. Yakubu u ciɗa̱ngi i ɗa dem a̱ kumi ku maɗanga ma mandai ma na mi ɗevu n Shekem. 5 Ayin a na i a kulaza, ɗa wovon u gbayin u ta̱wa̱i wa aza a̱ likuci i na yi ɗeɗevu lo dem, a kiyangu le ta na ba.

6 Ana Yakubu n uma a̱ ni a yawai a Luzu, ubuta̱ u na gogo na e ci ɗeke Betelu, a iɗika i KanaꞋana. 7 U maꞋi ɗe katalikalyuka ɗa u neꞋi ubuta̱ wa kula El Betelu, ɗaɗa Ka̱shile ke Betelu, adama a na ta ɗe Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni a ayin a na wi a kusuma vuza ni.

8 Ana Debora vuza na u woꞋi Rebeka u kuwa̱i, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ kumi ku maɗanga ma mandai a gaɗi vu Betelu. Ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula &lt;&lt;Mandai ma̱ ma̱shi.&gt;&gt;

9 Ana Yakubu wu uta̱i ɗe Fada-aram o kubono KanaꞋana, ɗa Ka̱shile ko doku ko yotsongi ka̱ci ka̱ ni wa̱ ni. Ɗa u zuwakai ni una̱singai. 10 Ɗa Ka̱shile ka danai ni, &lt;&lt;Kula ku nu ku ɗa Yakubu. Ama, o kudoku e ɗeke wu Yakubu ba. Avu ɗa Isaraila.&gt;&gt; Ɗa u ɗekei ni ta na kula ka.

11 Ɗa Ka̱shile ka danai ni, &lt;&lt;Mpa ɗa Ka̱shile Uba̱nga̱ri, matsai ka̱ta̱ i doku ka̱bunda̱i. Punu wa̱ ɗa̱ likuci-likuci yi ta̱ a kuta̱, nu ngono kpamu punu wa̱ ɗa̱, punu kpamu ikyamba i ɗa̱. 12 Iɗika i na n nekei Ibirahi n Ishaku, n neke wu ta̱ i ɗa avu, m muku n nu, nu ntsukaya n nu.&gt;&gt; 13 Ɗa Ka̱shile ka lazai ka̱ ka̱sukpa̱i ni a̱ ubuta̱ u na u yaꞋin kadanshi n a̱yi.

14 Yakubu u shikpa̱i lo kashamkpatsu ka katali ka kuciɓasa a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n a̱yi. U tsuwa̱nka̱i kaꞋa alyuka a ili i kusoꞋo, koɓolo m mani. 15 Yakubu u ɗekei ubuta̱ u na Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n a̱yi va Betelu.

Ukpa̱ u Rahila koɓolo n umaci u Bayami

16 Yakubu n aza a kpaꞋa a̱ ni a̱ ka̱sukpa̱i Betelu ɗa a lazai. Ana u buwai daꞋin a na a yawa Efarata, ɗa Rahila u ka̱na̱i a̱ga̱nda̱ a limata a̱ ni. Ɗa ta na u soꞋi atakaci a̱ ubuta̱ u limata wa. 17 Ana a̱ga̱nda̱ a limata a̱ ni a suɗukpai ka̱u, vuza na u tsu ka̱na̱ limata u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba; gogo na vi ta̱ a kumatsa maku mo yoku.&gt;&gt; 18 Ayin a na wuma u ni wi a̱ kuta̱, kafu u kuwa̱, ɗa u nekei ni Ben-oni.* Ama Esheku tamkpamu ɗa e ɗekei kula ku ni Bayami.

19 Ɗa Rahila u kuwa̱i, a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ka̱kina̱ ku uye u kubana Efarata, a̱ ubuta̱ u na gogo na e ci ɗeke Batalami. 20 Yakubu u shikpa̱i ɗe katali ka kuciɓasa, na lo ɗaɗa katali ka kuciɓasa n kasaun ka Rahila, tsu na ki ɗe nannai ali n gogo na.

21 Ɗa Yakubu u lyaꞋi kelime, u zuwai ka̱pa̱m ka̱ ni a upashi u kumaꞋa ku ugaɗi ku Eda. 22 Ana Isaraila wi o kuyongo a uɓon u nanlo, Ruben u uwai ɗa u vaki n Biliha vuka vu gbani ve esheku, ɗa ta na Isaraila u panai kaꞋa.

Yakubu wi ta̱ n olobo kupa n e re

23 Na ɗaɗa muku n Liyatu:

Ruben, a̱yi ɗa maku ma gbayin ma Yakubu,

Saminu, Levi, Yahuza, Isaka, n Zabalun.

24 Na tamkpamu muku n Rahila:

Isufu n Bayami.

25 Na ɗa muku n kabara ka Rahila, Biliha:

Dan n Nafutali.

26 Na feu ɗaɗa muku n Zilifa, kabara ke mekere ka Liyatu:

Gadu n Ashera.

Na va ɗaɗa muku n Yakubu n na a matsakai ni a Fada-aram.

27 Yakubu u banai we esheku a̱ ni Ishaku a Mamure, ɗevu n Heburon, a̱ ubuta̱ u na Ibirahi n Ishaku o yongoi. 28 Ishaku u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun na amanga̱na̱shi (180) aduniyan kafu u kuwa̱, 29 ɗa u kuwa̱i a ayin a singai; muku ni ali, Yakubu n Isuwa a̱ ciɗa̱ngi ni.

36

Ntsukaya n Isuwa

1 Ele na ɗa ntsukaya n Isuwa, ko Edom.

2 Isuwa ta na u ɗikai a̱ma̱ci a̱ ni a̱ ubuta̱ wa aza a KanaꞋana, Ada a̱yi ɗa mekere mo Elon va aza a Hitiya, Oholibama mekere ma Ana maku ma Zibiyon vuza va aza a Hiviya, 3 m Basematu mekere ma IsumaꞋilu taku vu Nebatu.

4 Ada u matsakai Isuwa Elifaza, Basematu u matsakai ni tamkpamu Reyuwelu. 5 Oholibama feu u matsakai ni Jewushi, n Jalam, n Kora. Ele nanlo ɗa muku n Isuwa n na a matsakai ni a iɗika i KanaꞋana.

6 Ɗaɗa Isuwa u ɗikai a̱ma̱ci a̱ ni, olobo a̱ ni, nkere n ni, koɓolo n uma a na i a kpaꞋa ku ni dem, n ilikuzuwa i ni ra̱ka̱, n anaka a̱ ni ra̱ka̱, koɓolo n ucanuku u na u ciya̱i ra̱ka̱ a iɗika i KanaꞋana; ɗa u bonoi a iɗika i yoku daꞋin n vuza ni Yakubu. 7 U laza ta̱ adama a na ubuta̱ u na a̱yi wi n Yakubu u ɗika le ba; iɗika i na i o kuyongo i ɗika le ba, adama a kuzuwa ku le. 8 Adama a nannai Isuwa u da̱sa̱ngi a uɓon wu nsasan n Siyaru, Isuwa a̱yi ɗa ta na feu Edom.

9 Ele na ɗa ntsukaya n Isuwa, tsukaya tsa aza e Edom.

10 Ele na ɗa ula a̱ muku n Isuwa:

Elifaza maku ma Ada vuka vu Isuwa, Reyuwelu maku ma Basematu vuka vu Isuwa feu.

11 Muku mo olobo n Elifaza ele ɗa,

Timan, Omaru, Zefo, Gatamu, n Kenazu.

12 Elifaza kolobo ka Isuwa u zuwa ta̱ vuka vi yoku vu na vi n kula Timan ali u matsakai ni maku ma na mi n kula Ameleki. Ele nanlo ɗa muku mo olobo n Isuwa n na Ada u matsakai ni.

13 Ele na ɗa muku mo olobo n Reyuwelu;

Nahatu, Zera, Shama, n Miza. Ele na ɗa kpamu muku mo olobo n Isuwa n na vuka vi ni Basematu u matsakai ni.

14 Muku mo olobo n Oholibama vuka vi Isuwa mekere ma Ana vu Zibiyon. Ele ɗa Jewushi, n Jalam, n Kora.

15 Na ɗa umaci u tsukaya tsu na tsu uta̱i a̱ ubuta̱ u Isuwa. Kolobo ka iyain ka Isuwa Elifaza a̱yi ɗa wi ishi akaya a umaci u nampa: Teman, Omaru, Zefo, Kenazu, 16 n Kora, Gatamu n Ameleki. Ele ra̱ka̱ aza a gbagbaꞋin a Elifaza a ɗa a Edom, ntsukaya n Ada vuka vi Isuwa ɗa.

17 Reyuwelu maku ma Isuwa a̱yi ɗa akaya a umaci u nampa a Edom: Nahatu, Zera, Shama, m Miza. Ele ra̱ka̱ ntsukaya m Basematu vuka vi Isuwa ɗa.

18 Na ɗa umaci u tsukaya tsu na tsu uta̱i a̱ ubuta̱ u Isuwa n vuka vi ni Oholibama, mekere ma Ana: Jewushi, Jalam, n Kora.

19 Umaci u na mpa ra̱ka̱ ele ɗa ntsukaya n na mu uta̱i a̱ ubuta̱ u Isuwa, ɗaɗa Edom.

20 Ele na ɗa olobo e Siyaru vuza va aza o Horitu, ele na i ida̱shi a iɗika ya: Lotan, n Shobalu, n Zibiyon, koɓolo n Ana, 21 n Dishon, n Eza, n Dishan feu. Ele na ɗa umaci wa aza o Horitu muku n Siyaru aza a iɗika i Edom.

22 Muku mo olobo n Lotan ele ɗa

Hori n Heman. A̱yi Lotu wi ta̱ n vuza ni vuza kula Timina.

23 Muku mo olobo n Shobalu ele ɗa

Alavan, n Manahatu, n Ebalu, n Shefo, koɓolo n Onamu.

24 Ele na ɗa feu muku mo olobo n Zibiyon:

Ayiya n Ana. Ana vu nanlo va a̱yi ɗa we enei meyenike mu usuɗukpi na ɗe a kakamba, a ayin a na wi a kuguɓa njaki me esheku.

25 Muku n Ana n ɗa na:

Dishon, n Oholibama mekere ma Ana.

26 Muku mo olobo n Dishon ele ɗa na:

Hemadan, Esheban, Itiran, n Keran.

27 Muku n Eza ele ɗa

Bilihan, Zavan, n Akan.

28 Muku n Dishan ele ɗa

Uzu n Aran.

29 Ele na ɗa ngono n Horitu:

Lotan, n Shobalu, n Zibiyon n Ana, 30 n Dishon, n Eza, n Dishan. Ele ɗa ngono n Horitu, a uteku u na e pecuki a iɗika i Siyaru.

Ngono n Edom

31 Ele na ɗa ngono n na n lyaꞋi tsugono a Edom kafu ngono ma aza a Isaraila a lyaꞋa tsugono ci le ɗe.

32 Bela maku ma Beyo u lyaꞋi tsugono a Edom. Kula ku likuci ku ni ku ɗa Dinahaba.

33 Bela u kuwa̱i, ɗa Jobabu maku ma Zera vu Boza u lyaꞋi kelime n tsugono.

34 Ana Jobabu u kuwa̱i feu, ɗa Husham a iɗika ya aza a Tema wo okpoi mogono.

35 Husham feu u kuwa̱i, ɗa Hadadu maku ma Bedadu vuza na u lyaꞋi aza a Midiya n kuvon a̱ likuci i Mowabu, wo okpoi mogono. Kula ki iɗika i ni ku ɗaɗa Avitu.

36 Hadadu u kuwa̱i, ɗa Samula vu Masareka wo okpoi mogono.

37 Ana Samula feu u kuwa̱i, Shawu vu Rehobotu vu uɓon u kuyene ku Yufiretus wo okpoi mogono.

38 Shawu u kuwa̱i, ɗa Balu-hanan maku ma Akubo wo okpoi mogono.

39 Balu-hanan maku ma Akubo feu u kuwa̱i, ɗa Hadaru wo okpoi mogono. Kula ku likuci ku ni ku ɗaɗa Pawu. Kula ku vuka vi ni ku ɗaɗa Mehetabelu mekere ma Materedu a̱yi feu mekere ma Mezahabu maꞋa.

40 Ele na ɗa ngono ma aza e Edom a uteku u na umaci u le wi n uteku wu ubuta̱ u na i. Ele ntsukaya n Isuwa n ɗa. Ula e le a ɗa,

Timina, n Aliva, n Jetetu, 41 Oholibama, n Ela, n Pinon, 42 n Kenezu, n Teman, m Mibizaru, 43 m Magadiyelu, n Iram. Ele na ɗa ishi ngono ma aza a Edom, n ubuta̱ u na o yongoi n uteku wi iɗika i na a̱ ka̱na̱i.

A̱yi na ɗa Isuwa esheku a aza e Edom.

37

Isufu u yaꞋin alatani

1 Yakubu u da̱sa̱ngi ta̱ a̱ ubuta̱ u na isheku i ni i da̱sa̱ngi a iɗika i KanaꞋana.

2 Na va wi ta̱ a kudana tsu tsumani tsu muku n Yakubu.

Isufu wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n e cindere (17), ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan kaguɓa nu nkoshi n ni, muku n Biliha nu muku n Zilifa, a̱ma̱ci e esheku a ɗa. U banai u yaꞋankai esheku vuɗaka vi yoku vu na nkoshi n ni i a kuyaꞋansa.

3 Ama, a̱yi Yakubu u laꞋa ta̱ n kuciga Isufu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n ni dem, adama a na a̱yi ɗa a matsakai ni ukocishi. Ɗa u tsulakai ni kuminya ku singai ki ikebe. 4 Ana aza a̱ ni e enei esheku e le a laꞋa ta̱ n kuciga Isufu, ɗa a̱ ka̱na̱i wupa n a̱yi, ali a iwain kuyaꞋanka yi kadanshi ka singai.

5 Kanna ke te, Isufu u yaꞋin alatani, ɗa u danai aza a̱ ni. Ele ta na ɗa o doku ɗa a iwain ni. 6 U danai le, &lt;&lt;Panai alatani a na n yaꞋin. 7 Ci ta̱ a kushiya mkpakulu a kashina. Ɗa makpakulu ma̱ va̱ ma ɗa̱nga̱i, ɗa ma shamgbai. Ɗa mkpakulu n ɗa̱ feu n ɗa̱nga̱i, ɗa a kanzai ma̱ va̱. Ɗa a̱ kuɗa̱nki maꞋa.&gt;&gt;

8 Ɗa nkoshi n ni me ecei ni, &lt;&lt;Vi ta̱ a kuciga vo kokpo mogono ma̱ tsu? Mayun ɗa wo ta na vi a kuciga va lyaꞋa kelime ka̱ tsu?&gt;&gt; Ɗa o doku ɗa a iwain ni, adama a alatani a na u yaꞋin, ɗa u danai le.

9 Ɗa Isufu u doku ɗa u yaꞋin alatani o yoku. Ɗa u doku ɗa u danai le. Ɗa u danai, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ alatani o yoku. Me ene ta̱ kanna n wotoi na azangata kupa n ke te. A̱ kuɗa̱ngi a kulyaꞋaka mu kayala.&gt;&gt;

10 Ana u danai esheku koɓolo nu nkoshi n ni, ɗa esheku a dansukai ni. Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Alatani a̱ yi ɗa̱i nannai? Mayun ɗa a̱na̱vu nu mpa n aza a̱ nu, ɗa tsa kubana tsa̱ kuɗa̱nku wu?&gt;&gt; 11 Ɗa nkoshi n ni n ka̱na̱i tsurala a̱yi. Ɗa esheku kpamu a ɗikai kadanshi ka nanlo a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa u ka̱na̱i kuciɓasa kaꞋa mayin.

Isufu nkoshi n ni n dengei ni

12 Ana nkoshi n ni a banai kaguɓa ka nlala me esheku n le ɗevu n Shekem. 13 Ɗa Yakubu u danai Isufu, &lt;&lt;Nkoshi n nu a bana ta̱ kaguɓa na ɗe ɗevu n Shekem. Vi yeve ta̱ ubuta̱. Ta̱wa̱ n suku wu ɗe we le.&gt;&gt;

Ɗa Isufu danai, &lt;&lt;To, m pana ta̱.&gt;&gt;

14 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Bana ve ene ma̱ta̱na̱ me le, ko nini ɗai i ɗe n kuzuwa ku le dem. Ka̱ta̱ vu bono vu dana mu.&gt;&gt; Ɗa u suki ni u wala n uɓon u Ka̱ra̱Ꞌa̱ ke Heburon.

Ana Isufu u yawai e Shekem, 15 ɗa u ka̱na̱i kuka̱ra̱sa̱ a kakamba ali vuza yoku u cinai ni ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi a̱ kula̱nsa̱?&gt;&gt;

16 Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ aza a̱ va̱. Dana mu, te ɗai i a kaguɓa ka.&gt;&gt;

17 Ɗa vuma va wu ushuki, &lt;&lt;A̱ ka̱sukpa̱ ta̱ ɗe ubuta̱ u nampa. M panaka le ta̱ a kudana, &lt;Tsu walai a kubana a Dotan.&gt; &gt;&gt;

Ɗa Isufu u lazai a kubana wu nkoshi n ni. Ɗa u banai ɗa u cinai le a Dotan. 18 Ama ele e ene yi ta̱ ali a̱yi daꞋin. Ɗa e sheshei uteku u na a kuna yi.

19 Ɗa a danai, &lt;&lt;Vuza va alatani ɗa na ɗe a̱ kuta̱wa̱. 20 Ta̱wa̱i tsu una yi, ka̱ta̱ tsu vakangi punu a kayinva ke te ka nampa ka. Ka̱ta̱ tsu bana tsu dana, &lt;Manama mo yoku maꞋa mu unai ni.&gt; Ce ene uteku u na u kuyaꞋan n alatani a̱ ni.&gt;&gt;

21 Ana Ruben u panai nannai, u ciga ta̱ ta na kisa yi. Ɗa u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱. Tsu una yi ba. 22 Tsu vakangi ni punu a kayinva ka nampa ka. Ka̱ta̱ tsu ka̱sukpa̱ yi punu a kakamba ka. Ama, ka̱ta̱ tsu saꞋwai ni ba.&gt;&gt; Ruben wi ta̱ a kuyaꞋan nannai, adama a na u yaꞋan baci ka̱ta̱ u bono u ɗikai yi, ka̱ta̱ u banka yi we esheku.

23 Ana Isufu u yawai a̱ ubuta̱ wu nkoshi n ni, ɗa a̱ ka̱na̱i ni. Ɗa o foɗoi ni kuminya ku singai ku na wi n ku ɗa u uki. 24 Ɗa a̱ ka̱na̱i ni, ɗa a vakangi ni a kayinva ka na ki babu mini.

25 Ana a̱ da̱sa̱ngi kulyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa a̱ la̱na̱i. Ɗa e enei aza a tsulaga a Ishimaila a iɗika i Midiya a̱ kuta̱wa̱ a̱ uta̱ ta̱ ta na Giliyadu. Arakuma e le kpamu n ucanuku kakau wi ili i kusaꞋan, maniꞋin ma̱ kusukuya̱, n ili i ma̱gula̱ni i singai dem. Ele ta na ta ɗe i a kubanka n u ɗa Masar.

26 Ɗa Yahuza u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i tsa kuciya̱ tsu una baci vuza tsu, ɗa ci ciɗa̱ngi ni na, ka̱ta̱ uma a̱ kpa̱ɗa̱ kuyeve? 27 Ta̱wa̱i. Tsu bana tsu uta̱ka̱i ni ci ɗenkei aza a tsulaga a, ama ka̱ta̱ tsu una yi ba. Adama a na a̱yi vuza tsu ɗa mpasa n tsu kpamu.&gt;&gt; Ɗa aza a na a buwai ɗa a̱ ushuki n kadanshi ka̱ ni.

28 Ana aza a tsulaga a, a yawai, ɗa aza a̱ ni a̱ uta̱ka̱i Isufu punu a kayinva ka, ɗa e dengei ni n ikebe ya Azurufa kamanga wa aza a tsulaga a. Ɗa a ɗikai ni a kubanka yi Masar.

29 Ana Ruben u banai a kayinva ka, u cina Isufu ba. Ɗa u ka̱na̱i ntogu n ni ɗa u karai adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱. 30 Ɗa u banai a̱ ubuta̱ wa aza a̱ ni. Ɗa u danai, &lt;&lt;Maku ma mi ɗe ba. Te ɗai mpa ma ɗamgba ma uwa?&gt;&gt;

31 Ɗa a ɗikai kuminya ku Isufu, ɗa a kiɗai malala, ɗa a putalakai ku ɗa nu mpasa. 32 Ɗa a ɗikai kakashi ka kuminya ka, ɗa a bankai esheku e le. Ɗa a danai, &lt;&lt;Ci cina ta̱ kuminya ku nampa ka a uye. La̱na̱. Vi yeve ta̱ ku ɗa ko ku maku ma̱ nu ku ɗa?&gt;&gt;

33 U yeve ta̱ ku ɗa. Ɗa u danai, &lt;&lt;E, ku maku ma̱ va̱ ku ɗa. Manama ma gbanigbani maꞋa mu unai ni. Mayun ɗa, manama ma me wejeleshei ni wuya-wuya.&gt;&gt;

34 Ɗa Yakubu u karai ntogu n ni. Ɗa u shika̱i adama a na u yaꞋan kpalu ku Isufu. U yaꞋan ta̱ nannai ali ayin n a̱bunda̱i. 35 Ɗa muku n ni nu nkere dem a banai, adama a na a̱ ɓa̱nka̱ yi. Ka̱ta̱ kpamu e neꞋi kadanshi ku ugbamiwasuvu. Ama u iwain kupana. Ɗa u danai, &lt;&lt;Mi a kucinukpa ba, sai m bana ɗe a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱ n a̱yi.&gt;&gt; Ɗa u ka̱na̱i ma̱shi adama a maku mu ucigi ma̱ ni, Isufu.

36 Ele ta na aza a tsulaga a ɗa a banai ɗa e dengei Isufu a Masar, a̱ ubuta̱ u Potifa, o kovonshi vu FiriꞋauna (mogono ma gbayin ma Masar).

38

Yahuda n Tamaru

1 A ayin a nanlo Yahuda u lazai u ka̱sukpa̱i aza a̱ ni u banai u yongoi n vuma vi yoku vuza va aza Adulam. Kula ku vuza ka ku ɗaɗa Hira. 2 A̱ ubuta̱ wa ɗe ɗa Yahuda we enei Shuwa mekere ma aza a KanaꞋana. U ɗikai ni yolo ɗa ta na u vaki n a̱yi. 3 U yaꞋin ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku, ɗa u neꞋi ni kula Eri. 4 U doku u yaꞋin ka̱tsuma̱ kpamu ɗa u matsai maku mo kolobo ɗa u neꞋi ni kula Ona. 5 U doku u matsai maku mo kolobo mo yoku ɗa u neꞋi ni kula Shela. Yahuda wi ta̱ e Keziba a ayin a na u matsai Shela va.

6 Yahuda u zamakai maku ma iyain ma̱ ni Eri vuka, kula ku vuka ka ku ɗaɗa Tamaru. 7 Ama Eri maku ma Yahuda wi n ka̱ɗu ka singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ba, ɗa Vuzavaguɗu ta na wu unai ni.

8 Ɗa Yahuda u danai Ona, &lt;&lt;Vaku n vuka vu vuza nu, ka̱ta̱ vi shatangu ulinga u kososo. Nannai ɗa vuza nu u kuciya̱ limata.&gt;&gt; 9 Ama Ona u yeve ta̱ muku ma n kuyaꞋan n ni ba. Adama a nannai u vaku baci n vuka va ka̱ta̱ u tsuwa̱n ugapu ni pulai a iɗika, ta lo wa matsaka vuza ni muku. 10 Ili i na u yaꞋin va Vuzavaguɗu u pana uyoꞋo ba, ɗa ta na wu unai ni feu.

11 Ɗaɗa Yahuda u danai kejene ka̱ ni Tamaru, &lt;&lt;Bono a kpaꞋa ke eshevu vi yongo ɗe tsu vuka vu na vali vi ni vu kuwa̱i ali sai ayin a na maku ma̱ va̱ Shela u yawai vali.&gt;&gt; Adama a na u sheshe ta̱, &lt;&lt;Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ kuwa̱ feu tsu nkoshi n ni.&gt;&gt; Ɗa Tamaru u bonoi a kpaꞋa ke esheku a̱ ni.

12 A kubana megeshe ɗe ɗa vuka vu Yahuda, mekere ma Shuwa u kuwa̱i. Ana Yahuda u kotsoi kpalu ku nanlo, ɗa u banai a Timna a̱ ubuta̱ wa aza a kupuna cileme tsu nlala n ni, ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni Hira vuza va aza Adulam feu u banai n a̱yi.

13 Vuza yoku u danai Tamaru a na esheku a vali a̱ ni a lazai a kubana a Timna a̱ ubuta̱ wa aza a kupuna cileme tsu nlala. 14 U foɗoi motogu ma na a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i a tsu uka, u palai ka̱ ci ka̱ ni n ka̱ka̱la̱bi, u palai mayin, u da̱sa̱ngi a̱ utsutsu u likuci u Enayim, u na wi a uye u kubana Timna. Adama a na we ene ta̱ Shela u gbonguro ta̱ ali n gogo na a zuwa yi ta na wo okpo vuka vi ni ba.

15 Ana Yahuda we enei ni u sheshe ta̱ kashakanlai kaꞋa, adama a na u pala ta̱ a̱shi a̱ ni. 16 U yeve a na kejene ka̱ ni kaꞋa ba, u banai wa̱ ni a uɓon wu uye wa ɗa u danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱ n vaku n avu.&gt;&gt; Ɗa a̱yi tamkpamu we ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi e kuneke mu n vaku n avu?&gt;&gt;

17 Ɗa Yahuda u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu m maku ma malala a ushiga u va̱.&gt;&gt; Tamaru u danai, &lt;&lt;Ko vi ta̱ n ili i na ve kuneke tsu kaguta ali sai ayin a na malala ma ma̱ ta̱wa̱i.&gt;&gt;

18 U danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i n kuneke wu tsu kaguta?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Urotu u ka̱ta̱mba̱ri u na wi e kuɗeku ku nu n kalangu ka nwalu ka̱ nu.&gt;&gt; U nekei ni ra̱ka̱, ɗa ta na u vaki n a̱yi, ali ɗa u ciya̱i ka̱tsuma̱ 19 U ɗa̱nga̱i ɗa u lazai, u takpai ka̱ka̱la̱bi ka̱ ni ɗa kpamu u ukai motogu ma̱ a̱ma̱ci ma na ali e le a̱ kuwa̱ baci a tsu uka. 20 Ana Yahuda u nekei maku ma malala ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni vuza va aza Adulam u banka, adama a na wi isa ili i na u nekei tsu kaguta ka a̱ ubuta̱ u vuka wa, we enei ta na ba. 21 We ecei uma a na i lo va, &lt;&lt;Teɗai kashakanlai ka na ki ishi na a Enayim ɗevu n uye wa?&gt;&gt; Ama ɗa a danai, &lt;&lt;Kashakanlai ki ishi lo na ba.&gt;&gt;

22 Ɗa u bonoi u Yahuda, u danai, &lt;&lt;Me ene yi ba, ɗa feu aza a̱ likuci a a danai, &lt;Kashakanlai ki ishi lo a̱ ubuta̱ wa ba.&gt; &gt;&gt;

23 Yahuda u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i ni u reme ili i na wi n i ɗa e ekiye a̱ ni, ta baci nannai ba, i ta̱ o kuzoꞋosoko tsu. N suꞋuku yi ta̱ maku ma malala, ɗa vu kpa̱ɗa̱i ku ene yi.&gt;&gt;

24 Ana a yaꞋin wotoi u tatsu, ɗa a danai Yahuda, &lt;&lt;Kejene ka̱ nu Tamaru u ka̱na̱ ta̱ ukuna u tsugbani, ali ta na gogo na u ciya̱i ka̱tsuma̱.&gt;&gt;

25 Ayin a na i a̱ kuta̱ n a̱yi pulai, u suki kadanshi a kubana we esheku a vali a̱ ni, &lt;&lt;Vuza vu ucanuku u nampa ɗa u yaꞋin mu ka̱tsuma̱.&gt;&gt; Ɗa u danai kpamu, &lt;&lt;Indanai, yayi n ka̱ta̱mba̱ri koɓolo n kalangu ka.&gt;&gt;

26 Ɗa Yahuda u yevei ucanuku wa. U danai, &lt;&lt;U laꞋa mu ta̱ n ukuna u mayun, adama a na n zuwai wo olo maku ma̱ va̱ Shela ba.&gt;&gt; U doku u vaku n a̱yi ta na ba. 27 Ana ayin a limata a yawai ni, mpeshe mo olobo n ɗa ta na mi ni punu a̱ ka̱tsuma̱ ka. 28 Ayin a na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ga̱nda̱ a limata ya, ɗa vuza te wu uta̱ka̱i n kukiye ku ni pulai. Ɗa vuza kuka̱na̱ limata u shiyai kukiye ka n tsugbere ci shili n u danai, &lt;&lt;A̱yi na ɗa u gita̱i ku uta̱.&gt;&gt; 29 U bonokoi n kukiye ku ni, ɗa vuza ni wu uta̱ka̱i n ku ni. Ɗa vuza kuka̱na̱ limata u danai, &lt;&lt;Nahannai ɗa vu ɓatsai?&gt;&gt; Ɗa e neꞋi ni kula Pereza, ɗaɗa uɓatsuki. 30 Ɗaɗa vuza ni u ta̱wa̱i wu uta̱i n tsugbere ci shili ci ni e kukiye ku ni. Ɗa e neꞋi ni kula Zera.

39

Isufu n Vuka vu Potifa

1 Gogo na a ɗika ta̱ Isufu a kubana a Masar, ɗa Potifa, vuzagbayin vu kpaꞋa ku FiriꞋauna, vuza kelime va aza a kindi, vuza va aza a Masar u tsulai ni a̱ ubuta̱ wa aza Ishimaila a na a banai n a̱yi ɗe.

2 Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n Isufu, ali u ciya̱i una̱singai, u yongoi a kpaꞋa ku vuzagbayin vi ni vuza va aza a Masar. 3 Potifa u sakai we enei Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n Isufu, ɗa ta na Vuzavaguɗu u zuwakai ni una̱singai a ili i na u yaꞋin dem. 4 Isufu u ciya̱i mapasa ma singai a̱ ubuta̱ u vuzagbayin vi ni, u ka̱na̱i kutono n a̱yi. Potifa u zuwai ni wo okpo vuza kelime vu kpaꞋa vi ni, ili i na wi n i ɗa dem u nekei ni wi inda i ɗa. 5 N ayin a na u zuwai ni wo okpo vuza kelime vu kpaꞋa ku ni n vuza na u kinda ucanuku u ni feu, Vuzavaguɗu u zuwakai kpaꞋa ku Potifa una̱singai adama a Isufu. Una̱singai u Vuzavaguɗu u tonoi ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱, i kpaꞋa koɓolo n i pulai dem. 6 U nekei Isufu ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱ wi inda; a̱yi ili i doku i burai n ili i yoku ba, sai tsuwaꞋa tsu na u kulyaꞋa. 7 A kubana megeshe ɗa vuka vu Potifa u gita̱i kucikala yi, ɗa u banuki ni u vaku n a̱yi.

8 Ama Isufu u iwain ɗa u danai vuka vu vuzagbayin vi ni, &lt;&lt;Inda, uteku u na vi e kene mu na vuzagbayin vu va̱ ili i burai n ili i na yi a kpaꞋa na ba, u ka̱sukpa̱ ta̱ ili i na wi n i ɗa dem e ekiye a̱ va̱. 9 Babu vuza na u laꞋi mu n tsugbayin a kpaꞋa ku nampa. Vuzagbayin vu va̱ u sa̱nka̱ mu ili ba, sai avu koci adama a na avu vuka vi ni ɗa vi. Nini ɗai n kuyaꞋan ili i gbani-gbani i nanlo, ka̱ta̱ n yaꞋan unushi u gbayin a kubana a̱ ubuta̱ u Ka̱shile?&gt;&gt; 10 Ko a na u yaꞋankai Isufu kadanshi a kanna dem, u iwain ta na kuvaku n a̱yi, ko kuyawa ɗevu n a̱yi.

11 Kanna ke te ana u uwai a kpaꞋa kuyaꞋan ulinga u ni, babu ta na lo vuza yoku a kpaꞋa ka, 12 ɗa vuka va vu ka̱na̱i ni motogu, u danai, &lt;&lt;Vaku nu mpa!&gt;&gt; Ama u fa̱ta̱tsa̱i u ka̱sukpa̱ka̱i ni motogu ma e ekiye, ɗa u sumai a kubana pulai.

13 Ana we enei u ciya̱ ta̱ wi isa yi motogu ɗa kpamu u sumai, 14 u ɗekei aza a kpaꞋa a̱ ni a na a buwai ɗa u danai le, &lt;&lt;Indai, vali vu va̱ vu tuka̱ ta̱ vuza va aza a Ibirahi adama a na u tsuwa̱nka̱ mu n ishikushi! U uwai adama a na u vaku nu mpa, ɗa n lapai una̱ n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u. 15 Ana u panakai mu mo worokpoi ka̱u, ɗa u ka̱sukpa̱i motogu ma̱ ni nu mpa, ɗa u sumai a kubana pulai.&gt;&gt;

16 U ɓa̱na̱i motogu ma nanlo ali sai ayin a na vuza kpaꞋa vi ni u bonoi, 17 ɗa u danai ni arabali a kpamu derere, u danai, &lt;&lt;Kagbashi ka aza a Ibirahi, ka na vu tuka̱i tsu, u uwai adama u tsuwa̱nka̱ mu ni ili i wono; 18 Ana n lapai una̱ n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u, u sumai a kubana pulai u ka̱sukpa̱i motogu ma̱ ni.&gt;&gt;

19 Ana u kotsoi kupana arabali a vuka vi ni, ɗa Potifa u yaꞋin wupa ka̱u. 20 U ɗikai Isufu ɗa u zuwai ni a̱ kunu ku ugbashi a̱ ubuta̱ u na aza ugbashi o mogono i ushiyi.

Ama a ayin a na Isufu wi a̱ ubuta̱ wu ugbashi, 21 Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱yi, u yotsongi ni kpamu ucigi u ni n kasingai a̱ a̱shi a vuzagbayin vu na vi ci inda agbashi a. 22 Vuzagbayin vu na u ci inda agbashi a u nekei agbashi a na a buwai va dem e ekiye a̱ Isufu adama a na wi inda le feu, koɓolo n ukuna u na buwai punu dem. 23 Vuzagbayin vu na wi a kinda agbashi a u keɓece n ukuna u yoku ba, adama a na Isufu ɗa wi a kinda ili i na i buwai dem. Vuzavaguɗu u yongo ta̱ koɓolo n Isufu, ili i na baci u yaꞋin dem sai i ɗa i lyaꞋa kelime.

40

Isufu u danai alatani ana aza ugbashi a yaꞋan

1 Ayin o yoku ɗe ɗa vuza kelime vi kuneke mogono ili i kusoꞋo n vuza na u tsu kangala boroji a yaꞋankai vuza kpaꞋa vi le mogono ma Masar unushi. 2 Ɗa mogono FiriꞋauna u yaꞋin wupa n ele ka̱u. 3 U ɓa̱ya̱ngi le a kpaꞋa ku vuza kelime vu kinda mogono ma, a ubuta̱ wu ugbashi u na a̱ ɓa̱ya̱ngi Isufu. 4 Vuza kelime vi kinda agbashi va u zuwai Isufu kelime ke le, u vanai le; ɗa o yongoi ɗe ali sai ayin o yoku kenu.

5 Kayin ko yoku ɗe a̱ kunu ku ugbashi ka, vuza na u ci neke mogono ili i kusoꞋo n vuza na u tsu kangala boroji vu mogono ma aza a Masar va a yaꞋin alatani, alatani a ta na a kudansa ili kakau. 6 Ana Isufu u ta̱wa̱i we le n usana, ɗa we enei i punu m ma̱za̱nga̱ ba. 7 We ecei aza a ulinga u gbagbaꞋin a FiriꞋauna, aza a na i koɓolo n a̱yi a kpaꞋa ku vuzagbayin vi ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i la̱nga̱sa̱i a̱shi anana nannai?&gt;&gt; 8 A danai ni, &lt;&lt;Ci yaꞋan ta̱ alatani, babu vuza na u kudana tsu ili i na i a kudana.&gt;&gt; Ɗa Isufu u danai le, &lt;&lt;Kuyeve ili i na alatani i a kudansa ta ki a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ba? Danai mu a ɗa.&gt;&gt;

9 Ɗa vuzagbayin vu kuneke mogono ili i kusoꞋo u danai Isufu alatani a̱ ni, u danai, &lt;&lt;A̱ ubuta̱ wa alatani u va̱ me enei ma̱ɗimbi ma Ayahudawa, 10 A̱ ma̱ɗimbi ma acaka a tatsu i ta̱ ɗe. Ana o kotsoi kutopo, a̱pa̱lu a yaꞋin a kubana megeshe kenu ɗa u gita̱i kumatsa. 11 Matan ma FiriꞋauna punu e ekiye a̱ va̱, ɗa n taꞋai umaci u mambulu n ka̱na̱i kupisha punu a matan ma FiriꞋauna ma, ɗa n nekei matan ma e ekiye a FiriꞋauna.&gt;&gt; 12 Isufu u danai, &lt;&lt;Ili i na ili i nampa yi a kudana i ɗa na: acaka a tatsu a nanlo i ta̱ a kadanshi ka ayin a tatsu. 13 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu FiriꞋauna wi ta̱ kudengusa wu ka̱ta̱ u bonoko wu a̱ ubuta̱ u vuzagbayin vu nu; ka̱ta̱ avu vi neke FiriꞋauna matan ma̱ ni e ekiye, tsu na vi ishi vi ci yaꞋan ayin a na vi ci neke yi ili i kusoꞋo. 14 Ama ayin a na baci ukuna u gaꞋin nu vi ciɓa nu mpa; yaꞋanka mu kasingai ka̱ta̱ vu dansa ukuna u va̱ a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna, adama a na a̱ uta̱ka̱ mu punu a̱ ubuta̱ u nampa. 15 Adama a na o boko mu ta̱ a iɗika ya aza a Ibirahi; ko punu na a Masar n yaꞋan ili i na i yawai a zuwa mu a ugbashi ba.&gt;&gt;

16 Ana vuza kelime vu kukangala boroji we enei ili i na alatani a i a kudansa i gaꞋan ta̱, u danai Isufu, &lt;&lt;Mpa feu n yaꞋan ta̱ alatani: me enei mbana ma akala n tatsu a kaci ka̱ va̱, 17 punu a mabana ma gaɗi ili yi ukangali yi ta̱ ɗe kakau i singai-singai i na a yaꞋankai FiriꞋauna, ama nnu a kulyaꞋa i ɗa a gaɗi vu kaci ka̱ va̱ ka ɗe.&gt;&gt; 18 Isufu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Ili i na i a kudana i ɗa na: mbana n tatsu ma ayin a tatsu a ɗa. 19 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu a nanlo FiriꞋauna wi ta̱ a kugbatya kaci ka̱ nu, ka̱ta̱ u saku keven ki ikyamba ka̱ nu a maɗanga; nnu n takuma keven ki ikyamba ka̱ nu ka.&gt;&gt;

20 A kanna ka tatsu, ɗa kpamu kanna ka na a matsai FiriꞋauna, u yaꞋin ka̱ɗiva̱ adama a agbashi a̱ ni ra̱ka̱, ɗa u ɗengusa̱i vuza na u ci neke yi ili i kusoꞋo koɓolo n ka vuza na u tsu kangalaka yi boroji e mere ma agbashi a̱ ni. 21 U bonokoi vuza kelime vu na u ci neke mogono ili i kusoꞋo a̱ ubuta̱ u na wi ishi, ɗa u nekei FiriꞋauna matan e ekiye, 22 ama ɗa u saki vuza kelime vu kukangala boroji, derere tsu na Isufu u danai le. 23 Ama vuza kelime vu kuneke mogono ili i kusoꞋo u ciɓa biꞋi n Isufu ba, u cinukpai n a̱yi.

41

Isufu u danai alatani ana mogono ma yaꞋain

1 Ana a̱ya̱ e re a lazai ɗa Mogono FiriꞋauna ma yaꞋin alatani a na wi a kashani o kuɗolu ku Nilu, 2 ɗa anaka a singai e cindere a̱ uta̱i punu o kuɗolu ku Nilu ka ɗa a̱ ka̱na̱i kalina. 3 Ɗa kpamu anaka e cindere a gbanigbani ayambishi ɗa a̱ uta̱i punu e kuyene ku Nilu ɗa a shamgbai lo a̱ kucina ka aza a singai a. 4 Anaka a gbani-gbani n ayambishi a takumai aza a gbaga n ikyamba. Ɗa FiriꞋauna u jimgbai. 5 Ɗa u doku u latai kpamu, ɗa u doku u yaꞋansai alatani o yoku. Arata ilya kpamu a kakungu ke te, arata kpamu e cindere a singai uta̱ kpamu punu a̱ ubuta̱ u te. 6 Lo kpamu a̱ kucina̱ ka ɗa arata e cindere a̱ uta̱i avavau aza ana wunla̱i u kasana warai le. 7 Ɗa avavau a o soɗongi arata a singai a. Ɗa FiriꞋauna u rikpa̱i, ashe alatani a ɗa yi. 8 N usana ɗa ka̱ɗu ko mogono ka̱ na̱mgba̱i, ɗa u suki e ɗeke yi oboci n aza ugboji a Masar. Adama a na a dana yi alatani a ama babu vuza na u fuɗai u danai ni a ɗa.

9 Ɗa kagbashi ko mogono ka ka danai ni, &lt;&lt;N ciɓa ta̱ n unushi u va̱ anana. 10 FiriꞋauna vu saꞋwa ta̱ kuyaꞋan wupa n kagbashi ka̱ nu vuza na u ci yaꞋanka wu boroji punu a kpaꞋa ku ugbashi. 11 A̱ tsu aza e re a̱ tsu ci yaꞋin alatani, alatani a̱ tsu kpamu i ta̱ a kudansa ili kakau. 12 Punu a ugbashi wa vuza va aza a Ibirahi wi ta̱ punu n a̱ tsu, kagbashi ko kosoji ka gbayin ki ta̱ punu feu. Ɗa tsu danai ni alatani a̱ tsu, ɗa u danai tsu ko yi ɗa̱i alatani a i a kudana. 13 Uteku u na u danai tsu, ta tana ili ya yo okpoi nannai. Mpa ɗa o bonokoi mu a̱ ubuta̱ wu ulinga u va̱, vuza te kpamu vuza na u tsu kangalaka mogono boroji ɗa a unai ni.&gt;&gt;

14 Ɗa mogono ma zuwai ɗa a̱ utuka̱i n Isufu a̱ kunu ku ugbashi uta̱ka̱i ni ubuta̱ ma lo. Ana a punai ni ɗa a sabaꞋi ni ntogu, ɗa u banai e kelime ka FiriꞋauna.

15 Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ alatani. Babu vuza na kpamu u fuɗai u danai mu a ɗa. Ama m pana ta̱ a dana vu tsu dana ta̱ uma alatani e le. I ɗa i zuwai ɗa n ɗekei nu.&gt;&gt;

16 Ɗa Isufu u danai ni, &lt;&lt;Mpa mi a kufuɗa ba. Ama Ka̱shile ki ta̱ e kuneke FiriꞋauna wu ushuki u singai.&gt;&gt;

17 Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu, &lt;&lt;Alatani a ɗa na: Mpa, mi ta̱ a kashani a̱ ka̱kina̱ ke Kuyene ku Nilu. 18 Punu a̱ mini ma, ɗa anaka e cindere a̱ uta̱i punu a̱ mini ma. Aza a ikyamba molu-molu, ɗa a̱ ka̱na̱i lo kalina a̱ ubuta̱ wi ijanu, i na yi lo va. 19 Ana i lo kpamu, ɗa anaka e cindere o yoku o doku ɗa a̱ uta̱i ayambishi, babu kpamu tsuloboi. Mpa ta na ka̱ta̱ n saꞋwa kene icuꞋu ya anaka i nanlo punu na Masar ba. 20 Ɗaɗa ayambishi a anaka a gbani-gbani a, ɗa a takumai anaka a ikyamba a dem. 21 Ko a na a takumai aza a ikyamba a okpoi adanshi a takuma ili ba, i ta̱ lo n una̱mgbi u le tsu na ishi cau. Ɗaɗa n jimgbai. 22 Punu a alatani a̱ va̱ a kpamu me ene ta̱ arata a ilya e cindere a singai. Ɗa kpamu i a kakungu ke te. 23 Ɗa kpamu arata a ilya o yoku e cindere a̱ uta̱i. Avavau a alumbushi kpamu, aza a na wunla̱i u kasana wi ɗe o koꞋuso. 24 Ɗa avavau a o soɗongi arata a ilya a singai a. N danai oboci ukuna u nampa, ama babu vuza na u fuɗai u yevekei mu ukuna wa.&gt;&gt;

25 Ɗa Isufu u danai FiriꞋauna, &lt;&lt;Alatani a̱ nu icuꞋu i te ɗa ra̱ka̱. Ka̱shile kaꞋa ko yotsongi nu ili i na yi lo a̱ kuta̱wa̱. 26 Anaka a ikyamba a singai a ɗaɗa a̱ya̱ e cindere a singai arata e cindere kpamu ɗaɗa a̱ya̱ a singai e cindere kpamu. Alatani a i ta̱ a kadanshi ki ili i te dem. 27 Ayambishi a anaka e cindere kpamu an na uta̱i punu e kuyene ka n avavau e cindere a na wunla̱i u kasana warai ita̱ a kadanshi ka̱ a̱ya̱ e cindere feu a kambulu. 28 Ta kaꞋa ki nannai Ka̱shile ko yotsongu ta̱ FiriꞋauna i na yi lo a̱ kuta̱wa̱. 29 A̱ya̱ e cindere i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, a na yaba dem u kuciya̱ ili i kulyaꞋa na Masar. 30 Ama feu a̱ya̱ e cindere a kambulu i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. Uma kpamu i ta̱ a kucinukpa n uciyi u na wishi lo dem. Punu na Masar, kambulu kpamu ki ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika ya dem. 31 Wi ta̱ o kokpo adanshi ka̱ta̱ ishi a saꞋwa kuciya̱ ilikulyaꞋa ba, adama a na kambulu ka ki ta̱ a kuyimkpa ka̱u. 32 Ili i na i zuwai ɗa alatani a uta̱i ku re ɗaɗa, kadanshi ka̱ Ka̱shile kaꞋa ko foɓusoi kaꞋa n ka̱ci ka̱ ni, Ka̱shile kpamu ki ta̱ a kuyaꞋan kaꞋa m megeshe ba.

33 &lt;&lt;Gogo na u gaꞋan ta̱ FiriꞋauna u la̱nsa̱ vuza vu ugboji n cicoꞋo, vuza na u yevei ka lyalyaꞋi, ka̱ta̱ u zuwa yi u la̱na̱ iɗika i Masar. 34 YaꞋan FiriꞋauna u zuwa aza a na a kinda iɗika. A ɗika kpamu ili i re a̱ ka̱tsuma̱ ki ili kupa i na uma a Masar a kyaꞋi dem a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ e cindere a nanlo adama a na o foɓo. 35 YaꞋan uma o ɓolongu ilikulyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ e cindere a singai a nampa a na i lo a̱ kuta̱wa̱, ka̱ta̱ o foɓo ilikulyaꞋa ya nu utsura u mogono FiriꞋauna, a zuwa i ɗa a̱ likuci i gbagbaꞋin yi iɗika ya. 36 IlikulyaꞋa i nanlo kpamu a zuwa i ɗa adama a iɗika i Masar. Adama a na uma e pece ka̱ta̱ kambulu ka̱ a̱ya̱ e cindere ka kuna le dem ba.&gt;&gt;

A zuwai Isufu wo okpo gomuna vi iɗika i Masar

37 Kadanshi ka nanlo kpamu ka zuwa ta̱ FiriꞋauna n abara a̱ ni a̱ ushuku n kadanshi ka. 38 Ɗa we ecei le, &lt;&lt;Ci ta̱ a kufuɗa tsa̱ ciya̱ vuza tsu nampa vuza na kpamu u laꞋi ni? Vuma vu nampa kpamu wi ta̱ n ayinviki a̱ Ka̱shile.&gt;&gt;

39 Ɗa mogono FiriꞋauna u danai Isufu, &lt;&lt;Ci ta̱ a kufuɗa tsa̱ ciya̱ vuma vu na ayinviki a̱ Ka̱shile ki n a̱ya̱ nahannai? Babu vuza na u yawai nu ugboji n cicoꞋo tsu nu. 40 Avu ɗa vo kokpo vuzagbayin vu kefeku ko tsugono ka̱ va̱, uma a̱ va̱ kpamu i ta̱ e kuneke wu tsugbayin. Ili i na n kulaꞋaka wu i ɗaɗa kakuba ku tsugono ka̱ va̱.&gt;&gt;

41 Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu, &lt;&lt;Gogo na n zuwa wu ta̱ vo okpo vuza na u kula̱na̱ iɗika i Masar.&gt;&gt; 42 Ɗa FiriꞋauna u foɗoi makawani a̱ ka̱jivu ka̱ ni ɗa u ukai a̱ ka̱jivu ka̱ Isufu. Ɗa u ukai ni aminya a na a yaꞋin n arikinla a singai ɗa u ukai ni idolu ya azanariya e kuɗeku ku ni. 43 Ɗa FiriꞋauna u zuwai Isufu u kumba keke vo odoku vi ni wo okpoi an mogono me i re a iɗika i Masar Ɗa a̱duga̱ri o mogono a̱ ka̱na̱i kusala, &lt;&lt;Nekei uye.&gt;&gt; Ta a zuwai Isufu wo okpoi gomuna vu Masar nannai.

44 Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu,

&lt;&lt;Mpa ɗa mogono, ama koɓolo n kadanshi ka̱ nu kaꞋa baci ba babu vuza na u kuɗa̱ngusa̱ kukiye ka̱ta̱ u yaꞋan ili na a iɗika i Masar.&gt;&gt; 45 Ɗa FiriꞋauna u neꞋi Isufu kula Zafinatu Peniya ɗa u nekei ni Asenatu mekere ma Potifera ganu vu Onu wo okpo yi vuka. Isufu ta na wo okpoi vuza vu utsura a iɗika i Masar dem.

46 Ayin a nanlo Isufu wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa (30), ana u uwai ulinga n FiriꞋauna a iɗika i Masar. Ɗa Isufu wu uta̱i u FiriꞋauna, ɗa u ka̱ra̱Ꞌi iɗika i Masar dem. 47 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ya̱ e cindere a nanlo ɗa ubuta̱ dem u matsai ili n a̱bunda̱i. 48 Ɗa Isufu u ka̱na̱i ki isa ilikulya n u zuwai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ e cindere a nanlo a̱ likuci i gbagbaꞋin i Masar. Likuci dem ɗa u zuwa a zuwai ilikulyaꞋa ya a ashina a na i uka̱ra̱Ꞌi u likuci ya. 49 Ta Isufu u zuwai ilikulyaꞋa nannai n a̱bunda̱i i ɗa i yimkpa ta̱ ali ɗa u ta̱wa̱i u ka̱sukpa̱i kukuzuku i ɗa adama a na i laꞋa ta̱ kukunzuku.

50 Kafu a̱ya̱ e cindere a nanlo a yawa a matsaka ta̱ Isufu muku mo olobo n re aza a na Asenatu mekere ma Potifera ganu vu Onu u matsakai ni. 51 Ɗa Isufu u neꞋi maku ma̱ ni kula Manasa (Ncinukpa) adama a na u dansa ta̱ n ka̱ɗu ka̱ ni, &lt;&lt;Ka̱shile ka zuwa mu ta̱ ɗa n cinukpai n atakaci a̱va̱ dem n a kpaꞋa ke esheku a̱va̱.&gt;&gt; * 52 Maku me ire u neꞋi ni kula Ifirayimu adama a na u dana ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni &lt;&lt;Ka̱shile ke neke mu ta̱ muku a iɗika i na n takacikai.&gt;&gt; †(Akungusan).

53 Ayin a̱ ucuwi a iɗika i Masar o kotsoi. 54 Ɗa a̱ya̱ a kambulu a̱ gita̱i kuꞋuwa uteku tsu na Isufu u danai va. A̱ ubuta̱ u na u buwai dem, u ɗa wi ta̱ n kambulu ka gbayin. Ama a iɗika i Masar utalu wi ta̱ ɗe. 55 Ana kambulu ka̱ yikpa̱i a iɗika ɗa uma a̱ shiꞋika̱i FiriꞋauna. Ɗa FiriꞋauna u danai le a bana u Isufu i na baci u danai le dem a yaꞋan.

56 Ana kambulu ka̱ ka̱ra̱Ꞌi iɗika dem ɗa Isufu u zuwai a̱ ɓa̱yuwa̱ mpon ma adama a na e denke aza Masar ilikulya. 57 Uma n a̱bunda̱i a aduniyan a banai Masar adama ana a tsula ilikulyaꞋa e ekiye a̱ Isufu, adama a na kambulu ka ka yimkpa ta̱ a aduniyan.

42

Isufu aza a̱ ni a banai a Masar

1 Ana Yakubu u panai a danai ilikulyaꞋa yi ta̱ ɗe a Masar, ɗa u danai muku n ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i ɗa yi a mindanai uteku u ɗa̱?&gt;&gt; 2 M pana ta̱ &lt;&lt;Utalu wi ta̱ ɗe Masar. Banai, i tsula adama a na ci ciya̱ ilikulyaꞋa ta lo tsa̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

3 Isufu nkoshi n ni uma kupa a banai Masar adama a na a tsula ilikulyaꞋa. 4 Ama Yakubu u suku Bayami ba, adama a na wi ta o wovon talo ili i yoku ya̱ ciya̱ le i muna. 5 Muku n Yakubu i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza na a banai kutsula ilikulyaꞋa, adama a na kambulu ka̱ yikpa̱ ta̱ feu a iɗika i KanaꞋana.

6 Ayin a nanlo ta na, a zuwa ta̱ Isufu wo okpo gomuna vi iɗika i Masar. A̱yi ɗa kpamu vuza na u kudenge utalu ya a̱ ubuta̱ u uma. Ana Isufu aza a̱ ni a banai wa̱ ni, ɗa a̱ kuɗa̱nki ni, ali ɗa a̱ ka̱na̱i kulyaꞋa kayala. 7 Ana Isufu we enei aza a̱ ni, ɗa ta na u yevei le. Ama ɗa u yaꞋin adanshi u yeve le ba. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋanka le kadanshi ka wuya. Ɗa we ecei le, &lt;&lt;Te ɗai tamkpamu yu uta̱i?&gt;&gt;

Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;Tsu uta̱ ta̱ a iɗika i KanaꞋana. Tsu ta̱wa̱ ta̱ adama a na tsu tsula utalu.&gt;&gt;

8 Isufu u yeve le ta̱, ama ele e yeve yi ba. 9 Ɗa u ciɓai n alatani a̱ ni. Ɗa u danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ omoci a ɗa, aza a na a tsu saka ubuta̱, adama a na a banka n kuvon. I ta̱wa̱ ta̱ adama a na i la̱na̱ ubuta̱ u na wi babu utsura ka̱u.&gt;&gt;

10 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;A̱ a̱ vuzagbayin tsu ta̱wa̱ ta̱ adama a na tsu tsula ilikulyaꞋa 11 A̱ tsu muku n vuza te n ɗa; a̱ tsu aza usuɓi a ɗa kpamu ci; agbashi a̱ nu ka̱ta̱ a saꞋwa kubana tsusaki ba.&gt;&gt;

12 &lt;&lt;A̱ a̱&gt;&gt; ɗa u danai le. &lt;&lt;I ta̱wa̱ ta̱ adama a na ye ene tsu na iɗika i tsu yi.&gt;&gt;

13 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;A̱ tsu a agbashi a̱ nu a ɗa, ci ta̱ uma kupa n aza e re. Esheku e te a ɗa kpamu, vuza na kpamu wi ida̱shi a iɗika i KanaꞋana. Auta vu tsu wi ta̱ ɗe n esheku a̱ tsu, vuza te kpamu u buwa lo ba.&gt;&gt;

14 Ɗa Isufu u danai le, &lt;&lt;Ɗaɗa i zuwai ɗa n danai, &lt;A̱ɗa̱ aza a tsusaki ki iɗika a ɗa adama o kuvon.&gt; &gt;&gt; 15 Tsu na n kukondo ɗa̱ ɗa na. FiriꞋauna wi baci lo de n wuma, ya̱ kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa ba, sai i tuka̱ n vangu vu ɗa̱ na. 16 Suki vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, aza a na a buwai a shamgba na a na agbashi, ta o kukondo kadanshi ka̱ ɗa̱ nannai ci yeve ko mayun ɗa yi a kudansa. Mayun ɗa baci ta na ba, n kucina ta̱ n FiriꞋauna a̱ɗa̱ aza a tsusaki a ɗa yi. 17 Ɗa u remei le. Ɗa u zuwai le ali ayin a tatsu.

18 A kanna ka tatsu ɗa Isufu u danai le, &lt;&lt;Ili i na i kuyaꞋan ka̱ta̱ i yaꞋan wuma i ɗa na mpa mi ta̱ o wovon u Ka̱shile. 19 A̱ɗa̱ aza a mayun a ɗa baci yi ka̱sukpa̱ vuza te vu ɗa vu shamgba na a ugbashi, aza a na a buwai a ɗika ilikulyaꞋa a banka a kpaꞋa aza na i ɗe n kambulu. 20 Ka̱ta̱ i tuka̱ mu n Auta vu ɗa̱ i yaꞋan baci nannai ta n kushuku n a̱ɗa̱ babu vuza na u kuna ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa Isufu aza a̱ ni a̱ ushuki kuyaꞋan nannai.

21 Ɗa a danai uteku u le n kelentsu ke le, &lt;&lt;Mayun mpasa n vangu vu tsu n ɗa mi o kutono tsu adama a na ce ene ta̱ atakaci a̱ ni a ayin a na wi o kufolono tsu tsu ɓa̱nka̱ yi, ama ɗa ci iwain kupanaka yi. Adama a nannai mpasa n ni ɗa mi o kutono tsu.&gt;&gt;

22 Ɗa Ruben u danai, &lt;&lt;N dana ɗa̱ ba ka̱ta̱ i yaꞋanka maku ma nannai ba? Ɗa i iwain kupanaka mu. Anana mpasa n ni a ɗa mi o kutono tsu.&gt;&gt; 23 E yeve a na Isufu u yeve ta̱ kelentsu ke le ba, adama a na wi ta̱ a kuyaꞋanka le kadanshi n u danai ni ili i na i a kudansa.

24 Ɗa Isufu u kpatalai a̱ ubuta̱ u yoku ɗa u ɓa̱ruwa̱i ma̱shi. Ɗa u doku ɗa u bonoi we le kpamu ɗa u yaꞋankai le kadanshi. A ɗikai Simiyon ɗa a shiyai ni lo e kelime ke le.

Isufu aza a̱ ni a lazai o kubono KanaꞋana

25 Ɗa Isufu u zuwai a shatangu a̱bufu e le nu utalu ka̱ta̱ kpamu o bonoko n yaba dem n ikebe i ni a̱ ta̱nki vi ni. Ta u yaꞋankai ni nannai. 26 Ɗa a zuwakai njaki le ucanuku ɗa a lazai.

27 A̱ ubuta̱ u na a shamgbai adama ana asa, ɗa vuza te u ɓa̱yuwa̱i ucanuku u ni ana we neke majaki ma̱ ni ilikulya, ɗa u cinai azanariya punu a ucanuku u ni. 28 Ɗa u danai aza a̱ ni, &lt;&lt;O bonoko ta̱ n azanariya a̱ va̱,&gt;&gt; U danai. &lt;&lt;A ɗa na punu ucanuku u va̱.&gt;&gt; Ɗa a̱ɗu e le a̱ muɗa̱i le ɗa a dagazai ɗa a dananai, &lt;&lt;Yiɗa̱i Ka̱shile ka yaꞋankai tsu nahannai?&gt;&gt;

29 Ana a yawai we esheku e le Yakubu a KanaꞋana ɗa a danai ni ili i na i ciya̱i le dem. 30 &lt;&lt;Vuma vu na a zuwai vuzagbayin vi iɗika ya u yaꞋanka tsu ta̱ kadanshi n wupa u neke tsu ta̱ kpamu atakaci ali u danai a̱ tsu va aza tsusaki a ɗa ci. 31 Ama ɗa tsu danai ni, &lt;A̱ tsu aza usuɓi a ɗa ci; aza tsusaki ki iɗika kaꞋa ci ba. 32 Ci ta̱ uma kupa n aza e re muku me esheku e te. Ama vuza te vu tsu u buwa lo n wuma ba vuza kene vu tu kpamu wi ta̱ ɗe KanaꞋana n esheku a̱ tsu.&gt;

33 &lt;&lt;Ɗa kpamu vuzagbayin va u danai tsu kpamu, &lt;Tsu nampa tsu ɗa kpamu n kuyeve ko aza a mayun a ɗa yi: ka̱sukpa̱i vuza te ɗa̱ na nu mpa ama ɗikai ilikulyaꞋa i banka aza a kambulu a kpaꞋa ku ɗa̱. 34 Tuka̱i mu n vuza vu ukocishi vu ɗa̱ ta n kuyeve nannai a na a̱ɗa̱ aza a tsusaki ki iɗika kaꞋa yi ba, mi ta̱ o kubonoko ɗa̱ n vuma ɗa̱ ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n tsulaga a iɗika ya.&gt; &gt;&gt;

35 Ana yaba dem u tsuwa̱in ilya i ni o mopon ɗa yaba dem vi le u cinai ikebe i ni punu. Ana ele n esheku e le e enei ikebe ya ɗa a panai wovon. 36 Ɗa Yakubu u danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ ɗa i sa̱nka̱i muku n va̱. Isufu wi lo ba Simiyon kpamu wi lo ba, gogo na kpamu Bayami ɗa yi a kuciga ya ɗika. Ili dem adanshi i ɗa yi ta̱ a kuꞋiwan mu.&gt;&gt;

37 Ɗa Ruben u danai esheku, &lt;&lt;Vi ta̱ a kufuɗa va kuna muku n re n va̱ m bono baci n a̱yi ba. Ka̱sukpa̱ka̱ mu a̱yi wa̱ va̱, mi ta̱ o kubonoko yi na.&gt;&gt; 38 Ama ɗa Yakubu u danai ni, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱ mo kutono wu a kubana na ɗe ba; vuza ni u kuwa̱ ta̱ ɗe a̱yi ɗa u buwai mu n wuma. Ili i yoku i ciya̱ ɗa baci a uye a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu, yi ta̱ a kuzuwa mu n kuwa̱ n ka̱tsuma̱ ka̱ lima̱,&gt;&gt;

43

Nwalu n ire a kubana a Masar

1 Ana kambulu ko doku ka yinkpasakai ka̱u a iɗika ya. 2 Ana o kotsoi kulyaꞋa utalu u na a banai a tsulai a Masar, ɗa esheku e le a danai le, &lt;&lt;Banai i doku i tsulaka tsu utalu kenu.&gt;&gt;

3 Ama ɗa Yahuda u danai le, &lt;&lt;Vuma va u dana ta̱, &lt;Yo kudoku ye kene a̱shi a̱ va̱ ba, sai i tuka̱ mu n vuza vu ukocishi vu ɗa̱ na.&gt; 4 Vu ka̱sukpa̱ tsu baci tsu bana n vangu vu tsu ci ta̱ a kubana tsa tsulaka wu utalu. 5 Ama vi baci a̱ kuka̱sukpa̱ yi u bana ba, a̱ tsu feu ci a kubana ɗe ba, adama a na vuma va u dana tsu ta̱, &lt;Yi o kudoku ye kene a̱shi a̱ va̱ ba, sai yi koɓolo n vuza ɗa̱.&gt; &gt;&gt;

6 Ɗa Isaraila we ecei le, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ kutuka̱ mu n atakaci ali ɗa i danai ni yi ta̱ n vangu vu ɗa̱ vi yoku?&gt;&gt;

7 A̱ ushuki, &lt;&lt;Vuma va u ɗeke tsu ta̱ ɗa u ka̱na̱i kece tsu mayin uteku u na kpaꞋa ku tsu ki. &lt;Esheku a̱ ɗa̱ i ta̱ n wuma? Yi ta̱ n vangu vu ɗa̱ vi yoku?&gt; Ɗa tsu ushuki keci ku ni. Nini ɗai tsu kuyeve wi ta̱ a kudana tsu sai tsu tuka̱ n vangu vu tsu?&gt;&gt;

8 Ɗa Yahuda u danai esheku a̱ ni Isaraila, &lt;&lt;Zuwa maku ma ma bana n a̱ tsu ci ta̱ a kulaza gogo na, adama a na avu m muku n tsu tsa̱ kukuwa̱ ba. 9 Mpa a̱ ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ a kinda ma̱ta̱na̱ ma̱ ni, ve ece mu u bono baci ba. Ɗa baci m bonoi n a̱yi ba, mi ta̱ a̱ kushuku ili i na baci de dem i ciya̱i mu. 10 Ishi baci tsu la̱nga̱sa̱ ayin ba an tsu bana ta̱ ɗe tsu bono kure.&gt;&gt;

11 Ɗa esheku a a danai, &lt;&lt;Ta baci de nannai sai i yaꞋan ili i nam ba, ɗikai ili i singai i yoku yi iɗika i nampa ka̱ta̱ i zuwa a ajika n ɗa̱, ka̱ta̱ i banka vuza va tsu kuneꞋe, maniꞋin, n ishigi, n ili i ma̱gula̱ni, n umaci u maɗanga u Pisatashiyo, n alumo. 12 Ɗikai ikebe n a̱bunda̱i i na i laꞋi i cau ya i bonoko n ikebe i na a zuwakai ɗa̱ a ajika a̱ ɗa̱ a, u gaꞋan ba ucunukpi u ɗa le. 13 Ɗikai vangu vu ɗa̱ i laza a kubana a̱ ubuta̱ u na vuma va wi. 14 Ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka na ki n utsura dem ka zuwa vuza va u pana asuvayali a̱ ɗa̱, ali ka̱ta̱ u bonoko ɗa̱ n vuza ɗa̱ koɓolo m Bayami ka̱ta̱ i bono koɓolo. Ama mpa unambi u ta̱wa̱ mu baci u ta̱wa̱ mu ta̱ ta na.&gt;&gt;

15 Ɗa uma a ɗikai kuneꞋe ka ali ɗa kulaꞋi ku cau ka, ɗa feu a banai m Bayami. Ɗa a dakakai a lazai a kubana a Masar adama a na o yotsongu ka̱ci ke le u Isufu. 16 Ana Isufu we enei Bayami n ele ɗa u danai agbashi a kpaꞋa a̱ ni, &lt;&lt;Ɗikai uma a na mpa a kubana a kpaꞋa ku va̱, kiɗakai le manama mo yoku ka̱ta̱ i suꞋwanka le, i ta̱ a kulyaꞋa anana nu mpa.&gt;&gt;

17 Ɗa kagbashi ka ka yaꞋin tsu na a danai ni ɗa u ɗikai uma a kubana a kpaꞋa ku Isufu. 18 Uma a panai wovon n a̱bunda̱i a na a ɗikai le a kubana a kpaꞋa ku Isufu. 19 Ɗa a banai u kagbashi ka̱ Isufu ɗa a yaꞋin kadanshi n a̱yi a̱ utsutsu u kpaꞋa. 20 Ɗa a danai, &lt;&lt;Ka̱na̱ ka̱ɗu vuzagbayin, cau tsu ta̱wa̱ ta̱ na kutsula utalu. 21 Ama ubuta̱ u na ci shamgbai kasa ɗa tsu ɓa̱yuwa̱i ucanuku u tsu ɗa ci cina ikebe i tsu punu i ɗa ta na tsu bonokoi na. 22 Tsu tuka̱ ta̱ kpamu n ikebe i yoku adama a na tsu tsula utalu kpamu ci yeve vuza na u zuwai ikebe punu a utalu wa ba a ayin a na tsu ta̱wa̱i.&gt;&gt;

23 Ɗa kagbashi ka ka danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i dagaza ba. Ka̱ta̱ kpamu i pana wovon ba. Ka̱shile ka̱ ɗa̱ Ka̱shile ke esheku a̱ ɗa̱ u gaꞋan ba a̱yi ɗa u zuwakai ɗa̱ ikebe ya.&gt;&gt; Ɗa wu uta̱ka̱i le n Simiyon.

24 Ɗa kagbashi ka ka ɗikai aza a̱ ni u uwakai a kpaꞋa. Ɗa u nekei le mini adama a na a saꞋa ene, ɗa kpamu u nekei njaki n le ilikulyaꞋa 25 Ɗa u foɓusoi kuneꞋe ku le ku na e kuneke Isufu a gasa baci n kanna ka, adama a na a dana le ta̱ i ta̱ a kulyaꞋa ili n a̱yi.

26 Ana Isufu u uwai a kpaꞋa ka ɗa a ɗikai kuneꞋe ku na i n kuɗa ɗa a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni ɗa e nekei ni ku ɗa. 27 Ɗa we ecei ma̱ta̱na̱ me le u danai, &lt;&lt;I yaꞋanka mu ta̱ kadanshi ko mokoshi me esheku a̱ ɗa̱, nini ɗai wi ɗe, u buwa ta̱ n wuma?&gt;&gt;

28 Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;Esheku a̱ tsu kagbashi ka̱ nu u buwa ta̱ n wuma wi ta̱ ɗe kpamu m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; Ɗa a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni ɗa e nekei ni tsugbayin.

29 Ana Isufu we enei vuza ni Bayami ɗa u danai, &lt;&lt;A̱yi na ɗa vangu vu ɗa̱ vi kenu, vuza na i yaꞋankai mu kadanshi ka? Ka̱shile ka zuwaka wu una̱singai maku ma̱ va̱.&gt;&gt; 30 Ɗa Isufu u ɗa̱nga̱i fa̱ra̱ka̱ci adama a na ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ ɗa̱nga̱ ta̱ adanshi u shika̱ a na we enei aza a̱ ni ɗa u uwai a̱ kunu ɗa u shika̱i.

31 Ana u kotsoi ɗa u saꞋi a̱shi a̱ ni, ɗa u danai e pecuku ilikulyaꞋa ya.

32 A zuwakai Isufu va tsuwaꞋa ci ni ubuta̱ u ni kau n aza a̱ ni, Aza a Masar a na i kulyaꞋa lo dem e le kpamu n ubuta̱ u le kau, adama a na ili yu unata u ɗa vuza va aza a Masar u lyaꞋa ilikulya n vuza va aza a Ibirahi. 33 Ɗa a̱ da̱sa̱nki Isufu aza a̱ ni e kelime ka̱ ni, uteku u na umaci u le wi vuzagbayin a kubana u vuza kenu. 34 Kirukpa ku na ki e kelime ka̱ Isufu a̱ ka̱na̱i kubanka ɗe n ilikulyaꞋa ama upecu u Bayami u laꞋa ta̱ wa̱ aza a̱ ni ali kutawun. Ɗa a lyaꞋi o soꞋi koɓolo n Isufu ɗa a panakai wuma u le uyoꞋo.

44

A̱ cinai mokoko ma azanariya a̱ ta̱nki vu Bayami

1 Ɗa Isufu u danai kagbashi ka na ki a kinda kpaꞋa ku ni; &lt;&lt;Shatangu a̱ta̱nki e le tukpa-tukpa n utalu tsu na a kufuɗa kuɗika, ka̱ta̱ vu zuwaka yaba dem mokoko ma azanariya a̱ una̱ u ta̱nki u ni. 2 Ka̱ta̱ vu zuwa mokoko ma azanariya a̱ ta̱nki vu vuza vu ukocishi vi le n ikebe ya punu.&gt;&gt; Ɗa u yaꞋin tsu na Isufu u danai ni.

3 Kayin a kasa ɗa u uta̱ka̱i uma a ni njaki n le. 4 Ana a lazai a bana daꞋin ka̱u ba, ɗa Isufu u danai kagbashi ka kpaꞋa ka̱ ni, &lt;&lt;YaꞋan gogoꞋo i tono uma a nanlo a, i cina le baci ka̱ta̱ ye ece le. &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i tsupai kasingai n kawuya? 5 Yiɗa̱i i zuwai ɗa i bokoi mokoko ma azanariya ma vuzagbayin vu va̱? Ma ɗa kpamu u ci yaꞋanka kutakpa ku uteku. Na va unushi u gbani-gbani u ɗa i yaꞋin.&gt; &gt;&gt;

6 Ana u cinai le ɗa u dansai derere tsu na a danai ni. 7 Ɗa a̱ ushuki ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi a kudana vuzagbayin? Ka̱shile ke jebeshe agbashi a̱ nu a yaꞋan ili tsu nanlo. 8 Ikebe i na ci cinai a̱ a̱ta̱nki a̱ tsu tsu bonoko ta̱ i ɗa. Yiɗa̱i kpamu i kuzuwa ɗa tso kuboko mokoko ma azanariya ma vuzagbayin vu nu? 9 Vuzagbayin, a cina baci vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu m mokoko ma nanlo yaꞋan a una yi a̱ tsu vu na tsu buwai tsu okpo agbashi a̱ ɗa̱.&gt;&gt;

10 Ɗa vuma u danai, &lt;&lt;To u gaꞋan ta̱ wo okpo tsu na i danai ama vuza na a cinai mokoko ma wa̱ ni, a̱yi ɗa u kokpo kagbashi aza a na a buwai i ta̱ a kulaza.&gt;&gt; 11 Ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ cipa̱ka̱i n ucanuku wu njaki n le, ɗa a̱ ɓa̱yuwa̱sa̱i ucanuku u le. 12 Ɗa u gita̱i u vuzagbayin a kubana u vuza kenu, ɗa a̱ ciya̱i mokoko ma a̱ ta̱nki vu Bayami. 13 Ɗa nkoshi n ni dem a karai ntogu n le adama a una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ɗa a̱ cipa̱ka̱i ucanuku wu njaki u le ɗa a lazai o kubono a̱ likuci.

14 Ana Yahuda n aza a̱ ni a uwai a kpaꞋa ku Isufu ɗa a cinai ni punu, ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni. 15 Ɗa Isufu u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i yaꞋin nahannai? I yeve ta̱ mpa vuma tsu va̱ mi ta̱ a kufuɗa me ke ece ɗa̱ a ubuta̱ u tsuboci u va̱?&gt;&gt;

16 &lt;&lt;Yiɗa̱i tsa kudana wu vuzagbayin?&gt;&gt; Tsu na Yahuda wu ushuki, &lt;&lt;Nini ɗai tsa kunana? Ka̱shile kuta̱ka̱ ta̱ unushi u tsu e keteshe. Ra̱ka̱ vu tsu gogo na agbashi a̱ nu a ɗa ci, a̱ tsu n vuza na a cinai mokoko ma azanariya wa̱ ni.&gt;&gt;

17 Ɗa Isufu u danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka takpaka mu n yaꞋan ili tsu nanlo! Vuza na a cinai mokoko ma wa̱ ni a̱yi ɗa u kokpo kagbashi ka̱ va̱. Aza a na a buwai i ta̱ a kufuɗa a laza i bana we esheku a̱ ɗa̱ m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt;

18 Ɗa Yahuda u banai u Isufu ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin ka̱na̱ ka̱ɗu ka̱sukpa̱ mu n yaꞋan kadanshi n avu ba̱ri. YaꞋan wupa nu mpa ba; avu vi ta̱ tsu mogono a̱ ka̱ci ka̱ nu. 19 Vuzagbayin ve ece tsu ta̱, &lt;Yi ta̱ n vuza ɗa̱ ko esheku a̱ ɗa̱?&gt; 20 Ɗa tsu ushuki, &lt;Tsu buwa ta̱ lo m mokoshi me esheku a̱ tsu n vangu vu tsu kpamu vu na a matsakai ni a̱yi wana ɗai u kutsa. vuza vu ukocishi va mokoshi ma̱ ni ma̱ kuwa̱ ta̱ ɗe a̱yi ɗa wo okpoi koci n wuma a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku ma̱ a̱na̱ku, esheku kpamu i ta̱ a kuciga yi n a̱bunda̱i.&gt;

21 &lt;&lt;Vuzagbayin ɗa vu danai tsu &lt;Ta̱wa̱ n a̱yi adama a na n yeve yi. 22 Vuzagbayin tsu fuɗa ta̱ tsu dana wu maku ma ma kufuɗa wa̱ ka̱sukpa̱ esheku ba, u laza baci esheku a i ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt; 23 Ɗa vu danai agbashi a̱ nu, &lt;Sai i ta̱wa̱ n vuza vu ukocishi vu ɗa̱ ta baci nannai ba yi a̱ kuta̱wa̱ yo kudoku ye kene a̱shi a̱va̱ ba.&gt; 24 Ana tsu bonoi u kagbashi ka̱ nu esheku a̱ tsu ɗa tsu danai ni ili i na vu danai,

25 &lt;&lt;Ɗa u suki tsu tsu doku tsu ta̱wa̱ tsu tsula utalu. 26 Ama ɗa tsu danai, &lt;Tsa kubana ba. Tsa kene a̱shi a̱ ni ba, sai tsu bana n vangu vu tsu.&gt;

27 &lt;&lt;Ɗa kagbashi ka̱ nu esheku a̱ tsu u danai, &lt;I yeve ta̱ Rahila muku n re n ɗa u matsakai mu koci. 28 Vuza te vi le kpamu u ka̱sukpa̱ mu ta̱ ɗe, ɗa n danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a kindana nnama n kakamba n wejeleshe yi ta̱ ɗe.&gt;&gt; N doku m me ene yi ba, n ayin a na u lazai. 29 I ɗika baci a̱yi na gogo na ɗa ili i yoku i ciya̱i ni, una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u na i kuzuwaka mu wi ta̱ a kufuɗa wa kuna mu, tsu na mi n tsukutsa na.&gt;

30 &lt;&lt;Vuzagbayin, adama a nannai mi a kufuɗa mo bono a̱ ubuta̱ u kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ babu maku ma ba. Dada wi ta̱ a kuciga maku ma tsu wuma u ni, 31 dada we ene mu baci babu maku ma, wi ta̱ a̱ kukuwa̱. A̱ tsu kpamu agbashi a̱ nu ci ta̱ o kusoku esheku a̱ tsu a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱ babu ma̱za̱nga̱. 32 Nannai ɗa koci ba, mpa kagbashi ka̱ nu n kucinaka ta̱ dada n danai mi ta̱ a kindaka yi maku ma mayin. N danai ni, &lt;M bono baci m maku ma ba, ka̱sukpa̱ mpasa n ni n tono mu ko wannai.&gt;

33 &lt;&lt;Adama a nannai mi ta̱ o kufolono wu vuzagbayin yaꞋan mo okpo kagbashi ka̱ nu una̱ u maku wa, ka̱ta̱ maku ma mo bono n aza a̱ ni. 34 Nini ɗai n kubana u dada babu maku ma nanlo? Mi a kuciga me ene ili i gbani-gbani i na i kuciya̱ dada ba.&gt;&gt;

45

Isufu u danai aza a̱ ni ko a̱yi ɗa ya

1 Isufu u doku u fuɗa u ka̱na̱ asuvu a̱ ni ba, lo e kelime ka aza a̱ ni, ɗa u ɓosoi ka̱da̱wuri, ɗa u danai, &lt;&lt;Yaba dem u neke tsu uye.&gt;&gt; A ayin a na Isufu u danai aza a̱ ni ko a̱yi ɗa ya uma o yoku i lo ba. 2 Ka̱da̱wuri ka na u ɓosoi va ka yaꞋan ta̱ kacaꞋa ka̱u ali ɗa aza a Masar a panai, ɗa a ɗikai kadanshi ka a kubana u mogono FiriꞋauna.

3 Ɗa Isufu u danai aza a̱ ni, &lt;&lt;Mpa ɗa Isufu. Dada u buwa ta̱ ɗe n wuma?&gt;&gt; Ana aza a̱ ni a panai nannai aɗa a panasakai wovon ka̱u a fuɗa o doku a dansa ili ba.

4 Ɗa Isufu u danai aza a̱ ni a, &lt;&lt;Yawai wo ɗevu nu mpa.&gt;&gt; Ana a yawai, ɗa u danai le, &lt;&lt;Mpa ɗa vangu vu ɗa̱ Isufu, vuza na i dengei. Ɗa a ɗikai a kubanka Masar. 5 Ama gogo na ka̱ta̱ i pana wovon ba. Ka̱ta̱ kpamu i pana wupa u ka̱ci ka̱ ɗa̱ ba, adama a na i dengei mu ta̱. Adama a na kpamu mi isa wuma i ɗa i zuwai ɗa Ka̱shile ka̱ suki mu na kelime ka̱ ɗa̱. 6 Gogo na a̱ya̱ e re a ɗa na a na kambulu ka uwai a iɗika. Gogo na a kubana a̱ya̱ a tawun a kambulu ki ta̱ lo, adama a na vicimba vi lo ba. 7 Ama Ka̱shile ka̱ suku mu ta̱ adama a na n lapula uye adama a wuma u ɗa̱ kpamu, ali nu ntsukaya n ɗa̱ dem.

8 &lt;&lt;A̱ɗa̱ ɗa i zuwai n ta̱wa̱i na ba, ama Ka̱shile. U zuwa mu ta̱ mo okpoi vuza na u kuneke FiriꞋauna odoki, n vuzagbayin vu kpaꞋa ku ni ra̱ka̱ n gomuna vi iɗika i Masar ra̱ka̱.

9 &lt;&lt;Gogo na, yaꞋin gogoꞋo a kubana we esheku a̱ tsu. I dana yi, &lt;Ili i na Isufu, maku ma ni ma danai i ɗa na: Ka̱shile ko bonoko mu ta̱ vuzagbayin a Masar. Ta̱wa̱i na gogo na ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ ayin ba. 10 Vi ta̱ kpamu o kuyongo a uɓon u Goshen a Masar i da̱sa̱ngi ɗevu nu mpa. Avu m muku n nu, nu ntsukaya n nu, nu nlala n ɗa̱ n ushiga dem n ili i na yi ni ɗa dem. 11 Mi ta̱ kpamu e kuneke ɗa̱ ili dem. Adama a na a̱ya̱ a tawun a kambulu a buwa ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. Ta baci nannai ba, avu m muku n nu n ili i na i buwai dem, yi ta̱ o kokpo asuvayali.&gt;

12 &lt;&lt;Ɗa na ye ene ta̱ n a̱shi a̱ɗa̱, avu Bayami vangu vu va̱ ve ene ta̱ n ka̱ci ka̱ nu mpa ɗa Isufu va. 13 Vu bana baci vu dana dada uteku u na mi punu n utsura a iɗika ya, dana yi kpamu i na ve enei. Dakakai i bana i ta̱wa̱ n a̱yi gogoꞋo.&gt;&gt;

14 Ɗa u foɗo aminya a̱ ni ɗa u yikpa̱i ɗa u shika̱i, ɗa Bayami wo oɓongi ni ɗa u ka̱na̱i ma̱shi feu. 15 Ɗa wo oɓongi aza a̱ ni dem ɗa u ɗoroi ma̱shi kpamu. Ana o kotsoi ɗa aza a̱ ni a̱ ka̱na̱i kadanshi n a̱yi. 16 Ana arabali a yawai u mogono Isufu aza a̱ ni a̱ ta̱wa̱ ta̱, ɗa FiriꞋauna aza ulinga a ni a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u. 17 Ɗa u danai Isufu, &lt;&lt;Dana aza a̱ nu a ɗika ucanuku u le ni njaki n le a laza o kubono a iɗika i KanaꞋana. 18 Ka̱sukpa̱ a bana a ɗika limata i le ya o kubono na Masar. Mi ta̱ e kuneke ubuta̱ u singai na a Masar i ta̱ kpamu a̱ kuciya̱ ili dem i na i kuyawa le. 19 Dana le kpamu a ɗika ekeke a anaka punu a iɗika i Masar adama a na a ɗikaka muku n le n wawaꞋa n a̱ma̱ci e le, i ɗika kpamu esheku a̱ ɗa̱ a̱ kuta̱wa̱. 20 Ka̱ta̱ o oꞋuso ka̱ci ke le kuɗika kuzuwa ku yoku ba, ama ili i singai yi iɗika i Masar yi ta̱ lo e kuneke le.&gt;&gt;

21 Ta ta na muku mi Isaraila n yaꞋin nannai tsu na mogono ma ma danai le. A̱yi Isufu kpamu u nekei le keke va anaka tsu na mogono ma danai, n ilikulyaꞋa yi nwalu. 22 Ra̱ka̱ vi le kpamu ɗa u nekei le ntogu n savu n singai, ama ɗa u nekei Bayami Azurufa amangatawun a tatsu n ntogu kpamu n tawun n tawun (500). 23 Ɗa u suꞋuki n esheku ili i nampa, njaki kupa n na n ɗikai ucanuku u singai wa aza a Masar: n a̱na̱ku a njaki kupa a ɗikai ilikulyaꞋa m boroji n ili i na a kuwala n a lyaꞋi a uye. 24 Ana wu tuka̱i le ɗa a lazai ɗa u danai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan kanananai a uye ba.&gt;&gt;

25 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Masar ɗa a lazai a kubana we esheku e le a KanaꞋana. 26 Ɗa a danai, &lt;&lt;Isufu u buwa ta̱ n wuma! A̱yi ɗa kpamu wi ɗe a kulyaꞋa tsugono a iɗika i Masar dem&gt;&gt; A̱yi Yakubu u fuɗa u dana ili ba, adam a na we ene ta̱ adanshi mayun ɗa ba. 27 Ana a danai ni ili i na Isufu u danai le, ana kpamu we enei ekeke a anaka a na Isufu u suki adama a na a ɗika yi a kubana a Masar, ɗa u ta̱na̱i a mɓa̱la̱ n na wi ishi nu n ɗa. 28 Ɗa u danai, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱ Isufu u buwa ta̱ n wuma? Mi ta̱ a kubana adam a na me ene yi kafu n kuwa̱.&gt;&gt;

46

Yakubu u banai a Masar

1 Yakubu u ɗikai ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱ ɗa u lazai a kubana Biyasheba, ɗa u yaꞋin alyuka a kubana u Ka̱shile ke esheku a̱ ni Ishaku.

2 Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n Yakubu a̱ ka̱tsuma̱ ka alatani n kayin u danai, &lt;&lt;Yakubu, Yakubu&gt;&gt; Wushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa na.&gt;&gt;

3 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Mpa ɗa Ka̱shile, Ka̱shile ke eshevu, ka̱ta̱ vu pana wovon u kubana a Masar ba, adama a na mi ta̱ o kubonoko wu ɗe iɗika i gbayin. 4 Mi ta̱ a kubana ɗe a Masar koɓolo n avu, ka̱ta̱ n tuka̱ wu kpamu. A ayin a̱ ukpa̱ u nu kpamu ekiye a̱ Isufu a ɗaɗa a kupala a̱shi a̱ ni.&gt;&gt;

5 Ɗa Yakubu u ka̱sukpa̱i Biyasheba. Muku n ni n zuwai ni, m muku n wawaꞋa n le, n a̱ma̱ci e le e keke va anaka vu na mogono ma Masar ma̱ suki a ɗikaka yi. 6 A ɗikai ilikuzuwa i le koɓolo n uciyi u na a̱ ciya̱i a ayin a na i a KanaꞋana, ɗa Yakubu n i limata i ni ra̱ka̱ a banai a Masar va. 7 Muku n ni, m muku m muku n ni koɓolo n a̱yi, nkere n ni, ni nkere mi nkere n ni; limata i ni dem u banai n ele a Masar.

8 Ele na ɗa ula a aza a Isaraila, Yakubu n limata i ni, aza a na a̱ ta̱wa̱i a Masar.

Ruben, maku ma iyain ma Yakubu.

9 Muku mo olobo n Ruben:

Enoku, Palu, Hezuron, n Kami.

10 Muku mo olobo n Simiyon ele ɗa:

Jemuwelu, Jamin, Ohadu, Jaki, Zoha, n Shawu, maku ma na mekere ma KanaꞋana ma matsai

11 Muku mo olobo n Levi ele ɗa:

Geshon, Kohatu, m Merari.

12 Muku mo olobo n Yahuda ele ɗa:

Eri, Ona, Shela, Pereza, n Zera. Ama Eri n Ona a̱ kuwa̱ ta̱ a iɗika i KanaꞋana.

Muku mo olobo n Pereza ele ɗa:

Hezuron n Hamulu.

13 Muku mo olobo mi Isaka ele ɗa: Tola, Puwa, Jashubu, n Shimiron.

14 Muku mo olobo n Zabalun ele ɗa:

Seredu, Elon, n Jalelu.

15 Ele na ɗa muku n Liyatu n na u matsakai Yakubu a Fada-aram, koɓolo m mekere ma̱ ni Dina. Muku n ni ra̱ka̱ olobo ni nkere i ta̱ uma kamangankupa n aza a tatsu.

16 Muku mo olobo n Gadu ele ɗa:

Zifiyon, Hagi, Shuni, Ezibon, Eri, Arodu, n Areli.

17 Muku mo olobo n Ashera ele ɗa:

Imuna, Ishiva, Ishivi, m Beriya.

Taku vi le mekere a̱yi ɗa Shera. Muku mo olobo m Beriya ele ɗa:

Heberu m Malikiyelu.

18 Ele na ɗa muku n na Zilifa u matsakai Yakubu. Zilifa a̱yi ɗa maku mu usuki ma na Laban u nekei mekere ma̱ ni Liyatu a ayin o yolo a̱ ni. Muku n ni ra̱ka̱ ele ɗa uma kupa n aza a̱ ta̱li.

19 Muku n Rahila vuka vi Yakubu ele ɗa Isufu m Bayami. 20 Muku n Isufu n na a matsakai ni a iɗika i Masar ele ɗa Manasa n Ifirayimu. A̱na̱ku e le a ɗa Asenatu mekere ma Potifera, ganu vu Onu.

21 Muku mo olobo m Bayami ele ɗa: Bela, Beka, Ashibelu, Gera, NaꞋama, Ehi, Roshi, Mupim, Hupim, n Arudu.

22 Muku kupa n aza a̱ na̱shi a nampa ntsukaya n Yakubu n ɗa n na Rahila u matsakai ni.

23 Maku ma Dan a̱yi ɗa

Hushim.

24 Muku mo olobo n Nafutali ele ɗa:

Jazilu, Guni, Jeza, n Shilema. 25 Muku mo olobo m Biliha vu na Laban u nekei mekere ma̱ ni Rahila u matsakai Yakubu ele ɗa uma e cindere.

26 Uma a Yakubu ra̱ka̱ a na a̱ ta̱wa̱i a Masar, aza a na i limata i ni, babu punu a̱ma̱ci a̱ muku n ni, ele ɗa uma amangatatsu n uma a̱ ta̱li. 27 Muku n Isufu, n na a matsakai ni a Masar, n re n ɗa koci; uma a kpaꞋa ku Isufu a na a̱ ta̱wa̱i a Masar gbende i ta̱ uma amangatatsu n kupa.

Yakubu n Limata i ni a Masar

28 Yakubu u suki Yahuda u walaka yi kelime ciya̱ u dana Isufu u cina le a Goshen. Ana a yawai, 29 Isufu u kumbai keke va anaka a̱ ni ɗa u lazai a kubana Goshen adama a na u gasa n esheku. Ana a gasai ɗa Isufu wo oɓongi esheku n ekiye e kuɗeku, ɗa u shika̱i ali megeshe.

30 Ɗa Yakubu u danai Isufu, &lt;&lt;Mi ta̱ a kufuɗa kukuwa̱ gogo na, a na me enei nu n wuma n a̱shi a̱ va̱.&gt;&gt;

31 Isufu u danai vuza ni n aza a kpaꞋa ke esheku a̱ ni a na a buwai, &lt;&lt;Mi ta̱ a kubana ma dana FiriꞋauna, n dana yi, &lt;Aza a̱ va̱ n aza a kpaꞋa ke esheku a̱ va̱, ele na i a iɗika i KanaꞋana, a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱. 32 Uma a nguɓi n ɗa, ele nguɓi n ɗa mi ilikuzuwa, a̱ ta̱wa̱ ta̱ n ushiga wu nlala koɓolo n wa anaka e le, n ili i na i n i ɗa dem.&gt; 33 Ayin a na baci FiriꞋauna u ɗekei ɗa̱ ɗa we ecei, &lt;Yiɗa̱i ulinga u ɗa̱?&gt; 34 I dana, &lt;Agbashi a̱ nu nguɓi mi ilikuzuwa i ɗa ali a̱ tsu biꞋi muku ali ta na gogo na, tsu na ikaya i nu i yaꞋansai.&gt; Nannai ɗa u kuka̱sukpa̱ wu vi yongo a uɓon u Goshen, adama a na aza a Masar i ta̱ e kene nguɓi ili yi unata.&gt;&gt;

47

1 Isufu u banai u danai FiriꞋauna, &lt;&lt;Aza a̱ va̱ n esheku a̱ va̱, n ushiga wu nlala u le n wa anaka koɓolo n ili i na i n i ɗa dem, uta̱i a iɗika i KanaꞋana; gogo na i ta̱ a iɗika i Goshen.&gt;&gt; 2 U ɗikai aza a̱ ni uma a tawun ɗa u bankai le e kelime ka FiriꞋauna.

3 FiriꞋauna we ecei uma a, &lt;&lt;Yiɗa̱i ulinga u ɗa̱?&gt;&gt; Ɗa a danai FiriꞋauna, &lt;&lt;Agbashi a̱ nu nguɓi n ɗa, tsu na ikaya i tsu ishi.&gt;&gt; 4 O doku a danai FiriꞋauna, &lt;&lt;Tsu ta̱wa̱ ta̱ kuyongo na adama a na kambulu ka gbayin ka̱ yikpa̱ ta̱ a iɗika i KanaꞋana, babu ilikulya adama a kuzuwa ka agbashi a̱ nu. Gogo na tsu folono wu ta̱, ka̱sukpa̱ agbashi a̱ nu a̱ da̱sa̱ngu a iɗika i Goshen.&gt;&gt;

5 Ɗaɗa FiriꞋauna u danai Isufu, &lt;&lt;Eshevu n aza a̱ nu a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ nu. 6 Iɗika i Masar yi ta̱ e ekiye a̱ nu; zuwa eshevu n aza a̱ nu a uɓon u na u laꞋi n ugaꞋin a iɗika ya, ka̱sukpa̱ le o yongo punu a iɗika i Goshen. Vi yeve baci i ta̱ punu n aza a utsura a̱ ka̱tsuma̱ ke le, zuwa le a inda ilikuzuwa i va̱.&gt;&gt;

7 Ɗa Isufu u tuka̱i n esheku a̱ ni Yakubu ɗa u bankai ni a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna, ɗa Yakubu u zuwakai FiriꞋauna una̱singai. 8 FiriꞋauna we ecei Yakubu, &lt;&lt;A̱ya̱ a yaꞋin a ɗai nu?&gt;&gt;

9 Ɗa Yakubu u danai FiriꞋauna, &lt;&lt;A̱ya̱ a̱ va̱ a aduniyan i ta̱ amangatawun n kamangankupa (130). A̱ya̱ a̱ va̱ kenu ɗa a ɗa yi n atakaci kpamu, i kugisangu n a̱ya̱ a aduniyan a̱ a̱bunda̱i a ikaya i va̱ ba.&gt;&gt; 10 Yakubu u zuwakai FiriꞋauna una̱singai, ɗa u lazai lo a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna wa.

11 Isufu u zuwai esheku a̱ ni n aza a̱ ni lo, ɗa u nekei le ubuta̱ wu ida̱shi u singai punu a iɗika i Masar, a uɓon u Ramase, tsu na FiriꞋauna u danai. 12 Isufu u ciya̱ka̱i esheku, aza a̱ ni, koɓolo n aza a kpaꞋa ke esheku ra̱ka̱ ilikulya, tsu na ka̱bunda̱i ki limata i le ki.

Kambulu a Masar

13 Gogo na a iɗika ya ra̱ka̱ tsuwa ci ishi lo ba, adama a na kambulu ka ko gbonguro ta̱. Iɗika i Masar koɓolo n iɗika i KanaꞋana i na̱mgba̱i adama a kambulu ka. 14 Uma a KanaꞋana koɓolo n uma a Masar a unai ikebe i le a̱ ubuta̱ u kutsula ilikulya e ekiye a̱ Isufu. Ɗa Isufu wi isai ikebe i nanlo ra̱ka̱ u bankai i ɗa a kpaꞋa ku FiriꞋauna. 15 Ana a unai ikebe yi iɗika i Masar koɓolo n iɗika i KanaꞋana, aza a Masar ra̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i u Isufu ɗa a danai, &lt;&lt;Neke tsu ilikulya! Nini ɗai tsa kukuwa̱ avu e kene? Ikebe i tsu i kotso ta̱?&gt;&gt;

16 Ɗa Isufu u wu ushuki, &lt;&lt;Ikebe i ɗa̱ i kotso baci, nekei mu ilikuzuwa i ɗa̱, ka̱ta̱ n yaꞋanka ɗa̱ kasabaꞋa ki ilikulya n ilikuzuwa ya.&gt;&gt; 17 Ɗaɗa a̱ tuka̱i n ilikuzuwa i le u Isufu; ɗa Isufu u sabaꞋakai le ilikulya ya n odoku, ushiga wu nlala, wa anaka, koɓolo ni njaki. A̱ ka̱ya̱ ka nanlo a̱ ciya̱ka̱i le ilikulya i na a sabaꞋi n ilikuzuwa i le ra̱ka̱.

18 Ana ka̱ya̱ ka nanlo ka lazai, a̱ ta̱wa̱i kpamu wa̱ ni ka̱ya̱ ke ire, a danai ni, &lt;&lt;Ci o kusokonku vuzagbayin vu va̱ a na tsu unai ikebe i tsu ra̱ka̱ ba, ushiga wa anaka u vuzagbayin vu va̱ u ɗa. Babu ili i na i buwai tsu sai ikyamba i tsu n iɗika i tsu, vuzagbayin vu va̱. 19 Nini ɗai tsa̱ kukuwa̱ gbani avu e kene n ashina a̱ tsu feu? Tsula tsu n ashina a̱ tsu vu sabaꞋa n ilikulya. A̱ tsu n ashina a̱ tsu ci ta̱ o kokpo agbashi a FiriꞋauna; neke icuꞋu de koci adama a na tsu kuwa̱ ba, ka̱ta̱ iɗika i tsu i na̱mgba̱ gbani ba.&gt;&gt;

20 Ɗa Isufu u tsulakai mogono iɗika kakau i na yi a Masar ra̱ka̱. A gutsakai yaba dem a Masar u denge uɓon wi iɗika i ni, adama a na kambulu ka ko gbonguro ta̱, ɗa iɗika kakau i nanlo yo okpoi iɗika i mogono ra̱ka̱. 21 Isufu u bonokoi uma a agbashi ili i na i ɗikai a uteku u nampa sai a kubana uteku u nan ɗe u Masar. 22 Uɓon wi iɗika u na u kpa̱ɗa̱i kutsula koci, ɗaɗa uɓon wi iɗika u na wi u anan ganu. Ele sai e denge uɓon wi iɗika u le ba, adama a na mogono me ci neke le ta̱ ili i na a ci lyaꞋa.

23 Isufu u danai uma a, &lt;&lt;Ana wi gogo na n tsula ɗa̱ ta̱ n iɗika i ɗa̱ dem n nekei FiriꞋauna, icuꞋu i ɗa na; ca̱Ꞌi a iɗika ya. 24 Ayin a vikyaꞋa a yawa baci ka̱ta̱ i neke FiriꞋauna ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki i tawun, ka̱ta̱ i na̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ki i tawun yo okpo i ɗa̱ adama a na i ciya̱ punu i na i kuca̱Ꞌa̱, i na i kulyaꞋa, koɓolo n iꞋuwa i ɗa̱, n limata i wawaꞋa i ɗa̱.&gt;&gt;

25 Ɗa a danai, &lt;&lt;Vi isa ta̱ wuma u tsu, yaꞋan ili yo okpo tsu na vu danai, vuzagbayin, ci ta̱ o kokpo agbashi a FiriꞋauna.&gt;&gt;

26 Isufu u bonokoi ukuna wu iɗika i Masar ya ili i wila̱, ali ta na a̱ kuta̱wa̱ anana ta i ɗa yi nannai. I te a̱ ka̱tsuma̱ ki i tawun ili i kashina i FiriꞋauna i ɗa. Ashina a anan ganu a ɗa koci o kokpo a FiriꞋauna ba.

Ufolu wu ukocishi u Yakubu

27 Ta nannai ɗa aza a Isaraila a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i Masar a uɓon u Goshen. A̱ ciya̱i uciyi a̱ ubuta̱ wa ɗe, a matsai ka̱u ali ɗa a yimkpai.

28 Yakubu u yongoi a iɗika i Masar ali a̱ya̱ kupa n e cindere, a̱ya̱ a Yakubu a wuma a̱ ni a ɗaɗa amangatawun n amangere n e cindere, (147).

29 Ana ayin a̱ ukpa̱ a̱ ni i a kuyawa, u ɗekei maku ma̱ ni Isufu ɗa u danai ni, &lt;&lt;Vu pana baci uyo nu mpa, zuwa kukiye ku nu a̱ nkuta̱ n va̱ vu kucina mayun mi ta̱ a̱ kushuku ko yi ɗa̱i. Ufolu u ire u ɗaɗa dana mu ka̱ta̱ vi kucina kpamu vi a̱ kuciɗa̱ngu mu a iɗika i Masar ba. 30 Ayin a na baci n kuwa̱i, ɗika mu vu uta̱ka̱ mu punu a Masar ka̱ta̱ vu bana vi ciɗa̱ngu mu a̱ ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ u le.&gt;&gt; Wushuki,

&lt;&lt;Mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na vu danai.&gt;&gt;

31 Ɗa u danai kpamu, &lt;&lt;Kucinaka mu,&gt;&gt; ɗa ta na u kucinakai ni. Ɗa Isaraila u kuɗa̱ngi u za̱lika̱i kaci a uɓon u kaci u kajiba u ni.

48

Yakubu u zuwakai muku n re n Isufu una̱singai

1 A ayin o yoku a danai Isufu esheku i ta̱ ɗe nu mbanaki, ɗa u pura̱i muku n ni n re Manasa n Ifirayimu ɗa u banai ɗe. 2 Ana a danai Yakubu, &lt;&lt;Maku ma̱ nu Isufu ma̱ ta̱wa̱ ta̱ kene wu.&gt;&gt; Ɗa Yakubu u ɗa̱nga̱i ɗa u da̱sa̱ngi a kajiba ka̱ ni ama dikyai.

3 Ana o kotsoi ikya̱shi, ɗa Yakubu u danai Isufu, &lt;&lt;Ka̱shile MalaꞋimili ra̱ka̱ u yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ ni a̱ Luzu a iɗika i KanaꞋana ɗa kpamu u zuwakai mu una̱singai. 4 Ɗa u danai mu, &lt;Mi ta̱ e kuneke wu muku n a̱bunda̱i adama a na ntsukaya n nu mo okpo umaci n neke kpamu iɗika i nampa yo okpo i le ko wannai.&gt; 5 Ɗa Yakubu u lyaꞋi kelime u danai, Isufu muku n nu n na vu matsai Masar kafu n ta̱wa̱ okpo ta̱ n va̱, Ifirayimu Manasa mokpo ta̱ aza a̱ va̱ tsu na Ruben n Simiyon i vu va̱. 6 Muku n na baci a matsai a̱ kucina̱ ku le n nu n ɗa; ili yi uka̱ni i na baci de dem a̱ ciya̱i i ta̱ a̱ kuciya̱ i ɗa a̱ ubuta̱ wi Ifirayimu m Manasa. 7 Ana mu uta̱i Pada-aram ɗa Rahila u kuwa̱i a iɗika i KanaꞋana, ɗa u ka̱sukpa̱i mu n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ali babu na ci yawa Efarata, ɗa n ciɗa̱ngi ni lo a uye u Efarata&gt;&gt; (ɗaɗa feu Batalami).

8 Ana Yakubu we enei muku n Isufu ɗa u danai, &lt;&lt;Ana yayi olobo a nan ɗe?&gt;&gt;

9 Ɗa Isufu wu ushuki, &lt;&lt;Na va ɗa muku n ali n na Ka̱shile ke nekei mu punu na.&gt;&gt;

Ɗa Yakubu u danai, &lt;&lt;Tuka̱ le na wa̱ va̱ adama ana n zuwaka le una̱singai.&gt;&gt;

10 Gogo na a̱shi a Isaraila a̱ gita̱ ta̱ kuyimba̱na̱ adama a tsukutsa. Ɗa Isufu u bankai le ɗevu n a̱yi. Ɗa Isaraila wo oɓongi le ɗa u papurasai le.

11 Ɗa Isaraila u danai Isufu, &lt;&lt;N yeve a na mi o kudoku kene wu ba. Ɗa ta na Ka̱shile ka zuwai me enei a̱shi a̱ nu ali m muku n nu.&gt;&gt;

12 Ɗa Isufu u ɗikai le a nkuta̱ me esheku ɗa u kuɗa̱ngi ɗa u lyaꞋi kayala lo e kelime ka̱ ni. 13 Ɗa Isufu u ɗikai aza e re dem, ɗa u zuwai Ifirayimu e kukiye ku usingai ku ni e kukiye ku ugula̱ kpamu ɗa u zuwai vuza kenu. Ɗa u zuwai Manasa a̱ ugula̱ u ni ɗa u bankai le wi Isaraila. 14 Ɗa Yakubu u pasamgbanai ekiye a̱ ni, u zuwakai kukiye ku usingai a kaci ka vuza kenu Ifirayimu, ugula̱ kpamu a kaci ka Manasa.

15 Ɗa u zuwakai Isufu una̱singai ɗa u danai,

&lt;&lt;Ka̱shile ka na Ikaya i va̱

Ibirahi n Ishaku o tonoi,

Ka̱shile ka na kpamu kokpoi maguɓi ma̱ va̱

a wuma u va̱ ali a̱ kuta̱wa̱ anana,

16 kalingata ka na ki isai mu, a̱ ubuta̱ u uma a gbani-gbani

u zuwaka olobo a nampa una̱singai.

Ka̱sukpa̱ e ɗeke le n kula ku va̱,

n kula ku ikaya i va̱ Ibirahi n Ishaku.

YaꞋan a lyaꞋa kelime n kumatsa n a̱bunda̱i

a yimkpa a aduniyan.&gt;&gt;

17 Ana Isufu we enei esheku a a zuwa ta̱ kukiye ku usingai ku ni a kaci ka Ifirayimu, ka̱ɗu ka̱ ni ka ciga ba, ɗa u takpai kukiye ku ni a kaci ka Ifirayimu u zuwai ku ɗa u Manasa. 18 Ɗa Isufu u danai esheku a̱ ni, &lt;&lt;Ta nannai ba dada! A̱yi ɗa magaji. Zuwa kukiye ku usingai ku nu a kaci ka̱ ni.&gt;&gt;

19 Ama ɗa esheku a a iwain ɗa a danai, &lt;&lt;N yeve ta̱ maku ma̱ va̱. A̱yi ɗa u kokpo esheku a uma n a̱bunda̱i, wi ta̱ kokpo vuma vu gbayin. Ko n nannai ntsukaya n vangu ma mi ta̱ a kulaꞋa n a̱bunda̱i, ntsukaya n ni kpamu mi ta̱ o kopko kumaci n a̱bunda̱i.&gt;&gt; 20 Ta Isaraila u zuwakai le una̱singai a kanna ka nanlo n u danai,

&lt;&lt;N kula ku nu ku ɗa aza a Isaraila a kuyaꞋan kadanshi ku una̱singai u nampa,

i ta̱ a kudana, &lt;Ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka zuwa ɗa̱ yo okpo tsu Ifirayimu m Manasa.&gt; &gt;&gt; Ta u zuwai Ifirayimu e kelime ka Manasa nannai.

21 Ɗa Isaraila u danai Isufu, &lt;&lt;Mpa ɗa na n yaꞋan ta̱ ɗevu n ukpa̱, ama Ka̱shile ki ta̱ o kuyongo n avu, wi ta̱ kpamu o kubonoko wu a iɗika yi ikaya i nu. 22 Mpa mi ta̱ e kuneke wu uɓon u Shekem, ugboku u te u na u laꞋi wa aza a̱ nu, ubuta̱ u na mi isai a ekiye aza Amoriya n kotokobi ka ikaya i va̱.&gt;&gt;

49

Kadanshi ku uteku ka Yakubu a kubana u muku n ni

1 Ɗa Yakubu u ɗekei muku n ni ɗa u danai, &lt;&lt;Ɓolongi na, ka̱ta̱ n dana ɗa̱ i na i kuciya̱ ɗa̱ a ayin a na a̱ kuta̱wa̱.

2 &lt;&lt;Ɓolongi ka̱ta̱ i pana, a̱ɗa̱ muku n Yakubu,

Panakai esheku a̱ ɗa̱ Isaraila.

3 &lt;&lt;Ruben avu ɗa magaji ma̱ va̱,

utsura u na wi urotu wu utsura u va̱

n tsugbayin tsa̱ a̱miki, koɓolo n utsura kpamu.

4 Vu tsu ka̱na̱ kaci ba, vi ta̱ an mala, vo kudoku vo kokpo vuza gbayin kpamu ba.

Adama a na vu goyo ta̱ kajiba ke eshevu,

vu ukai kaꞋa unata.

5 &lt;&lt;Simiyon n Levi vuza ɗa n vuza ni,

otokobi e le ucanuku u vishili u ɗa.

6 Wuma u va̱ ka̱ta̱ vu uwa e kusheshe ku le ba

ka̱ta̱ n uwa o kuyongo ku le ba,

adama a na ele una ta̱ uma n wupa u le,

usuɗukpi wa̱ a̱ɗu e le u zuwai le a unai aza utsura.

7 O okpo wasasa adama a wupa u le,

wupa u le u na̱mgba̱ ta̱ ka̱u

ta u kupece le nannai a iɗika yi Isaraila.

8 &lt;&lt;Avu Yahuda aza a̱ nu i ta̱ a kucikpa wu.

Kukiye ku nu ki ta̱ a̱ kuka̱na̱ irala i nu.

Muku mo olobo me eshevu mi ta̱ a̱ kukuɗa̱nku wu.

9 Avu Yahuda kawu ɗa vi,

maku ma̱ va̱ vu unai manama ɗa vu bonoi a kakagu,

vu vaku vu ba̱rukpa̱i tsu kawu,

tsu kawu babu vuza na u koꞋuso wu.

10 Avu Yahuda tsugono tsa̱ kuka̱sukpa̱ kpaꞋa ku nu ba,

ko kalangu ko tsugono ka̱ kuka̱sukpa̱ ntsukaya n nu ba,

ali ayin a na vuza na u gaꞋin u ta̱wa̱ u yawa,

ka̱ta̱ aduniyan dem o okpo a̱ ni.

11 Wi ta̱ a kushiya majaki ma̱ ni a maɗanga mi itacishi.

U shiya maꞋa a kacaka ka na ka laꞋi n kugaꞋan,

ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ ntogu n ni m mini mu umaci wu nɗanga,

u za̱Ꞌa̱ kashiyatsu ka̱ ni feu n umaci u na u shilyamgbai.

12 A̱shi a̱ ni i ta̱ a kulaꞋa ma̱ra̱ ushili,

ka̱ta̱ anga a̱ ni a laꞋa mani wa̱ri.

13 &lt;&lt;Avu Zabalun, a̱ ka̱kina̱ ka̱ mini kaꞋa va̱ kuda̱sa̱ngu,

vo okpo ubuta̱ u kuzuwa antsu

uteku u ni wi ta̱ a kuyawa ali a kubana uɓon u Sidon.

14 &lt;&lt;Avu Isaka majaki maꞋa mu utsura,

vi ta̱ ivaꞋin e mere ma mbana mu ucanuku.

15 We ene ta̱ ubuta̱ u kuvuka u gaꞋan ta̱,

iɗika i ni yi ta̱ n uyoꞋo wi ida̱shi;

ɗa u kuɗa̱ngi adama a na u zuwaka avangatsu a̱ ni ucanuku,

wo okpoi kagbashi ku ulinga.

16 &lt;&lt;Dan wi ta̱ o kokpo mogono ma̱ aza ni.

Tsu umaci u yoku a Isaraila.

17 Dan wi ta̱ an koko ka na ka shamgbai ɗevu n uye,

koko ko tsukono paki n uye,

ka na ka tsu kapa kodoku a̱ ka̱civa̱

adama a na kakumbi ka̱ ni ka̱ yikpa̱ melene.

18 Mi ta̱ a kuvana wishi u nu Vuzavaguɗu.

19 &lt;&lt;Avu Gadu aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ i ta̱ a kubana a̱ shilika̱ n avu,

ama a̱yi feu wi ta̱ a kutsupa le.

20 &lt;&lt;Avu Ashera vi ta̱ o kokpo vuza vu uciyi n a̱bunda̱i,

ali vu neꞋe ngono ilikulyaꞋa.

21 &lt;&lt;Avu Nafutali vi ta̱ a na mereꞋe ma na a̱ ka̱sukpa̱i ba̱ri

ma na ma matsai muku n singai.

22 &lt;&lt;Avu Isufu avu ɗa maku ma̱ va̱ ma na ma tsu matsa muku,

a na uyaꞋan u na wi ɗevu n kuyene

ka̱ta̱ u tatsa u kumba mashilya ali u matsa ba̱ri.

23 Atain a bankai ni n vishili,

a tawai ni magaba.

24 Ama utan u ni u shamgbai n utsura gbam-gbam,

ɗa ekiye a̱ ni a̱ ciya̱i katsura,

adama e kukiye ku utsura ku Ka̱shile ka Yakubu.

N adama a Maguɓi mi Isaraila,

25 Ka̱shile ke eshevu kaꞋa vuza na u ɓa̱nka̱i nu

Ka̱shile Uba̱nga̱ri vuza na u zuwakai nu una̱singai,

una̱singai u mini ma gaɗi,

koɓolo m mini n a̱bunda̱i ma na mi punu iɗika,

una̱singai wi ilikuzuwa m muku n a̱bunda̱i.

26 Una̱singai we eshevu u laꞋa ta̱

una̱singai wu nsasan u na mi ko wannai,

u laꞋi kpamu tsuloboi tsu nsasan n ko wannai.

YaꞋan ili i nampa i yongo u Isufu,

a̱ kuca̱n ku vuza na a zagbai a ka̱tsuma̱ ka̱ aza ni.

27 &lt;&lt;Bayami vi ta̱ tsu kanama ka na ki n kambulu n a̱bunda̱i.

N usana vi ta̱ n kutsa̱n ka̱ta̱ vu tamba inyama,

n kulivi vu tsu pece ta̱ i na vi ciya̱i gbani.&gt;&gt;

28 Na va ɗaɗa muku kupa nu nre wu umaci wi Isaraila, ili i na esheku e le a danai le i ɗa na a ayin a na u zuwakai le una̱singai, u zuwakai yaba dem vi le una̱singai tsu na u gaꞋin.

Ukpa̱ u Yakubu

29 Ɗa Yakubu u nekei le kadanshi ka nampa u danai, &lt;&lt;Gogo na mi ta̱ a kuciga ma bana ma cina ikaya i va̱. Ciɗa̱ngi mu n ikaya i va̱ a aɓatsu a̱ uba̱nga̱ u Iforono ka vuza vu Hitiya, 30 a kaɓatsu a̱ ka̱ba̱nga̱ ka Makapele, ɗevu m Mamure a iɗika i KanaꞋana. Ubuta̱ u na Ibirahi u tsulai a Iforono a̱ ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ u ka vuza vu Hitiya. 31 Ta ɗe a̱ ciɗa̱ngi Ibirahi n vuka vi ni Saratu, ta ɗe a̱ ciɗa̱ngi kpamu Ishaku n Rebeka, ta ɗe kpamu n ciɗa̱ngi Liyatu. 32 Ciɗa̱ngi mu a kaɓatsu ka na ki a̱ ubuta̱ u na a tsulai wa aza a Hitiya.&gt;&gt;

33 Ana Yakubu u kotsoi kuneke muku n ni kadanshi, ɗa u doku u vakushiki a ivaꞋantsu i ni, ɗa u yivikai ayinviki a ukocishi a̱ ni, u banai a̱ ubuta̱ wi ikaya i ni.

50

1 Isufu u yikpa̱i e keven ki ikyamba ye esheku ɗa wo oɓongi kaꞋa ɗa u ka̱na̱i ma̱shi. 2 Ɗa Isufu u yaꞋin kadanshi n aza ulinga wa̱ a̱guma̱ a lapula keven ke esheku, ta lo ka kushama. 3 Ɗa keven ka ka yaꞋin ayin amangere (40), adama a na ta a̱guma̱ aza a Masar a̱ kusa̱nka̱ ili kushama i nannai. Ɗa a yaꞋin kpalu ku ni ali ayin amangatatsunkupa (70).

4 A ayin a na ayin a̱ ma̱shi a shanai, ɗa Isufu u danai kpaꞋa ku mogono ma FiriꞋauna, &lt;&lt;YaꞋankai mu ili i singai i nampa i danaka mu FiriꞋauna adama e esheku a̱ va̱. 5 &lt;Kafu esheku a̱ va̱ a̱ kuwa̱ u folono mu ta̱ n yaꞋanka yi uzuwakpani, mi ta̱ a kubana kuciɗa̱ngu yi a kasaun ka na u foɓusoi na ɗe a iɗika i KanaꞋana. Mi ta̱ ufolu u nu ka̱sukpa̱ mu m bana n ciɗa̱ngu esheku a̱ va̱ ka̱ta̱ m bono.&gt; &gt;&gt;

6 Ɗa mogono mu ushuki, &lt;&lt;Wala vu bana vi ciɗa̱ngu eshevu tsu na vi yaꞋankai ni uzuwakpani.&gt;&gt;

7 Ɗa Isufu u lazai adama a na u bana u ciɗa̱ngu esheku. Ayin a na u banai ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a FiriꞋauna m Masar o soki ni, 8 n aza a kpaꞋa a̱ ni n aza ni dem a bansai. Sai muku n kuzuwa ku le ku ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ɗe o Goshen. 9 Aza o yoku a kumbai keke va anaka, aza o yoku odoku ɗa a banai ɗe koɓolo, uma n a̱bunda̱i ɗa a banai.

10 Ana a yawai a ulanga u kulapa utalu u Ata a kasana n Kuyene ku Urudu ɗa a̱ shika̱i lo ka̱u. Ɗa a yaꞋin lo ayin e cindere a kuyaꞋan kpalu ke esheku a̱ Isufu. 11 A ayin a na aza a KanaꞋana e enei tsu na a yaꞋin kpalu ka a̱ ubuta̱ u kulapa utalu u Ata, ɗa a danai, &lt;&lt;Kpalu ku nampa ku suɗukpa ta̱ ka̱u a̱ ubuta̱ wa aza a Masar.&gt;&gt; Adama a nannai ɗa e neꞋi kula ku ubuta̱ wa, Ebelu-mizarim, ɗaɗa kpalu ka aza a Masar. Ta ɗe wi a upashi u Urudu.

12 Ɗa muku n ali n Yakubu n yaꞋankai esheku e le i na u danai le a yaꞋan 13 A ɗikai keven ki ikyamba ka̱ ni ɗa a̱ ciɗa̱ngi kaꞋa a ubuta̱ wa asaun a Makapele a kasana ka Mamure a̱ ka̱ba̱nga̱ ka̱ ka̱ciɗa̱ ka na Ibirahi u tsulai a ekiye a Ifirayimu vuza va aza a Hitiya 14 Ana Isufu u kotsoi ka̱ciɗa̱ ke esheku ɗa u lazai o kubono a Masar n aza a̱ ni dem n aza a na o tonoi ni a kubana a̱ ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ wa.

Isufu u vaꞋanki a̱ɗu a̱ aza a̱ ni

15 Ana esheku e le a̱ kuwa̱i, ɗa Isufu nu nkoshi n ni n danai, &lt;&lt;Gogo na Isufu u dana baci yaꞋan u tsupa kawuya ka na ci yaꞋankai ni?&gt;&gt; 16 Ɗa a̱ suꞋuki Isufu n kadanshi a danai, &lt;&lt;Kafu esheku a̱ tsu a̱ kuwa̱ u dana ta̱, 17 ci ece wu, &lt;Cinukpa n unushi u na aza a̱ nu a yaꞋankai nu tsu na cau a takacikai nu.&gt; Gogo na reme ka̱ɗu cinukpaka tsu unushi u na a̱ tsu agbashi a̱ Ka̱shile ke eshevu ci yaꞋankai nu.&gt;&gt; Isufu u shika̱i ka̱u ana u panai kadanshi ka nampa. 18 Ɗa aza a̱ ni a banai ɗa a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni ɗa a danai, &lt;&lt;A̱ tsu ɗa na kelime ka̱ nu agbashi a̱ nu.&gt;&gt;

19 Ama ɗa Isufu u danai, &lt;&lt;Panai wovon ba! Mpa Ka̱shile kaꞋa? 20 Ko a na i sheshekei mu kawuya, ama Ka̱shile ko bonoko ta̱ kaꞋa ka singai, adama a na wi isa wuma wa aza a̱bunda̱i a na yi e kene anana. 21 Adama a nannai ka̱ta̱ i pana wovon ba. Mi ta̱ a kinda ɗa̱ m muku n ɗa̱,&gt;&gt;

Ukpa̱ u Isufu

22 Ta ɗe Isufu m kpaꞋa ke esheku o yongoi a Masar. Isufu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n kupa (110) aduniyan. 23 U yongo ta̱ ali ɗa we enei muku mi Ifirayimu m muku mu ntsukaya n ni. U yongo ta̱ n wuma ali ɗa wi isai muku m Makiri m Manasa u woꞋi le e ekiye a̱ ni.

24 Ɗa Isufu u danai aza a̱ ni, &lt;&lt;Mi ta̱ ɗevu n ukpa̱, ama Ka̱shile ki ta̱ a kinda ɗa̱ ka̱ta̱ wu uta̱ka̱ ɗa̱ a iɗika i nampa, ka̱ta̱ u banka ɗa̱ a iɗika i na u yaꞋankai Ibirahi n Ishaku n Yakubu uzuwakpani.&gt;&gt; 25 Ɗa Isufu u zuwai aza a̱ ni a yaꞋanka yi akucina. &lt;&lt;Ayin a na baci Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ɗa̱ yi ta̱ a̱ kupura̱ etele a̱ va̱ i walaka.&gt;&gt;

26 Ɗa Isufu u kuwa̱i a Masar. Wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kupa (110). Ɗa a̱ tsungi keven ka̱ Isufu a̱guma̱ a na a̱ kusa̱nka̱ kushama, ɗa a zuwa kaꞋa akpati vu kuzuwa keven.

* 2:7 2:7 Udani &lt;&lt;vuma&gt;&gt; n &lt;&lt;iɗika&gt;&gt; n kadanshi ka ka aza a Yahuda a ciga ta̱ kuyotsonoi i ta̱ adanshi ili i te i ɗa a̱ ubuta̱ u kuɗeke.

† 2:23 2:23 Katagarda ku ugiti udani &lt;&lt;vuka&gt;&gt; n &lt;&lt;vali&gt;&gt; n kadanshi ka ka aza a Yahuda a ciga ta̱ kuyotsonoi i ta̱ adanshi ili i te i ɗa a̱ ubuta̱ u kuɗeke.

* 3:5 3:5 Uteku u na kadanshi ka aza a Yahuda ka danai, &lt;&lt;Yi ta̱ o kokpo uteku tsu Ka̱shile&gt;&gt; ka kuta̱ mayin ba, ko &lt;&lt;uteku tsu Ka̱shile&gt;&gt; ko &lt;&lt;uteku tsa̱ a̱ma̱li.&gt;&gt;

† 3:17 3:17 Udani kula &lt;&lt;A̱da̱mu&gt;&gt; n kadanshi ka aza a Yahuda u dana tsu ta̱ &lt;&lt;vuma&gt;&gt; ɗa.

‡ 3:20 3:20 Udani &lt;&lt;Hawa&gt;&gt; n kadanshi ka aza a Yahuda u dana tsu ta̱ &lt;&lt;uma ra̱ka̱&gt;&gt; ɗa.

§ 3:24 3:24 Corobi ili i yoku i ɗa i na yi n evelyu tsu kalingata

* 4:1 4:1 Udani &lt;&lt;Kayinu&gt;&gt; n kadanshi ka aza a Yahuda wi ta̱ a kudana tsu &lt;&lt;Za̱kuciya̱.&gt;&gt;

† 4:25 4:25 Udani u kula &lt;&lt;Shitu&gt;&gt;, n kadanshi ka aza a Yahuda, kula ku ɗaɗa &lt;&lt;Shilekene.&gt;&gt;

* 5:3 5:3 La̱na̱ kapashi ka 48 kuɓa̱yuwa̱ a̱ ubuta̱ u na a yaꞋin kadanshi ki ilamba n Cishingini.

† 5:29 5:29 Udani u kula &lt;&lt;Nufu&gt;&gt; n kadanshi ka aza a Yahuda ku ɗaɗa &lt;&lt;Jebekene.&gt;&gt;

* 11:9 11:9 Udani &lt;&lt;Babila&gt;&gt; ɗaɗa &lt;&lt;Ushulyuki.&gt;&gt;

* 14:18 14:18 Kula &lt;&lt;Salem&gt;&gt; kula ku yoku ku ɗa e ci ɗeke &lt;&lt;Urishelima.&gt;&gt;

* 16:15 16:15 N kadanshi ka aza a Yahuda kula &lt;&lt;IsumaꞋilu&gt;&gt; ku ɗaɗa &lt;&lt;Ka̱shile ka pana.&gt;&gt;

* 17:5 17:5 N kadanshi ka aza a Yahuda, kula &lt;&lt;Ibirahi&gt;&gt; ɗaɗa &lt;&lt;Esheku a uma n a̱bunda̱i.&gt;&gt;

† 17:15 17:15 N kadanshi ka aza a Yahuda kula ku Saratu ku ɗaɗa &lt;&lt;Mekere mo mogono.&gt;&gt;

‡ 17:19 17:19 N kadanshi ka aza a Yahuda kula ki &lt;&lt;Ishaku&gt;&gt; ku ɗaɗa &lt;&lt;Izoshi.&gt;&gt;

* 25:25 25:25 Aza a Yahuda a matsa baci mpeshe, vuza na u gita̱i kuta̱, a̱yi ɗa vuzagbayin. N kadanshi ka aza a Yahuda, kula ku &lt;&lt;Isuwa&gt;&gt; ɗaɗa &lt;&lt;Cileme.&gt;&gt;

† 25:26 25:26 N kadanshi ka aza a Yahuda kula Yakubu izumgbi i te i ɗa n &lt;&lt;Ka̱civa̱&gt;&gt; n &lt;&lt;Kodori&gt;&gt; (vuza na u ci lyaꞋa uma). La̱na̱ 27:36.

‡ 25:30 25:30 N kadanshi ka aza a Yahuda kula ku &lt;&lt;Edom&gt;&gt; ɗaɗa feu &lt;&lt;Ushili.&gt;&gt;

* 27:36 27:36 La̱na̱ 25:26.

* 29:32 29:32 N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ɗaɗa, &lt;&lt;Ene ta̱ atakaci a̱ va̱.&gt;&gt;

† 29:33 29:33 N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ɗaɗa, &lt;&lt;Pana.&gt;&gt;

‡ 29:34 29:34 N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ku ɗaɗa &lt;&lt;ucigi u gbayin.&gt;&gt;

§ 29:35 29:35 N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ku ɗaɗa &lt;&lt;kucikpa.&gt;&gt;

* 30:6 30:6 N tsa aza Ibirahi kula ka ɗaɗa, &lt;&lt;U kiɗa ta̱ afada a singai.&gt;&gt;

† 30:11 30:11 N tsa aza Ibirahi kula ku ɗaɗa, &lt;&lt;UgaꞋaki.&gt;&gt;

‡ 30:13 30:13 Kula ku ɗaɗa n tsa aza Ibirahi, &lt;&lt;Ma̱za̱nga̱.&gt;&gt;

§ 30:18 30:18 Kula ku nampa n kelentsu ka aza a Ibirahi ɗaɗa, &lt;&lt;O kopuku ta̱ vali&gt;&gt; nannai ta na &lt;&lt;katsupu ki ta̱ lo.&gt;&gt;

* 30:20 30:20 N kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ɗaɗa, &lt;&lt;Kucikpa.&gt;&gt;

† 30:24 30:24 N kelentsu ka aza a Ibirahi kula Isufu ku yotso ta̱, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ u doku mu&gt;&gt; koɓolo n &lt;&lt;u takpa ta̱ ɗe.&gt;&gt;

* 31:49 31:49 N tsa aza Ibirahi kula ka ki ta̱ a kudana, &lt;&lt;Inda.&gt;&gt;

* 35:18 35:18 N tsa aza Ibirahi kula ka ki ta̱ a kudana, &lt;&lt;Maku mu una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u va̱.&gt;&gt;

* 41:51 41:51 N tsa aza Ibirahi tsu na e ci ɗeke kula ka ki ta̱ tsu na a tsu dana ta̱, &lt;&lt;U zuwa mu ta̱ n cinukpa.&gt;&gt; Ɗaɗa &lt;&lt;Ncinukpa.&gt;&gt;

† 41:52 41:52 N kelentsu ka aza a Ibirahi tsu na e ci ɗeke kula ka wi ta̱ &lt;&lt;U neke mu ta̱ muku.&gt;&gt;

Kuta̱

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

KUTA̱

Kuɓa̱yuwa̱

Kula Kuta̱ &lt;&lt;Ki ta̱ a kadanshi ka mepecemgbenei,&gt;&gt; Kpamu ki ta̱ a kadanshi ka gbayin ku ukuna u tsumani tsa aza a Isaraila, ka na a yaꞋin kadanshi ka̱ ni punu a katagarda ka nampa: Kuta̱ ka aza a Isaraila a iɗika ya aza a Masar, a̱ ubuta̱ u na a̱ ishi ɗe a tsugbashi. Katagarda ka ki ta̱ n ugboku u na̱shi: Ugboku u iyain u ɗaɗa u ka̱sukpi wa aza a Ibirahi a̱ ubuta̱ u tsugbashi, ugboku u ire u ɗaɗa, nwalu n le a kubana a Kusan ku Sinai, ugboku u tatsu u ɗaɗa, uzuwukpani u Ka̱shile n uma a̱ ni a Kusan ku Sinai, u na u nekei le kofon ki ida̱shi i uma n ida̱shi i wila̱ wi iɗika koɓolo n kutoni. Ugboku u na̱shi u ɗaɗa, kumaꞋa n kulapula ku ubuta̱ u kutoni ka aza a Isaraila, n wila̱ adama a ganu n kutoni ku Ka̱shile.

A̱ ka̱tsuma̱ ki ili dem, katagarda ka nampa ka dansa ta̱ i na Ka̱shile ka yaꞋin, uteku tsu na u ɓa̱nka̱i agbashi, ɗa u zuwai le o okpo uma a aduniyan n a̱pa̱ e kelime.

Vuza mere a kaci ka kadanshi a̱yi ɗa Musa, Vuma na Ka̱shile ka zagbai wu utuka̱ n uma a̱ ni a iɗika ya aza Masar. Ukuna u gbayin wu uyevi a katagarda ka, u ɗaɗa udari u wila̱ kupa u na wi a masala ma kamanga.

Ili i na yu udari a katagarda ka nampa

A̱ utukai aza a Isaraila a ugbashi 1:1--15:21

Tsugbashi a iɗika i Masar 1:1-22

Umaci u Musa n uɗa̱ngi u ni 2:1--4:31

Musa n Haruna a banai a cinai mogono ma Masar ɗa a yaꞋankai ni kadanshi 5:1--11:10

Ka̱ɗiva̱ ko moloko n kuta̱ ki iɗika i Masar 12:1--15:21

A mala ma Shili a kubana a Kusan ku Sinai 15:22--18:27

Wila̱ koɓolo n Uzuwukpani 19:1--24:18

A̱Ꞌisa̱ a ciɗa koɓolo n wila̱ u kutoni 25:1--40:38

1

Atakaci a uma a Isaraila

1 Na va ɗaɗa ula a̱ muku mo olobo n Yakubu aza na a banai a iɗika i Masar n esheku e le, yaba dem n aza a kpaꞋa ku ni. 2 Ele ɗa Ruben, n Saminu, n Levi, koɓolo n Yahuza, 3 n Isaka, n Zabalun, koɓolo m Bayami, 4 n Dan, n Nafutali, n Gadu, koɓolo n Ashera. 5 Dem vu le ele ɗa tsukaya amangatatsunkupa, koɓolo n Isufu vuza na ta ɗe wi ida̱shi a Masar va.

6 M megeshe ɗe ɗa Isufu n aza a̱ ni n uma a na o yongoi a ayin a nanlo dem a̱ kuwa̱i. 7 Ama ɗa aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i kumatsansanai ali ɗa a yimkpai n a̱bunda̱i. Ɗa iɗika dem i shanai n ele, ɗa o okpoi aza a utsura a na va kucina a̱ ubuta̱ dem.

8 A̱ya̱ n a̱bunda̱i a lazai ɗa mogono ma savu ma lyaꞋi tsugono a Masar vuza na u saꞋwai kuyeve Isufu n ili i na u yaꞋin ba. 9 Ɗa u danai uma a̱ ni, &lt;&lt;La̱na̱i, aza a Isaraila a yimkpa ta̱ n a̱bunda̱i, ali i a kuciga ku laꞋa tsu utsura. 10 Ta̱wa̱i tsu la̱nsa̱i uye u na tsa kushamkpa le, ɗa baci ba i ta̱ a ku laꞋa tsu a̱ ka̱bunda̱i. Ta̱wa̱ baci kuvon kuɗa̱nga̱, i ta̱ a kufuɗa o ɓolongu una̱ n irala i tsu ka̱ta̱ a̱ shilika̱ n a̱ tsu ali a suma a̱ Ka̱sukpa̱ka̱ tsu iɗika ya.&gt;&gt; 11 A ayin a nanlo ɗa aza a Masar, a zuwai aza a̱ kula̱na̱ agbashi e neke aza a Isaraila ulinga wu utsura. Ɗa a zuwai le a maꞋakai FiriꞋauna likuci i Pitom n Ramase, ubuta̱ u na u kuzuwa ucanuku. 12 Ama tsu na i o kudoku le atakaci a ulinga ɗa ta na feu ele i o kudoku kuyimkpasaka n ka̱bunda̱i nannai. Adama a ili i nanlo, ɗa aza a Masar o doku a panasakai wovon wa aza a Isaraila ka̱u. 13 Ɗa aza a Masar o doku e nekei le ulinga n a̱bunda̱i babu asuvayali. 14 A zuwai wuma u le wo okpoi n atakaci ka̱u, a̱ ubuta̱ u kuna̱na̱ ciꞋin n kuyaꞋan ki iputa̱ n ulinga wa ashina e le u na u buwai dem. A pana asuvayali e le ba, ko kenu. 15 Ɗa mogono ma Masar ma danai Sifira m Puwa, aza a na a̱ tsu ka̱na̱ limata ya a̱ma̱ci ya aza a Ibirahi, 16 &lt;&lt;Yi baci a̱ kuka̱na̱ limata i vuka va aza a Ibirahi i zuka mekere ma baci i ka̱sukpa̱ yi n wuma, kolobo ka baci ta na yu una.&gt;&gt; 17 Ama a̱ma̱ci e re a nampa a panai wovon u Ka̱shile, o tono kadanshi ko mogono ba, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i olobo a n wuma. 18 Ɗa mogono ma Masar ma me ɗekei aza a̱ kuka̱na̱ limata a ɗa we ecei le. &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i yaꞋin nannai, i ka̱sukpa̱i muku n ali ma n wuma?&gt;&gt; 19 Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;Vuzagbayin, a̱ma̱ci aza Ibirahi i tsa a̱ma̱ci a aza a Masar ba, i ta̱ n ugbamiwasuvu, a tsu matsa ta̱ kpamu muku n le kafu ci yawa.&gt;&gt; 20 Adama a nanlo ɗa Ka̱shile ka zuwakai aza a̱ kuka̱na̱ limata ya una̱singai, ɗa aza a Isaraila o doki n ka̱bunda̱i n utsura kpamu. 21 Adama a na aza a kula̱na̱ limata a pana ta̱ wovon u Ka̱shile, ɗa Ka̱shile ke nekei le limata i ka̱ci ke le.

22 Ɗa FiriꞋauna u nekei aza a̱ ni dem kadanshi ka nampa, &lt;&lt;Maku mo kolobo ma aza a Ibirahi ma na baci a matsai dem a vakangu maꞋa o Kuyene ku Nilu, ama a̱ ka̱sukpa̱ muku mi nkere n wuma.&gt;&gt;

2

Uteku tsu na a matsai Musa

1 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nampa, vuza va aza e Levi vi yoku u zuwai mekere ma aza e Levi. 2 Ɗa vuka va vi yaꞋin ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo. Ana we enei maku ma mi ta̱ n tsuloboi, ɗa u sokongi maꞋa ali wotoi u tatsu. 3 Ama ana we enei wa kufuɗa wo doku wo foɓo yi ba, ɗa u la̱nsa̱i mabana mi ikiku, ɗaɗa u paɗarai maꞋa n cirupa̱ tsu kacimba n cirupa̱ tsu nɗanga. Ɗa u zuwai maku ma punu, ɗa u bankai maꞋa a̱ ka̱kina̱ ko Kuyene ku Nilu ɗa u zura̱ngi maꞋa a kajanu. 4 Ɗa taku u shamgbai daꞋangi adama a na we ene ko yiɗa̱i i kulyaꞋa maku ma.

5 Ɗa mekere ma FiriꞋauna ma banai kusumbu ɗe o Kuɗolu ku Nilu. Ana agbashi e nkere n ni i a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ punu a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ka, ɗa we enei mabana punu uzura̱ngi a̱ mita̱. Ɗa u suki kagbashi kete ka bana ka ɗikaka yi maꞋa. 6 Ana u ɓa̱yuwa̱i maꞋa ɗa we enei mereɓu a̱ ma̱shi, ɗa u panai asuvayali a̱ ni, ɗa u danai, &lt;&lt;Na va maku ma aza a Ibirahi maꞋa.&gt;&gt;

7 Ɗa taku va u yawai, ɗa we ecei ni, &lt;&lt;M bana n la̱nsa̱ka̱ wu vuka va aza a Ibirahi, vuza na u ku woꞋoko wu maku ma?&gt;&gt;

8 Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;E, bana.&gt;&gt; Ɗa u banai gogo lo, ɗa u la̱nsa̱i a̱na̱ku a maku a. 9 Ana a̱na̱ku a maku a yawai, ɗa mekere ma FiriꞋauna ma danai ni, &lt;&lt;Ɗika mereɓu ma ka̱ta̱ vu woꞋoko mu maꞋa, ka̱ta̱ n tsupa wu.&gt;&gt; Ɗa ta na a̱na̱ku a a ɗikai maku ma ɗa o woꞋokoi ni maꞋa. 10 Ana maku ma mo gbonguroi, ɗa u ɗikai ni u bankai mekere ma FiriꞋauna, ɗa wo okpoi maku ma̱ ni. Ɗa u neꞋi ni kula Musa, u danai, &lt;&lt;Adama a na mu uta̱ka̱ yi ta̱ a̱ mini.&gt;&gt;

Musa u sumai a kubana a Midiya

11 Ana Musa u shanai utsura, kanna ke te wu uta̱i adama a na u bana we ene aza a̱ ni aza a Ibirahi. Ɗa u cinai le a kuyaꞋan ulinga wu utsura u tsugbashi. Ɗa kpamu we enei vuza va aza a Masar a kulapa vuza ni vuza va aza a Ibirahi. 12 Ana Musa u la̱na̱i dem we ene lo vuza a kinda yi ba, ɗa wu unai vuza va aza a Masar va, ɗa u ciɗa̱ngi ni lo.

13 Ana kayin ka asai, ɗa wu uta̱i kpamu, ɗa u banai ɗe, ɗa we enei aza a Ibirahi a̱ vishili a uteku u le. Ɗa we ecei vuza na ka̱ ni ka gaꞋin ba, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kulapa vuza nu?&gt;&gt;

14 Ɗa u danai, &lt;&lt;Yayi u zuwai nu vo okpo mogono ma̱ tsu n kayaꞋin ka afada ka̱ tsu? Ko vi ta̱ a kuciga va kuna mu uteku tsu na vu unai vuza va aza a Masar na̱yin?&gt;&gt; Ɗa wovon u ka̱na̱i Musa, ɗa u danai, &lt;&lt;Ashe uma e yeve ta̱ ili i na n yaꞋin va.&gt;&gt;

15 Ana FiriꞋauna u panai nannai, ɗa u la̱nsa̱i an wa kuna Musa. Ɗa Musa u sumai ɗa u banai ɗa u da̱sa̱ngi a iɗika i Midiya. Ana u yawai ɗe, ɗa u da̱sa̱ngi a̱ una̱ u kayinva. 16 Ganu va aza a Midiya wi ta̱ ni nkere n cindere. Ɗa a banai kukenuku mini adama a na a shatangu okotsu a na e ci neꞋe ushiga we eshekpu e le mini. 17 Ɗa nguɓi n yoku n yawai, ɗa o lokoi le. Ama ɗa Musa u ɗa̱nga̱i ɗa u ɓa̱nka̱i nkere ma, ɗa u ronoi mini u shatangi okotsu a, ɗa u neꞋi ushiga u le.

18 Ana nkere ma m bonoi we eshekpu e le Reyuwe, ɗa we ecei le, &lt;&lt;Yiɗa̱i ɗa i bonoi gogoꞋo nannai anana?&gt;&gt;

19 Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;Vuza va aza a Masar vi yoku ɗa u ɓa̱nka̱i tsu e ekiye a nguɓi n nanlo ma. Ali ɗa u ronokoi tsu mini ma na ci neꞋi ushiga u tsu.&gt;&gt;

20 Ɗa we ecei nkere n ni, &lt;&lt;Te ɗai vuza va wi? Yiɗa̱i i zuwai ɗa i ka̱sukpa̱i ni ɗe? Banai i ɗeke yi u ta̱wa̱ u lyaꞋa ilikulyaꞋa.&gt;&gt;

21 Ɗa Musa wu ushuki kuyongo n vuma va. Ɗa ta na vuza va u nekei ni mekere Zipura ciya̱ wo okpo yi vuka. 22 Ɗa Zipura u matsai maku mo kolobo, ɗa Musa u neꞋi ni kula Goshum, ɗaɗa, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ limoci a iɗika i pulai.&gt;&gt;

23 A̱ya̱ n a̱bunda̱i a lazai, ɗa mogono ma Masar ma̱ kuwa̱i. Ama aza a Isaraila a buwa ta̱ a̱ yura̱ adama a atakaci a ugbashi e le, ɗa a lapai una̱. Ɗa malapa mu una̱ me le adama a̱ uɓa̱nki, ma banai a̱ Ka̱shile. 24 Ɗa Ka̱shile ka panai yura̱ i le, adama a na u ciɓa ta̱ n uzuwakpani u ni n Ibirahi n Ishaku n Yakubu. 25 Ɗa Ka̱shile ke enei atakaci a aza Isaraila, ɗa u panai asuvayali e le.

3

Musa we enei maɗanga a̱ kukula̱

1 Kanna ke te, Musa a̱yi a kaguɓa ku ushiga wa akaya a̱ ni Jeturo, ganu vu Midiya. Ɗa u banai kaguɓa ka a uɓon u meremune, ɗa u banai a kusan ku Ka̱shile ku na e ci ɗeke Horebu. 2 Ta ɗe kalingata ka Vuzavaguɗu kuta̱i punu wa̱ ni a ma̱vuku ma na ma̱ ka̱na̱i akina a. Ana Musa we enei nannai ɗa u yaꞋin mereve adama a na maɗanga ma ma̱ ka̱na̱ ta̱ akina ama ma̱ kula̱ ba. 3 Ɗa u sheshei, &lt;&lt;Nini ɗai maɗanga ma ma̱ kpa̱ɗa̱i kukula̱? Ili i mereve i ɗa, yaꞋan m bana ɗevu me ene.&gt;&gt;

4 Ana Vuzavaguɗu we enei u bana ta̱ kula̱na̱ maɗanga ma, ɗa Ka̱shile ke ɗekei ni punu a maɗanga ma, &lt;&lt;Musa! Musa!&gt;&gt; Ɗa Musa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa na.&gt;&gt;

5 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yawa ɗevu ba. Foɗo ataka a̱ nu, adama a na ubuta̱ u na vi a kashani na lo va, ubuta̱ u ciɗa u ɗa. 6 Ɗa u doku u danai, mpa ɗa Ka̱shile ke eshevu, Ka̱shile ki Ibirahi, Ka̱shile ki Ishaku n Ka̱shile ka Yakubu.&gt;&gt; Ɗa Musa u za̱lika̱i kaci ka̱ ni, adama a na wi ta̱ a kupana wovon u kugasa a̱shi n Ka̱shile.

7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Me ene ta̱ atakaci a uma a̱ va̱ na ɗe a Masar. M pana ta̱ malapa mu una̱ me le, adama a atakaci a na i o kusoꞋo e ekiye a aza a̱ kula̱na̱ agbashi a Masar. Mi ta̱ ta na e kukeɓece adama e le. 8 Tsu nanlo n ta̱wa̱ ta̱ adama na mi isa le e ekiye aza a Masar. Ka̱ta̱ mu uta̱ka̱ le a̱ ubuta̱ u nampa, m banka le a iɗika i na i laꞋi n ugaꞋin n a̱bunda̱i, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱ iɗika ya aza a KanaꞋana, n aza a Hitiya, n aza a Amoriya, n aza a Periziya, n aza a Hiviya, n aza a Jebusiya. 9 Gogo na ma̱shi ma aza a Isaraila ma̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱, me ene ta̱ kpamu uteku u na aza a Masar i a kutakacika le. 10 Gogo na, mi ta̱ a̱ kusuku wu u FiriꞋauna, adama a na vu bana vu uta̱ka̱ n uma a̱ va̱ aza a Isaraila punu a Masar.&gt;&gt;

11 Ama ɗa Musa u danai Ka̱shile, &lt;&lt;Mpa ɗa tamkpamu ya, an ma kubana u FiriꞋauna adama a na mu utuka̱ aza a Isaraila punu a Masar?&gt;&gt;

12 Ɗa Ka̱shile ka danai, &lt;&lt;Mi ta̱ koɓolo n avu. Na ɗa urotu u na u kokpo wa̱ nu, a kudana mpa ɗa n suki nu, vu uta̱ka̱ baci n uma a̱ va̱ a Masar, yi ta̱ e kuneke Ka̱shile tsugbayin a kusan ku nampa.&gt;&gt;

13 Ɗa Musa wu ushuki Ka̱shile, &lt;&lt;Gogo na ta̱wa̱ baci m bana wa aza a Isaraila, ɗa n danai le, &lt;Ka̱shile ki ikaya ka̱ ɗa̱ ka̱ suku mu ta̱ n ta̱wa̱ wa̱ ɗa̱.&gt; E ece mu baci, &lt;Yayi kula ku ni?&gt; Yiɗa̱i tamkpamu ma kudana le?&gt;&gt;

14 Ɗa Ka̱shile ku ushuki Musa &lt;&lt;MPA ƊA N CI YAꞋAN MPA. Ɗaɗa ili i na va kudana aza a Isaraila, &lt;MPA ƊA u suku mu ta̱ wa̱ ɗa̱.&gt; &gt;&gt;

15 Ka̱shile ka danai Musa kpamu, &lt;&lt;Dana aza a Isaraila, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱, Ka̱shile ki Ibirahi, n Ka̱shile ki Ishaku, n Ka̱shile ka Yakubu a̱yi ɗa u suki mu wa̱ ɗa̱.&gt; Na va ɗaɗa kula ku va̱ ayin dem a kubana ko wannai, kula ku na uma a kuciɓa nu mpa ali nu ntsukaya dem.

16 &lt;&lt;Gogo na bana vu ɓolongu aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u te ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱, Ka̱shile ki Ibirahi, n ki Ishaku, n ka Yakubu ko yotsongi ka̱ci ka̱ ni wa̱ va̱ ɗa u danai mu, mpa me ene ta̱ ra̱ka̱, ili i na aza a Masar i a kuyaꞋanka ɗa̱. 17 N yaꞋan ta̱ uzuwakpani mi ta̱ a̱ ku utuka̱ ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ka̱ ɗa̱ punu na a Masar a kubana a iɗika ya aza a KanaꞋana, n aza a̱ Hitiya, n aza Amoriya, n aza a Piritiza, n aza a Heviya, n Jebusiya, a iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱.&gt;

18 &lt;&lt;Uma a i ta̱ a kupanaka wu. Ka̱ta̱ avu nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ i bana u mogono ma aza a Masar i dana yi, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Ibirahi ko yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ ni wa̱ tsu. Adama a nannai, ka̱sukpa̱ ci yaꞋan nwalu e meremune ali ayin a tatsu, adama a na ci yaꞋanka Ka̱shile Vuzavaguɗu vu tsu alyuka.&gt; 19 Ama n yeve ta̱ mogono ma Masar ma̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ i laza ba, sai n gutsuka yi nu utsura u va̱. 20 Mi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n utsura u va̱ ka̱ta̱ n takacika aza a Masar, n yaꞋan ili i mereve kakau ra̱ka̱. Ka̱ta̱ mogono ma me yeve kuka̱sukpa̱ ɗa̱ i wala.

21 &lt;&lt;Mi ta̱ a kuzuwa aza a Masar a yaꞋanka uma a̱ va̱ ili i singai. I ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kuneꞋe, yi baci a kulaza ya kulaza e ekiye agaɗa ba. 22 Vuka dem vi ta̱ a kubana u vuka va aza a Masar vu na vi ɗevu m kpaꞋa ku ni n vuka dem vu na vi ida̱shi wa̱ ni, ka̱ta̱ we ece yi ili ya azanariya ko ya azurufa ko akashi a kuꞋuka. A na i kuꞋuka muku mo olobo m muku mu nkere n ɗa̱, nannai ɗa i kulaza n uciyi wa aza a Masar.&gt;&gt;

4

Vuzavaguɗu u nekei Musa utsura u kuyaꞋan ili i mereve

1 Ɗa Musa wu ushuki, &lt;&lt;A̱ ushuku baci nu mpa tamkpamu ba, ko ɗa a iwain kupanaka mu. A dana baci, &lt;Vuzavaguɗu u ta̱wa̱ wa̱ nu ba.&gt; &gt;&gt; 2 Ɗa Vuzavaguɗu we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi n i ɗa e ekiye a̱ nu na lo va?&gt;&gt; Ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Kalangu kaꞋa.&gt;&gt; 3 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Vakangu kaꞋa a iɗika.&gt;&gt; Ɗa Musa u vakangi kaꞋa a iɗika, ɗa ka vazai koko! Ɗa u docoi n ka̱ca̱pa̱ u ka̱sukpa̱i kaꞋa. 4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Banka n kukiye ku nu vu ka̱na̱ winja u koko wa.&gt;&gt; Ɗa Musa u bankai n kukiye ku ni, ɗa u ka̱na̱i koko ka, ɗa koko ka ko bonoi kalangu e ekiye a̱ ni. 5 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;YaꞋan ili i mereve i nampa, adama a na a̱ ushuku n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le, Ka̱shile ki Ibirahi, n Ka̱shile ki Ishaku, n Ka̱shile Yakubu ko yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ ni wa̱ nu.&gt;&gt;

6 Ɗaɗa kpamu Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Uka kukiye ku nu o motogu ma̱ nu.&gt;&gt; Ɗa Musa u ukai kukiye ku ni punu, ɗa wu uta̱ka̱i kukiye ka ɗa kokpoi wa̱ri n ukutu.

7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Gogo na bonoko ku ɗa punu o motogu ma.&gt;&gt; Ana u bonokoi n ku ɗa punu, ɗa wu uta̱ka̱i, ɗa ku bonoi ciɗa ci ikyamba i na i buwai.

8 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;A iwan baci kushuku n avu, ko kushuku n ili i mereve yu ugiti, i ta̱ a̱ kushuku n ili i mereve i ire ya. 9 Ɗa baci a iwain kushuku n ili i mereve ire i nampa ya, ko kupana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu, kenuku mini punu o Kuyene ku Nilu, ka̱ta̱ vu tsungu a iɗika i ɗekpu. Mini ma na vi kenuki va, mi ta̱ o kokpo mpasa lo a iɗika i ɗekpu ya.&gt;&gt;

10 Ama ɗa Musa u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Vuzavaguɗu vu va̱, n ci yaꞋan kadanshi ka̱ta̱ kaꞋa ku uta̱ mayin ba, ali n ayin a ɗe ko n gogo na ana vi yaꞋin kadanshi nu mpa. N ci yaꞋan ta̱ kadanshi sawu koɓolo n cikeku kpamu.&gt;&gt;

11 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Yayi u nekei vuma una̱? Yayi kpamu u bonokoi ni kebebe ko kagulani? Yayi u nekei ni a̱shi ko uyimba̱? Mpa ɗa Vuzavaguɗu ba? 12 Gogo na bana, mi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu tsu na va kuyaꞋan kadanshi ka̱ta̱ n dana wu ili i na va kudansa.&gt;&gt;

13 Ama ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu yaꞋan wupa ba, suku vuza yoku u bana.&gt;&gt;

14 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa m Musa, ɗa u danai, &lt;&lt;Haruna mokoshi ma̱ nu tamkpamu vuza va aza e Levi? N yeve ta̱ u tsu dansa ta̱ mayin. Wi ta̱ lo a uye adama a na i gasa, wi ta̱ feu a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱, we ene wu baci. 15 Vi yaꞋan kadanshi n a̱yi, ka̱ta̱ vu tonuko yi i na u kudana. N kuɓa̱nka̱ ɗa̱ ta̱ n i na i kudansa n i na i kuyaꞋan.&gt;&gt; 16 A̱yi ɗa u kokpo vuza na u kuyaꞋanka uma kadanshi n una̱ u nu. Avu vi ta̱ o kokpo an Ka̱shile wa̱ ni, vu dana yi ili i na u kudansa. 17 Ama ka̱ta̱ vu ɗika kalangu ka nampa vu walaka, adama a na ka ɗaɗa va kuyaꞋanka ili i mereve.

Musa u bonoi a Masar

18 Ɗa Musa u bonoi wa akaya a̱ ni Jeturo ɗa u danai ni, &lt;&lt;YaꞋan m bono biꞋi me ene aza a̱ va̱ na ɗe a Masar ko a buwa ta̱ ɗe n wuma.&gt;&gt;

Ɗa Jeturo wu ushuki, &lt;&lt;Bana vu bono m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt;

19 Musa a̱yi biꞋi a Midiya Vuzavaguɗu u dana yi ta̱, &lt;&lt;Laza vu bono a Masar adama a na aza a na i a kuciga a kuna wu va a̱ kuwa̱ ta̱ ɗe ra̱ka̱.&gt;&gt; 20 Ɗa Musa u ɗikai muku mo olobo n ni n vuka vi ni ɗa u kumbakai le a majaki, ɗa u ka̱na̱i uye o kubono a iɗika i Masar. Ɗa u ɗikai kalangu ka̱ ni e ekiye a̱ ni. 21 Ɗa Ka̱shile ka danai Musa kpamu, &lt;&lt;Vi yawa baci a Masar vi yaꞋan ili i mereve i na n nekei nu utsura u kuyaꞋan e kelime ka FiriꞋauna. Ama mi ta̱ a kuzuwa yi wo okpo n ugbamukaci, wa̱ kuka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a laza ba. 22 Ka̱ta̱ vu dana FiriꞋauna, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu n danai i ɗaɗa na, uma a Isaraila i ta̱ tsu maku mo kolobo ma iyain ma̱ va̱, 23 N dana wu ta̱, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ yi u laza adama a na u yaꞋanka mu a̱ga̱nda̱.&gt;&gt; Ama vi iwan baci kuka̱sukpa̱ yi u laza, gogo na mi ta̱ a kuna maku ma iyain ma̱ nu.&gt; &gt;&gt;

24 Ana Musa u shamgbai a kasa a̱ ubuta̱ u yoku n limata i ni, a ayin a na i a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu ke le, ɗa Ka̱shile ka cinai ni ɗa u ɗa̱nga̱i kuna yi. 25 Ɗa Zipura vuka Musa u la̱nsa̱i katali ka alyu ɗa u kiɗai kavaja ka maku ma̱ ni, ɗa u saꞋwakai ene a Musa, ɗa u danai, &lt;&lt;Mpasa n nampa mo okpo ta̱ urotu wu ushiyi u yolo u tsu mayun ɗa.&gt;&gt; 26 Ana u danai, &lt;&lt;Vali vu savu vu na a shiyai yolo n urotu wu mpasa,&gt;&gt; wi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ku ukiɗi u kavaja. Ɗaɗa Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱i Musa n wuma.

27 Ama kafu ayin a nanlo, Vuzavaguɗu u danai Haruna, &lt;&lt;Bana e meremune vi cina Musa.&gt;&gt; Ana u banai ɗa u gasai m Musa a kusan ku Ka̱shile, ɗa u rabasai ni ɗa wo oɓongi ni. 28 Ɗa Musa u danai Haruna ili i na Vuzavaguɗu u danai ni dem u bana u dana. Ɗa kpamu u yotsongi ni ili i mereve i na Ka̱shile ka zuwai ni u yaꞋan.

29 Ɗa Musa n Haruna a banai a Masar, ɗa o ɓolongi nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mi Isaraila. 30 Ɗa Haruna u danai le ra̱ka̱ ili i na Vuzavaguɗu u danai Musa, ɗa ta na Musa u yaꞋin lo ili i mereve ya a̱ a̱shi e le. 31 Ɗa ta na a̱ ushuki. Ana a panai Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuciɓa n ele koɓolo n atakaci a na i kpamu o kusoꞋo, ɗa a̱ ɗa̱nga̱i ɗa a̱ kuɗa̱ngi, ɗa a cikpai Ka̱shile.

5

Musa n Haruna e kelime ka FiriꞋauna

1 Ana o kotsoi kudansa nu nkoshi ma aza Isaraila, ɗa Musa n Haruna a banai u FiriꞋauna ɗa a danai ni, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila u danai i ɗa na, &lt;Ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a bana a yaꞋanka mu ka̱ɗiva̱ ɗe e meremune.&gt; &gt;&gt;

2 Ɗa FiriꞋauna we ecei &lt;&lt;Yayi Vuzavaguɗu vu nanlo, vuza na n kupana kadanshi ka̱ ni ali ka̱ta̱ n ka̱sukpa̱ aza a Isaraila a laza? Mpa n yeve Vuzavaguɗu vu nanlo ba. Ma̱ a̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ i laza ba.&gt;&gt;

3 Ama ɗa Musa n Haruna a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka aza Ibirahi u yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ ni wa̱ tsu. Tsu folono wu ta̱ yaꞋan ci yaꞋan nwalu ali ayin a tatsu a kakamba adama a na tsu bana ci yaꞋanka Ka̱shile Vuzavaguɗu vu tsu alyuka. Ci yaꞋan baci nannai ba, wi ta̱ a kuna tsu m ma̱dukpa̱ ko n kotokobi.&gt;&gt;

4 Ama ɗa mogono ma Masar me ecei Musa n Haruna, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i yi a̱ kusa̱nka̱ uma kuyaꞋan ulinga u le? Kai! Bonoi ubuta̱ wu ulinga!&gt;&gt; 5 Ɗa FiriꞋauna u lyaꞋi kelime n kadanshi, &lt;&lt;Gogo na aza a Isaraila a yimkpa ta̱ ali a laꞋi aza a Masar n ka̱bunda̱i, ɗa yi a kuciga kusa̱nka̱ le ulinga.&gt;&gt;

6 A kanna ka nanlo ka, ɗa FiriꞋauna u danai aza e kelime a kinda agbashi a Masar, n aza kinda ulinga u tsugbashi wi Isaraila. 7 &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i kuneke uma a nampa ciꞋiwa̱ adama a na a yaꞋanka iputa̱ tsu na a kiwanai. Ka̱sukpa̱i le a bana a̱ la̱nsa̱ n ka̱ci ke le. 8 Zuwai le a yaꞋan ka̱bunda̱i ki iputa̱ ka tsu na a kiwanai, ka̱ta̱ i jebeke le ka̱bunda̱i ki iputa̱ ka ba. Wonvoli u ɗa le, i ɗaɗa i zuwai ɗa i a kuyaꞋanka mu ma̱shi n ka̱sukpa̱ le a bana a kakamba a yaꞋanka Ka̱shile ke le alyuka. 9 Nekei le ulinga wa atakaci ka̱ta̱ a lyaꞋa kelime n kuyaꞋan, nannai wi ta̱ a kuzuwa le a̱ kpa̱ɗa̱ kuciya̱ kofon ka na a kupana aꞋuwa a nampa.&gt;&gt;

10 Ɗa aza a kinda ulinga u tsugbashi n aza a kinda agbashi a banai ɗa a danai uma ili i na FiriꞋauna u danai. &lt;&lt;Mi o kudoku me neke ɗa̱ ciꞋiwa̱ ba. 11 Banai i la̱nsa̱ tsu ɗa n ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na baci de dem i kuciya̱ tsu ɗa. Ama i lyaꞋa kelime n kuyaꞋan ka̱bunda̱i ki iputa̱ tsu na cau yi ishi a kuyaꞋansa.&gt;&gt; 12 Ɗa uma a a wacuwai a kubana a̱ ubuta̱ dem punu a iɗika i Masar a̱ kula̱nsa̱ ili i na a ci yaꞋanka ciꞋiwa̱. 13 Ama aza a kinda ulinga u tsugbashi wa o doku a gbarai le ka̱u, ɗa a̱ ka̱na̱i kudana le. &lt;&lt;Kanna de dem i yaꞋan iputa̱ tsu ka̱bunda̱i ka na yi ishi i ci yaꞋansa tsu ayin a na e ci neke ɗa̱ ciꞋiwa̱.&gt;&gt; 14 Ɗa aza e kelime a kinda agbashi a Masar a fabai aza Isaraila aza a na i a kinda aza ulinga u tsugbashi wa, ɗa e ecei. &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kuzuwa agbashi a a yaꞋan iputa̱ na̱yin ko anana a shatangu tsu na ishi a kuyaꞋansa?&gt;&gt;

15 Ɗa aza a kinda ulinga u tsugbashi a Isaraila a banai u FiriꞋauna ɗa a̱ sa̱la̱ka̱i ni. &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai agbashi a̱ nu nannai? 16 Babu vuza na u nekei tsu ciꞋiwa̱, ɗa kpamu a danai tsu &lt;YaꞋin iputa̱ tsu na cau yi ishi a kuyaꞋansa.&gt; A̱ ka̱na̱i kulapasa tsu gbani na lo ta na unushi u tsu u ɗa ba, unushi u uma a̱ nu a ɗa.&gt;&gt;

17 Ɗa FiriꞋauna wu ushuki, &lt;&lt;Na lo dem i yoku i ɗa ba, wonvoli u ɗa. Ɗaɗa yi a kudanasa, &lt;YaꞋan tsu bana ci yaꞋanka Vuzavaguɗu alyuka.&gt; 18 Walai i bono a̱ ubuta̱ wu ulinga. Babu vuza na u kuneke ɗa̱ ciꞋiwa̱, ama mayun ɗa sai i yaꞋan ka̱bunda̱i ki iputa̱ tsu na yi ishi i ci yaꞋansa.&gt;&gt;

19 Aza a kinda aza ugbashi a Isaraila e yeve ta̱ gogo na a uwa ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a gbayin, ana a danai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i jebe ka̱bunda̱i ki iputa̱, i kpa̱ɗa̱ kuyawa tsu na cau yi ishi i ci yaꞋansa a kanna dem ba.&gt;&gt; 20 Ana a̱ uta̱i a̱ ka̱sukpa̱i FiriꞋauna, ɗa a gasai m Musa n Haruna aza a na ishi ɗe a kuvana le. 21 Ɗa a danai Musa n Haruna va, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu we ene ili i na i yaꞋin ka̱ta̱ u yaꞋanka ɗa̱ afada. I zuwai tso okpoi nu mpasa m gbani-gbani u FiriꞋauna nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni feu. Gogo na i ɗikai kotokobi ɗa i nekei le e ekiye adama a na a una tsu.&gt;&gt;

Uzuwakpani u wishi

22 Ɗa Musa u bonoi u Vuzavaguɗu ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, yiɗa̱i i zuwai ɗa vi nekei uma a̱ nu atakakaci nannai? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu suki mu? 23 Ali n ayin a na m banai u FiriꞋauna n kula ku nu adama a na n yaꞋanka yi kadanshi, u doku ta̱ u zuwaka uma a̱ nu atakaci n a̱bunda̱i. Ko ili vi keɓece adama a na vi isa le ba.&gt;&gt;

6

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Gogo na ve kene ta̱ ili i na n kuyaꞋanka FiriꞋauna. N kukiye ku utsura ku va̱ wi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ le a wala, n utsura u va̱ wi ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le punu a iɗika ya.&gt;&gt;

2 Ka̱shile ka danai Musa, &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 3 N yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ va̱ wi Ibirahim, n Ishaku, n Yakubu, tsu Ka̱shile MalaꞋimili. Ama n ka̱sukpa̱ e yeve mu n utsura u kula ku va̱ ku Vuzavaguɗu ba. 4 N YaꞋan ta̱ uzuwakpani n ele n kuneke le iɗika i KanaꞋana, i na a̱ da̱sa̱ngi a kuyaꞋan limoci. 5 Gogo na m pana ta̱ yura̱ ya aza a Isaraila, aza na aza a Masar a zuwai a ugbashi, ɗa n ciɓai nu uzuwakpani u va̱. 6 Adama a nannai, dana aza a Isaraila, &lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu, mi ta̱ a̱ kuta̱ka̱ ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ka aza a Masar, ka̱ta̱ n neke ɗa̱ uba̱ruwi a̱ ubuta̱ u tsugbashi wa, ka̱ta̱ mi isa ɗa̱ n utsura we ekiye a̱ va̱, ka̱ta̱ n neke le atakaci a gbayin. 7 Ka̱ta̱ m bonoko ɗa̱ uma a̱ va̱, ka̱ta̱ mpa tamkpamu mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ɗaɗa i kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu vu ɗa̱ n Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu utuka̱i ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ka aza a Masar. 8 Mi ta̱ a kubanka ɗa̱ a iɗika i na n yaꞋin akucina n kuneke Ibirahim, n Ishaku n Yakubu. Mi ta̱ e kuneke ɗa̱ i ɗa yo okpo ya ili yi uka̱ni i ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt; &gt;&gt; 9 Musa u danai aza a Isaraila kadanshi ka nampa, ama ɗa a iwain kupanaka yi adama a una̱mgbi u ka̱tsuma̱ n atakaci a na i o kusoꞋo a̱ ubuta̱ wu ugbashi.

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 11 &lt;&lt;Bana vu dana FiriꞋauna mogono ma Masar u ka̱sukpa̱ uma a Isaraila a̱ uta̱ punu a iɗika i ni.&gt;&gt; 12 Ama ɗa Musa wu ushuki Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Uma a Isaraila a panaka mu baci ba, nini ɗai tamkpamu FiriꞋauna u kupanaka mu, mpa na mi a kadanshi n cikeku?&gt;&gt;

Tsukaya tsu Musa n Haruna

13 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna kakuna adama a aza a Isaraila n FiriꞋauna mogono ma Masar. U danai le a̱ uta̱ka̱ n aza a Isaraila punu a iɗika i Masar.

14 Na va ɗaɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mi iꞋuwa ya aza a Isaraila. Muku mo olobo n Ruben, maku ma iyain mi Isaraila ele ɗa, Enoku m Palu, n Hezuron, n Karimi. Ele na ɗa okpoi mogbodo mo Ruben. 15 Muku mo olobo n Simiyon ele ɗa Jemuwelu, n Jamin, n Ohadu, n Jaki, n Zoharu, n Shawu, vuza na vuka va aza a KanaꞋana vu matsai, na va ɗaɗa mogbodo ma Simiyon. 16 Na va ɗaɗa ula a̱ muku mo olobo n Levi, yaba dem n tsumani ci ni, ele ɗa Geshon, n Kohatu, m Merari. Levi wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kamangankupa n e cindere (137) kafu u kuwa̱. 17 Muku mo olobo n Geshon yaba dem m mogbodo ma̱ ni ele ɗa Libini n Shime. 18 Muku mo olobo n Kohatu ele ɗa Amuram n Iziharu n Heburon n Uziyelu. Kohatu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n kamangankupa n tatsu (133), kafu u kuwa̱. 19 Muku mo olobo m Merari, ele ɗa Mahali m Mushi. Ele ɗa umaci u Levi, yaba dem m mogbodo ma̱ ni.

20 Amuram u zuwai Jokabe taku ve esheku a̱ ni, ɗa u matsakai ni Haruna m Musa. Amuram wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kamangankupa n e cindere (137) kafu u kuwa̱. 21 Muku mo olobo n Iziharu ele ɗa Kora, n Nefeku, n Zikiri. 22 Muku mo olobo n Uziyelu ele ɗa Mishayel, n Elizafan, n Sitiri.

23 Haruna u zuwai Elisheba mekere ma Aminadabu vangu vu Nashon, ɗa u matsakai ni Nadabu, n Abihu, n Eliyaza, n Itama. 24 Muku mo olobo n Kora ele ɗa Asiru, n Elikana, n Abiyasafa. Na va ɗaɗa mogbodo ma Kora.

25 Eliyaza maku ma Haruna u zuwai mekere me Putiyelu, ɗa u matsakai ni Finihasu. Aza na okpoi aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a iꞋuwa i Levi m mogbodo me le.

26 Haruna vu nampa va m Musa va, ele ɗa aza a na Vuzavaguɗu u yaꞋankai kadanshi, &lt;&lt;Uta̱ka̱i n aza a Isaraila a iɗika i Masar ka̱tsura̱-ka̱tsura̱.&gt;&gt; 27 Musa n Haruna ele ɗa a yaꞋin kadanshi n FiriꞋauna mogono adama a na u ka̱sukpa̱ a̱ uta̱ka̱ n aza a Isaraila a iɗika i Masar.

Haruna u yaꞋin kadanshi a̱ una̱ u Musa

28 A kanna ka na Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa a iɗika i Masar, 29 u danai ni, &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu, dana FiriꞋauna mogono ma Masar ili i na n danai nu dem.&gt;&gt;

30 Ama Musa u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;A na wo okpoi mpa mi ta̱ a kadanshi n cikeku, nini ɗai FiriꞋauna u kupanaka mu?&gt;&gt;

7

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Pana, mi ta̱ o kubonoko wu an Ka̱shile u FiriꞋauna. Mokoshi ma̱ nu Haruna wi ta̱ o kokpo an keneki ka na ka kuyaꞋan kadanshi n una̱ u nu. 2 Vu dana yi ili i na n tonokoi nu dem. Ka̱ta̱ a̱yi Haruna u dana FiriꞋauna u ka̱sukpa̱ aza a Isaraila a̱ uta̱ punu a iɗika i ni. 3 Ama mi ta̱ a kuzuwa FiriꞋauna ugbamukaci. Ka̱ta̱ n doku kpamu urotu wi ili i mereve i va̱, a iɗika i Masar, 4 ko n nannai FiriꞋauna wi ta na a kupanaka ɗa̱ ba. Ka̱ta̱ mpa n neke aza a Masar atakaci n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ mu uta̱ka̱ uma a̱ va̱ aza a Isaraila kakau. 5 Ayin a na baci m ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku va̱ wa aza a Masar, ciya̱ mu utuka̱ n aza a Isaraila a̱ ka̱tsuma̱ ke le, i ta̱ e kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 6 Musa n Haruna a yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai le. 7 A ayin a na a banai a yaꞋankai FiriꞋauna kadanshi, Musa wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shi. A̱yi Haruna tamkpamu wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shi n a tatsu.

Kalangu ka Haruna ka vazai koko

8 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna, 9 &lt;&lt;FiriꞋauna u dana baci, &lt;YaꞋin ili i mereve,&gt; vu dana Haruna, &lt;Ɗika kalangu ka̱ nu, vu vakangu kaꞋa a iɗika e kelime ka FiriꞋauna.&gt; kaꞋa ki ta̱ a kuvaza koko.&gt;&gt;

10 Ɗa Musa n Haruna a banai u FiriꞋauna a yaꞋin ili i na Vuzavaguɗu u danai le. Ana a yawai, ɗa Haruna u vakangi kalangu ka̱ ni lo a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna n anan taji a̱ ni, ɗa ta na ka vazai koko. 11 Ɗa FiriꞋauna u ɗekei aza e kuyeve n aza a̱ kula̱na̱ a̱ ni, n oboci a aza a Masar, ɗaɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ili i mereve i nanlo feu derere. 12 Yaba dem vi le feu ɗa u vakangi kalangu ka̱ ni a iɗika ɗa ta na a vazai oko. Ama ɗa kalangu ka Haruna ko soɗongi alangu e le ra̱ka̱. 13 Ko n nannai, ɗa FiriꞋauna u doku ɗa u yaꞋin ugbamukaci, ɗa u kpa̱ɗa̱i kupanaka le, uteku u na Vuzavaguɗu u danai ɗe.

Ma̱dukpa̱ ma na Mini mo bonoi mpasa

14 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;FiriꞋauna wi ta̱ n ugbamukaci n a̱bunda̱i, u iwain kuka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a laza. 15 Bana u FiriꞋauna n usana, ayin a na wi a̱ kuta̱ a kubana e kuyene ku Nilu. Ka̱ta̱ vu vana yi ɗe a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ kuyene ka, vi ɗika kalangu ka na ka vazai koko ka. 16 Ka̱ta̱ vu dana yi, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Ibirahim, u suku mu ta̱ wa̱ nu u danai vu ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a wala a bana a cikpa mu na ɗe e meremune, ama ali n gogo na vu iwain kushuku. 17 Pana ili i na Vuzavaguɗu u danai, nannai ɗa ve kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu. N kalangu ka na ki e kukiye ku va̱ na, mi ta̱ a kulapa mini ma̱ Nilu ka̱ta̱ mo bono mpasa. 18 Adan a na i punu a̱ mini ma i ta̱ a̱ kukuwa̱, mini kpamu mi ta̱ o kokpo n ushami tsu na aza Masar a kufuɗa o doku o soꞋo mini ma ba.&gt; &gt;&gt; 19 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Dana Haruna &lt;U ɗika kalangu ka̱ ni, ka̱ta̱ u shamgba u sapangu nɗolu m Masar ni nyeneke n adaɓa n ayinva a na o koꞋi dem. I ta̱ o kokpo mpasa, ali m mini ma na mi lo a̱ ndiki n okotsu koɓolo n ogbodo a iɗika i Masar dem.&gt; &gt;&gt;

20 Ɗa Musa n Haruna a yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai le a yaꞋan. Ɗa Haruna u ɗengusa̱i kalangu ka̱ ni lo e kelime ka FiriꞋauna n anan taji a̱ ni dem lo a kinda. Ɗa u lapai Kuyene ku Nilu, ɗa ko okpoi mpasa. 21 Adan a na i punu a̱ mini ma a̱ kuwa̱i. Ɗa mini ma shamai ka̱u, ali aza a Masar a fuɗa o doku soꞋo ba. Ɗa mini dem a iɗika i Masar mo okpoi mpasa.

22 Ama oboci a Masar a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ili i tsuboci i le, ɗa feu o bonokoi mini ma mpasa. Ɗa ka̱ɗu ka FiriꞋauna ko doku ka gbamasakai, u ciga kupanaka Musa ele n Haruna ba, tsu na Vuzavaguɗu u danai. 23 Ɗa FiriꞋauna u lazai o kubono e kefeku ka̱ ni, ko ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ muɗa̱ adama a ili i nampa ya ba. 24 Ɗa aza a Masar dem a̱ ga̱va̱i ayinva a̱ ka̱ga̱Ꞌin ke kuyene ku Nilu a̱ kula̱nsa̱ mini mo kusoꞋo adama a na o doku a fuɗa o soꞋo mini me kuyene ma ba.

Ma̱dukpa̱ mo opoɗo

25 Ayin e cindere a lazai ana Vuzavaguɗu u la̱nga̱sa̱i Kuyene ku Nilu.

8

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Bana u FiriꞋauna ka̱ta̱ vu dana yi, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a wala adama a na a̱ ciya̱ a bana a cikpa mu. 2 Ama vu sa̱nka̱ le baci kulaza, mi ta̱ a̱ kutuka̱ m ma̱dukpa̱ mo opoɗo punu a iɗika i nu dem. 3 Kuyene ku Nilu ki ta̱ a kushana n opoɗo. I ta̱ a̱ kuta̱ ka̱ta̱ a uwa e kefeku ka̱ nu, n kunu ku kasa ku nu ali a gaɗi vu kajiba ka̱ nu, n iꞋuwa ya aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a ulinga a̱ nu, n uma a̱ nu ra̱ka̱. I ta̱ kpamu a kuꞋuwa e kenle ka̱ kuya̱na̱ koɓolo m masasu ma kulapaka kiya ka akala dem. 4 Opoɗo a i ta̱ a kuɗikpangusu n a carai nu n uma a̱ nu dem, koɓolo n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu feu.&gt; &gt;&gt; 5 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Dana Haruna, &lt;Ɗengusa̱ kalangu ka na ki e kukiye ku nu vu sapangu nɗolu dem, ni nyeneke, n adaɓa. Opoɗo i ta̱ a̱ kuta̱ a Masar, ka̱ta̱ a pala iɗika ya.&gt; &gt;&gt;

6 Ɗa Haruna u ɗengusa̱i kukiye ku ni, ɗa u sapangi nɗolu m Masar dem, ɗa a̱ uta̱ka̱i n opoɗo a na a palai ubuta̱ dem. 7 Ɗa oboci e le feu ɗa a yaꞋin nannai n utsura u le, a zuwai opoɗo a̱ uta̱i punu a iɗika ya. 8 Ɗa FiriꞋauna u ɗekei Musa n Haruna ɗa u danai le, &lt;&lt;Folonokoi mu Vuzavaguɗu adama a na u takpaka mu ma̱dukpa̱ mo opoɗo ma mpa n uma a̱ va̱, mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ uma a̱ nu a wala a bana a yaꞋanka Vuzavaguɗu alyuka.&gt;&gt; 9 Ɗa Musa u danai FiriꞋauna, &lt;&lt;N neke wu ta̱ tsugbayin. Zagba ayin a na vi cigai n folono Vuzavaguɗu adama a̱ nu n uma a̱ nu, ciya̱ avu m kpaꞋa ku nu yu uvuka m ma̱dukpa̱ mo opoɗo ma, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ a na i o Kuyene ku Nilu koci.&gt;&gt; 10 Ɗa FiriꞋauna u danai, &lt;&lt;Mkpa vu nampa.&gt;&gt; Ɗa Musa u danai, &lt;&lt;M pana ta̱, mi ta̱ a kuyaꞋan tsu na vu danai, adama a na vu yeve ta̱ babu vuza na wi lo tsu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. 11 Opoɗo a i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ wu m kpaꞋa ku nu, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu, n uma a̱ nu, a na o kokpo koci a ɗaɗa a na i o Kuyene ku Nilu.&gt;&gt; 12 Ana Musa n Haruna a̱ uta̱i ɗa a̱ ka̱sukpa̱i FiriꞋauna, ɗa Musa u yaꞋin kavasa a kubana u Vuzavaguɗu ciya̱ u takpa ma̱dukpa̱ mo opoɗo ma na u tuka̱i FiriꞋauna. 13 Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin tsu na Musa u folonoi, ɗa opoɗo a na i a kpaꞋa n a na i o oyonto n ashina dem a̱ kuwa̱i. 14 Ɗaɗa o ɓolongi opoɗo a otoro-otoro, ali ɗa iɗika ya yo okpoi n ushami.

15 Ama ana FiriꞋauna we enei ukuna wo opoɗo wa u jebe ta̱, ɗa u doku u yaꞋin ugbamukaci. U panaka Musa n Haruna ba, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai ɗe.

Ma̱dukpa̱ mi ikurukpatai

16 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Dana Haruna, &lt;Ɗengusa̱ kalangu ka̱ nu ka̱ta̱ vu lapa iɗika. Kubuta̱ ki iɗika ku na ku ɗa̱nga̱i ki ta̱ o kokpo ikurukpatai a iɗika i Masar ra̱ka̱.&gt; &gt;&gt; 17 Ɗa ta na a yaꞋin nannai, ana Haruna u ɗengusa̱i kalangu ka̱ ni, ɗa u lapai iɗika ɗa kubuta̱ ku ɗa̱nga̱i. Ɗa ta na ko okpoi ikurukpatai, ɗa ikurukpatai ya i ka̱na̱i kutakacika uma a Masar ra̱ka̱, ali nu nnama n le dem. Ɗa kubuta̱ ki iɗika ka dem ko okpoi ikurukpatai. 18 Ama ana oboci e le a cigai kuyaꞋan nannai n ciboci ci le, a fuɗa ba. Ko n nannai dem, ɗa ikurukpatai i ka̱na̱i kutakacika uma nu nnama.

19 Ɗa oboci a danai FiriꞋauna, &lt;&lt;Na va gbani ɗa ba, kukiye ku Ka̱shile ku ɗa.&gt;&gt; Ama ka̱ɗu ka FiriꞋauna ko doku ka gbamasakai, ali ɗa u iwain kupana. Uteku u na Vuzavaguɗu u danai ɗe.

Ma̱dukpa̱ ma ayun

20 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗenga̱ mkpaꞋa n usana, vu gasa n FiriꞋauna ayin a na wi a kubana e kuyene ka, ka̱ta̱ vu dana yi, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a laza a bana a yaꞋanka mu a̱ga̱nda̱. 21 Vu ka̱sukpa̱ baci uma a̱ va̱ a lazai ba, mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ n ka̱kuma̱ ka ayun, avu n aza a̱ nu, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu dem, n iꞋuwa i le. Punu a iꞋuwa ya aza a Masar yi ta̱ a kushana n ayun, ali a̱ kimba̱i iɗika dem.

22 &lt;&lt;&lt;Ama a kanna ka nanlo, mi ta̱ a kukanza iɗika i Goshon a̱ ubuta̱ u na uma a̱ va̱ i, ayun a kusaꞋwa ɗe ba. Adama a na vi yeve a na mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ kpamu punu a iɗika i nampa. 23 Mi ta̱ a kuzuwa urotu u na u kupecuku uma a̱ va̱ n uma a̱ nu, urotu wi ili i mereve i nampa yi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ makpaꞋa.&gt; &gt;&gt;

24 Ɗa ta na Vuzavaguɗu u yaꞋin nannai. U suꞋuki m ma̱dukpa̱ ma ayun a kubana e kefeku ka FiriꞋauna, n iꞋuwa ya aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni a Masar dem, ɗa iɗika ya kpamu i ka̱na̱i kuna̱mgba̱ n ka̱kuma̱ ka ayun ka. 25 Ɗa FiriꞋauna u ɗekei Musa n Haruna u danai, &lt;&lt;Banai i yaꞋanka Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka alyuka punu na a iɗika ya.&gt;&gt; 26 Ɗaɗa Musa u danai, &lt;&lt;Nannai va u yaꞋan ba. Alyuka a na tsa kuyaꞋanka Ka̱shile Vuzavaguɗu vu tsu i ta̱ o kokpo ili yu unata a kubana wa aza a Masar. E ene tsu baci a kuyaꞋan alyuka a ili yu unata n a̱shi e le, i a kuvara tsu n atali ba? 27 U gaꞋan ta̱ ci yaꞋan nwalu n ayin a tatsu e meremune, ci yeve ci yaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu alyuka tsu na u danai.&gt;&gt; 28 Ɗa FiriꞋauna u danai, &lt;&lt;N kuka̱sukpa̱ ɗa̱ ta̱ i bana i yaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ alyuka e meremune. Ama ka̱ta̱ i bana daꞋin ba, gogo na yaꞋankai mu kavasa biꞋi feu.&gt;&gt; 29 Ɗa Musa u danai, &lt;&lt;N ka̱sukpa̱ baci na mi ta̱ a kuvasa u Vuzavaguɗu ka̱ta̱ mkpaꞋa u takpa ma̱dukpa̱ ma ayun ma u FiriꞋauna, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu, n uma a̱ nu dem. Ama mi ta̱ a kuɓarangu wu, ka̱ta̱ vu doku vi ya̱nsa̱ tsu ba, vu doku vu sa̱nka̱ uma kubana kuyaꞋanka Ka̱shile ke le alyuka ba.&gt;&gt; 30 Ɗa Musa u ka̱sukpa̱i FiriꞋauna, u banai u yaꞋin kavasa a kubana u Vuzavaguɗu ciya̱ u takpa ma̱dukpa̱ ma. 31 Vuzavaguɗu u yaꞋin tsu na Musa u folonoi, ɗa u takpai ma̱dukpa̱ ma ayun ma u FiriꞋauna, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, n uma a̱ ni dem ko kayun ke te ka buwa ba. 32 Ama FiriꞋauna u doku u yaꞋin ugbamukaci, u ka̱sukpa̱ uma a a laza ba.

9

Ma̱dukpa̱ mi ilikuzuwa

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Bana u FiriꞋauna vu dana yi ili i na Vuzavaguɗu u danai, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza Ibirahi ka danai i ɗaɗa na, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a laza adama a na a bana a cikpa mu.&gt;&gt; 2 Ama vi iwan baci kuka̱sukpa̱ le, ɗa vi lyaꞋi kelime n kuka̱na̱ le, 3 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kusuku m ma̱dukpa̱ a̱ ubuta̱ wi ilikuzuwa i ɗa̱ i na i tsu guɓa, nraɗika, ni njaki, n odoku, n arakuma, n anaka koɓolo ni nkyon. 4 Ama Vuzavaguɗu wi ta̱ a kukanza kuzuwa ka aza a Isaraila ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ ka aza a Masar, adama a na ko kuzuwa ku te ka aza a Isaraila ki lo a̱ kukuwa̱ ba.&gt; &gt;&gt; 5 Vuzavaguɗu u zuwai ayin ɗa u danai, &lt;&lt;MkpaꞋa mi ta̱ a kuyaꞋan ili i nampa punu a iɗika ya.&gt;&gt;

6 Ana kayin ka asai, ɗa ta na Vuzavaguɗu u yaꞋin nannai. Ɗa kuzuwa ka aza a Masar ra̱ka̱ ku kuwa̱i, ama ko winja u te u kuzuwa wa aza Isaraila u kuwa̱ ba. 7 Ɗa FiriꞋauna u zuwai uma adama a na o goɗumo, ɗa a cinai mayun ɗa, ko manama me te ma aza a Isaraila ma̱ kuwa̱ ba. Ama FiriꞋauna u buwa ta̱ n ugbamukaci, u iwain kuka̱sukpa̱ uma a a laza.

Ma̱dukpa̱ ma amici

8 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna, &lt;&lt;Shatangi ekiye a̱ ɗa̱ n kokomo ka na ki lo e kenle, ka̱ta̱ Musa u bula̱ngu kaꞋa lo a̱ wunla̱i a̱ a̱shi a FiriꞋauna. 9 Kubuta̱ ku kokomo ka ki ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a iɗika i Masar dem. Ayin a nanlo mɓa̱la̱ ma amici mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ikyamba i uma nu nnama dem, punu a iɗika i Masar.&gt;&gt;

10 Ɗa e kenuki kokomo e kenle ɗa a lazai a banai a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna, ɗa Musa u vishangi kokomo ka a̱ wunla̱i e kelime ka FiriꞋauna, ɗa gogo lo amici a̱ ka̱na̱i yaba dem a̱ ubuta̱ wa ali nu nnama dem. 11 Ali n oboci a feu a fuɗa a shamgba kelime ka Musa ba, adama a na ele feu amici a̱ ka̱na̱ le ta̱ koɓolo n aza a Masar a na a buwai dem. 12 Ama ɗa Vuzavaguɗu u doku u zuwai FiriꞋauna u yaꞋin ugbamukaci ɗa u iwain kupanaka le, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa ɗe.

Ma̱dukpa̱ ma̱ mini ma atali

13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ mkpaꞋa n usana vu bana u FiriꞋauna vu dana yi, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a laza a bana a cikpa mu. 14 Ko kpamu n gogo na mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu m ma̱dukpa̱, avu n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu, n uma a̱ nu dem. Adama a na vi yeve babu vuza na wi tsu va̱ punu a aduniyan dem. 15 Mi ishi baci de m faba wu ɗe n uma a̱ nu m ma̱dukpa̱, vi ishi a kubuwa lo n wuma a aduniyan a nampa ba. 16 Ama n ka̱sukpa̱ wu ta̱ n wuma adama a na n yotsongu wu utsura u va̱. Ka̱ta̱ uma a sala kula ku va̱ aduniyan ra̱ka̱. 17 Ama ali n gogo na vu buwai a kucikpa ka̱ci ka̱ nu, ɗa vi iwain kuka̱sukpa̱ le a laza. 18 MkpaꞋa nahannai mi ta̱ o kuyoꞋo mini ma atali ma wuya-wuya ma na ka̱ta̱ a saꞋwai kuyoꞋo ba, ali n ayin a na a yaꞋin iɗika i Masar. 19 Dana uma o bonoko n ilikuzuwa i nu n ili i na vi ni ɗa pulai dem a kpaꞋa, adama a na vuza na baci ko manama ma na mi pulai ma na mini ma atali ma saꞋwai mi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt; &gt; &gt;&gt; 20 Aza a gba̱ra̱-gba̱ra̱ a FiriꞋauna o yoku a na i a kupana wovon wi ili i na Vuzavaguɗu u danai, ɗa a yaꞋin gogoꞋo o bonokoi agbashi e le n kuzuwa ku le asuvu a kpaꞋa. 21 Ama aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kukeɓece n kadanshi ka Vuzavaguɗu a̱ ka̱sukpa̱i kuzuwa ku le n agbashi e le feu pulai.

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗengusa̱ kukiye ku nu a kubana gaɗi adama a na mini ma atali ma̱ yikpa̱ u uma dem nu nnama n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina a Masar.&gt;&gt; 23 Ɗa Musa u ɗengusa̱i kalangu ka̱ ni gaɗi, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin ulaɗi u gbangam u na u tsu akana ali a̱ kuta̱wa̱ a iɗika, ɗa u lapai akpanga ɗa u yoꞋi mini ma atali a iɗika i Masar dem. 24 Mini ma atali n ulaɗi ka̱u nannai, u saꞋwa kuyaꞋan a iɗika i Masar ba. Nava ɗaɗa mini ma atali ma gbani-gbani ma na a saꞋwai kuyaꞋan a iɗika i Masar ali n ayin a na e yevei ubuta̱ u nanlo n kula Masar. 25 A iɗika i Masar dem mini ma atali ma̱ la̱nga̱sa̱i ili i na yi e keteshe ra̱ka̱, uma nu nnama dem. Ma̱ la̱nga̱sa̱i ica̱Ꞌa̱shi dem, ali mo koɗosoi nɗanga ra̱ka̱. 26 Ama ubuta̱ u na u kpa̱ɗa̱i kuyoꞋo mini ma atali ma koci u ɗaɗa Goshon, ubuta̱ u na aza a Isaraila i. 27 Ɗa FiriꞋauna u suki a bana e ɗeke Musa n Haruna, ɗa u danai, &lt;&lt;Gogo na n yaꞋan ta̱ unushi, Vuzavaguɗu mayun ɗa wi, ama mpa n uma a̱ va̱ ci n ukuna u mayun ba. 28 Tsu folono wu ta̱ folonoko tsu Vuzavaguɗu, akpanga m mini ma atali ma na Ka̱shile ka̱ suꞋuki tsu va ma yawa tsu ta̱. Mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ i laza gogo na, yo kudoku ya shamgba na ba.&gt;&gt; 29 Ɗa Musa wu ushuki, &lt;&lt;Gogo na mu uta̱ baci pulai vi likuci mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ ekiye a̱ va̱ gaɗi n vasa. Ayin a na baci mini ma atali n akpanga a shamgbai vi ta̱ e kuyeve iɗika ya yi ta̱ ekiye a Vuzavaguɗu. 30 Ama n yeve ta̱ avu n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu ya kupana wovon u Ka̱shile Vuzavaguɗu ba.&gt;&gt; 31 A ayin a na lo falas* m bali† a̱ na̱mgba̱ ta̱ ra̱ka̱ adama a̱ mini ma atali ma, bali a̱ kupusa̱ falas tamkpamu a kuyaꞋan a̱pa̱lu. 32 Ama alkama n ityawan i na̱mgba̱ ba adama a na ayin e kugeꞋwe e le a yawa ba. 33 Ana Musa u ka̱sukpa̱i ubuta̱ u FiriꞋauna a pulai vi likuci ɗa u ɗengusa̱i ekiye a̱ ni gaɗi, ɗa u ka̱na̱i avasa u Vuzavaguɗu. Ɗaɗa mini ma atali n akpanga a shamgbai, ɗa mini ma̱ ka̱sukpa̱i kuyoꞋo a iɗika ya dem. 34 Ana FiriꞋauna we ene mini, m mini ma atali n akpanga a ma laza ta̱, ɗa u yaꞋin unushi kpamu. A̱yi n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni a kpanduki a̱ɗu e le. 35 Ɗa FiriꞋauna u doku u kpanduki ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa u sa̱nka̱i aza a Isaraila ku laza, uteku u na Vuzavaguɗu u danai Musa ɗe.

10

Ma̱dukpa̱ ma akyuꞋun

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Bana u FiriꞋauna adama a na mpa m kpanduku ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, adama a na n yaꞋan ili i mereve i nampa e mere me le, 2 adama a ili i nampa, yi ta̱ a kufuɗa ya dana muku n ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ nu n tsu na n yaꞋin wuya-wuya n aza a Masar n tsu na n yaꞋin ili i mereve i va̱. A̱ɗa̱ kpamu ta i kuyeve nannai a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

3 Ɗa Musa n Haruna a banai u FiriꞋauna ɗa a danai ni, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza Ibirahi ka danai i ɗaɗa na, &lt;Ali wannai ɗai va̱ kuka̱sukpa̱ kuyaꞋan a̱ra̱ɗi a kubana a̱ va̱? Ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a laza, adama a na a bana a cikpa mu. 4 Vi iwan baci kuka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ a laza, mkpaꞋa mi ta̱ a̱ kutuka̱ n akyuꞋun a iɗika i nu. 5 I ta̱ a kuyimkpa ali a pala iɗika dem ali babu vuza na u kufuɗa we kene iɗika ya, ka̱ta̱ a takuma ilikulyaꞋa i na yi ishi lo i na mini ma atali ma nusai, nu nɗanga n na mi o kugbomguro a ashina a̱ ɗa̱. 6 I ta̱ a kushana a iꞋuwa i nu n iꞋuwa ya aza a gba̱ra̱-gba̱ra̱ koɓolo n iꞋuwa ya aza a Masar dem. Ili i nampa ko ikaya i nu ko anan dada a̱ nu n ayin a na a̱ ta̱wa̱i a iɗika i nampa ali a̱ kuta̱wa̱ anana, ka̱ta̱ a saꞋwa kene i ɗa ba.&gt; &gt;&gt; Ɗa Musa u lazai u ka̱sukpa̱i FiriꞋauna.

7 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n FiriꞋauna a danai ni, &lt;&lt;Wana ɗai vuma vu nampa u kuka̱sukpa̱ kuzuwaka tsu maza? Ka̱sukpa̱i aza Isaraila a bana a cikpa Ka̱shile Vuzavaguɗu vi le. Gogo na i yeve a na iɗika i Masar i na̱mgba̱i ba?&gt;&gt;

8 Ɗa o bonokoi Musa n Haruna u FiriꞋauna, ɗa u danai le, &lt;&lt;Yi ta̱ a ku fuɗa ya bana ya cikpa Ka̱shile Vuzavaguɗu vu ɗa̱.&gt;&gt; Ama danai mu, anan yayi a kubana n a̱ɗa̱?

9 Ɗa Musa wu ushuki, &lt;&lt;Ci ta̱ a kubana ra̱ka̱ vu tsu mma̱ci nu nkoshi m muku mo olobo ni nkere n tsu dem. Ci ta̱ a kuɗika nkyon n tsu nu nraɗika, n anaka adama a na ci ta̱ a kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka na tsa kucikpa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

10 Ɗa FiriꞋauna u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa koci u kuɓa̱nka̱ ɗa̱ n ka̱sukpa̱ ɗa̱ baci i bana n a̱ma̱ci a̱ ɗa̱ koɓolo m muku dem, wi ta̱ a kuyaꞋan yi ta̱ n kusheshe ku gbani-gbani. 11 A̱Ꞌa̱ ta nannai ba. Ali a ɗa koci a kubana a yaꞋanka Vuzavaguɗu a̱ga̱nda̱, adama a na ɗaɗa ili i na i folonoi.&gt;&gt; Ɗa o lokoi Musa n Haruna punu a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna.

12 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗengusa̱ kukiye ku nu vu sapangu iɗika i Masar adama a na ka̱kuma̱ ka akyuꞋun ka ka pala iɗika ya dem, ka̱ta̱ kpamu a takuma ili i na yi punu a iɗika i Masar dem i na mini ma atali ma nusai.&gt;&gt;

13 Ɗa Musa u ɗengusa̱i kalangu ka̱ ni a uɓon wi iɗika i Masar, ɗa Ka̱shile ka̱ suki wunla̱i a kasana u ta̱wa̱i punu a iɗika ya n kanna ka nanlo ka n kayin ka̱ ni dem. A kubana usana ɗa wunla̱i u kasana wa u tuka̱i n akyuꞋun. 14 Ɗaɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi a iɗika i Masar dem a shatangi iɗika ya palili. Ka̱ta̱ a saꞋwa kene icuꞋu i ma̱dukpa̱ i nanlo ba, ili i nanlo kpamu yo kudoku ya̱ ta̱wa̱ a iɗika i nanlo ba. 15 Ɗa akyuꞋun a a palai ubuta̱ dem ali iɗika i lima̱na̱i adama akyuꞋun. A takumai ica̱Ꞌa̱shi dem n umaci wu nɗanga n na mini ma atali ma nusai. Babu ka̱vuku ka̱ ta̱ku ka̱ mita̱ ko ka maɗanga ka na ka buwai punu a iɗika i Masar.

16 Ɗa FiriꞋauna u yaꞋin gogoꞋo u ɗekei Musa n Haruna ɗa u danai le, &lt;&lt;N nusaka ta̱ Ka̱shile Vuzavaguɗu vu ɗa̱ n a̱ɗa̱ dem. 17 Gogo na cinukpakai mu unushi u nampa, ka̱ta̱ i vasa a kubana u Ka̱shile Vuzavaguɗu vu ɗa̱ u takpa atakaci a̱ ukpa̱ a nampa.&gt;&gt;

18 Ɗa Musa u ka̱sukpa̱i kefeku ka FiriꞋauna ɗa u banai u vasai u Vuzavaguɗu. 19 Ɗa Vuzavaguɗu u sabaꞋi wunla̱i wa u bonokoi u ɗa wunla̱i u ka̱livi wu utsura, u na u pura̱ngi akyuꞋun a a kubana a Mala ma Shili. Ko kakyuꞋun ke te ka buwa a iɗika i Masar ba. 20 Ama ɗa Vuzavaguɗu u kpandusuki ka̱ɗu ka FiriꞋauna ka kpamu, ali ɗa u sa̱nka̱i aza a Isaraila a kulaza.

Ma̱dukpa̱ ma̱ ka̱yimbi

21 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u danai Musa, &lt;&lt;Ɗengusa̱ kukiye vu sapangu gaɗi adama a na ka̱yimbi ka kpaɓam ka pala iɗika i Masar dem, ka̱yimbi ka na kpamu ka̱ mikina̱i ali adanshi uma i ta̱ a kufuɗa a saꞋwa kaꞋa.&gt;&gt; 22 Ɗa ta na Musa u ɗengusa̱i kukiye ku ni u sapangi gaɗi, ɗa ka̱yimbi ka palai Masar kpaɓam, ali ayin a tatsu. 23 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo babu vuza na u kene toku ko u bana ubuta̱ u yoku. Ama aza a Isaraila i ta̱ ɗe n kutashi a̱ ubuta̱ u na i dem.

24 Ɗaɗa FiriꞋauna u suki e ɗekeke yi Musa, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Banai i cikpa Vuzavaguɗu. Ko a̱ma̱ci a̱ ɗa̱ m muku n ɗa̱ i ta̱ a kufuɗa a bana n a̱ɗa̱, kuzuwa ku ɗa̱ ku ɗa koci i kuka̱sukpa̱.&gt;&gt;

25 Ama ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Mayun ɗa vu ka̱sukpa̱ tsu tsu bana ci yaꞋan alyuka koɓolo n kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. 26 Kuzuwa ku tsu dem ki ta̱ a kubana n a̱ tsu. Babu winja u na u kokpo. Tsa kuyaꞋan ta̱ ulinga n ku yoku a̱ ubuta̱ u kucikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. Sai ayin a na ci yawai ɗe, ɗa ce kuyeve ili i na tsa ku cikpaka Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

27 Ama ɗa Vuzavaguɗu u doku u zuwai FiriꞋauna u yaꞋin ugbamukaci kpamu, ɗa u sa̱nka̱i le ku laza. 28 Ɗaɗa FiriꞋauna u danai Musa, &lt;&lt;Ɗenga̱ mu lo! Ka̱ta̱ vu doku vi yawa ɗevu nu mpa kpamu ba! Kanna ka na baci n gasai muku n a̱shi n avu, vi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

29 Ɗa Musa wu ushuki ɗa u danai, &lt;&lt;Tsu na vu danai dem derere ɗa, mpa ma o kudoku ma yawa ɗevu n avu ba.&gt;&gt;

11

Ukpa̱ u maku ma iyain ma aza a Masar

1 Gogo na Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;N kutuka̱ ta̱ ma̱dukpa̱ mo yoku u FiriꞋauna n uma a Masar. Ayin a nanlo, wi ta̱ a̱ kushuku ɗa̱ i laza. U ka̱sukpa̱ ɗa̱ baci i laza, wi ta̱ o kuloko ɗa̱ gbende-gbende. 2 Dana uma a Isaraila, ali n a̱ma̱ci dem, o folono aza a Masar a na i ida̱shi koɓolo e neke le ili i na a yaꞋin n azurufa n azanariya.&gt;&gt; 3 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai aza a Isaraila a̱ ciya̱i wishi e ekiye a aza a Masar. Musa feu n ka̱ci ka̱ ni u ciya̱i tsugbayin ka̱u e ekiye a aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a FiriꞋauna n aza a Masar a na a buwai dem.

4 Ɗa Musa u danai FiriꞋauna, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, kayin ke pece baci, mi ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika i Masar. 5 Maku ma iyain me le dem mi ta̱ a̱ kukuwa̱, a̱ gita̱ a maku ma FiriꞋauna, vuza na wi o tsugono, a kubana a maku ma iyain ma kagbashi ka maku ma vuka ma na ma yawai kiya. Ali m maku ma iyain mi ilikuzuwa i na a̱ gita̱i kumatsa dem. 6 Uma a Masar ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kushika̱ n yoroli u laꞋa tsu na ka̱ta̱ a saꞋwai kuyaꞋan ba. Ili i nanlo yo kudoku ya̱ ta̱wa̱ kpamu ba. 7 Ama a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila mesheꞋe ma kuyaꞋanka vuma ko manama wali ba. Ta lo i kuyeve a na Vuzavaguɗu wi a kinda aza a Isaraila kau n aza a Masar. 8 Anan taji a̱ nu a nampa ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, ka̱ta̱ a̱ kuɗa̱nku mu a dana, &lt;Wala! Laza n uma a̱ nu ra̱ka̱,&gt; Ayin a nanlo, n yeve n laza.&gt;&gt; Ɗa Musa u yaꞋin wupa ka̱u, ɗa u ka̱sukpa̱i FiriꞋauna. 9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;FiriꞋauna wa kupanaka wu ba, adama a na ili i mereve i va̱ i yimkpa n a̱bunda̱i a iɗika i Masar.&gt;&gt; 10 Musa n Haruna a yaꞋin ili i mereve i gbagbaꞋin i nampa dem e kelime ka FiriꞋauna. Ama Vuzavaguɗu u zuwai FiriꞋauna u yaꞋin ugbamukaci. FiriꞋauna u ka̱sukpa̱ aza a Isaraila a laza a̱ ka̱sukpa̱ iɗika i ni ba.

12

Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai

1 Ele lo biꞋi a Masar va, ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna, 2 Ili i na i ɗikai anana, wotoi u nampa u ɗaɗa ɗa̱ wotoi u iyain u ka̱ya̱. 3 Salaka aza a Isaraila ra̱ka̱, dana le a kanna ka kupa ko wotoi u nampa, vuma dem u la̱nsa̱ ma̱giri ma na mi ushan u kenu, adama a aza a kpaꞋa a̱ ni. 4 KpaꞋa ku na baci ke enei ka kufuɗa kukotso ma̱giri ma uteku u ni ba, u ɓolongu m kpaꞋa ku na ki ɗevu n a̱yi, e pecuku maꞋa uteku u ka̱bunda̱i ka uma ka na ka kutakuma inyama ya. 5 Ma̱giri ma na i kuzagba mo okpo ma̱ ka̱ya̱ me te kpamu babu usa̱n, ama wi ta̱ a kufuɗa kokpo maraɗika ko mokyon. 6 I yaꞋan ka̱ɓa̱na̱ ka nlala n nanlo mayin, sai a̱ kulivi ku kanna ka kupa n ka̱ na̱shi o wotoi u iyain u nampa. Ka̱ta̱ yaba dem a Isaraila u kiɗa malala ma̱ ni a kpaꞋa ku ni kafu ubuta̱ u lima̱na̱. 7 Ka̱ta̱ e kenuku mpasa ma a ɗarukpa akambu n gaɗi vu urotu wu utsutsu u kefeku wi iꞋuwa i le, a̱ ubuta̱ u na a kutakuma inyama ya. 8 N kayin ka nanlo, i zungu nlala ma, ka̱ta̱ i takuma n a̱vuku a na i n okono, m boroji vu babu yisiti kpamu. 9 Ka̱ta̱ i takuma inyama ya ta̱ku ko usa̱kpi ba, ama i zungu inyama ya ra̱ka̱ koɓolo n kaci n ekpete m ma̱la̱ki dem. 10 Ka̱ta̱ kagimi ka buwa ali a kubana usana ba. Kagimi ka buwa baci, i songu kaꞋa kafu usana. 11 Nannai ɗa ya kutakuma i ɗa, nu ntogu n ɗa̱ u uki, n ataka u uki e ene a̱ ɗa̱, n alangu e ekiye a̱ ɗa̱. Yi ta̱ a kutakuma i ɗa m moloko, adama a na Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu kaꞋa.

12 N kayin ka nanlo, mi ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ ubuta̱ wa aza a Masar, ka̱ta̱ mu una maku ma iyain dem ma aza a Masar, muku n ali n iyain nu nnama n na a̱ gita̱i kumatsa dem. Mi ta̱ a kuyaꞋanka a̱ma̱li a aza a Masar afada. Adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu. 13 Mpasa n ɗaɗa n kokpo urotu a iꞋuwa i na yi dem. Me ene baci mpasa n nanlo, mi ta̱ a kupasa ɗa̱. Babu ma̱dukpa̱ mu ukpa̱ ma na ma̱ kuciya̱ ɗa̱ a ayin a na baci n tuka̱i aza a Masar n atakaci.

14 &lt;&lt;I kuyongo ta̱ a kuciɓasa n kanna ka nampa a̱ ka̱ya̱ dem. I yaꞋansa ka̱ɗiva̱ ka nampa ka u Vuzavaguɗu, ali a kubana wu ntsukaya n na i kuta̱wa̱ ya matsa ka̱ta̱ wo okpo ɗa̱ wila̱ u na i kutono ayin dem. 15 Ali ayin e cindere a̱ɗa̱ a kutakuma boroji vu na vi n yisiti ba. Kanna ka iyain, yu uta̱ka̱ n yisiti a iꞋuwa i ɗa̱. Vuza na baci u takumai boroji vu yisiti a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a nanlo i ta̱ o kuloko yi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila. 16 A kanna ka iyain ka̱ ka̱ɗiva̱ ka, n kanna ke cindere i yaꞋan oɓolo a ciɗa. Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo ba, sai de i foɓuso ili i na i ku lyaꞋa koci yi ɗa ya kuyaꞋan. 17 Ka̱ta̱ i ciɓasa n kanna ka̱ ka̱ɗiva̱ ko boroji vu babu yisiti ka nampa, adama a na a kanna ka nanlo kaꞋa mu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar kumaci-kumaci. A̱ kugita̱ anana ali m muku n ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ dem, yi ta̱ a kuciɓasa n kanna ka nampa wo okpo ɗa̱ wila̱. 18 O wotoi u iyain a kanna ka ayin kupa n a̱ na̱shi n kulivi i takuma boroji vu babu yisiti, ali a kubana n kulivi ku kanna ka kamanga n ke te. 19 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a nanlo, ka̱ta̱ a cina yisiti a iꞋuwa i ɗa̱ ba. Vuza na baci a cinai a kutakuma ili i na yi n yisiti, ko komoci ko a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Isaraila, lokoi ni punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Isaraila. 20 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin nanlo a̱ ubuta̱ u na yi ida̱shi dem, ka̱ta̱ i takuma ili i na yi n yisiti ba, i takuma boroji vu na vi babu yisiti.&gt;&gt;

21 Ɗa Musa u ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mi Isaraila dem, ɗa u danai le, banai i zagba nlala n na i kukiɗa n limata i kpaꞋa i ɗa̱ ma̱ ka̱ɗiva̱ ma Kupasamgbanai. 22 Yaba dem u tsuwa̱n mpasa m malala ma̱ ni a masasu. Ka̱ta̱ u pitiku una̱ u izobu punu a mpasa ma. U yeve u vishangu a̱ utsutsu u kefeku, gaɗi n akambu dem. Ka̱ta̱ vuza wu uta̱ utsutsu u kefeku u kpaꞋa u ni ba, ali a kubana usana. 23 Ayin a na baci Vuzavaguɗu wi a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ adama a na wu una aza a Masar, wi ta̱ e kene mpasa gaɗi n akambu a̱ utsutsu u kefeku u ɗa̱, ka̱ta̱ u pasa u ka̱sukpa̱ ɗa̱. U kuka̱sukpa̱ kuni ka ka uwa a iꞋuwa i ɗa̱ ka̱ta̱ wu una ɗa̱ ba.

24 I tono ili i nampa adama a na yo okpo ili i kutono i ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱, ayin dem. 25 Ayin a na baci i yawai a iɗika i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani u kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kuciɓasa n ka̱ɗiva̱ ka nampa. 26 Muku n ɗa̱ me ece ɗa̱ baci, &lt;&lt;Yiɗa̱i ka̱ɗiva̱ ka nampa ka ki o kuyotsongusu?&gt;&gt; 27 Ka̱ta̱ i dana le, na va ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka alyuka ka na Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar. Ɗa wu unai aza a Masar ama ɗa u ka̱sukpa̱i iꞋuwa i tsu. Ɗa uma a̱ kuɗa̱ngi ɗa a cikpai ni.

28 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna. 29 N kayin ka gbayin, ɗa Vuzavaguɗu wu unai ngaji ma aza a Masar ra̱ka̱. U gita̱i m magaji ma FiriꞋauna vuza na wi ida̱shi a kakuba ko tsugono, ali a kubana a magaji ma vuza na wi ɗe ushiyi a̱ kunu ku ugbashi, koɓolo m muku n iyain mi ilikuzuwa ra̱ka̱. 30 FiriꞋauna n anan taji a̱ ni koɓolo n aza a Masar ra̱ka̱ a̱ ɗa̱nga̱i n kayin, ɗa a̱ ka̱na̱i ma̱shi n yoroli a iɗika i Masar ra̱ka̱, adama a na ukpa̱ u kawuriya u ɗa.

Aza a Isaraila a̱ uta̱i a iɗika i Masar

31 FiriꞋauna u suki a bana e ɗeke Musa n Haruna n kayin ka nanlo, u danai, &lt;&lt;Ɗenga̱i i Ka̱sukpa̱ka̱ mu uma a̱ va̱, a̱ɗa̱ n uma a̱ ɗa̱ aza a Isaraila yaꞋin tsu na i danai va, banai i cikpa Vuzavaguɗu. 32 Ɗikai kuzuwa ku ɗa̱ n ushiga wu nlala n anaka tsu na vu danai. Ama ka̱ta̱ i zuwaka mu una̱singai biꞋi, ka̱ta̱ i laza.&gt;&gt;

33 Ɗa ta na aza a Masar a gbagbalai uma a a yaꞋan moloko a̱ uta̱ punu a iɗika, ɗa a danai, &lt;&lt;Ta baci nannai ba, ci ta̱ a̱ kukuwa̱ ra̱ka̱.&gt;&gt; 34 Uma a Isaraila a ɗikai kiya ku na ki uzuɓuki n yisiti ba, ɗa a̱ tsungi ku ɗa nvene n le ɗa a̱ ka̱ta̱la̱i punu a ucanuku u le, ɗa o woki a avangatsu e le. 35 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin tsu na Musa u danai le a yaꞋan. Ɗaɗa e ecei aza a Masar ili ya azurufa, koɓolo n azanariya, koɓolo n aminya. 36 Vuzavaguɗu u zuwai aza a Isaraila a̱ ciya̱i wishi a̱ ubuta̱ wa aza a Masar. Ɗa e nekei le ili i na e ecei le dem. Ta aza a Isaraila a̱ pura̱i uciyi n a̱bunda̱i wa aza a Masar nannai.

37 Ɗa uma a Isaraila a̱ ɗa̱nga̱i a̱ ka̱sukpa̱i Ramase, a̱ ka̱na̱i uye a kubana o Sukotu. Ka̱bunda̱i ka uma ka na a walai e ene ele ɗa a̱kpa̱n amangatawa̱nta̱li (600,000) ali biꞋi koci, babu a̱ma̱ci m muku. 38 Ka̱bunda̱i ka uma ka aza na i aza a Isaraila ba, ɗa o tonoi le, ushiga wa anaka nu nlala u tonoi le feu. 39 Ɗa a yaꞋin boroji vu na vi yisiti ba n kiya ku na a̱ uta̱ka̱i a iɗika i Masar. Boroji vu babu yisiti, adama na uta̱ka̱ le ta̱ m moloko a iɗika i Masar, a̱ ciya̱ o foɓusoko ka̱ci ke le ilikulyaꞋa ko boroji ba.

40 Muku mi Isaraila a̱ da̱sa̱ngu ta̱ a iɗika i Masar, ali a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n kamangankupa (430). 41 A kanna ku ukocishi ka̱ a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n kamangankupa (430) ka nanlo, ɗaɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i n uma a̱ ni a iɗika i Masar ka̱tsura̱-ka̱tsura̱. 42 N kayin ka nanlo ka ɗa Vuzavaguɗu u zuwai a̱shi adama a na wu uta̱ka̱ le a iɗika i Masar. Kayin ka nampa, ka Vuzavaguɗu kaꞋa, adama a nannai aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a kuzuwaka kayin ka nanlo ka a̱shi ali a kubana wu ntsukaya n na n kuta̱wa̱.

Wila̱ u ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai

43 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna, na va ɗaɗa wila̱ u ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai,

Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ komoci ka lyaꞋa ilikulyaꞋa ya ba. 44 Ama kagbashi dem ka na i tsulai wi ta̱ a kufuɗa wa lyaꞋa ilikulyaꞋa ya, wi baci n ukiɗi u kavaja. 45 Komoci ka na baci ka̱ cipa̱i wa̱ ɗa̱ ko vuza zamalinga, wa kulyaꞋa ilikulyaꞋa ya ba.

46 &lt;&lt;I takuma inyama ya punu a asuvu a kpaꞋa ku te, ka̱ta̱ a̱ uta̱ka̱ n i ɗa pulai ba, ka̱ta̱ kpamu i takuma inyama ya i ɓoso etele a ba. 47 Uma a Isaraila ra̱ka̱ a yaꞋansa ka̱ɗiva̱ ka nampa. 48 Komoci ka na baci ki punu ida̱shi n a̱ɗa̱ ɗa u cigai kuyaꞋan feu ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu, mayun ɗa maku ma vali ma na mi a kpaꞋa ku ni dem u ciya̱ ukiɗi u kavaja. Ka̱ta̱ ayin a nanlo u yeve u uwa a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ wa koɓolo n a̱ɗa̱, wo okpo ta̱ vuza likuci feu. Mavali dem ma na a kiɗai kavaja ba, ka̱ta̱ u lyaꞋa ilikulyaꞋa ya ba. 49 Wila̱ u ka̱na̱ ta̱ yaba dem ko vuza likuci ko komoci ka na ki punu ida̱shi n a̱ɗa̱.&gt;&gt; 50 Ɗa muku mi Isaraila n yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna. 51 A kanna ka nanlo ka ɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i m muku mi Isaraila a iɗika i Masar, ka̱tsura̱-ka̱tsura̱.

13

Kerengu ku maku ma iyain

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Maku ma iyain ma vuma ma aza a Isaraila, ko vuma ko manama, ma̱ va̱ maꞋa, vu neke maꞋa a kubana wa̱ va̱.&gt;&gt;

3 Ɗa Musa u danai uma a, &lt;&lt;Ciɓasai n kanna ka nampa ka na yu uta̱i a iɗika i Masar, a̱ ubuta̱ wu ugbashi, n utsura u Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i ɗa̱, ɗa u tuka̱i ɗa̱ na. Ka̱ta̱ i takuma boroji vu na vi n yisiti ba. 4 A kanna ka nampa ko wotoi u Abibu* ka ɗaɗa yu uta̱i a iɗika i Masar. 5 A ayin a na baci Vuzavaguɗu u bankai ɗa̱ a iɗika i uma i KanaꞋana, n Hitiya n Amoriya n Hiviya n Jebusiya, i na u kucinakai ikaya i nu u kuneke wu i ɗa. Iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱, ka̱ta̱ vi yaꞋan ka̱ɗiva̱ vu ciɓasa n kanna ko wotoi ka nampa ka a̱ ka̱ya̱ dem. 6 I takuma boroji vu na a yaꞋin n yisiti ba ali ayin e cindere, a kanna ke cindere, i yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka u Vuzavaguɗu. 7 Yi ta̱ a kutakuma boroji vu babu yisiti va ali ayin e cindere, a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, ka̱ta̱ a cina ili i na yi n yisiti a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, ko punu a̱ ubuta̱ u na yi dem ba. 8 A kanna ka nanlo ka ɗa va kudana maku ma̱ nu, &lt;Ili i na i zuwai ɗa mi kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa ka, ka ɗaɗa adama a ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai mu, wu utuka̱i mu a iɗika i Masar.&gt; 9 Ka̱ɗiva̱ ka nampa ki ta̱ o kokpo an urotu e kukiye ku nu, n ili i kuciɓasa kpamu a̱ kuca̱n ku nu adama a na wila̱ u Vuzavaguɗu u yongo punu a̱ ka̱ɗu ka̱ nu, ka̱ta̱ vu dansa n una̱ u nu. Adama a na Vuzavaguɗu ɗa wu utuka̱i nu a iɗika i Masar n utsura u gbayin. 10 Yi ta̱ a kuciɓasa n kanna ka̱ ka̱ɗiva̱ ka nampa ka a ayin a na a zuwai, a̱ ka̱ya̱ lakam.

11 &lt;&lt;Ayin a na baci Vuzavaguɗu u tuka̱i ɗa̱ a iɗika i KanaꞋana, ɗa u nekei ɗa̱ i ɗa, uteku tsu na u yaꞋin uzuwakpani n a̱ɗa̱ n ikaya i ɗa̱ u kuneke ɗa̱ ta̱ iɗika ya, 12 ka̱ta̱ i neke Vuzavaguɗu umaci u iyain u muku n ali n vuma, koɓolo n umaci u iyain u muku n ali wu nnama adama a na n Vuzavaguɗu n ɗa. 13 Kogono ka majaki dem ka na a̱ gita̱i kumatsa vi ta̱ a kufuɗa va tsupa m maku ma malala. Ama vi ciga baci kuyaꞋan nannai ba, vu koɗo majaki ma kuɗeku. Ama maku ma vuma dem vi ta̱ a kufuɗa va tsupa maꞋa.

14 &lt;&lt;A kubana a ayin o yoku maku ma̱ nu me ece wu baci, &lt;Yiɗa̱i na va?&gt; U shuku yi, &lt;N utsura u Vuzavaguɗu u ɗa wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar, a̱ ubuta̱ u na ci ishi a tsugbashi. 15 Ana FiriꞋauna u yaꞋin ugbamukaci, ɗa u iwain kuka̱sukpa̱ tsu tsu laza. Ɗa Vuzavaguɗu wu unai muku n ali n na a̱ gita̱i kumatsa n vuma nu nnama dem a Masar. I ɗaɗa i zuwai ɗa ci a kuyaꞋanka muku n iyain mu nnama alyuka u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ tsu tsupaka maku ma iyain ma vuma dem a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.&gt; 16 Na va wi ta̱ o kokpo an urotu e kukiye ku nu n ili i kuciɓasa a̱ kuca̱n ku nu, a na Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar n utsura u gbayin u kukiye ku ni.&gt;&gt;

Uma a a̱ ka̱sukpa̱i Masar

17 Ana FiriꞋauna u ka̱sukpa̱i uma a lazai, Ka̱shile ka̱ ka̱sukpa̱ le o tono n uye wa asuvu ba, u na u walai a iɗika ya aza a̱ Filisitiya. Adama a na Ka̱shile ka dana ta̱, &lt;&lt;I ta̱ a kufuɗa kusabaꞋa a̱ɗu e le ka̱ta̱ a suma o kubono a Masar ayin a na baci e enei kuvon.&gt;&gt; 18 Ɗa Ka̱shile ko tonoi n ele a uye u na u tonoi m meremune u na u walai a Mala ma Shili. Ayin a na aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i Masar i ta̱ ufoɓushi a na osoji o kuvon.

19 Ɗa Musa u ɗikai etele a̱ Isufu, adama a na a̱yi Isufu u zuwa ta̱ ɗe muku mi Isaraila a kucina u danai, &lt;&lt;Mayun Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɓa̱nka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i ɗika etele a̱ va̱ ayin a na baci yi a kulaza kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa.&gt;&gt;

20 Ɗa muku mi Isaraila n ka̱sukpa̱i Sukotu, ɗa a banai a̱ da̱sa̱ngi e Etam a̱ ka̱kina̱ kafu a uwa e meremune. 21 N kanna Vuzavaguɗu u tsu wala ta̱ kelime ke le n kabashi ke keleshu adama a na u yotsongu le uye, n kayin tamkpamu u wala n ele n kabashi ke keleshu ka kutashi ka akina. Adama a na e ene ubuta̱, ciya̱ a fuɗa a yaꞋan nwalu n le n kanna n kayin dem. 22 Vuzavaguɗu u takpa kabashi ke keleshu n kanna ko ka kutashi ka akina n kayin a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni ba.

14

Aza a Isaraila a kupasa Mala ma shili

1 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila a kpatala o bono ka̱ca̱pa̱ a vaku a Pi-hahiro ɗevu n likuci i Bal-zefon. Ubuta̱ wa wi ta̱ e mere ma̱ likuci i Magidolu m mala. 3 FiriꞋauna u sheshe ta̱, &lt;Uma a Isaraila i ta̱ ɗe a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ keberiketi a iɗika ya, meremune ma̱ ka̱na̱i le ta̱.&gt; 4 Mi ta̱ a kuzuwa FiriꞋauna u yaꞋan ugbamukaci, wi ta̱ a kuguva le, utsura u na n kulyaꞋa FiriꞋauna n osoji a̱ ni wi ta̱ o kokpo ukuna u tsugbayin a kubana wa̱ va̱. Nannai ɗa aza a Masar e kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Ɗa aza Isaraila a yaꞋin tsu na a danai le.

5 Ana a danai mogono ma Masar uma a a laza ta̱, a̱yi n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni a yaꞋansakai a̱ɗu e le ɗa a danai. &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa ci yaꞋin ili i tsulau nannai, ɗa tsu ka̱sukpa̱i aza a Isaraila a lazai? Ɗa tso okpoi na babu aza a na a kuyaꞋanka tsu tsugbashi!&gt;&gt; 6 Ɗa FiriꞋauna u zuwai o foɓusoi ekeke o odoku o kuvon a̱ ni n osoji a̱ ni kpamu. 7 Ɗa u ɗikai ekeke o odoku o kuvon amangatawa̱nta̱li (600) a singai, koɓolo n ekeke o odoku a Masar a na a buwai dem. Yaba dem n kovonshi vi ni. 8 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u zuwai FiriꞋauna mogono ma Masar ma yaꞋin ugbamukaci, adama a nannai, ɗa u ka̱na̱i kukiyangu aza a Isaraila a na i a kulaza n ka̱ɗu ke le ida̱shi. 9 Ɗaɗa aza a Masar n ekeke o odoku o kuvon a FiriꞋauna ra̱ka̱, n aza a na a tsu kumba odoku a. A kiyangi aza a Isaraila ɗa a cinai le a vaki a̱ ka̱kina̱ ka Mala ma Shili ɗevu m Pi-hahiro a kapashi ko yoku ka Bal-zefon.

10 Ana FiriꞋauna wi a kuyawa ɗevu, ɗa aza a Isaraila a kpatalai a̱shi ɗa enei aza a Masar a̱ kuta̱wa̱ a̱ ka̱ca̱pa̱ ke le. Ɗa wovon u ka̱na̱i le n a̱bunda̱i, ɗa a lapai una̱ a kubana u Vuzavaguɗu. 11 Ɗa aza a Isaraila a danai Musa, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai tsu nannai, vu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar, vu tuka̱i tsu na adama a na tsu kuwa̱ e meremune? Asaun i ɗe a Masar a na a̱ kuciɗa̱ngu tsu ba? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu zuwai tsu tsu ka̱sukpa̱i iɗika i Masar? 12 Tsu dana wu ukuna u nampa a̱ tsu biꞋi na ɗe a Masar ba? Wi ishi ta̱ a kulaꞋa n kugaꞋan vu ka̱sukpa̱ tsu ci yaꞋanka aza a Masar tsugbashi, an tsa̱ kuwa̱ na e meremune.&gt;&gt;

13 Ama Musa u danai uma a, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana wovon ba. Shamgbai de bini a̱ ubuta̱ u na yi de dem, Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa ɗa̱ anana. Uteku n anana yo kudoku ye kene aza a Masar a nampa ba. 14 Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ a̱ kushilika̱ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ ka̱ta̱ i yaꞋan ili i yoku ba.&gt;&gt;

15 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a̱ kushiꞋa̱ka̱ mu? Dana uma a lyaꞋa kelime nu nwalu. 16 Ka̱ta̱ vu ɗengusa̱ kalangu ka̱ nu vu sapangu mala ma, ma mi ta̱ e kupece adama a na aza Isaraila a wala punu e mere a iɗika yu uɗekpu. 17 Mi ta̱ a kuzuwa aza a Masar o okpo n ugbamukaci ka̱u ali ka̱ta̱ a̱ ɗa̱nga̱ adama a na o tono le. A ayin a nanlo ɗa ma̱ kuciya̱ tsugbayin a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna n osoji a̱ ni dem n ekeke o odoku a̱ ni n akumbi e ekeke o odoku a feu. 18 A ayin a na baci n ciya̱i tsugbayin u FiriꞋauna n ekeke o odoku a̱ ni ali n akumbi e le, ɗaɗa aza a Masar e kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

19 Kalingata ka̱ Ka̱shile ka na ka tsu wala kelime ka aza o kuvon a Isaraila, ɗa u bonoi ka̱ca̱pa̱ ke le. Ɗa feu kabashi ke keleshu ka na ki o kutono le va feu ke sheruwengi ko bonoi ka̱ca̱pa̱ ke le. 20 Ɗa keleshu ka ka shamgbai e mere ma aza a Masar n aza a Isaraila. E kuneke ka̱yimbi a kakambu ka aza a Masar, kutashi tamkpamu a kakambu ka aza a Isaraila. Ta keleshu ke pecei uma a nannai n kayin babu uteku u na a kuyawanai ɗeɗevu.

21 Ɗa Musa u tsu ɗengusa̱ kukiye ku ni a gaɗi vu mala. Ɗa Vuzavaguɗu u suki n wunla̱i wu utsura u kasana u na u gita̱i kulapa a̱ ka̱tsuma̱ ka kayin ka nanlo dem, ali ɗa mini ma me pecei ugboku u re. Ɗa mere ma mo okpoi uɗekpu. 22 Ɗa aza a Isaraila a walai punu e mere a mala ma a iɗika i ɗekpu m mashilya ma̱ mini a kakambu ku usingai n ku ugula̱ dem.

23 Ɗa aza a Masar a kiyangi le, koɓolo n odoku a FiriꞋauna, koɓolo n ekeke o odoku o kuvon n akumbi a, ɗa o tonoi le a kuꞋuwa punu e mere ma mala ma.

24 Ama n usana ka̱u kafu kayin ka asa, ɗa Vuzavaguɗu ɗe gaɗi vi keleshu ka akina ɗa u la̱na̱ki osoji a aza a Masar, ɗa u ka̱na̱i kuzuwa wovon a̱ a̱ɗu e le, ɗa a̱ ripula̱i. 25 Ɗa anci e ekeke e le a̱ ka̱na̱i kuliɓa o kolyoꞋo, o doku a fuɗa a wala ba. Adama a nannai, ɗa aza a Masar a̱ ka̱na̱i ku dananai, &lt;&lt;YaꞋan tsu suma tsu ka̱sukpa̱ uma a nanlo nannai, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ vishili n a̱ tsu adama e le.&gt;&gt;

26 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗengusa̱ kukiye ku nu a gaɗi vu mini va adama a na mo bono ma pala aza a Masar ra̱ka̱ n ekeke o odoku e le koɓolo n akumbi o odoku a dem.&gt;&gt; 27 Ubuta̱ biꞋi ka̱li-ka̱li ɗa Musa u ɗengusa̱i kukiye ku ni ɗa u sapangi mala, gogo lo ɗa mini mo bonoi uteku u na ma mi ishi. Aza a Masar a gbagbalai adama a na a isa ka̱ci ke le, ɗa Vuzavaguɗu u niꞋwa̱nta̱ngi le punu ra̱ka̱ a mala ma. 28 Ɗa mini ma mo bonoi ɗa ma palai ekeke o odoku a FiriꞋauna n akumbi a dem koɓolo n osoji a FiriꞋauna a na o tonoi aza a Isaraila a kuꞋuwa a mala ma. Ko vuza te u laꞋa ba.

29 Ama aza a Isaraila a walai a iɗika i ɗekpu, ɗa mini ma ma yaꞋin nshilya n re me te a̱ ugula̱ me te a usingai.

30 A kanna ka nanlo, ɗa Vuzavaguɗu wi isai aza a Isaraila e ekiye aza a Masar. Ɗa aza a Isaraila e enei even a ikyamba ya aza a Masar a̱ ka̱kina̱ ka mala ka. 31 Ana aza a Isaraila e enei utsura u gbangam u na Vuzavaguɗu u yotsongi aza a Masar, ɗa a panai wovon u Vuzavaguɗu. Ɗa o doku ɗa e nekei a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu m Musa kagbashi ka̱ ni.

15

Vishipa vu Musa

1 Ɗa Musa n aza a Isaraila a yaꞋin vishipa vu nampa va a kubana a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kuyaꞋan vishipa vu kucikpa Vuzavaguɗu, adama a na a̱yi ɗa u ciya̱i ulyaꞋi u gbayin. U vakangi kodoku n kakumbi ka̱ ni dem a mala. 2 Vuzavaguɗu ɗa katsura ka̱ va̱ a̱yi ɗa kpamu vishipa vu va̱, a̱yi ɗa wishi u va̱. A̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ va̱, mi ta̱ a kucikpa yi, Ka̱shile ke esheku a̱ va̱, n kucikpa yi ta̱. 3 Vuzavaguɗu kovonshi kaꞋa, kula ku ni ku ɗa feu Vuzavaguɗu. 4 Ekeke o odoku a FiriꞋauna n osoji a̱ ni, u vakangi le a mala. Aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a uzagbi a FiriꞋauna u niꞋwa̱nta̱ngi le a Mala ma Shili. 5 Ɗa mini mu uga̱vi ma palai le, ɗa a liɓai sai ɗaka tsu katali. 6 Kukiye ku singai ku nu Vuzavaguɗu ki ta̱ n tsugbayin n utsura, n kukiye ku singai ku nu ku ɗaɗa vu la̱nga̱sa̱i irala. 7 N tsugbayin tsu utsura tsu nu tsu ɗa vu poloi aza a na i a tsurala n avu. Ɗa vu tsunki le wupa u nu, vu songi le n akina a̱ nu tsu mita̱ me ɗekpu. 8 N utsura wa ayinviki a na a̱ uta̱i a̱ vunu vu nu, ɗa mala mo ɓolongi a̱ ubuta̱ u te. Mini ma̱ a̱bunda̱i mo bonoi ma yaꞋin mashilya, mala ma̱ kutsa̱i an katali e mere ma mala ma. 9 &lt;&lt;Vurala vi le vu danai,

&lt;N kusaɓa le ta̱, n kulyaꞋa le ta̱,

n ku pecuku ta̱ ucanuku wa,

n kuɗika ta̱ ili i na mi a kuciga,

n kutala ta̱ kotokobi ka̱ va̱

ka̱ta̱ ekiye a̱ va̱ a una le.&gt;

10 Ama ɗa vu uvula̱i n ayinviki a̱ nu,

ɗa mala ma palai le,

ɗa a liɓai tsu ka̱ta̱mba̱

punu a̱ mini ma gbayin.

11 &lt;&lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li wi uteku tsu nu Vuzavaguɗu?

Yayi wi uteku tsu nu a̱ ka̱tsuma̱ ka tsugbayin n ciɗa, n utsura n tsugbayin a kuyaꞋan ili i mereve?

12 Vu ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku usingai ku nu

ɗa iɗika i soɗongi le.

13 &lt;&lt;N ucigi u gbayin u nu u ɗa vu ci yaꞋan kaguɓa

ka uma a̱ nu a na vi isai.

A̱ ka̱tsuma̱ ku utsura u nu u ɗa va kuguɓa le

a kubana ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa u nu.

14 Iɗika kakau yi ta̱ a kupana ka̱ta̱ i dagaza,

una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u ka̱na̱ ta̱ aza a Filisitiya.

15 Ngono n Edom mi ta̱ a kudagaza,

aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Mowabu i ta̱ a̱ kulima̱ adama atakaci,

aza KanaꞋana i ta̱ a̱ kuniꞋwa̱n,

16 wovon n udagaji wi ta̱ a kuka̱na̱ le.

Ama adama a utsura u kukiye ku nu,

i ta̱ a kushamgba n utsura an katali,

ali sai ayin a na uma a̱ nu a lazai, Vuzavaguɗu,

ali sai ayin a na uma a na vu uta̱ka̱i a lazai.

17 Vi ta̱ a̱ kuɗika le ka̱ta̱ vu shikpa̱ le,

a kusan ku nu,

ubuta̱ u na avu Vuzavaguɗu vu lapulukai ka̱ci ka̱ nu,

A̱ A̱Ꞌisa̱ a na avu Vuzavaguɗu, vu lapulukai ka̱ci ka̱ nu.

18 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulyaꞋa tsugono,

ali ayin babu uteku.&gt;&gt;

19 Ana odoku a FiriꞋauna n ekeke o odoku n akumbi e le a uwai a mala ma, ɗa Vuzavaguɗu u bonokoi m mini ma, u palai le m maꞋa, ama aza a Isaraila a walai a iɗika i ɗekpu punu e mere ma mala ma. 20 Ɗa taku vu Haruna Miriyamu keneki, u ɗikai ma̱ka̱nlu e ekiye a̱ ni ɗa ta na a̱ma̱ci n a̱bunda̱i o tonoi ni, a̱ ka̱na̱i tsuwaꞋi n e jeꞋi. 21 Ɗa Miriyamu u yaꞋin vishipa vu nampa, &lt;&lt;Ci yaꞋankai Vuzavaguɗu vishipa, adama a na a̱yi ɗa u ciya̱i ulyaꞋi u gbayin. A̱yi ɗa u niꞋwa̱nta̱ngi odoku n akumbi e le dem a mala.&gt;&gt;

Mini mo okono mo okpoi mu uyoꞋo

22 Ɗaɗa Musa u tonoi n aza a Isaraila, ana a̱ ka̱sukpa̱i Mala ma Shili, ɗa u zuwai le a wala e meremune ma na e ci ɗeke Shuru. A yaꞋan ta̱ ayin a tatsu, ele a kuwala e meremune ma nanlo ama e ene mini ba. 23 Ana a yawai a Mara a fuɗa o soꞋo mini ma ba, adama a na mini ma mi ta̱ n okono. (I ɗaɗa i zuwai ɗa e ɗekei ubuta̱ wa Mara.) 24 Ɗa uma a yaꞋankai Musa mololo, a danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i tsa ɗamgba tso soꞋo?&gt;&gt;

25 Ɗa Musa u shiꞋika̱i Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u yotsongi ni kacaka ka maɗanga. Ɗa u ɗikai u vakangi kaꞋa punu a̱ mini ma, ɗa mini ma mo bonoi uyoꞋo. A̱ ubuta̱ wa ɗe ɗa Vuzavaguɗu u nekei le kupiꞋisa n wila̱, ɗa kpamu u kondoi le. 26 Ɗa u danai, &lt;&lt;I pana baci ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, ɗa i yaꞋin ili i na i gaꞋin ni kpamu, ɗa i tonoi ili i na u danai derere. Ɗa kpamu i tonoi wila̱ u ni ra̱ka̱, mpa mi a̱ kutuka̱ ɗa̱ n ila̱nishi tsu na n suꞋuki aza a Masar ba, adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu vu na u tsu potsotongu ɗa̱.&gt;&gt;

27 Ɗaɗa uma a a yawai e Elim, a̱ ubuta̱ u na wi n a̱shi a̱ mini kupa n e re ni nshuwa amangatatsunkupa. Ɗa a vaki lo ɗevu n ubuta̱ u mini wa.

16

Ka̱shile ke nekei nroni m mana

1 Aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i Elim, ɗa a banai e meremune ma na e ci ɗeke Sin. Wi ta̱ e mere me Elim n Sinai. Ili i nanlo i yaꞋan ta̱ a kanna ke gendu ko wotoi u ire ana a̱ uta̱i a Masar. 2 E meremune ma ɗe, ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a yaꞋankai Haruna m Musa mololo. 3 Aza a Isaraila a danai le, &lt;&lt;Wi ishi ta̱ a kulaꞋa n kugaꞋan Vuzavaguɗu wu una tsu ɗe a Masar. Adama a na a Masar ɗe ci ci lyaꞋa ta̱ ili i na ci cigai n inyama dem ayin tutu. Ama vu tuka̱i tsu na e meremune, adama a na vu una tsu n kambulu.&gt;&gt;

4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Mi ta̱ a kuzuwa ilikulya i yikpa̱ a iɗika tsu na o ci yoꞋo mini, kanna dem vuza wu uta̱ u ciya̱ ilikulyaꞋa i na i kuyawa yi a kanna. Tsu nampa tsu ɗa n kukondo le ko a kufuɗa o tono kadanshi ka̱ va̱ ko a kufuɗa ba. 5 A kanna ka̱ ta̱li o ɓolongu ilikulya i na i kuyawa una̱ u kulyaꞋa kure, i laꞋa uteku tsu na i ishi a ci yaꞋansa, ka̱ta̱ a lapula i ɗa.&gt;&gt;

6 Ɗa Musa n Haruna a danai uma a, &lt;&lt;Anana n kulivi ku nampa yi ta̱ e kuyeve an Vuzavaguɗu a̱yi ɗa vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, 7 n usana yi ta̱ e kene tsugbayin tsu Vuzavaguɗu, adama a na a̱yi u pana ta̱ ka̱sa̱la̱ ka na yi a kuyaꞋansa ayin dem. A̱ tsu ɗa anan ya, ali ɗa yi a kuyaꞋanka tsu mololo?&gt;&gt; 8 Ɗa Musa u danai kpamu, &lt;&lt;Yi ta̱ e kuyeve a na a̱yi ɗa Vuzavaguɗu ayin a na baci u nekei ɗa̱ boroji vu na yi a kuciga dem n usana ɗa kpamu u nekei ɗa̱ inyama n kulivi. Adama a na u pana ta̱ mololo ma na i yaꞋankai ni. A̱ tsu ɗa anan ya? Vuzavaguɗu ɗa yi a kuyaꞋanka mololo, a̱ tsu ɗa ba.&gt;&gt;

9 Ɗa Musa u danai Haruna, &lt;&lt;Dana umaci wa aza a Isaraila ra̱ka̱, &lt;Ta̱wa̱i u Vuzavaguɗu gbende vu ɗa̱, adama a na u pana ta̱ mololo ma̱ ɗa̱.&gt; &gt;&gt;

10 Ana Haruna wi a kadanshi n uma a Isaraila ra̱ka̱, ɗa a̱ la̱na̱i uɓon u meremune, ɗa e enei tsugbayin tsu Vuzavaguɗu e eleshu.

11 Vuzavaguɗu u danai Musa, 12 &lt;&lt;M pana ta̱ ka̱sa̱la̱ ka aza a Isaraila ka. Dana le, &lt;N kulivi, yi ta̱ a̱ kuciya̱ inyama i kutakuma, n usana dem yi ta̱ a̱ kuciya̱ ilikulya. Ta lo i kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt; &gt;&gt;

13 N kulivi ku nanlo, ɗa nroni n ta̱wa̱i n kimba̱i le ra̱ka̱. Ɗa n usana, ciza tsu matsai n a̱bunda̱i tsu ka̱ra̱Ꞌi ubuta̱ u na i va.

14 Ana ciza tsu sa̱ruwa̱i tsu kotsoi, ɗa ili i yoku wa̱ri tsu egele yo okpoi lo a iɗika ya. 15 Ana aza a Isaraila e enei nannai, ɗa e ecenei, &lt;&lt;Yiɗa̱i tamkpamu nannai?&gt;&gt; Adama a na ishi e yeve ili ya ba.

Ɗa Musa u danai le, &lt;&lt;Ilikulya i ɗa Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱ i lyaꞋa. 16 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;Yaba dem u ɓolongu tsu na u kuyawa yi kulyaꞋa. Kenuki mokoko me te adama a uteku u ka̱bunda̱i ka na ki punu a̱ ka̱pa̱m ka.&gt; &gt;&gt;

17 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin tsu na a danai le, aza o yoku o ɓolongi n a̱bunda̱i aza o yoku kpamu kenkeꞋen. 18 Ana a gisangushi i ɗa n kakpanu, ɗa yaba dem u ciya̱i tsu na u kuyawa yi. Aza a na o ɓolongi n a̱bunda̱i a buwa n ili ba, aza a na o ɓolongi kenu ɗa a buwai n i na i kuyawa le. KpaꞋa dem kuciya̱i tsu na ki a kuciga.

19 Ɗa Musa u danai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza u lyaꞋa u buwaka adama a mkpaꞋa ba.&gt;&gt;

20 Ama aza o yoku a iwan ta̱ kupana, ɗa o foɓoi i yoku ali a kubana usana. Azun a shanai punu ali i ɗa i gita̱i kuta̱ ushami u gbani-gbani, ɗa ta na Musa u yaꞋin wupa n ele.

21 Usana dem yaba dem u tsu ɓolongu ta̱ i na u cigai, ama i na i buwai kanna ka suɗukpa baci ka̱ta̱ i derikpe. 22 A kanna ka̱ ta̱li yaba dem u ɓolongi ali ugboku u re wu nkokoꞋo n re tsu na ishi o tsu ɓolongu, ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m banai u Musa ɗa a danai ni. 23 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, mkpaꞋa kanna ka Ashibi kaꞋa ka ciɗa kanna ka kuvuka, kangalai ili i na i kukangala ka̱ta̱ kpamu i laluku i na kpamu i kulaluku, zuwai ili i na i buwai dem a kubana usana u yoku.&gt;&gt;

24 O foɓoi ilikulya ya tsu na Musa u danai le, ana kayin ka asai ilikulya ya i shama ba, i uwa feu azuꞋun ba. 25 Ɗa Musa u danai le, &lt;&lt;LyaꞋi i ɗa anana, adama a na anana kanna ka Ashibi kaꞋa kanna ka kuvuka ka na kpamu e nekei Vuzavaguɗu, ye kene ilikulya lo pulai a iɗika ba. 26 Yi ta̱ a kufuɗa ye kene ilikulya pulai ali ayin a̱ ta̱li ama a kanna ka Ashibi i kene ili ba.&gt;&gt;

27 A kanna ke cindere aza o yoku a banai adama a na o ɓolongu ilikulya ama e ene ili ba. 28 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Wannai ɗai uma a̱ va̱ a̱ kuka̱sukpa̱ kuꞋiwan kadanshi ka̱ va̱ n kuyotsongusu ku va̱? 29 Ciɓai a na Vuzavaguɗu ɗa u nekei ɗa̱ Ashibi. I ɗaɗa i zuwai ɗa u nekei ɗa̱ ilikulya i na i kuyawa ɗa̱ ali ayin e re. Yaba dem vu ɗa̱ u da̱sa̱ngu a kpaꞋa a kanna ke cindere ka nanlo ka̱ta̱ wu uvuka u bana a̱ ubuta̱ ba.&gt;&gt;

30 Ɗa uma a a uvukai a kanna ke cindere.

31 Ɗaɗa uma a Isaraila e ɗekei ilikulya ya mana, I ɗa yi ta̱ kenkeꞋen wa̱ri ci igeɓetsu, uyoꞋo ce emeshe a̱ ishigi. 32 Ɗa Musa u danai uma, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u danai, &lt;Foɓoi mokoko me te ma mana, adama a na mi ta̱ a kuciga ntsukaya n na n kuta̱wa̱ me ene, e yeve icuꞋu yi ilikulya i na n nekei ɗa̱ a ayin a na yi e meremune a na mu uta̱ka̱i ɗa̱ a Masar.&gt; &gt;&gt;

33 Ɗa Musa u danai Haruna, &lt;&lt;Kenuku mana vi yoku vu zuwa e kedele a̱ ubuta̱ u na ci ci yaꞋanka Ka̱shile a̱ga̱nda̱ adama a ntsukaya n na mi lo a̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt;

34 Tsu na Vuzavaguɗu u danai, ɗa Haruna u zuwai vu ɗa e kelime ka Akpati vu Uzuwakpani, adama a na vi yaꞋan wadani.

35 Aza a Isaraila a yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangere ele a kulyaꞋasa mana, sai ayin a na a yawai a̱ likuci i na uma i ida̱shi. A lyaꞋasa ta̱ mana ali sai ayin a na a yawai a̱ ka̱kina̱ ka KanaꞋana. 36 Mokoko mi ta̱ derere n ugboku u te u ifa.

17

Mini mu uta̱i a kakpanlai

1 Uma a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i une u Sin, ɗa a̱ ka̱na̱i uye a kubana a̱ ubuta̱ kakau tsu na Vuzavaguɗu u danai le. Ɗa a vaki lo kpamu e Refidim, ama mini mi lo a na uma o kusoꞋo ba. 2 Ɗa uma a yaꞋankai Musa mololo. A danai, &lt;&lt;Neke tsu mini mo kusoꞋo.&gt;&gt; Ɗa Musa wu ushuki, &lt;&lt;Yiɗa̱i ɗa yi a̱ kuyaꞋanka mu mololo? Yiɗa̱i kpamu i zuwai ɗa yi o kukondo Vuzavaguɗu vu ɗa̱?&gt;&gt;

3 Adama a na i ta̱ a kupana kakuli a̱ ubuta̱ u nanlo, ɗa a yaꞋankai Musa mololo. A danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu uta̱ka̱i tsu a Masar adama a na a̱ tsu m muku n tsu, n kuzuwa ku tsu, tsu kuwa̱ na n kakuli?&gt;&gt;

4 Ɗa Musa u sa̱la̱ka̱i Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Nini ɗai n kuyaꞋan n uma a nampa? I ta̱ ɗevu a na a vara mu a una.&gt;&gt;

5 Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki Musa, &lt;&lt;Bana e kelime ka uma ka kenu. Vu ɗika nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n yoku i walaka n kalangu ka̱ nu e kukiye ka na vu lapakai Kuyene ku Nilu ka. 6 N kuyongo ta̱ n avu a kakpanlai ka Kusan ko Horebu. Lapa kakpanlai ka, mini mi ta̱ a̱ kuta̱ adama a na i soꞋo n uma a̱ nu.&gt;&gt; Ɗa ta na Musa u yaꞋin nannai a̱ a̱shi o nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mi Isaraila. 7 Ɗa u ɗekei ubuta̱ wa Masaha m Mariba, adama a na ta ɗe aza a Isaraila a yaꞋin mololo, ɗa kpamu o kondoi Vuzavaguɗu, a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ n a̱ tsu ko ta nannai ba?&gt;&gt;

Aza a Isaraila a lyaꞋi aza e Emeleki n kuvon

8 Aza e Emeleki a banai wa aza a Isaraila e Refidim adama a na a yaꞋan kuvon. 9 Ɗa Musa u danai vuza yoku vuza na e ci ɗeke Jesuwa, &lt;&lt;Zagba uma a̱ tsu o yoku a na a kubana vishili n aza e Emeleki. MkpaꞋa mi ta̱ a kushamgba gaɗi vu masasan a kinda ɗa̱ n kalangu ka̱ Ka̱shile e ekiye a̱ va̱.&gt;&gt;

10 Ɗaɗa Jesuwa u shilika̱i n aza e Emeleki tsu na Musa u danai ni. Ɗa Musa n Haruna n Horu a banai gaɗi vu masasan. 11 Uteku u na Musa u ɗengusa̱i ekiye a̱ ni ta ta na nannai aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i kulyaꞋa aza e Emeleki n kuvon. Ama u cipa̱ka̱ baci ekiye a̱ ni, ayin a nanlo a ɗa aza e Emeleki a̱ kuka̱na̱ kulyaꞋa le tamkpamu. 12 Ana ekiye a Musa o oꞋoi, ɗa a̱ la̱nsa̱i katali ɗa a zuwakai ni u da̱sa̱ngi. Ɗa Haruna n Horu e keɓei ni ekiye ku te ku te adama a na ekiye a o yongo uɗengushi ali kanna ka̱ yikpa̱i. 13 Nannai ɗa Jesuwa u lyaꞋi aza e Emeleki n kuvon.

14 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗana arabali a nampa tsu na vi lyaꞋi aza Emeleki, ka̱ta̱ vi keceke Jesuwa adama a na a ciɓa ka̱ta̱ a cinukpa n aza Emeleki ra̱ka̱-ra̱ka̱ aduniyan ko wannai.&gt;&gt; 15 Ɗa Musa u maꞋi katalikalyuka ɗa u neꞋi ubuta̱ wa kula, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa urotu u keleje u va̱.&gt;&gt; 16 Ɗa u danai, &lt;&lt;A̱ ɗengusa̱ ta̱ urotu u keleje u Vuzavaguɗu gaɗi, Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kushilika̱ n aza a Emeleki tsukaya kakau a kubana.&gt;&gt;

18

Jeturo u banai we enei Musa

1 A̱yi Jeturo ganu va aza a Midiya akaya a Musa, u pana ta̱ ili i na Ka̱shile ka yaꞋankai Musa n aza Isaraila, tsu na wu uta̱ka̱i le a iɗika i Masar.

2 Ana Musa u danai vuka vi ni Zipura u bana we ene esheku, ɗa Jeturo akaya a̱ ni a rabasai ni, 3 m muku n ni n re. Maku me te kula ku ni ku ɗa Goshum adama a na Musa u dana ta̱, &lt;&lt;Mo okpo ta̱ komoci a iɗika i na yi i va̱ ba.&gt;&gt; 4 Ɗa u neꞋi maku me te ma feu kula Eliyaza, ɗa u danai adama a na, &lt;&lt;Ka̱shile ke esheku a̱ va̱ a̱yi ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱ wi isa mu ta̱ a̱ ubuta̱ u kotokobi ka FiriꞋauna.&gt;&gt;

5 Ayin a nanlo, a̱yi Jeturo akaya a Musa n vuka vu Musa va m muku dem a̱ ta̱wa̱i kene yi e meremune a̱ ubuta̱ u na u vaki ɗevu n kusan ku Ka̱shile. 6 Jeturo u suku ta̱ akaka u Musa u danai, &lt;&lt;Mpa, akavu mi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ n vuka vu nu m muku n re n nu feu.&gt;&gt;

7 Ana a yawai ɗa Musa u banai e kelime ka akaya a̱ ni, ɗa u kuɗa̱ngi ɗa wo oɓongi ni. Ana o kotsoi ikya̱shi ɗa a lazai a uwai a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni. 8 Ɗaɗa u danai akaya a ra̱ka̱ ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋin n FiriꞋauna koɓolo n aza a Masar ra̱ka̱ adama a aza a Isaraila, n atakaci a na e enei a uye, n tsu na Ka̱shile ki isai le.

9 A̱yi Jeturo u yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ ka̱u a na u panai ili i singai i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai aza a Isaraila, a na wi isai le e ekiye a aza a Masar. 10 Ɗa u danai, &lt;&lt;Cikpai Vuzavaguɗu, vuza na wi isai nu e ekiye aza a Masar koɓolo n ekiye a FiriꞋauna. Koɓolo n vuza na wi isai aza a Isaraila e ekiye aza a Masar. 11 Gogo na n yeve ta̱ Vuzavaguɗu u laꞋa ta̱ a̱ma̱li a na a buwai dem, adama a na wi isa le ta̱ e ekiye a aza a na a takacikai le n tsugoyi.&gt;&gt; 12 Ɗa Jeturo, akaya a Musa u tuka̱i n alyuka o kusongu koɓolo n kuneꞋe u Ka̱shile. Ɗa Haruna nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a banai adama a na a lyaꞋa ilikulya ɗe n Jeturo akaya a Musa, e kelime ka̱ Ka̱shile.

13 Kanna ke ire, ɗa Musa wo okpoi vuza va afada vu uma, ɗa uma a shamgbai n usana sai kulivi dem adama a afada. 14 Ana akaya a Musa e enei ili i na Musa wi a kuyaꞋanka uma, ɗa u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i va kuyaꞋan n uma a nampa? Nini ɗai avu endeꞋen va̱ kuda̱sa̱ngu a kuyaꞋanka uma a nampa afada, uma a na i kashani ili i na i ɗikai usana ali a kubana kulivi?&gt;&gt;

15 Ɗa Musa wu ushuki, &lt;&lt;A̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱ adama a na e yeve ili i na Ka̱shile ki a kuciga a yaꞋan. 16 Ayin a na baci de dem a yaꞋin mawansa ɗa a̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱, n tsu uwa ta̱ e mere me le ka̱ta̱ n tonuko le ili i na wila̱ u Ka̱shile u dansai.&gt;&gt;

17 Ɗa akaya a Musa a danai ni, ili i na vi a kuyaꞋan i ɗa i gaꞋan ba. 18 Avu n uma a na i a̱ kuta̱wa̱ a̱ nu gbani ɗa yi o koꞋwuso ka̱ci ka̱ ɗa̱. Avu ulinga u laꞋa wu ta̱ a̱bunda̱i, vi a kufuɗa u ɗa avu endeꞋen nu ba. 19 Panaka mu gogo na, n kuneke wu ta̱ odoki ka̱ta̱ kpamu Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱ wu. Vi ta̱ o kokpo ka̱suki ka uma a̱ ubuta̱ u Ka̱shile, ka̱ta̱ vu dana yi ma̱shi me le, 20 ka̱ta̱ avu vi yotsongu le wila̱ u Ka̱shile, ka̱ta̱ vi yaꞋanka le kuyotsongusu adama a uteku u na a kuwala, n ili i na i gaꞋin a yaꞋan. 21 Ama zagba uma a̱ usuɓi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka. Ali a na i a kupana n wovon u Ka̱shile, i kpamu a kuyaꞋan ukuna u mayun, a ci ciga kulyaꞋa uma ba. Ka̱ta̱ vu zuwa le o okpo aza e kelime a ugboku uma ka̱kpa̱n ke te ke te (1,000), n uma amangatawun a tawun (100), n uma amangerenkupa n kupa koɓolo n uma ugboku kupa-kupa kpamu. 22 Vu zuwa le o okpo aza a afada a uma ayin tutu, ama kadanshi ka na baci ka laꞋi le dem a̱ tuka̱ wu n kaꞋa. Kadanshi ka na ka laꞋi utsura u le ba a yaꞋan kaꞋa, na lo va ɗaɗa u kuzuwa ulinga u nu u jebe adama a na i ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu. 23 Vu tono baci ukuna u nampa, ɗa Ka̱shile ka zuwai nu kpamu vi yaꞋin nannai, a̱ɗa̱ yo koꞋo ba, uma a nampa dem i ta̱ o kubono a kpaꞋa n kadama ke le ukoci.

24 Ɗa Musa va u panakai akaya a̱ ni, ɗa u yaꞋin ili i na u danai ni ra̱ka̱. 25 Ɗa u zagbai uma a usuɓi a̱ ka̱tsuma̱ ka umaci wa aza Isaraila dem ɗa u zuwai le aza e kelime. U zuwai le o okpo aza o kutono n ugboku uma ka̱kpa̱n ke te ke te (1,000), n uma amangatawun a tawun (100), n uma amangerenkupa n kupa koɓolo n uma ugboku kupa-kupa kpamu. 26 Ɗa o okpoi tsa a aza a afada a kubana ubuta̱ u uma ayin dem, ili i na baci i laꞋi le a banka Musa ama kadanshi ka wawaꞋa a dansa kaꞋa we le.

27 Ana Musa n akaya a̱ ni Jeturo e pecemgbenei ɗa Jeturo va u ka̱na̱i uye o kubono a kpaꞋa.

19

Aza a Isaraila a Kusan ku Sinai

1 A wotoi u tatsu ana aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i Masar, a kanna ka nanlo ɗa a yawai e meremune ma Sinai. 2 Ayin a na a̱ ka̱sukpa̱i Refidim, ɗa a yawai e meremune ma Sinai ɗa a vaki lo ɗevu n kusan.

3 Ɗa Musa u kumbai ɗe adama a na u cina Ka̱shile Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u ɗekushei ni punu a kusan ka, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ili i na va kubana va dana ntsukaya n Yakubu i ɗaɗa na, koɓolo n ili i na va kudana aza a Isaraila: 4 &lt;Avu a̱ ka̱ci ka̱ nu ve ene ta̱ ili i na n yaꞋankai aza a Masar. Uteku u na kajimba ka ci ɗika muku n ni e evelyu a̱ ni, ta feu n ɗikai ɗa̱ nannai ɗa n tuka̱i ɗa̱ na wa̱ va̱. 5 Gogo na yu ushuku baci kupanaka mu ka̱ta̱ kpamu i tono uzuwakpani u va̱, yi ta̱ o kokpo uma a̱ va̱ a na a laꞋi n kusuɓa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan ra̱ka̱, n nannai dem aduniyan gbende a̱ va̱ a ɗa. 6 Yi ta̱ o kokpo tsugono tsu anan ganu tsu va̱, n iɗika i ciɗa i va̱.&gt; Na ɗaɗa akaka a na va kudana aza a Isaraila.&gt;&gt;

7 Ana Musa u cipa̱i a kusan ka, ɗa u bonoi u ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, ɗa u tonokoi le ra̱ka̱ ili i na Vuzavaguɗu u danai ni. 8 Ɗa uma a gbende a̱ ushuki, a danai, &lt;&lt;Ci ta̱ a kuyaꞋan ili dem i na Vuzavaguɗu u danai.&gt;&gt; Ɗa Musa u bonokoi Vuzavaguɗu ili i na uma a a danai.

9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kucipa̱ wa̱ nu tsu keleshu ku uguyi ka̱ a̱miki, ka̱ta̱ uma a panaka mu a kadanshi n avu, ciya̱ a̱ ushuku n avu.&gt;&gt; Ɗa Musa u doku u danai Vuzavaguɗu kpamu ili i na uma a danai.

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Bana a̱ ubuta̱ u uma a̱ nu ka̱ta̱ vu takpa le nshinda̱ dem anana nu mkpaꞋa. Vu zuwa le a̱ za̱Ꞌa̱ aminya e le, 11 ka̱ta̱ o foɓuso a kanna ka tatsu, adama a na a kanna ka nanlo kaꞋa Vuzavaguɗu u kucipa̱ gaɗi vu Kusan ku Sinai a̱ a̱shi a uma. 12 Vu zuwaka le uteku n kusan ku nanlo ka vu ka̱ra̱Ꞌa̱ka̱, ka̱ta̱ vu dana le, &lt;YaꞋin mayin ka̱ta̱ i yawa ɗevu ko i saꞋwa kusan ka ba. Vuza na u banai u saꞋwai, i ta̱ a kuna yi. 13 Mayun vuma vu nanlo i ta̱ a kuvara yi n atali ko a tawa yi n aya, ka̱ta̱ a saꞋwa yi n kukiye ba. Ko vuma ɗa baci ko manama a̱ kuka̱sukpa̱ yi n wuma ba.&gt; I ta̱ a kufuɗa kubana a kusan ka a ayin a na baci a panai a̱ lika̱i kavana ka̱ ka̱giri.&gt;&gt; 14 Ana Musa u cipa̱i a kusan ka ɗa u takpai yaba dem nshinda̱, ɗa a̱ za̱Ꞌi aminya e le. 15 U danai le, &lt;&lt;Foɓusoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a kanna ka tatsu, ka̱ta̱ kpamu i vaku n a̱ma̱ci a̱ ɗa̱ ba.&gt;&gt;

16 N usana a kanna ka tatsu, ɗa akpanga nu mkpayayan n ulaɗi a̱ cipa̱i lo. Ɗa keleshu ka̱ a̱miki ka̱ kimba̱i gaɗi vu kusan va. Ɗa uma a panai ciliki tsu kavana n kacaꞋa ka̱u. Ana uma ra̱ka̱ a panai ili i nanlo dem, ɗa e jeꞋekei ikyamba. 17 Ɗa Musa wu uta̱ka̱i le a̱ a̱pa̱m e le, adama a na a gasa n Ka̱shile, ɗa a shamgbai lo ɗaka vu kusan va. 18 Ɗa ka̱nga̱ ka palai Kusan ku Sinai adama a na Vuzavaguɗu u cipa̱ ta̱ lo uteku tsa akina. Ka̱nga̱ kpamu adanshi i ta̱ o kusongu kumaꞋa ɗa ka̱ ɗa̱nga̱i gaɗi. Ɗa kusan ka ku gba̱ɗa̱i. 19 Ɗa izumgbi i ciliki i kavana i doki ka̱u. Ɗa Musa u yaꞋin kadanshi, ɗa Ka̱shile ku ushuki ni an kakpanga.

20 Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱i a Kusan ku Sinai, ɗa u ɗekei Musa u kumba a gaɗi vu Kusan va. Ɗa Musa u kumbai kusan ka. 21 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Cipa̱ vu bana vu ɓarangu uma a mayin ka̱ta̱ a pasa uteku wa adama a na a dana yaꞋan e ene mu ba, a yaꞋan baci nannai uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kukuwa̱. 22 Ko anan ganu a na a kiwanai kuyawasa ɗevu n Vuzavaguɗu u gaꞋan ta̱ takpaka biꞋi ka̱ci ke le nshinda̱, ko Vuzavaguɗu u yaꞋan wupa n ele ka̱ta̱ wu una le.&gt;&gt;

23 Ɗa Musa wu ushuki Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Ko vuza u kukumba a Kusan ku Sinai ka ba, adama a na vu ɓarangu tsu ta̱ ɗe, vu danai &lt;I zuwa uteku i ka̱ra̱ka̱ Kusan ka ka̱ta̱ i la̱na̱ ku ɗa ciya̱ ku yaꞋan ciɗa.&gt; &gt;&gt;

24 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Cipa̱ vu bana vu ta̱wa̱ n Haruna na u shamgba n avu. Ama anan ganu n aza a na a buwai ka̱ta̱ a dana i ta̱ a kuciga kupasa uteku wa adama a na a̱ ta̱wa̱ na ba, ta baci nannai ba mi ta̱ a kuyaꞋan wupa ka̱ta̱ mu una le.&gt;&gt;

25 Ɗaɗa Musa u cipa̱i, ɗa u danai uma ili i na Vuzavaguɗu u danai.

20

Wila̱ Kupa u Ka̱shile

1 Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi ka nampa ra̱ka̱.

2 &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a Masar a iɗika i na yi ishi a ugbashi.

3 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu tono ka̱ma̱li ba, sai mpa Ka̱shile endeꞋen.

4 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋanka ka̱ci ka̱ nu a̱ma̱li o yoku a na o yotsoi ili i na yi gaɗi ko iɗika ko i na yi a̱ mini ba. 5 Ka̱ta̱ vu kuɗa̱nku le ko vu cikpa le ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile endeꞋen, Ka̱shile ka na ka̱ tsu kpa̱ɗa̱ kuciga cisheꞋe. Vuza na u kutakacika muku adama a̱ unushi wu isheku i le, ali ntsukaya n tatsu ali a kubana n na̱shi ele na a iwain mu, 6 Ama a̱ɗa̱ na i cigai mu ɗa i tonoi wila̱ u va̱, mi ta̱ o kuyotsongu ucigi a kubana u muku ali a ntsukaya nu ntsukaya.

7 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu ka̱na̱ kuɗeke kula ku Vuzavaguɗu gbani ba. Adama a na mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ a kutakacika vuza na u yaꞋin nannai.

8 &lt;&lt;Zuka n kanna ka Ashibi, ka̱ta̱ vu ka̱na̱ kaꞋa ciɗa mayin. 9 Ayin a̱ ta̱li i ta̱ lo, a na avu va kuyaꞋan ulinga. 10 Ama kanna ke cindere dem ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu kaꞋa, adama a nannai ka̱ta̱ vi yaꞋan ulinga ba, ko avu, ko maku ma̱ nu kolobo ko mekere, ko kagbashi ka̱ nu kolobo ko mekere, ko kuzuwa ku nu, ko komoci ka kpaꞋa ka̱ nu dem. 11 A ayin a̱ ta̱li a ɗaɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin ili i nampa gaɗi n iɗika m mala n ili dem, ɗa wu uvukai a kanna ke cindere. Ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai kaꞋa una̱singai ɗa kanna ka Ashibi ko okpoi kanna ka ciɗa.

12 &lt;&lt;Cikpa eshevu n a̱na̱vu, adama a na vi yongo ayin n a̱bunda̱i a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ki e kuneke wu.

13 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu una vuza ba.

14 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vuka vu vuza ba.

15 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan uboki ba.

16 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu dana vuza kakuna ka aꞋuwa ba.

17 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu cikala kisa kpaꞋa ku vuza nu ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋan a̱shi a wuya n vuka vu vuza nu ba, ko kagbashi ka̱ ni, ko anaka a̱ ni, ko majaki ma̱ ni, ko ili i yoku i ni ba.&gt;&gt;

18 Ana uma a panai akpanga n ulaɗi nu mkpanyanya n ciliki tsa avana, ɗa e enei ka̱nga̱ ka̱ kimba̱i kusan ka, ɗaɗa uma a panai wovon ali e jeꞋekei ikyamba ɗa a shamgbai daꞋin. 19 Ɗa uma a a danai Musa &lt;&lt;Avu yaꞋan kadanshi n a̱ tsu, a̱ tsu ta na tsa kupanaka wu ta̱, ama ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka yaꞋan kadanshi n a̱ tsu ba, talo tsa̱ kuwa̱.&gt;&gt;

20 Ɗa Musa u danai uma a &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana wovon ba, Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱ ta̱ adama a na u kondo ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu i pana wovon u ni talo ya yaꞋan unushi.&gt;&gt;

21 Ɗa uma a a shamgbai daꞋin Musa tamkpamu u doki u yawai ɗevu n keleshu ka na ki n ka̱yimbi kpaɓam a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile ki.

Uteku u na a kumaꞋa katalikalyuka ka Vuzavaguɗu

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Dana aza a Isaraila ili i nampa, &lt;Ye ene ta̱ n ka̱ci ka̱ ɗa̱ ana n yaꞋin kadanshi n a̱ɗa̱ na ɗe gaɗi. 23 Ka̱ta̱ i yaꞋanka ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li ka azurufa ko ka azanariya adama a na i cikpa le ba, sai mpa koci. 24 I maꞋaka mu katalikalyuka ka n ciꞋin ta ɗe i kuyaꞋanka mu alyuka o kusongu n alyuka a na a̱ kutuka̱ m ma̱ta̱na̱, maraɗika ko mokyon ko kanaka a̱ ubuta̱ u na mpa n zagbai i ciɓasa n kula ku va̱, mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱ ka̱ta̱ n zuwaka ɗa̱ una̱singai. 25 Yi baci a kumaꞋaka mu katalikalyuka ka, ka̱ta̱ i maꞋaka n atali a na e sheꞋwei ba. I sheꞋwe baci n ili i kusheꞋweke, ki ta̱ o kokpo ili yu unata wa̱ va̱. 26 Ka̱ta̱ i maꞋaka mu katalikalyuka ki idasakpatsu ba, adama na ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ciyampa tsu ɗa̱ e keteshe a ayin a na yi a kukumba ba.&gt;

21

Wila̱ tsu na a kuyaꞋan n agbashi

1 &lt;&lt;Na va ɗaɗa wila̱ u na ve kuneke uma a Isaraila. 2 Vu tsula baci kagbashi ka mavali ka aza a Ibirahi, wi ta̱ a kuyaꞋan tsugbashi a̱ya̱ a̱ ta̱li, a̱ ka̱ya̱ ke cindere vi ta̱ e kuneke yi uba̱ruwi, u kutsupa kpamu ili i yoku ba. 3 U ta̱wa̱ baci endeꞋen ni, wi ta̱ a kufuɗa wa laza endeꞋen ni, ama u ta̱wa̱ baci n vuka vi ni, wi ta̱ kpamu a kufuɗa wa laza n vu ɗa. 4 Vuzakpa vi ni vu ɗa baci u yaꞋankai ni yolo, ɗa u matsakai ni muku mo olobo ko nkere, vuka va m muku n ni i ta̱ o kokpo n vuzakpa vi ni, a̱yi vuza va wi ta̱ a kufuɗa wa laza endeꞋen ni. 5 Ama a̱yi kagbashi ka kuta̱ baci e keteshe ɗa u danai mpa mi ta̱ a kuciga Vuzakpa vu va̱, n vuka va m muku ma, n kulyaꞋa ta̱ kelime n kuyaꞋanka wu tsugbashi, 6 ka̱ta̱ Vuzakpa vi ni u banka yi a̱ ubuta̱ u kucikpa Ka̱shile. Ka̱ta̱ u banka yi a̱ utsutsu ko a muntsa mu utsutsu, a̱yi vuzakpa va ka̱ta̱ u ta̱sa̱ yi atsuvu n vubele. Kagbashi ka wi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kuyaꞋanka yi tsugbashi ali sai ukpa̱ u ni.

7 &lt;&lt;Vuza u denge baci mekere ma̱ ni ɗa mo okpoi kagbashi, e kuneke maꞋa uba̱ruwi tsu na a ci yaꞋanka maku mavali ba. 8 Mekere mo doku baci ma luwa vuzakpa vi ni vu na u tsulai ni va ba, wi ta̱ a kufuɗa kuka̱sukpa̱ e neke yi katsupu ka̱ ni, wi n kofon ka na wo kudoku we denge yi a iɗika i limoci ba, adama a na u koɗo ta̱ uzuwakpani u ni. 9 Vuzakpa va u tsula baci mekere ma ta na adama o kolobo ka̱ ni, u kucikpa u ɗika yi adanshi mekere ma̱ ni maꞋa ma na u matsai. 10 U zuwa baci vuka vi yoku ta na, ka̱ta̱ u sa̱nka̱ kagbashi ka vuka ka ilikulya, ko akashi a kuꞋuka, ko ugaꞋin wu ida̱shi i yolo ba. 11 U fuɗa baci ta na u yaꞋanka yi ili i tatsu i nampa ya ba, wi ta̱ a kufuɗa wa laza tsa agisana a vuza vu uba̱ruwi babu kutsupa ki ili i yoku.

Wila̱ adama a ukuna u muna

12 &lt;&lt;Vuza na baci u lapai vuza ali sai ukpa̱, a̱yi feu i ta̱ a kuna yi. 13 Ama n kusheshe ku ni ku ɗa baci wu unai ni ba, ɗa Ka̱shile ka zuwai ili ya yo okpoi nannai, mi ta̱ o kuyotsongu wu ubuta̱ u na vuza va u kubana u ciya̱ u laꞋaka n wuma u ni. 14 Ama vuza va wu una baci vuza va n kuyeve ku ni, ka̱ta̱ i takpa yi punu a̱ ubuta̱ u katalikalyuka ka̱ va̱, ka̱ta̱ yu una yi.

15 &lt;&lt;Vuza na baci u lapai esheku ko a̱na̱ku i ta̱ a kuna yi. 16 Vuza na baci u bokoi vuza, ko a cinai ni n vuma va e ekiye a̱ ni ko wana ɗai u denge vuza va, a̱yi vuza na u yaꞋin uboki wa ka̱ta̱ yu una yi. 17 Vuza na baci kpamu u shikai esheku ko a̱na̱ku i ta̱ a kuna yi.

18 &lt;&lt;Ali i baci a̱ vishili ɗa vuza te va u varai toku n katali ko u lapai ni n ka̱kuꞋun, vuza va ta na u kuwa̱ ba, ama ɗa u vaki adama a ulapi. 19 Vuza va u ɗa̱nga̱ baci ali ɗa u gita̱i kuwala n kalangu, vuza na u lapai ni va wi ta̱ a kulaꞋaka, ama wi ta̱ a kutsupa vuza na u ukai muna ma adama a ayin a na u la̱nga̱sa̱i ni, ka̱ta̱ kpamu u lyaꞋa kelime n kuyaꞋan ciba ci ni sai ayin a na u potsoi ra̱ka̱-ra̱ka̱.

20 &lt;&lt;Vuza u lapa baci kagbashi ka mavali ko ka mavuka n kalangu sai ukpa̱ i ta̱ a kutakacika yi. 21 Kagbashi ka kuwa̱ baci ba, ɗa kucikpa u potsoi a kanna ke te ko a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e re, a ku kiɗaka vuzakpa va afada ba, adama a na kagbashi ka̱ ni kaꞋa.

22 &lt;&lt;Ali i baci a̱ vishili ɗa a ukai vuka vu na vi n ka̱tsuma̱ muna ɗa ali ka̱tsuma̱ ka kuta̱i, ama a uka yi baci muna ma kau ba, vali vu ni vu ɗa u kudana ili na a kutsupa yi, ka̱ta̱ kayaꞋinkafada u yeve u kiɗa ili na i gaꞋin a tsupa. 23 Ama a̱yi vuka va u ciya̱ baci muna mo yoku wuya-wuya, i ta̱ a kutakacika vuza va tsu na muna ma ma yaꞋin wuma n wuma. 24 Ka̱shi a tsupa n ka̱shi, kanga a tsupa n kanga, kukiye a tsupa n kukiye, kune a tsupa n kune feu, 25 Vu uka baci vuza muna avu feu i ta̱ a ku yaꞋanka wu muna, vu songu baci vuza avu feu ta a kuyaꞋanka wu nannai, vu lapa baci vuza feu a lapa wu.

26 &lt;&lt;Vuza u dukpa̱ baci kagbashi ka mavali ko ka mavuka a̱ ka̱shi, ali ɗa ka̱ na̱mgba̱i wi ta̱ e kuneke yi uba̱ruwi adama a̱ ka̱shi ka. 27 Ta kpamu nannai u fa̱da̱ baci kanga ka kagbashi ka mavali ko mavuka, wi ta̱ e kuneke yi uba̱ruwi adama a kanga ka.

28 &lt;&lt;Kanaka ka̱ sunwa̱n baci mavali ko vuka ali sai ukpa̱, ka̱ta̱ a vara kanaka ka n atali sai ukpa̱, ama ka̱ta̱ a takuma i nyama i ni ba, ka̱ta̱ kpamu a takacika vuza vu kanaka va ba. 29 Kanaka ka kiwana baci ta na m ma̱sunka̱, ali ɗa a danai vuza va, a̱yi tana u yaꞋan ili i yoku ba, ali ɗa kanaka ka kunai mavali ko mavuka, i ta̱ a kuvara kanaka ka a una, ka̱ta̱ a una feu vuza va. 30 A dana baci ta na a tsupa le ikebe, ta ta na nannai u kutsupa le ta̱ ili na a danai ni dem adama a na u ciya̱ wi isa wuma u ni 31 Ta kpamu a kuyaꞋan nannai kanaka kuna baci kolobo ko mekere. 32 Kanaka kuna baci kagbashi ka mavali ko mavuka, a̱yi vuza kanaka va u kutsupa ta̱ vuzakpa vu kagbashi va ikebe ya azurufa kamangankupa, ka̱ta̱ kpamu a vara kanaka n atali sai ukpa̱.

33 &lt;&lt;Vuza u ga̱va̱ baci kpenle ɗa u ka̱sukpa̱i ku ɗa babu u ciɗa̱ngi ali ɗa kanaka ka walai lo ko majaki, ɗa ke derecei ka̱ yikpa̱i punu, 34 vuza na u ga̱va̱i kpenle ka wi ta̱ a kutsupa vuza vu kanaka va ili na baci de dem a kiɗakai ni u tsupa, ama vuza na u ga̱va̱i kpenle ka a̱yi ɗa u ku ɗika keven ki ikyamba ka.

35 &lt;&lt;Kanaka ka̱ sunwa̱n baci vutoku ali sai ukpa̱ i ta̱ e kudenge yi, vuza na wi n wuma wa ka̱ta̱ e pece ikebe ya derere, ta kpamu a kuyaꞋan n inyama i kanaka ka na ka̱ kuwa̱i va nannai e pece i ɗa derere. 36 E yeve baci ta na kanaka ka ka kiwana ta̱ n kusuwa̱nsa̱ otoku, vuza kanaka va ta na u yaꞋan ili i yoku ba, wi ta̱ a kutsupa. A̱yi vuza na wu unai kanaka wi ta̱ a kuɗika keven ki ikyamba i kanaka ya yo okpo i ni.&gt;&gt;

22

Wila̱ u kula̱na̱ ucanuku mayin

1 &lt;&lt;Vuza u boko baci kanaka ko malala, ɗa u kiɗai ko u dengei, wi ta̱ a kutsupa anaka a tawun a̱ una̱ u kanaka ke te ka na u bokoi va, malala ma baci kpamu, wi ta̱ a kutsupa n na̱shi a̱ una̱ u malala me te ma na u bokoi va. 2 A̱ ka̱na̱ baci koboki a̱yi a kuciga kuꞋuwa kuyaꞋan uboki ɗa a lapai ni ali ɗa u kuwa̱i, vuza na wu unai ni va, u yaꞋan unushi u munuka ba, 3 ili ya i yaꞋan baci nannai n kanna, vuza na wu unai koboki ka, u yaꞋan ta̱ unushi u munuka. A̱ ka̱na̱ baci koboki wi ta̱ a kutsupa ili na u bokoi va ra̱ka̱. Wi baci ta na n ili na u kutsupaka ba, a kucikpa e denge yi an kagbashi adama a na ciya̱ u tsupa. 4 A̱ ciya̱ baci ta na manama ma na u bokoi va ko kanaka ko majaki ko malala e ekiye a̱ ni n wuma, u kutsupa ta̱ ili na u bokoi va ali kure.

5 &lt;&lt;Vuza u banka baci n kuzuwa ku ni kalina ɗa u ka̱sukpa̱i ku ɗa ku yaꞋin koli a kashina ko kashina ki itacishi ka vuza. A̱yi vuza vi ilikuzuwa ya, sai u ɗika ili i singai a̱ ka̱tsuma̱ ki ili kashina ko i kashina ka nɗanga ka̱ ni adama a na u tsupa ili na kuzuwa ku ni ka ku la̱nga̱sa̱i.

6 &lt;&lt;Vuza u zuwa baci akina a kashina ka̱ ni ɗa a lalai a kubana a kashina ko vutoku, ali ɗa ma̱ga̱n ma̱ ya̱nji ko ilya i kashani ko kashina ka ra̱ka̱ ka̱ kula̱i, a̱yi vuza na u zuwai akina a u kutsupa ta̱ ili i na i kula̱i va.

7 &lt;&lt;Vuza u neke baci vuza ni vu na i ida̱shi ɗeɗevu koɓolo ikebe ko ucanuku u foɓuko yi, ɗa o bokoi ili ya, koboki ka a̱ ka̱na̱ yi baci sai u tsupa ili ya ali kure. 8 A̱ ka̱na̱ baci ta na koboki ka ba, a̱yi vuza kpaꞋa vu na e nekei u foɓo ili ya, sai u bana u yotsongu ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u kayaꞋinkafada, adama a na o goɗumo yi ko kukiye ku ni ki ta̱ punu a uboki wa ko ki punu ba. 9 Aza e re i baci a kanananai ki ili i te, ko kanaka, ko majaki, ko malala, ko motogu ko ili na i puwa̱nka̱i, ɗa vuza te u danai, &lt;I ɗaɗa na&gt; U gaꞋan ta̱ a bana e kayaꞋinkafada u goɗumo, vuza na baci ta na a̱ ka̱na̱i n unushi wi ta̱ a kutsupa vuza ni va ali kure.

10 &lt;&lt;Vuza u neke baci vuza ni na i ida̱shi ɗevu koɓolo ka̱ɓa̱na̱ ka majaki ko kanaka ko malala ɗa ma̱ kuwa̱i ko ma̱ ciya̱i usa̱n ko ma̱ puwa̱nka̱i babu ta na vuza na we enei, 11 ele aza e re e le i ta̱ a kubana e kelime ka Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vuza na e nekei ka̱ɓa̱na̱ ka u yaꞋan akucina, a na o kuyotsongu wi punu n kukiye a ili i vuza ni ya ba. A̱yi vuza vi ili va mayun ɗa wu ushuku n akucina a, i o kudoku kpamu a tsupa yi ili ba. 12 Vuza na e nekei ka̱ɓa̱na̱ ka ɗa baci ta na o bokoi e ekiye a̱ ni, wi ta̱ a kutsupa vuza vi ili va. 13 Manama ma kakamba ma baci ta na mu unai kanaka ka ko malala ma, ka̱ta̱ vu tuka̱ n keven ki ikyamba ka adama a na a vuza vi ili va u ciya̱ we ene. A kutsupa yi kanaka ko malala ma na manama ma kakamba ma mu unai va ba.

14 &lt;&lt;Vuza u kopuku baci ili kuzuwa u vutoku vu na i ida̱shi ɗeɗevu koɓolo ɗa ili ya i ciya̱i usa̱n ko i kuwa̱i, a ayin a na vuza vi ili va wi lo ba. Vuza na u kopuki va wi ta̱ a kutsupa ugana u na a kiɗakai ni ra̱ka̱. 15 Ama vuza vi ili ya wi baci ta na lo, wa̱ kuciya̱ katsupu ba. Ama u tsupa baci ikebe adama a na u yaꞋan ulinga n ilikuzuwa ya, ikebe i nanlo i ɗa i kokpo una̱ u katsupu wa.

Wila̱ adama a ukuna u gbani

16 &lt;&lt;Mavali ma̱ ya̱nsa̱ baci mavuka ma na mi n tsukere ci ni ɗa mi babu kamana kpamu ali u vaki n a̱yi, sai ta na u tsupa yi ikebe i mazama i ni, a̱yi ɗa kpamu u kuzuwa yi wo okpo vuka vu ni. 17 Ama esheku ta na a̱ sa̱nka̱ baci, ikebe i yolo i na u la̱nga̱sa̱i ni i ɗaɗa u kutsupa koci.

18 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ vuka vu na vi nu nkunu n wuma ba.

19 &lt;&lt;Vuza na baci u yaꞋin tsugbani m manama i ta̱ a kuna yi.

20 &lt;&lt;Vuza na baci u yaꞋin alyuka u ka̱ma̱li, ba a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ba, a una yi.

21 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu takacika komoci ko vu doro yi ba, ama vu ciɓa avu feu vi yaꞋan ta̱ ida̱shi i limoci a iɗika i Masar. 22 Ka̱ta̱ vu takacika a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i ko muku n na mmaci n le n kuwa̱i ba. 23 Vi yaꞋan baci ta na nannai a̱ shika̱ baci a kubana wa̱ va̱ mi ta̱ a kupanaka le. 24 Wupa u va̱ wi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱, ka̱ta̱ mu una ɗa̱ n kotokobi. A̱ma̱ci a̱ ɗa̱ i ta̱ o kokpo agapa. Muku n ɗa̱ kpamu i ta̱ o kokpo mkpan.

25 &lt;&lt;Vu neke baci Vuza okopu a ikebe a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ va̱ a̱ ubuta̱ wa aza a unambi a na i punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ vu la̱nsa̱ punu kodokpotsu a ili na vu kopuki va ba. 26 Vi isa baci ogbodo a kupalaka uta̱ni u vuza nu tsu uzuwi u kaguta, u gaꞋan ta̱ vu bonoko n aɗa kafu kanna ka̱ yikpa̱, 27 adama a na ɗaɗa u kupalaka ka̱ci ka̱ ni, vu bonoko baci ta na n aɗa ba, yiɗa̱i u tsusaki? Ɗa baci u lapai una̱ a kubana wa̱ va̱. Mi ta̱ a kupanuka yi adama a na mpa vuza va asuvayali ɗa.

28 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan kadanshi ki ishikushi u Ka̱shile ka̱ nu, ko vi shika vuza na wi a kulyaꞋa tsugono a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ba.

29 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ mu kuneꞋe ki ili i kashina i nu m ma̱kya̱n ma na vi ciya̱i feu ba. Mayun ɗa vi neke mu maku ma iyain ma̱ nu ma na a̱ gita̱i kumatsa. 30 Ta kpamu nannai vu tuka̱ m medendem ma na a̱ gita̱i kumatsa, m mokyon ma̱ nu. Vu ka̱sukpa̱ maku ma na a matsai va ma yaꞋan ayin e cindere a̱yi biꞋi koɓolo n a̱na̱ku, a kanna ka̱ kunla̱i i tuka̱ mu.

31 &lt;&lt;Yi ta̱ o kokpo uma a ciɗa a̱ va̱. Ka̱ta̱ i takuma inyama i na manama ma kakamba mu unai ba, na lo va u gaꞋan ta̱ i taɗuku nsheꞋe.

23

Wila̱ adama a kuyaꞋan ku ukuna u singai

1 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan utonu n kadanshi ka aꞋuwa ba, ka̱ta̱ kpamu vu ɓolongu una̱ n uma a gbani-gbani adama a na vu ushuku n kadanshi ka aꞋuwa ba. 2 Ka̱ta̱ vu ushuku kutono ka̱bunda̱i ka uma adama a na i yaꞋan ili i gbani-gbani ba. Vi baci kpamu e kuneke ngan a̱ ubuta̱ u kayaꞋinkafada, ka̱ta̱ vu sabaꞋa kadanshi ka mayun adama a na vu tono i na ka̱bunda̱i ka cigai ba. 3 Ka̱ta̱ vu laꞋa n kuciga vuza vu unambi a̱ ubuta̱ u kadanshi ka afada a̱ ni ba.

4 &lt;&lt;Vu cina baci kanaka ko majaki ma vurala vu nu a kuciga kupuwa̱nka̱ yi, ɗika vu banka yi. 5 Ve ene baci majaki ma vuza na u iwain nu ma̱ yikpa̱i n ucanuku ali ɗa u tsugbai ni, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ maꞋa ba. Vu bana vu ɓa̱nka̱ yi m maꞋa.

6 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu sabaꞋa ukuna u mayun a̱ ubuta̱ wa aza a unambi a̱ nu a̱ ubuta̱ wa afada ba. 7 YaꞋan daꞋin n kadanshi ka nsata ma aꞋuwa, ka̱ta̱ vu una vuza na wi babu unushi ko vuza vu usuɓi ba. Adama a na mpa mi ta̱ a̱ kilukpa̱ vuza na u yaꞋin unushi u nanlo dem. 8 Ka̱ta̱ vi yaꞋan n kalyaꞋa ba, adama a na kalyaꞋa ka tsu zuwa wu ta̱ vi yimba̱na̱ vu kpa̱ɗa̱ kene ili i na yi derere mayin. KalyaꞋa ka tsu zuwa ta̱ vuma vu usuɓi u kpa̱ɗa̱ ku uta̱ka̱ ili i mayun e keteshe.

9 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu takacika komoci ba, adama a na a̱ɗa̱ a̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ i yeve ta̱ tsu na limoci yi, yi ishi ta̱ a̱ limoci a iɗika i Masar.

Wila̱ u ayin a kuvuka

10 &lt;&lt;A̱ya̱ a̱ ta̱li a ɗa va kuyaꞋan avu a̱ kuca̱Ꞌa̱ kashina ka̱ nu n vi kyaꞋi ili i na vi ca̱Ꞌi va, 11 ama a̱ ka̱ya̱ ke cindere vu ka̱sukpa̱ ubuta̱ wa wu uvuka. Ka̱ta̱ aza a unambi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ a̱ ciya̱ feu ili i na a kulyaꞋa punu. Ili i na baci tamkpamu i buwai nnama n kakamba n ciya̱ feu a takuma. Ta feu va kuyaꞋan n kashina ki itacishi n kashina ka Zaitu ka̱ nu nannai.

12 &lt;&lt;Ayin a̱ ta̱li a ɗa va kuyaꞋan ulinga, a kanna ke cindere ka ɗaɗa va kuvuka, adama a na anaka, ni njaki n nu a̱ ciya̱ feu a uvuka. Ka̱ta̱ muku ma agbashi a na a matsakai ɗa̱ n omoci a na i punu ida̱shi wa̱ ɗa̱ ele feu a ciya̱ a uvuka.

13 &lt;&lt;Zuwai atsuvu i pana mayin n ili i na n danai. Ka̱ta̱ i ɗeke ula a̱ a̱ma̱li o yoku ba, ka̱ta̱ kpamu yu ula le punu a̱ una̱ u ɗa̱ ba.

A̱ɗiva̱ a tatsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱ya̱

14 &lt;&lt;Ka̱ya̱ lakam yi ta̱ a kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa ali kutatsu, adama a na i neke mu tsugbayin. 15 I yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa ko boroji vu na vi n yisiti ba, i ta̱kuma boroji vu babu yisiti va ali ayin e cindere, tsu na n danai ɗa̱. I yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa a ayin a na i zuwai a̱ ka̱ya̱ lakam a̱ ka̱tsuma̱ ko wotoi u Abibu, adama a na a wotoi u nanlo u ɗaɗa yu uta̱i a iɗika i Masar. Ka̱ta̱ vuza u ta̱wa̱ wa̱ va̱ ekiye agaɗa ba. 16 I yaꞋansa ka̱ɗiva̱ ka ayin a vukyaꞋa, n avaꞋinka a iyain a̱ ica̱shi i kashina i ɗa̱. Ka̱ta̱ a uteku, i ciɓasa kpamu n ka̱ɗiva̱ ka libani i vutara a ayin a na baci i ɓolongushi ili i kashina i ɗa̱. 17 A̱ ka̱ya̱ dem mavali mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Uba̱nga̱ri kutatsu.

18 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋanka mu alyuka a mpasa koɓolo n ili i na a yaꞋin n yisiti ba. Ka̱ta̱ feu i ka̱sukpa̱ ushuma punu a inyama ya alyuka, ya asa ali a kubana a usana ba.

19 &lt;&lt;Vu tuka̱ n avaꞋinka a na a laꞋi n kugaꞋan a ili i kashina i na i gita̱i kugeꞋwe i nu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu.

&lt;&lt;Ka̱ta̱ kpamu vu suꞋwan maku ma maraɗika ma na mi a kapa mani ma̱ a̱na̱ku a̱ ni ba.

Kalingata ka kulapula uye adama a aza a Isaraila

20 &lt;&lt;La̱na̱, mpa n kusuku ta̱ kalingata kelime ka̱ nu adama a na wi indana wu a̱ ubuta̱ u na vi a nwalu dem, ciya̱ vi yawa m ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ u na n foɓusokoi nu. 21 Ka̱ta̱ vu zuwa atsuvu kpamu vu pana mayin n ili i na u kudana. Ka̱ta̱ i shilika̱ n kadanshi ka̱ ni ba, adama a na a̱yi wa kucinukpaka ɗa̱ n ugbamukaci u nanlo ba. Adama a na kula ku va̱ ki ta̱ punu wa̱ ni.

22 &lt;&lt;Vu panaka yi baci mayin ɗa vi yaꞋin i na n danai, mi ta̱ o kokpo vurala a̱ ubuta̱ wi irala i nu, mi ta̱ kpamu a kuꞋiwan aza a na a iwain nu.

23 &lt;&lt;Kalingata ka̱ va̱ ki ta̱ a kuwala kelime ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ u tono n a̱ɗa̱ u tuka̱ ɗa̱ a iɗika ya aza Amoriya, n aza a Hitiya, n aza a Periziya, n aza a KanaꞋana n aza a Hiwiya n Jebusiya. Mi ta̱ a kuna le ra̱ka̱. 24 Ka̱ta̱ i kuɗa̱nku a̱ma̱li e le ko i cikpa le ba, ka̱ta̱ i tono ili i gbani-gbani i na i a kuyaꞋan ba. I fa̱da̱ a̱ma̱li a ka̱ta̱ i ɓoso atali a na a tsu lyuka kpamu miri-miri. 25 I cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ koci, i yaꞋan baci nannai mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai wi ili kulyaꞋa m mini. Mi ta̱ a kuraɗa iɓa̱lishi i na i kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱ dem. 26 Babu vuka vu na ka̱tsuma̱ ka̱ ni ka̱ kuta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, a̱ kuciya̱ punu kpamu madari a iɗika i ɗa̱ ba. Mi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ i yongo n a̱ya̱ kau. 27 Mi ta̱ a̱ kusuku ili i na i kuneke wovon a iɗika i na i kureme dem kafu i yawa ɗe, ka̱ta̱ a̱ ripula̱. Mi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ ra̱ka̱ a kpatala ka̱ta̱ a suma. 28 Mi ta̱ a̱ kusuku itata e kelime ka̱ ɗa̱, adama a na i loko aza a Hiwiya n aza a KanaꞋana n aza a Hitiya. 29 Ama a̱ ka̱ya̱ ke te kaꞋa n kuloko le ba, ta lo iɗika ya yo kokpo an agali, ka̱ta̱ nnama n kakamba ma n yimkpa ali n lyaꞋa utsura u ɗa̱ ba. 30 Kenu-kenu ɗa mi o kuloko le, ali i yimkpa tsu na i kufuɗa ya lyaꞋa utsura wi iɗika ya, ka̱ta̱ i ɗa yo okpo i ɗa̱. 31 Mi ta̱ a kuzuwa uteku wa u gita̱ a mala ma shili a kubana a mala ma aza a̱ Filisitiya̱, a kubana gaɗi vu meremune a kubana e kuyene ku Yufiretu. Mi ta̱ e kuneke ɗa̱ uma a na i ida̱shi a iɗika ya e ekiye a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i loko le punu kelime ka̱ ɗa̱. 32 Ka̱ta̱ i yaꞋan uzuwakpani n ele ko n a̱ma̱li e le ba. 33 Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a̱ da̱sa̱ngu punu a iɗika ya ba, i ka̱sukpa̱ baci ta na i ta̱ a kuzuwa ɗa̱ i yaꞋanka mu unushi. Adama a na i ta̱ a kuzuwa ɗa̱ i yaꞋanka a̱ma̱li e le tsugbashi, i ta̱ o kokpo kpamu an maza wa̱ ɗa̱.&gt;&gt;

24

Kuka̱na̱ ku Uzuwakpani

1 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ta̱wa̱ i kumba na gaɗi avu n Haruna, n Nadabu n Abihu n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ amangatatsunkupa a aza a Isaraila, i shamgba daꞋin ka̱ta̱ i cikpa mu. 2 Musa endeꞋen a̱yi ɗa u kuyawa ɗevu nu mpa, aza a na a buwai ka̱ta̱ a gbaga ɗevu ba, ka̱ta̱ kpamu aza a Isaraila a na a buwai feu a kumba kusan ka n a̱yi ba.&gt;&gt;

3 Ana Musa u banai u danai uma ukuna u wila̱ n udani u Vuzavaguɗu, ɗa uma a ushiki n ka̱la̱ka̱tsu ke te ɗa a danai, &lt;&lt;Ci ta̱ a kuyaꞋan ili i na Vuzavaguɗu u danai dem.&gt;&gt; 4 Ɗa Musa u ɗanai ili i na Vuzavaguɗu u danai ni ra̱ka̱. Ɗa u ɗa̱nga̱i n usana ka̱li-ka̱li ɗa u maꞋi katalikalyuka ɗaka vu kusan va. Ɗa u darai atali kupanere o okpoi agisana a kumaci kupanure ka aza i Isaraila. 5 Ɗa u suki olobo o yoku a aza i Isaraila a yaꞋan alyuka o kusongu, ka̱ta̱ kpamu a lyuka obomburon tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ a kubana a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 6 Ɗa Musa u pecei mpasa mu nnama n na a kiɗai va ku re, n te u tsungi e nvene, n te kpamu ɗa u vishangushi n ɗa a katalikalyuka. 7 Ɗaɗa u ɗikai Katagarda ku Uzuwakpani ɗa u kecekei uma a. Ɗaɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;E, ci ta̱ a kuyaꞋan ra̱ka̱ ili i na Vuzavaguɗu u danai tsu ci yaꞋan, ka̱ta̱ kpamu tsu tono i ɗa.&gt;&gt; 8 Ɗa Musa u ɗikai mpasa ma ɗa u vishanki uma ɗa u danai, &lt;&lt;Mpasa n nampa ma n ɗaɗa n na n kuyotsongu uzuwakpani u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n a̱ɗa̱ a na u nekei ɗa̱ wila̱ wa.&gt;&gt;

9 Musa n Haruna n Nadabu n Abihu, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila amangatatsunkupa a kumbai a kusan ka. 10 Ɗa e enei Ka̱shile ki Isaraila. A ɗaka va adasukpatsu a̱ ni va adanshi wingingi wa atali u na e ci ɗeke safaya a kutasa kelyu-keylu uteku tsu mindatsu ma na mi a kakana kanna. 11 Aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila e enei Ka̱shile, ama kukiye ku Ka̱shile ku saꞋwa le ba, ɗa a lyaꞋi n o soꞋi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

12 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ta̱wa̱ vi cina mu gaɗi vu kusan na, ka̱ta̱ vi shamgba punu, mi ta̱ e kuneke wu nshemberu ma atali n na mi uɗani n wila̱ u na n ɗanai, adama a na i yotsongusu uma.&gt;&gt;

13 Ɗa Musa n ka̱ɓa̱nki ka̱ ni Jesuwa o foɓusoi, ɗa Musa u kumbai kusan ku Ka̱shile ka. 14 Ɗa u danai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, &lt;&lt;Vanai tsu na, sai ayin a na tsu bonoi. Haruna n Horu i ta̱ o kokpo n a̱ɗa̱, vuza na baci wi n kadanshi u bana we le.&gt;&gt;

15 Ana Musa u kumbai kusan ka, ɗa eleshu a palai kusan ka. 16 Ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci cipa̱i lo a Kusan ku Sinai. Ali ayin a̱ ta̱li eleshu a palai kusan ka, ɗa a kanna ke cindere, ɗa Vuzavaguɗu punu e eleshu a u ɗekei Musa. 17 A̱ ubuta̱ wi Isaraila wa lo, ɗa e enei tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci yotsoi akina a na i a kulyaꞋa gaɗi vu kusan. 18 Ɗa eleshu a palai Musa a ayin a na wi a kukumba gaɗi ka̱u a kusan ka. Ɗaɗa u shamgbai ɗe, ali ayin amangere kanna n kayin.

25

KuneꞋe adama a̱ Ma̱va̱li ma Kuciɓa n Ka̱shile

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila a̱ tuka̱ mu n kuneꞋe ku le. Avu ɗa va kisaka mu kuneꞋe ka u yaba dem vu na ka̱ɗu ka̱ ni ku ushuki kuneke. 3 Na va ɗaɗa kuneꞋe ku na i kisa we le, azanariya, azurufa koɓolo n iyum i shili, 4 mini mu usuni, mini ma̱ ma̱ɗiya̱, m mini ma̱ ma̱jigi, n arikinla a singai, n cileme tsu nraɗika, 5 n ukpan wu nkyon u na a̱ rumbuki n garula, n ukpan wu nraɗika u singai, m maɗanga me megele, 6 m maniꞋin ma̱ ka̱la̱nji adama a̱ ma̱kuni, n icita adama a maniꞋin me kerengu, n ili i ma̱gula̱ni, 7 n atali o onis, n atali a na a buwai a singai a singai adama a na a paɗara efodu m mabambata ma̱ ma̱ka̱nga̱ ma efodu ma. 8 Vu zuwa le a maꞋaka mu ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa, ka̱ta̱ mpa n da̱sa̱ngu punu n ele. 9 Vi yaꞋan Ma̱va̱li ma Kuciɓa n Ka̱shile ma nampa n ili i na i buwai dem derere ci iyoci tsu na n kuyotsongu wu.

Akpati vu uzuwakpani

10 &lt;&lt;Vu zuwa uma a yaꞋan Akpati va, m maɗanga me megele. Ugaɗi u ni u yawa udashi u tatsu n udyawi amangatatsu n kupa n u tawun, wanshi u ni kpamu udashi u re n udyawi kamanga n u tawun, kashani ka̱ ni ka yawa udashi u re n udyawi kamanga n u tawun. 11 Vu kuma kucina̱ ku ni n suvu a̱ ni dem n azanariya koci, ka̱ta̱ vu gece ka̱ga̱Ꞌin ku una̱ u ni wa kpamu n azanariya. 12 Ka̱ta̱ vu luwa̱ nkawani ma azanariya n na̱shi, ka̱ta̱ vu uka n ɗa e ene a akpati va. Nkawani n re a kakambu ka nampa n re a kakambu ka nan ɗe. 13 Ka̱ta̱ i yaꞋan kpamu alangu nu nɗanga mi ngele, ka̱ta̱ i kuma a ɗa n azanariya. 14 I uka alangu a punu a asuvu a nkawani ma Akpati ma, adama a ika̱na̱tsu i kuɗika. 15 Alangu a nampa ta punu o kuyongo u uki a nkawani ma akpati ma, ka̱ta̱ vuza u toɗo a ɗa ba. 16 Ka̱ta̱ i zuwa punu nshemberu ma atali n re n na mi n kadanshi ku ukuna u wila̱ wa, n na n kuneke wu.

17 &lt;&lt;Vi yaꞋan ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutsupa unushi ka n azanariya koci, ugaɗi u ni u yawa udashi u tatsu n udyawi amangatatsunkupa n u tawun, wanshi u ni kpamu udashi u re n udyawi kamanga n u tawun. 18 Vi yaꞋan Corobi vu re n azanariya a na a yimai, ka̱ta̱ vu zuwa i ɗa a akambu e re dem a̱ ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka Akpati ka. 19 Ka̱ta̱ a yaꞋan i ɗa, i te a kakambu ka nampa i te kpamu a kakambu ka nan ɗe, i yaꞋan i ɗa u matyangi punu n ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka akpati ka. 20 I zuwa ili ya a mindanai a kinda ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka, i zuwa evelyu e le ubapi uɗengushi adama a na a pala ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka. 21 Ka̱ta̱ vu zuwa punu nshemberu ma atali n na mi uɗani n kadanshi ka ukuna u wila̱ wa, u na mpa n kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ vu kuya̱ngu n ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka Akpati ka. 22 A gaɗi vu ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka e mere me Corobi vi re vu na vi gaɗi va akpati vu wila̱ va, mi ta̱ a kugasa n avu ɗe ka̱ta̱ n neke wu wila̱ u va̱ ra̱ka̱ adama a uma a Isaraila.

Kirukpa ku Boroji ku Vuzavaguɗu

23 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan kirukpa ku maɗanga me megele, ugaɗi u ni u yawa udashi u tatsu, wanshi u ni u yawa udashi u te n kagimi. Ka̱ta̱ kashani ka̱ ni ka yawa udashi u re n udyawi kamanga n u tawun. 24 Ka̱ta̱ vu paɗara vu ɗa n azanariya koci, vu maꞋa ka̱ga̱Ꞌin ku una̱ ka n azanariya a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱. 25 Ka̱ta̱ vu sheꞋwe ili tsu makawani a̱ kuka̱ra̱ka̱, ka̱ta̱ wanshi u ni u laza kataka ke kukiye ba. Ka̱ta̱ vu tono ka̱ga̱Ꞌin ka vu maꞋa kaꞋa n azanariya. 26 Luwa̱ nkawani n na̱shi ma azanariya, ka̱ta̱ vu uka n ɗa ɗe a ngon n na̱shi n kirukpa ma dem. 27 I koɓo nkawani ma ɗevu n nshikpu ma, adama a na a̱ ɓa̱na̱ alangu a na a ci ɗikaka kirukpa ka. 28 Vi yaꞋan ashamkpatsu a m maɗanga me megele, ka̱ta̱ vu paɗara n azanariya, a ɗaɗa a kuɗika kirukpa ka. 29 Ka̱ta̱ vi yaꞋan apara ni nvene n atan a na a yaꞋin n azanariya koci, koɓolo kpamu nu nsasu n a̱ka̱na̱tsu n na a tsu yaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u kutsungu ili i kuɗarukpa alyuka o kusoꞋo. 30 Ayin tutu vi ta̱ a kuzuwa punu Boroji vu na o foɓusoi adama va̱.

Kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni

31 &lt;&lt;Vi yaꞋan kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka n azanariya koci a na a yimai, kashamkpatsu ka n anci a̱ ni, iyoci ya̱ a̱pa̱lu a̱ ni, mɓom n ni n uba̱zukpi u ni wokpo ubuta̱ u te. 32 YaꞋan acaka a̱ ta̱li a uta̱ ɗe a kakambu ka̱ ni, acaka a tatsu a kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka a̱ uta̱ a kakambu ke te, acaka a tatsu kpamu a kakambu ka na ka buwai. 33 AtaꞋan, a tatsu a na a yaꞋin n iyoci ya̱ a̱pa̱lu a alumo, nu mɓom, nu uba̱zukpi, okpo a kacaka ke te, a tatsu a kacaka ka nan ɗe, ta u kuyaꞋan nannai ra̱ka̱ na acaka a̱ a̱ta̱li a na uta̱i a kashamkpatsu ka. 34 Ɗe a kashamkpatsu ka i ta̱ a kuyaꞋan atan a̱ na̱shi n iyoci ya̱ a̱pa̱lu a alumo nu uɓomi koɓolo nu uba̱zukpi u ni. 35 Moɓom me te mi ta̱ a kuyaꞋan a ɗaka vu kacaka ku ugiti, ka na ku uta̱i a kashamkpatsu ka̱ ma̱ ma̱kuni, moɓom me ire a ɗaka vu kacaka ke ire, moɓom ma tatsu kpamu a kacaka ka tatsu, dem vi le acaka a̱ ta̱li. 36 Moɓom ma n acaka a i ta̱ umatyangbani n kashamkpatsu ka na a yimai n azanariya koci. 37 MaꞋan nkuni n cindere ka̱ta̱ vu zuwa le gaɗi adama a na akana ubuta̱ e kelime ke le. 38 Ikaɓatsu i kukima̱ka̱ akina a, n a̱mbu a, a yaꞋan a ɗa n azanariya koci. 39 Ka̱ta̱ vi yaꞋan ashamkpatsu a̱ nkuni a̱ ni n ikoɓomgushi i le n azanariya koci a na a̱miki e le a yawai kilo kamangankupa n vu na̱shi. 40 Vu fuɗa vi yaꞋan ili ya uteku ci iyoci i na n yotsongi nu ɗe a kusan ka.

26

Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile

1 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu maꞋa Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ma n akashi a̱ utsutsu a singai kupa a na a yaꞋin n arikinla n tsugbere tsa akaɗa tsu mini mu usuni n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n tsu mini ma garula. Ka̱ta̱ kacaꞋi ka yaꞋan akashi a n tsuzogu ci Corobi. 2 Akashi a a yaꞋan ushan dem derere, ugaɗi udashi amangere n u re wanshi kpamu udashi u ta̱li. 3 Ka̱ta̱ i jilya̱ akashi a̱ utsutsu a tawun a̱ ubuta̱ u te, i yaꞋan kpamu nannai n aza a tawun a na a buwai va. 4 Avu yaꞋanka akashi a̱ utsutsu a nroki n kusaku m mini mu usuni a̱ ka̱ga̱in ku uteku, a zuwa n ɗa a akashi a̱ utsutsu a na a̱ jilya̱i a̱ ubuta̱ u te wa ali n ugboku u ire wa dem. 5 Vi jilya̱ka̱ kakashi ku utsutsu ku uɓolongi ka nroki n kusaku amangerenkupa. Nannai ɗa kpamu va kuyaꞋan n kakashi ka na ka buwai va nu nroki amangerenkupa feu, nroki n kakambu ka nan ɗe a kindasanai nu nroki n kakambu ka nampa. 6 Vi yaꞋan ika̱na̱tsu n azanariya ali amangerenkupa, vu ɓolongu ugboku u re wa n ashiyatsu a, adama a na Ma̱va̱li ma Kuciɓa n Ka̱shile ma yaꞋan me te kpukuru.

7 &lt;&lt;Ka̱ta̱ kpamu vu lapula akashi a̱ utsutsu n cileme tsu nraɗika, adama a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma na a kupalaka gaɗi vu Ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu ma, akashi kupa n ke te ɗa va kuyaꞋan. 8 Akashi a̱ utsutsu kupa n ke te a nampa dem a yaꞋan derere, ugaɗi u yaꞋan udashi amangere n u tawun, ka̱ta̱ wanshi u yawa udashi u ta̱li. 9 Vu ɓolongu akashi a̱ utsutsu a tawun a nanlo a dem a̱ ubuta̱ u te, ka̱ta̱ o okpo kakashi ke te. Ka̱ta̱ akashi a̱ ta̱li a na a buwai na lo va feu vu ɓolongu le ubuta̱ u te tsu kakashi ke te ko yoku. Vu gosomgbonoi kakashi ka̱ ta̱li ka kure e kelime ka̱ Ma̱va̱li ka. 10 Vu jilika̱ akashi a na o ɓolongi tsu una̱ u te wa dem nroki n kusaku a uteku, ali amangerenkupa, nannai ɗa kpamu va kuyaꞋan n ugboku u na u buwai.

11 &lt;&lt;Vi ta̱ a kuyaꞋan ika̱na̱tsu n viyum vi shili ali amangerenkupa vu zuwa moroki dem a̱ ubuta̱ u kushiya u ni. N uye u nampa, ma̱va̱li ma mi ta̱ o kokpo n uye u te koci o ɓolongu ka̱ta̱ o okpo ma̱va̱li me te. 12 Kagimi ka kakashi ka na baci ka pasai ko ka buwai, i ta̱ a kusaku kaꞋa a̱ kucina̱ ku ma̱va̱li ka. 13 Vi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ udashi u te n kagimi u ta̱lukpa̱ u ka̱na̱ ka̱ta̱la̱la̱ adama a na u pala ma̱va̱li ma ra̱ka̱-ra̱ka̱. 14 Vi yaꞋan ka̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu ka̱ ma̱va̱li ma n ukpan wu nkyon u na a̱ rumbuki m mini ma garula. Vi yaꞋan kpamu ka̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu ko yoku ka singai n ukpan wu nraɗika.

15 &lt;&lt;Vi yaꞋan muntsa mu utsutsu u ma̱va̱li wa m maɗanga me megele, vi shikpa̱ le kashani. 16 Muntsa mu utsutsu dem ma yawa udashi gendu, wanshi kpamu u yawa udashi u re n udyawi kamanga n u tawun, 17 n aguta ere uzuwi derere n vutoku. Ta va kuyaꞋan muntsa mu utsutsu u ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ma nannai. 18 Vi yaꞋan muntsa mu utsutsu kamanga adama a na a̱ ka̱na̱ akashi a a uɓon u ɗaka u ma̱va̱li wa. 19 Ka̱ta̱ vi yaꞋan kpamu ida̱sa̱mkpa̱tsu n azurufa ali amangere, ebelyu e re a ɗaka va̱ a̱ga̱Ꞌin a̱ utsutsu dem, yaba dem vi le n kokoɓotsu ka na ka̱ kuka̱na̱ le mayin. 20 A uɓon u gaɗi u ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ma, vi yaꞋan kpamu iga̱Ꞌin a̱ utsutsu kamanga, 21 n ubuta̱ wi ida̱sa̱mkpa̱tsu wa azurufa ali amangere, aza e re a̱ kumiꞋi ku ka̱ga̱Ꞌin ku utsutsu dem. 22 Vi yaꞋan iga̱Ꞌin a̱ utsutsu a̱ ta̱li, a̱ kucina̱ a̱ ka̱livi ka̱ Ma̱va̱li ka. 23 Vi yaꞋan kpamu muntsa mu utsutsu n re adama a na a̱ ka̱na̱ uɓon wu ngon a̱ kucina̱ ku Ma̱va̱li ka. 24 Iga̱Ꞌin a̱ utsutsu o ngon a nanlo a, o ɓolongu a ɗa kure, ili i na i gita̱i punu ɗaka ali a kubana gaɗi, a gasa ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ u makawani me te, ka̱ta̱ o okpo mogon me te. Ta vo kuɓolongu ngon ma mo okpo nannai. 25 Ka̱ta̱ iga̱Ꞌin a̱ utsutsu a a̱ ɗa̱nga̱ kunla̱i n ida̱sa̱mkpa̱tsu ya azurufa a̱ ida̱shi e le gendu n ke te. Ida̱sa̱mkpa̱tsu i re i re a ɗaka va̱ iga̱Ꞌin a̱ utsutsu dem.

26 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan aburakpatsu a tawun m maɗanga ma a megele, adama iga̱Ꞌin a̱ utsutsu a na a yaꞋin va a kakambu ka̱ ma̱va̱li ka, 27 a tawun kpamu adama a kakambu ke te ka na ki a uɓon u ɗaka, a tawun o yoku kpamu a kakambu ku uteku ka nan ɗe, ka na ki a̱ ka̱livi. 28 Kaburakpatsu ka na ki e mere ma̱ iga̱Ꞌin a̱ utsutsu a, i ta̱ a kupasamgbanai a̱ kugita̱ uteku u nampa ali a kubana a uteku u nan ɗe. 29 Vu kuma iga̱Ꞌin a̱ utsutsu a n azanariya, vu zuwa nkawani ma azanariya n na n kuka̱na̱ aburakpatsu a. Ka̱ta̱ kpamu vu kuma aburakpatsu a n azanariya. 30 Ta va kuyaꞋan Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ma nannai ci iyoci i na n yotsongi nu a kusan ka.

31 &lt;&lt;Vi yaꞋan kakashi ku tsutsu n arikinla n tsugbere tsu mini mu usuni, n tsugbere tsu na ci a na mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n tsugbere tsu mini ma garula n tsugbere tsa akaɗa, ka̱ta̱ i yaꞋan ci Corobi n tsuzogu tsu na kacaꞋi ku uyevi ka yaꞋin. 32 Ka̱ta̱ vu saku ɗe kakashi ku utsutsu ka gbayin ka a̱ nshikpu n na̱shi m maɗanga ma megele n na a kumai n azanariya, ɗa kpamu a zuwai le a ida̱sa̱mkpa̱tsu i na a yaꞋin n azurufa. 33 Vu saku kakashi ku utsutsu ka a ɗaka vu nroki n na a darai adama a kupalaka ma̱va̱li ma. Ka̱ta̱ vu zuwa punu akpati vu wila̱ va, a̱ kucina̱ ku kakashi ku utsutsu ka. Kakashi ku utsutsu ka ɗaɗa ke kupece ubuta̱ u ciɗa n ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa. 34 Vu zuwa ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka ku tsupaka unushi ka a akpati vu wila̱ punu a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa va. 35 Vu zuwa kirukpa n tsupulai tsu kakashi ku utsutsu a uɓon u gaɗi u Ma̱va̱li wa, ka̱ta̱ vu zuwa kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni vu pasamgbanai ma̱va̱li ma a uɓon u ɗaka.

36 &lt;&lt;Vi yaꞋan kakashi ku utsutsu u kuꞋuwa a̱ ka̱pa̱m wa nannai n arikinla n tsugbere tsu na ci an mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi an mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n tsugbere tsu mini ma garula, n tsugbere tsa akaɗa tsu singai. Ka̱ta̱ kacaꞋi ka kala kakashi ka. 37 Vi ta̱ a kuyaꞋanka kakashi ka nshikpu m maɗanga ma megele, ka̱ta̱ vu kuma n azanariya. Ka̱ta̱ vu saku kakashi ka nu nroki ma azanariya, n ida̱sa̱mkpa̱tsu i tawun i le i na a yaꞋin n iyum i shili.

27

Katalikalyuka ko Kusonku ili i KuneꞋe

1 &lt;&lt;Vi yaꞋan katalikalyuka ka m maɗanga ma megele, ugaɗi u ni u yawa udashi u cindere n kagimi, wanshi kpamu nannai udashi u cindere n kagimi. Uɗa̱ngi u ni u yaꞋan udashi u na̱shi n kagimi, wanshi n ugaɗi u katalikalyuka ka u yaꞋan feu derere. 2 Vi yaꞋan avana a ngon n na̱shi n ni dem, adama a na avana a o okpo umatyangbani ubuta̱ u te punu n katalikalyuka ka, ka̱ta̱ vu kuma kaꞋa n vuyum vi shili. 3 Vu maꞋa mgbodo n na a̱ ku tsuwa̱nsa̱ka̱ kokomo ka katalikalyuka ka, n ikenekpetsu ya akina, n apara, n ikaɓatsu, n a̱mbu a̱ kupura̱ka̱ cikina, ili i nampa ya a yaꞋan i ɗa n iyum i shili. 4 Ka̱ta̱ vi yaꞋan katalikalyuka n kazatsu n viyum vi shili, ɗe atusu a ka̱ta̱ vu uka nkawani mi iyum i shili n na̱shi adama a ngon n na̱shi n katalikalyuka ka. 5 Vu zuwa kazatsu ɗaka, adama a na u pala katalikalyuka ka kagimi. 6 Vi yaꞋan alangu a̱ kuɓa̱na̱ka̱ katalikalyuka ka m maɗanga ma megele vu kuma maꞋa n viyum vi shili. 7 Vu uka alangu a punu a nkawani ma, akambu e re dem adama a na a̱ ciya̱ a yaꞋanka ulinga a ayin a na baci i a kuɗika katalikalyuka ka. 8 Vi yaꞋan katalikalyuka ka n kungu nu nɗanga n na e sheꞋwei n na mi wanshi, ka̱ta̱ vu yaꞋan tsa akpati vu na vi n ka̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu ba, tsu na n yotsonki nu a kusan ka.

Ulanga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile

9 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan Ulanga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, a saku ɗe kakashi ka na a yaꞋin n arikinlai n tsugbere tsu singai tsa. A uɓon u ɗaka kpamu ugaɗi u kakashi wa u yawa udashi amangatawun (100), 10 ka̱ta̱ a saku ɗe akashi a a̱ nshikpu mi iyum i shili kamanga, aza a na a zuwai a anci e le a na a yaꞋin n iyum i shili a na i kamanga feu. Vu saku akashi a̱ utsutsu a nu nroki n na a yaꞋin n azurufa koɓolo nu nkawani. 11 Ta kpamu i kuyaꞋan nannai n tsu gaɗi a kakashi ka na a kusaku va, ka yaꞋan udashi amangatawun n amangerenkupa (150), nu nshikpu kamanga, ida̱sa̱mkpa̱tsu i le a yaꞋan i ɗa n iyum i shili kamanga feu. Nkawani n awin, a yaꞋan a ɗa n azurufa.

12 &lt;&lt;N tsu ukocishi u ka̱livi u kakashi wa wanshi u ni u yaꞋan udashi amangatatsunkupa n u tawun n nshikpu kupa n ida̱sa̱mkpa̱tsu kupa feu a yaꞋan a ɗa n azanariya. 13 N uɓon u kasana a̱ ubuta̱ u na utsutsu wi, udashi u yawa amangatatsunkupa n u tawun. 14 Akashi a kakambu ke te ku utsutsu ka ugaɗi u ni u yawa udashi kamanga n u re n kagimi, ka̱ta̱ i saku ɗe kaꞋa a ashamkpatsu a tatsu ka̱ta̱ i kiyangu le a̱ ida̱sa̱mkpa̱tsu i tatsu ya. 15 Ta kpamu nannai n kakambu ka nan ɗe. Ukambu u re wu utsutsu wa, a saku ɗe akashi a na i n ugaɗi u na u yawai udashi kamanga n u re n kagimi koɓolo n ashamkpatsu a tatsu n ida̱sa̱mkpa̱tsu a tatsu feu. 16 A utsutsu u kuꞋuwa a ulanga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, ugaɗi u ni u yawa udashi kamangankupa. Ka̱ta̱ a yaꞋan kakashi n arikinla n tsugbere tsu na ci tsu mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n tsugbere tsa akaɗa. Ka̱ta̱ a caꞋa n igani, ka̱ta̱ a saku ɗe kaꞋa a yaꞋanka le ashamkpatsu a̱ na̱shi n ida̱sa̱mkpa̱tsu i na̱shi. 17 Ashamkpatsu ra̱ka̱ a na a̱ ka̱ra̱Ꞌi a ulanga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, ka̱ta̱ a shiya le n awin a azurufa. Okoɓotsu e le o okpo a na a yaꞋan n azurufa feu, ida̱sa̱mkpa̱tsu yo okpo i na a yaꞋin n iyum i shili. 18 Ugaɗi wu ulanga wu uteku u Ma̱va̱li wa ra̱ka̱ u yawa udashi amangatawun n amangerenkupa (150), wanshi u ni u yaꞋan udashi amangatatsunkupa n u tawun, kashani ka̱ ni ka yawa ubapi u cindere n kagimi. Ka̱ta̱ a̱ ka̱ra̱ka̱ uteku wu uba̱nga̱ wa n kakashi ka na a yaꞋin n arikinla a singai, n anci a̱ iyum e le. 19 Ucanuku u na a kuyaꞋanka ulinga u Ma̱va̱li wa dem, n aguta a na a̱ kushukpa̱ka̱ Ma̱va̱li ma, a uteku wu ulanga u Ma̱va̱li wa feu a yaꞋan i ɗa n iyum i shili.

ManiꞋin adama a̱ Ma̱kuni

20 &lt;&lt;Vu dana muku mi Isaraila a̱ tuka̱ m maniꞋin ma zaitu ma na a pishai mayin adama a kutasukusu ma̱kuni ma ayin tutu. 21 Ka̱ta̱ i zuwa kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo wa n tsu pulai tsu kakashi ka na a palakai Akpati vu Uzuwakpani vu na vi a̱ ubuta̱ u ciɗa wa. Haruna m muku mo olobo n ni, ele ɗa a̱ kula̱na̱ ma̱kuni ma akina ma kanna n kayin dem, adama a na mo yongo a kakana e kelime ka Vuzavaguɗu. Na va ɗaɗa wila̱ u uma Isaraila, i tono u ɗa ali nu ntsukaya n na i kumatsa.

28

Aminya a tsuganu

1 &lt;&lt;Ɗeke vuza nu Haruna m muku molobo n ni, Nadabu n Abihu n Eliyaza n Itama. Vu zagbaka mu ele, ka̱ta̱ vu uta̱ka̱ le a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku mi Isaraila, adama a na o okpo anan ganu aza na a kuyaꞋanka mu ulinga. 2 Ka̱ta̱ vu jilya̱ka̱ mokoshi ma̱ nu Haruna ntogu n singai n tsugbayin, n na n kuyotsongu uzagbi u ni. 3 YaꞋan kadanshi n eyevi dem aza a na n nekei kuyeve a̱ ubuta̱ u kujilya̱, a yaꞋanka Haruna motogu adama a kavasa ke kerengu, adama a na wo okpo ganu vu na u kuyaꞋanka mu ulinga. 4 Na va ɗaɗa ntogu n na a̱ kujilya̱ka̱ yi, ma na mi n mabanbata n efodu, n eleje, m motogu ma gbayin mu ugaɗi m motogu ma gbati mi igani ma na a caꞋi n ekiye, m ma̱kuꞋun ma tsuganu n kashiyatsu. A̱ jilya̱ka̱ mokoshi ma̱ nu Haruna ntogu n kavasa ke kerengu ka nampa, m muku n ni adama a na a yaꞋanka mu ulinga u tsuganu. 5 Aza na a̱ kujilya̱ ntogu ma a yaꞋan ulinga n tsugbere tsu na a ci yaꞋanka kucaꞋa tsa azanariya tsu na ci an mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n arikinla a singai.

Uteku u na a̱ kujilya̱ Efodu

6 &lt;&lt;Ka̱ta̱ a̱ jilya̱ efodu* va n tsugbere tsu kucaꞋa tsa azanariya, tsu na ci an mini mu usuni n tsu na ci yotsoi an mini ma̱ ma̱ɗiya̱ m mini ma garula n arikinla a singai, ulinga u ka̱jili ku usuɓi. 7 Ma yaꞋan n eleje a avangatsu e re ugasatangbani wu ngon n re adama a kushiya. 8 Ogoni a na a yaꞋankai kaɗambura ku ucaꞋi ko tsuzogu ka, ko yotso kujilya̱ ku motogu ku efodu ka, ka̱ta̱ ka yaꞋan umatyangbani ɗe n efodu va, tsa a azanariya, m mini mu usuni, n tsu mini ma garula, koɓolo n arikinla a singai. 9 Vu ɗika atali o onis e re, ka̱ta̱ vu ka̱ra̱ ɗe ula a̱ muku mi Isaraila, 10 vu ka̱ra̱ ula a̱ ta̱li e le ɗe a katali ke te m motonosonoi tsu na a matsai le, ula a̱ ta̱li a na a buwai ka̱ra̱ le feu a katali ka na ka buwai. 11 Vu ka̱ra̱ ɗe ula a̱ muku mi Isaraila a atali e re a, tsu na kesheꞋwi ka tsu ɗana a̱ ka̱ta̱mba̱ri. Vi ta̱ a kuzuwa katali dem ka na a yaꞋin n tsuzogu tsa azanariya a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱. 12 Ka̱ta̱ a shiya a ɗa a avangatsu a efodu a adama a na o okpo atali a kuciɓasa a̱ muku mi Isaraila. Haruna wi ta̱ a kuɗika ula a nampa a avangatsu a̱ ni ka̱ta̱ mpa Vuzavaguɗu n ciɓa ayin a na baci u banai e kelime ka̱ va̱. 13 Vi ta̱ a kuzuwa katali dem ka na a yaꞋin n tsuzogu tsa azanariya a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ 14 n ikani ya azanariya i re, uɓishi an kawin ka̱ta̱ vu ɓolongu le punu m muntsa mu utsutsu ka.

Tsu na a kuyaꞋan mabambata

15 &lt;&lt;Vi yaꞋan mabambata ma afada, ulinga u keyevi n tso ogoni e efodu, ka̱ta̱ vu yaꞋan maꞋa n azanariya, tsu mini mu usuni, m mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n arikinla a na a yaꞋin n tsugbere. 16 Kakashi ka na a ku caꞋa va, akambu a i ta̱ a kuyaꞋan derere n aza na a buwai, wanshi udyawi kuci ka̱ta̱ vu ka̱ta̱la̱ kaꞋa kure. 17 Ka̱ta̱ vu dara ɗe atali a singai a singai akariki a̱ na̱shi. A kakariki ka iyain vu dara ɗe, karneliyan, n tofa, n zumurudu, 18 a kakariki ke ire a dara ɗe kirisola, n safaya n daimon, 19 a kakariki ka tatsu ɗa a dara ɗe Jesinta, n agata, n amati, 20 a kakariki ka na̱shi ɗa a dara ɗe, berila, n onika, n yasfa. Katali dem ka̱ta̱ a zuwa kaꞋa punu a̱ ka̱ga̱Ꞌin ku utsutsu u kenu u na a yaꞋin a azanariya a. 21 I ta̱ a kuzama atali kupa n e re, ka̱ta̱ a ka̱ra̱ ɗe ula a umaci a̱ muku mi Isaraila a katali ke te ke te dem. Ula a nampa i ta̱ o kokpo urotu. 22 Ka̱ta̱ vi yaꞋanka mabambata ma ikani yu ucaꞋi i tsu tsuzogu tsa awin, a na a yaꞋin n azanariya koci. 23 Vi yaꞋan nkawani n re ma azanariya n na o kukoɓo ɗe a̱ iga̱Ꞌin e re a mabambata ma. 24 Ka̱ta̱ vu shiya ɗe awin e re a azanariya a ɗe a nkawani n re m mabambata ma. 25 Ugasatangbani u re wu uteku wi ikani u re wa, vi shiya u ɗa ɗe a̱ ubuta̱ u re wa, ka̱ta̱ vu koɓo le n tsu kelime a̱ ubuta̱ u te n efodu va. 26 Ka̱ta̱ vi yaꞋan nkawani n re ma azanariya, ka̱ta̱ vu koɓo ɗe n ɗa ɗe uteku u re u mabanbata ma, n asuvu a ukoci ɗevu n efodu va. 27 Vi yaꞋan nkawani n re ma azanariya ka̱ta̱ vu koɓo le n kelime ka efodu va, a uɓon u ɗaka wa avangatsu, derere a ubuta̱ u na nroki n kaɗambura ko tsuzogu ka efodu ka ki. 28 Ka̱ta̱ i shiya ɗe mabanbata nu nkawani n ni ɗe a nkawani n efodu koɓolo n awin a̱ mini mu usuni, adama a na wo okpo ulinga u keyevi ka kucaꞋa ka awin ke efodu, adama a na ka̱ta̱ mabambata ma ma̱ ta̱wa̱ ma̱ ba̱ɗa̱ a efodu va ba. 29 Ayin a na baci Haruna wi a kuꞋuwa a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u ciɓa n ula a̱ muku mi Isaraila a̱ ka̱ɗu ka̱ ni. Adama a na wo okpo ili i kuciɓasa ko wanai. 30 Ka̱ta̱ vu zuwa punu feu Yurim n Tumi † punu a mabanbata, adama a na o yongo punu a̱ ka̱ɗu ka Haruna a ayin a na baci u banai e kelime ka Vuzavaguɗu. Nannai ɗa Haruna u kuyongo n ili i na i kusheshe ukuna u na Vuzavaguɗu u cigai a̱ kuka̱ra̱ka̱ punu a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, a ayin a na baci de dem wi e kelime ka Vuzavaguɗu.

Ntogu n Tsuganu n yoku

31 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋan motogu mu caꞋi mu ugaɗi ma efodu ma, m mini mu usuni ra̱ka̱. 32 Ka̱ta̱ a yaꞋan kuɗeku ku motogu ka, ucaꞋi u ni u yaꞋan ka̱gba̱ta̱ra̱, ta lo wa̱ ta̱wa̱ wa kara. 33 Ɗe a̱ iga̱Ꞌin o motogu ma, n tsu ɗaka, vi cindala ɗe tsuzogu tsu umaci u maɗanga ma na a tsu ɗeke ruman, n tsu mini mu usuni, n tsu ma̱ɗiya̱, n tsu mini ma garula, n tsugbere tsu ucaꞋi n tsuzogu tsu singai. 34 E gere ɗe alingi n umaci u ruman o motonosonoi a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ ugupi u motogu wa. 35 Ka̱ta̱ Haruna u uka motogu ma nampa ma ayin a na baci wi a kuyaꞋan ulinga e kelime ka Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ a pana ma̱shi ma alingi ma a ayin a na baci wi a kuꞋuwa, n ayin a na baci wi a̱ kuta̱ a̱ ubuta̱ u ciɗa e kelime ka Vuzavaguɗu ta lo wa̱ kuwa̱.

36 &lt;&lt;Vi yaꞋan maganda ma kaci n azanariya koci, ka̱ta̱ vu ka̱ra̱ ɗe iɗani i nampa, uteku tsu uzuwi u kukiye u ka̱ta̱mba̱ri tsu nampa, &lt;ILI I CIƊA U VUZAVAGUƊU.&gt; 37 Ka̱ta̱mba̱ri ka azanariya ka, a shiya kaꞋa n kawin ka na ki tsu mini mu usuni a gaɗi vo oroli a. 38 Ta ta na nannai Haruna u kapa baci oroli a, ta ɗe e kene iɗani ya a̱ kuca̱n ku ni. Ta kpamu nannai u kuɗika a̱miki a̱ unushi u uma a Isaraila ayin a na i e kuneke kuneꞋe ku le ku ciɗa. Ta ɗe iɗani i kuyongoso ɗe a̱ kuca̱n ku Haruna adama a na Vuzavaguɗu u ciya̱ wi isa kuneꞋe ku le.

39 &lt;&lt;Vi yaꞋan motogu me kenu ma, n arikinla a singai, ka̱ta̱ vi yaꞋan kpamu oroli n arikinla a singai feu, ka̱ta̱ vi yaꞋan kaɗambura ko tsuzogu tsu ucaꞋi we ekiye.

40 &lt;&lt;Yi ta̱ a kuyaꞋanka muku n Haruna ntogu n kenkeꞋen, n ashiyatsu, nu nkunkuꞋun, nu ntogu n na n kuneke le tsugbayin n tsuloboi. 41 Vu uka Haruna m muku n ni ucanuku u nampa wa, ka̱ta̱ vu sukumaka le maniꞋin vu zuwa le o okpo ciɗa ka̱ta̱ vu erengu le ciya̱ a yaꞋanka mu ulinga u tsuganu. 42 Vi yaꞋanka le acaka a gbati-gbati n arikinla a na a kuyawa a̱ka̱nga̱tsu a̱ ciya̱ a yaꞋanka ciyampa. 43 Haruna m muku n ni a uka ucanuku wa a ayin a na baci i a kuꞋuwa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ko a ayin a na i a kuyawa ɗevu n katalikalyuka adama a na a yaꞋan ulinga a̱ ubuta̱ u Ciɗa, ta lo o ronoko ka̱ci ke le unushi u na u kutuka̱ le n ukpa̱. Na lo va wi ta̱ o kokpo wila̱ u ko wanai u Haruna nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni.

29

Kavasa ke kerengu ku anan Ganu

1 &lt;&lt;Ili i na va kuyaꞋanka Haruna m muku n ni a̱ ubuta̱ u kavasa ke kerengu i ɗaɗa na, adama a na a yaꞋanka mu ulinga u tsuganu. Vu ɗika maku mo kobomburon ni ngiri e re n na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile. 2 Ka̱ta̱ vi yaꞋan ulinga n kiya ku alkama ku na ku geꞋwei neruru babu yisiti, ka̱ta̱ a yaꞋan boroji, n akala a na a̱ zuɓuki n kiya ku maniꞋin ma zaitu, n emeshe a na i ujaꞋangi m maniꞋin. 3 Ka̱ta̱ vu zuwa punu ili ya a mabana vu banka, koɓolo n kobomburon n ngiri ma a̱ ubuta̱ u ciɗa wa. 4 Ka̱ta̱ vu tuka̱ Haruna m muku n ni a utsutsu u Ma̱va̱li wa ka̱ta̱ vu sumba̱ le m mini. 5 Ka̱ta̱ vu uka Haruna ntogu ma. Vi gita̱ m motogu ma asuvu mu ugaɗi, ka̱ta̱ vu tono m motogu ma gaɗi ma gbati, ka̱ta̱ vu tono n efodu m mabambata ka̱ta̱ vu shiya n ashiyatsu a na a caꞋi n igani ya. 6 Ka̱ta̱ a kapaka yi oroli a kaci, ka̱ta̱ a shiyaka yi ɗe a ashiyatsu a azanariya m maganda a kaci. 7 Ka̱ta̱ vu ɗika maniꞋin me kerengu vu sukuya̱ka̱ yi a kaci. 8 Vu tuka̱ m muku ma ka̱ta̱ vu uka le ntogu ma asuvu ma, 9 Ka̱ta̱ vu shiyaka yaba dem kashiyatsu ka kaɗambura, vu kapaka le nkunkuꞋun ma. Ta va kuzagba Haruna m muku n ni nannai. Ulinga u tsuganu wi ta̱ o kokpo u le a̱ wila̱ kowanai. Nannai ɗa va kuyaꞋanka Haruna m muku n ni kavasa ke kerengu.

10 &lt;&lt;Vu tuka̱ m maku mo kobomburon ka a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo, Haruna m muku n ni i ta̱ a kukiyangu ɗe ekiye a gaɗi vu maku mo kobomburon ka. 11 Ka̱ta̱ vu kiɗa kobomburon ka e kelime ka Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, 12 Vu dyaɓa mpasa n kobomburon ma a̱ ka̱jivu ka̱ta̱ vu sura ɗe n ɗa a avana a katalikalyuka ka, n na tamkpamu m buwai a̱ tsungu punu a ɗaka vu kumiꞋi ku katalikalyuka ka. 13 Ka̱ta̱ vu takpa ushuma u na u palai ciꞋin tsu ka̱tsuma̱ tsa, n ubuta̱ u singai wa asuvu, n ukambu wa asuvu, n muku n ka̱tsuma̱ n re ma koɓolo n ushuma u le, i songu a gaɗi vu katalikalyuka ka. 14 Ama inyama i na i buwai i kobomburon ya koɓolo n ukpan, n a̱wiya̱n dem, vu banka i ɗa pulai vu likuci ka̱ta̱ vu songu ɗe i ɗa, ɗaɗa alyuka a̱ unushi.

15 &lt;&lt;Vu ɗika ka̱giri ke te, ka̱ta̱ Haruna m muku n ni a kiyangu ɗe ekiye e le. 16 Vu kiɗa ka̱giri ka, ka̱ta̱ vu keɗengu mpasa ma vu vishangu a akambu dem a katalikalyuka ka. 17 Ka̱ta̱ vu kiɗa ka̱giri ka akiɗi-akiɗi, vu za̱Ꞌa̱ ili i ka̱tsuma̱ koɓolo n ekpete, ka̱ta̱ vu zuwa kaci ka ubuta̱ u te koɓolo n akiɗi a na a buwai. 18 Vu songu ka̱giri ka ra̱ka̱ a katalikalyuka, alyuka o kusongu a ɗa a Vuzavaguɗu, a̱ ma̱gula̱ni, alyuka a na o songi n akina adama a Vuzavaguɗu.

19 &lt;&lt;Ɗika ka̱giri ka na ka buwai va, Haruna m muku n ni a kiyangu ɗe ekiye e le a kaci ka ka̱giri ka. 20 Ka̱ta̱ vu kiɗa ka̱giri ka vu keɗengu mpasa n ni ma, vu kenuku mpasa ma vu tsungu iga̱Ꞌin melegu ma kutsuvu ku singai ku Haruna. A dyaɓaka muku n ni mpasa ma kpamu a̱ a̱jivu a gbagbaꞋin a usingai e ekiye e le n a̱jivu a gbagbaꞋin e ene a usingai e le. Ka̱ta̱ ayin a nanlo vu vishangu n na m buwai a akambu dem a katalikalyuka ka. 21 Vu kenuku ɗe mpasa ma a gaɗi vu katalikalyuka ka ka̱ta̱ vu na̱na̱ n ɗa m maniꞋin me kerengu. Ka̱ta̱ vu vishanku Haruna nu ntogu n ni, ka̱ta̱ vu vishanku muku n ni nu ntogu n le, ta o kokpo ciɗa nannai nu ntogu n le.

22 &lt;&lt;Vu takpa ushuma u ka̱giri wa, n ushuma u winja, n ushuma u na u palai ili i ka̱suma̱, n u na u palai asuvu, m muku n ka̱tsuma̱ n re dem n ushuma u le, koɓolo m ma̱kuta̱. (Na va ɗaɗa ka̱giri ka adama a kavasa ke kerengu.) 23 Ka̱ta̱ vu ɗika ka̱kutsu ko boroji ke te n emeshe a na a putalai m maniꞋin, n kakala ke te punu a mabana ma na mi m boroji vu na vi n yisiti ba, vu na a zuwai e kelime ka Vuzavaguɗu. 24 Vu zuwa ili i nampa ya dem e kukiye ku Haruna m muku n ni, ele tamkpamu a yaꞋan alyuka a̱ ɗengusa̱ gaɗi tsa alyuka a̱ kuɗa̱ngusa̱ e kelime ka Vuzavaguɗu. 25 Ka̱ta̱ vi isa i ɗa e ekiye le kpamu, ka̱ta̱ vu songu le a katalikalyuka ɗe gaɗi va alyuka o kusongu ci ili i ma̱gula̱ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Na va alyuka akina ɗa u Vuzavaguɗu.

26 &lt;&lt;Vi ɗika ma̱ka̱nga̱ ma malala ma na a kiɗai adama a kavasa ka kerengu ku Haruna ka, ka̱ta̱ vu ɗengusa̱ gaɗi adama a na wo okpo alyuka e kelime ka Vuzavaguɗu. Ma̱ka̱nga̱ ma nampa ma mi ta̱ o kokpo ma̱ nu. 27 Ka̱ta̱ vu zuwa i ɗa adama a kavasa ke kerengu ka Haruna m muku n ni. Ɗaɗa ma̱ka̱nga̱ ma malala ma m ma̱kuta̱ ma na a yaꞋankai alyuka a̱ ɗengusa̱i u Vuzavaguɗu wa. 28 Na va wi ta̱ o kokpo upecu u Haruna m muku ni u ayin dem a na baci aza Isaraila a̱ ta̱wa̱i kuyaꞋan alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ e kelime ka Vuzavaguɗu.

29 &lt;&lt;Ntogu n ciɗa n Haruna mi ta̱ o kokpo ili yi uka̱ni, a̱ kugita̱ a̱ muku n ni ali a kubana ntsukaya n ni. Ntogu n nanlo n ɗa a kuyaꞋanka ulinga a kubana u vuza na baci dem a zagbai. 30 Maku ma na baci de dem ma ɗikai uka̱ni a ulinga u tsuganu i ta̱ a kuꞋuka ntogu n nampa ali ayin e cindere, a ayin a na baci de i a kuyaꞋanka mu ulinga a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

31 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu ɗika ka̱giri ka na a kuyaꞋanka kavasa ke kerengu, ka̱ta̱ vu suꞋwan inyama ya a̱ ubuta̱ u ciɗa wa. 32 Haruna ɗa koci m muku n ni a kutakuma i nyama ya, koɓolo m boroji vu na vi a mabana a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. 33 Ele ɗa koci a kutakuma inyama ya m boroji vu na a̱ tuka̱i adama a kutakpa ku unushi, n kavasa kerengu ku le. Babu vuza pulai vu na u kutakuma ili i nampa adama a na ili i ciɗa i ɗa. 34 Inyama ya ko boroji va vu buwa baci ali a kubana usana, ka̱ta̱ o songu i ɗa. O kudoku a takuma i ɗa ba, adama a na ili i ciɗa i ɗa.

35 &lt;&lt;Tsu nampa tsu ɗa va kuyaꞋanka Haruna m muku n ni kavasa ke kerengu, derere tsu na n danai nu. Ka̱ɗiva̱ ke kerengu ka nampa ka ki ta̱ a kuyaꞋan ali ayin e cindere. 36 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a nampa a kanna dem yi ta̱ a kuyaꞋan alyuka a kutakpa unushi n kobomburon. Vu zuwa katalikalyuka ka kokpo ciɗa nannai, vu putala kaꞋa m maniꞋin ma zaitu. 37 Ayin e cindere avu a kuyaꞋan nannai, avu a kuyaꞋansa alyuka a kutakpa unushi wa adama a na katalikalyuka ka kokpo ciɗa. Katalikalyuka ka kokpo ili i na i laꞋi n ciɗa, ili i na baci de dem i saꞋwai kaꞋa i ɗa yi ta̱ o kokpo ciɗa.

38 &lt;&lt;Na va ɗaɗa ili i na va kulyuka katalikalyuka ayin tutu. A kanna dem vu lyuka muku mu ngiri n re aza a na i n ka̱ya̱ kete-kete. 39 Vi lyuka me te n usana, me te kpamu n kulivi. 40 N ka̱giri ka iyain dem, vu neke kakpanu ke te ka kiya ku alkama ku na ku geꞋwei neruru a̱ zuɓuki m maniꞋin ma zaitu kedele ke te. Ka̱ta̱ kpamu vu tsungu kedele ke te ka̱ ma̱kya̱n adama a alyuka a ili i kusoꞋo. 41 Ma̱giri ma na ma buwai ma na va ku lyuka n kulivi ka, vi ta̱ a kulyuka maꞋa n ishina, koɓolo n alyuka a ili i kusoꞋo, uteku tsu na a yaꞋin n usana. I ta̱ o kokpo ili i ma̱gula̱ni n uyoꞋo a kubana a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Na va ɗaɗa kuneꞋe ka alyuka ka akina ku Vuzavaguɗu. 42 Alyuka o kusongu a nampa i ta̱ a kulyaꞋa kelime ali nu ntsukaya n na i kumatsa. I yaꞋan a ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ta lo n kugasa n a̱ɗa̱ ka̱ta̱ n yaꞋan kadanshi kpamu n a̱ɗa̱. 43 Ta ɗe n kugasa n uma a Isaraila, kutashi ku tsugbayin ku va̱ ki ta̱ a kakana a̱ ubuta̱ wa ka̱ta̱ u ɗa wo okpo ciɗa. 44 Mi ta̱ a kuzuwa Ma̱va̱li mo Oɓolo n katalikalyuka ka ko okpo ubuta̱ u ciɗa. Ka̱ta̱ n zuwa Haruna m muku n ni okpo aza ciɗa a na a kuyaꞋanka mu ulinga u tsuganu. 45 Mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu koɓolo n uma a Isaraila adama a na mo okpo Ka̱shile ke le. 46 I ta̱ e kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le. Mpa ɗa kpamu mu uta̱ka̱i le a iɗika i Masar adama a na n ciya̱ n da̱sa̱ngu punu we le. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le.

30

Katalikalyuka ko kusonku ili i ma̱gula̱ni

1 &lt;&lt;Vi yaꞋan katalikalyuka ka na o kusonku ili i ma̱gula̱ni m maɗanga me megele. 2 Ugaɗi u ni u yawa udashi u te n kagimi, wanshi u ni kpamu udashi u te n kagimi, ugaɗi u ni n wanshi u ni u yaꞋan derere. Uɗa̱ngi u ni u yawa ubapi u tatsu. Ngon n na̱shi n katalikalyuka ka ka̱ta̱ vi yaꞋan ɗe avana umatyangbani punu. 3 Ka̱ta̱ vu paɗara gaɗi n akambu dem n avana n azanariya koci, ka̱ta̱ vu lapula ka̱ga̱Ꞌin ku una̱ u ni n azanariya a̱ ku ka̱ra̱Ꞌa̱ka̱. 4 Ka̱ta̱ vi yaꞋan nkawani n re ma azanariya adama a katalikalyuka ɗaka va̱ ka̱ga̱Ꞌin, akambu e re dem a na a̱ ka̱na̱i nshikpu n na a ci ɗikaka katalikalyuka ka. 5 I yaꞋan ashamkpatsu a nu nɗanga m megele ka̱ta̱ i paɗara a ɗa n azanariya. 6 Ka̱ta̱ vu zuwa katalikalyuka ko kusonku ili i ma̱gula̱ni e kelime ka kakashi ka na ka kpadai akpati vu wila̱ va, ɗevu n ka̱kuyenkpa̱tsu ka kutsupa unushi ubuta̱ u na n kugasa n a̱ɗa̱. 7 Usana lakam Haruna u uwa baci adama a na u lapulasaka nkuni ma, wi ta̱ o kusongu ili ma̱gula̱ni a katalikalyuka ka. 8 N kulivi dem ayin a na wi a kutasuku nkuni ma ka̱ta̱ u songu ili i ma̱gula̱ni ya kpamu. Na va wi ta̱ o kokpo ili ma̱gula̱ni i na yo kuyongo a̱ kukula̱ ayin dem a kubana a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ali a kubana n tsukaya n na n kuta̱wa̱. 9 Ka̱ta̱ vi yaꞋan kuneꞋe ki ili i ma̱gula̱ni i gbani-gbani ba, ko alyuka o kusongu ko alyuka a ili i kashina ko ta na alyuka a ili i kusoꞋo ba. 10 Ku te a̱ ka̱ya̱ dem Haruna u bonoko katalikalyuka ciɗa nu mpasa n na u kutsungu punu a avana a̱ na̱shi a. Vi ta̱ a kuyaꞋan ili i nampa ya nu mpasa mo obomburom n na a yaꞋankai alyuka a kucinukpaka unushi, i yaꞋansa ili i nampa ya ali a kubana ntsukaya n ɗa̱, na va ɗaɗa katalikalyuka ka ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

Ikebe i katsupu ku unushi

11 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 12 Ayin a na baci vi e kukece uma a Isaraila, vuza na baci e kecei dem wi ta̱ a kutsupa katsupu ku unushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu adama a wuma u ni. Nannai babu ma̱dukpa̱ ma na ma̱ kuta̱wa̱ we le a ayin a na baci a̱ ciya̱i ukeci. 13 Yaba dem vuna e kecei e mekecu wi ta̱ a̱ kutsupa ili nampa, kagimi ka kagisamkpatsu ka azurufa, ka̱ta̱ a̱ kunzuku m mokokoꞋo ma na mi a̱ ubuta̱ u ciɗa ma na a̱miki a̱ ni a yawai kamanga. Yaba dem wi ta̱ a̱ kutuka̱ n kuneꞋe ku nampa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 14 Vuza na baci de e kecei e meketsu, ɗa u yawai a̱ya̱ kamanga a kubana gaɗi, wi ta̱ a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu kuneꞋe. 15 I baci a kuyaꞋan kuneꞋe ku nampa, vuza vu uciyi u tsupa u pasatangu tsu na a gisanki ba, vuza vu unambi feu u tsupa u gusa̱ tsu na a gisanki va ba. 16 Vi isa ikebe i katsupu ka adama a̱ unushi u nanlo a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila, adama a na i ɗa va kuyaꞋanka ulinga u kulapula Ma̱va̱li mo Oɓolo. Wo okpo ili na Vuzavaguɗu u kuciɓasa n aza a Isaraila, adama na u bonoko wuma u ɗa̱ ciɗa.

Kasasu adama a̱ kuza̱Ꞌa̱

17 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 18 &lt;&lt;Vi yaꞋan kasasu ki iyum i shili n kashamkpatsu ka̱ ni feu n iyum i shili adama a̱ kuza̱Ꞌa̱. Vu zuwa kaꞋa e mere ma̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo n katalikalyuka, ka̱ta̱ vu tsungu punu mini. 19 Haruna m muku n ni ta lo a kusaꞋa ekiye n ene e le. 20 Kafu a uwa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo sai a saꞋasa biꞋi ka̱ci ke le m mini ta lo a̱ kuwa̱. Ko kpamu kafu a yawa ɗevu n katalikalyuka ka adama a na a yaꞋan alyuka o kusongu u Vuzavaguɗu. 21 Ka̱ta̱ a saꞋa ekiye n ene e le, ta lo a̱ kukuwa̱. Na va ɗaɗa wila̱ u ayin dem a̱ kugita̱ u Haruna ali a̱ kuta̱wa̱ ntsukaya n na n kuta̱wa̱.&gt;&gt;

ManiꞋin me kerengu

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 23 &lt;&lt;La̱nsa̱ ili i wali i nampa, kilo vu ta̱li vi mini ma̱ mur, kilo vu tatsu vu sinamon vu ma̱gula̱ni, n kilo vu tatsu vu mita̱ ma̱ ma̱gula̱ni, 24 n kilo vu ta̱li vu kasiya vu ma̱gula̱ni, n ka̱kunzukpa̱tsu ka azurufa ka na i a kuyaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u ma̱va̱li, koɓolo n edele a̱ na̱shi a maniꞋin ma zaitu. 25 Vi yaꞋan ili i nampa ya yo okpo maniꞋin me kerengu ciɗa, usatari n ili i ma̱gula̱ni. 26 M maniꞋin ma nampa ma ɗaɗa va̱ kutsunku Ma̱va̱li ma, n akpati vu wila̱ va. 27 Kirukpa ka n ucanuku wu ulinga u ni, n kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka n ikoɓomgushi i ni, n katalikalyuka ko kusongu maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni, 28 katalikalyuka ko kusongu alyuka n ucanuku wu ulinga u ni ra̱ka̱, n kasasu n kashamkpatsu ka̱ ni. 29 Ka̱ta̱ vi erengu le adama a na o okpo aza a na a laꞋi n ciɗa, adama a na ili i na baci i saꞋwa le dem yi ta̱ o kokpo ciɗa.

30 &lt;&lt;Vu putalaka Haruna m muku n ni maniꞋin me kerengu, ka̱ta̱ vi erengu le o okpo aza a an a kuyaꞋanka mu ulinga u tsuganu. 31 Vu dana muku mi Isaraila ili i nampa ya, &lt;Na va ɗaɗa maniꞋin me kerengu ma ciɗa, a̱ kugita̱ anana ali a kubana ntsukaya n ɗa̱. 32 Ka̱ta̱ a̱ tsunku ikyamba i vuma gbani ba, ka̱ta̱ kpamu vuza u yaꞋan maniꞋin mo yoku tsu nanlo ba. Adama na maniꞋin ma ciɗa maꞋa, ka̱ta̱ yi indana i ɗa ci ili i ciɗa. 33 Vuza na baci u yaꞋin maniꞋin tsu nanlo ko a̱ tsunki vuza na wi ganu ba, i ta̱ a kutakpa yi a̱ ubuta̱ u uma.&gt; &gt;&gt;

34 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗika ili i wali i ma̱gula̱ni, cirupa̱, n onika, n galbanum, ka̱ta̱ vu satara n ili i wali i ma̱gula̱ni ya koɓolo n ili ma̱gula̱ni i aluban, vu kunzuku maꞋa derere, 35 n ili i nanlo i ɗa va kuyaꞋanka ili ma̱gula̱ni ya, tsu na vuza na u ci yaꞋan ili i ma̱gula̱ni u ci yaꞋan, ka̱ta̱ u bula̱ngu punu mkpaɗi. Ka̱ta̱ yo okpo ili ma̱gula̱ni i ciɗa i na a pishai. 36 Vu kenuku punu kenu ka̱ta̱ vu soyo luɓa̱-luɓa̱, vu vishanku akpati vu uzuwakpani vu na vi punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma na mi a̱ ubuta̱ u na n kugasa n avu. Ili i ma̱gula̱ni i nampa ya yi ta̱ o kokpo ili na i laꞋi n ciɗa wa̱ ɗa̱. 37 Ka̱ta̱ i yaꞋanka ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili i ma̱gula̱ni tsu nanlo ba, ili i ma̱gula̱ni i nampa ili i ciɗa i ɗa a kubana a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 38 Vuza na baci u yaꞋankai maꞋa ulinga tsu maniꞋin ma̱ kusukuya̱, i ta̱ a kutakpa yi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma.&gt;&gt;

31

Bezale n Oholiya

1 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;N zagba ta̱ Bezale maku ma Uri vashi vu Horu a kumaci ku Yahuda. 3 N shatangu yi ta̱ n ayinviki a̱ va̱, n ugboji n kuyeve ku ulinga, n kuyeve ku ulinga we ekiye dem, 4 adama a na u yaꞋan ili n igani kakau, u yaꞋan kpamu ili ya azanariya, n azurufa, n iyum i shili, 5 u sheꞋwe atali a singai a singai a na va kuzuwa, nu nɗanga, wo okpo kpamu ulinga u vuza na u yevei ulinga we ekiye mayin. 6 N zagba ta̱ Oholiya maku ma Ahisamaka kumaci ku Dan adama a na wo okpo ka̱ɓa̱nki ka̱ ni. N neke wu ta̱ kpamu ugboji a̱ ubuta̱ wa aza e kuyeve ku ulinga we ekiye a yaꞋan ili i na n danai nu va. 7 Ma̱va̱li mo Oɓolo, n akpati vu wila̱ n ka̱kuyenkpa̱tsu ka kutsupa unushi, ka na a kuɗikaka unushi n ucanuku u na wi punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, 8 kirukpa ka n ucanuku u ni, n kashamkpatsu ka azanariya ka na ka̱ ka̱na̱i ma̱kuni n ili yu ulinga i le, n katalikalyuka ko kusongu ili i ma̱gula̱ni, 9 katalikalyuka ko kusonku alyuka o kusongu, ali n ucanuku wu ulinga u ni n kasasu koɓolo n kashamkpatsu ka̱ ni, 10 nu ntogu mu ucaꞋi n na a yaꞋankai igani, nu ntogu n ciɗa adama Haruna Ganu, nu ntogu m muku n ni adama a ulinga u tsuganu, 11 m maniꞋin me kerengu, koɓolo n ili i ma̱gula̱ni adama a̱ ubuta̱ u ciɗa. Ka̱ta̱ i yaꞋan i ɗa derere tsu na n danai nu.&gt;&gt;

Tsu na o kutono wila̱ wa Ashibi

12 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 13 &lt;&lt;Dana aza Isaraila, ka̱ta̱ yi indana kanna ka Ashibi ka nampa, kanna ka nampa ka ɗaɗa urotu wu uzuwakpani mpa n a̱ɗa̱ ali nu ntsukaya n ɗa̱ yi ta̱ e kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu vu na m bonokoi ɗa̱ ciɗa.

14 &lt;&lt; &lt;Yi indana kanna ka Ashibi ka mayin adama a na kanna ka nanlo ka ki ta̱ ciɗa wa̱ ɗa̱, vuza na baci u goyoi kanna ka i ta̱ a kuna yi. Vuza na baci kpamu u yaꞋin ulinga a kanna ka nanlo ka i ta̱ e kupece yi n uma a na a buwai. 15 Ayin a̱ ta̱li a ɗaɗa va kuyaꞋan ulinga, ama kanna ke cindere ka ɗaɗa ka kuvuka, kanna ka ciɗa kaꞋa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Vuza na baci u yaꞋin ulinga a kanna ka nanlo i ta̱ a kuna yi. 16 Adama nannai uma Isaraila ka̱ta̱ yi indana kanna ka Ashibi ka nampa ka, n ka̱ɗiva̱ ali a kubana ntsukaya n ɗa̱, na va ɗaɗa uzuwakpani u ayin dem. 17 Na va urotu ɗa u ko wannai a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱ n uma a Isaraila adama a na a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a̱ta̱li ka ɗaɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin gaɗi n iɗika, ama a kanna ke cindere ɗa wu uvukai.&gt; &gt;&gt;

18 Ana Vuzavaguɗu u kotsoi kuyaꞋan kadanshi m Musa a Kusan ku Sinai, ɗa u nekei ni nshemberu ma atali n re n wila̱ uɗani n kukiye ku Ka̱shile.

32

Medendem ma azanariya

1 Ana Musa va u kpa̱ɗa̱i kucipa̱ a kusan ka gogoꞋo, ɗa uma a Isaraila ra̱ka̱ a banai a gasai u Haruna, ɗa a danai Haruna va, &lt;&lt;Pana, yaꞋanka tsu a̱ma̱li a na o kutono n a̱ tsu. Vuma vu nampa Musa, vuma na wu uta̱ka̱i tsu Masar, ci yeve ili i na i yaꞋin ni ba.&gt;&gt;

2 Ɗaɗa Haruna u danai le, &lt;&lt;Tuka̱i n iliyatsuvu ya azanariya ya̱ a̱ma̱ci a̱ ɗa̱, n olobo a̱ ɗa̱, n nkere n ɗa̱ i na i a kuꞋukasa.&gt;&gt; 3 Ɗa uma a̱ la̱nsa̱i iliyatsuvu ra̱ka̱ ɗa a̱ tuka̱i ni. 4 U ɗikai ili i na e nekei ni va, ɗa u luwa̱i i ɗa, ɗa u maꞋi ka̱ma̱li an medendem. Ɗa uma ra̱ka̱ a dananai, &lt;&lt;A̱ɗa̱ aza a Isaraila ka̱ma̱li ka̱ ɗa̱ kaꞋa na, ka na ku uta̱ka̱i ɗa̱ a Masar.&gt;&gt;

5 Ana Haruna we enei nannai, ɗa u maꞋi katalikalyuka e kelime ka̱ ka̱ma̱li ke medendem ka, ɗa u danai, &lt;&lt;A kubana mkpaꞋa ka̱ɗiva̱ ki ta̱ lo adama a Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 6 Kanna ke ire, uma a̱ ɗa̱nga̱i n usana ka̱li-ka̱li, ɗa a lyukai alyuka o kusongu, ɗa kpamu o doku ɗa a yaꞋin alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Ana o kotsoi nannai ɗa a̱ da̱sa̱ngi, a̱ ka̱na̱i kulyaꞋa n o soꞋi, ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan tsugbani.

7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Cipa̱ gogoꞋo, adama a na uma a̱ nu a na vu uta̱ka̱i a Masar va, a̱ na̱mgba̱ ta̱ n tsugbani. 8 A̱ ka̱sukpa̱ ta̱ kutono mu, ɗa kpamu i ɗe a yaꞋankai ka̱ci ke le ka̱ma̱li an medendem. A̱ kuɗa̱nku yi ta̱, ali ɗa a yaꞋankai ni alyuka. Ɗa uma a i kpamu a kudana ka̱ma̱li ke le kaꞋa na, ka na ku uta̱ka̱i aza a Isaraila a Masar.&gt;&gt;

9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Mpa me ene ta̱ uma a nampa,&gt;&gt; uma ugbamukaci ɗa. 10 Gogo na ka̱sukpa̱ wupa u va̱ u cipa̱ we le ka̱ta̱ mu una le, ka̱ta̱ kpamu n zuwa wu vo okpo kumaci ku gbayin.

11 Ama ɗa Musa u folonoi Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu yiɗa̱i i zuwai ɗa va kuyaꞋan wupa n uma a̱ nu a na vu utukai a iɗika i Masar n utsura u gbayin n kukiye ku utsura ku nu? 12 Yiɗa̱i i zuwai ɗa va kuzuwa aza a Masar a dana vu uta̱ka̱ le ta̱ n kusheshe ku gbani-gbani adama a na vuna le a kusan ka̱ta̱ vu niꞋwa̱ta̱ngu le aduniyan? N folono ta̱ ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ wupa u nu wa, kucukpa vu ka̱sukpa̱ mita ma na vi sheshei kusuꞋuku uma a̱ nu. 13 Ciɓa n kagbashi ka̱ nu Ibirahi n Ishaku n Yakubu, aza na vu kucinakai n ka̱ci ka̱ nu, vu danai mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n ɗa̱ n yimkpa uteku tsa azangata a gaɗi, ka̱ta̱ n neke le iɗika i na vi yaꞋin uzuwakpani an va kuneke le, ka̱ta̱ yo okpo ili yi uka̱ni i le ayin dem.&gt;&gt;

14 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u sabaꞋi kusheshe ku ni, ɗa u kpa̱ɗa̱i kutuka̱ le n kawuya ka na wi ishi a̱ kutuka̱ uma a̱ ni.

15 Ana Musa u panai nannai, ɗa u cipa̱i a kusan ka n nshemberu ma atali n wila̱ n ni e ekiye. I ta̱ uɗani pulai n asuvu dem. 16 Nshemberu ma atali ma ulinga u Ka̱shile u ɗa, iɗani ya kpamu Ka̱shile kaꞋa ka ɗanai n ka̱ci ka̱ ni.

17 Ana Jesuwa u panai uma a kuyaꞋan yoroli ɗa u danai Musa, &lt;&lt;Yoroli i nampa ya i yaꞋan ta̱ adanshi kuvon ki ta̱ ɗe a̱ ubuta̱ u koɓolo wa.&gt;&gt;

18 Ɗa Musa wu ushuki,

&lt;&lt;Na va yoroli yu ulyaꞋi u kuvon u ɗa ba,

kpamu yoroli ya aza o kusoꞋo atakaci i ɗa ta na ba,

Ama yoroli yi ishipa i ɗa mi a kupana.&gt;&gt;

19 Ana u yawai ɗevu n ubuta̱ u na i va, ɗa we enei le e kujeꞋe n ka̱ma̱li ke medendem ka na a yaꞋin va. Ɗa u yaꞋin wupa n a̱bunda̱i, ali ɗa u variki nshemberu ma atali n wila̱ n na mi e ekiye a̱ ni, ɗa ta na o ɓosoi miri-miri a ɗaka vu kusan va. 20 Ɗa u ɗikai ka̱ma̱li ke medendem ka na a yaꞋin va ɗa u songi kaꞋa, ɗa wi iruwai ɗa kokpoi kokomo. Ɗa u bula̱ngi kaꞋa a̱ mini, ɗa u zuwai aza a Isaraila o soꞋo.

21 Ɗa u danai Haruna, &lt;&lt;Yiɗa̱i uma a nampa a yaꞋankai nu, ɗa vu zuwai a yaꞋin ili i gbani-gbani i gbayin nannai?&gt;&gt;

22 Ɗa Haruna u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ kula̱ ba. Vi yeve ta̱ uteku u na uma a nampa o ci yongo a kuciga kuyaꞋan ka gbani-gbani. 23 A danai mu, &lt;YaꞋanka tsu a̱ma̱li a na tso kutono. Vuma vu nampa Musa wu uta̱ka̱ tsu ta̱ a Masar, ama ci yeve ili i na i yaꞋin ni ba.&gt; 24 Ɗa n danai le, &lt;Vuza na baci wi n iliyatsuvu ya azanariya u tuka̱.&gt; Ɗa a̱ tuka̱i mu ta na, ana n zuwai akina ɗa i derikpei, ɗa i bonoi tsu medendem.&gt;&gt;

25 Ana Musa we enei Haruna va u ka̱sukpa̱ ta̱ uma a yaꞋan ili i kavama ali ɗa okpoi ili yi izoshi a̱ ubuta̱ wi irala i le, 26 ɗa u shamgbai a̱ utsutsu u ka̱tsura̱ wa, u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu, &lt;&lt;A̱ɗa̱ na yi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ta̱wa̱i na wa̱ va̱.&gt;&gt; Ɗaɗa aza e Levi ra̱ka̱ a̱ shida̱i a kubana wa̱ ni. 27 Ɗa Musa va u danai le, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka danai i ɗaɗa na, yaba dem u woku kotokobi ka̱ ni ka̱ta̱ i ka̱na̱ kubana n u bonoi punu ubuta̱ u ka̱tsura̱ wa, a̱ kugita̱ a kakambu ka nampa sai a kakambu ka nan ɗe. Ka̱ta̱ yu una uma a, ko vuza nu ko ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu ko vuza na yi ida̱shi koɓolo.&gt;&gt; 28 Ɗa aza a Levi o tonoi ili i na Musa u danai le a kanna ka nanlo ka, ɗa uma ɗevu n a̱kpa̱n a tatsu (3,000) a̱ kuwa̱i a kanna ka nanlo. 29 Ɗa Musa u danai aza e Levi a, &lt;&lt;Anana ye erengu ta̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a ulinga u Vuzavaguɗu, n tsu na yu unai muku n ɗa̱ n aza ɗa̱ dem, n nannai ɗa i ciya̱i una̱singai anana.&gt;&gt;

30 Ana kayin kasai ɗa Musa u danai uma a, &lt;&lt;I yaꞋan ta̱ ili i gbani-gbani i gbayin. Ama mi ta̱ o kubono a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ko mi ta̱ a kufuɗa kufolono yi, ka̱ta̱ u cinukpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱ wa.&gt;&gt;

31 Ɗa Musa u bonoi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa u danai, &lt;&lt;Ɓoɓou! Ili i gbani-gbani i gbayin i yiɗa̱i ta na uma a nampa a yaꞋin nannai! A yaꞋanka ɗe ka̱ci ke le a̱ma̱li a azanariya. 32 Ama gogo na n folono wu ta̱ cinukpaka le unushi wa, ama ki baci a kuyaꞋan nannai ba, mayun ura kula ku va̱ punu a katagarda ka na vu ɗanai va.&gt;&gt;

33 Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki Musa, &lt;&lt;Vuza na baci de dem u nusakai mu a̱yi ɗa n kutakpa kula ku ni a katagarda ka. 34 Gogo na ɗa̱nga̱ vu bana vu tono n uma a a kubana a̱ ubuta̱ u na n danai nu va, kalingata ka̱ va̱ ki ta̱ a kuwala kelime ka̱ ɗa̱. Ama ayin a na n kutakacika uma a a yawa baci, mi ta̱ a kuyaꞋan adama a̱ unushi u le.&gt;&gt;

35 Ɗa Vuzavaguɗu u tuka̱i uma a m ma̱dukpa̱ adama a ili i na a yaꞋin n ka̱ma̱li ke medendem ka na Haruna u yaꞋankai le va.

33

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa n uma a na vu uta̱ka̱i a iɗika i Masar dem, i bana a iɗika i na n kucinai kuneke Ibirahi, n Ishaku n Yakubu, ɗa u danai, &lt;Mpa n kuneke ta̱ i ɗa ntsukaya n nu.&gt; 2 Mi ta̱ a̱ kusuku n Kalingata kelime ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ n loko aza a KanaꞋana, n aza Amoriya, n aza a Hitiya, n aza a Periziya, n Jebusiya. 3 Walai a kubana a iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱. Ama mpa mi a kubana n a̱ɗa̱ ba, adama a na a̱ɗa̱ uma a ugbamukaci a ɗa yi, ta lo ma kuna ɗa̱ a uye.&gt;&gt;

4 Ana uma a a panai kadanshi ka gbani-gbani ka nampa, ɗa a uwai una̱mgbi wa̱ a̱tsuma̱ ali ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kuꞋuka aminya a singai n ili yi kalishi i le. 5 Adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱ Musa, &lt;&lt;Dana aza a Isaraila, &lt;A̱ɗa̱ uma a ugbamukaci a ɗa yi, aza uzami u kadama. N dana baci yaꞋan n wala n a̱ɗa̱ megeshe kenu, mi ta̱ a kuna ɗa̱ gogo lo. Gogo na, foɗosoi ucanuku u tsuzogu u ɗa̱, ali sai ayin a na n sheshei ili i na n kuyaꞋan n a̱ɗa̱.&gt; &gt;&gt; 6 Adama a nannai ɗa uma a Isaraila o foɗoi aminya o tsuzogu e le, a ayin a na a̱ ɗa̱nga̱i a kusan ku Horebu.

Ma̱va̱li mo Oɓolo

7 Musa ɗa vuza na u tsu ɗika ma̱va̱li ma ka̱ta̱ wu uta̱ka̱ m maꞋa u zuwa pulai daꞋangi n ubuta̱ u na a vaki, e ci ɗeke ta̱ maꞋa &lt;&lt;Ma̱va̱li mo Oɓolo.&gt;&gt; Vuza na baci u cigai kuyeve ili i na Vuzavaguɗu wi a kuciga ka̱ta̱ u bana a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ma na mi pulai va̱ a̱pa̱m va. 8 A ayin a na baci Musa wu uta̱i a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, uma a̱ ci ɗa̱nga̱ ta̱ kashani ra̱ka̱, yaba dem u tsu shangba ta̱ kashani a̱ utsutsu u ka̱pa̱m ka̱ ni, ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kinda Musa ali sai ayin a na u uwai asuvu a̱ Ma̱va̱li a. 9 Musa u uwa baci a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, kabashi ke keleshu ka̱ tsu cipa̱ ta̱ lo ka̱ta̱ ka shangba a̱ utsutsu u Ma̱va̱li wa, ayin a nanlo a ɗa Vuzavaguɗu u kuyaꞋan kadanshi n Musa. 10 Uma e ene baci kabashi ke keleshu ka ka̱ cipa̱i ɗa ka shamgbai a̱ utsutsu u Ma̱va̱li wa, ka̱ta̱ yaba dem u ɗa̱nga̱ kashani a̱ utsutsu u ka̱pa̱m ka̱ ni ka̱ta̱ a cikpa yi. 11 Vuzavaguɗu u ci yaꞋan ta̱ kadanshi m Musa a̱shi n a̱shi uteku tsu na vuza u ci yaꞋan kadanshi n ka̱ja̱ ka̱ ni. Ka̱ta̱ ayin a nanlo Musa u bono a̱ ubuta̱ u ka̱tsura̱ wa, ama ka̱ɓa̱nki ka̱ ni Jesuwa maku ma̱ Nun u tsu ka̱sukpa̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li ma ba.

Musa we enei tsugbayin tsu Vuzavaguɗu

12 Ɗa kanna ke te Musa u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Vu tsu dana mu ta̱, &lt;Tono n uma a nampa,&gt; ama vu ka̱sukpa̱ mu n yeve vuza na va̱ kusuku koɓolo nu mpa ba. Vu dana ta̱, &lt;N yeve ta̱ kula ku nu, kpamu vu ciya̱ ta̱ uɓa̱nki wa̱ va̱.&gt; 13 Mayun ɗa baci va a kupana asuvayali a̱ va̱, ka̱sukpa̱ mu n yeve uye u nu adama a na kpamu n doku n yevesheke wu mayin ka̱ta̱ kpamu n lyaꞋa kelime n kupana uyoꞋo u kasingai a̱ ubuta̱ u nu. Ciɓa a na aduniyan a nampa, a uma a̱ nu a ɗa.&gt;&gt;

14 Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, &lt;&lt;Mpa mi ta̱ a kubana n avu, ka̱ta̱ n neke wu ka̱ɗu ki ida̱shi.&gt;&gt;

15 Ɗa Musa u danai, vi baci a kubana n a̱ tsu ba, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ tsu tsu ka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa wa ba. 16 Nini ɗai e kuyeve a na vi a kupana uyoꞋo u va̱ n uma a̱ nu kpamu, vu bana baci n a̱ tsu ba? Yiɗa̱i i kupecemgbenei mpa n uma a̱ nu n uma aduniyan a na a buwai?

17 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na vu folonoi, adama a na m pana ta̱ uyoꞋo u nu, n yeve wu ta̱ kpamu n kula ku nu.&gt;&gt;

18 Ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Gogo na yotsongu mu tsugbayin tsu nu.&gt;&gt;

19 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a kuzuwa kasingai ka̱ va̱ ra̱ka̱ ka pasamgbanai kelime ka̱ nu, ka̱ta̱ n sala kula ku va̱ &lt;Vuzavaguɗu&gt; e kelime ka̱ nu. Mi ta̱ a kupana asuvayali u vuza na n cikalai n kupana asuvayali, n yotsongu ucigi u va̱ kpamu u vuza na n cikalai. 20 Ama,&gt;&gt; ɗa u danai, &lt;&lt;Ve kene a̱shi a̱ va̱ ba, adama a na babu vuza na u kene mu ka̱ta̱ u yongo n wuma.&gt;&gt;

21 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ubuta̱ wi ta̱ na ɗevu nu mpa u na va kushamgba a kakpanlai. 22 Tsugbayin tsu va̱ ci baci a kupasamgbanai, mi ta̱ o kusokongu wu a kaɓatsu ka kakpanlai ka, ka̱ta̱ m pala wu n kukiye ku va̱ ali sai ayin a na m pasamgbanai. 23 Mi ta̱ a kutakpa kukiye ku va̱, ka̱ta̱ n ka̱sukpa̱ ve ene kucina̱ ku va̱, ama ve kene a̱shi a̱ va̱ ba.&gt;&gt;

34

Nshemberu ma atali n yoku n wila̱

1 Ɗa kpamu Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Gogo na sheꞋwe nshemberu ma atali n yoku n re tsu na ishi cau ɗa vu ɓosoi va, mi ta̱ o kudoku ma ɗana ili i na yi ishi punu uɗani. 2 Foɓuso mkpaꞋa n usana, ka̱ta̱ vu ta̱wa̱ a Kusan ku Sinai vi yotsongu ka̱ci ka̱ nu wa̱ va̱ ɗe a gaɗi vu kusan va. 3 Babu vuza na u kuta̱wa̱ koɓolo n avu ko e ene yi a uɓon u kusan u nanlo, ko ushiga wu nlala ko anaka a kuyaꞋan kalina a ukambu u nanlo ba.&gt;&gt;

4 Ɗa Musa u sheꞋwei nshemberu ma atali n re tsu na Ka̱shile ka danai uteku tsu na a cau a ishi. Ɗa u foɓusoi n usana, ɗa u banai a kusan ka. Ɗa u ɗikai nshemberu ma atali n re e ekiye a̱ ni. 5 Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ke keleshu ɗa u shamgbai koɓolo m Musa, ɗa u ɗekei kula ku ciɗa ku ni, Vuzavaguɗu. 6 Ɗa u walai e kelime ka Musa ɗa u ɗekei ka̱ci ka̱ ni kula, Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu. Mpa ɗa vuza na u tsu pana asuvayali, mi ta̱ kpamu n uremi u ka̱ɗu. N yotsongu le ta̱ ucigi u va̱ u gbayin, n ci yaꞋan ta̱ ili derere, 7 n ci yaꞋan ta̱ uzuwakpani wu ucigi a kubana wu ntsukaya a̱kpa̱n-a̱kpa̱n, u tsu cinukpaka ta̱ aza a na a yaꞋin kagbanigbani, n unushi, ko ili i kavama i yoku. N nannai dem u tsu kpa̱ɗa̱ kutakacika vuza na u yaꞋin unushi ba, u tsu takacika ta̱ muku adama a unushi wu mmaci n le kutatsu ali kuna̱shi feu.

8 Ɗa Musa u yaꞋin moloko ɗa u kuɗa̱ngi u lyaꞋi kayala ɗa u cikpai ni. 9 U danai &lt;&lt;Vuzavaguɗu n ciya̱ baci mapasa ma singai wa̱ nu, yaꞋan Vuzavaguɗu u bana n a̱ tsu. Ko n tsu nannai uma a i ta̱ n ugbamukaci, n folono wu ta̱ cinukpaka tsu ka gbani-gbani n unushi u na ci yaꞋankai nu, bonoko tsu uma a̱ nu a mayun.&gt;&gt;

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, Mpa n kuyaꞋan ta̱ uzuwakpani n avu. E kelime ka uma a̱ nu ra̱ka̱ mi ta̱ a kuyaꞋan ili mereve i na n saꞋwai kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u uma aduniyan ba. Uma a na yi ida̱shi koɓolo e kene ta̱ ili i mereve i Vuzavaguɗu, i na n kuyaꞋanka ɗa̱. 11 Tonoi ili i na n danai ɗa̱ anana mayin na. Mi ta̱ o kuloko aza Amoriya, n aza KanaꞋana, n aza Hitiya, n aza Periziya, n aza Hiwiya, n Jebusiya. 12 YaꞋin mayin ka̱ta̱ i yaꞋan uzuwakpani n uma a na yi a kubana kucina a iɗika i na i kuda̱sa̱ngu va ba, adama a na i ta̱ o kokpo an maza wa̱ ɗa̱. 13 Ka̱ta̱ i fa̱da̱ atalialyuka e le, nva̱li n le, ka̱ta̱ i kapa ka̱ma̱li ka ashara. 14 Ka̱ta̱ i cikpa a̱ma̱li o yoku ba, sai mpa endeꞋin, Vuzavaguɗu vu na kula ku ni ku ɗa cisheꞋe, a̱yi Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa.

15 Ka̱ta̱ i yaꞋan uzuwakpani n uma a na i punu ida̱shi a iɗika ya ba, ayin a na baci a yaꞋin tsugbani a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li u le n alyuka, i ta̱ a kubanuku ɗa̱ ka̱ta̱ i lyaꞋa ili ya lyuka ya. 16 I zamaka baci olobo a̱ ɗa̱ nkere n le adama a na o okpo le a̱ma̱ci, nkere n le n nanlo mi ta̱ a kuzuwa olobo a̱ ɗa̱ a nanlo o bono o tono a̱ma̱li e le a. Nannai ɗa a kuzuwa muku n ɗa̱ n yaꞋan feu nannai.

17 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i maꞋaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ma̱li n iyum ba.

18 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i ciɓasa n ka̱ɗiva̱ ko Boroji vu babu yisiti. A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere ka ɗaɗa va kutakuma Boroji va, uteku tsu na n danai nu. YaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa ka a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin derere ko wotoi u Abibu, a̱ ka̱tsuma̱ ko wotoi u nampa ɗaɗa yu uta̱i a iɗika i Masar. 19 Maku ma iyain dem ma̱ va̱ maꞋa, koɓolo n maku ma iyain mo kogono mi ilikuzuwa ko wa anaka ko ka nlala. 20 Shiba̱ majaki ma na a̱ gita̱i kumatsa m mokyon, vu fuɗa baci vu shiba̱ ma ba, ka̱ta̱ vu koɗo kuɗeku ku majaki ka. Shiba̱i ngaji n ɗa̱ ra̱ka̱. Babu vuza na u kuta̱wa̱ wa̱ va̱ n ekiye agaɗa.

21 &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a̱ ta̱li ka ɗaɗa va kuyaꞋan ulinga, kanna ke cindere ka ɗaɗa va kuvuka, ko ayin a vicimba ko ayin a vukyaꞋa ka̱ta̱ vu uvuka. 22 Ka̱ta̱ vu ciɓa n ka̱ɗiva̱ ka vukyaꞋa, n ka̱ɗiva̱ ku umaci wu giti u alkama, n ka̱ɗiva̱ ko kukotsoso vukyaꞋa, a ukocishi u ka̱ya̱. 23 A̱ ka̱ya̱ dem muku n ali i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ u Vuzavaguɗu kutatsu, Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila. 24 Mi ta̱ o kuloko uma a na i na punu ka̱ta̱ n doku wanshi wi ɗika i nu. Babu Vuza na u kucikala kisa iɗika i nu a ayin a na baci vu banai e kelime ka Vuzavaguɗu kutatsu.

25 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi yaꞋanka mu alyuka a mpasa n yisiti punu ba, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ inyama i na a yaꞋankai alyuka a̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ali a kubana usana ba. 26 Tuka̱ n i na i gita̱i kugeꞋwe i na i laꞋi n kugaꞋan a̱ ka̱tsuma̱ ki ica̱shi i kashina i nu a kpaꞋa ku Ka̱shile Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ kpamu vu suꞋwan maku ma maraɗika ma na ma kapa mani ma̱ a̱na̱ku a̱ ni ba.&gt;&gt;

27 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu ɗana ili i na n danai nu, n udani u nampa u ɗaɗa n kuyaꞋan uzuwakpani n avu m muku mi Isaraila.&gt;&gt;

28 Musa u yongoi ɗe a kusan ka n Vuzavaguɗu ali ayin amangere kanna n kayin. Ayin a nanlo dem u lyaꞋa ili ba, u soꞋo mini kpamu ba. Ɗa u ɗanai punu a nshemberu ma atali ma ukuna wu uzuwakpani n Wila̱ Kupa.

A̱shi a Musa a kutasa

29 Ana Musa u cipa̱i a Kusan ku Sinai ka n Wila̱ Kupa wa e ekiye a̱ ni, ɗa a̱shi a̱ ni a̱ ka̱na̱i kutasa an akina adama a na Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ kadanshi n a̱yi. Ama Musa u yeve a na uɓon u a̱shi a̱ ni i a kutasa ba. 30 Ana Haruna n uma a Isaraila e enei Musa uɓon u a̱shi a̱ ni a kutasa, ɗa a panai wovon u kuyawa ɗevu n a̱yi. 31 Ama ɗa Musa u ɗekei le, ɗa Haruna nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci n ta̱wa̱i wa̱ ni, ɗa u yaꞋin kadanshi n le. 32 Ana nannai u yaꞋin ɗa uma a Isaraila a yawai ɗevu n a̱yi ɗa u nekei le wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei ni a Kusan ku Sinai. 33 Ana Musa u kotsoi kuyaꞋanka le kadanshi, ɗa u palai a̱shi a̱ ni n kakashi. 34 Ama a ayin a na baci u banai e kelime ka Vuzavaguɗu adama a na u yaꞋan kadanshi n a̱yi u tsu takpa ta̱ kakashi ka, ali sai ayin a na wu uta̱i u danai aza a Isaraila ili i na Ka̱shile ka danai ni. 35 Uma a Isaraila e ce ene ta̱ a̱shi a Musa a kutasa. Ɗaɗa i zuwai Musa u tsu pala a̱shi a̱ ni ali sai ayin a na u banai a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u ci yaꞋan kadanshi n a̱yi.

35

1 Ɗa Musa u ɓolongi aza a Isaraila ɗa u danai, ili i na Vuzavaguɗu u danai ɗa̱ i yaꞋan i ɗa na. 2 Ayin a̱ ta̱li a ɗa i kuyaꞋan ulinga, ama a kanna ke cindere kanna ka kuvuka kaꞋa adama Ashibi, kana ka ciɗa ka Vuzavaguɗu kaꞋa. Vuza na baci de dem u yaꞋin ulinga a kanna ka nanlo i ta̱ a kuna yi. 3 Ka̱ta̱ i tasuku akina a iꞋuwa i ɗa̱ a kanna ka Ashibi ba.

KuneꞋe adama a kuyaꞋan Ma̱va̱li

4 Ɗa Musa u danai aza a Isaraila dem, &lt;&lt;I na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na. 5 Banka Vuzavaguɗu kuneꞋe ku ciɗa, yaba dem vu na wi n ka̱ɗu ke kuneꞋe, yaꞋan u tuka̱ n kuneꞋe ku nampa u Vuzavaguɗu, azanariya, n azurufa, n iyum shili. 6 N tsu mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n arikinla a singai, n cileme tsu nraɗika, 7 n ukpan wu nlala m ma̱ri u na a lapulai mayin, n ukpan u singai u singai, m maɗanga me megele, 8 m maniꞋin ma zaitu adama a̱ nkuni, n ucanuku u wali adama a maniꞋin me kerengu, m maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni, 9 n atali o onis, n atali a na a buwai a singai a singai adama a na a paɗa a ɗa a efodu m mabambata. 10 Aza a na i n kuyeve a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ a̱ ta̱wa̱, adama a na a yaꞋan ili i na Vuzavaguɗu u danai tsu ci yaꞋan, 11 Ma̱va̱li ma Kuciɓa n Ka̱shile n ka̱pa̱m n ili i na a kupalaka yi n ashiyatsu a̱ ni, m muntsa mu utsutsu ma̱ ni, n alangu, nu nshikpu, n anci e le, 12 n akpati vu uzuwakpani va n alangu a̱ ni, n ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpaka unushi, n kakashi ku utsutsu ka na a tsu palaka akpati va, 13 kirukpa ka n alangu a̱ ni, n ucanuku wu ulinga u ni ra̱ka̱ m boroji vu ciɗa, 14 n kashamkpatsu ka na ka̱ ka̱na̱i nkuni ma adama a kutashi, n ucanuku wu ulinga u le, nu nkuni ma, m maniꞋin ma̱ nkuni ma adama a kutashi, 15 n katalikalyuka o kusongu ili ma̱gula̱ni n alangu a̱ ni, m maniꞋin me kerengu, ni ili ma̱gula̱ni, n ka kashi ku utsutsu ka̱ ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile, 16 katalikalyuka o kusongu, m majaun mi iyum i shili, n alangu a̱ ni, n ucanuku wu ulinga u le, n kakpanu ki iyum i shili n kanci ka̱ ni, 17 n kakashi ka nshilya ku ulanga u ma̱va̱li wa, nu nshikpu n anci e le, n kakashi ku utsutsu u gbayin u ma̱va̱li wa, 18 aguta a̱ kushukpa̱ka̱ ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, n aguta a nshilya mu ulanga u ma̱va̱li wa n awin e le, 19 m motogu mu ucaꞋi ma kuꞋuka adama a ulinga a̱ ubuta̱ u ciɗa nu ntogu n ciɗa mu ulinga u tsuganu n Haruna, nu ntogu m muku ni, adama a ulinga u tsuganu.&gt;&gt;

20 Ɗa uma a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i ubuta̱ u na Musa va wi. 21 Aza a na a cigai kuneke, ɗa a̱ɗu e le a̱ ushuki kuneke a̱ tuka̱ n kuneꞋe ku le u Vuzavaguɗu, adama ulinga u Ma̱va̱li mo Oɓolo, nu ulinga u na u buwai dem, nu ntogu n ciɗa n tsuganu. 22 Ɗa ali n a̱ma̱ci aza na ushuki kuneke, ɗa a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku le, ili ya atsuvu ya azanariya, n nkawani ma̱ a̱jivu, n ila̱nga̱, n ili i kuɗeku, n ucanuku u tsuloboi kakau, yaba dem u nekei kuneꞋen ku kuɗa̱ngusa̱ ka azanariya ku ni u Vuzavaguɗu. 23 Vuza na baci de dem wi n tsugbere tsu mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n arikinla a singai a na a yaꞋin, ko cileme tsu nraɗika, ko ukpan wu nlala ma̱ri u na a lapulai ko ukpan u na a lapulai mayin. 24 Vuza na baci u tuka̱i n kuneꞋe ka azurufa ko iyum ishili, u tuka̱ n kuneꞋe ka u Vuzavaguɗu. Vuza na baci kpamu wi m maɗanga me megele ma na a ku yaꞋanka ulinga, ka̱ta̱ vuza va u tuka̱. 25 A̱ma̱ci a na e yevei kuyaꞋan tsugbere n ekiye e le a̱ tuka̱ n tsu ɗa, tsugbere tsu mini mu usuni, n tsu mini ma na mo yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n arikinla a singai a na a caꞋi. 26 A̱ma̱ci a na e nekei a̱ɗu e le ɗa a cigai kuyaꞋan ulinga n kuyeve ku na i n ku ɗa, ɗa a yaꞋin tsugbere n cileme tsu nraɗika. 27 Aza e kelime a̱ tuka̱ n atali o onis n atali a na a buwai a singai a singai adama a na a paɗa le a efodu m mabambata ma. 28 Ɗa kpamu a̱ tuka̱i n ucanuku u wali m maniꞋin ma zaitu adama a̱ ma̱kuni, m maniꞋin me kerengu n ili i ma̱gula̱ni. 29 Uma a Isaraila ra̱ka̱ ali n a̱ma̱ci aza na i n ka̱ɗu ke kuneke ba̱ri ubuta̱ wu linga u Vuzavaguɗu ɗa a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku le ku na ka̱ kuɓa̱nka̱ kuyaꞋan ulinga u Vuzavaguɗu tsu na Musa u danai le a yaꞋan.

Bezale koɓolo n Oholiyabu

30 Ɗa Musa u danai aza a Isaraila, &lt;&lt;Indanai, Vuzavaguɗu u zagba ta̱ Bezale maku ma̱ Uri vashi vu Horu a kumaci ku Yahuda, 31 ɗa u shatangi ni n ayinviki a̱ Ka̱shile, n kuyeve n ugboji wu ulinga ra̱ka̱, 32 adama a na u yaꞋan ili n tsuzogu n tsuzogu, u yima kpamu ili ya azanariya, n azurufa, n iyum i shili, 33 ka̱ta̱ u sheꞋwe atali a na a kuzuwa a urotu wu utsutsu u kenu, u sheꞋwe kpamu maɗanga, wo okpo kpamu Vuza na u yevei ulinga we ekiye. 34 Vuzavaguɗu u neke yi ta̱ Oholiya maku ma Ahisamaka, kumaci ku Dan, adama a na u yotsongusu aza o yoku. 35 Ɗa u shatangi le n kuyeve ku ulinga kakau we ekiye, n kuyaꞋan tsuzogu kpamu kakau, n kucaꞋa, n igani i kucaꞋa ke ekiye n tsugbere tsu mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n arikinla a ucaꞋi a singai. I ta̱ n kuyeve ku ulinga we ekiye.&gt;&gt;

36

1 &lt;&lt;Bezale n Oholiyabu n Vuza na de wi n kuyeve ku na Vuzavaguɗu u nekei ni, u yaꞋan ulinga n ku ɗa, adama a kumaꞋa ku ubuta̱ u ciɗa ka̱ta̱ a yaꞋan tsu na Vuzavaguɗu u danai le a yaꞋan.&gt;&gt;

2 Ɗa Musa u ɗekei Bezale, n Oholiyabu, n aza a na Vuzavaguɗu u nekei ugboji u kuyeve ulinga n aza a na kpamu ushuki kuta̱wa̱ kuyaꞋan ulinga wa. 3 Ɗa Musa u nekei le kuneꞋe ku na aza a Isaraila a̱ tuka̱i adama a ulinga u kuyaꞋan Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile. Ɗa uma a̱ ka̱na̱i kutusa̱ka̱ n kuneꞋe ku ucanuku n usana dem uteku u na a̱ɗu e le a cigai. 4 Aza a ulinga we ekiye ra̱ka̱ aza na i a kuyaꞋan ulinga a̱ ubuta̱ u ciɗa, a̱ ka̱sukpa̱i biꞋi ulinga wa. 5 Ɗa a banai u Musa ɗa a danai, &lt;&lt;Uma i ta̱ a̱ kutuka̱ n ili n a̱bunda̱i i na i laꞋi i na a zuwai a yaꞋanka ulinga u na Vuzavaguɗu u danai ci yaꞋan.&gt;&gt; 6 Musa u nekei le kadanshi, ɗa ta na a banai a salakai le a̱ ubuta̱ u na uma i ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ dem, &lt;&lt;Babu vali ko vuka vu na wo kudoku kutuka̱ n kuneꞋe kpamu adama a̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile.&gt;&gt; Ɗa uma a̱ ka̱sukpa̱i kutusa̱ka̱, 7 adama ili i na a̱ ciya̱i ɗe i yimkpa ta̱ n a̱bunda̱i i na i laꞋi kuyaꞋanka ulinga wa ra̱ka̱.

Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile

8 Eyevi a ulinga a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a ulinga wa ɗa a yaꞋin Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma n akashi kupa, a na a caꞋi n tsugbere tsu ucaꞋi tsu singai, tsu mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱. Akashi a nanlo a ɗa a yaꞋankai tsuzogu tsu na a palakai Corobi va, i na keyevi ku ulinga ka yaꞋin. 9 Ugaɗi u kakashi dem u yaꞋan udashi amangere n u re, wanshi u ni kpamu udashi u ta̱li. Kakashi ka yaꞋan ugisanki derere. 10 Ɗaɗa o ɓolongi akashi a tawun a nampa a a̱ ubuta̱ u te ɗa o okpoi kakashi ka gbayin ke te, ta kpamu a yaꞋin n akashi a tawun a na a buwai va kpamu nannai. 11 Ɗa a yaꞋankai kakashi dem nroki n kusaku n na mi tsu mini mu usuni, ka na a̱ jilya̱i a̱ una̱ u kakashi ka iyain ka na o ɓolomgbonoi, ta kpamu a yaꞋankai ke i re ka nannai. 12 Ɗa a̱ jilya̱ka̱i kakashi ke te nroki amangerenkupa, nroki amangerenkupa kpamu a ukoci u kakambu ku uteku ka na ɗe, nroki ma okpo derere a mindansanai. 13 Ɗa a yaꞋin ashiyatsu azanariya amangerenkupa, ɗa a gasatamgbanai kakashi ka koɓolo a̱ ubuta̱ wa ashiyatsu wa, adama a na Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma mo okpo ili i te. 14 Ɗa a yaꞋin akashi kupa n ke te n cileme tsu nraɗika tsu na a̱ kuɓa̱ya̱nku Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma. 15 Akashi kupa n kete dem ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi amangere n a tawun wanshi u ni kpamu udashi u ta̱li. 16 Ɗa Bezale u ɓolongi akashi a tawun ɗa a̱ jilya̱i a ɗa ubuta̱ u te, ɗa okpoi ke te. Ugboku u ta̱li u na ɗe kpamu nannai. 17 Ɗa a̱ jilya̱i nroki amangerenkupa a̱ ka̱kina̱ ku teku u kakashi ku ugboku u te, n kakambu ku uteku ku ugboku ke te ka na ka buwai feu nannai. 18 Ɗa kpamu a yaꞋin ashiyatsu a̱ iyum i shili amangerenkupa adama a na o ɓolongu n ili i kusaku ya, ciya̱ Ma̱va̱li ma ma mo okpo ubuta̱ u te. 19 Ɗa a yaꞋankai Ma̱va̱li ma ka̱ɓa̱ya̱ntsu ku ukpan u ka̱giri ɗa a̱ shina̱i m mini ma garula. Ɗa kpamu a yaꞋin ili i yoku i kupalaka ukpan wa, nu ukpan u manama ma̱ mini. 20 Ɗa a yaꞋin nshikpu mu utsutsu ma m maɗanga me megele adama a̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile. 21 Nshikpu mu utsutsu dem, uɗa̱ngi u ni u yawa ubapi kupa n u tawun, wanshi u ni kpamu udyawi kamanga n u cindere, 22 n aguta ere uzuwi derere n vutoku. Ta a yaꞋin nshikpu mu utsutsu u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma nannai. 23 Ɗa a yaꞋin nshikpu mu utsutsu kamanga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma na mi a kindana uɓon u ɗaka. 24 Ɗa a yaꞋin anci amangere ya azurufa, adama a na a zuwa le ɗaka vu nshikpu n nan ɗe ma, ka̱ta̱ a zuwa anci e re ɗaka vu ma̱shikpu dem, adama na a̱ ka̱na̱ aguta e re a mayin. 25 N kakambu ka na ɗe, n tsu gaɗi tsu Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, ɗa a yaꞋin nshikpu mu utsutsu kamanga. 26 Ɗa a yaꞋin anci a azurufa amangere, anci e re a ɗaka vu nshikpu mu utsutsu wa dem. 27 Ɗa a yaꞋin nshikpu mu utsutsu n ta̱li adama a̱ kucina̱ ku ma̱va̱li ma n tsu kakambu ka̱ ka̱livi. 28 A yaꞋin kpamu nshikpu mu utsutsu n re adama o ngo m Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, n tsu kucina̱ ku ni. 29 Nshikpu mu utsutsu ngo n na o ɓolongi n tsu gaɗi tsu nshikpu mu utsutsu u iyain. Ama n tsu ɗaka a̱ ka̱sukpa̱i ni upecemgbenei. Ta kpamu nshikpu n re n na a yaꞋin a ngo n re ma nannai. 30 Nshikpu kunla̱i ɗa i, n anci kupa n a̱ ta̱li a azurufa, n anci e re ɗaka vu nshikpu n le dem. 31 A yaꞋan aburakpatsu a maɗanga me megele, aza tawun adama a nshikpu n kakambu ke te ka̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma. 32 Aburakpatsu a tawun a kakambu ka nan ɗe, aza a tawun kpamu adama a̱ nshikpu n kakambu ku uɓon u ka̱livi, daꞋangi ɗe a̱ kucina̱ ku ukocishi ku Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile. 33 Ɗa a yaꞋin kaburakpatsu ke mere, adama a na ka̱ ka̱na̱ uteku n uteku e mere mu nshikpu ma. 34 Ɗa a paɗarai nshikpu mu utsutsu wa n azanariya, ɗa a yaꞋankai le kpamu nkawani ma azanariya, adama a na a̱ ka̱na̱ alangu a. A paɗarai alangu a n azanariya. 35 A yaꞋin kakashi ku utsutsu ka na ki n tsugbere tsu mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n tsugbere tsu ucaꞋi tsu singai. Ɗa aza a na e yevei kuzuwa tsuzogu a yaꞋankai le iɗani yi igani tsu Corobi. 36 Ɗa a saki ɗe kakashi ka a nshikpu n na̱shi m maɗanga me megele ɗa a paɗarai ikyamba i le n azanariya, aza na i n okoɓotsu. Ɗa a̱ shikpa̱i le a anci e le a̱ na̱shi a azurufa. 37 A yaꞋin kakashi adama a̱ utsutsu u kuꞋuwa Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma n tsugbere tsu mini mu usuni, n tsu na ci yotsoi mini ma garula n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n tsugbere tsa akaɗa. Ɗa a yaꞋankai kakashi ka igani i kucaꞋa ke ekiye. 38 Ɗa a yaꞋin nshikpu n tawun n ikoɓotsu i le. Ɗa a paɗarai nshikpu ma a uɓon u gaɗi u le wa n azanariya, ama anci a tawun e le a, a yaꞋin le n iyum i shili.

37

KuyaꞋan Akpati vu Uzuwakpani

1 Bezale u yaꞋin akpati vu uzuwakpani m maɗanga me megele. Ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi u tatsu n udyawi kuci, wanshi u ni kpamu u yawa ta̱ udashi u re n udyawi u tatsu Uɗa̱ngi u ni u yawa ta̱ ubapi u re n udyawi u tatsu. 2 U paɗarai ikyamba i ni pulai n asuvu a̱ ni n azanariya ɗa u lapulai kpamu akambu a̱ ni n azanariya koci. 3 Ɗa ukai akpati va nkawani ma azanariya n na̱shi, n a̱ luwa̱i ɗa u zuwai n ɗa punu e ene a akpati va, kakambu dem nkawani n re. 4 Ɗa u yaꞋin nshikpu mu nɗanga me megele, u paɗarai n ɗa n azanariya. 5 Ɗaɗa u ukai punu alangu a una̱ wu nkawani n re ma akpati ma, adama a na a ɗikaka. 6 Ɗa u yaꞋin ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpa unushi, n azanariya koci. Ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi u tatsu n udyawi kuci, wanshi u ni udashi u re n udyawi u tatsu. 7 Ɗa u yaꞋin Corobi vi re n azanariya a na a yimai a̱ uteku u ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka. 8 U yaꞋin Corobi vi te a uteku u nampa, Corobi vu te kpamu a uteku u nan ɗe, ɗe a uteku wa, ɗa u yaꞋin le punu ugasatangbani n ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka ɗe a̱ ubuta̱ u te. 9 Corobin va wi ta̱ n evelyu a̱ ni ubapi zuva, a palai ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka. Corobin va vi ta̱ a mindansanai, a kinda ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka. 10 Ɗa kpamu u yaꞋin kirukpa m maɗanga me megele, ugaɗi u ni udashi u tatsu, wanshi u ni udyawi u ta̱li. Uɗa̱ngi u ni ubapi u re n udyawi u tatsu.

Uteku u na a kuyaꞋan kirukpa ka

11 U paɗarai ku ɗa n azanariya koci, ɗa kpamu u lapulai iga̱Ꞌin i ni ya n azanariya a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱. 12 Ɗa u sheꞋwei i li tsu makawani a̱ kuka̱ra̱ka̱, ka̱ta̱ wanshi u ni u laza kataka ke kukiye ba. Ka̱ta̱ vu tono ka̱ga̱Ꞌin ka vu paɗara n azanariya. 13 Ɗa a̱ luwa̱i nkawani n na̱shi ma azanariya, ɗa a ukai n ɗa ɗe a ngo n na̱shi n kirukpa ma. 14 Nkawani ma a zuwa ta̱ n ɗa ɗevu, m mashigi ma na ma̱ ka̱na̱i ashamkpatsu a na a ci ɗikaka kirukpa ka. 15 Ɗa u yaꞋin ashamkpatsu a maɗanga me megele, ɗa u paɗarai le n azanariya. A ɗaɗa a ci ɗikaka kirukpa ka. 16 Ɗa u yaꞋin apara ni nvene n atan a na a yaꞋin n azanariya koci, koɓolo kpamu nu nsasu n a̱ka̱na̱tsu n na a ci yaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u kutsungu ili i kuɗarukpa alyuka o kusoꞋo.

Uteku tsu na a kuyaꞋan kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni

17 Ɗa u yaꞋin kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka n azanariya koci a na a yimai, kashamkpatsu ka n anci a̱ ni, iyoci ya̱ a̱pa̱lu a̱ ni, mɓom n ni, n uba̱zukpi u ni, wo okpo ubuta̱ u te. 18 A kacaka ka̱ ta̱li a̱ uta̱i ɗe a kashamkpatsu ke te, a kakambu ka nampa acaka a tatsu a kakambu ka nan ɗe feu acaka a tatsu. 19 Atan a tatsu a na a yaꞋin n iyoci ya̱ a̱pa̱lu a alumo, nu mɓom, n uba̱zukpi, okpo a kacaka ke te, a tatsu a kacaka ka nan ɗe, ta u kuyaꞋan nannai ra̱ka̱ n acaka a̱ a̱ta̱li a na a̱ uta̱i a kashamkpatsu ka. 20 Ɗe a kashamkpatsu ka ɗa a yaꞋin atan a̱ na̱shi n iyoci ya̱ a̱pa̱lu a alumo nu mɓom koɓolo n uba̱zukpi u ni. 21 Uɓomi u te wi ta̱ a kacaka ku ugiti ka na kuta̱i ɗe a kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka, moɓom me ire mi ta̱ ɗaka vu kacaka ke ire, moɓom ma tatsu, mi ta̱ ɗaka vu kacaka ka tatsu, dem vu le acaka a̱ta̱li a ɗa. 22 Mɓom ma n acaka a, i ta̱ umatyangbani n kashamkpatsu ka na a yimai n azanariya koci. 23 Ɗa a yaꞋin nkuni n cindere n ikima̱tsu n ebelyu a̱ ni feu, n azanariya koci. 24 Kashamkpatsu ka na ka̱ ka̱na̱i nkuni ma n ucanuku wu ulinga u le, ɗa u yaꞋin le n azanariya koci ali n a̱miki a na a yawai kamangankupa n vu tawun.

Uteku u na a kuyaꞋan katalikalyuka ki ili i ma̱gula̱ni

25 Ɗa a yaꞋin katalikalyuka ko kusonku ki ili i ma̱gula̱ni m maɗanga me megele. Ugaɗi wu ngo n ni u yawa ta̱ udashi u te n kagimi, wanshi u ni kpamu udashi u te n kagimi, uɗa̱ngi u ni ubapi u tatsu n wanshi u ni ugaɗi derere ɗa i, ɗa u yaꞋin avana punu umatyangbani. 26 A paɗara gaɗi n akambu a̱ ni dem koɓolo n vana a̱ ni n azanariya koci, ɗa u lapulai a̱ ka̱ga̱Ꞌin ku una̱ ka̱ ni a̱ ka̱ra̱ka̱i n azanariya koci. 27 Ɗa a yaꞋin nkawani n re ma azanariya adama a katalikalyuka a ɗaka vu ka̱ga̱Ꞌin, akambu e re dem a na a̱ ka̱na̱i nshikpu n na a ci ɗikaka katalikalyuka ka. 28 Ɗa a yaꞋin ashamkpatsu a nu nɗanga me megele ɗa a paɗarai n ɗa n azanariya. 29 Ɗa kpamu a yaꞋin maniꞋin me kerengu ma ciɗa, n ili ma̱gula̱ni, tsu na kayaꞋin ki ili ma̱gula̱ni u ci yaꞋan.

38

Katalikalyuka ko Kusongu alyuka e kuneꞋe

1 Ɗa a yaꞋin katalikalyuka o kusongu m maɗanga me megele, ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi u cindere n kagimi, wanshi u ni udashi u cindere n kagimi. Uɗa̱ngi u ni udashi u na̱shi n kagimi, wanshi n ugaɗi u katalikalyuka ka derere ɗa. 2 Ɗa a yaꞋin avana a ngo n na̱shi dem, adama na avana a n katalikalyuka ka okpo umatyangbani punu ubuta̱ u te, ɗa a paɗarai katalikalyuka n vuyum vi shili. 3 A maꞋi mgbodo mi iyum adama a na a̱ tsungusu punu kokomo ka katalikalyuka ka, n sheburu, n a̱mbu, n aya a̱ njuvu, n a̱mbu a̱ kupura̱ka̱ a̱ga̱ruwa̱shi. Ucanuku wu ulinga u nampa a yaꞋan ta̱ u ɗa n vuyum vi shili. 4 Ɗa u yaꞋankai katalikalyuka ka kazatsu ka̱ viyum vi shili, ɗa a ukai kaꞋa e mere-mere. 5 Ɗa a ukai nkawani n na̱shi, a ngon n na̱shi n kazatsu ka na a yaꞋin n iyum i shili, o okpo tsa̱ a̱ka̱na̱tsu ashamkpatsu a. 6 Ɗa u yaꞋin a̱ka̱na̱tsu a, m maɗanga me megele. Ɗa u paɗarai le n vuyum vu shili. 7 Ɗa a ukai a̱ka̱na̱tsu a punu a nkawani n na mi a ka a akambu ka katalikalyuka ka. Katalikalyuka ka ki ta̱ n kungu, ku na a yaꞋankai ni.

Uteku tsu na a kuyaꞋan kasasu ka̱ vuyum vu shili.

8 U yaꞋin kasasu ka gbayin n kashamkpatsu n iyum i shili, m mindatsu ma na a̱ma̱ci a na a ci yaꞋan ulinga a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

Kukira̱ ku Ulanga u Ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu

9 Ɗa u kira̱i ulanga. N tsuɗaka, a kakashi ku usaki ka, a caꞋa ta̱ kaꞋa n tsugbere tsu singai tsu tsuzogu tsu arikinla, udashi amangatawun n amangerenkupa (150), 10 koɓolo kpamu n ashamkpatsu kamanga n anci kamanga o okpo a na a yaꞋin n iyum i shili, ama okoɓotsu a ashamkpatsu n awin a, o okpo a azurufa. 11 Akashi a na a saki a uɓon u gaɗi wa, washin u le u yawa ta̱ amangatawun n amangerenkupa (150), ashamkpatsu kamanga e le, n anci kamanga, a yaꞋan ta̱ n iyum ishili, ama okoɓotsu n ashamkpatsu, n awin e le, a yaꞋan le ta̱ n azurufa.

12 N uteku u ka̱livi wanshi u ni u yawa ta̱ udashi amangatatsunkupa n u tawun, n nshikpu kupa n anci e le kupa. Ikoɓotsu a nshikpu ma, n awin e le, a yaꞋin a ɗa n azurufa. 13 N uɓon u kelime u kasana udashi amangatatsunkupa n u tawun. 14 Akashi a̱ utsutsu a na a saki a kakambu ke te ku utsutsu ka, ugaɗi u ni udashi kamanga n u re n kagimi, koɓolo n ashamkpatsu a tatsu n anci a tatsu feu, 15 ta kpamu nannai n kakambu ka nan ɗe. A saku ɗe akashi, a yaꞋan ugaɗi u na u yawai udashi kamanga n u re n kagimi, koɓolo n ashamkpatsu tatsu n anci a tatsu feu. 16 Akashi a ulanga a ra̱ka̱ a yaꞋan ta̱ le n tsugbere tsu ucaꞋi tsu tsuzogu tsu arikinla. 17 Anci a ashamkpatsu a, a yaꞋin le n iyum i shili. Ama ikoɓotsu, n ashamkpatsu, n awin a, a yaꞋan le ta̱ n azurufa, ɗa kpamu a paɗarai gaɗi va ashamkpatsu va n azurufa, ikoɓotsu n awin a, a yaꞋan le ta̱ n azurufa.

18 Ɗa u yaꞋin kakashi ku utsutsu ku ulanga ka, n ucaꞋi u tsugbere tsu singai, u mini mu usuni, m mini ma̱ ma̱ɗiya̱, m mini ma garula n tsugbere tsu ucaꞋi tsu singai tsu tsuzogu. Wanshi u ni u yawa ta̱ udashi kamangankupa, uɗa̱ngi u ni udashi u cindere n kagimi, derere n akashi a usaki a ulanga a, 19 ashamkpatsu e le a̱ na̱shi a ɗa, n anci e le a̱ na̱shi a na a yaꞋin n iyum i shili, ikoɓotsu i le azurufa a ɗa, ikoɓotsu n awin a, a yaꞋin le ta̱ n azurufa. 20 Aguta a̱ ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma ra̱ka̱, koɓolo n aguta a ulanga a dem, a yaꞋan le ta̱ n iyum i shili.

Ucanuku u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile

21 Nava ɗaɗa ucanuku u na a yaꞋankai ulinga u kumaꞋa ku Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile, mu uzuwakpani. Ubuta̱ u na a zuwai nshemberu ma atali n na mi n wila̱ kupa u na Musa u nekei aza e Levi kadanshi a̱ pura̱, n uyevi u Itama maku ma Haruna Ganu. 22 Bezale maku ma̱ Uri vashi vu Huru a kumaci ku Yahuda u yaꞋin ili derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa u yaꞋan, 23 koɓolo n Oholiyabu maku ma Ahisamaka a kumaci ku Dan, a̱yi keyevi kaꞋa ku ulinga u kuyaꞋan tsuzogu ce ekiye n igani, ka̱ta̱ u rumbuku m mini mu usuni, m ma na mo yotsoi mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n tsugbere tsu arikinla tsu singai. 24 Azanariya a na a̱ tuka̱i ra̱ka̱ adama alyuka a̱ kuɗa̱ngusa̱ a na a kuyaꞋanka ulinga u kumaꞋa Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, a yawa ta̱ a̱miki a kagisamkpatsu amangatawunkuci n amanga̱na̱shinkupa n i cindere (997) n agisamkpatsu i na a ci yaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u ma̱va̱li ma ciɗa. 25 Zurfa a na a isai a̱ ubuta̱ u uma a na e kecei, a yawa ta̱ a a̱miki a kagisamkpatsu a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi n kamangankupa (3, 430), uteku tsu na a gisanki n kagisamkpatsu ku ubuta̱ u Ma̱va̱li ma ciɗa, 26 vuma lakam vu na e kecei, aza a na a̱ya̱ e le a yawai kamanga a kubana gaɗi, u tsupa ta̱ kagimi ka agisana ka azurufa, agisana a na i a kuyaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo. Uma a a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangatawa̱nta̱li n a̱kpa̱n a tatsu n amangatawantawun n amangerenkupa (603, 550). 27 A yaꞋan ta̱ ulinga n kilo kamangankupa n vu na̱shi va azurufa, a̱ ubuta̱ u kumaꞋa ku anci amangatawun a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ɗa a yaꞋin kpamu ulinga n azurufa kamangankupa n a̱ na̱shi a kanci dem adama a kakashi ku utsutsu ka feu. 28 A kilo kamangankupa va azurufa vu na vu buwai, vu ɗa a yaꞋankai ikoɓotsu n awin a na a paɗarakai gaɗi va ashamkpatsu va.

29 KuneꞋe ki iyum i shili i na uma a̱ tuka̱i, ku yawa ta̱ a̱miki a kagisamkpatsu a̱kpa̱n e re n amangatawa̱na̱shi n kamanga n tawun (2, 425). 30 A yaꞋankai ulinga n i ɗa, a yaꞋin anci a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, n katalikalyuka kpamu n kazatsu ki iyum i shili, n ili yu ulinga i ni dem, 31 ali n anci a na a̱ ka̱ra̱ka̱i ulanga u ma̱va̱li wa, n aza na i utsutsu, koɓolo n aguta ra̱ka̱ a̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, n aza na kpamu a̱ ka̱ra̱Ꞌi ulanga wa.

39

Aminya a tsuganu

1 A̱ jilya̱i aminya a tsuganu a na a kuyaꞋanka ulinga a̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile m mini mu usuni, m mini ma garula, koɓolo kpamu m mini ma̱ ma̱ɗiya̱. O doku a̱ jilya̱ka̱i feu Haruna aminya a ciɗa, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

Ka̱bun ka̱ kuka̱ɓa̱ngu ka tsuganu

2 A yaꞋin ka̱bun ka̱ kuka̱ɓa̱ngu ka tsuganu n kakashi ka̱ mini mu usuni, m mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, koɓolo n tsugbere tsu singai tsa akaɗa. 3 A yimai azanariya ɗa okpoi a̱bun-a̱bun, ɗa a kiɗasai a ɗa adama a na o ɓolongu n tsugbere tsu kucaꞋa tsu na ci an mini mu usuni, m mini ma garula, m mini ma̱ ma̱ɗiya̱, koɓolo n tsugbere tsu singai tsu tsuzogu, ulinga u keyevi. 4 Ɗa yaꞋankai ka̱bun ka̱ kuka̱ɓa̱ngu ka eleje avangatsu, ɗa a gasatamgbanai ngo n re n ni, adama a kushiya. 5 Kaɗambura ku ucaꞋi ko tsuzogu ki ta̱ u umatyangbani n ka̱bun ka, kana a yaꞋin n ci iyoci tsu ni, tsa a azanariya, m mini mu usuni, n tsu mini ma garula, koɓolo mini ma̱ ma̱ɗiya̱, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

6 A̱ la̱nsa̱i atali o onis e re ɗa a lapulai a ɗa, a ukai a ɗa a mashingi ma azanariya, ɗa a̱ ka̱ra̱i ɗe ula a̱ muku mi Isaraila a katali ka tsu na a tsu paɗa ka̱ta̱mba̱ri. 7 Ɗa a saɓangi le avangatsu a efodu a adama na okpo atali a kuciɓasa m muku ma a za Isaraila, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

Mabambata

8 A yaꞋin mabambata ma n ulinga u keyevi, n tso ogoni a efodu va azanariya, tsu mini mu usuni, m mini ma garula, m mini ma̱ ma̱ɗiya̱. Ali n tsugbere tsu ucaꞋi tsu singai tsu tsuzogu. 9 Wi ta̱ nu ngon na̱shi. Ɗa a yaꞋin mabambata ma ugoshi ku re, ugaɗi uba̱rukpi u kataka ke kukiye, n washi kpamu uba̱rukpi u kataka ke kukiye, uka̱ta̱li ku re. 10 Ɗaɗa a darai ɗe atali a singai ali akariki a̱ na̱shi. A kakariki ka iyain, a darai ɗe kaneliya, n tofa, koɓolo n zumurudu, 11 a kakariki ke ire a darai ɗe kirisola, n safaya, n daimo, 12 a kakariki ka tatsu a darai ɗe yasin, n agat, n amati, 13 a kakariki ka̱ na̱shi a darai ɗe beril, n onis, n yasfa. A zuwai katali dem u uki m mashingi ma azanariya. 14 Atali kupa n e re i ta̱ ɗe n ula e le, tsu ula a̱ muku mi Isaraila. Okpoi tsu uzuwi u kukiye, katali dem ki ta̱ uka̱ri n kula ku ni, adama a kumaci kupa n ku re ku uma a Isaraila. 15 Ɗa a yaꞋin ɗe a mabambata n ikani yu ucaꞋi i tsu tsuzogu tsa awin, a na a yaꞋin n azanariya koci. 16 Ɗa a yaꞋin ɗe nkawani n re ma azanariya, ɗa o koɓoi ɗe nkawani n re ma a iga̱Ꞌin e re a mabambata a. 17 Ɗa a shiyai ɗe awin e re a azanariya, ɗe a nkawani ma̱ iga̱Ꞌin a mabambata ma. 18 Ɗa o koɓoi ɗe ugasatangbani u re wu uteku wu nkawani ma, n awin e re a. Ama ɗa o koɓoi le n tsu kelime a̱ ubuta̱ u te wa avangatsu a efodu a. 19 Ɗa a yaꞋin nkawani n re ma azanariya, ɗa o koɓoi le a uteku u re u mabambata ma, n asuvu ɗevu n efodu va. 20 Ɗa a yaꞋin nkawani n re ma azanariya, ɗa o koɓoi le kelime n tsu ɗaka tsa avangatsu a̱ ubuta̱ u efodu va. Ɗevu n uɓon ugaɗi u magasatai ma kaɗambura ko tsuzogu ka efodu va. 21 Ɗa a shiyai mabanbata ma nu nkawani n ni, ɗe a nkawani n efodu n kawin ka̱ mini mu usuni, adama a na wo okpo ulinga u keyevi ka kucaꞋa ka awin ka efodu, adama a na ka̱ta̱ mabambata ma ma̱ ta̱wa̱ ma̱ ba̱ɗa̱ a efodu va ba, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

Ntogu n tsuganu n yoku

22 Ɗa kpamu u yaꞋin motogu mu ucaꞋi mu ugaɗi ma efodu ma, m mini mu usuni ra̱ka̱, 23 kuɗeku ku motogu ka, ki ta̱ ucaꞋi n a̱guruzu uka̱ra̱ki adama a na u sa̱nka̱ kukara. 24 Iga̱Ꞌin o motogu a, a yaꞋan ta̱ a ɗa n tsuzogu tsu umaci u maɗanga ma na e ci ɗeke ruman, n tsu mini m usuni, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n tsu mini magarula, n tsugbere tsu caꞋi u tsuzogu tsu singai. 25 Ɗa kpamu a yaꞋin alingi n azanariya koci, ɗa a ukai a ɗa ɗe iga̱Ꞌin o motogu ma a̱ kuka̱ra̱ka̱ ra̱ka̱. A̱ mere mu umaci ma ruman dem, a zuwa kalingi dem. 26 Kalingi n umaci u ruman a̱ kuka̱ra̱ ugupi u motogu ma tsuganu ma, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

27 Ɗa kpamu a yaꞋankai Haruna m muku n ni ntogu n kenkeꞋen mu ucaꞋi we ekiye n tsugbere tsu singai. 28 N oroli o tsuzogu a singai, n nkuꞋun n tsuzogu n singai, m motogu mu ucaꞋi ma asuvu ma singai. 29 A yaꞋin kaɗambura ku ucaꞋi u tsuzogu ce ekiye n tsugbere tsu singai, n tsugbere tsu mini ma̱ usuni, n tsu mini ma garula, n tsu mini ma̱ ma̱ɗiya̱, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa. 30 Ɗa a yaꞋin kebelyu ko oroli a ciɗa n azanariya koci, ɗa a̱ ka̱ra̱i ɗe iɗani, uteku tsu uka̱ri wu uzuwi u kukiye u ka̱ta̱mba̱ri tsu nampa, &lt;&lt;CIƊA U VUZAVAGUƊU.&gt;&gt; 31 Ɗa a shiyakai ɗe kawin ka na ki tsu mini mu usuni, adama a na ka shiya gaɗi vo oroli va, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

Musa u La̱na̱i Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile

32 Ulinga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile m Ma̱va̱li mo Oɓolo ma yaꞋan ta̱ ukoci, Aza a Isaraila a yaꞋan ta̱ ili ra̱ka̱ derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa, ta ta na a yaꞋin nannai. 33 Ɗa a̱ tuka̱i m Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma u Musa, m ma̱va̱li n ucanuku wu ulinga u ni ra̱ka̱, ikoɓotsu i ni, n urotu wu utsutsu, n alangu a̱ ni, n ashamkpatsu a̱ ni, koɓolo n anci a̱ ni, 34 n ipalatsu yu ukpan u ka̱giri n ukpan wu nraɗika, n kakashi ka kupalaka, 35 n akpati vu wila̱ n alangu a̱ ni, n ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpa unushi, 36 kirukpa n ucanuku wu ulinga u ni, m boroji vu ciɗa, 37 kashamkpatsu ka̱ nkuni ka azanariya koci, nu nkuni n ni ɗe udari, n ucanuku wu ulinga u ni ra̱ka̱ n ka̱la̱nji adama a kutashi, 38 katalikalyuka ka azanariya, m maniꞋin me kerengu, n ili i ma̱gula̱ni i wali, n kakashi ku utsutsu u ma̱va̱li ma, 39 katalikalyuka ki iyum i shili, n ubuta̱ u kazatsu u ni, n alangu a̱ ni, koɓolo n ucanuku wu ulinga u ni ra̱ka̱, n kapara n kanci ka̱ ni, 40 kakashi ku utsutsu ku ulanga u Ma̱va̱li ma, ashamkpatsu a̱ ni, koɓolo n anci e le, n kakashi ku utsutsu ku ulanga u Ma̱va̱li wa, awin a̱ ni koɓolo n aguta a̱ ni, n ucanuku wu ulinga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile, m Ma̱va̱li mo Oɓolo, 41 ntogu mu ucaꞋi n kuꞋuka a̱ ubuta̱ wu ulinga wu ubuta̱ u ciɗa, ntogu n ciɗa n tsuganu n Haruna nu ntogu n tsuganu mu muku n ni, a̱ ubuta̱ wu ulinga u tsuganu.

42 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin ili ya nannai ra̱ka̱ uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa. 43 Musa u la̱na̱i ulinga wa ra̱ka̱, ɗa we enei a yaꞋan ta̱ u ɗa derere tsu na Vuzavaguɗu u danai. Ɗaɗa Musa u zuwakai le una̱singai.

40

Kushikpa̱ ku Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;A kanna ka iyain ko wotoi u iyain ka̱ta̱ vu shikpa̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. 3 Ka̱ta̱ vu zuwa punu akpati vu wila̱, ka̱ta̱ vu keɗe akpati va n akashi. 4 Ka̱ta̱ vu uka kirukpa ka asuvu, vu dara ɗe ucanuku u ni, ka̱ta̱ kpamu vu uka n kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka, vu dara ɗe nkuni ma. 5 Ka̱ta̱ vu shikpa̱ katalikalyuka ka azanariya ki ili i ma̱gula̱ni, e kelime ka akpati vu wila̱ va, vu shiya kakashi ku utsutsu u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma. 6 Ka̱ta̱ vu shikpa̱ katalikalyuka o kusongu, e kelime ku utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. 7 Vu zuwa kasasu e mere ma̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo n katalikalyuka ka, ka̱ta̱ vu tsungu punu mini. 8 Ka̱ta̱ vu shikpa̱ vu ka̱ra̱ka̱ ulanga wa, vu shiya ɗe kakashi ku utsutsu u kuꞋuwa ulanga wa.

9 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu ɗika maniꞋin me kerengu, ka̱ta̱ vu ɗarakpaka ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma n ili i na yi punu ra̱ka̱, ka̱ta̱ ve erengu ucanuku wa ra̱ka̱, adama na wo okpo ciɗa. 10 Ka̱ta̱ kpamu vu ɗarakpaka katalikalyuka o kusongu, koɓolo n ucanuku wu ulinga u ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ ve erengu katalikalyuka, adama a na katalikalyuka ka kokpo ciɗa ka̱u. 11 Ka̱ta̱ kpamu vu ɗarakpaka kasasu ka n kashamkpatsu ka̱ ni, ka̱ta̱ ve erengu le.

12 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu tuka̱ n Haruna koɓolo m muku a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ka̱ta̱ vu sumba̱ le m mini. 13 Ka̱ta̱ i uka Haruna ntogu n ciɗa, vu putalaka yi maniꞋin ka̱ta̱ ve erengu yi, adama a na u yaꞋanka mu ulinga u tsuganu. 14 Ka̱ta̱ vu tuka̱ m muku n ni vu uka le ntogu n wawaꞋa. 15 Ka̱ta̱ vu putalaka le m maniꞋin a kaci, tsu na i yaꞋankai esheku e le, adama a na a yaꞋanka mu ulinga u tsuganu. Kerengu ku na a yaꞋankai le va, kubonoko le ta̱ anan ganu, ali ntsukaya le n na ma̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt; 16 Ɗa Musa u yaꞋin ili i nampa derere tsu na Vuzavaguɗu u danai ni.

17 O wotoi u iyain u ka̱ya̱ ka̱ i re, a kanna ka iyain ko wotoi ka, ɗa a̱ shikpa̱i Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma. 18 Ɗa Musa u shikpa̱i Ma̱va̱li. Ɗa u zuwai ɗe anci a̱ ni, ɗa u yaꞋin urotu wu utsutsu, ɗa u ukai alangu a̱ ni, ɗa kpamu u ɗengusa̱i ashamkpatsu a̱ ni. 19 Ɗa u ba̱rukpa̱i ɗe kakashi ka kupalaka ka a gaɗi vu ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile, ɗa u doku u ba̱rukpa̱i ɗe kapalatsu ka kakashi ka gaɗi, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

20 Ɗa u ɗikai nshemberu m atali n wila̱ ma, ɗa u zuwai le punu asuvu a akpati va, ɗa u zuwai alangu ɗe a akpati va, ɗa u zuwai ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpa unushi gaɗi va akpati va. 21 Ɗa u ukai akpati va a asuvu a̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile, ɗa u saki kakashi ku utsutsu ka, ɗa ke keɗei Akpati vu Uzuwakpani va, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

22 Ɗa u ukai kirukpa ka punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, a uɓon u gaɗi u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, n tsu pulai tsu kakashi ku utsutsu ka, 23 ɗa u darai ɗe boroji, e kelime ka Vuzavaguɗu, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

24 Ɗa u zuwai kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni, punu asuvu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, a upashi u kirukpa wa n uɓon u ɗaka, a mindansanai m Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile. 25 Ɗa u zuwai ɗe nkuni ma a kashamkpatsu ka, e kelime ka Vuzavaguɗu, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa. 26 Ɗa a ukai katalikalyuka ka azanariya punu asuvu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, e kelime ka kakashi ka. 27 U songi ili i ma̱gula̱ni i wali ɗe gaɗi vu ni, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa. 28 Ɗa u saki kakashi ku utsutsu u ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu ma.

29 Ɗa u shikpa̱i katalikalyuka ko kusongu, ɗe a̱ utsutsu u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile m Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ɗa u lyukai ɗe alyuka o kusongu koɓolo n alyuka a ili kashina, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

30 Ɗa u zuwai kasasu e mere ma̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, n katalikalyuka ka, ɗa u tsungi punu mini adama a kusaꞋasa, 31 ka na Musa n Haruna koɓolon m muku n ni, a kusaꞋasa ekiye n ene e le. 32 Ayin a na baci a uwai asuvu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ɗa baci a yawai ɗevu n katalikalyuka ka, ka̱ta̱ saꞋasa, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

33 Ɗa u kira̱i ulanga u Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, n katalikalyuka ka, ɗa u saki kakashi ku utsutsu u kuꞋuwa ulanga wa. Ta Musa u kotsoi ulinga wa nannai.

Tsugbayin tsu Vuzavaguɗu

34 Ɗaɗa keleshu ka palai Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci shanai punu a̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma. 35 Ama Musa u fuɗa u uwa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma ba, adama a na keleshu ka pala ta̱ maꞋa, ɗa kpamu tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci shanai punu a̱ Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma.

36 A̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu n le ra̱ka̱, a ayin a na baci dem e enei keleshu ka ke sheruwengi a kulaza Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma, ka̱ta̱ aza a Isaraila o tono kaꞋa. 37 Ama keleshu ka ke sheruwengu baci ba, i a kubana ubuta̱ ba, sai kanna ka na ka lazai. 38 Adama a na keleshu ka Vuzavaguɗu ko ci yongo ta̱ gaɗi vu Ma̱va̱li ma kuciɓa n Ka̱shile ma n kanna, n kayin kpamu ka̱ta̱ kaꞋa ko yongo n akina, adama na kpaꞋa ka aza a Isaraila ra̱ka̱ kuciya̱ kene keleshu ka, a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu n le.

* 9:31 9:31 Bali ilikulya i yoku i ɗa i na a ci cimba ka̱ta̱ i matsa ci iwele

† 9:31 9:31 Bali ilikulya i yoku i ɗa i na a ci cimba ka̱ta̱ i matsa ci iwele.

* 13:4 13:4 Abibu ɗaɗa wi ishi wotoi u iyain u ka̱ya̱ e mekecu ma aza a Ibirahi, derere n tsu na a̱ tsu gita̱ kukece o wotoi u tatsu a kubana u na̱shi gogo na. Ɗaɗa kpamu e ci ɗeke Nisan

* 28:6 28:6 Kakashi kaꞋa ka na anan ganu a̱ tsu ka̱ɓa̱ngu tsa amila

† 28:30 28:30 Yurim n Tumi ili ɗa i na ganu u tsu la̱nsa̱ka̱ kuyeve kusheshe ki ili a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu

Anan Ganu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

Anan Ganu

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ka anan ganu ki ta̱ a kadanshi ka̱ wila̱ kakau u kutoni n ka̱ɗiva̱ kakau a ayin a tsumani tsa aza a Isaraila, n anan ganu a na a kuyaꞋan ulinga n wila̱ u nampa.

Ili i gbayin i na katagarda ka ki a kadanshi i ɗaɗa ukuna u ciɗa u Ka̱shile n tsu na uma a̱ ni o kutono yi, ka̱ta̱ o yongo n ida̱shi i koɓolo mayin, &lt;&lt;N Ka̱shile ka ciɗa ka aza a Isaraila.&gt;&gt;

Kadanshi ku uyevi ka na kuta̱i a katagarda ka, i ta̱ a̱ kuciya̱ kaꞋa a masala ma 19:18, ele ɗa aza a na Yesu u ɗekei wila̱ u gbagbaꞋin u ire: &lt;&lt;Ciga tovu tsu na vi cigai ka̱ci ka̱ nu.&gt;&gt;

Ili i na yi punu udariki a katagarda ka nampa

Wila̱ adama e kuneꞋe n alyuka (1:1--7:38)

Kerengu ku Haruna m muku n ni adama a ulinga u tsuganu, (8:1--10:20)

Kanna ka kutakpa unushi, 16:1-34

Wila̱ adama a ili yu unata n i na yi babu unata (11:1--15:33)

Wila̱ adama a ukuna wi ida̱shi i ciɗa n kutoni, (17:1--27:34)

1

KuneꞋe ku kusongu

(A Gan 6:8-13)

1 Vuzavaguɗu u ɗekei Musa ɗa u yaꞋin kadanshi n a̱yi a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ɗa u danai, 2 YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, yaba dem vu ɗa̱ vu na baci u kutuka̱ n kuneꞋe u Vuzavaguɗu, sai u tuka̱ n kuneꞋe ku ni ki ilikuzuwa adama a alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ wu ushiga wa anaka ko wu nkyon ko wu nraɗika.

3 &lt;&lt;KuneꞋe ku ni adama a alyuka o kusongu ta punu baci wu utuka̱i ku ɗa a ushiga, ka̱ta̱ ku yaꞋan ka̱na̱ku ba, wo okpo n uꞋiwin u Ka̱shile ba. Wi ta̱ a̱ kutuka̱ n ku ɗa a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo adama a na u ciya̱ wishi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 4 Vuza kuneꞋe va wi ta̱ a kukiyangu kukiye ku ni a kaci ka alyuka o kusongu a, Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa ukpa̱ u manama wa wo okpo una̱ u ni, tsu kutakpa ku unushi u ni. 5 Wi ta̱ a kukiɗa kabomburo ka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ anan ganu muku n Haruna a̱ tuka̱ nu mpasa ma. Adama a na a vishangu n ɗa a akambu dem a katalikalyuka a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 6 Wi ta̱ a kuminya manama ma alyuka o kusongu a, ka̱ta̱ u kiɗasa maꞋa akiɗi-akiɗi. 7 Ka̱ta̱ muku n Haruna ganu a dyaɓa akina a katalikalyuka, ka̱ta̱ a gbatyangu nɗanga gaɗi va akina va. 8 Ka̱ta̱ anan ganu muku n Haruna a rece akiɗi a, koɓolo n kaci n ushuma a gaɗi vu nɗanga n na mi a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka. 9 Wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ ili i ka̱tsuma̱ n ene dem m mini, ka̱ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka anan ganu ka vuza yoku u songu i ɗa ra̱ka̱ a katalikalyuka. Ɗaɗa alyuka o kusongu, alyuka a na o songi n akina, m ma̱gula̱ni ma singai ma na Vuzavaguɗu u kupana uyo.

10 &lt;&lt;KuneꞋe ku kusongu ku ni ta punu baci u ɗikai a ushiga, ko nkyon ko nraɗika, ma yaꞋan ma̱giri ko ma̱ga̱ji ma na mi n uꞋiwin u Ka̱shile. 11 Wi ta̱ a kukiɗa maꞋa a uɓon u gaɗi u katalikalyuka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ anan ganu muku n Haruna a vishangu mpasa ma a̱ ka̱ra̱ka̱ akambu dem a katalikalyuka ka. 12 Ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa akiɗi-akiɗi, ka̱ta̱ anan ganu e rece a ɗa ali n kaci n ushuma dem, ɗe a gaɗi vu nɗanga n na a gbatyangi ɗa mi a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka. 13 Wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ ili i ka̱tsuma̱ n ene dem m mini, ka̱ta̱ ganu u songu i ɗa ra̱ka̱ a katalikalyuka. Ɗaɗa alyuka o kusongu, alyuka a na o songi n akina, m ma̱gula̱ni ma singai ma na Vuzavaguɗu u kupana uyo.

14 &lt;&lt;KuneꞋe ku ni u Vuzavaguɗu kuneꞋe ku kusongu ku nnu ku ɗa baci, u yaꞋan ku ɗa m moɗoi ko muku mu ntapambara. 15 Ganu wi ta̱ a̱ kutuka̱ maꞋa a̱ ubuta̱ u katalikalyuka, ka̱ta̱ u pinda̱ra̱ ali u taɓa maꞋa kaci ka̱ta̱ u songu kaꞋa a katalikalyuka. Ka̱ta̱ u zaza mpasa ma a kakambu ka katalikalyuka. 16 Wu utuka̱ n kobiyo ka n ashin a̱ ni ka̱ta̱ u taɗuku le a uɓon u kasana u katalikalyuka a̱ ubuta̱ u na a̱ tsu va̱ma̱ kokomo. 17 Wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ maꞋa e evelyu ka̱ta̱ u kara maꞋa, ama akari-akari ba. Ka̱ta̱ ganu u songu maꞋa ɗe a katalikalyuka gaɗi vu nɗanga n na mi ugbatyangi a akina. Alyuka o kusongu a ɗa, kuneꞋe ka akina, ku ma̱gula̱ni ma singai u Vuzavaguɗu.

2

KuneꞋe ki ishina

(A Gan 6:14-23)

1 &lt;&lt;Ayin a na baci vuza u tuka̱i n kuneꞋe ki ishina u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku ni ko okpo kuneꞋe ku kiya ku singai. U tsungu ku ɗa maniꞋin koɓolo n ili i ma̱gula̱ni, 2 ka̱ta̱ u banka ku ɗa a̱ ubuta̱ u anan ganu muku n Haruna. Ka̱ta̱ u kenuku kiya ku singai ku singai ku na ki usatari m maniꞋin koɓolo n ili i ma̱gula̱ni ya ka̱kun ku te, ka̱ta̱ u songu na va wo okpo ili i kuciɓasa a katalikalyuka. Alyuka a na a yaꞋin n akina, a na Vuzavaguɗu wi a kupana uyo u ma̱gula̱ni ma̱ ni. 3 Alyuka a ishina i na i buwai i ta̱ o kokpo a Haruna koɓolo m muku n ali n ni. Ɗaɗa alyuka a na a laꞋi n ciɗa dem, a na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu.

4 &lt;&lt;Vuza u tuka̱ baci n kuneꞋe ki ishina, i na a̱ zungi n akina, i ɗa i yaꞋan a kiya ku singai. U tuka̱ m boroji vu na a yaꞋin n kiya ku na a satarai m maniꞋin babu yisiti. Ko emeshe a na i babu yisiti. 5 KuneꞋe ku nu ki ishina i ɗa baci ku na a kangalai e kebelyu, a yaꞋan ku ɗa n kiya ku singai usatari m maniꞋin ama babu yisiti. 6 Vi ta̱ o kukoɗoso a ɗa ka̱ta̱ vu tsungu maniꞋin, ɗaɗa kuneꞋe ki ishina. 7 KuneꞋe ki ishina i nu ki baci ukangali e kebelyu, a yaꞋan ku ɗa n kiya ku singai m maniꞋin. 8 Tuka̱ n kuneꞋe ki ishina i na a yaꞋin n ili i nampa ya a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Vi neke ganu vuza na u kuɗika wa banka a katalikalyuka. 9 Ka̱ta̱ ganu u ɗika punu ugboku u kuciɓasa u kuneꞋe ki ishina ka̱ta̱ u songu i ɗa a katalikalyuka, kuneꞋe ki ilikulya ku ma̱gula̱ni ma singai a kubana u Vuzavaguɗu. 10 Ama kagimi ke kuneꞋe ki ishina ki ta̱ o kokpo ka Haruna m muku n ali n ni. Ɗaɗa alyuka a na a laꞋi n ciɗa dem, a na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu.

11 &lt;&lt;KuneꞋe ki ishina ku na vu tuka̱i u Vuzavaguɗu dem ku ɗa ku yaꞋan babu yisiti, adama a na o tsu songu yisiti ko maniꞋin mi ishigi me kuneꞋe u Vuzavaguɗu ba. 12 Yi ta̱ a kufuɗa ya̱ tuka̱ Vuzavaguɗu kuneꞋe ki ishina i na i gita̱i kugeꞋwe, ama e kuneke a ɗa a katalikalyuka ci ili i ma̱gula̱ni ma singai ba. 13 I tsungu mkpaɗi punu e kuneꞋe ki ishina dem adama a na mkpaɗi mi ta̱ tsu una̱ wu uzuwakpani n Ka̱shile n a̱ɗa̱. I tsungu kuneꞋe ku ɗa̱ gbende mkpaɗi.

14 &lt;&lt;Yi baci a kuyaꞋan kuneꞋe a kubana u Vuzavaguɗu n ili i kashina i na i gita̱i kugeꞋwe, yi ta̱ e kuneke kuneꞋe ki ishina i na i gita̱i kugeꞋwe, i na a zatsuki ɗa a iyai. 15 Vu tsungu maniꞋin n ili i ma̱gula̱ni, adama a na kuneꞋe ki ishina i ɗa. 16 Ka̱ta̱ ganu u songu tsu ugboku u kuciɓasa u kiya ku savu, ki ili i kashina ku yoku koɓolo m maniꞋin mo yoku n ili i ma̱gula̱ni dem. KuneꞋe ki ishina ku ɗa u Vuzavaguɗu.

3

KuneꞋe ku Ma̱ta̱na̱

1 &lt;&lt;Vuza wi baci a kuyaꞋan kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, u yaꞋan kuneꞋe ka m manama ma na mi kogono ko mashan punu a ushiga u ni, u neke Vuzavaguɗu kuneꞋe ka m manama ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile. 2 Ka̱ta̱ u kiyangu kukiye ku ni a kaci ka manama me kuneꞋe ma̱ ni ma, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. Anan ganu muku n Haruna i ta̱ a kuvishangu mpasa ma a katalikalyuka a akambu dem. 3 A̱ ka̱tsuma̱ ka alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka, ili i na ganu u kuneke alyuka a na o songi n akina a ɗa na. Ushuma u na u palai ili i ka̱tsuma̱ n u na ili i ka̱tsuma̱ i palai feu, 4 koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, n uɓon wa asuvu dem. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le. 5 Muku n Haruna mi ta̱ o kusongu le zuva a katalikalyuka a gaɗi vu kuneꞋe ku kusongu, a na i ɗe zuva vu nɗanga n na mi ɗe akina. Na va kuneꞋe ku ɗa ku na a yaꞋin n akina ku singai, ku ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu.

6 &lt;&lt;Vi yaꞋan baci kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ m manama ma na vu uta̱ka̱i a ushiga tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu, vi ta̱ e kuneke ka̱giri ko mashan, ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile. 7 Vi baci e kuneke ma̱giri adama e kuneꞋe ku nu, vi neke maꞋa u Vuzavaguɗu. 8 Vi ta̱ a kukiyangu kukiye ku nu gaɗi vu kaci ka manama me kuneꞋe ku nu, ka̱ta̱ vu kiɗa maꞋa e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Ka̱ta̱ muku mo olobo n Haruna n vishangu mpasa ma a akambu a katalikalyuka dem. 9 A̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ u neke a ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ki ilikulya. Ili i na u kuneke i ɗaɗa na: ushuma u ni, n ushuma wu uɓon u kagun u na a gbatyai ɗevu n ketele ko kokondo, n ili i ka̱tsuma̱, n ushuma u na wi a uɓon wi ili i ka̱tsuma̱ dem, 10 Koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, ɗevu n uɓon wa asuvu. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le. 11 Ka̱ta̱ ganu u songu le a katalikalyuka tsu kuneꞋe ki ilikulya i na o songi u Vuzavaguɗu.

12 &lt;&lt;KuneꞋe ku nu m maraɗika ma baci, vu tuka̱ m maꞋa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 13 Vi ta̱ a kukiyangu kukiye ku nu gaɗi vu kaci ka manama me kuneꞋe ku nu, ka̱ta̱ vu kiɗa maꞋa e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. Ka̱ta̱ muku n Haruna n vishangu mpasa ma a akambu a katalikalyuka dem. 14 Punu a̱ ka̱tsuma̱ ki na vi nekei va, i na ve kuneke kuneꞋe ki ilikulya u Vuzavaguɗu i ɗa na: ushuma u na u palai ili i ka̱tsuma̱ n ushuma u na wi uɓon wi ili i ka̱tsuma̱ dem, 15 koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, koɓolo n uɓon wa asuvu dem. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le. 16 Ka̱ta̱ ganu u songu le a gaɗi vu katalikalyuka, uteku tsu kuneꞋe ki ilikulya. KuneꞋe ku ɗa ku na a yaꞋin n akina i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu. Ushuma dem u Vuzavaguɗu u ɗa. 17 Na va wi ta̱ o kokpo wila̱ u ko wannai ali a kubana wu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u na yi dem, yi baci de n wuma, i takuma mpasa * ko n ushuma ba.&gt;&gt;

4

KuneꞋe adama a̱ unushi

(A Gan 6:25-30)

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila, vuza u yaꞋan baci unushi n ucikali u ni ba, u yaꞋin i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i le a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ wila̱ u ni, 3 Ganu vu gbayin ɗa baci u yaꞋin unushi, unushi u ni wa wi ta̱ o kuronoko uma unushi, mayun ɗa u yaꞋan kuneꞋe adama a̱ unushi a kubana u Vuzavaguɗu n kobomburon ka na ki babu usa̱n, adama a̱ unushi u na u yaꞋin va. 4 U tuka̱ n kobomburon ka a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ u zuwa kukiye ku ni a gaɗi vu kaci ko kobomburon ka, ka̱ta̱ u kiɗa kaꞋa u Vuzavaguɗu. 5 Ka̱ta̱ ganu vu gbayin u kenuku mpasa n kobomburon ma, ka̱ta̱ u uka n ɗa a̱ Ma̱va̱li ma. 6 Wi ta̱ a kudyaɓa mpasa ma n ka̱jivu, ka̱ta̱ u vishangu n ɗa kucindere e kelime ka kakashi ko Mololo ma na ma laꞋi n Ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 7 Ganu wi ta̱ a̱ kutsungu mpasa n yoku a avana a na i gaɗi vu katalikalyuka ka na o tsu songu ili i ma̱gula̱ni i singai, ka na ki a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Mpasa n na m buwai wi ta̱ a̱ kutsungu n ɗa a̱ kumi ku katalikalyuka ke kuneꞋe ku kusongu lo a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 8 Wi ta̱ a kutakpa ushuma u na wi punu dem o kobomburon ka na u kuyaꞋanka kuneꞋe ku unushi ka, koɓolo n ushuma ra̱ka̱ u na u palai ili i ka̱tsuma̱ ya n u na ili i ka̱tsuma̱ ya i palai, 9 koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, ɗevu n uɓon wa asuvu. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le. 10 Ganu va wi ta̱ kutakpa ushuma u kobomburon wa uteku u na u takpai a̱ ubuta̱ wa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ a. Ka̱ta̱ ganu u songu le dem a katalikalyuka ko kusongu ili i kuneꞋe. 11 Ama ukpan, n inyama, n ene, n kaci, n ciꞋin n a̱wiya̱n a̱ ni dem, 12 ɗaɗa kagimi ka na ka buwai ko kobomburon ka, u ɗika wu uta̱ka̱ pulai a kubanka a̱ ubuta̱ u na a raɗai ciɗa, a̱ ubuta̱ u ka̱kiza̱ ko kokomo. Ta ɗe o kusongu inyama i na i buwai va a̱ ka̱kiza̱ ka ɗe n akina o ogboli.

13 &lt;&lt;Aza a Isaraila ra̱ka̱ ɗa baci a yaꞋin unushi u na wi n ucikali u le ba, a yaꞋin i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i le a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ wila̱ u ni, ko a na wo okpoi e yeve n unushi wa ba, a nusa ta̱. 14 A̱ ta̱wa̱ baci e yeve unushi u na a yaꞋin, uteku u na i ka̱tsura̱ ke le a̱ tuka̱ m mobomburon ma na a̱ utuka̱i a ushiga adama e kuneꞋe ku kushika̱ unushi, ka̱ta̱ a banka m maꞋa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 15 Nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma, a kiyangu ekiye e le a kaci ko kobomburon ka ka̱ta̱ a kiɗa kaꞋa e kelime ka Vuzavaguɗu. 16 Ganu vu gbayin, wi ta̱ e kukenuku mpasa n yoku n kobomburon ma ka̱ta̱ u uka n ɗa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 17 Wi ta̱ a kudyaɓa n ka̱jivu ka̱ ni punu a mpasa ma, ka̱ta̱ u vishangu n ɗa ali kucindere e kelime ka kakashi ku utsutsu ka u Vuzavaguɗu. 18 Ka̱ta̱ u ɗarukpa mpasa n yoku zuva va avana a na i gaɗi vu katalikalyuka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ Ma̱va̱li ma. Mpasa n na m buwai wi ta̱ a̱ kuva̱ma̱ n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ko kusongu ili i kuneꞋe a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. 19 Wi ta̱ a kutakpa ushuma wa dem, ka̱ta̱ u songu u ɗa a katalikalyuka. 20 Ta wa kuyaꞋan n kobomburon ka nannai, uteku tsu na u yaꞋin n kobomburon ke kuneꞋe ku kutakpa ku unushi. Nannai ɗa ganu u kutakpaka le unushi u le, ka̱ta̱ a cinukpaka le n u ɗa. 21 Ka̱ta̱ u ɗika kobomburon ka wu uta̱ka̱ a pulai vu ka̱tsura̱ ka̱ta̱ u songu uteku tsu na u songi kobomburon ka iyain ka. Na va kuneꞋe ka adama a̱ unushi ku ɗa adama a uma dem.

22 &lt;&lt;Vuza kelime u nusa baci babu ucikali u ni, ali ɗa u yaꞋin ili i gbani-gbani i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na Ka̱shila̱ Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i, mayun u nusa ta̱. 23 Ayin a na baci u zukai n unushi u ni, u tuka̱ n kuneꞋe ku ma̱ga̱ji ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile. 24 Wi ta̱ a kukiyangu kukiye ku ni zuva a kaci ka̱ ma̱ga̱ji ka, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa a̱ ubuta̱ u na o tsu songu kuneꞋe ku kusongu a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Na va kuneꞋe ka adama a̱ unushi ku ɗa. 25 Ganu wi ta̱ a kudyaɓa mpasa n kuneꞋe ka adama a̱ unushi ka n ka̱jivu, ka̱ta̱ u vishangu n ɗa ɗe zuva a avana a katalikalyuka ko kusongu kuneꞋe. Ka̱ta̱ u va̱ma̱ mpasa n na m buwai ɗe a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. 26 U songu ushuma dem a katalikalyuka, tsu na u songi u nan ɗe a̱ ubuta̱ wa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Nannai ɗa ganu u kutakpa yi unushi, ka̱ta̱ ta na a cinukpaka yi n u ɗa.

27 &lt;&lt;Ɗa baci vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u nusai babu na u cikalai, ɗa u yaꞋin ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ wila̱ i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i, mayun u nusa ta̱. 28 Ɗa baci u ta̱wa̱i u zukai n unushi u ni, u tuka̱ n ka̱na̱ku ka maraɗika ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile tsu kuneꞋe adama a̱ unushi u na u yaꞋin. 29 U kiyangu kukiye ku ni zuva vu kuneꞋe ka adama a̱ unushi wa, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa a̱ ubuta̱ u na o tsu songu kuneꞋe ku kusongu. 30 Ganu wi ta̱ kudyaɓa mpasa a̱ ka̱jivu ka̱ ni ka̱ta̱ u vishangu ɗe a avana a katalikalyuka ko kusongu ili i kuneꞋe, ka̱ta̱ u va̱ma̱ mpasa n na m buwai ɗe a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. 31 Wi ta̱ a kutakpa ushuma wa ra̱ka̱, tsu na u takpai ushuma u na u yaꞋankai kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka, ka̱ta̱ ganu u songu ku ɗa a katalikalyuka ci ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu. Nannai ɗa ganu u kutakpaka yi unushi u ni, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n u ɗa.

32 &lt;&lt;U tuka̱ baci m mokyon adama e kuneꞋe ku unushi u ni, ka̱ta̱ ma yaꞋan mashan ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile. 33 Wi ta̱ a kukiyangu kukiye ku ni zuva a kaci, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa adama e kuneꞋe ku unushi, a̱ ubuta̱ u na a tsu kiɗa nlala n kuneꞋe ku kusongu. 34 Ganu wi ta̱ a kudyaɓa mpasa ma n ka̱jivu ka̱ta̱ u vishangu n ɗa avana a katalikalyuka ko kusonku kuneꞋe ka, ka̱ta̱ mpasa n na m buwai u va̱ma̱ n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. 35 U takpa ushuma wa dem, tsu na u yaꞋin m malala ma alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ ganu u songu maꞋa a katalikalyuka, a gaɗi vu kuneꞋe ki ilikulya i Vuzavaguɗu. Nannai ɗa ganu u kutakpaka yi unushi adama a̱ unushi u na u yaꞋin, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n unushi u ni.

5

1 &lt;&lt;Vuza u kpa̱ɗa̱ baci kudansa a̱ ubuta̱ wa afada ukuna wu ili i na we enei, ko i na u yevei ɗa u kpa̱ɗa̱i kudansa, wo okpo ta̱ vuza vu unushi adama a ili i na u yevei, 2 ko kpamu ɗa baci vuza yoku u saꞋwai ili i na yi m ma̱shinda̱ babu na u yevei, ko manama ma kakamba ma na mi ni nshinda̱ ɗa ma̱ kuwa̱i, ko ilikuzuwa ko ili i wuma i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika ɗa yi ni nshinda̱ feu. A̱yi feu u ka̱na̱ ta̱ nshinda̱ ɗa kpamu u yaꞋin unushi. 3 Ko vu saꞋwa baci ili i na i tsu zuwa vuma wo okpo ni nshinda̱ babu na vi yevei. Ɗa vu ta̱wa̱i vu zukai ili i na vi yaꞋin va i gaꞋan ba, vo okpo ta̱ vuza vu unushi. 4 Ko kpamu vuma u yaꞋan baci akucina a na u kuyaꞋan ili i yoku babu na u sheshei mayin, ko i singai ko i gbani-gbani. Ɗa u ta̱wa̱i u zukai nannai va u gaꞋan ba, wo okpo ta̱ vuza vu unushi. 5 Ɗa baci vuza u zukai a na u yaꞋin unushi a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i nampa, mayun ɗa u dansa e keteshe unushi u na u yaꞋin. 6 Ugana u na a kiɗakai ni adama a̱ unushi u na u yaꞋin u ɗaɗa, wi ta̱ a̱ kutuka̱ m mashan mo mokyon ko maraɗika a̱ ka̱tsuma̱ ku ushiga ka̱ta̱ u neke Vuzavaguɗu. Na ɗaɗa kuneꞋe ku unushi ku na ganu u kutakpaka yi unushi adama a̱ ni.

7 &lt;&lt;Vi baci a̱ kuciya̱ ma̱giri ba, vi ta̱ a kufuɗa va̱ tuka̱ nu ntapambara n re ko moɗoi n re u Vuzavaguɗu a agisana a ugana a̱ unushi u nu. Manu me te ma ɗaɗa adama e kuneꞋe ku unushi, me te tamkpamu adama e kuneꞋe ku kusongu. 8 Vi ta̱ a̱ kutuka̱ n ele a̱ ubuta̱ u ganu, a̱yi ɗa vuza na u kuneke manu ma iyain adama e kuneꞋe ku unushi. Ka̱ta̱ u pinda̱ra̱ kuɗeku, ama ka̱ta̱ u taɓa ku ɗa ba. 9 Ka̱ta̱ u vishangu mpasa n yoku n kuneꞋe ku unushi a akambu a katalikalyuka. Mpasa n na m buwai wi ta̱ a̱ kutsungu n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku unushi. 10 Manu me ire wi ta̱ kuneke maꞋa kuneꞋe ku kusongu, uteku tsu na a ci yaꞋansa. Ta ganu u kutono nannai ka̱ta̱ u takpaka yi unushi u ni, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n u ɗa.

11 &lt;&lt;Wi baci an wa̱ kuciya̱ moɗoi n re ko ntapambara n re n na we kuneke ba, u tuka̱ n kiya ku na ku yawai ifa vi te u neke ku ɗa tsu kuneꞋe adama a̱ unushi u ni. Wi a̱ kutsungu maniꞋin ko ili i ma̱gula̱ni ba, adama a na kuneꞋe ku unushi ku ɗa. 12 U banka n kiya ka a̱ ubuta̱ u ganu, ka̱ta̱ a̱yi tamkpamu u kenuku ka̱kun ku te ka na ko kokpo ili i kuciɓasa. Ka̱ta̱ u songu ɗe a katalikalyuka tsu kuneꞋe ki ilikulya u Vuzavaguɗu. Ɗaɗa kuneꞋe ku unushi. 13 Nannai ɗa ganu u kufolonoko yi a takpaka yi unushi u na u yaꞋin dem. Ka̱ta̱ a cinukpaka yi u ɗa. Kagimi ke kuneꞋe ka na ko okpoi ka ganu kaꞋa, uteku u na a ci yaꞋan n kuneꞋe ki ishina.&gt;&gt;

KuneꞋe adama a kuna ku unushi

14 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 15 &lt;&lt;Vuza u pasa baci wila̱ ɗa u yaꞋin unushi babu na u yevei, u na u la̱nga̱sa̱i ili i ciɗa i Vuzavaguɗu, mayun ɗa u tuka̱ n ka̱giri ka na u kuɗika a ushiga u ni tsa alyuka e kuneꞋe u Vuzavaguɗu. Ka̱giri ka nanlo ka yaꞋan babu uꞋiwin u Ka̱shile, ka̱ta̱ a kiɗaka kaꞋa ikebe i ni yu uta̱ derere n azurufa i na a tsu yaꞋanka ulinga a̱ kunu ka avasa. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku kuna unushi. 16 Mayun ɗa u tsupa ili i na u la̱nga̱sa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u ciɗa u nanlo. Ka̱ta̱ kpamu u doku ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tawun u neke ganu. Ka̱ta̱ ganu tamkpamu u folonoko yi a takpaka yi unushi u ni n ka̱giri ke kuneꞋe adama a kutakpa ku unushi, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u cinukpaka yi unushi u ni.

17 &lt;&lt;Vuza u yaꞋan baci unushi u na u pasai wila̱ u Vuzavaguɗu. Ko n uyevi u ni u ɗa baci u yaꞋin u ɗa ba, u nusa ta̱, wo okpo ta̱ kpamu vuza vu unushi. Wi ta na a kutakacika adama a̱ unushi u ni. 18 Wi ta̱ a̱ kutuka̱ ganu n ka̱giri ka na wu utuka̱i a ushiga ka na ki babu uꞋiwin u Ka̱shile, ko i na yu untsai derere n kuneꞋe adama a katsupu ku unushi. Ka̱ta̱ ganu u folonoko yi a takpaka yi unushi u na u yaꞋin n ucikali u ni ba, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n u ɗa. 19 Na va ɗaɗa kuneꞋe adama a̱ unushi, adama a na mayun ɗa vu nusakai Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

6

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Vuza yoku u yaꞋan baci unushi ɗa u pasai wila̱ u Vuzavaguɗu, ali ɗa u doroi vuza ni na i ida̱shi ɗeɗevu n ili i na e nekei ni u ɓa̱na̱ ko wi inda, ɗa u bonoi u bokoi i ɗa, ko ɗa u yaꞋankai ni kalyaꞋa. 3 A cina baci kpamu ucanuku wa u puwa̱nka̱i ɗa u yaꞋin aꞋuwa, ko u yaꞋin akucina a aꞋuwa, a̱ ka̱tsuma̱ ku unushi u na uma a yaꞋin ra̱ka̱, 4 u nusa baci ali ɗa unushi u ka̱na̱i ni, mayun ɗa u bonoko n ili i na u ɗikai ko u bokoi va, ko wi isai n utsura, ko i na e nekei ni kuɓa̱na̱, ko ili i na i puwa̱nka̱i ɗa u ciya̱i va, 5 ko kpamu i na baci de dem u yaꞋankai akucina a aꞋuwa. Wi ta̱ a kutsupa i ɗa ra̱ka̱, ka̱ta̱ kpamu u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tawun u vuza na u doroi va. A Kanna ka nanlo ka ɗa feu u kuneke kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. 6 Wi ta̱ a̱ kutuka̱ ganu n kuneꞋe ku ka̱giri ka na ki babu uꞋiwin u Ka̱shile a ushiga u ni, tsu kuneꞋe ku kuna ku unushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ko kpamu i na yu untsai n ikebe derere. 7 N tsu nampa tsu ɗa ganu u kufolonoko yi a cinukpaka yi unushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n ili i nampa i na u yaꞋin dem, i na i bonokoi ni vuza vu unushi.&gt;&gt;

KuneꞋe ku kusongu

(Kut 29:38-43; Mkc 28:1-8)

8 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 9 &lt;&lt;Neke Haruna m muku n ni wila̱ u nampa. Na ɗa wila̱ adama e kuneꞋe ku kusongu. I ta̱ kuka̱sukpa̱ kuneꞋe ku kusongu ka asa ɗe zuva vu katalikalyuka ali sai usana u yoku, ka̱ta̱ feu akina a katalikalyuka ka o yongo utasiki. 10 Yeve n usana ganu u uka aminya a tsuganu koɓolo m motogu ma asuvu ma na mi punu a ikyamba i ni, ka̱ta̱ u pura̱ kokomo ke kuneꞋe ku kusongu ka na ka asai a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka, ka̱ta̱ u tsungu kaꞋa a kakambu ka katalikalyuka ka. 11 Wi ta̱ o kufoɗo aminya a̱ ni ka̱ta̱ u uka o yoku, ka̱ta̱ u pura̱ kokomo ka wu utuka̱ pulai daꞋangi n ka̱tsura̱ ka a̱ ubuta̱ u singai u na wi ciɗa. 12 Akina a katalikalyuka ka o kuyongo ta̱ udyaɓi, ka̱ta̱ a kima̱sa̱ a ɗa ba. Usana dem ganu wi ta̱ o kudoku nɗanga ka̱ta̱ u rece kuneꞋe ku kusongu ɗe gaɗi, yeve u songu maniꞋin me kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ɗe. 13 Akina o yongo a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka babu kukima̱sa̱.

KuneꞋe ki ishina

(A Gan 2:1-16)

14 &lt;&lt;Na va ele ɗa wila̱ u kuneꞋe ki ishina. Muku n Haruna mi ta̱ a̱ kutuka̱ n i ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, e kelime ka katalikalyuka. 15 Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le u kenuku kiya ku singai ka tukpa a̱ ka̱kun m maniꞋin, koɓolo n ili i ma̱gula̱ni i na a zuwai zuva vi ili i kashina vi kuneꞋe ya, ka̱ta̱ o songu i ɗa zuva a katalikalyuka wi ta̱ o kokpo ugboku wi ili i kuciɓasa a katalikalyuka, ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu. 16 Haruna m muku n ni ele ɗa aza na a kulyaꞋa i na i buwai. Ama i ta̱ a kulyaꞋa i ɗa babu yisiti a̱ ubuta̱ u ciɗa a ulanga u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 17 Ka̱ta̱ a yaꞋan i ɗa babu yisiti. N neke le ta̱ u ɗa wo okpo ugboku u kuneꞋe ki ilikulya i va̱. Ili i ɗa i na i laꞋi n ciɗa, uteku tsu kuneꞋe ku unushi n kuneꞋe adama a kuna ku unushi. 18 Mavali dem a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n Haruna mi ta̱ a kulyaꞋa i ɗa ka̱ta̱ wo okpo ugboku wi ilikulya i le i na e nekei Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱. I na baci de dem i saꞋwai le, i ɗa yi ta̱ o kokpo ciɗa.&gt;&gt;

19 Ɗa kpamu Vuzavaguɗu u danai Musa, 20 &lt;&lt;Na ɗa kuneꞋe ku na Haruna m muku n ni e kuneke Vuzavaguɗu a kanna ka na e erengi le, yaba dem u neke kilo vi te vu ifa vu kiya ku singai uteku tsu kuneꞋe ki ishina ku ayin dem, kagimi ke te n usana, kagimi ke te kpamu n kulivi. 21 A kangala i ɗa mayin m maniꞋin e kebelyu. Ka̱ta̱ i tuka̱ i ɗa usatari mayin, ukangali a̱kutsu-a̱kutsu tsu kuneꞋe ki ishina, ka̱ta̱ e neke ku ɗa ci ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu. 22 Maku ma na ma̱ kuta̱wa̱ ma kisaka yi ulinga u tsuganu dem, u neke ili i nanlo ya u Vuzavaguɗu tsu wila̱ u ko wanai. I ta̱ kpamu o kusongu i ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱. 23 KuneꞋe ki ishina dem ku ganu o songu ku ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱, ka̱ta̱ vuza u lyaꞋa ba.&gt;&gt;

KuneꞋe adama a̱ unushi

(A Gan 4:1-35)

24 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 25 &lt;&lt;Dana Haruna m muku n ni, na ɗa wila̱ u kuneꞋe adama a̱ unushi. A̱ ubuta̱ u na a tsu kiɗa kuneꞋe ku kusongu, ta ɗe feu a kukiɗa kuneꞋe ka adama a̱ unushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ili i ɗa i na i laꞋi n ciɗa. 26 Ganu vu na u nekei ku ɗa adama a̱ unushi wi ta a kulyaꞋa ku ɗa. A̱ ubuta̱ u ciɗa u ɗa u kulyaꞋa ku ɗa a ulanga u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 27 Ili i na baci de dem i saꞋwai inyama ya, yi ta̱ o kokpo ciɗa. Ɗa baci ta na mpasa ma n saꞋwai kuminya, vi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ ubuta̱ wa a̱ ubuta̱ u ciɗa. 28 Mogbodo ma̱ ciꞋin ma baci a suꞋwankai inyama ya, i ta̱ o kuɓoso maꞋa. Ama o mogbodo ma̱ vuyum vi shili ma baci a suꞋwain i ɗa, i ta̱ o kukongoro maꞋa ka̱ta̱ a̱ za̱Ꞌa̱ m mini. 29 Mavali dem a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa ku na ganu, wi ta̱ a kulyaꞋa i ɗa, ili i ciɗa i ɗa. 30 Ama kuneꞋe ku unushi dem ku na baci a̱ tuka̱i nu mpasa n le punu adama a na takpa unushi a̱ Ubuta̱ u Ciɗa, n ɗa mi kulyaꞋa ba, i ta̱ o kusongu n ɗa n akina.

7

KuneꞋe ku kuna ku unushi

(A Gan 5:14-19)

1 &lt;&lt;Na ɗa wila̱ u kuneꞋe ku kuna ku unushi, ku ɗaɗa ta na ku na ku laꞋi n ciɗa. 2 Manama ma na a kuyaꞋanka kuneꞋe ku kuna ku unushi a kiɗa maꞋa a̱ ubuta̱ u na a tsu kiɗa manama me kuneꞋe ku kusongu, ka̱ta̱ a vishangu mpasa ma a katalikalyuka n akambu a̱ ni dem. 3 Ganu wi ta̱ e kuneke ushuma u manama ma nanlo ra̱ka̱ a katalikalyuka, ushuma u na u kuyaꞋanka nannai u ɗaɗa u winja koɓolo n u na u palai ili i ka̱tsuma̱, 4 muku n ka̱tsuma̱ n re n nanlo koɓolo n ushuma u na wi akambu e le, n ukpan wa asuvu, i ta̱ a kutakpa le koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ ma. 5 Ganu wi ta̱ o kusongu le a katalikalyuka tsu kuneꞋe ki ilikulya u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku kuna ku unushi ku ɗa. 6 Mavali de dem ma na mi punu a kpaꞋa ku ganu mi ta̱ a kufuɗa kutakuma i ɗa, ama i ta̱ a kutakuma i ɗa a̱ ubuta̱ u ciɗa, ɗaɗa ili i na i laꞋi n ciɗa dem. 7 Wila̱ u kuna ku unushi u nampa wi ta̱ derere n wila̱ u kuneꞋe ku unushi, dem vi le wila̱ u te ɗa. U ɗa dem wi ta̱ o kokpo u ganu a̱yi na u kuyaꞋan ulinga n u ɗa, u na u bonoko vuza ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 8 Ganu vu na u yaꞋankai vuza yoku kuneꞋe ku kusongu, a̱yi ɗa u kuɗika ukpan u manama ma nanlo ma wo okpo u ni. 9 KuneꞋe dem ki ili i kashina ku na a kangalai e kebelyu ka̱ viyum ko ka̱ ciꞋin, ko a katali, yi ta̱ o kokpo i ganu vu na u nekei i ɗa. 10 KuneꞋe ki ishina dem ko usatari m maniꞋin ko babu usatari, i ta̱ e kupeceke muku n Haruna derere.

KuneꞋe ki ida̱shi i singai

(A Gan 3:1-17)

11 &lt;&lt;Na ɗa wila̱ wa alyuka u kuneꞋe ki ida̱shi i singai ku na vuza u kuneke Vuzavaguɗu. 12 U neke baci a ɗa u Vuzavaguɗu tsa agisana a ucikpi, ka̱ta̱ u neke a ɗa koɓolo n akala m boroji vu babu yisiti usatari m maniꞋin, koɓolo n emeshe a babu yisiti usatari m maniꞋin, n akala a kiya ku singai a na a satarai m maniꞋin mayin. 13 Koɓolo kpamu n alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ a ucikpi a̱ ni a, ka̱ta̱ u neke a ɗa koɓolo m boroji vu na vi n yisiti. 14 A̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku nampa, wi ta̱ e kuneke ka̱kutsu ko boroji ke te, wo okpo tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu. Yi ta̱ o kokpo i ganu vu na u tsu vishangu mpasa n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, a katalikalyuka. 15 Inyama ya alyuka i kuneꞋe ki ida̱shi i singai adama a ucikpi, a takuma i ɗa ra̱ka̱ a kanna ka na a yaꞋin kuneꞋe ka. Ka̱ta̱ a buwaka i yoku ali kayin ka asa ba. 16 Ama kuneꞋe ku ni adama a kushatangu akucina a ɗa baci ko kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu, a kutakuma i ɗa a kanna ka na u yaꞋin alyuka a, kagimi ka na baci ka buwai kpamu i ta̱ a kufuɗa kutakuma i ɗa kayin ka asa baci. 17 Ama inyama ya alyuka i na baci i buwai ali a kanna ka tatsu, i ta̱ o kusongu i ɗa n akina. 18 Ɗa baci a takumai inyama ya alyuka i ma̱ta̱na̱ a kanna ka tatsu, vuza na u nekei a ɗa, Vuzavaguɗu wa̱ ku ushuku n a̱yi ba, ko keceke yi a ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka a singai. A ɗa i ta̱ o kokpo ili yu unata, vuza na baci u takumai i ɗa ko kenu gbani u ronoko ta̱ ka̱ci ka̱ ni unushi.

19 &lt;&lt;Inyama i na baci de dem i saꞋwai ili i na yi n nshinda̱, ka̱ta̱ i takuma i ɗa ba, i songi i ɗa a akina. Ama vuza na baci wi babu nshinda̱ wi ta̱ a kufuɗa kutakuma i ɗa. 20 Ama ɗa baci vuza yoku vuza na wi ni nshinda̱ u takumai inyama i kuneꞋe ki ida̱shi i singai i na e nekei Vuzavaguɗu, i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Isaraila. 21 Ɗa baci kpamu vuza yoku u saꞋwai ili yi ni nshinda̱, ko vuma, ko manama, ko kpamu ili i gbani-gbani i yoku, ko u lyaꞋi ili i kuneꞋe ki ida̱shi i singai i na e nekei Vuzavaguɗu, vuma nanlo va i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni.&gt;&gt;

A̱ sa̱nka̱ ta̱ kutakuma ushuma koɓolo nu mpasa

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 23 &lt;&lt;Dana uma a Isaraila, ka̱ta̱ i takuma ushuma u kobomburon ba, ko wu nkyon ko kpamu wu nraɗika ba. 24 Ya kutakuma ushuma u manama ma na ma̱ kuwa̱i agifa ba, ko kpamu manama ma na ili i kakamba yu unai ba, ama yi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋanka ushuma wa ili i yoku kau. Ko kenu i takuma i ɗa ba. 25 Vuza na baci de dem u takumai ushuma u manama ma na a yaꞋankai kuneꞋe ki ilikulya a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni. 26 Ubuta̱ u na baci de dem i da̱sa̱ngi, ka̱ta̱ i takuma mapasa ma manu ko m manama ba. 27 Vuza na baci de dem u takumai mpasa, i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni.&gt;&gt;

Upecu u Ganu

28 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 29 &lt;&lt;Dana uma a Isaraila wila̱ u nampa, vuza na baci de dem u kuneke Vuzavaguɗu alyuka e kuneꞋe ki ida̱shi i singai, wi ta̱ kpamu e kuneke punu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu. 30 N ka̱ci ka̱ ni u tuka̱ n kuneꞋe ku na o kusongu a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. U tuka̱ n ushuma m ma̱ka̱nga̱ ma, ka̱ta̱ a̱ ɗengusa̱ ma̱ka̱nga̱ ma tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ u Vuzavaguɗu. 31 Ganu wi ta̱ o kusongu ushuma wa zuva a katalikalyuka, ama ma̱ka̱nga̱ tamkpamu mi ta̱ o kokpo ma Haruna m muku n ni. 32 Neke ma̱kuta̱ mu usingai me kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u ganu, tsu kuneꞋe ku nu. 33 Maku mo kolobo ma Haruna ma na me nekei mpasa n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ koɓolo n ushuma wa, a̱yi ɗa vuza na u kuɗika ma̱kuta̱ me kune ku singai mo okpo upecu u ni. 34 Punu a̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka aza a Isaraila, n ɗika ta̱ ma̱ka̱nga̱ ma na a̱ ɗengusa̱i m ma̱kuta̱ ma na a yaꞋankai kuneꞋe ka, ɗa n nekei Haruna ganu m muku n ni, wo okpo upecu u le u na wu uta̱i wa aza a Isaraila. 35 Na va ɗaɗa upecu u kuneꞋe ki ilikulya ku na a yaꞋankai Haruna m muku n ni, ku na e nekei Vuzavaguɗu a kanna ka na e erengi le o okpo anan ganu. 36 A kanna ka na e erengi le va, ɗa Vuzavaguɗu u danai uma a Isaraila e neke le ili i nampa ya yo okpo upecu u le ali n tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt;

37 Na va ɗaɗa wila̱ u kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ku unushi, n kuneꞋe ku kuna ku unushi, n kuneꞋe ku kerengu, koɓolo n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, 38 u na Vuzavaguɗu u nekei Musa a Kusan ku Sinai. A kanna ka nanlo ka ɗaɗa u danai uma a Isaraila a̱ tuka̱ n kuneꞋe ku le ɗe u Vuzavaguɗu a kusan ku Sinai.

8

Kerengu ku Haruna m muku n ni

(Kut 29:1-37)

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Tuka̱ n Haruna m muku mo olobo n ni, koɓolo nu ntogu n tsuganu n le, m maniꞋin ma kuɗarukpa a kaci, n kobomburon adama e kuneꞋe ka alyuka a̱ unushi, a̱giri e re koɓolo m mabana ma na mi m boroji vu babu yisiti. 3 Ka̱ta̱ vu ɓolongu uma a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u te a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.&gt;&gt; 4 Musa u yaꞋin uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi ni, ɗa uma a Isaraila a gasai a̱ utsutsu wa.

5 Ɗa Musa u danai le, &lt;&lt;Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai ci yaꞋan.&gt;&gt; 6 Ɗa Musa u tuka̱i n Haruna m muku n ni, ɗa a̱ sumba̱i le m mini. 7 Ɗa u ukai Haruna motogu mu ugaɗi ɗa u shiyai maganda a̱ kukyun, ɗa u ukai ni motogu mu ugaɗi ma tsuganu, koɓolo n efodu vu na u shiyai n ili i kaɗambura i na a yaꞋankai tsuzogu tsu kucaꞋa ke ekiye adama a na u reme yi mayin. 8 Ɗa Musa u zukai ni mosolo ma efodu a̱ ma̱ka̱nga̱, punu o mosolo ma ɗa u zukai ni Yurim n Tumi. 9 Ɗa u ukai Haruna oroli a tsuganu a kaci. Ɗa u varai a ɗa keleje ka kaci ka azanariya a̱ kuca̱n, ɗaɗa urotu u na wo okpoi vuza ciɗa, derere uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa.

10 Tsu nanlo ɗa Musa u ɗikai maniꞋin me kerengu ɗa we erengi Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile koɓolo n ili i na yi punu dem, adama a na i ɗa yo okpo ciɗa. 11 Ɗa u vishangi maniꞋin me kerengu mo yoku ɗe zuva vu katalikalyuka ali kucindere, ɗa we erengi kaꞋa, n ucanuku wu ulinga u ni dem, koɓolo n kasasu n kashamkpatsu ka̱ ni, adama a na u bonoko le ciɗa. 12 Ɗa u tsunki Haruna maniꞋin me kerengu mo yoku a kaci, u yaꞋin nannai adama a na u bonoko yi ciɗa. 13 Ɗa Musa u tuka̱i m muku mo olobo n Haruna. U ukai le aminya nu nganda e le dem koɓolo n oroliko, uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa.

14 Ɗaɗa Musa u zuwai a̱ tuka̱ n kobomburon ke kuneꞋe adama a̱ unushi. Haruna m muku mo olobo n ni a kiyangi ekiye e le zuva a kaci ko kobomburon ka. 15 Ɗa Musa u kiɗai kaꞋa, ɗa u dyaɓai mpasa ma n ka̱jivu ka̱ ni ɗa u surai n ɗa ɗe a avana a katalikalyuka dem adama a na u bonoko ka ciɗa. Mpasa n na m buwai ka̱ta̱ u tsungu n ɗa ɗe a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. Nannai ɗa u kubonoko katalikalyuka ka ciɗa. 16 Ɗa Musa u takpai ushuma u na wi a uɓon wi ili i ka̱tsuma̱ ra̱ka̱, n ubuta̱ u singai wa asuvu m muku n ka̱tsuma̱ n re ma, koɓolo n ushuma u le, ɗa u songi ɗe a katalikalyuka ka. 17 Ama kobomburon ka n ukpan u ni, n inyama i ni, n a̱wiya̱n a̱ ni, u songu le ta̱ n akina a pulai vu ka̱tsura̱ ka na uma i, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

18 Ɗa Musa va u tuka̱i n ka̱giri ke kuneꞋe ko kusongu, ɗa Haruna m muku n ni a kiyangi ekiye e le a kaci ka̱ ka̱giri ka. 19 Ɗa ta na Musa u kiɗai kaꞋa, ɗa u vishangi mpasa a akambu a katalikalyuka. 20 Ɗa u kiɗai kaꞋa akiɗi-akiɗi, ɗa u songi kaci ka, n akiɗi a, koɓolo n ushuma wa dem. 21 U za̱Ꞌi ili i ka̱tsuma̱ n ene a m mini, ɗa Musa u songi ka̱giri ka ra̱ka̱ a katalikalyuka. KuneꞋe ku kusongu ku ɗa ku ma̱gula̱ni ma singai. KuneꞋe ki ilikulya ku ɗa u Vuzavaguɗu, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

22 Ɗaɗa u tuka̱i n ka̱giri ke ire, ke kerengu. Ɗa Haruna m muku n ni a kiyangi ekiye e le a kaci ka̱ ka̱giri ka. 23 Ɗaɗa Musa u kiɗai kaꞋa, ɗa u kenuki mpasa n yoku ɗa u dyaɓakai Haruna e melebu ma̱ kutsuvu ku usingai u ni, koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai, n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai. 24 Ɗa Musa wu uta̱ka̱i m muku mo olobo n Haruna, ɗa u dyaɓakai le mpasa ma an nlebu ma atsuvu a usingai, koɓolo n a̱jivu a gbagbaꞋin e ekiye a usingai n gbagbaꞋin e ene a usingai feu. Ɗa kpamu u vishangi mpasa n na m buwai a akambu a katalikalyuka ka. 25 Ɗa wu uta̱ka̱i ushuma n ushuma u winja, n u na wi punu a̱ ili i ka̱tsuma̱ dem, n kapalatsu ka asuvu, koɓolo m muku n ka̱tsuma n re n ushuma u le, koɓolo m ma̱kuta̱ mu usingai. 26 Punu a asuvu a mabana mo boroji ma na a yaꞋin babu yisiti ɗa a̱ tuka̱i u Vuzavaguɗu, ɗa wu uta̱ka̱i ka̱kutsu ko boroji ka babu yisiti ke te n ka̱kutsu ko boroji ke te ka na a yaꞋin m maniꞋin n kemeshe ke te, ɗa u zuwai le a gaɗi vu ushuma a gaɗi vu ma̱kuta̱ mu usingai. 27 U zuwai ili i nampa ra̱ka̱ e ekiye a Haruna m muku n ni, ɗa a̱ ɗengusa̱i zuva tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ u Vuzavaguɗu. 28 Ɗaɗa Musa ta na wi isai kuneꞋe ka e ekiye e le, ɗa u songi ku ɗa a katalikalyuka koɓolo n kuneꞋe ku kusongu. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku na e ci erengu ganu. Ili i ma̱gula̱ni i singai, kuneꞋe ki ilikulya ku Vuzavaguɗu. 29 Ɗa Musa u ɗikai ma̱ka̱nga̱ ma malala ma, ma na mo okpoi upeci u ni, ɗa u nekei maꞋa kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi ni.

30 Ɗa Musa u kenuki maniꞋin me kerengu mo yoku koɓolo nu mpasa n na mi gaɗi vu katalikalyuka, ɗa u vishanki Haruna nu ntogu u ni, kpamu n olobo a̱ ni koɓolo nu ntogu n le dem. Nannai ɗa u bonokoi Haruna nu ntogu n ni ciɗa, koɓolo m muku n ni n aminya e le dem. 31 Ɗa Musa u danai Haruna n olobo a̱ ni, &lt;&lt;SuꞋwain inyama ya a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, ka̱ta̱ i takuma i ɗa m boroji vu na vi a mabana me kuneꞋe ku kerengu tsu na n tonokoi nu, n danai, &lt;Haruna n olobo a̱ ni ele ɗa a̱ kutakuma i ɗa.&gt; 32 Ka̱ta̱ i songu kagimi ki inyama n ko boroji ka na ka buwai. 33 Ka̱ta̱ yu uta̱ punu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma ba, ali ayin e cindere, sai kanna ke kerengu anan ganu ko kotso, adama a na ka̱ɗiva̱ ke kerengu ka ki ta̱ a kuyawa ayin e cindere. 34 Ili i na a yaꞋin anana, Vuzavaguɗu ɗa u zuwai a yaꞋan i ɗa, adama a na a takpaka ɗa̱ unushi. 35 A̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ta lo i kuyongo kanna n kayin ali ayin e cindere, a̱ɗa̱ a kuyaꞋan i na Vuzavaguɗu u danai, adama a na ka̱ta̱ i kuwa̱ ba, adama a na ta u tonokoi mu nannai.&gt;&gt; 36 Ɗa Haruna m muku mo olobo n ni a yaꞋin ili i na dem Vuzavaguɗu u tonokoi le a̱ ubuta̱ u Musa.

9

Anan ganu a̱ gita̱ ta̱ ulinga u le.

1 A kanna ka̱ kunla̱i ɗa Musa u ɗekei Haruna n olobo a̱ ni, koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila. 2 Ɗa u danai Haruna, &lt;&lt;Ɗika maku mo kobomburon adama e kuneꞋe ku unushi, ka̱giri tamkpamu adama e kuneꞋe ku kusongu, dem vu le okpo babu uꞋiwin u Ka̱shile, ka̱ta̱ vi neke le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 3 Ka̱ta̱ vu dana aza a Isaraila, &lt;Ɗikai ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi, maku mo kobomburon m ma̱giri dem okpo aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te babu uꞋiwin u Ka̱shile kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu, 4 ka̱ta̱ kpamu i doku i ɗika kobomburon n ka̱giri adama e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, adama a na i lyuka a ɗa u Vuzavaguɗu. N kuneꞋe ki ishina ku na ki usatari m maniꞋin, adama a na anana Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱.&gt; &gt;&gt;

5 Ɗaɗa a̱ tuka̱i n ili i na Musa u danai le e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ka yawai ɗevu, ɗa a shamgbai kelime ka Vuzavaguɗu. 6 Ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai ɗa̱ i yaꞋan, ciya̱ tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱ wa̱ ɗa̱.&gt;&gt;

7 Ɗa Musa u danai Haruna, &lt;&lt;Yawa ɗevu n katalikalyuka ka̱ta̱ vi neke kuneꞋe ku unushi ku nu n kuneꞋe ku kusongu adama a kutakpaka ka̱ci ka̱ nu unushi koɓolo n u uma, vu lyuka kuneꞋe ku uma ka ka̱ta̱ vu takpaka le unushi tsu na Vuzavaguɗu u danai.&gt;&gt;

8 Ɗa Haruna u yawai ɗevu n katalikalyuka ka, ɗa u kiɗai maku mo mobomburon me kuneꞋe ku unushi, ma na mi ma̱ ka̱ci ka̱ ni. 9 Ɗa olobo a̱ ni a̱ tuka̱i ni nu mpasa ma, ɗa u dyaɓai mpasa ma n ka̱jivu ka̱ ni ɗa u surakai avana a a na i a katalikalyuka ka. N na m buwai tamkpamu u tsungi n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. 10 Ama ushuma, m muku n ka̱tsuma̱ n re ma koɓolo n ubuta̱ u singai wa asuvu, i na a takpai a̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku unushi, ɗa u songi i ɗa a katalikalyuka uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa. 11 Ama inyama ya n ukpan wa, u songi le pulai a̱ ka̱tsura̱ ka na i.

12 Ɗa kpamu Haruna u kiɗai manama me kuneꞋe mo kusongu ma. Ɗa muku n ni n nekei ni mpasa ma, ɗa u vishangi n ɗa a akambu a katalikalyuka ka. 13 Ɗa e nekei ni kuneꞋe ku kusongu ka akiɗi-akiɗi, koɓolo n kaci, ɗa u songi le gaɗi vu katalikalyuka. 14 Ɗa u za̱Ꞌi ili i ka̱tsuma̱ koɓolo n ene, ɗa u songi i ɗa koɓolo n kuneꞋe ku kusongu ɗe a katalikalyuka.

15 Ɗa kpamu Haruna u lyukai kuneꞋe ku uma ka. U ɗikai ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ku uma ɗa u kiɗai maꞋa, ɗa u nekei maꞋa adama e kuneꞋe ku unushi tsu na u yaꞋin n mu ugiti. 16 Ɗa u tuka̱i n kuneꞋe ku kusongu, ɗa u nekei ku ɗa uteku u na wila̱ u danai. 17 Ɗa kpamu u tuka̱i n kuneꞋe ku kiya ki ishina, ɗa u kenuki ka̱kuꞋun tukpa ɗa u songi ku ɗa a gaɗi vu katalikalyuka, ɗevu n kuneꞋe ku kusongu ku usana.

18 Ɗa Haruna u kiɗai kobomburon ka n ka̱giri ka adama a alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ a uma. Ɗa muku n Haruna n nekei ni mpasa ma, ɗa u vishangi n ɗa a akambu a katalikalyuka ra̱ka̱. 19 Ama ushuma u kobomburon n u ka̱giri wa, n ushuma u winja koɓolo n uɓon n ushuma u na u palai ili i ka̱tsuma̱, m muku n ka̱tsuma̱ n re koɓolo kpamu n ubuta̱ u singai wa asuvu wa, 20 ɗa a kiyangi ushuma wa gaɗi vu nka̱nga̱ vu nnama, ɗa u songi le a gaɗi vu katalikalyuka. 21 Haruna ta na u ɗengusa̱i nka̱nga̱ ma koɓolo nu nkuta̱ mu usingai u Vuzavaguɗu, tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱, tsu na Musa u danai.

22 Ɗa Haruna u ɗengusa̱i ekiye a̱ ni gaɗi a uɓon u uma ɗa u zuwakai le una̱singai. Ana u kotsoi kuneke alyuka e kuneꞋe ku unushi, n kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ɗa u cipa̱i u ka̱sukpa̱i katalikalyuka. 23 Ɗaɗa Musa ele n Haruna a uwai a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ana a̱ uta̱i ɗa a zuwakai uma una̱singai kpamu, ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱i u yaba dem. 24 Ɗa akina a̱ uta̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa e leɓecei kuneꞋe ku kusongu ka, n uɓon wu ushuma dem u na wi a katalikalyuka. Ana uma ra̱ka̱ e enei nannai ɗa a yaꞋin yoroli i ma̱za̱nga̱, ɗa a̱ kuɗa̱ngi sapu a lyaꞋi kayala a cikpai Vuzavaguɗu.

10

Ukpa̱ u Nadabu n Abihu

1 Ana i lo ɗa olobo a Haruna, Nadabu n Abihu a ɗikai a̱mbu e le ɗa e kenuki punu akina ɗa kpamu o doki a̱ tsungi ili i ma̱gula̱ni. Ɗa e nekei akina a na o yotsoi ba e kelime ka Vuzavaguɗu, tsu na u danai a yaꞋan ba. 2 Ɗaɗa akina a̱ uta̱i u Vuzavaguɗu ɗa a unai le, ɗa a̱ kuwa̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 3 Ɗa Musa u danai Haruna, &lt;&lt;Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai, &lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na i a kuyaꞋanka mu a̱ga̱nda̱ mayun ɗa o tono ukuna u ciɗa u va̱, ka̱ta̱ o yotsongu tsugbayin tsu va̱, u uma a̱ va̱.&gt; &gt;&gt; Ɗa Haruna u paɗai bini.

4 Ɗa Musa u ɗekei Mishalu n Elzapanu, muku n Uziyelu esheku e keꞋen a Haruna, ɗa u danai le, &lt;&lt;Ta̱wa̱i ɗevu, ɗikai even a ikyamba a uma a̱ ɗa̱ i banka daꞋangi vu ka̱tsura̱ ka na yi, daꞋin m Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile.&gt;&gt; 5 Ɗa a yawai ɗevu ɗa a ɗikai le nu ntogu n le a̱ uta̱ka̱i le pulai vu ka̱tsura̱ ka na i, uteku tsu na Musa u tonokoi le.

6 Ɗa Musa u danai Haruna koɓolo m muku mo olobo n ni Eliyaza n Itama, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a̱nji a̱ ɗa̱ babu uza̱ɗukpi ba, ka̱ta̱ kpamu i karasa ntogu n ɗa̱ ba, ta baci nannai ba yi ta̱ a̱ kukuwa̱, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u yaꞋan wupa ra̱ka̱ n uma. Ama kumaci ku ɗa̱ n aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a kuyaꞋan kpalu ku ukpa̱ ka aza a na Vuzavaguɗu wu unai n akina. 7 Ka̱ta̱ yu uta̱ punu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma ba, ta baci nannai ba yi ta̱ a̱ kukuwa̱, adama a na maniꞋin me kerengu ma Vuzavaguɗu mi ta̱ a kaci ka̱ ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa tana a̱ yaꞋin uteku u na Musa u danai.

8 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Haruna u danai, 9 &lt;&lt;Avu n olobo a̱ nu ka̱ta̱ i soꞋo ma̱ra̱ ko ili i na i kuzuwa a̱shi a̱ ɗa̱ a̱ puwa̱nka̱ ba, a ayin a na baci de dem yi a kuꞋuwa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ta baci de nannai ba yi ta̱ a̱ kukuwa̱. Wi ta̱ o kokpo wila̱ u ayin dem ali n tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱. 10 Yi ta̱ a kuzagba ka̱ta̱ i pece i na yi ciɗa n ili yu unata, koɓolo kpamu n aza a nshinda̱ n aza a singai, 11 Mayu ɗa i yotsongu uma a Isaraila wila̱ u na Vuzavaguɗu u danai Musa u dana le.&gt;&gt;

12 Ɗa Musa u yaꞋin kadanshi n Haruna koɓolo Eliyaza n Itama, muku n ni n na m buwai, &lt;&lt;Ɗikai kagimi ke kuneꞋe ki ishina, ke kuneꞋe ki ilikulya i Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ i lyaꞋa i ɗa babu usatari n yisiti a kakambu ka katalikalyuka. Adama a na i ɗaɗa i laꞋi n ciɗa. 13 Yi ta̱ a̱ kulyaꞋa i ɗa a̱ ubuta̱ u ciɗa, adama a na upecu u nu u ɗa m muku n nu, a̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku na a yaꞋankai Vuzavaguɗu n akina. Adama a na ta o tonokoi mu nannai. 14 Ama Ma̱ka̱nga̱ ma na a̱ ɗengusa̱i va m ma̱kuta̱ ma na e nekei va, yi ta̱ a kutakuma maꞋa a̱ ubuta̱ u ciɗa. Avu n olobo a̱ nu ni nkere n nu, adama a na e neke ta̱ i ɗa yo okpo upecu u nu n upecu u muku n nu, a̱ ka̱tsuma̱ ka alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka aza a Isaraila. 15 Ma̱kuta̱ ma na e nekei va m ma̱ka̱nga̱ ma na a̱ ɗengusa̱i va i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ koɓolo n kuneꞋe ki ilikulya ku uɓon wu ushuma u na a̱ ɗengusa̱i adama e kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ ku Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ yo okpo upecu u nu n upecu wu muku n nu ayin dem tsu na Vuzavaguɗu u danai.&gt;&gt;

16 Ana Musa we ecei uteku tsu na a yaꞋansai m ma̱ga̱ji me kuneꞋe mu unushi ma, ɗa u cinai wana ɗai o songu maꞋa. Ɗaɗa u yaꞋin wupa n Eliyaza koɓolo n Itama, muku n Haruna n na m buwai. Ɗa we ecei, 17 &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kutakuma kuneꞋe ka adama a̱ unushi ka a̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile? Ili i ɗa i na i laꞋi n ciɗa, e neke ɗa̱ ta̱ i ɗa adama a na i folonoko uma unushi, ka̱ta̱ a takpaka le u ɗa u Vuzavaguɗu. 18 An wo okpoi ka̱ta̱ a uka nu mpasa ma a̱ ubuta̱ u ciɗa ba, wi ishi ta̱ u laꞋa n kugaꞋan i takuma inyama ya a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, uteku tsu na n danai ɗa̱.&gt;&gt;

19 Ɗa Haruna wu ushuki Musa, &lt;&lt;Anana ɗa muku n va̱ n nekei kuneꞋe ku unushi ku le koɓolo n kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. N nannai dem ɗa ili tsu nampa i ciya̱i mu. Mi ishi baci n takuma kuneꞋe ku unushi ku uma ku nampa anana, Vuzavaguɗu u kupana ta̱ uyoꞋo?&gt;&gt; 20 Ana Musa u panai nannai ɗa wu ushuki n kadanshi ka.

11

Nnama n ciɗa nu nnama mu unata

(Wil 14:3-21)

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa koɓolo n Haruna, 2 &lt;&lt;Dana uma a Isaraila. Na ɗa nnama n na i kufuɗa kutakuma a̱ ka̱tsuma ka nnama ra̱ka̱ n na mi punu a aduniyan. 3 Manama dem ma na mi n okotsu uɓaci, ɗa kpamu u tsu ga̱ra̱ n u takumasakai n ɗa i kufuɗa kutakuma. 4 Nnama n yoku mi ta̱ lo n na n tsu ga̱ra̱ n a takumai, ko i ta̱ feu n okotsu uɓaci, ka̱ta̱ i takuma le ba: Ko a na karakuma ki a kutakuma n u ga̱ra̱i, wi n okotsu uɓaci ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱. 5 Manama ma na e ci ɗeke kosoꞋo* u tsu ga̱ra̱ ta̱ n u takumai, ama wi n uɓaci wo okotsu ba, ili yu unata i ɗa a kubana wa̱ ɗa̱. 6 Kyalu ku tsu ga̱ra̱ ta̱ n u takumai, ama wi n okotsu ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱. 7 Ma̱gurusunu mi ta̱ n okotsu uɓaci u tsu ga̱ra̱ n u takumai ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱. 8 Ya kutakuma inyama i le ba. Yi kpamu a kusaꞋwa agifa e le ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

9 &lt;&lt;Ili i wuma i na yi punu o kuyongo a̱ mini ra̱ka̱, nu nɗolu, yi ta̱ a kufuɗa kutakuma i na yi n a̱fa̱ɓu n ugiza̱. 10 Ama ili i wuma i na yi punu a mala ko nɗolu ɗa yi n a̱fa̱ɓu ko ugiza̱ ba, ko a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na i tsu da̱sa̱ dem ko a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i wuma i na yi punu a̱ mini, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱. 11 I bonoko le ili yu unata wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i takuma inyama i le ba. Yi kpamu a kusaꞋwa agifa e le ba. 12 Ili i wuma i mini dem i na yi babu a̱fa̱ɓu n ugiza̱, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

13 &lt;&lt;Na va ɗaɗa nnu mu unata wa̱ ɗa̱, a kutakuma le ba, ili yu unata i ɗa, ele ɗa kajimba, n kasakali koɓolo n kagawun, 14 mashangi m maraɗagbede dem, 15 koɓolo n agawun n ashi e le ra̱ka̱, 16 koɓolo m manu ma na e ci ɗeke koborou† m ma̱kpa̱tuwa̱n, m papadan, koɓolo n ashi a nshangi dem, 17 m mokpoyonlo n kagbagba ka̱ mini m ma̱kpa̱tuwa̱n, 18 m motokutoku ma̱ mini m ma̱kpa̱tuwa̱n m mashangi, 19 m maraɗagbede n kobobili, n kapaɗanga n kagan.

20 &lt;&lt;Ili i ciɗinkpi ra̱ka̱ i na yi nwalu n ene a̱ na̱shi dem, yi ta̱ o kokpo ili yu unata wa̱ ɗa̱. 21 Ama ko n tsu nannai ili i ciɗinkpi i yoku yi ta̱ lo i na i tsu wala n ene a̱ na̱shi a iɗika i na i kufuɗa ya takuma, aza a na i n ene a utsura a na a kufuɗa kuɗikpangu. 22 Punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le yi ta̱ a kufuɗa kutakuma icuꞋu ya akyuꞋun kakau, ijaun, ishangaɗi, koɓolo n icuꞋu ya akyuꞋun i yoku dem. 23 Ama ili i ciɗinkpi dem i na yi n ene a̱ na̱shi, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

24 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u saꞋwai agifa a ili i nampa, wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 25 Vuza na baci de u saꞋwai agifa e le, u za̱Ꞌa̱ ntogu n ni, ka̱ta̱ wo okpo n unata ali a kubana kulivi. 26 Manama ma na de dem okotsu a̱ ni i uɓaci ba, wi kpamu a kutakuma n u ga̱ra̱i ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱. Vuza na baci de dem u saꞋwai agifa e le wi ta̱ o kokpo n unata. 27 Nnama dem n na n tsu wala n ataka e ene, a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a tsu wala n ene a̱ na̱shi, aza a unata a ɗa wa̱ ɗa̱. Vuza na baci de dem u saꞋwai agifa e le wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 28 Vuza na baci u saꞋwai agifa e le sai u za̱Ꞌa̱ ntogu n ni, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

29 &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka nnama n na mi n ene o kurono a̱tsuma̱ a iɗika ele ɗa aza a unata wa̱ ɗa̱, kashan n kabana, n kalagadau n icuꞋu i le dem, 30 mapalyau, n kakanlai, m mosoriya, m maɓatsagovu. 31 Nnama n nampa ra̱ka̱ ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, vuza na baci u saꞋwai agifa e le wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 32 Ɗa baci agifa e le a̱ yikpa̱ka̱i ili i yoku, ili i nanlo ya ko yiɗa̱i baci a ci yaꞋanka i ɗa, yi ta̱ o kokpo n unata. Ko ili ya a yaꞋan baci i ɗa m maɗanga ko n kuminya, ko n ukpan, ko n kakashi kpamu. Vu zuwa i ɗa a̱ mini, i ɗa ta na yi ta̱ kokpo n unata ali a kubana kulivi, ka̱ta̱ i yeve yo okpo ciɗa. 33 Ɗa baci a̱ ka̱tsuma̱ ke le vuza te u yikpa̱i punu o mogbodo ma̱ ciꞋin, ili i na yi punu dem yi ta̱ o kokpo n unata, ka̱ta̱ i ɓoso mogbodo ma. 34 IlikulyaꞋa i na baci de mini mo mogbodo ma nanlo ma saꞋwai dem, i ɗa yo okpo ta̱ n unata. Mini mo kusoꞋo ma na baci e kenuki punu o mogbodo ma, mo okpo ta̱ mu unata. 35 Ili i na baci de dem agifa e le a̱ yikpa̱ka̱i, yo okpo ta̱ yu unata, kenle ka baci ko mogbodo ma̱ kuya̱na̱ i ta̱ o kuɓoso le miri-miri. Ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, a lyaꞋa kelime n kokpo ili yu unata wa̱ ɗa̱. 36 Ama, agifa a nnama n nanlo a̱ yikpa̱ baci o kuɗolu ko a kayinva ka na ki a̱ kuwwa̱, mini ma ma̱ na̱mgba̱ ba, ama vuza na baci u saꞋwai agifa a wi ta̱ o kokpo n unata. 37 Ɗa baci uɓon wa agifa u yoku u yikpa̱i a icuꞋu i vica̱Ꞌa̱, icuꞋu ya yo okpo n unata ba. 38 Ama icuꞋu ya yi baci uyeki m mini ɗa agifa a̱ yikpa̱i punu, yo okpo ta̱ n unata wa̱ ɗa̱.

39 &lt;&lt;Ɗa baci manama ma na a̱ ushuki ɗa̱ i takuma ɗa ma̱ kuwa̱i, vuza na baci de u saꞋwai agifa a̱ ni wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 40 Ɗa baci vuza u takumai agifa a̱ ni, wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ wo okpo n unata ali a kubana kulivi, vuza na baci kpamu u ɗikai agifa a̱ ni wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

41 &lt;&lt;Ili i wuma dem i na yi n ene o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i takuma le ba. 42 Ili i na baci de dem yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, n ili i na i tsu wala n ene a̱ na̱shi, ko i na yi n ene n a̱bunda̱i. Na lo va feu ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱. 43 Ka̱ta̱ i uka ka̱ci ka̱ ɗa̱ nshinda̱ a̱ ubuta̱ u kutakuma ili i nampa ba, ka̱ta̱ i bonoko ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili yu unata adama a ili i nanlo ba. 44 A dama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, bonokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, adama a na mpa ciɗa ɗa mi. Ka̱ta̱ i bonoko ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili yu unata adama a ili i na i tsu wala n ene ka̱ta̱ o rono a̱tsuma̱ a iɗika ba.* 45 Adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu vu na wu uta̱ka̱i a iɗika i Masar, adama a na mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Adama a nannai bonokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, adama a na mpa vuza ciɗa ɗa.&gt;&gt;

46 Nava ɗaɗa wila̱ u na wi adama a nnama nu nnu, n ili i wuma ra̱ka̱ i na yi a̱ mini koɓolo n ili i wuma i na yi n ene o kurono a̱tsuma̱ a iɗika. 47 N wila̱ u nampa, yi ta̱ a kufuɗa kupece ili yu unata n ili i ciɗa, n ili i wuma i na yi kutakuma koɓolo n i na yi kutakuma ba.

12

Kutakpa ku nshinda̱ ku vuka vu na vu matsai

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 2 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila, ɗa baci vuka vu ɗikai ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo, wi ta̱ o kokpo ni nshinda̱ ali ayin e cindere. Tsu na u tsu yongo ni nshinda̱ a ayin a̱ kusumbu ku ni. 3 A kanna ka̱ kunla̱i a kiɗa maku ma kavaja. 4 Vuka va wi ta̱ o kuyongo nu mpasa ma ali ayin kamangankupa n a tatsu. Wi kpamu a kusaꞋwa ili i ciɗa ba, ko u bana u uwa a̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, ali sai ayin a na nshinda̱ n ni ma n kotsoi. 5 Ama mekere maꞋa baci u matsai, vuka va wi ta̱ o kokpo ni nshinda̱ ali kuden ku re, Tsu na u tsu yongo ni nshinda̱ a ayin a̱ kusumbu a̱ ni. Ka̱ta̱ u yongo n ku ɗa ali ayin amangatatsu n a̱ ta̱li, kafu a takpaka yi n ɗa.

6 &lt;&lt;Ayin a̱ mila̱ a̱ ni a shana baci, ko a maku me mekere ko mo kolobo, ka̱ta̱ u tuka̱ ganu m ma̱giri ma̱ ka̱ya̱ ke te a utsutsu adama e kuneꞋe ku kusongu, koɓolo m matapambara ko moɗoi adama e kuneꞋe ku unushi. 7 Ganu wi ta̱ e kuneke maꞋa tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu adama a na u takpaka vuka va unushi ciya̱ u bono ciɗa adama a̱ kusumbu ku ni. Na ɗa wila̱ u vuka vu na vu matsai maku ma vali ko ma vuka. 8 Vuka va vi baci an wa fuɗa wa̱ tuka̱ m ma̱giri ba, u kucikpa u tuka̱ m moɗoi n re ko muku mu ntapambara n re, me te adama e kuneꞋe ku kusongu, n na m buwai kpamu adama e kuneꞋe ku unushi. N tsu nampa tsu ɗa ganu u kufolonoko vuka va a takpaka yi unushi, ka̱ta̱ ta na wo okpo ciɗa.&gt;&gt;

13

Wila̱ wu mɓa̱la̱ mu ukutu

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa n Haruna, u danai, 2 &lt;&lt;Vuza wi baci n kashita ko ka̱ra̱ga̱ji ko kubalu a ikyamba i ni ka na ka̱ kuta̱wa̱ ko kokpo yi mɓa̱la̱ mu ukutu, sai a banka yi u Haruna ganu ko u maku ma̱ ni me te ma na mi ganu. 3 Ganu va wi ta̱ a kindana ubuta̱ wu mɓa̱la̱ wu ukpan wa mayin. Ɗa baci cileme tsu ubuta̱ wa tso okpoi wa̱ri ɗa ubuta̱ wa u lyaꞋi kelime n kukongoɗo, na lo va mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa. Ɗa baci u goɗumoi ni, wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba. 4 Ama ɗa baci ubuta̱ u kubalu wa wo okpoi wa̱ri koci, kpamu u lyaꞋa kelime n kukongoɗo ba, kpamu cileme tsu ubuta̱ wa̱ tso okpo wa̱ri ba. Ganu wi ta̱ a kuzuwa vuza va u yongo endeꞋen ni ali ayin e cindere. 5 A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumo yi, ɗa baci we enei ubuta̱ wu mɓa̱la̱ wa u yaꞋansaka ba, kpamu u lyaꞋa kelime n kulyaꞋa ikyamba ba, ganu wi ta̱ o kudoku wa zuwa yi u yongo endeꞋen ni ali ayin e cindere kpamu. 6 A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wa goɗumo vuma va mayin. Ɗa baci we enei ubuta̱ wu mɓa̱la̱ wa u lyaꞋa kelime n kulyaꞋa ikyamba ba, kpamu ɗa ubuta̱ wa u gita̱i kupotso, ganu wi ta̱ a kudana uma wi ta̱ ciɗa. Ka̱ra̱ga̱ji kaꞋa koci wi n kaꞋa, vuma va wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ wo okpo ciɗa. 7 Ama ɗa baci ubuta̱ wa u lyaꞋi kelime n kukongoɗo, wana ɗai ta na ganu va u goɗumo ubuta̱ wa ɗa u danai vuma va wi ta̱ ciɗa, wi ta̱ o kudoku wo bono ɗe u ganu wa kpamu. 8 Ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumosuko yi, ɗa baci we enei ubuta̱ wa u lyaꞋa ta̱ kelime n kulyaꞋa ukpan wi ikyamba, ganu wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba, mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa.

9 &lt;&lt;Ɗa baci vuza wi nu mɓa̱la̱ mu ukutu, a̱ ta̱wa̱ n a̱yi u ganu. 10 Ganu wi ta̱ a kindana ubuta̱ wa, ɗa baci ubuta̱ wu ushiti wa cileme tsu ukpan ci ni tsu bonoi wa̱ri, ɗa ubuta̱ wa u yaꞋin kpamu kuntsu, 11 mɓa̱la̱ mu ukutu n gbani-gbani n ɗa. Ganu wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba. Ka̱ta̱ u zuwa yi u yongo endeꞋen ni ba, ko an wo okpoi wi ciɗa ba. 12 Ɗa baci ukutu wa wu uta̱i e keteshe a ukpan wi ikyamba ra̱ka̱, tsu na ganu u kufuɗa we kene ali u palai ukpan wi ikyamba i vuza ya u gita̱i a kaci ali a kubana e ene, 13 ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumo yi mayin, ɗa baci mɓa̱la̱ ma m palai ikyamba i ni ra̱ka̱, u dana vuma vu nanlo wi ta̱ ciɗa. Adama a na ubuta̱ wa u bono ta̱ wa̱ri ra̱ka̱, nannai ta na wo okpo ta̱ ciɗa. 14 Ama ɗa baci kuntsu ku savu kuta̱i a̱ ubuta̱ wa, vuza va u buwa kpamu ciɗa ba. 15 Ganu wi ta̱ o kugoɗumo kuntsu ku savu ka, ka̱ta̱ u dana yi wi ciɗa ba, kuntsu ka ili yu unata i ɗa kpamu mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa. 16 Ama ɗa baci kuntsu ka ku ta̱na̱i ɗa ku bonoi wa̱ri kpamu, wi ta̱ o kubono u ganu kpamu. 17 Ganu wi ta̱ o kugoɗumo yi mayin, ubuta̱ u kuntsu wa u bono baci wa̱ri, ganu wi ta̱ a kudana uma a wi ta̱ ciɗa.

18 &lt;&lt;Ɗa baci vuza wi n kamici a ikyamba i ni ɗa ka̱ ta̱na̱i, 19 ama ubuta̱ u kamici wa u shita baci ɗa kpamu wa̱ a̱ruma̱i, ko kpamu ɗa u shilyamgbai, u bana u yotsongu ganu. 20 Ganu wi ta̱ a̱ kindana ubuta̱ wa mayin, ɗa baci we enei ubuta̱ wa u laꞋasaka ta̱ kukongoɗo, ɗa cileme kpamu tsu bonoi wa̱ri, ganu wi ta̱ a kudana yi wi ciɗa ba. Mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa n na mu uta̱i a kamici ka. 21 Ama ɗa baci ganu we enei cileme tsu ubuta̱ tsa tsu bono wa̱ri ba, kpamu mɓa̱la̱ ma n lyaꞋa kelime n kukongoɗo a ikyamba ba, u ka̱na̱ ta̱ kpamu kuta̱na̱, ganu wi ta̱ e kupece yi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni ali ayin e cindere. 22 Mɓa̱la̱ ma n lyaꞋa baci kelime n kulyaꞋa ikyamba, ganu wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba, n ɗa n tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱. 23 Ama ubuta̱ wa u laꞋasaka baci ba, u lyaꞋa kelime kpamu ba, kalana ka kamici kaꞋa koci, ganu wi ta̱ a kudana yi wi ta̱ ciɗa.

24 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u kula̱i ɗa ukpan u ushilyangbi ko ɗa ka̱ra̱ga̱ji kuta̱i kparasha wa̱ri a̱ ubuta̱ wu ukuli wa, 25 ganu wi ta̱ a kindana ubuta̱ wa mayin, ɗa baci u cinai cileme tsu ubuta̱ wa tso okpoi wa̱ri, ɗa u kongoɗoi ikyamba ya, na lo va mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa. N ɗa mu uta̱ a̱ ubuta̱ wu ukuli wa, ka̱ta̱ ganu u dana vuza va wi ciɗa ba, mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa yi. 26 Ama ɗa baci ganu wi indanai ubuta̱ wa, ɗa u kpa̱ɗa̱i kene cileme tsu a̱ri a̱ ubuta̱ wa, kpamu u lyaꞋa kelime n kukongoɗo ikyamba ba, ɗa u gita̱i kufa̱ɓa̱, ganu wi ta̱ e kupece yi n uma ali ayin e cindere. 27 A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumo yi, mɓa̱la̱ ma mi baci a kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa ukpan wi kyamba, ganu wi ta̱ a kudana vuma va wi ciɗa ba, mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa yi. 28 Ama kalana ka yaꞋansaka baci ba, kpamu ka lyaꞋa ukpan wi ikyamba ba, ɗa kpamu ka̱ fa̱ɓa̱i, na lo va ushiti u ɗa koci wu ukuli. Ganu wi ta̱ a̱ kudana vuma va wi ta̱ ciɗa, kalana kaꞋa koci ku ukuli.

29 &lt;&lt;Ɗa baci mavali ko mavuka mi n kuntsu a kaci ko a̱ ma̱tsa̱ka̱, 30 ganu wi ta̱ a kindana mɓa̱la̱ ma mayin, n ɗa n kongoɗo baci ukpan wi ikyamba ya n a̱bunda̱i, ɗa kpamu cileme tsu ubuta̱ tsa tso okpoi shawu m mini mo tsulo, ganu wi ta a kudana uma wi ciɗa ba, una̱wuntoku u ɗa, ukutu u ɗa u na u tsu ka̱na̱ kaci ko ma̱tsa̱ka̱. 31 Ama ɗa baci ganu la̱na̱sa̱ka̱i una̱wuntoku wa mayin, ɗa we enei u lyaꞋa kelime n kukongoɗo ukpan wi ikyamba wa ba, babu kpamu cileme tsu ulima̱ a̱ ubuta̱ wa, ka̱ta̱ u pece vuza vu mɓa̱la̱ vu una̱wuntoku wa ali ayin e cindere. 32 A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku kula̱na̱sa̱ka̱ mɓa̱la̱. Una̱wuntoku wa u lyaꞋa baci kelime, ubuta̱ wa kpamu wi baci n cileme tsu mini mo tsulo ba, ɗa kpamu una̱wuntoku wa u kpa̱ɗa̱i kulyaꞋa kelime n kukongoɗo ukpan wi ikyamba, 33 ka̱ta̱ u puna, ama u kupuna ubuta̱ wu una̱wuntoku wa ba, ganu wi ta̱ e kupece vuza vu mɓa̱la̱ vu una̱wuntoku wa n uma ali ayin e cindere kpamu. 34 A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wa goɗumo una̱wuntoku wa, una̱wuntoku wa u lyaꞋa baci kelime n kuka̱ra̱Ꞌa̱ ukpan wi ikyamba wa ba, ɗa kpamu u kpa̱ɗa̱i kukongoɗo ukpan wi ikyamba wa, ganu wi ta̱ a kudana uma vuza va wi ta̱ ciɗa. Ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ciya̱ wo okpo ciɗa. 35 Ama ɗa baci una̱wuntoku wa kucukpai u ka̱ra̱Ꞌi ukpan wi ikyamba, wana ɗai a dana yi wi ta̱ ciɗa, 36 ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumoi mayin, ɗa baci we enei una̱wuntoku wa u lyaꞋa ta̱ kelime n kuka̱ra̱Ꞌa̱ ukpan wi ikyamba, ganu wa kuvana we ene cileme tsu mini mo tsulo ba, vuma va wi ciɗa ba. 37 Ama ɗa baci n kindana ku ganu we enei una̱wuntoku wa u sabaꞋa ba, ɗa cileme ci lima̱ tsu uta̱i a̱ ubuta̱ wa, una̱wuntoku wa u ta̱na̱ ta̱, wo okpo ta̱ ciɗa. Ka̱ta̱ ganu u dana vuma va wi ta̱ ciɗa.

38 &lt;&lt;Ɗa baci mavali ko mavuka mi n kubalu ka̱ri a ukpan wi ikyamba, 39 ganu wi ta̱ a̱ kindana yi, ɗa baci kubalu ku ukpan wi ikyamba ka ki kparasha wa̱ri, na lo va a̱biꞋin a gbani a ɗa a̱ uta̱i a ukpan wi ikyamba wa, vuza za wi ta̱ ciɗa.

40 &lt;&lt;Ɗa baci ka̱nji ka vuma ko omoi a kaci, ɗa wo okpoi n kukpani, vuza va wi ta̱ ciɗa. 41 Ɗa baci ka̱nji ka vuma ko omoi a uɓon u kuca̱n, wi ta̱ n kukpani ku uɓon u kuca̱, vuza va wi ta̱ ciɗa. 42 Ama ɗa baci a̱ra̱ga̱ji a shili ko a̱ a̱ri uta̱i punu a kukpani ka ko a̱ kuca̱n, na lo va mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa n na ma̱ a̱ kuta̱ yi a kaci. 43 Ganu wi ta̱ a kindana yi mayin, ɗa baci u cinai ubuta̱ wu ushiti a kukpani ku kaci ko ku uɓon u kuca̱n wa u shilyamgbai ɗa kpamu u a̱ruma̱i, uteku tsu mɓa̱la̱ mu ukutu a ukpan wi ikyamba, 44 vuma va wi ta̱ n mɓa̱la̱ mu ukutu, wi kpamu ciɗa ba. Ganu wi ta̱ a kudana wi ciɗa ba, adama a̱ra̱ga̱ji a na wi n a ɗa a kaci ka̱ ni.

45 &lt;&lt;Vuma vu na wi nu mɓa̱la̱ n nanlo, wi ta̱ a kuꞋuka akashi ka̱ta̱ kpamu u ka̱sukpa̱ ka̱nji ka̱ ni babu uza̱ɗukpi. U pala una̱ u ni ka̱ta̱ u ka̱na̱ kusala, &lt;Mpa vuza vu unata ɗa! Mpa vuza vu unata ɗa!&gt; 46 Wi ta̱ o kokpo vuza vu unata, wi baci de nu mɓa̱la̱ n nampa a ikyamba i ni. Mayun u yongo endeꞋen ni, mayun ɗa kpamu u da̱sa̱ngi daꞋangi n ka̱tsura̱ ka uma.

Wila̱ wa akashi a na o pomoi

47 &lt;&lt;Ɗa baci a cinai kakashi ki ta̱ nu mɓa̱la̱ mu ukutu, ko kakashi ku ukpan ko ku ucaꞋi, 48 ili yi ucaꞋi dem, ko yu ujili i na a yaꞋankai n arikinlai ko tsukongoi ko n ukpan ko n ili i na a yaꞋankai n ukpan wa, 49 ɗa baci a̱pa̱lu a i punu a kakashi ka, ko a ukpan wa, ko a tsugbere tsu kucaꞋa tsa, ko a ili i na a tsu yaꞋanka kucaꞋa ka, ko ili i na a yaꞋankai n ukpan dem, ɗa yi tsu mini ma̱ a̱vuku ko yi tsu mini ma garula, na lo va u yotso ta̱ mɓa̱la̱ mu ukutu, a bana o yotsongu ganu. 50 Ganu wi ta̱ a̱ kula̱na̱ a̱pa̱lu a mayin, ka̱ta̱ wu utuka̱ ili i na yi n a̱pa̱lu a kau ali ayin e cindere. 51 A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kugoɗumo a̱pa̱lu a. U cina baci a̱pa̱lu a a̱ ka̱ra̱Ꞌi kakashi ka, ko tsugbere ko ili i na a ci yaꞋanka kucaꞋa ko ukpan, ko yiɗa̱i baci ishi a ci yaꞋanka n ukpan, i ɗa i ka̱na̱ ta̱ mɓa̱la̱ mu ukutu, ili ya i buwa ciɗa ba. 52 Ganu wi ta̱ o kusongu kakashi ka, ko tsugbere tsa, ko ili i kucaꞋaka ya, ko tsukongoi, ko ili i na a tsu yaꞋanka arikinla, ko ili i na yi yu ukpan ɗa a̱pa̱lu a a̱ la̱nga̱sa̱i, adama a na a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱. U gaꞋan ta̱ o songu ili ya.

53 &lt;&lt;Ama ɗa baci ganu u la̱na̱i, ɗa u cinai a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ kakashi ka ba, ko tsugbere tsa ko ili i kucaꞋa ya, ko ili i na a yaꞋin n ukpan, 54 ganu wi ta̱ a kuzuwa a̱ za̱Ꞌa̱ ili i na a̱pa̱lu a̱ ka̱na̱i va, ka̱ta̱ kpamu u doku wu utuka̱ ili ya kau ali ayin e cindere. 55 Ganu wi ta̱ o kudoku wa̱ la̱na̱sa̱ka̱ ili i na i pa̱lukpa̱i va. Ɗa baci ubuta̱ u na wi ishi n a̱pa̱lu a u sabaꞋi ba, ɗa kpamu a̱pa̱lu a a̱ ka̱ra̱Ꞌi a̱ ubuta̱ wa ba, i ɗa yi ciɗa ba. I songu i ɗa a akina, ko a̱pa̱lu a̱ ka̱na̱ baci n tsupulai ko n asuvu.

56 &lt;&lt;Ɗa baci ganu u goɗumoi, ɗa ubuta̱ wa̱ a̱pa̱lu u puwa̱nka̱i a ayin a na a̱ za̱Ꞌi i ɗa, wi ta̱ a kukara ubuta̱ wa a kuminya ka, ko a ukpan wa, ko tsugbere, ko a̱ ubuta̱ wi ili yu ucaꞋi wa. 57 Ama ɗa baci o doku uta̱sa̱ka̱i a kakashi ka, ko e tsugbere, ko a ili yu ucaꞋi wa, ko a ili i na a yaꞋin n ukpan, i ɗa yi ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱. Ka̱ta̱ i na baci de dem yi n a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu o songu i ɗa a akina. 58 Ama kakashi ka, ko tsugbere tsa, ko ili yu ucaꞋi ya, ko i na a yaꞋin n ukpan, ɗa a̱ za̱Ꞌi ali ɗa a̱ utuka̱i n a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu ma, o doku a̱ za̱Ꞌa̱sa̱ka̱ i ɗa kpamu ka̱ta̱ i ɗa yo okpo ciɗa.&gt;&gt;

59 Na va ɗaɗa wila̱ adama a̱ a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu n na n ka̱na̱i akashi a na a yaꞋin n tsukongoi, ko n i na a yaꞋankai arikinlai, ko ili yu ucaꞋi, ko tsugbere, ko i na a yaꞋin n ukpan adama a na a dana ko i ɗa yi ta̱ ciɗa ko i ɗa yi ciɗa ba.

14

Kutakpa ku nshinda̱ ku mɓa̱la̱ mu ukutu

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Na wi ta̱ o kokpo wila̱ wa aza a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a kanna ka na a kutakpa le nshinda̱. I ta̱ a̱ kutuka̱ yi u ganu. 3 Ganu wi ta̱ a̱ kuta̱ pulai vu ka̱tsura̱ va, ka̱ta̱ u la̱na̱ vuma vu mɓa̱la̱ vu ukutu ma mayin. Ɗa baci u cinai vuma va wana ɗai u ta̱na̱, 4 ganu wi ta̱ a kuzuwa a̱ tuka̱ nu nnu n ciɗa n re koɓolo nu ncaka n sidan tsugbere ci shili tsu kucaꞋa, koɓolo n izobu adama a vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma. 5 Ka̱ta̱ ganu u zuwa a kiɗa manunu me te gaɗi vu mogbodo ma̱ ciꞋin, ma na mi m mini ma na mi e kuyene ma singai. 6 Ka̱ta̱ u ɗika manu ma wuma ma koɓolo m macaka ma sida, n tsugbere tsu shili, n izobu ka̱ta̱ u pitiku punu a mpasa m manu ma na a kiɗai o mogbodo ma̱ ciꞋin ma na mi m mini ma singai ma. 7 Ka̱ta̱ u vishanku vuza na a kutakpaka nshinda̱ mu ukutu ma ali kucindere, ka̱ta̱ u dana vuma va wi ta̱ ciɗa. Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ manu ma wuma ma ma laza. 8 Ka̱ta̱ vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, u puna ka̱nji ka̱ ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ u sumba̱ ka̱ci ka̱ ni m mini, wo okpo ciɗa. Ka̱ta̱ ayin a nanlo u yeve u bono a asuvu a̱ ka̱tsura̱ ka, ama wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu pulai vu ulanga u ma̱va̱li ma ali ayin e cindere. 9 A kanna ke cindere wi ta̱ a kupuna ka̱nji ka kaci ka̱ ni ra̱ka̱, nu ntsa̱ka̱ n ni, n a̱ga̱la̱ a̱ a̱shi a̱ ni, koɓolo n ubuta̱ u na u buwai n cileme dem. Ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, ka̱ta̱ kpamu u doku u sumba̱ m mini ka̱ta̱ wo okpo ciɗa.

10 &lt;&lt;A kanna ka̱ kunla̱i ka̱ta̱ u tuka̱ ni ngiri n re koɓolo m mashan mo mokyon ma̱ ka̱ya̱ me te ele na i babu uꞋiwin u Ka̱shile, n kuneꞋe ki ishina, n ifa vu tatsu vu kiya ku singai ku na ki usatari m maniꞋin ma zaitu. 11 Ganu vu na u danai vuma va wi ta̱ ciɗa va, wi ta̱ a kubanka n vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma koɓolo n kuneꞋe ku ni u Vuzavaguɗu, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 12 Ka̱ta̱ ganu u ɗika ma̱giri me te, u neke maꞋa tsu kuneꞋe ku kuna ku unushi, koɓolo m maniꞋin ma zaitu, ka̱ta̱ u ɗengusa̱ le gaɗi u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱. 13 Ka̱ta̱ u kiɗa ma̱giri ma a̱ ubuta̱ ciɗa u na a tsu kiɗa alyuka e kuneꞋe ku unushi koɓolo n kuneꞋe ku kusongu. Adama a na kuneꞋe ku unushi ku ganu ku ɗa ku na ku laꞋi n ciɗa. 14 Ganu wi ta̱ e kukenuku mpasa n kuneꞋe ku kuna ku unushi n yoku, ka̱ta̱ u dyaɓa n ɗa e melebu ma kutsuvu ku usingai ma vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma, n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai, n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai feu. 15 Ganu wi ta̱ kpamu e kukenuku maniꞋin ma zaitu mo yoku, ka̱ta̱ u tsungu maꞋa a kataka ke kukiye ku ugula̱ ka̱ ni, 16 ka̱ta̱ u dyaɓasa maniꞋin n ka̱jivu ku usingai ka̱ ni ma na mi e kukiye ku ugula̱ ku ni ka, ka̱ta̱ u vishangu n yoku ali kucindere u Vuzavaguɗu. 17 Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai e kukiye ku ni, ganu wi ta̱ a ku dyaɓaka vuma na i a kutakpaka nshinda̱ ma e melebu ma kutsuvu ku usingai ku ni, n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai, koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai ɗe a gaɗi vu mpasa vu kuneꞋe ku kuna ku unushi. 18 Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai e kukiye ku ganu ka, wi ta̱ a kuputala maꞋa a kaci ka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma. Ka̱ta̱ ganu u takpaka yi unushi u ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 19 Ka̱ta̱ ganu u neke alyuka e kuneꞋe ku unushi, adama a na u takpaka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma nshinda̱ n ni. Ka̱ta̱ ayin a nanlo u yeve u kiɗa manama me kuneꞋe ku kusongu, 20 ka̱ta̱ u neke a ɗa a gaɗi vu katalikalyuka, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, ka̱ta̱ u takpaka yi unushi u ni, u bonoko yi ciɗa.

21 &lt;&lt;Ama vuma va wi baci n uciyi ba, wi ta na feu a kufuɗa kutuka̱ n ili i makara ba, ka̱ta̱ u tuka̱ m ma̱giri me te adama e kuneꞋe ku kuna ku unushi ku na a̱ kuɗa̱ngusa̱. Adama a na a takpaka yi unushi u ni. Koɓolo n ifa vi te vu kiya ku singai usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina m maniꞋin ma zaitu, 22 koɓolo kpamu m moɗoi n re ko muku mu ntapambara n re, n na u kufuɗa wa̱ tuka̱. Me te ma yaꞋan me kuneꞋe ku unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu. 23 A kanna ka̱ kunla̱i wi ta̱ a̱ kutuka̱ le u ganu adama a kutakpa ku nshinda̱ ku ni a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 24 Ganu va wi ta̱ a kuɗika ma̱giri me kuneꞋe ku kuna ku unushi ka, koɓolo m maniꞋin ma zaitu ka̱ta̱ u ɗengusa̱ le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱. 25 Ganu wi ta̱ a kukiɗa ma̱giri me kuneꞋe ku kuna ku unushi ka, ka̱ta̱ u kenuku mpasa n kuneꞋe ku kuna ku unushi ka ka̱ta̱ u dyaɓaka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma e melebu ma kutsuvu ku usingai ku ni, n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai ka̱ ni, koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai ka̱ ni feu. 26 Ganu va wi ta̱ a̱ kutsungu maniꞋin mo yoku a kataka ke kukiye ku ugula̱ ka̱ ni, 27 n ka̱jivu ke kukiye ku usingai ka̱ ni, u vishangu maniꞋin ma na mi e kukiye ku ugula̱ ku ni ali kucindere u Vuzavaguɗu. 28 Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai a kataka ke kukiye ku ni, ganu wi ta̱ a̱ kutsungu n ɗa ɗe a̱ ubuta̱ u na a̱ tsungi mpasa n kuneꞋe ku unushi ka, ɗe e melebu ma kutsuvu ku usingai ku vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma, a̱ ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai ka̱ ni koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai ka̱ ni feu. 29 Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai e kukiye ku ganu, wi ta̱ a̱ kutsungu maꞋa a kaci ka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma, ka̱ta̱ u takpaka yi unushi u ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 30 Ka̱ta̱ ganu u lyuka moɗoi n re ma ko muku mu ntapambara ma, n na u fuɗai u tuka̱i va, 31 Me te mi ta̱ o kokpo me kuneꞋe ka adama a̱ unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu, koɓolo n kuneꞋe ki ishina. N tsu nampa tsu ɗa ganu u kutakpaka vuma va unushi u ni u Vuzavaguɗu. 32 Na ɗa wila̱ u vuza na wi nu mɓa̱la̱ mu ukutu, vuza na wa kufuɗa kutuka̱ n kuneꞋe ku kutakpa nshinda̱ n ni ba.&gt;&gt;

Wila̱ u kpaꞋa ku na ki ni nshinda̱

33 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa n Haruna u danai, 34 &lt;&lt;A ayin a na baci i uwai a iɗika i KanaꞋana, i na n nekei ɗa̱ yo okpo i ɗa̱, ɗaɗa n zuwai a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a iꞋuwa i ɗa̱ ya, 35 ka̱ta̱ vuza vu kpaꞋa va u bana u tonuko ganu, &lt;Me ene ta̱ iyoci yi mɓa̱la̱ mu ukutu a kpaꞋa ku va̱.&gt; 36 Ka̱ta̱ ganu u zuwa a̱ uta̱ka̱ n ili i na yi punu a kpaꞋa ka ra̱ka̱, yeve u uwa u goɗumo iyoci yi mɓa̱la̱ ma, Ta baci nannai ba, i na yi punu a kpaꞋa ka ra̱ka̱ i ta̱ a kudana i ɗa yi ta̱ ni nshinda̱. A makyan ma nanlo yeve ganu u uwa u la̱na̱ kpaꞋa ka. 37 Ka̱ta̱ u goɗumo iyoci yi mɓa̱la̱ ma, ɗa baci we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ma udyabishi a nshilya m kpaꞋa ma u yotsoi mini ma̱ a̱vuku ko mini ma shili, ɗa baci we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ya i uwa ta̱ a tsusaki ka, 38 ka̱ta̱ ganu wu uta̱ punu a kpaꞋa ka, ka̱ta̱ u gbagura ku ɗa ali ayin e cindere. 39 A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kubono, ka̱ta̱ u doku u la̱na̱sa̱ka̱ ku ɗa. Ɗa baci we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ya i ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ kpaꞋa ka, 40 ka̱ta̱ ganu u zuwa a takpasa atali a na i n iyoci yi mɓa̱la̱ ma, ka̱ta̱ a varuku a ɗa a̱ ubuta̱ u na wi n unata daꞋangi n likuci. 41 Wi ta̱ a kuzuwa a̱ ka̱ga̱lukpa̱ kasaka ka kpaꞋa ka ra̱ka̱, alakpa a kasaka a na a̱ ka̱ga̱lukpa̱i va a̱ pura̱ a ɗa a bana a̱ va̱ma̱ a̱ ubuta̱ wu unata pulai vu likuci. 42 Ka̱ta̱ a̱ ɗika atali o yoku o bonoko a ɗa a̱ ubuta̱ u na a takpai aza a nan ɗe a, ka̱ta̱ a̱ na̱na̱ ciꞋin tsu savu a sura kpaꞋa ka.

43 &lt;&lt;Ɗa baci iyoci yi mɓa̱la̱ ma i doku yu uta̱i a kpaꞋa ka, wana ɗai a takpa atali a ɗa kpamu a surasakai kpaꞋa ka, 44 ganu wi ta̱ a kubana ka̱ta̱ u la̱na̱sa̱ka̱ ku ɗa. Ɗa baci iyoci yi mɓa̱la̱ ya i ka̱ra̱Ꞌi kpaꞋa ka, mɓa̱la̱ m gbani-gbani mu ukutu n ɗa mi punu a kpaꞋa ka, ku ɗa ki ciɗa ba. 45 KpaꞋa ka ka kuyaꞋan ta̱ ufa̱di n atali a ni dem, nu nɗanga koɓolo n usuri u kpaꞋa wa dem, ka̱ta̱ a̱ pura̱ a bana a̱ va̱ma̱ a pulai vi likuci a̱ ubuta̱ wu unata. 46 Vuma na baci u uwai a kpaꞋa ka, a ayin a na kpaꞋa ka ki ugbaguri, wi ta̱ o kokpo n unata ali kulivi. 47 Vuza na baci wa asai punu ko u lyaꞋi ilikulyaꞋa punu a kpaꞋa ka, mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni.

48 &lt;&lt;Ama ɗa baci ganu u ta̱wa̱i u la̱na̱sa̱ka̱i kpaꞋa ka, ɗa kpamu we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ya i ka̱ra̱Ꞌa̱ punu ba, cina ɗe a surasaka ku ɗa ta na, ganu wi ta̱ a kudana uma kpaꞋa ka ki ta̱ ciɗa adama a na iyoci yi mɓa̱la̱ ya i puwa̱nka̱ ta̱. 49 Adama a kutakpa nshinda̱ m kpaꞋa ma, ganu wi ta̱ a kuɗika nnu n re, m macaka ma sida, koɓolo n tsugbere ci shili n izobu. 50 Ka̱ta̱ u kiɗa manu me te a gaɗi vu mogbodo ma̱ ciꞋin ma na mi tukpa m mini ma na e kenuki e kuyene. 51 Ka̱ta̱ u ɗika macaka ma sida, n izobu, n tsugbere ci shili koɓolo m manu ma wuma ma, ka̱ta̱ u pitiku le punu a mpasa m manu ma na a kiɗai gaɗi vu mini me kuyene ma, ka̱ta̱ u vishanku kpaꞋa ka ali kucindere. 52 N tsu nampa tsu ɗa u kutakpa nshinda̱ m kpaꞋa ma nu mpasa m manu, m mini me kuyene, m manu ma wuma, koɓolo m macaka ma sida, n izobu, koɓolo n tsugbere ci shili. 53 Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ manu ma wuma ma ma laza a kakamba. N tsu nanlo tsu ɗa u kutakpaka kpaꞋa ka unushi ka̱ta̱ ko okpo ciɗa.&gt;&gt;

54 Na ɗa wila̱ wu mɓa̱la̱ mu ukutu dem u na u yotsoi una̱wuntoku, 55 adama a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a kuminya ko a kpaꞋa, 56 n kashita, n kalana, ko kubalu. 57 A dama a na u yotsongu ayin a na wi n unata n ayin a na wi ciɗa. Na ɗa wila̱ wu mɓa̱la̱ mu ukutu.

15

Wila̱ wi ikyamba i na yi ni nshinda̱

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa koɓolo n Haruna u danai, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila vu dana le, ɗa baci vuza wi m mali a tsali ci ni wo okpo ta̱ vuza vu unata. 3 Na ɗa wila̱ wu unambi u ciɗa u ni adama a mali ma tsali, ko tsali ci ni ci ta̱ a̱ kuta̱ka̱ m mali ko tsu votsuku ta̱, na lo va wo okpo ta̱ vuza vu unata. 4 IvaꞋantsu i na baci de dem vuza vu mali ma tsali u vaꞋanki yo okpo ta̱ yu unata, i na baci kpamu u desa̱nki dem i ɗa yo okpo ta̱ yu unata. 5 Vuza na baci u saꞋwai ivaꞋantsu i ni, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi. 6 Vuza na baci u da̱sa̱ngi n ida̱sa̱mkpa̱tsu i na vuza vu mali ma tsali u da̱sa̱nki, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ wo okpo kpamu n unata ali a kubana kulivi. 7 Vuza na baci de dem u saꞋwai vuma na wi m mali ma tsali sai u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi. 8 Ɗa baci vuza na wi m mali ma tsali ɗa u jirakai vuza na wi ciɗa ntsa̱n, vuma vu nanlo wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi. 9 Ugalu u na baci de dem vuza vu mali ma tsali va u kumbai, i ɗa yi ta̱ o kokpo n unata, 10 kpamu vuza na baci de dem u saꞋwai ugalu u na vuma vu mali ma tsali va u da̱sa̱nki wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi, vuza na baci kpamu u ɗikai ili i nanlo ya sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi. 11 Vuza na baci de dem vuza vu mali ma tsali u saꞋwai babu u saꞋa ekiye a̱ ni m mini, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, kpamu wi ta̱ o kokpo n unata ali kulivi. 12 Mogbodo ma̱ ciꞋin ma na vuza vu mali ma tsali u saꞋwai dem, i ta̱ o kuɓoso maꞋa, kpamu ili yu ulinga i na a yaꞋin nu nɗanga dem a̱ za̱Ꞌa̱ i ɗa m mini.

13 &lt;&lt;Ɗa baci vuza vu mali ma tsali va u ta̱na̱i, ka̱ta̱ u keceke ka̱ci ka̱ ni ayin e cindere adama a upoci u ni, ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, u sumba̱ m mini me kuyene, ka̱ta̱ wo okpo ciɗa. 14 A kanna ka̱ kunla̱i wi ta̱ a̱ kutuka̱ m moɗoi n re, ko muku mu ntapambara n re, ka̱ta̱ u tuka̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ka̱ta̱ u neke ganu. 15 Ka̱ta̱ ganu u lyuka le, me te adama e kuneꞋe ku unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu. N tsu nampa tsu ɗa a kutakpaka yi unushi u ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a dama a mali ma tsali ma̱ ni.

16 &lt;&lt;Ɗa baci ugapa u loloi vuma, mayun ɗa u sumba̱ ikyamba i ni dem m mini, kpamu wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 17 Kuminya n ukpan dem u na ugapa wa u saꞋwai, a̱ za̱Ꞌa̱ u ɗa m mini, kpamu wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 18 Ɗa baci vuza u vaki n vuka ali ɗa ugapa u loloi ni, dem vi le a̱ sumba̱ m mini, kpamu i ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

19 &lt;&lt;Ɗa baci vuka ve enei kusumbu ku ni, wi ta̱ kokpo ni nshinda̱ ali ayin e cindere, vuza na baci kpamu u saꞋwai ni wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 20 IvaꞋantsu n ida̱sa̱mkpa̱tsu i na de dem u vaꞋankai ko u da̱sa̱nki a ayin a̱ kusumbu a̱ ni, i ɗa yi ta̱ o kokpo n unata. 21 Vuza na baci de dem u saꞋwai ivaꞋantsu i vuka ya, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, wi ta̱ kpamu o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 22 Vuza na baci de dem u saꞋwai i na u da̱sa̱nki, mayun ɗa sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi. 23 Ko ivaꞋantsu ko ili i na baci de dem u da̱sa̱nki, ɗa baci vuza u saꞋwai i ɗa, wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. 24 Ɗa baci vali vu vaki n vuka, ali ɗa kusumbu ka ku saꞋwai ni, wi ta̱ o kokpo n unata ali ayin e cindere, ivaꞋantsu i na kpamu u vaꞋankai va yi ta̱ o kokpo n unata.

25 &lt;&lt;Ɗa baci vuka ve enei mpasa n na n geshei ni ama ba a ayin a̱ kusumbu a̱ ni ba, wi ta̱ kokpo n unata a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin nanlo dem, derere n uteku tsu ayin a̱ kusumbu a̱ ni. 26 IvaꞋantsu dem i na u vaꞋanki a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, yi ta̱ o kokpo yi ci ivaꞋantsu a ayin a̱ kusumbu a̱ ni. Ili i na baci kpamu dem u da̱sa̱nki yi ta̱ o kokpo n unata, uteku tsu ayin a̱ kusumbu a̱ ni. 27 Vuza na baci de dem u saꞋwai ili i nanlo wi ta̱ o kokpo n unata. Mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi. 28 A ayin a na baci kuta̱ ku mpasa ka ku kotsoi, wi ta̱ e kukece ka̱ci ka̱ ni ayin e cindere. Ka̱ta̱ yeve wo okpo ciɗa. 29 A kanna ka̱ kunla̱i wi ta̱ a̱ kutuka̱ m moɗoi n re ko ntapambara n re, ka̱ta̱ u banka ganu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 30 Ganu wi ta̱ a kulyuka me te adama e kuneꞋe ku unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu. Uteku tsu nampa tsu ɗa u kutakpaka yi unushi u kuta̱ ku mpasa ku ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

31 &lt;&lt;Mayun ɗa i pece aza a Isaraila koɓolo n ili i na i kuzuwa le o okpo n unata. Ta baci nannai ba, i ta̱ a̱ kukuwa̱ adama a unata u le u la̱nga̱sa̱ ta̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ma̱ va̱ ma na mi e mere me le.&gt;&gt;

32 Nava ɗaɗa wila̱ u vuma vu na wi m mali ma tsali, n vuza na ugapa wi o kulolo yi ɗa wo okpoi vuza vu unata, 33 ko kpamu u vuka vu na vi a̱ kusumbu, ko kpamu mavali ko mavuka ma na mi m mali ma tsali, ko kpamu vuza n na u vaki n vuka vu na vi n kusumbu.

16

Kanna ka kutakpa ku unushi

1 Ana muku mo olobo n re n Haruna n kuwa̱i adama e kuneꞋe ku gbani-gbani ku na e nekei Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa. 2 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, &lt;&lt;Dana Haruna vuza nu ka̱ta̱ u uwa a̱ ubuta̱ u ciɗa nannai a ayin tutu a kakashi ku utsutsu ka ba, e kelime ka̱ ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka na ki gaɗi va akpati vu uzuwakpani va, adama a na ka̱ta̱ u kuwa̱ ba. Adama a na mi ta̱ a̱ kuta̱ a asuvu e eleshu a̱ kuta̱wa̱ gaɗi vu ka̱kuya̱mkpa̱tsu va. 3 Na ɗa uteku tsu na Haruna u kuꞋuwa ubuta̱ u ciɗa. Wi ta̱ a kuꞋuwa m medendem adama e kuneꞋe ku unushi m ma̱giri kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu. 4 Mayun ɗa u sumba̱ m mini yeve u uka motogu ma na a yaꞋin n arikinlai m motogu ma asuvu ma na ma yaꞋin paɗi n ikyamba i ni. Ka̱ta̱ u shiya maganda ma tsuganu a̱ kukyun ku ni m ma̱kun ma tsuganu feu a kaci ka̱ ni. Na va aminya a ciɗa a ɗa. 5 Uma a Isaraila kpamu i ta̱ e kuneke Haruna nga̱ji n re adama e kuneꞋe ku unushi, n ka̱giri ke te adama e kuneꞋe ku kusongu.

6 &lt;&lt;Haruna wi ta̱ e kuneke kobomburon tsu kuneꞋe ku unushi adama a̱ ka̱ci ka̱ ni. Uteku tsu nampa tsu ɗa u kutakpa unushi u ni n u kpaꞋa u ni. 7 Ka̱ta̱ u ɗika nga̱ji n re ma u neke n ɗa u Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 8 Wi ta̱ a kuyaꞋan kazagba a̱ nga̱ji n re ma, kazagba ke te ka Vuzavaguɗu, ka na ka buwai tamkpamu ka Azazelu.* 9 Haruna wi ta̱ a kuɗika ma̱ga̱ji ma na kazagba ka̱ ka̱na̱i va, ka̱ta̱ u neke ma alyuka e kuneꞋe ku unushi. 10 Ama ma̱ga̱ji ma na ma lyaꞋi kazagba ka Azazel, i ta̱ a̱ kutuka̱ m maꞋa n wuma a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ayin a na baci o lokoi maꞋa a kubana e meremune u Azazel, nshinda̱ n uma mi ta̱ a kuyaꞋan utakpi ka̱ta̱ uma o bono derere u Vuzavaguɗu.

11 &lt;&lt;Haruna wi ta̱ a̱ kutuka̱ n kobomburon adama e kuneꞋe ku unushi ku ka̱ci ka̱ ni, u na u kutakpa unushi adama a̱ ka̱ci ka̱ ni n aza a kpaꞋa a̱ ni. Ka̱ta̱ u kiɗa kobomburon ka adama e kuneꞋe ku unushi ku ka̱ci ka̱ ni. 12 Ka̱ta̱ u ɗika ka̱mbu tukpa n a̱ga̱ruwa̱shi akina a na u kenuki a katalikalyuka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ u kenuku a̱kuꞋun e re tukpa a̱ a̱va̱ a̱ ma̱gula̱ni a na i wiyi mayin, ka̱ta̱ u zuwa le a̱ kucina̱ ku kakashi ku utsutsu ka. 13 Wi ta̱ a̱ kutsungu a̱vu a̱ ma̱gula̱ni a akina a̱ a̱ga̱ruwa̱shi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ ka̱nga̱ ka̱ a̱vu a̱ ma̱gula̱ni a ka̱ kimba̱ ubuta̱ u ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpa unushi ka, adama a na u kuwa̱ ba. 14 Ka̱ta̱ u kenuku mpasa n kobomburon ma ka̱ta̱ u uka punu ka̱jivu ka̱ ni u vishangu e kelime ka̱ ka̱kuya̱mkpa̱tsu a uɓon u kasana va akpati va, ka̱ta̱ kpamu u vishangu n yoku n ka̱jivu ka̱ ni ali kucindere a̱ ubuta̱ u ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpa unushi ka.

15 &lt;&lt;Ka̱ta̱ u kiɗa ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi u uma, ka̱ta̱ u uka nu mpasa punu a asuvu a kakashi ku utsutsu ka, tsu na u yaꞋin nu mpasa n kobomburon ma. U vishangu n ɗa e kelime ka gaɗi vu ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka Akpati vu Uzuwakpani. 16 Nannai ɗa u kutakpa unushi wu Ubuta̱ u na u laꞋi n Ciɗa adama a unata u uma a Isaraila n unushi u le. U doku u yaꞋan kpamu nannai m Ma̱va̱li mo Oɓolo, ma na mi koɓolo n ele a̱ ka̱tsuma̱ ku unata u le. 17 Babu vuza n na u kuꞋuwa punu a̱ Ma̱va̱li ma a ayin a na Haruna u uwai punu kuyaꞋan kutakpa ku unushi a̱ Ubuta̱ u na u laꞋi n Ciɗa, ali sai ayin a na wu uta̱i pulai, wana ɗai u kotso kutakpa unushi u ni, n u kpaꞋa u ni koɓolo n wa aza a Isaraila. 18 Ka̱ta̱ wu uta̱ lo a̱ ubuta̱ u katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ka̱ta̱ u yaꞋanka kaꞋa kutakpa ku unushi. Wi ta̱ e kukenuku mpasa n kobomburon nu mpasa m ma̱ga̱ji ma, ka̱ta̱ u tsungu a gaɗi va avana a katalikalyuka dem. 19 Ka̱ta̱ u vishangu mpasa n yoku ɗe n ka̱jivu ka̱ ni ali kucindere, adama a na u bonoko katalikalyuka ka ciɗa ka̱ta̱ we erengu kaꞋa adama a unata u uma a Isaraila.

20 &lt;&lt;A ayin a na baci Haruna u kotsoi kuyaꞋan kutakpa ku unushi o Mololo ma na ma laꞋi n Ciɗa m Ma̱va̱li mo Oɓolo n katalikalyuka, mayun ɗa u tuka̱ m ma̱ga̱ji ma wuma ma. 21 Wi ta̱ a kukiyangu ekiye a̱ ni zuva a kaci ka̱ ma̱ga̱ji ka wuma ma. Ka̱ta̱ u dansa e keteshe ra̱ka̱ unushi n ka gbani-gbani ka uma a Isaraila, m menderu me le ra̱ka̱ n ka wasasa feu. Ka̱ta̱ u zuwaka u ɗa ma̱ga̱ji ma a kaci ra̱ka̱, yeve u loko maꞋa a kubana e meremune, n utsura we ekiye u vuza na wi a kuyaꞋan ulinga wa. 22 Ma̱ga̱ji ma mi ta̱ a kuɗika unushi u uma a Isaraila ra̱ka̱, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ yi u laza a kubana e meremune, a̱ ubuta̱ u na vuza wi ɗe ba.

23 &lt;&lt;Ka̱ta̱ Haruna u uwa punu a̱ Ma̱va̱li ma, ka̱ta̱ u foɗo aminya a tsuganu a na a yaꞋin n arikinlai kafu u uwa a̱ ubuta̱ u na u LaꞋi n Ciɗa wa, ta ɗe kpamu u kuka̱sukpa̱ a ɗa. 24 Ka̱ta̱ u sumba̱ m mini ɗe a̱ ubuta̱ u ciɗa wa, ka̱ta̱ u uka aminya a̱ ni. Ka̱ta̱ wu uta̱ pulai u yaꞋan alyuka o kusongu adama a̱ ka̱ci ka̱ ni, n alyuka o kusongu a uma feu, adama a na u takpa unushi u ni n u uma dem. 25 Wi ta̱ ta na ke o kusongu ushuma u kuneꞋe ku unushi ka zuva a katalikalyuka. 26 Vuma na u ka̱sukpa̱i ma̱ga̱ji ma lazai e meremune a̱ ubuta̱ u Azazel va, mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini. Ka̱ta̱ u bono a̱ ka̱tsura̱ ka. 27 Kobomburon m ma̱ga̱ji me kuneꞋe ku unushi ka, n na a̱ tuka̱i nu mpasa n le punu a̱ ubuta̱ u ciɗa adama a kutakpa ku unushi ka, mayun ɗa a̱ uta̱ka̱ le pulai vu ka̱tsura̱ va. I ta̱ o kusongu ukpan u le, n inyama n a̱wiya̱n dem ra̱ka̱. 28 Vuma na u songi le va wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini kafu u bono punu a̱ ka̱tsura̱ ka.

29 &lt;&lt;Nava wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ u na u kukotso ba. A kanna ka kupa ko wotoi u cindere dem ya kuyaꞋan ta̱ kakuli, ya kuyaꞋan ulinga kpamu ba, ko avu vuza likuci ko komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱. 30 Adama a na a kanna ka nanlo ganu wi ta̱ a kutakpaka ɗa̱ unushi, adama a na o bonoko ɗa̱ ciɗa. Ka̱ta̱ yo okpo aza a babu unata u Vuzavaguɗu. 31 Wi ta̱ o kokpo ɗa̱ kanna ka kuvuka tsu kanna ka Ashibi, yi ta̱ feu a kuyaꞋan kakuli. Wila̱ u nampa wi ta̱ o kokpo u na u kukpa̱ɗa̱ kukotso wa̱ ɗa̱. 32 Ganu vu na a zagbai ɗa kpamu a̱ tsunki ni maniꞋin me kerengu adama a na u ka̱na̱ka̱ esheku a̱ ni wo okpo ganu vu gbayin, a̱yi ɗa u kuyaꞋansa kavasa ka kutakpa ku unushi. Wi ta̱ a kuꞋuka aminya a tsuganu. 33 Wi ta̱ a kutakpa unushi adama a̱ ubuta̱ u ciɗa, n ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo n katalikalyuka feu, u yaꞋanka kpamu anan ganu n uma ra̱ka̱. 34 Na va wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ u babu uteku, u na i kuyaꞋansa adama a kutakpa ku unushi ku uma a Isaraila a̱ ka̱ya̱ dem.&gt;&gt; Ɗa ta na Musa u yaꞋin nannai derere tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi ni.

17

A̱ sa̱nka̱ ta̱ kutakuma mpasa n na a laluki

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n Haruna n olobo a̱ ni n uma a Isaraila dem ka̱ta̱ vu dana le. Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai. 3 Vuma vi Isaraila na baci dem u nekei alyuka a kanaka, ko ka̱giri ko ma̱ga̱ji punu a asuvu a̱ ka̱tsura̱ ka uma ko pulai, 4 a na wa̱ tuka̱i a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo tsu kuneꞋe a kubana u Vuzavaguɗu. Vuma vu nanlo wo okpo ta̱ ka uni ka uma, vuza na u tsu lolotongu mpasa. U gaꞋan ta̱ feu e pece yi n uma. 5 I na i zuwai wila̱ u nampa i ɗaɗa, adama a na uma a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱ kuyaꞋan alyuka a nnama pulai. U kuzuwa ta̱ uma a̱ tuka̱ n alyuka e le a̱ ubuta̱ u ganu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, adama na u neke a ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. 6 Ganu wi ta̱ a kuvishangu mpasa a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, ka̱ta̱ kpamu u songu ushuma wo okpo ma̱gula̱ni mu uyoꞋo a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 7 Uma o kudoku e kuneke alyuka a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li a na a yaꞋin tsu malala ba, ele na uma a ci yaꞋan tsugbani a̱ ubuta̱ u kutono le. Wila̱ u nampa mayun ɗa, u ɗaɗa u na o kutono ali a kubana a tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.

8 &lt;&lt;Dana le, vuma vi Isaraila dem ko komoci ka na ki ida̱shi n ele, ɗa baci u yaꞋin kuneꞋe ku kusongu ko alyuka, 9 ɗa u kpamu u kpa̱ɗa̱i kutuka̱ a ɗa a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo adama a na u lyuka u Vuzavaguɗu. Vuma nanlo u gaꞋan ta̱ e pece yi n uma a̱ ni.

10 &lt;&lt;Ɗa baci vuma vi Isaraila dem ko komoci ka na ki punu ida̱shi n ele u takumai mpasa n na a laluki, mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ a kuyaꞋan tsurala n a̱yi, ka̱ta̱ kpamu m pece yi n uma a̱ ni. 11 Adama a na wuma wi ili ra̱ka̱ wi ta̱ a mpasa, ɗa kpamu n nekei n ɗa wa̱ ɗa̱ adama a na n ɗa m bonoko ɗa̱ ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a katalikalyuka, adama a na mpasa n ɗaɗa n kutuka̱ n wuma. 12 I ɗaɗa i zuwai ɗa n danai uma a Isaraila, Ka̱ta̱ i takuma mpasa n na a laluki ba, ko a̱ɗa̱ ko komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱.

13 &lt;&lt;Ɗa baci kpamu vuza vi Isaraila ko komoci kana ki ida̱shi punu wa̱ ɗa̱ u banai kutambu ɗa wu unai manama ko manunu ma kutakuma, sai u kiɗa maꞋa u va̱ma̱ mpasa ma ka̱ta̱ u ciɗa̱ngu n ɗa n kayala, 14 adama a na wuma wi ili dem ta punu wi a mpasa. I ɗaɗa i zuwai ɗa n danai uma a Isaraila, Ka̱ta̱ i takuma mpasa ba, adama a na wuma wi ili i wuma ra̱ka̱ ta punu wi a mpasa. vuza na baci de dem u yaꞋin nannai i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni. 15 Yaba dem vu na wi vuza va aza a Isaraila ko komoci ka na baci dem ka takumai ili na i kuwa̱i, ko manama ma na toku wu unai. Mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini. Ko n nannai wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi, kafu wo okpo vuza ciɗa. 16 Ama ɗa baci u iwain kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, ko kpamu u iwain kusumba̱, wi ta̱ a kutakacika adama a̱ unushi u ni.&gt;&gt;

18

Wila̱ adama a tsugbani

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 3 Ka̱ta̱ i yaꞋan uteku tsu na aza a Masar a ci yaꞋan ba, a̱ ubuta̱ u na yi ishi n ida̱shi. Ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan tsu na a ci yaꞋan ɗe a iɗika i KanaꞋana ba, a̱ ubuta̱ u na n kubanka ɗa̱. Ka̱ta̱ i ɗika kuyongo ku le ba. 4 I tono wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱ mayin, mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 5 Tonoi kadanshi ka̱ va̱ n wila̱ u va̱, adama a na vuma na baci u tonoi u ɗa wi ta̱ a̱ kuciya̱ wuma. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

6 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza u yaꞋan tsugbani n vuza na i kumaci kute ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 7 Ka̱ta̱ vu goyo eshevu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan tsugbani n a̱na̱vu ba. A̱na̱vu a ɗa, ka̱ta̱ vu yaꞋan tsugbani n a̱yi ba. 8 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n sheku va̱ a̱na̱ku a̱ nu ba. Adama a na nannai wi ta̱ a̱ kutuka̱ n kugoyi we eshevu. 9 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n tavu ba, ko mekere me eshevu ko kpamu mekere ma̱ a̱na̱vu, ko a matsa ɗa̱ a kpaꞋa ku te ko a kpaꞋa ku yoku kau. 10 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani m matsukaya ma̱ nu ko vashi vu nu ba. Nannai wi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n kugoyi. 11 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani m mekere ma na yi tsuna̱ku kakau ba, adama a na tavu ɗa wi feu. 12 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n a̱na̱vu e keꞋen ba, adama a na a̱yi feu a̱na̱vu a ɗa. 13 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n a̱na̱vu e keꞋen ko mokoshi ma̱ ni ba, adama a na a̱yi va feu a̱na̱vu a ɗa. 14 Ka̱ta̱ vu goyo eshevu e keꞋen a̱ nu, a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan tsugbani n vuka vi ni ba. Adama a na a̱yi feu a̱na̱vu e keꞋen a ɗa wu. 15 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n kejene ka̱ nu ba, adama a na a̱yi vuka vu kolobo vu nu ɗa, vi yaꞋan tsugbani n a̱yi ba. 16 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vuka vu mokoshi ma̱ nu ko vangu vu nu ba, nannai wi ta̱ a kuzuwa o okpo n kugoyi. 17 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vuka m mekere ma̱ ni ba. Ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan tsugbani n vashi ni ba, ko ma na mekere ma̱ ni ma matsai ko matsukaya. Dem vi le umaci u te u ɗa yi, kuyaꞋan nannai va ukuna u gbani u ɗa. 18 Ka̱ta̱ vi ɗika vangu vu vuka vu nu, ali vi yaꞋan tsugbani n a̱yi ba, nannai wi ta̱ a kuzuwa o okpo vuza n sheku vi ni.

19 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu vaku n vuka a ayin a na wi e kene kusumbu ba, adama a na wi ta̱ nu nshinda̱. 20 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vuka vu vuza na yi ida̱shi ɗeɗevu ba. Nannai wi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo n nshinda̱. 21 Ka̱ta̱ vi neke muku n nu tsa alyuka a̱ ubuta̱ u ka̱ma̱li ka na e ci ɗeke Moleka ba, adama a na u gaꞋan vi neke kula ku Ka̱shile ka̱ nu wono ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 22 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n tovu vali, tsu na va kuvaku m mavuka ba. Nannai va ili yu unata i ɗa. 23 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani m manama ba, ta lo va̱ kila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ nu. Mavuka feu, ma kuyaꞋan tsugbani m manama ba, nannai va ili yu unata i ɗa.

24 &lt;&lt;Ka̱ta̱ yi ila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsu nampa ba, adama a na ta uma a iɗika i na mi o kuloko adama a̱ ɗa̱ i la̱nga̱sa̱i ka̱ci ke le nannai. 25 Ɗaɗa iɗika ya ra̱ka̱ yo okpoi n unata, ɗa n takacikai i ɗa adama a̱ unushi u ni, ali ta na i lokoi aza a na i punu ida̱shi wa̱ ni ra̱ka̱. 26 Ama a̱ɗa̱ mayun ɗa i tono wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱. Ka̱ta̱ i yaꞋan ko ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili yu unata ya ba, nannai ɗa feu n komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱ ko vuza vu umaci. 27 Adama a na aza a na o yongoi iɗika i nanlo n cau a yaꞋansa ta̱ ili i nanlo ya, ɗa iɗika ya yo okpoi n unata. 28 Ɗa baci yi ila̱kpa̱i iɗika ya, i ɗa yi ta̱ a kuꞋiwan ɗa̱ tsu na i ɗa i iwain aza a na ishi punu kafu a̱ɗa̱. 29 Vuza na baci u yaꞋin ili yu unata i te a̱ ka̱tsuma̱ ki i ɗa, mayun ɗa vuma nanlo i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Isaraila. 30 Tonoi wila̱ u va̱ u na n zuwakai ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ili yu unata i yoku a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na uma a na o yongoi a iɗika ya kafu a̱ɗa̱ a yaꞋansai ba. Ka̱ta̱ yi ila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ki ili yu unata ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

19

Wila̱ adama a ukuna u ciɗa n kuyaꞋan ku kasingai

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, yongoi ciɗa adama a na Mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mi ta̱ ciɗa. 3 Yaba dem u cikpa a̱na̱ku a̱ ni n esheku a̱ ni, ka̱ta̱ kpamu u ciɓa n kanna ka Ashibi ka̱ va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 4 Ka̱ta̱ i bono kutono a̱ma̱li ko i yimaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ma̱li a̱ iyum ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

5 &lt;&lt;Ayin a na baci yi e kuneke alyuka a ida̱shi i singai u Vuzavaguɗu, nekei a ɗa tsu na a ɗa a̱ kuciya̱ wishi adama a̱ ɗa̱. 6 I ta̱ a kutakuma inyama ya a kanna ka na i lyukai i ɗa ko kpamu kayin ka asa baci, i na baci i buwai ali a kanna ka tatsu, i ta̱ o kusongu i ɗa. 7 Ɗa baci a lyaꞋi a ɗa a kanna ka tatsu, o okpo ta̱ unata, alyuka a i kisa ba. 8 Vuza na baci de dem u lyaꞋi a ɗa, atakaci i ta̱ o kokpo a kaci ka̱ ni, adama a na u la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i ciɗa i Vuzavaguɗu, Vuma nanlo i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni.

9 &lt;&lt;Yi baci a kukyaꞋa ili i na i cimbai, ka̱ta̱ i kyaꞋa ali a kubanka iga̱Ꞌin a ashina a̱ ɗa̱ ba, ko kpamu i tono i ɗaya i na i buwai ɗa̱ ba. 10 Ka̱ta̱ kpamu i bana kuɗayu ka ashina a itacishi a̱ ɗa̱ ba, ko kpamu i ta̱ɗa̱ umaci wu nɗanga u na u yikpa̱i a iɗika ba. ka̱sukpa̱ka̱i aza a unambi n omoci. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

11 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan uboki ba. Ka̱ta̱ i yaꞋan aꞋuwa ba. Ka̱ta̱ i doronoi ba. 12 Ka̱ta̱ i yaꞋan akucina a aꞋuwa n kula ku va̱ ba, nannai va ɗa i kugoyo kula ku Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

13 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i ya̱nsa̱ vuza na yi ida̱shi koɓolo i fa̱ba̱na̱ ili i ni ba. Ka̱ta̱ i ka̱na̱ katsupu ka vuza na u yaꞋankai ɗa̱ ulinga ali a kubana a kanna ko yoku ba.* 14 Ka̱ta̱ i shika kagulani ko kpamu i shikpa̱ka̱ ka̱yimba̱ kaguta adama a na u ta̱ɗa̱tsa̱ ba, ama pana wovon u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

15 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋansaka kasingai ba, ka̱ta̱ i iwan aza a unambi i kucikpa i ciga aza a̱ uciyi ba. Ama kiɗa afada derere n tovu. 16 Ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ n i la̱nga̱sa̱i otoku a̱ ɗa̱ n kadanshi ka aꞋuwa ba. Ka̱ta̱ vu dansa kagbanigbani ka na ka kutakacika wuma u tovu ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

17 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu iwan toku nu a̱ ka̱ɗu ba. Ama dansuka tovu mejege adama a na ka̱ta̱ avu feu vi yaꞋan unushi adama a̱ ni ba. 18 Ka̱ta̱ vu la̱nsa̱ uye u kutsupa ko vu ka̱na̱ tovu a̱ ka̱ɗu ba, ama ciga tovu tsu ka̱ci ka̱ nu. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.*

19 &lt;&lt;Tonoi wila̱ u va̱. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ilikuzuwa kakau i zamansanai ba. Ka̱ta̱ i ca̱Ꞌa̱ icuꞋu kakau ali ugboku u re a kashina ke te ba. Ka̱ta̱ i uka motogu ma na a caꞋi n tsugbere kakau ba.

20 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n kagbashi ke mekere ka na a̱ ka̱na̱ka̱i ɗe vuza yoku, ama ka̱ta̱ ta na a tsupa a na a̱ uta̱ka̱ yi a ugbashi wa ba. Dem n nannai u gaꞋan ta̱ a takacika le ama ka̱ta̱ a una le ba, adama a na ka̱ta̱ u kotso tsugbashi tsa ba. 21 Mayun ɗa vuza va u tuka̱ n ka̱giri tsu kuneꞋe adama a katsupu ku unushi, ka̱ta̱ e neke Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 22 N ka̱giri ke kuneꞋe adama a katsupu ku unushi ka ɗaɗa ganu u kuyaꞋanka yi kavasa ka kutakpa unushi u Vuzavaguɗu adama a̱ unushi u na u yaꞋin ka̱ta̱ a cinukpaka yi u ɗa.

23 &lt;&lt;Ayin a na baci i uwai a iɗika i KanaꞋana ya ɗa i shikpa̱i nɗanga n kulyaꞋa, i ɗika umaci u le wo okpo ɗa̱ ili yu unata, ali a̱ya̱ a tatsu. A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a nanlo a, ka̱ta̱ vuza u lyaꞋa ba. 24 A̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi umaci wa ra̱ka̱ wi ta̱ o kokpo ciɗa, kuneꞋe ku ucikpi u Vuzavaguɗu. 25 Ama a̱ ka̱ya̱ ka tawun yi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa umaci u le wa. I yaꞋan baci nannai nɗanga n ɗa̱ mi ta̱ a kumatsa n a̱bunda̱i. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

26 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i takuma inyama nu mpasa ba. Ka̱ta̱ i yaꞋan kula̱na̱ ko tsuboci ba. 27 Ka̱ta̱ i puna a̱nji a na i iga̱Ꞌin ya aci a̱ ɗa̱ ko kpamu ntsa̱ka̱ n ɗa̱ ba. 28 Ka̱ta̱ i ɗana ikyamba i ɗa̱ a ayin a na yi a kpalu ka aza a na a̱ kuwa̱i ɗe ba, ko kpamu i ɗana ikpoko a ikyamba i ɗa̱ ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

29 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ mekere ma̱ nu vu zuwa yi kuyaꞋan tsugbani a̱ ubuta̱ u kutono wa̱ a̱ma̱li ba, ɗa baci vi yaꞋin nannai vu bono ta̱ kutono a̱ma̱li, iɗika ya ra̱ka̱ yi ta̱ a kushana n kawuya. 30 Ciɓai n kanna ka Ashibi ka̱ va̱, ka̱ta̱ i neke A̱Ꞌisa̱ a̱ va̱ tsugbayin. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

31 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i bono kutono ko oboci ko i la̱nsa̱ a̱ma̱li ba, ta lo a̱ kula̱nga̱sa̱ ɗa̱ n unata. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

32 &lt;&lt;Cikpai aza e kelime, nekei aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ tsugbayin, ka̱ta̱ kpamu i neke Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsugbayin. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

33 &lt;&lt;Ɗa baci komoci ka̱ da̱sa̱ngi koɓolo n a̱ɗa̱ a̱ likuci, ka̱ta̱ i takacika yi ba. 34 YaꞋankai ni derere tsu vuza na yi umaci u te. Cigai ni tsu na i kuciga ka̱ci ka̱ ɗa̱, adama a na a̱ɗa̱ feu yi ishi ta̱ o limoci a iɗika i Masar. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

35 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga n kagisamkpatsu ka aꞋuwa, a̱ ubuta̱ u kugisanku ugaɗi, a̱miki ko ka̱bunda̱i ba. 36 Kagisamkpatsu ka̱ a̱miki n ku ugaɗi, n ki ili ya̱ a̱bunda̱i, ali n ka̱kunzukpa̱tsu ki ili i na yi mini-mini n ifa dem a yaꞋan ili i mayun. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar. 37 Ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ koɓolo n kadanshi ka̱ va̱ ra̱ka̱ ka̱ta̱ i tono kaꞋa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

20

Atakaci adama a̱ unushi

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila, vuza vi Isaraila dem ko komoci ka baci ki ida̱shi punu a Isaraila, ɗa baci u nekei maku ma̱ ni alyuka u ka̱ma̱li ka na e ci ɗeke Moleka i ta̱ a kuna yi. Aza a̱ likuci a i ta̱ a kuvara yi n atali ali u kuwa̱. 3 Mi ta̱ a kuzuwaka vuma nanlo va a̱shi, ka̱ta̱ m pece yi n uma a̱ ni, adama a na u neke ta̱ maku ma̱ ni a̱ ka̱ma̱li ka Moleka, u la̱nga̱sa̱ ta̱ kula ku ciɗa ku va̱ ɗa wi ila̱kpa̱i A̱Ꞌisa̱ a̱ va̱. 4 Ɗa baci uma a̱ likuci a a takpai a̱shi e le, a ayin a na vuza va wi e kuneke maku ma̱ ni alyuka a̱ ka̱ma̱li ka Moleka ka, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kuna yi, 5 mpa mi ta̱ a kutakacika vuma nanlo va n limata i kpaꞋa i ni, ka̱ta̱ m pece yi n uma a̱ ni koɓolo n aza a na o tonoi ni a̱ la̱nga̱sa̱i ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kutono ku ka̱ma̱li ka Moleka.

6 &lt;&lt;Mi ta̱ a kuyaꞋan tsurala n vuza na dem u bonoi a̱ ubuta̱ u kutono ko oboci n a̱ma̱li, mi ta̱ kpamu e kupece yi n uma a̱ ni. 7 Ka̱na̱i ka̱ci ka̱ ɗa̱ mayin ka̱ta̱ yo okpo ciɗa, adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 8 Ka̱na̱i wila̱ u va̱, ka̱ta̱ i tono u ɗa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu na n kubonoko ɗa̱ ciɗa. 9 Ɗa baci vuza u shikai esheku a̱ ni ko a̱na̱ku a̱ ni, i ta̱ a kuna yi. Adama a na u shika ta̱ esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni, mpasa n ni tana mi ta̱ o kutono yi.*

10 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n vuka vu vutoku ni, vuza va koɓolo n vuka va dem i ta̱ a kuna le. 11 Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n vuka ve esheku, u goyo ta̱ esheku ta na. Vuza va koɓolo n vuka va i ta̱ a kuna le dem, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le. 12 Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n kejene ka̱ ni, dem vu le i ta̱ a kuna le. Adama a na i na a yaꞋin va ili yu unata i ɗa, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le. 13 Ɗa baci vali u yaꞋin tsugbani n toku vali uteku tsu maku ma vuka, dem vu le a yaꞋan ta̱ ili yu unata. Ra̱ka̱ vu le i ta̱ a kuna le, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le. 14 Ɗa baci vuza u zuwai mekere n a̱na̱ku a̱ ni, a yaꞋan ta̱ kagbanigbani. Vuza va koɓolo n a̱ma̱ci a ra̱ka̱ mayun ɗa o songu le n akina ali a̱ kuwa̱, adama a na ka̱ta̱ ka gbani-gbani ka yimkpa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ba. 15 Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani m manama, i ta̱ a kuna yi, ka̱ta̱ feu a una manama ma. 16 Ɗa baci vuka vu gbagai manama adama a na u yaꞋan tsugbani m maꞋa, vuka va koɓolo m manama i ta̱ a kuna le. Mayun ɗa a una le, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le.

17 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u zuwai taku ni, mekere me esheku ko ma̱ a̱na̱ku, ali ɗa tana a asai koɓolo, a yaꞋan ta̱ ili i wono. I ta̱ o kuloko le a̱ a̱shi a uma. U neke ta̱ taku ni wono, i ta̱ a kutakacika yi. 18 Ɗa baci vuza u vaki n vuka a ayin a̱ kusumbu a̱ ni, nannai va u la̱nga̱sa̱ ta̱ tsu na kusumbu ki a nwalu, wu uta̱ka̱ ta̱ kpamu ukuna u kusumbu u ni e keteshe. Dem vu le i ta̱ e kupece le n uma e le. 19 Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vangu va̱ a̱na̱vu ko taku ve eshevu ba, adama a na nannai va wi ta̱ a̱ kutuka̱ n ili i wono a̱ ubuta̱ u kumaci, ra̱ka̱ vi le i ta̱ a kutakacika le. 20 Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n vila̱ku ni, u goyo ta̱ esheku e keꞋen a. Unushi u nanlo wi ta̱ o kutono le, i ta̱ a̱ kukuwa̱ nannai babu limata. 21 Ɗa baci vuza u zuwai vuka vu mokoshi ma̱ ni a̱yi biꞋi lo n wuma, u yaꞋan ta̱ ili yu unata. U neke ta̱ mokoshi ma̱ ni ma ili i wono, i ta̱ a̱ kukuwa̱ babu muku.

22 &lt;&lt;Ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱ ra̱ka̱ ka̱ta̱ i tono kaꞋa, adama a na a iɗika i na mi a kubanka ɗa̱ va, ka̱ta̱ i iwan ɗa̱ ba. 23 Ka̱ta̱ i yaꞋan ida̱shi uteku tsu uma a na mi o kuloko a̱ ubuta̱ u na yi a kubana va ba. Adama a na ele va a yaꞋansa ta̱ ili i nampa ya ra̱ka̱, i ɗaɗa i zuwai ɗa n iwain le. 24 Ama mpa n dana ɗa̱ ta̱ &lt;Yi ta̱ a kisa iɗika i le, mi ta̱ e kuneke ɗa̱ i ɗa yo okpo i ka̱ci ka̱ ɗa̱, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱ ka̱u.&gt; Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na u zagbai ɗa̱ kau a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika. 25 Mayun ɗa i yeve kupece nnama n ciɗa koɓolo n aza a unata, nnu n ciɗa kpamu koɓolo n aza a unata. Ka̱ta̱ yi ilukpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutakuma nnama mu unata ko nnu, ko ili yu unata i na yi kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, i na mu utuka̱i ɗe kau ba. 26 Yi ta̱ a̱ kokpo ciɗa wa̱ va̱, adama a na mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ ciɗa, ɗa n zagbai ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan yo okpo uma a̱ va̱.

27 &lt;&lt;Ɗa baci vali ko vuka vi a kuyaꞋan tsuboci nu nkunu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, i ta̱ a̱ kuna yi. A̱ɗa̱ ɗa ya kuvara yi n atali, mpasa mu ukpa̱ n ni mi ta̱ o kokpo a kaci ka̱ ni.&gt;&gt;

21

Wila̱ adama a anan Ganu

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n anan ganu, olobo a Haruna, ka̱ta̱ vu dana le ka̱ta̱ ganu u uka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ adama a kusaꞋwa vuma vi ni vi yoku vu na vu kuwa̱i ba, 2 sai ka̱kpisa̱ ka na ki vuza gbagu ni, a̱na̱ku ko esheku a̱ ni, kolobo ko mekere ma̱ ni, ko vuza ni, 3 ko taku ni vu na ka̱ta̱ u yevei vali ba, ɗa kpamu katsura ka̱ ni ki wa̱ ni adama a na ka̱ta̱ wi n vali ba. 4 Ka̱ta̱ wi ilukpa̱ ka̱ci ka̱ ni n vuma vu na wi vuza ni adama a kumaci ku yolo ku na ku ɓolongi le ba. 5 Ka̱ta̱ anan ganu a puna a̱nji a aci e le, ko a lapula iga̱Ꞌin yi ntsa̱ka̱ n le, ko a ɗana ikyamba i le ba. 6 Mayun ɗa o okpo ciɗa u Ka̱shila̱ ke le, kpamu ka̱ta̱ a̱ la̱nga̱sa̱ kula ku Ka̱shila̱ ku le ba. Adama a na ele ɗa e ci neke Vuzavaguɗu kuneꞋe ku na a kuyaꞋan n akina, ilikulya i Ka̱shile ke le. 7 Ka̱ta̱ a zuwa a̱ma̱ci a na a̱ la̱nga̱shi ka̱ci ke le n tsugbani ba, ko kpamu a̱ ɗa̱nga̱i a̱ ubuta̱ u na ishi o yolo ba, adama a na anan ganu i ta̱ ciɗa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ke le. 8 Ɗikai le aza ciɗa, adama a na a tsu lyuka ta̱ ilikulya u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ɗikai le uma a ciɗa, adama a na mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ ciɗa. Mpa ɗa vuza na u yaꞋin ɗa̱ ciɗa, vuza na u lyukai ɗa̱ ɗa u zagbai ɗa̱ kau, ci ili i ciɗa. 9 Ɗa baci mekere ma ganu ma la̱nga̱shi ka̱ci ka̱ ni ɗa wo okpoi kashakanlai, u neke ta̱ dada vi ni wono, I ta̱ o kusongu yi a kina.

10 &lt;&lt;Ganu gbayin, a̱yi na wi kelime n anan ganu a na a buwai, ali ɗa a sukumakai ni maniꞋin me kerengu a kaci, ɗa kpamu u ciya̱i utsura u kuꞋuka motogu ma tsuganu. Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ ka̱nji ka̱ ni babu uza̱ɗukpi ba, ko kpamu u kara motogu ma̱ ni adama a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱ ba. 11 Ka̱ta̱ u uwa ubuta̱ u na ka̱kpisa̱ ki ba. Ka̱ta̱ u uka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ ba, ko esheku a̱ ni ko a̱na̱ku a ɗa baci a̱ kuwa̱i. 12 Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ A̱Ꞌisa̱ a̱ Ka̱shile u bana u la̱nga̱sa̱ ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u ka̱kpisa̱ ba, a̱yi wi ta̱ ciɗa adama a maniꞋin me kerengu ma̱ Ka̱shile ka̱ ni, ma na a sukumakai ni a kaci. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 13 Vuka vu na ganu u kuzuwa, wo okpo mekere ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba. 14 Ka̱ta̱ u zuwa vuka vu na vali ni vu kuwa̱i ba, ko vuka vu na vu ɗa̱nga̱i o yolo, ko kpamu vuka vu na vu na̱mgba̱i n tsugbani ba. Ama mekere ma na me yevei vali ba, punu a kumaci ku ni ta na, 15 adama a na ka̱ta̱ u la̱nga̱sa̱ ntsukaya n ni a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku ni ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu, vuza na u yaꞋin ni ciɗa.&gt;&gt;

16 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, 17 &lt;&lt;Dana Haruna adama a ntsukaya n na n kuta̱wa̱, ka̱ta̱ vuza vu usa̱n u yawa ɗevu ka̱ta̱ u neke ilikulya u Ka̱shile ka̱ ni ba. 18 Babu vuza vu usa̱n vu na u kuyawa ɗevu n alyuka ka̱ta̱ u lyuka, ko ka̱yimba̱, ko ma̱kutu, ko vuza vu nsa̱ga̱ɗu ko ma̱kutsuma̱. 19 Babu vuza vu kune upinda̱ri ko kukiye feu, 20 ko vuza vu kokondo, ko megejere kute, ko vuza vu mɓa̱la̱ n a̱shi, ko vuza na wi n iciri, ko n kajakata, ko vuza na a̱ uta̱ka̱i arawa. 21 Babu kumaci ka aza a Haruna ganu ku na u kuyaꞋan n usa̱n u yawa ɗevu ali u neke kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. Adama a na wi ta̱ n usa̱n, ka̱ta̱ u yawa ɗevu u neke ilikulya u Ka̱shile ka̱ ni ba. 22 Wi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa ilikulya i na i laꞋi n ciɗa i Ka̱shile ka̱ ni, koɓolo n kuneꞋe ku ciɗa ka feu, 23 ko n nannai dem, adama a̱ usa̱n u na wi n u ɗa, ka̱ta̱ u yawa ɗevu n kakashi ku ubuta̱ u ciɗa, ko katalikalyuka ba, adama a na ka̱ta̱ wi ilukpa̱ ubuta̱ u ciɗa u va̱ ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu vuza na u bonokoi le ciɗa.&gt;&gt;

24 Ɗa ta na Musa u danai Haruna n olobo ni koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱.

22

KuneꞋe ku na ki ciɗa

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Dana Haruna m muku mo olobo n ni e reme kuneꞋe ku na aza a Isaraila e nekei mu va n ekiye e re, adama a na ta lo a̱ kula̱nga̱sa̱ kula ku ciɗa ku va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 3 Dana le, ili i na i ɗikai gogo na ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱, ɗa baci yaba dem a kumaci ku ɗa̱ wi n unata ɗa kpamu u yawai ɗevu n alyuka a ciɗa a na uma a Isaraila i e kuneke Vuzavaguɗu, vuma nanlo wo kudoku kuyawa ɗevu nu mpa ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 4 Ɗa baci vuza a kumaci ku Haruna wi n ila̱ga̱jishi i gbani-gbani ko mali ma tsali, wi a kulyaꞋa ilikulya i ciɗa ba, sai ayin a na wo okpoi ciɗa. U saꞋwa baci ili i na i kuwa̱i, ko ugapu u loloi ni, wi ta̱ feu o kokpo n unata. 5 Ko ɗa baci u saꞋwai ili i wuma i na i tsu rono a̱tsuma̱ a iɗika i na yi n unata, ko vuza yoku na wi n unata, ko we ne u ɗa baci, 6 vuza na baci u saꞋwai ili tsu nanlo dem, wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. Wa kulyaꞋa kuneꞋe ku ciɗa ba, sai ayin a na u sumba̱i m mini. 7 Ama kanna ka̱ yikpa̱ baci, wi ta̱ o kubono ciɗa, a ayin a nanlo a ɗa u kufuɗa wa lyaꞋa kuneꞋe ku ciɗa ka, adama a na ilikulyaꞋa i ni i ɗa. 8 Ka̱ta̱ u takuma agifa ba, ko kpamu ili i na toku manama wu unai ba. Nannai wi ta̱ a kuzuwa yi wo okpo n unata. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 9 Mayun ɗa anan ganu o tono wila̱ u va̱, adama a na ta lo a yaꞋan unushi ka̱ta̱ a̱ kuwa̱ a na a iwain kutono wila̱ u va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu vuza na u bonokoi ɗa̱ ciɗa.

10 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza gbani na wi ganu ba u lyaꞋa kuneꞋe ku ciɗa ba, ka̱ta̱ feu komoci ko vuza vu zamalinga vi ni feu a lyaꞋa ba. 11 Ama ɗa baci ganu u tsulai kagbashi n ikebe i ni, kagbashi ka ki ta̱ a kufuɗa ka lyaꞋa, n yaba dem vu na a matsai a kpaꞋa ku ni wi ta̱ a ku fuɗa ku lyaꞋa. 12 Ɗa baci mekere ma ganu mo oloi vuza gbani na wi ganu ba, wi a kulyaꞋa ilikulyaꞋa i ciɗa ba. 13 Ama ɗa baci mekere ma ganu mo okpoi kagapa, ko wu uta̱i a kpaꞋa ku yolo, ka̱ta̱ kpamu u matsa maku ba, ɗa u bonoi u da̱sa̱ngi a kpaꞋa ku dada ni, uteku tsu na wi ishi mekere ɗe, wi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa ilikulyaꞋa i ciɗa. Ama vuza gbani na wi ganu ba, ka̱ta̱ u lyaꞋa ba. 14 Ɗa baci vuza na wi ganu ba u lyaꞋi kuneꞋe ku ciɗa babu u yeve, mayun ɗa u bono u tsupa ganu derere i na u lyaꞋi va, koɓolo n ugana u na u yawai i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tawun. 15 Ka̱ta̱ anan ganu a̱ la̱nga̱sa̱ kuneꞋe ku ciɗa ku na uma a Isaraila a̱ tsu tuka̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ba, 16 kuka̱sukpa̱ le a lyaꞋa ilikulya ya, nannai va wi ta̱ a kuzuwa le o ronoko ka̱ci ke le unushi u na a takacika le. Mpa ɗa Vuzavaguɗu, Mpa vu na m bonokoi le ciɗa.&gt;&gt;

Nnama n na n gaꞋin a yaꞋanka alyuka.

17 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, 18 &lt;&lt;Dana Haruna n olobo a̱ ni koɓolo n uma a Isaraila ra̱ka̱ kadanshi ka nampa. Ɗa baci vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ko vuza vi Isaraila ko komoci ka na ki punu ida̱shi, ke nekei kuneꞋe adama e kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu, ko adama a na u shatangu akucina ko kuneꞋe ku ucikali, 19 mayun ɗa u neke kobomburon ko ka̱giri ko ma̱ga̱ji, ma babu uꞋiwin u Ka̱shile, adama a na kuneꞋe ku ni ku ciya̱ wishi adama a̱ ni. 20 Ka̱ta̱ i tuka̱ n ili yu usa̱n ba, adama a na Vuzavaguɗu wa kisa a ɗa adama a̱ ɗa̱ ba. 21 Ɗa baci vuza u tuka̱i n ili i kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu a ushiga adama a na u shatangu akucina ko kuneꞋe ku ucikali, mayun ɗa vi neke ili i na yi babu uꞋiwin u Ka̱shile adama a na ku ɗa kuciya̱ wishi. 22 Ka̱ta̱ i neke Vuzavaguɗu manama ma na ma̱ yimba̱na̱i ba, ko ma na mo koɗoi, ko ma na ma uwakai muna, ko ma na mi n kuntsu a ikyamba, ko ila̱nishi, ko a̱ra̱ga̱ji ba, ka̱ta̱ i kiyangu ili i nampa a katalikalyuka uteku tsu kuneꞋe ka akina u Vuzavaguɗu ba. 23 Yi ta̱ a kufuɗa kuneke kobomburon ko ka̱giri ka na kune ku na̱mgba̱i tsu kuneꞋe ku ucikali, ama a kisa a ɗa adama e kuneꞋe ku kushatangu akucina ba. 24 Ka̱ta̱ i neke Vuzavaguɗu manama ma na o ɓosoi arawa ba, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i nampa a iɗika i ɗa̱ ba, 25 ka̱ta̱ kpamu yi isa icuꞋu yi nnama n nampa e ekiye omoci ka̱ta̱ i yaꞋanka alyuka u Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba. icuꞋu yi nnama i nanlo, a kisa n ɗa adama a̱ ɗa̱ ba.&gt;&gt;

26 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa kpamu, 27 &lt;&lt;A matsa baci medendem, ko maku mo mokyon, ko maku ma maraɗika, mayun ɗa a̱ ka̱sukpa̱ yi n a̱na̱ku a̱ ni ali ayin e cindere, ama ili i na i ɗikai a kanna ka̱ kunla̱i, alyuka a na a yaꞋin n ili i nanlo ya dem yo okpo ta̱ kuneꞋe ku singai ka akina u Vuzavaguɗu. 28 Ka̱ta̱ i kiɗa ka̱na̱ku m maku ma̱ ni a kanna ke te ba. 29 Vi baci a kulyuka kuneꞋe ku ucikpi u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vi yaꞋan a ɗa mayin uteku tsu na a ɗa a̱ kuciya̱ wishi adama nu. 30 A kanna ka nanlo ka ɗaɗa a kutakuma inyama ya ra̱ka̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ kagimi ali kayin washi ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

31 &lt;&lt;Mayun ɗa i ka̱na̱ wila̱ u va̱ n ka̱ɗu ke te, ka̱ta̱ i tono u ɗa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 32 Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ kula ku ciɗa ku va̱ ba, nannai ɗa aza a Isaraila e kuyeve mu a na mi ciɗa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu na u bonokoi ɗa̱ ciɗa, 33 vuza na kpamu wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar adama a na mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

23

Wila̱ u kutono ka̱ɗiva̱

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, na ɗa ka̱ɗiva̱ ku uzagbi ka̱ va̱, ka̱ɗiva̱ ku uzagbi ka Vuzavaguɗu, ka na i kuɗika ko okpo kanna ka gbayin, adama o oɓolo a ciɗa.

Kanna ka Ashibi

3 &lt;&lt;Yi ta̱ n ayin a̱ ta̱li a na ya kuyaꞋan ulinga, ama kanna ke cindere kanna ka Ashibi kaꞋa ka kuvuka mayin, kanna ka ciɗa ka na i kuyaꞋan oɓolo. Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga ba, a̱ ubuta̱ u na baci de dem yi, kanna ka Ashibi ka Vuzavaguɗu kaꞋa.*

Ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai

(Mkc 28:16-25)

4 &lt;&lt;Nava ele ɗa ka̱ɗiva̱ kakau ka na Vuzavaguɗu u zagbai, ka̱ɗiva̱ ka ciɗa ka na ya kusala a ayin a na a zuwai a yaꞋansa kaꞋa. 5 A kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u iyain n kulivi, ɗaɗa kanna ka na a̱ kugita̱ ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu. 6 Ka̱ta̱ a kanna ke gendu ko wotoi ka, ka ɗaɗa kanna ka na a̱ kugita̱ Ka̱ɗiva̱ ko Boroji vu babu yisiti. Ka̱ɗiva̱ ka nampa ka Vuzavaguɗu ki ta̱ a kuyaꞋan ali ayin e cindere, ka̱ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo boroji vu na i kutakuma dem vi yaꞋan babu yisiti. 7 A kanna ka iyain ka̱ ka̱ɗiva̱ ka, uma ra̱ka̱ a yaꞋan oɓolo a ciɗa, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ ulinga u na a kiwanai kuyaꞋansa. 8 Ama i neke kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu ali ayin e cindere. Ka̱ta̱ a kanna ke cindere i yaꞋan oɓolo a ciɗa, i yaꞋan ulinga u na i kiwanai ba.&gt;&gt;

Ka̱ɗiva̱ ka avaꞋinka

9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 10 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila, ka̱ta̱ vu dana le, ayin a na baci i uwai a iɗika i na mi a kuciga me neke ɗa̱, ɗa i kyaꞋi ili ya ashina, ka̱ta̱ i tuka̱ ganu m makatalu ma na i gita̱i kushiya va. 11 Ashibi a laza baci a kanna ke ire, ganu u ɗengusa̱ makatalu ma zuva a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu adama a na ma̱ ciya̱ wishi adama a̱ ɗa̱. 12 A kanna ka na i ɗengusa̱i makatalu ma, yi ta̱ a kulyuka ka̱giri ka̱ ka̱ya̱ ke te ka na ki babu uꞋiwin u Ka̱shile tsa alyuka o kusongu u Vuzavaguɗu, 13 koɓolo n kuneꞋe ki ishina i ifa vi re vi kiya ku singai ku na a satarai m maniꞋin ma zaitu, alyuka a ɗa a na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu, ili i ma̱gula̱ni i singai a kubana u Vuzavaguɗu. I ta̱ kpamu e kuneke alyuka a ili i kusoꞋo a̱ ma̱diki me te ma̱ ma̱kya̱n. 14 Ka̱ta̱ i takuma boroji vu na a yaꞋin n ishina i savu, ko yu uzungi ba, sai a kanna ka na i tuka̱i biꞋi n kuneꞋe ku ɗa̱ ku nampa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Na va wila̱ u ɗa u na u kukotso ba ali a kubana wu ntsukaya n ɗa̱, ko te ɗai yi ida̱shi.

Ka̱ɗiva̱ ka vikyaꞋa

(Mkc 28:26-31)

15 &lt;&lt;Ana kanna ka Ashibi ka kuvuka ka lazai, a kanna ke ire ka na vu tuka̱i m makatalu ma na a̱ ɗengusa̱i adama e kuneꞋe, i ta̱ kukece kuden ku cindere derere. 16 I kece ayin amangerenkupa, a kanna ke ire ka Ashibi e cindere, i neke Vuzavaguɗu kuneꞋe ki ishina i savu kpamu. 17 Ko te ɗai yi o kuyongo i tuka̱ n a̱kutsu ere o boroji adama a na e neke Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku singai ku kuɗa̱ngusa̱. Ka̱kutsu ko boroji dem yi ta̱ a kuyaꞋan kaꞋa n kiya ku singai ku ifa vi re usatari n yisiti, ka̱ta̱ a yaꞋanka alyuka a ili i na i vaꞋinkai u Vuzavaguɗu. 18 Koɓolo m boroji va, i neke a̱giri e cindere yaba dem u yawa ka̱ya̱ ke te, ka̱ta̱ kpamu ka yaꞋan babu uꞋiwin u Ka̱shile, n kobomburon ushan u kenu ke te n a̱giri ere. A yaꞋanka a ɗa kuneꞋen ku kusongu u Vuzavaguɗu, koɓolo n kuneꞋen ki ishina, n ki ili i kusoꞋo, m ma̱gula̱ni ma singai u Vuzavaguɗu. 19 Ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ku ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, koɓolo n a̱giri e re a na a yawai ka̱ya̱ kete-kete tsu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. 20 Ka̱ta̱ ganu u ɗengusa̱ a̱giri ere a tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu koɓolo m boroji vi ili i na i gita̱i kugeꞋwe va. KuneꞋe ku ɗa ku ciɗa ku ganu a kubana u Vuzavaguɗu. 21 A kanna ka nanlo ka ka̱ta̱ i sala koɓolo ka ciɗa ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan ulinga u na i kiwanai ba. Na va wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ ali nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱, n ubuta̱ dem u na i da̱sa̱ngi.

22 &lt;&lt;A ayin a na baci i kyaꞋi ili ya ashina i ɗa̱, ka̱ta̱ i kyaꞋa ali a kubana iga̱Ꞌin ya ashina a̱ ɗa̱ ko i ɗaya ba. Ka̱sukpa̱ka̱i aza a unambi n omoci. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

Ka̱ɗiva̱ ka̱ kulika̱ ishiyaun

(Mkc 29:1-6)

23 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, 24 &lt;&lt;Dana uma a Isaraila a kanna ka iyain ko wotoi u cindere, yi ta̱ a kuvuka, ɗa baci i panai a̱ lika̱i ishari, ka̱ta̱ i yaꞋan oɓolo a ciɗa i neke kuneꞋe a katalikalyuka. 25 Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga uteku tsu na i kiwanai ba, ama i neke kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

Kanna ka kutakpa unushi

(Mkc 29:7-11)

26 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 27 &lt;&lt;A kanna ka kupa ko wotoi u cindere wa ki ta̱ o kokpo kanna ka kutakpa unushi, ki ta̱ o kokpo ɗa̱ kanna ko oɓolo ka singai. Yi ta̱ a kuyaꞋan kakuli ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ku na o kusongu n akina a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 28 Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga a kanna ka nanlo ka ba, adama a na kanna ka kanna ka kutakpa unushi kaꞋa, kanna ka na a kutakpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 29 Vuza na baci dem u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan kakuli a kanna ka nanlo ka, i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni. 30 Mi ta̱ a kuna vuza na de dem u yaꞋin ulinga a kanna ka nanlo. 31 Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga ba ko kenu. Na va wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ u gbayin u na i kutono ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱ kelime, ko te ɗai baci i da̱sa̱ngi dem. 32 Kanna ka Ashibi kaꞋa ka kuvuka ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan kakuli. I gita̱ngu n kulivi ka kanna ka̱ kuci ko wotoi ka, ali a kubana a̱ kulivi ku yoku.&gt;&gt;

Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile

(Mkc 29:12-40)

33 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa kpamu, 34 &lt;&lt;Dana uma a Isaraila, A kanna ke gendu ko wotoi u cindere ɗaɗa a̱ kugita̱ Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, i ta̱ a kuyaꞋan kaꞋa ali ayin e cindere. 35 A kanna ka iyain, ɗaɗa i kuyaꞋan oɓolo a ciɗa. Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga u na i kiwanai kuyaꞋan ba. 36 Ali ayin e cindere a̱ɗa̱ e kuneke kuneꞋe ku na a kuyaꞋan n akina u Vuzavaguɗu. A kanna ka̱ kunla̱i yi ta̱ a kuyaꞋan oɓolo a ciɗa, ka̱ta̱ i yaꞋan kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu. Na va wi ta̱ o kokpo oɓolo a singai a na i kuyaꞋan kucikpa, yi a kuyaꞋan ulinga u ɗa̱ u na i kiwanai ba.

37 &lt;&lt;Na va ele ɗa ka̱ɗiva̱ kakau ka Vuzavaguɗu ka na u zagbai kokpo ka̱ɗiva̱ ka ciɗa ka̱ kutusa̱ka̱ n kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ki ishina, koɓolo kpamu n alyuka n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ku na ku gaꞋin a yaꞋan a kanna dem. 38 KuneꞋe ku nampa ili i ɗa i na o doki punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱ɗiva̱ kakau ka kanna ka Ashibi. Koɓolo kpamu n kuneꞋe ku ɗa̱ n i na dem i yaꞋin uzuwakpani, koɓolo n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ku na i kuneke Vuzavaguɗu.

39 &lt;&lt;Ili i na i gita̱i a kanna ke gendu ko wotoi u cindere wana ɗai i kotso kuɓolongu ili ya ashina i ɗa̱, yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka adama a Vuzavaguɗu ali ayin e cindere. Kanna ka iyain kanna ka Ashibi ka kuvuka kaꞋa, a kanna ka̱ kunla̱i ka̱ ka̱ɗiva̱ ka, kanna ka kuvuka kaꞋa. 40 A kanna ka iyain i taɓa umaci wu nɗanga n singai, koɓolo n ekeme a maɗanga ma mashuwa, koɓolo kpamu n acaka a nɗanga a na i n a̱vuku n a̱bunda̱i, n acaka a nɗanga n na mi a̱ ka̱kina̱ ke kuyene, ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ali ayin e cindere. 41 I yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa u Vuzavaguɗu ali ayin e cindere a̱ ka̱ya̱ dem. Na va wi ta̱ o kokpo wila̱ u na u kukotso ba ali sai ntsukaya n na n kuta̱wa̱ kelime, i yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa o wotoi u cindere. 42 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a̱ ka̱ɗiva̱ ka nanlo, ele na i muku mi Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a̱ nva̱li. 43 Na wi ta̱ a kuzuwa ntsukaya ma aza a Isaraila n na n kuta̱wa̱ dem n ciɓa, a na mpa ɗa n zuwai ikaya i le i yongoi a̱ nva̱li, a ayin a na mu uta̱ka̱i le a iɗika i Masar. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

44 Ɗa Musa u salakai aza a Isaraila ka̱ɗiva̱ kakau ka na Vuzavaguɗu u zuwai.

24

Kula̱na̱ ku nkuni

(Kut 27:20-21)

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Dana uma a Isaraila a̱ tuka̱ wu m maniꞋin ma singai ma zaitu ma na a lapulai adama a̱ nkuni mu ubuta̱ u Ma̱va̱li ma ciɗa, ciya̱ a tasuku n ɗa ka̱ta̱ n lyaꞋa kelime n kuka̱na̱. 3 N kulivi lakam Haruna u kuyongo ta̱ a kutasuku nkuni ma a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ali a kubana kayin washi, e kelime ko mololo ma asuvu ma na ma kpadai Akpati vu Uzuwakpani va, ma na mi a̱ ubuta̱ u na u LaꞋi n Ciɗa. Na va wila̱ u ɗa u na u kukotso ba, ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱. 4 Makyan dem u yongo a̱ kula̱na̱ nkuni n na mi ukiyangi a kashamkpatsu ka azanariya a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

5 &lt;&lt;Ɗika kiya ku singai, ka̱ta̱ vu yaꞋan a̱kutsu o boroji kupa n ere, ka̱kutsu dem ki ta̱ a kuɗika kiya ku na a̱bunda̱i a̱ ni a yawai ifa vi re. 6 Ka̱ta̱ vu gere le adaru e re, a̱kutsu a̱ ta̱li a̱ ta̱li a gaɗi vu kirukpa ku na a yaꞋin n azanariya, a zuwa e kelime ka Vuzavaguɗu. 7 A kadaru dem vu zuwa ili i ma̱gula̱ni i singai i na i kokpo ili i kuciɓasa a una̱ u boroji va tsu kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu. 8 Boroji vu nampa ganu wi ta̱ a̱ kutuka̱ n vu ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a kanna ka Ashibi dem, adama a uma a Isaraila, ɗaɗa u kokpo wila̱ u na u kukotso ba. 9 Vu ɗa vi ta̱ o kokpo vu Haruna n olobo a̱ ni, i ta̱ a kutakuma vu ɗa a̱ ubuta̱ u ciɗa, adama a na ugboku u nanlo u ɗaɗa u laꞋi n ciɗa wu upecu u le u ayin dem. KuneꞋe ku ɗa feu ku na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu.*&gt;&gt;

Atakaci adama a kadanshi ki ishikushi

10 Kanna ke te, vuma vi yoku vu na a̱na̱ku a̱ ni vuza va aza a Isaraila, esheku tamkpamu vuza va aza a Masar, u banai wa aza a Isaraila ɗa vishili vu ɗa̱nga̱i n a̱yi n aza a Isaraila a̱ ka̱tsura̱ ka ɗe. 11 Ɗa kolobo ka vuka va aza a Isaraila ka yaꞋin kadanshi ki ishikushi u Kula ku Vuzavaguɗu, ɗa a̱ tuka̱i n a̱yi a̱ ubuta̱ u Musa. Kula ka̱ a̱na̱ku ku ɗaɗa Shilomitu, mekere ma Dibiri a umaci u Dan. 12 Ɗa a gbagurai ni a kuvana ili i na Vuzavaguɗu u kudana le a yaꞋan adama a̱ ni.

13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 14 &lt;&lt;Ɗikai vuma na u yaꞋin kadanshi ki ishikushi ka i banka oyonto. Ka̱ta̱ aza a na a panakai ni a kuyaꞋan ishikushi ya a kiyangu ekiye e le a kaci ka̱ ni adama a na pana ta̱ unushi u na u yaꞋin, yeve koɓolo ka uma ka ra̱ka̱ a vara yi n atali. 15 Dana uma a Isaraila, vuza na baci u yaꞋin kadanshi ki ishikushi a kubana u Ka̱shile ka̱ ni, i ta̱ a kutakacika yi adama a̱ unushi u ni. 16 Vuza na baci kpamu u yaꞋin kadanshi ki ishikushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, mayun ɗa a una yi. Uma ra̱ka̱ a vara yi n atali. Ko komoci, ko vuza likuci, u yaꞋan baci de kadanshi ki ishikushi u kula ku Vuzavaguɗu i ta̱ a kuna yi.

17 &lt;&lt;Vuza na kpamu wu unai vuma, a̱yi feu i ta̱ a kuna yi. 18 Vuza na kpamu dem wu unai ilikuzuwa i vuza, wi ta̱ o kubonoko n ilikuzuwa i yoku i wuma. 19 Ɗa baci vuza u ukai toku m muna, ili i na u yaꞋin va a̱yi feu a yaꞋanka yi nannai, 20 ukoɗi a tsupa n ukoɗi, ka̱shi feu a tsupa n ka̱shi, kanga a tsupa n kanga. Uteku u na u ukai toku muna, a̱yi feu ta a ku uka yi nannai. 21 Vuza na kpamu dem wu unai ilikuzuwa i vuza, wi ta̱ o kubonoko n ilikuzuwa i yoku. Ama vuza na baci wu unai toku a̱yi feu i ta̱ a kuna yi. 22 Wila̱ u te u ɗa u kuka̱na̱ omoci n aza a̱ likuci dem, adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa.&gt;&gt; 23 Ana Musa u kotsoi kuyaꞋan kadanshi n uma a Isaraila, ɗa a ɗikai vuza na u yaꞋin kadanshi ki ishikushi ka a̱ ka̱ra̱ka̱i oyonto, ɗa a varai ni n atali ali u kuwa̱i. Aza a Isaraila a yaꞋin derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

25

Ka̱ya̱ ka kuvuka

(Wil 15:1-11)

1 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa a Kusan ku Sinai, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila, ka̱ta̱ vu dana le, a ayin a na baci i uwai a iɗika i na mi e kuneke ɗa̱ va, mayun i ka̱sukpa̱ iɗika ya yu uvuka a̱ ka̱ya̱ ke cindere dem, adama a na e neke Vuzavaguɗu tsugbayin. 3 A̱ya̱ a̱ ta̱li a̱ɗa̱ a kucimba ashina a̱ ɗa̱, a̱ya̱ a̱ ta̱li punu feu a̱ɗa̱ a kulapula ashina a nɗanga mi itacishi n ɗa̱, ka̱ta̱ i kyaꞋa a ɗa. 4 Ama a̱ ka̱ya̱ ke cindere, i ka̱sukpa̱ iɗika ya yu uvuka, adama a na i neke mu tsugbayin mpa Vuzavaguɗu vu ɗa̱. Ka̱ta̱ i cimba ashina a̱ ɗa̱ ko kpamu i lapula ashina a nɗanga mi itacishi a̱ ɗa̱ ba. 5 Ka̱ta̱ i kyaꞋa uta̱ci ko kpamu i taꞋa mambulu a nɗanga n na i kpa̱ɗa̱i kulapula ba, adama a na ka̱ya̱ ka na iɗika i kuvuka mayun ka ɗaɗa. 6 I na de dem iɗika ya i matsai a̱ ka̱ya̱ ka kuvuka ka Ashibi, i kokpo ta̱ ilikulya i nu, n agbashi a̱ nu a̱ma̱ci n ali, koɓolo n aza a zamalinga, n omoci a na i punu ida̱shi n avu, 7 koɓolo n ilikuzuwa i nu, nu nnama n kakamba dem. Ili i na baci de dem iɗika ya i matsai i ɗa yi ta̱ a kuyaꞋan kulyaꞋa.

Ka̱ya̱ ku uba̱ruwi.

8 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u danai, yi ta̱ e kukece a̱ya̱ a kuvuka e cindere, o kudokusu kucindere ali kucindere, ɗaɗa a̱ya̱ amangere n kuci derere. 9 A kanna ka kupa, ko wotoi u cindere, kanna ka kucinukpa n unushi kaꞋa, yi ta̱ a̱ kulika̱ kavana ka̱u ko te ɗai punu a iɗika ya. 10 I ɗika ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka nampa kokpo ka ciɗa. Ka̱ta̱ i sala uba̱ruwi a iɗika ya dem n aza a na i punu ida̱shi feu. Wi ta̱ o kokpo ka̱ya̱ ka̱ ma̱za̱nga̱ wa̱ ɗa̱ dem. Yaba dem wi ta̱ o kubono a iɗika i na yi i ka̱ci ka̱ ni yi ikaya i ni, n ubuta̱ u kumaci u ni. 11 Ka̱ya̱ ka nampa ki ta̱ o kokpo ɗa̱ ka̱ya̱ ku uciyi uba̱ruwi wa̱ ɗa̱. A̱ ka̱ya̱ ka nampa ka ka̱ta̱ i yaꞋan vica̱Ꞌa̱, ko i kyaꞋa kpamu uta̱ci ba, ko kpamu i ɓolongu mambulu a nɗanga n na i kpa̱ɗa̱i kulapula ba. 12 Adama a na ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ka̱ ɗa̱ kaꞋa, yi ta̱ a kuciɓa n kaꞋa mayin. Ama yi ta̱ a kulya uta̱ci a na ashina a̱ ɗa̱ a matsai koci.

13 &lt;&lt;A ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ka nampa, yaba dem u bono a iɗika i ni. 14 Ɗa baci vuza u tsulai, ko kpamu u denkei vuza ni vuza va aza a Isaraila ubuta̱, ka̱ta̱ a lyaꞋanai ba. 15 Ɗa baci vuza wa kutsula ubuta̱ u vuza na i ida̱shi ɗeɗevu, vu zuka n ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ ka na va kuyaꞋanka ulinga n iɗika ya kafu ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ka ko bono. 16 Ɗa baci a̱ya̱ a na a buwai kafu ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ko bono i gbayin ba, i ta̱ e kujebe ikebe ya, adama a na i ta̱ e kudenke wu derere n a̱ya̱ a na va kuyaꞋan ulinga punu va. 17 Ka̱ta̱ i lyaꞋanai ba, ama panai wovon u Ka̱shile ka̱ ɗa̱, adama a na Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

18 &lt;&lt;Ɗa baci i tonoi kadanshi ka̱ va̱ m wila̱ u va̱, yi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱ a iɗika ya. 19 Ka̱ta̱ iɗika i matsa ka̱u, yi ta̱ a kulyaꞋa i cuwa̱ mayin, ka̱ta̱ i da̱sa̱ngi m ma̱ta̱na̱. 20 Ama yi ta̱ a kufuɗa kece, &lt;Yiɗa̱i tsa kulyaꞋa a̱ ka̱ya̱ ke cindere ka kuvuka, ci cimba baci ba ɗa kpamu ci kyaꞋi ba?&gt; 21 Mpa mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ka̱ya̱ ka̱ ta̱li, tsu na iɗika ya i kumatsa ka̱u ka̱ta̱ i lyaꞋatangu ɗa̱ ali a̱ya̱ a tatsu. 22 A ayin a na baci i cimbai a̱ ka̱ya̱ ka̱ kunla̱i ka, yi ta̱ o kuyongo a kulyaꞋa i ɗa ali sai ayin a na i savu i ka̱ya̱ ka̱ kuci i yawai.

23 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i denge iɗika ya ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba, adama a na iɗika ya i va̱ i ɗa. A̱ɗa̱ kpamu omoci a ɗa yi wa̱ va̱, aza a na i ida̱shi a kucimbasa ubuta̱ wa. 24 Iɗika i na de dem i ka̱na̱i yo okpoi i ɗa̱, yi baci e kudenge i ɗa ye ece aza a̱ ubuta̱ a ko i ta̱ a̱ kushiba̱ i ɗa.

25 &lt;&lt;Ɗa baci vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ wo okpoi n unambi, ali ɗa u pecei iɗika i ni ɗa u dengei, to vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni u tsulasaka i na u dengei va. 26 Ɗa baci vuza na u dengei iɗika ya wi babu vuza ni vu na u kushiba̱ iɗika ya, ama ɗa u ta̱wa̱i u ciya̱i utsura u na wa kufuɗa wa̱ shiba̱ iɗika ya n ka̱ci ka̱ ni, 27 sai u kece ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ a na a yaꞋin, ka̱ta̱ u bonoko n kagimi ki ikebe ka na ka buwai u vuza na u denkei ubuta̱ wa, ka̱ta̱ u bono u ka̱na̱ ubuta̱ u ni. 28 Ama ɗa baci u ciya̱i ikebe i na wa kutsupaka ba, to vuza na u tsulai iɗika ya wi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kucimba iɗika ya, ali sai ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka ku uba̱ruwi ka yawa. A̱ ka̱ya̱ ka nampa ka ɗaɗa o kubonoko vuma va n iɗika i ni.

29 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u dengei kpaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i na yi ukanji m mashilya, wi ta̱ a kufuɗa wa̱ tsulasaka ku ɗa a̱ ka̱ya̱ ku uboni ka na u dengei ku ɗa punu a̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka, wi ta̱ n utsura u tsulasaka ku ɗa̱. 30 Ama ɗa baci ka̱ya̱ ka shanai ali ka pasai babu na u fuɗai u tsulasakai kpaꞋa ka, kpaꞋa ku ukanji m mashilya ka ki ta̱ o kokpo ku vuza n na u tsulai ku ɗa va nu ntsukaya n ni. O kubonoko yi kpaꞋa ka a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka ba. 31 Ama iꞋuwa i wawaꞋa a̱ likuci i kenkeꞋen babu ukanji ni nshilya, na lo okpo ta̱ likuci ya abali. I ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka kpamu i ɗa, ka̱ta̱ o bonoko i ɗa a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uciyi wu uba̱ruwi. 32 Aza e Levi i ta̱ n utsura u na a tsulasaka iꞋuwa i le a̱ likuci i le, a ayin dem. 33 Vuza va aza e Levi vi yoku u denge baci kpaꞋa punu a̱ likuci i nampa ya, ɗa a fuɗai a tsulasakai ku ɗa ba, mayun ɗa o bonoko n ku ɗa a̱ ka̱ya̱ ku uciyi uba̱ruwi, adama a na iꞋuwa i na aza e Levi i n i ɗa i ka̱ci ke le i ɗa a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila. 34 Ama ubuta̱ u kalina u na wi punu a̱ likuci i le ya dem, e kudenge u ɗa ba, adama a na ubuta̱ u le u ɗa u na wi u ka̱ci ke le.

Kuɓa̱nka̱ aza a unambi

35 &lt;&lt;Ɗa baci vuza yoku vu ɗa̱ vuza va aza a Isaraila wi n unambi ali ɗa u kpa̱ɗa̱i kpamu kufuɗa kuɓa̱nka̱ ka̱ci ka̱ ni, ɓa̱nka̱i ni tsu na i kuyaꞋan n komoci ko vuza na u ta̱wa̱i babu kushamgba ka̱u, adama a na u lyaꞋa kelime n kuyongo n a̱ɗa̱. 36 Ka̱ta̱ i la̱nsa̱ kodokpotsu ko ili i na i kuꞋuwa ɗa̱ punu adama a̱ ni ba. Ama panai wovon u Ka̱shile u ɗa̱, adama a na vuza vu likuci i ɗa̱ u lyaꞋa kelime n kuyongo n a̱ɗa̱. 37 Ka̱ta̱ i neke yi okopu e ikebe n kodokpotsu punu ba, ko i denke yi ilikulya n i na i kuꞋuwa ɗa̱ punu ba. 38 Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, ka̱ta̱ n neke ɗa̱ iɗika ya aza a KanaꞋana, ka̱ta̱ kpamu mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

39 &lt;&lt;Ɗa baci vuma te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ ɗa̱ wo okpoi vuza vu unambi, ali ɗa u dengei ka̱ci ka̱ ni wa̱ nu, ka̱ta̱ vu takacika yi u yaꞋan ulinga tsu kagbashi ba. 40 Vi ta̱ a kuɗika yi wo okpo an vuza zamalinga wa̱ nu, ko kpamu vuza na wi ida̱shi n avu makyan kenu. Wi ta̱ a kuyaꞋanka wu ulinga ali a̱ya̱ amangerenkupa ku uciyi wu uba̱ruwi. 41 A ayin a nanlo a̱yi va m muku n ni i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ le, ka̱ta̱ a laza a kubana a̱ ubuta̱ wu umaci u ni, a̱ ubuta̱ u na ikaya i ni i yongoi. 42 Adama a na uma a Isaraila agbashi a̱ va̱ a ɗa, aza a na mu uta̱ka̱i a iɗika i Masar, ka̱ta̱ e denge le tsa agbashi ba. 43 Ka̱ta̱ vu lyaꞋaka yi tsugono tsu na va kutakacika yi ba, ama vu pana wovon u Ka̱shile ka̱ nu. 44 Ɗa baci vu cigai kutsula agbashi ali n a̱ma̱ci, vi ta̱ a kufuɗa kutsula le a̱ likuci kakau i na yi uka̱ra̱Ꞌi u nu dem. 45 Vi ta̱ a kufuɗa kutsula agbashi o omoci a na i ida̱shi n a̱ɗa̱, koɓolo m muku n na ele a matsai a iɗika i nu. I ta̱ o kokpo uma a̱ nu. 46 Vi ta̱ a kufuɗa vu bonoko le okpo uma a̱ ka̱ci ka̱ nu n uma a̱ muku n nu, adama a na okpo ucanuku u muku n nu. I ta̱ o kokpo ɗa̱ agbashi ali sai uteku u wuma u le. Ama uma a̱ ɗa̱ aza a Isaraila, vuza wa kulyaꞋaka toku tsugono tsu na a kutakacikanai ba.

47 &lt;&lt;Ɗa baci komoci ka na ki ida̱shi wa̱ ɗa̱ kokpoi vuza vu uciyi, ɗa toku ɗa̱, vuza va aza a Isaraila wo okpoi vuza vu unambi ali ɗa u dengei ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u komoci ka nanlo, ko ubuta̱ u uma o komoci a, 48 i ta̱ n utsura u ku tsulasaka vuma vi Isaraila va wana ɗai baci u denge ka̱ci ka̱ ni. Kumaci ku ni ku te ki ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka yi. 49 Ko esheku e keꞋen ko vashi vi ni, ko vuza ni yoku vu na i e kefeku ke te, wi ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka yi. A̱yi n ka̱ci ka̱ ni u tsurakpa baci ta na, wi ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka ka̱ci ka̱ ni. 50 A̱yi va n vuza na u tsulai ni va i ta̱ e kukece ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ ka na u tsulakai ni va, ka̱ta̱ a̱yi n vuza na u tsulai ni e kece ka̱bunda̱i ka̱ ka̱ya̱ ka na u dengei ka̱ci ka̱ ni wa̱ ni va ali a kubana a̱ ka̱ya̱ ku uba̱ruwi, ikebe i tsulaga i na a tsulakai ni va yu uta̱ kau n ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ ka. Makyan ma na wi ishi u vuza na u tsulai ni va wo okpo derere n katsupu ka vuza zamalinga. 51 A̱ya̱ a buwa baci n a̱bunda̱i, wi ta̱ a ku tsulasaka ka̱ci ka̱ ni derere n ka̱bunda̱i ki ikebe i na wi isai a ayin a na u dengei ka̱ci ka̱ ni. 52 Ama kenu ɗa baci a̱ya̱ a a buwai kafu ka̱ɗiva̱ ka amangerenkupa ka̱ kuciya̱ uba̱ruwi ka, u kotso u tsupa ikebe i kenu adama a na u tsulasaka ka̱ci ka̱ ni. 53 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a na wi a kuyaꞋanka komoci ka na ka tsulai ni ulinga, u yaꞋanka yi tsu na u ci yaꞋanka vuza vu zamalinga. Ka̱ta̱ ra̱ka̱ vu ɗa̱ i ka̱sukpa̱ u takacika yi n ka gbani-gbani ba. 54 Ama ɗa baci u ciya̱i utsulusuki n uye kakau u nanlo ba, vuma va m muku n ni a ka̱sukpa̱ le a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uba̱ruwi. 55 Adama a na uma a Isaraila agbashi a̱ va̱ a ɗa, ele agbashi a ɗa a na mu utuka̱i a iɗika i Masar. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

26

Una̱singai adama a vuza na u tonoi wila̱

(Wil 7:12-24; 28:1-14)

1 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u danai, ka̱ta̱ i yaꞋanka ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li ko katali ka na i kuyaꞋanka kavasa ba, ko kpamu i sheꞋwe atali adama a na okpo ɗa̱ a̱ma̱li a na i kutono ba, adama a na Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 2 Mayun ɗa i ciɓa n kanna ka Ashibi ka kuvuka ka̱ va̱, ka̱ta̱ kpamu i neke A̱Ꞌisa̱ a̱ va̱ tsugbayin. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

3 &lt;&lt;Ɗa baci i tonoi wila̱ u va̱, ɗa kpamu i ɓa̱na̱i u ɗa, ɗa i yaꞋin ulinga n u ɗa, 4 mi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ n lyushi a ayin a na o yotsoi, iɗika yi ta̱ a kumatsa ili n a̱bunda̱i, nɗanga feu mi ta̱ a kumatsa umaci u le. 5 Ashina a̱ ɗa̱ i ta̱ a kumatsa ili n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ i yongo a vikyaꞋa ali i cina ayin a na i kutaꞋa umaci wu nɗanga u ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu i yongo a kutaꞋa umaci wu nɗanga ali a kubana a ayin a̱ vica̱Ꞌa̱. Yi ta̱ a kulyaꞋa ilikulya i na i cikalai, Ka̱ta̱ i da̱sa̱ngi a iɗika i ɗa̱ m ma̱ta̱na̱. 6 Mi ta̱ e kuneke ɗa̱ ma̱ta̱na̱ a iɗika ya, a̱ɗa̱ yi ta̱ a kuvaku babu wovon wi ili i yoku. Mi ta̱ o kuloko nnama n kakamba n na n kuzuwa ɗa̱ wovon a iɗika ya, kuvon kpamu ka kusaꞋwa likuci i ɗa̱ ba. 7 A̱ɗa̱ yi ta̱ a kuna irala i ɗa̱ n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ u kuvon. 8 A̱ɗa̱ uma a tawun yi ta̱ a kukiyangu uma amangatawun, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ uma amangatawun i kiyangu uma a̱kpa̱n kupa. Ka̱ta̱ yu una irala i ɗa̱ n kotokobi. 9 Mpa mi ta̱ a̱ kinda ɗa̱ n tsuloboi, ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ i matsasaka i yimkpa n ka̱bunda̱i. Ka̱ta̱ Mpa ta na n shatangu uzuwakpani u va̱ n a̱ɗa̱. 10 I kuyongo ta̱ a kulyaꞋa ili i ɓaluꞋu i na i kyaꞋi, ali i la̱nsa̱ ubuta̱ u na i kutakpa ya zuwa adama a na i ciya̱ ubuta̱ u na i kuzuwa i savu ya. 11 Mpa mi ta̱ o kuyongo wa̱ ɗa̱ a̱ Ma̱va̱li ma ciɗa ma̱ va̱, mpa ma kupana unata u ɗa̱ ba. 12 Mpa mi ta̱ a kuwala punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ka̱ta̱ mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ kpamu yo okpo uma a̱ va̱ 13 Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, adama a na ka̱ta̱ i doku yo okpo agbashi a uma a Masar ba. Mpa m gbatya ta̱ kogboli ka tsugbashi e eɗeku a̱ ɗa̱ adama a na yo okpo ba̱ri.

Atakaci adama a aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kutono wila̱

(Wil 28:15-68)

14 &lt;&lt;Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai, ama ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u nampa dem, 15 ɗa i iwain wila̱ u va̱ ɗa i goyoi u ɗa, ali ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono u ɗa, ɗa kpamu i pasai uzuwakpani u va̱, 16 to na ɗa atakaci a na n kuneke ɗa̱. Mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ n wunla̱i u gbani-gbani, mɓa̱la̱ kakau m ma̱vuna̱ ma na ma̱ kula̱nga̱sa̱ ɗa̱ a̱shi, ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuyamba. Gbani ɗa ya kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱, adama a na irala i ɗa̱ i ɗa i kulyaꞋaka ɗa̱ i ɗa. 17 Mpa mi ta̱ a kuzuwa tsurala n a̱ɗa̱ adama a na ka̱ta̱ irala i ɗa̱ i lyaꞋa ɗa̱ n kuvon, irala i ɗa̱ yi ta̱ a kulyaꞋaka ɗa̱ tsugono, ka̱ta̱ i ka̱na̱ ilaɗi babu vuza u saɓa ɗa̱. 18 Ɗa baci ili i nampa ra̱ka̱ i lazai ɗa i kpa̱ɗa̱i kupanaka mu, ka̱ta̱ n doku atakaci a̱ ɗa̱ ali kucindere. 19 Mpa mi ta̱ a kutakpa ugbamukaci u ɗa̱ ka̱ta̱ m kpa̱ɗa̱ kuyoꞋoko ɗa̱ mini, ashina a̱ ɗa̱ a na yi a kucimba kpamu i ta̱ e kuɗekpe ka̱ta̱ iɗika i gbama tsu kakpanlai. 20 Yi ta̱ a kutakacika ka̱ci ka̱ ɗa̱ n ulinga gbani, adama a na ashina a̱ ɗa̱ a kumatsa ili i makara kpamu ba, nɗanga kpamu ma ashina a̱ ɗa̱ n kumatsa imacishi yi nɗanga ba.

21 &lt;&lt;Ɗa baci i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka mu ugbamukaci ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, Mpa mi ta̱ o kudoku ɗa̱ atakaci ali kucindere adama a̱ unushi u ɗa̱. 22 Mpa mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ nu nnama n kakamba m gbani-gbani, aza a na a kuyaꞋan koli ka̱ muku n ɗa̱, ka̱ta̱ a una ilikuzuwa i ɗa̱, ka̱ta̱ e jebe ɗa̱ ka̱bunda̱i ali tsu na a̱ kukpa̱ɗa̱ kene uma a uye wu nwalu u ɗa̱.

23 &lt;&lt;Ɗa baci ali n gogo na i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, ama ɗa i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka mu ugbamukaci, 24 Mpa feu mi ta̱ o kokpo a tsurala n a̱ɗa̱. Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ e kuneke ɗa̱ atakaci a na a laꞋi a cau ali kucindere adama a̱ unushi u ɗa̱. 25 Mi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ n kuvon ku na ka kuyaꞋanka mu katsupu adama a na i iwan ta̱ uzuwakpani u va̱. Ɗa baci i sumai o kubono n ka̱ca̱pa̱ a kuꞋuwa a̱ likuci i gbayin i ɗa̱ adama a na i sheɗeku, mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma gbani-gbani ma na ma kuzuwa ɗa̱ i neke utan a̱ ubuta̱ wa irala a̱ ɗa̱. 26 Ɗa baci m kpanduki uye u kuciya̱ wi ilikulya u ɗa̱, a̱ma̱ci kupa i ta̱ a̱ kuya̱na̱ka̱ ɗa̱ e kenle ke te, ka̱ta̱ a̱ peceke ɗa̱ ugisanki. Yi ta̱ a kulyaꞋa i ɗa ama ya̱ kucuwa̱ ba.

27 &lt;&lt;Ɗa baci kpamu i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, ɗa i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka mu ugbamukaci, 28 mpa a̱ ka̱tsuma̱ ku una̱mgbuka̱tsuma̱ ka̱ va̱ mi ta̱ a kuzuwa tsurala n a̱ɗa̱, ka̱ta̱ n neke ɗa̱ atakaci adama a̱ unushi u ɗa̱ ali kucindere u laꞋa ci cau. 29 Ka̱ta̱ ta na i ka̱na̱ kutakuma inyama i muku mo olobo ni nkere n ɗa̱ adama a kambulu. 30 Ka̱ta̱ Mpa m ɓoso ubuta̱ u kutoni u ɗa̱, n la̱nga̱sa̱ atalialyuka a ili i ma̱gula̱ni n ɗa̱, n kingira even a ikyamba a̱ ɗa̱ zuva va̱ a̱ma̱li a̱ ɗa̱ a babu wuma. Ka̱ta̱ yo okpo ili yu unata wa̱ va̱. 31 Mpa mi ta̱ o kubonoko likuci i gbagbaꞋin i ɗa̱ agali, n la̱nga̱sa̱ nva̱li n ɗa̱, ka̱ta̱ m kpa̱ɗa̱ kuciga ma̱gula̱ni me kuneꞋe ma̱ ɗa̱. 32 Ka̱ta̱ n la̱nga̱sa̱ iɗika i ɗa̱, ciya̱ irala i ɗa̱ i na i ta̱wa̱i kuda̱sa̱ngu punu i ɗa, a namba i na a kudansa adama a una̱mgbi wi iɗika ya. 33 Mpa mi ta̱ a kuwacuwa ɗa̱ a iɗika kakau, ka̱ta̱ n tala kotokobi ka̱ va̱ n guva ɗa̱. Ka̱ta̱ n zuwa iɗika i ɗa̱ yo okpo agali, likuci i gbagbaꞋin i ɗa̱ yo okpo lekeɗi.

34 &lt;&lt;Ka̱ta̱ iɗika i ɗa̱ i ciya̱ a̱ya̱ a̱ ni a wuvuki a ayin a na yi ishi yo okpoi agali, a ayin a na yi ishi ida̱shi a̱ likuci yi irala i ɗa̱. Ka̱ta̱ iɗika ya yu uvuka mayin. 35 Ayin a na baci iɗika ya yo okpoi agali, i ɗa yi ta̱ a̱ kuciya̱ wuvuki u ni u na ishi a̱ sa̱nka̱i ni a̱ a̱ya̱ a kuvuka a na i yongoi punu a i ɗa. 36 Ama a̱ɗa̱ vu na i buwai, ka̱ta̱ n zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ okpo n wovon punu a̱ likuci yi irala i ɗa̱ ali izumgbi i wunla̱i ya̱ a̱vuku koci i zuwa ɗa̱ ilaɗi. Ka̱ta̱ i suma uteku tsa aza na i o kutono n kotokobi, ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ n i yikpa̱i a iɗika gbani, ashe babu ta na vuza na wi o kutono ɗa̱. 37 Yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ magamanai uteku tsa aza a na i a kusuma ukpa̱ u kotokobi, babu ta na vuza na wi lo a kusaɓa ɗa̱. Yi a kufuɗa kushilika̱ n irala i ɗa̱ ba. 38 A kuta̱wa̱ a ukocishi, yi ta̱ a̱ kukuwa̱ a iɗika kakau, iɗika yi irala i ɗa̱ yi ta̱ o kusoɗongu ɗa̱. 39 A̱ɗa̱ vu na i buwai ta ya̱ kuka̱na̱ kukotso nannai a̱ likuci yi irala i ɗa̱ adama a̱ unushi u ɗa̱ koɓolo n unushi wi ikaya i ɗa̱.

40 &lt;&lt;Ama a̱ ushuku baci n unushi u le koɓolo n unushi wi ikaya i le, tsu na a̱ ka̱sukpa̱i mu ɗa kpamu a yaꞋankai mu ugbamukaci, 41 i ɗa i zuwai ɗa n yaꞋin feu wupa a kubana we le ali ɗa n lokoi le a kubana a iɗika yi irala i le, a ayin a na baci a̱ɗu a ugbami e le o bonoi a uye ɗa a̱ shika̱i unushi u le, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ka gbani-gbani ke le, 42 mi ta̱ a kuciɓa n uzuwakpani u va̱ n Yakubu, n Ishaku, n Ibirahi ka̱ta̱ n ciɓa n iɗika ya. 43 Kafu i nanlo i gita̱, uma a̱ va̱ i ta̱ a kuzuwa uma a̱ ka̱sukpa̱ iɗika i le, ka̱ta̱ i ɗa i pana uyoꞋo u wuvuki u ni a ayin a na yi ishi agali. I ta̱ a kutakacika adama a̱ unushi u na a yaꞋin adama a na a iwan ta̱ wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱. 44 Ko n nannai dem, a ayin a na i a iɗika yi irala i le mi a kuꞋiwan le ba, ko n yaꞋan wupa n ele ciya̱ mu una le ra̱ka̱ ko n koɗo uzuwakpani u na n yaꞋin n ele. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le. 45 Ama adama e le, mi ta̱ a kuciɓa n uzuwakpani u va̱ n ikaya i le i na mu uta̱ka̱i a iɗika i Masar aduniyan e kene adama a na mo okpo Ka̱shile ke le. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

46 Na ɗa wila̱ n kadanshi n ili i kutono i na Vuzavaguɗu u yaꞋin n aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u Musa a Kusan ku Sinai.

27

Wila̱ adama a akucina

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, ɗa baci vuza u yaꞋin akucina a na u kuneke vuma u yaꞋanka mu ulinga, vuza na e nekei mu va i ta̱ a kufuɗa kushiba̱ yi n ikebe i na vuza yoku u kutsupa ganu n vuma va. 3 Zuwai katsupu ka mavali vuza va̱ a̱ya̱ kamanga a kubana a̱ya̱ amangatatsu derere n ikebe i shekelu amangerenkupa, uteku tsa agisana agisamkpatsu ya̱ A̱Ꞌisa̱, 4 ama mavuka ma baci ma na mi n a̱ya̱ tsu nanlo feu, zuwai katsupu ka̱ ni derere n ikebe i shekelu kamangankupa. 5 Ama maku mo kolobo ma baci ma̱ a̱ya̱ a tawun a kubana kamanga, zuwai katsupu ka̱ ni derere n ikebe i shekelu kamanga, maku ma vuka tamkpamu a zuwaka yi ikebe i shekelu kupa. 6 Ama maku mo wotoi u te ma baci a kubana a̱ya̱ a tawun, zuwai katsupu ka mavali derere n ikebe i shekelu vu tawun, mavuka tamkpamu derere n ikebe i shekelu vu tatsu. 7 Ama vuma va̱ a̱ya̱ amangatatsu ɗa baci ko ulaji, zuwai katsupu ka vali derere n ikebe i shekelu gendu, vuka tamkpamu ikebe i shekelu kupa. 8 Ɗa baci vuma na u yaꞋin akucina wo okpoi vuza vu unambi u na wi a kufuɗa kutsupa ikebe i na a zuwakai ni ba, sai u banka n vuma va a̱ ubuta̱ u ganu, a̱yi ɗa vuza na u kufuɗa kujebeke yi ugana wa uteku tsu na wa kufuɗa kutsupa.

9 &lt;&lt;Ili i na u yaꞋankai akucina a ilikuzuwa i ɗa baci i na a kufuɗa kuyaꞋanka Vuzavaguɗu kuneꞋe, to ilikuzuwa i nanlo i na e nekei va yo okpo ta̱ ciɗa. 10 Ka̱ta̱ u sabaꞋa ma ba ko kpamu u yaꞋansaka ma singai ma m ma gbani-gbani ba. Ɗa baci u sabaꞋi nannai, dem vu le i ta̱ o kokpo ciɗa, ka̱ta̱ kpamu a lyuka le a̱va̱ 11 Ama ɗa baci akucina a okpoi a manama ma na mi ciɗa ba, ma na mi kuyaꞋanka kuneꞋe a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ba, mayun ɗa a ɗika e neke ma ganu, 12 vuza na u kukondo maꞋa, ko ma singai maꞋa ko ma singai maꞋa ba. Ikebe i na baci de dem ganu u kiɗakai maꞋa, wo kokpo nannai. 13 Ama vuza va akucina va u ciga baci wa tsulasaka manama ma, to sai u doku u gboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ku u tawun ki ikebe i na a zuwai.

14 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u nekei kpaꞋa ku ni tsu kuneꞋe ki ili i ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ ganu u kiɗaka yi ikebe derere n tsu ugaꞋin ko una̱mgbi u kpaꞋa wa. Ikebe i na baci de dem ganu u kiɗai ta tana wo kokpo nannai. 15 Ɗa baci vuza na u nekei kpaꞋa ka u cikalai ku tsulasaka ku ɗa, to sai u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ku u tawun ki ikebe i na a tsupai ni, ka̱ta̱ kpaꞋa ka kokpo ku ni kpamu.

16 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u nekei Vuzavaguɗu upecu u iɗika i ni, u gaꞋan ta̱ a zuwa ikebe i ni yo okpo derere n icuꞋu i na i gaꞋin a̱ ca̱Ꞌa̱ a kashina ka. I ta̱ e kukece ikebe ya yo okpo azurufa kupa a nca̱tsu kamanga dem vi ili i kashina. 17 Ɗa baci u nekei kashina ka a ayin a̱ ka̱ya̱ ka̱ ma̱za̱nga̱ ka amangerenkupa, ikebe i na e kecei ɗe va o kudoku a sabaꞋa i ɗa ba. 18 Ama ɗa baci u nekei kashina ka wana ɗai a̱ya̱ amangerenkupa a̱ uba̱ruwi a laza, to sai ganu wi indana derere wu untsukpa a̱ya̱ a na a buwai a kubana a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka. Ka̱ta̱ e jebe ka̱bunda̱i ki ikebe ka na a kutsupa. 19 Ɗa baci vuza na u nekei kashina ka u cikalai kubono ku tsulasaka kaꞋa, to sai u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ku u tawun wi ikebe i na yi derere, ka̱ta̱ kashina ka kpamu ko okpo ka̱ ni. 20 Ama u tsulasaka baci kashina ka ba, ko ta na u denke baci vuza yoku kau, kashina ka ka buwa ku tsulasaka ba. 21 Ɗa baci e nekei kashina ka a ka̱ya̱ ku uba̱ruwi, ki ta̱ o kokpo kuneꞋe ku ciɗa u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ kokpo ucanuku u anan ganu. 22 Ɗa baci vuza u nekei Vuzavaguɗu kashina ka na u tsulai, ka na kokpoi ili i ka̱ci ka̱ ni m kpaꞋa ku ni koci ba, 23 ganu wi ta̱ a kuzuwaka kaꞋa ikebe derere n a̱ya̱ a na a buwai a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uba̱ruwi, ka̱ta̱ vuma va ta na u tsupa i na i kuyaꞋan derere a kanna ka nanlo ka, ci ili i na yi ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 24 A ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uba̱ruwi, kashina ka ki ta̱ o kubono e ekiye a vuza na u denkei ni, vuza na kashina ka kishi ka̱ ni. 25 Katsupu ka na a zuwai dem i ta̱ e kukece kaꞋa kokpo derere n kagisamkpatsu ka̱ A̱Ꞌisa̱.

26 &lt;&lt;Ɗa Vuzavaguɗu u danai, babu vuza na u kuneke maku mu ugiti ma manama, adama a na maku mu ugiti dem ma Vuzavaguɗu maꞋa, ko kanaka ko malala. 27 Ama manama ma na mi ciɗa ba, wi ta̱ a kufuɗa kushiba̱ maꞋa derere n katsupu ka na a zuwakai ni ka̱ta̱ u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka tawun ki ili i na yi derere va. U tsulasaka baci ma ba, sai e denge maꞋa derere n katsupu ka na ko yotsoi ni.

28 &lt;&lt;Ama ili i na baci de dem vuma u kuzuwa adama a Vuzavaguɗu, ko vuma ko manama, ko kashina ka kpaꞋa, o doku a shiba̱ i ɗa ba, adama a na ili i na a kanzakai Vuzavaguɗu yi ta̱ ciɗa. 29 Babu vuma na e kuneke adama a kuna, ka̱ta̱ o doku a tsulasaka yi kpamu. Mayun vuma vu nanlo a una yi.

30 &lt;&lt;Ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i kashina dem, ko ili i na a̱ ca̱Ꞌi ɗa a kyaꞋi ko umaci wu nɗanga, dem i Vuzavaguɗu i ɗa. I ɗa yi ta̱ ciɗa u Vuzavaguɗu. 31 Vuza u ciga baci u tsulasaka ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki na wu uta̱ka̱i, mayun ɗa u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka tawun ki ili i na e kecei. 32 Ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa yu ushiga wa anaka, wu nraɗika ko nkyon, i Vuzavaguɗu i ɗa. Ayin a na e kukece nnama ma, ma kupa dem ma Vuzavaguɗu maꞋa. 33 Ka̱ta̱ u yaꞋan kazagba u ɗika vuza singai u ka̱sukpa̱ vuza gbani-gbani ba. Ko kasabaꞋa ka̱ta̱ vi yaꞋan ba. Ɗa baci vi yaꞋin kasabaꞋa, to dem vu le i ta̱ o kokpo ciɗa. I ta na a kufuɗa ku tsulasaka le ba.&gt;&gt;

34 Nava ɗaɗa wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei Musa a Kusan ku Sinai adama a uma a Isaraila.

* 3:17 3:17 Takuma mpasa Mpasa a̱ ubuta̱ u nampa ɗaɗa n na a̱ sa̱kpa̱i ɗa mo okpoi tsa asuvu

* 11:5 11:5 Reme kula ku manama ku yoku ku ɗa ma na mo tsu yongo a̱ ubuta̱ wa atali

† 11:16 11:16 Koborou A̱ ubuta̱ u nampa u laꞋa ta̱ koborou ka na ci yevei adama a na a tsu kumba yi ta̱ a kubanka kuvon, agana e ci ɗeke yi ta̱ feu jimina

* 11:44 11:44 1 Bit

* 16:8 16:8 Azazel Ci ciya̱ kuyeve mayin ba, wi ta̱ a kufuɗa kokpo kula ku ubuta̱ ko ku wunla̱i u gbani-gbani. A ayin a aza a Isaraila ɗaɗa ma̱ga̱ji ma na ma tsu takpa nshinda̱

* 19:13 19:13 Wil 24:14, 15

* 19:18 19:18 Mat 5:43; 19:19; 22:39; Mar 12:31; Luk 10:27; Rom 13:9; Gal 5:14; Yak 2:8

* 20:9 20:9 Kut 21:17; Mat 15:4; Mar 7:10

* 23:3 23:3 Kut 20:8-10; 23:12; 31:15; 34:21; 35:2; Wil 5:12-14

* 24:9 24:9 Mat 12:4, 2:6; Luk 6:4

Mekecu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

MEKECU

Katagarda ke

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ke Mekecu ka dana ta̱ ukuna u tsumani tsa aza a Isaraila ɗevu n a̱ya̱ amangere, a ayin a na a̱ ka̱sukpa̱i Kusan ku Sinai, ali a kubana a ayin a na a yawai a uɓon u kasana wu uteku u na Ka̱shile ka yaꞋankai le uzuwakpani u kuneke le. Kula ku katagarda ka ki ta̱ a kadanshi ki ili i na katagarda ka ki a kudansa mayin, ɗaɗa mekecu ma na Musa u kecei aza a Isaraila a Kusan ku Sinai kafu a laza lo, m Mowabu feu a kasana ke Kuyene ku Urudu wana ɗai tsukaya ci yoku tsu laza. A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e mekecu e re a nanlo, aza a Isaraila a banai a Kadeshi Baniya a uɓon u ɗaka u kure ku KanaꞋana. Ama a̱ ubuta̱ wa ɗe a fuɗa a uwa a iɗika yu uzuwakpani ya ba. Ana a yaꞋin lo a̱ya̱ n a̱bunda̱i a uɓon wa, ɗa o bonoi a kasana ke Kuyene ku Urudu a̱ ubuta̱ u na uma e le o yoku a vaki ɗa aza o yoku tamkpamu o foɓusoi kupasa kuyene ka a kubana a KanaꞋana.

Katagarda ke Mekecu ke neke ta̱ kadanshi ka tsumani tsu uma a na ubuta̱ u yoku asuvu a̱ gusa̱i le n wovon adama atakaci. Ka yaꞋan ta̱ kpamu kadanshi ka uma a na o yongoi a kuyaꞋanka Ka̱shile ugbamukaci m Musa feu, vuma na Ka̱shile ka zagbai adama a na u uka le kelime. Ki ta̱ feu a kadanshi ku uneki u ka̱ɗu u Ka̱shile a kubana u uma a̱ ni n uka̱ni u ka̱ɗu a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni ko a na a wo okpoi a tsurukpai ba, ɗa kpamu i n ugbamukaci. Ɗa feu ka yaꞋin kadanshi ku uka̱ni wa asuvu u Musa a kubana u Ka̱shile koɓolo n ubuta̱ u uma a̱ ni, ko ana wo okpoi makyan mo yoku asuvu a̱ tsu gusa̱ yi ta̱.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa

Aza a Isaraila o foɓusoi kuka̱sukpa̱ Kusan ku Sinai (1:1--9:23)

a. Mekecu ma iyain (1:1--4:49)

b. Wila̱ kakau (5:1--8:26)

c. Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ke ire (9:1-23)

Ili i na i ɗikai a Kusan ku Sinai ali a Mowabu (10:1--21:35)

Ili i na i yaꞋin ɗe a Mowabu (22:1--32:42)

Kadanshi ka gbati ka nwalu n na a̱ gita̱i a Masar ali a kubana a Mowabu (33:1-49)

Wila̱ kafu a pasa Kuyene ku Urudu (33:50--36:13)

1

Mekecu ma iyain ma aza a Isaraila

1 A kanna ka iyain ko wotoi u ire, a̱ ka̱ya̱ ke ire ka ayin a na aza a Isaraila a ka̱sukpa̱i Masar, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa a Kusan ku Sinai e meremune, a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Ɗa u danai, 2 &lt;&lt;Avu n Haruna a̱ɗa̱ ɗa i kukece uma a Isaraila kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa, ka̱ta̱ i ɗana kula ku mavali dem, 3 aza a na a yawai a̱ya̱ kamanga ko vuza gbayin dem vuza na u kufuɗa ulinga u tsusoji. 4 I folono vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ku umaci dem a̱yi na wi kesheku ka kpaꞋa, a̱ ɓa̱nka̱ ɗa̱. 5 Ula a ali a na a̱ kuɓa̱nka̱ ɗa̱ a ɗaɗa na. A kumaci ku Ruben, Elizu kolobo ka Shedeyu. 6 A kumaci ku Simiyon, Shelumiye kolobo ka Zurishada. 7 A kumaci ku Yahuda, Nashon kolobo ka Aminadabu. 8 A kumaci ku Isaka, Nataniya kolobo ka Zuwaru. 9 A kumaci ku Zabalun, Eliyabu kolobo ka Helon. 10 A kumaci ko olobo a̱ Isufu, n ku Ifirayimu, n ku Elishama kolobo ka Amihudu, n kumaci ka aza a Manasa, Gamaliya kolobo ka Pedazuru. 11 A kumaci ku Bayami, Abidan kolobo ka Gidiyon. 12 A kumaci ku Dan, Ahiyeza kolobo ka Amishada. 13 A kumaci ku Ashera, Pagiyelu kolobo ka Okiran. 14 A kumaci ku Gadu, Eliyasafa kolobo ka Dewuyelu. 15 A kumaci ku Nafutali, Ahira kolobo ka Enanu.&gt;&gt;

16 Nava ɗaɗa ali a na a zagbai a̱ ka̱tsuma ka̱ ka̱tsura̱ dem, aza e kelime e kelentsu ku umaci dem, ele ɗa aza e kelime a kumaci ka a aza a Isaraila.

17 Ɗa Musa n Haruna e ɗekei uma a, aza na e nekei ula e le, 18 ɗa e ɗekei uma a̱ likuci ra̱ka̱ a kanna ku ugiti o wotoi u ire. Ɗa e kecei mavali dem kpaꞋa-kpaꞋa n kumaci-kumaci, ula a aza na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi. A ɗana le ta̱ ɗa e kecei le. 19 Uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa, ta u kecei le nannai ɗe e meremune ma Sinai. 20 I na i ɗikai a kumaci ku Ruben kolobo ku ugiti ki Isaraila. Ali dem aza na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza na a yawai kuɗika ulinga u tsusoji a kecei le n ula e le, vuza te-te, u teku tsu na i kumaci-kumaci n kpaꞋa-kpaꞋa. 21 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei a kumaci ku Ruben ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangere n a̱ ta̱li n amangatawantawun (46, 500).

22 A kumaci ku Simiyon, ali ra̱ka̱ a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza a na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te dem, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 23 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei a kumaci ku Simiyon, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangerenkupa n kuci n amangatawantatsu (59, 300).

24 A kumaci ku Gadu, ali ra̱ka̱ a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 25 Kabunda̱i ka uma ka na e kecei a kumaci ku Gadu, a yawa ta̱, a̱kpa̱n amangere n a tawun n amangatawa̱nta̱li n amangerenkupa. (45, 650).

26 A kumaci ku Yahuda, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza a na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 27 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei a kumaci ku Yahuda, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangatatsunkupa n a̱na̱shi, n amangatawa̱nta̱li (74, 600). 28 A kumaci ku Isaka, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza a na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 29 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei a kumaci ku Isaka, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangerenkupa n a̱na̱shi, n amangatawa̱na̱shi (54, 400).

30 A kumaci ku Zabalun, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza a na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 31 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei ka kumaci ku Zabalun, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangerenkupa n e cindere, n amangatawa̱na̱shi (57, 400).

32 A kumaci ku Ifirayimu, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 33 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei ka kumaci ka Ifirayimu, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangere n amangatawantawun (40, 500).

34 A kumaci ku Manasa, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 35 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei ka kumaci ka Manasa, a yawa ta̱ a̱kpa̱n kamangankupa n e re n amangatawenre (32, 200).

36 A kumaci ku Bayami, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 37 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei ka kumaci ku Bayami, a yawa ta̱ a̱kpa̱n kamangankupa n a tawun n amangatawa̱na̱shi (35, 400).

38 A kumaci ku Dan, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza a na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 39 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei ka kumaci ku Dan, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangatatsu n re n amangatawencindere (62, 700).

40 A kumaci ku Ashera, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza a na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 41 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei ka kumaci ku Ashera, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangere n kete n amangatawantawun (41, 500).

42 A kumaci ku Nafutali, ali a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza na a yawai kubana tsusoji ra̱ka̱, e kece le ta̱ ɗa a ɗanai ula e le vuza te-te, uteku tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 43 Ka̱bunda̱i ka uma ka na e kecei ka kumaci ku Nafutali, a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangerenkupa n a tatsu n amangatawa̱na̱shi (53, 400).

44 Nava ele ɗa ali a na Musa n Haruna e kecei koɓolo n aza e kelime kupa n ere a Isaraila, yaba dem wi ta̱ a kashani ka kpaꞋa ku ni. 45 Nannai ɗa e kecei ali ra̱ka̱ a Isaraila a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, aza a na a yawai kubana tsusoji, e kece le ta̱ kumaci-kumaci. 46 Uɓolongi u mekecu wa ra̱ka̱-ra̱ka̱ u ɗaɗa a̱kpa̱n amangatawa̱nta̱li n a̱kpa̱n a tatsu n amangatawantawun n amangerenkupa, (603, 550). 47 Ama e kece kumaci ka aza e Levi koɓolo n kumaci ku na ku buwai ba. 48 Adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱ Musa. 49 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i kece kumaci ka aza e Levi, ko kpamu i ɓolongu le e mekecu n aza a Isaraila a na a buwai ba. 50 N tsu nanlo, yi ta̱ a kufuɗa ya zagba aza e Levi okpo aza a na a̱ kula̱na̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile n ucanuku u na wi punu ra̱ka̱ koɓolo n ili ra̱ka̱ i na yi punu. Ele ɗa a kuɗika Ma̱li ma̱ Ka̱shile ka n ucanuku u na wi punu koɓolo n ili ra̱ka̱ i na yi punu, ele ɗa a̱ kula̱na̱ ka̱ta̱ a̱ da̱sa̱ngu uka̱ra̱Ꞌi n kaꞋa. 51 Ayin a na baci de dem i cigai kuyaꞋansaka ubuta̱ u na a cigai kubana n Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ma, aza e Levi a ɗa a kubanka n kaꞋa, ele ɗa kpamu a̱ kushikpa̱ kaꞋa. Yaba dem vu na u yawai ɗevu i ta̱ a kuna yi. 52 Aza Isaraila a na a buwai i ta̱ a̱ kushikpa̱ a̱pa̱m e le ka̱tsura̱-ka̱tsura̱, yaba dem n ka̱pa̱m ka̱ ni, a uteku u tsugbayin tsu ni. 53 Ka̱ta̱ aza e Levi a a̱ shikpa̱ a̱pa̱m e le uka̱ra̱Ꞌi n Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ka. Adama a na ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u ɗa̱ngusa̱ wupa u ni wa aza a Isaraila ba. Ulinga wa aza e Levi u ɗa a̱ la̱na̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile.&gt;&gt; 54 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin ili dem derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa u yaꞋan.

2

Ugeri wi ida̱shi ye elentsu kakau a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa n Haruna, u danai. 2 &lt;&lt;A ayin a na baci de dem aza a Isaraila a̱ kuda̱sa̱ngu, yaba dem u shamgba n kakashi ka kumaci ka kpaꞋa ka̱ ni a̱ ka̱tsura̱ ka̱ ni uka̱ra̱Ꞌi m Ma̱va̱li mo Oɓolo daꞋangi m maꞋa. 3 Aza a na a̱ kuda̱sa̱ngu a uɓon u kasana, ele ɗa kumaci ka aza a Yahuda. I ta̱ a kushamgba n kakashi ka kpaꞋa ke le, uteku tsu na e peciki le kefeku-kefeku. Vuza kelime va aza a Yahuda a̱yi ɗa Nashon kolobo ka Aminadabu. 4 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni, ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangatatsunkupa n na̱shi n amangatawa̱nta̱li (74, 600). 5 Ka̱ta̱ kumaci ka aza a Isaka ku tono ɗevu n ele. Vuza kelime va aza a Isaka a̱yi ɗa Nataniya kolobo ka Zuwaru. 6 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni, ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangerenkupa n a̱ na̱shi n amangatawa̱na̱shi (54, 400). 7 Ka̱ta̱ kumaci ka aza e Zabalun ku tono. Vuza kelime va aza e Zabalun a̱yi ɗa Eliyabu kolobo ke Helon. 8 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni, ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangatawenre n kupa n e cindere n amangatawa̱na̱shi (57, 400). 9 Ka̱bunda̱i ka uma a Yahuda a na i punu a̱ ka̱tsura̱ ka ra̱ka̱ a yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangatawun n amangatawunkunla̱i n a̱ ta̱li n amangatawa̱na̱shi (186, 400). Ele ɗa aza a na a̱ kugita̱ kuɗa̱nga̱.

10 &lt;&lt;N uɓon u ɗaka tamkpamu, kumaci ka aza Ruben ku ɗa a kushamgba ɗe n kakashi ka kpaꞋa ku le, uteku tsu na i kefeku-kefeku. Vuza kelime va aza Ruben a̱yi ɗa Elizu kolobo ka Shedeyu. 11 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangatawun a̱na̱shi n a̱ ta̱li n amangatawantawun (46, 500). 12 Aza a na o kutono kumaci ku Ruben ka ele ɗa kumaci ku Simiyon. Vuza kelime vu kumaci ku Simiyon va a̱yi ɗa Shelumiye maku ma Zurishada. 13 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangerenkupa n kuci n amangatawantatsu (59, 300). 14 Kumaci ku Gadu ele ɗa aza na o kutono. Vuza kelime vu kumaci ku Gadu va a̱yi ɗa Eliyasafa maku ma Dewuyelu. 15 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangere n a tawun n amangatawa̱nta̱li n amangerenkupa (45, 650). 16 Ka̱bunda̱i ka ra̱ka̱-ra̱ka̱ ka kumaci ku Ruben ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangatawun n amangerenkupa n kete, n amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa (151, 450). Ele ɗa aza a na o kokpo ugboku u ire a makyan ma na baci aza a Isaraila a cigai kuta̱ kuyaꞋan nwalu.

17 &lt;&lt;Kumaci ku na ko kutono ku ɗaɗa, kumaci ka aza e Levi, i ta̱ a̱ kuta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ punu e mere ma̱ ka̱tsura̱ ma, uɗiki m Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. Kumaci kakau i ta̱ a kuwala tsu na o tonukoi le o yongo punu a̱ ka̱tsura̱ ka, yaba dem n kakashi ka kumaci ku ni.

18 &lt;&lt;Ɗe a̱ ka̱livi, ka̱tsura̱ ka kumaci ku Ifirayimu ele ɗa a kushamgba ɗe. Vuza kelime vu kumaci va a̱yi ɗa Elishama maku ma Amihudu. 19 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangere n amangatawantawun (40, 500). 20 Kumaci ku na ku tonoi Ifirayimu ku ɗaɗa kumaci ku Manasa. Vuza kelime vu kumaci vu Manasa va a̱yi ɗa Gamaliya maku ma Pedazuru. 21 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni ka yawa ta̱ a̱kpa̱n kamangankupa n e re n amangatawenre (32, 200). 22 Kumaci ku Bayami ele ɗa aza a na i o kutono. Vuza kelime vu kumaci va a̱yi ɗa Abidan maku ma Gidiyon. 23 Bayami n Abidan maku ma Gidiyon i ta̱ uma a̱kpa̱n kamangankupa n uma a tawun n amangatawa̱na̱shi (35, 400). 24 Aza a na e kecei a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ki Ifirayimu a̱ ka̱tsura̱ ke le ka, i ta̱ uma a̱kpa̱n amangatawun n kunla̱i n amangatawun (108, 100). Ele ɗa aza a na o kokpo ugboku u tatsu a makyan ma na baci aza a Isaraila a cigai kuta̱ kuyaꞋan nwalu.

25 &lt;&lt;Aza a na a̱ kushikpa̱ a̱pa̱m e le a uɓon u gaɗi ele ɗa kumaci ku Dan, ka̱ta̱ a shamgba a̱ ubuta̱ u kakashi ka kpaꞋa ke le uteku u kefeku ke le. Vuza kelime vu kumaci ku Dan va a̱yi ɗa Ahiyeza maku ma Amishada. 26 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni a ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangatatsu n ere n amangatawencindere (62, 700). 27 Kumaci ku Ashera ele ɗa a kuvaku o tono le. Vuza kelime vu kumaci ku Ashera ka a̱yi ɗa Pagiyelu maku ma Okiran. 28 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangere n kete n amangatawantawun (41, 500). 29 Kumaci ku Nafutali ku ɗa ko kutono le ka̱ca̱pa̱. Vuza kelime vu kumaci ku Nafutali va a̱yi ɗa Ahira maku ma Enanu. 30 Ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangerenkupa n a tatsu n amangatawa̱na̱shi (53, 400). 31 Ka̱bunda̱i ra̱ka̱-ra̱ka̱ ka uma a Dan a, ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangatawun n amangerenkupa n e cindere n amangatawa̱nta̱li (157, 600). Ele ɗa aza a na o ko okpo a ukocishi a makyan ma na a̱ kuɗa̱nga̱ a̱ ka̱sukpa̱ ka̱tsura̱ n kakashi ke le.&gt;&gt;

32 Nava ɗaɗa aza a Isaraila, aza a na e kecei va, yaba dem m kpaꞋa ku ni. N ikaya i le n kumaci ku le a yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangatawa̱nta̱li n a tatsu n amangatawantawun n amangerenkupa (603, 550). 33 Ama Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ ɗe kadanshi m Musa u danai, ka̱ta̱ e kece aza e Levi ubuta̱ u te n aza a Isaraila ba.

34 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin ra̱ka̱ i na Vuzavaguɗu u danai Musa. Ɗa yaba dem u da̱sa̱ngi a̱ ubuta̱ u kakashi ka kpaꞋa ka̱ ni, tsu nanlo tsu ɗa kpamu a̱ uta̱i, yaba dem n kefeku ka̱ ni m kpaꞋa ku ni.

3

Aza e Levi

1 Nava ɗaɗa ka̱bunda̱i ka limata ka Haruna m Musa a makyan ma na Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa a Kusan ku Sinai. 2 Ula a̱ muku n ali n Haruna ma ele ɗa Nadabu maku ma iyain koɓolo n Abihu, n Eliyaza n Itama. 3 Na lo va ɗaɗa ula a̱ muku n ali n Haruna, aza na e erengi adama a na a yaꞋan ulinga u tsuganu. 4 Ama Nadabu n Abihu a̱ kuwa̱i e kelime ka Vuzavaguɗu ɗe e meremune ma Sinai, a makyan ma na a yaꞋin alyuka n ili i ma̱gula̱ni a akina tsu na u kpa̱ɗa̱i kugaꞋan. Ɗa a̱ kuwa̱i babu vicuꞋu, adama a nannai Eliyaza n Itama ele ɗa a yaꞋin ulinga u tsuganu koɓolo n esheku e le Haruna.

Ulinga wa aza e Levi

5 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, 6 &lt;&lt;Tuka̱ n kumaci ka aza e Levi ka̱ta̱ vu zuwa le okpo a̱ɓa̱nki a Haruna a̱ ubuta̱ wu ulinga u tsuganu. 7 Ka̱ta̱ kpamu a yaꞋanka Haruna a̱ga̱nda̱ koɓolo n likuci ka̱ɓa̱la̱, punu m pulai vu Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. 8 I ta̱ kpamu o kokpo aza a na a kinda ucanuku wu ulinga u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, a kuyaꞋanka aza a Isaraila ulinga punu a asuvu a̱ Ma̱va̱li ma. 9 Ili i na aza e Levi a kuyaꞋan i ɗaɗa a̱ ɓa̱nka̱ Haruna m muku n ali n ni ulinga. 10 Zagba Haruna m muku n ali n ni a yaꞋan ulinga u tsuganu, vuma na baci wi uzagbi ba ɗa u yawai ɗevu m Ma̱va̱li ma i ta̱ a kuna yi.&gt;&gt;

11 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u danai Musa. 12 &lt;&lt;La̱na̱, n zagba ta̱ aza e Levi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila a̱ una̱ u maku ma iyain ma na a̱na̱ku a̱ ni a̱ gita̱i kumatsa. Aza e Levi ra̱ka̱ i ta̱ o kokpo uma a̱ va̱. 13 Muku n iyain dem n va̱ n ɗa. Ili i na i ɗikai a makyan ma na mu unai muku n iyain ma aza a Masar, ɗa kpamu n kanzakai ka̱ci ka̱ va̱ muku n iyain ma aza a Isaraila, ko maku ma vuma ko ma manama. Mi ta̱ o kokpo ma̱ va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

14 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa ɗe e meremune ma Sinai, u danai, 15 &lt;&lt;Vu kece muku n ali ma aza e Levi a̱ ka̱tsuma̱ ki iꞋuwa i le n kumaci ku le. Ka̱ta̱ vu kece mavali lakam ma na wuma u ni u yawai wotoi ute n umaci a kubana gaɗi.&gt;&gt; 16 Ɗa Musa u kecei le tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai u yaꞋan.

17 Nava ɗaɗa ula a̱ muku n ali ma aza e Levi. Geshon, n Kohatu, koɓolo m Merari. 18 Nava tamkpamu ɗaɗa ula a̱ muku n ali n Geshon, Libini n Shime. 19 Na tamkpamu ɗaɗa muku n ali n Kohatu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku mu umaci n le, Amuram, n Iziharu, koɓolo n Heburon, n Uziyelu. 20 Muku n ali m Merari ele ɗa Mahali m Mushi. Ele ɗa kumaci ka aza e Levi a̱ ka̱tsuma̱ ki iꞋuwa ki ikaya i le.

21 A̱ ka̱tsuma̱ ko mogbodo me Geshon maꞋa a̱ ciya̱i kumaci ku Libini n ku Shime. Na lo va ɗaɗa mogbodo me Geshon. 22 A kumaci ku re ku nanlo, e kece ta̱ muku n ali aza a na a yawai wotoi a kubana gaɗi, i ta̱ uma a̱kpa̱n e cindere n amangatawantawun (7, 500). 23 Kumaci ku Geshon ele ɗa aza a na a kuda̱sa̱ngu a̱ ka̱livi a̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ka. 24 Eliyasafa maku ma Laye a̱yi ɗa vuza kelime vu kpaꞋa ku tsukaya ku Geshon. 25 Punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ele ɗa a̱ kula̱na̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile n ili i na a tsu palaka kaꞋa, n kakashi ku utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma dem, 26 n akashi a ulanga a na i uka̱ra̱Ꞌi m Ka̱pa̱m ka n katalikalyuka, n kakashi ku utsutsu ku ulanga ka feu n ashiyatsu e le. Ele ɗa a kuyaꞋan ulinga u kula̱na̱ akashi a na i punu dem.

27 A̱ ka̱tsuma̱ ko mogbodo ma Kohatu ɗaɗa a̱ ciya̱i kumaci ku Amuram, n Iziharu, koɓolo n Heburon, n Uziyelu. Na lo va ɗaɗa mogbodo ma Kohatu. 28 Mekecu ma̱ muku n ali aza a na a yawai wotoi u te n umaci a kubana gaɗi, i ta̱ uma a̱kpa̱n kunla̱i n amangatawa̱nta̱li (8, 600). Aza a Kohatu tamkpamu ele ɗa a̱ kula̱na̱ Ubuta̱ u Ciɗa. 29 Kumaci ku Kohatu ele ɗa aza a na a kuda̱sa̱ngu a uɓon u ɗaka u Ka̱pa̱m wa. 30 Vuza kelime vu kumaci ku Kohatu va a̱yi ɗa Elizafan maku ma Uziyelu. 31 Ulinga u le u ɗaɗa kula̱na̱ akpati vu uzuwakpani, n kirukpa, n kashamkpatsu, n katalikalyuka, n ucanuku wu ulinga wu ubuta̱ u ciɗa, u na anan ganu a ci yaꞋanka ulinga n kakashi ku utsutsu n ulinga u na u buwai adama a nanlo dem. 32 Eliyaza, maku ma Haruna ganu a̱yi ɗa vuza kelime vu kumaci ka aza e Levi, ka̱ta̱ kpamu u la̱na̱ aza na a kuyaꞋan ulinga a̱ ubuta̱ u ciɗa.

33 A̱ ka̱tsuma̱ ko mogbodo ma Merari ɗaɗa a̱ ciya̱i kumaci ka aza Mahali n ku Mushi. Nava ele ɗa kumaci ku Merari. 34 Mekecu ma̱ muku n ali aza na a yawai wotoi u te n umaci a kubana gaɗi i ta̱ uma a̱kpa̱n a̱ ta̱li n amangatawenre (6, 200). 35 Vuza kelime vu kumaci ku Merari a̱yi ɗa Zuriye kolobo ka Abihayi. Ele ɗa a̱ kuda̱sa̱ngu a uɓon u gaɗi u Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ka. 36 Ulinga u na e nekei muku n ali m Merari ɗaɗa kula̱na̱ nshikpu n ka̱pa̱m a, n aburakpatsu a̱ ni, nu nshikpu, n kumi, n ucanuku wu ulinga u ni dem, n ulinga u na u buwai adama a nanlo dem, 37 koɓolo n kula̱na̱ ku nshikpu mu ulanga wa n kumi ku ni, n aguta ali n awin e le dem.

38 Musa n Haruna m muku n ali n ni ele ɗa a̱ kuda̱sa̱ngu a uɓon u kasana u ka̱pa̱m ka, e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Ele ɗa a̱ kula̱na̱ ubuta̱ u ciɗa adama a aza a Isaraila. Vuma vi yoku kau vu na baci u yawai ɗevu n ubuta̱ u ciɗa wa, i ta̱ a kuna yi.

39 Ɗa Musa n Haruna e kecei ka̱bunda̱i ka aza e Levi tsu na Vuzavaguɗu u danai le a yaꞋan. Tsu na e kecei le mogbodo-mogbodo dem, ali ra̱ka̱ aza a na ayin e le a yawai wotoi u te n umaci a kubana gaɗi, a yawa ta̱ a̱kpa̱n kamanga n e re (22,000).

A̱ shiba̱i muku mu ugiti

40 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Kece muku n ali n iyain ma aza a Isaraila, muku n na n yawai wotoi u te n umaci a kubana gaɗi, ka̱ta̱ vu ɗana ula e le. 41 Ka̱ta̱ i zagbaka mu aza e Levi okpo una̱ u muku n ali n iyain ma aza a Isaraila, koɓolo n ilikuzuwa ya aza e Levi a̱ una̱ wi ili i iyain yi ilikuzuwa ya aza a Isaraila. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 42 Ɗa Musa u kecei muku n ali n iyain ma aza a Isaraila tsu na Vuzavaguɗu u danai ni. 43 Ka̱bunda̱i ka̱ muku n ali n iyain n na e kecei ula e le, aza na kpamu a yawai wotoi u te n umaci a kubana gaɗi, a yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangatawenre n e re n amangatawenre n amangatatsunkupa n a tatsu (22, 273).

44 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, 45 &lt;&lt;Zagba aza e Levi a̱ una̱ u muku n iyain ma aza a Isaraila. Ka̱ta̱ kpamu vu zagba ilikuzuwa i iyain ya aza e Levi a̱ una̱ wi ili i iyain yi ilikuzuwa ya aza a Isaraila. Aza e Levi i ta̱ kokpo uma a̱ va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu. 46 A na wo okpoi ka̱bunda̱i ka̱ muku n ali n iyain ma aza a Isaraila ka laꞋa ta̱ ka aza e Levi n uma amangatawenre n amangatatsunkupa n aza a tatsu (273), mayun ɗa u bono u shiba̱ muku n na m pasai va. 47 Ka̱ta̱ vi isa azurufa a tawun adama a vuma vi te lakam, tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka na a̱miki a̱ ni a yawai gera kamanga. 48 Vi neke ikebe i na vi shiba̱ka̱i muku n na m pasai va u Haruna m muku n ali n ni.&gt;&gt; 49 Ɗa Musa wi isai ikebe i na a̱ shiba̱ka̱i muku mi Isaraila n na m pasai va n na n laꞋi ka̱bunda̱i ka̱ muku ma aza e Levi. 50 A maku ma iyain ma aza a Isaraila, ɗa wi isai azurufa a na a̱miki a̱ ni a yawai ka̱kpa̱n ke te n amangatawantatsu n amangatatsu n i tawun (1, 365), tsu kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱. 51 Ɗa Musa u nekei Haruna m muku n ali n ni ikebe yu ushibi ya, tsu na vuzavaguɗu u danai ni.

4

Ulinga wa aza a Kohatu

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa koɓolo n Haruna u danai, 2 &lt;&lt;Kecei muku n ali n Kohatu kau a kumaci ka aza e Levi, tsu na i n limata i le n iꞋuwa yi ikaya i le. 3 Kecei muku n ali dem aza a na a yawai a̱ya̱ kamangankupa a kubana amangerenkupa, aza a na kpamu a yawai a yaꞋan ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo.

4 &lt;&lt;Nava ɗaɗa ulinga u muku n ali n Kohatu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, a̱ la̱na̱ ucanuku u na u laꞋi n ciɗa dem. 5 A makyan ma na yi a kuciga kuɗa̱nga̱ kusabaꞋa ubuta̱, avu Haruna m muku n nu a̱ɗa̱ ɗa ya̱ kugita̱ ku uwa punu a̱ Ka̱pa̱m ka, ka̱ta̱ i shikpa kakashi ka na ki a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa ka̱ta̱ i palaka akpati vu Uzuwakpani va. 6 Ka̱ta̱ kpamu o doku a palaka n ukpan u maraɗika u singai, ka̱ta̱ o polo a mayaga ma na mi an mini mu usuni. Yeve a zuwaka akpati vu Uzuwakpani va aburakpatsu a na a̱ kuɓa̱na̱ka̱ yi.

7 &lt;&lt;A gaɗi vu kirukpa ku na a kuzuwa boroji vu na a zagbai va, o polo mayaga ma na mi tsu mini mu usuni ma, a kiyangu ɗe feu ebelyu, ni nvene, n apara, koɓolo n edele, adama e kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ka̱ta̱ a kiyangu ɗe boroji vu na a zagbai va. 8 Ka̱ta̱ kpamu i pala ucanuku wa m mayaga ma shili, ka̱ta̱ i pala le n ukpan u maraɗika u singai. Yi ta̱ kpamu a kuzuwaka yi aburakpatsu a na a̱ kuɓa̱na̱ka̱ yi. 9 A ɗika kpamu kakashi ka̱ mini mu usuni ko yoku a pala kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni nu nkuni n ni dem, n ili i kukima̱ka̱ akina, n a̱mbu a̱ ni koɓolo n edele a na a̱ tsu tsunku maniꞋin ma na a tasuku akina a. 10 Ka̱ta̱ kpamu a kuma kaꞋa n ucanuku wu ulinga u ni dem n ukpan u maraɗika u singai, ka̱ta̱ kpamu a zuwa yi a aburakpatsu a na a̱ kuɓa̱na̱ka̱ yi. 11 Ka̱ta̱ a pala katalikalyuka ka azanariya ka m mayaga ma na mi tsu mini mu usuni, i kuma kpamu n ukpan u maraɗika u singai, yeve a zuwaka yi aburakpatsu a kuɓa̱na̱ka̱ yi. 12 I ta̱ kpamu a kuɗika ucanuku wu ulinga u na a ci yaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u ciɗa, ka̱ta̱ a̱ ka̱ta̱la̱ le m mayaga ma̱ mini mu usuni ma, a kuma n ukpan u maraɗika u singai, ka̱ta̱ a zuwa le a aburakpatsu a̱ kuɓa̱na̱ka̱ yi. 13 I ta̱ a̱ kupura̱ kokomo ka na ki asuvu a katalikalyuka ka, ka̱ta̱ a pala kaꞋa m mayaga ma̱ mini ma̱ ma̱ɗiya̱. 14 Gaɗi vu ni va ka̱ta̱ a zuwa ucanuku u na a ci yaꞋan ulinga n u ɗa a katalikalyuka ka, ili i ɗaɗa a̱mbu a na a̱ tsu pura̱ka̱ akina, n aya a na i n a̱jivu, n ili i kupura̱ka̱ kayala, n apara a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱, n ucanuku u na a ci yaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u katalikalyuka ka, ka̱ta̱ kpamu a kuma le n ukpan u maraɗika u singai. I ta̱ kpamu a kuzuwaka katalikalyuka ka aburakpatsu a̱ kuɓa̱na̱ka̱. 15 A ayin a na baci Haruna m muku n ali n ni o kotsoi kufoɓuso ubuta̱ u ciɗa n ili yu ulinga i ni dem, ɗaɗa o foɓusoi kuɗa̱nga̱ a kubana a̱ ubuta̱ u yoku, ka̱ta̱ muku n ali n Kohatu a̱ ta̱wa̱ a ɗika ili ya. Ama ka̱ta̱ a saꞋwa ili i ciɗa ya ba, a yaꞋan baci nannai i ta̱ a̱ kukuwa̱. Nava ɗaɗa ulinga u muku n ali n Kohatu a makyan ma na baci de i a̱ kuka̱ta̱la̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma.

16 &lt;&lt;Eliyaza maku ma Haruna, ganu, a̱yi ɗa vuza na wa̱ kula̱na̱ maniꞋin ma kutasuku akina, n ili i ma̱gula̱ni, n kuneꞋe ki ishina ku na a kiwanai, koɓolo m maniꞋin me kerengu. Ka̱ta̱ kpamu u la̱na̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile koɓolo n ili i na yi punu dem, n ubuta̱ u ciɗa wa koɓolo n ili yu ulinga i ni.&gt;&gt;

17 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna, 18 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ kumaci ku Kohatu ku kotso a̱ ka̱tsuma̱ ka aza e Levi ba. 19 YaꞋin nannai n ele adama a na o yongo lo n wuma ka̱ta̱ a̱ kuwa̱ ba. A ayin a na baci a yawai ɗevu n ubuta̱ u ciɗa, Haruna m muku n ni n ɗa a kuꞋuwa punu a̱ ubuta̱ u ciɗa wa, ka̱ta̱ e neke yaba dem ulinga u na u kuyaꞋan n ucanuku u na u kuɗika. 20 Ama muku n Kohatu n uwa baci ubuta̱ u ciɗa wa a̱ ubuta̱ u na kpamu ucanuku u ciɗa wi, ali enei ili i ciɗa na yi punu asuvu ko kenu ɗa baci, i ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

Ulinga wa aza a Geshon

21 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 22 &lt;&lt;Kece muku n ali n Geshon tsu na i o mogbodo me le n kumaci ku le. 23 Vu kece aza a na a yawai a̱ya̱ kamangankupa n umaci a kubana amangerenkupa, n aza a na a yawai a yaꞋan ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 24 Na va ɗaɗa ulinga u kumaci ku Geshon, ili i na o kuyongo a kuyaꞋan i ɗaɗa ulinga n kuɗika ku ucanuku. 25 Ele ɗa aza a na a kuɗika kakashi ku utsutsu ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, m Ma̱va̱li mo Oɓolo, koɓolo n ka̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu ka̱ ni ku ukpan u maraɗika, n kakashi ku utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. 26 I ta̱ kpamu a kuɗika kakashi ka nshilya mu ulanga u ka̱pa̱m wa, ma na ma̱ ka̱ra̱Ꞌi Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ka n katalikalyuka feu, n kakashi ka na ka pasamgbanai ulanga u ka̱pa̱m wa dem, n ashiyatsu koɓolo n ili ra̱ka̱ yu ulinga. Aza e Geshon i ta̱ a kuyaꞋan ulinga tsu na u gaꞋin a yaꞋan n ili i nampa dem. 27 Ulinga ra̱ka̱ u na muku n Geshon n kuyaꞋan, wi ta̱ a kuwala n uzuwi u a̱shi u Haruna m muku n ni. Vu peceke yaba dem n i na u kuyaꞋan. 28 Na lo va ɗaɗa ulinga u kumaci ku Geshon a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Itama maku ma Haruna, ganu, a̱yi ɗa u kutono n ele tsu na a kuwalaka n ulinga wa.

Ulinga wa aza a Merari

29 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u doku u danai Musa, kece muku n ali m Merari tsu na i o mogbodo me le n kumaci ku le. 30 Vu kece aza na a yawai a̱ya̱ kamangankupa n umaci a kubana amangerenkupa, aza a na o yotsoi a yaꞋan ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 31 Na va ɗaɗa ulinga u na a kuyaꞋan a makyan ma na i a kuyaꞋan ulinga punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. Ulinga u ɗaɗa: kuɗika ku nshikpu mu utsutsu u Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, n aburakpatsu a̱ ni, nu nshikpu koɓolo n ashamkpatsu e le, 32 koɓolo kpamu nu nshikpu n na a̱ kuka̱ra̱ka̱ mashilya mu ulanga n a̱mi e le, n aguta, n awin koɓolo n ucanuku wu ulinga u nanlo dem. Vu peceke yaba dem i na u kuyaꞋan. 33 Na lo va ɗaɗa ulinga u kumaci ku muku n ali m Merari a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Itama kolobo ka Haruna, ganu, a̱yi ɗa vuza na u kula̱na̱ le.&gt;&gt;

Ka̱bunda̱i ka aza e Levi

34 Ɗa Musa n Haruna koɓolo n aza e kelime a uma e kecei olobo a Kohatu tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 35 Ali ra̱ka̱ a na a yawai a̱ya̱ kamangankupa n umaci a kubana amangerenkupa, aza na a yawai kuyaꞋan ulinga u Ma̱va̱li mo Oɓolo, 36 tsu na e kecei le kumaci-kumaci ra̱ka̱ a yawa ta̱ a̱kpa̱n e re n amangatawencindere n amangerenkupa (2, 750). 37 Na va ɗaɗa ka̱bunda̱i ka kumaci ka Kohatu, ra̱ka̱ vi le vu na a yaꞋin ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ɗa Musa n Haruna e kecei tsu na Vuzavaguɗu u danai ni u yaꞋan.

38 Ɗa kpamu e kecei kumaci ku Geshon, tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 39 Ɗa e kecei muku n ali aza a na a yawai a̱ya̱ kamangankupa n umaci a kubana amangerenkupa, ele na a kufuɗa kuyaꞋan ulinga punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 40 Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n e re, n amangatawa̱nta̱li n kamangankupa (2, 630). 41 Na va ɗaɗa mekecu ma kumaci ku Geshon, aza na a yawai kuyaꞋan ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ele na Musa n Haruna e kecei tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋankai Musa kadanshi.

42 Ɗa kpamu e kecei kumaci ku Merari, tsu na i kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 43 Ali ra̱ka̱ a na a yawai a̱ya̱ kamangankupa n umaci a kubana amangerenkupa, aza a na a yawai kuyaꞋan ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 44 Ka̱bunda̱i ke le ki ta̱ a̱kpa̱n a tatsu, n amangatawenre (3, 200). 45 Na lo va ɗaɗa ka̱bunda̱i ka kumaci ka Merari, ele na Musa n Haruna e kecei tsu na Vuzavaguɗu u danai ni.

46 Ɗa Musa koɓolo n Haruna n aza e kelime a uma a Isaraila e kecei ka̱bunda̱i ka aza e Levi tsu na i a kumaci-kumaci m kpaꞋa-kpaꞋa. 47 Ɗa e kecei muku n ali ra̱ka̱ aza a na a yawai a̱ya̱ kamangankupa n umaci a kubana a̱ya̱ amangerenkupa, aza a na a yawai kuyaꞋan ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 48 Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ a̱kpa̱n kunla̱i n amangatawantawun n amanga̱na̱shi (8, 580). 49 Ɗa e pecekei yaba dem n ulinga u na u kuyaꞋan n ucanuku u na kpamu u kuɗika, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa. Tsu nanlo tsu ɗa e kecei uma ra̱ka̱ derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

5

Uciɗatangi u ka̱tsura̱

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa ɗa u danai, 2 &lt;&lt;Dana aza Isaraila a̱ uta̱ka̱ vuza na wi nu mɓa̱la̱ mu ukutu ko mali ma tsali ko unata u yoku u na u ciya̱i a̱ ubuta̱ u kusaꞋwa keven ki ikyamba ka vuma punu a̱ ka̱tsura̱. 3 Uta̱ka̱i vali ko vuka punu a̱ ka̱tsura̱ ka, adama a na talo wa uka ka̱tsura̱ ke le unata, a̱ ubuta̱ u na mpa n kuda̱sa̱ngu n ele.&gt;&gt; 4 Ɗa aza a Isaraila a̱ uta̱ka̱i le punu a̱ ka̱tsura̱ ka, tsu na Vuzavaguɗu u danai le a yaꞋan.

Kushika̱ n katsupu adama a̱ unushi

5 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 6 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila. A ayin a na baci vali ko vuka vu nusakai toku, u yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu unushi, vuma vu nanlo u ronoko ta̱ ka̱ci ka̱ ni unushi, 7 vuza va wi ta̱ a̱ kushika̱ unushi u na u yaꞋin va. Ka̱ta̱ kpamu u bonoko ili i na wi ishi u la̱nga̱sa̱i va, yeve kpamu u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ku u tawun. 8 Ɗa baci vuza na a nusakai va u kuwa̱i, wi baci n vuza na e kuneke katsupu ka ba, katsupu ka e neke Vuzavaguɗu a kubana u ganu ka̱ta̱ kpamu u neke malala adama a̱ kushika̱ ku unushi u ni. 9 KuneꞋe ku ciɗa ku na a yaꞋin dem e neke ku ɗa a kubana u ganu, ku ɗa kokpo ku ni. 10 Ganu dem wi ta̱ e kureme kuneꞋe ku na a̱ tuka̱i ni dem ku ɗa kokpo ku ni.&gt;&gt;

Tsu na o tsu kondo ukuna u tsugbani

11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 12 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila, vuka vu vuza vu kpa̱ɗa̱ baci kuka̱na̱ kaci ali ɗa uneki u ka̱ɗu n vali ni va u kotsoi, 13 ali ɗa u vaki n vali vu yoku, ama vali vi ni va vi yeve ba, babu kpamu vuza na we enei a na wa dana, adama a na a saꞋwa kucina yi a kuyaꞋan ba. 14 Ɗa baci vali vu ka̱na̱i kene nwalu n vuka vi ni m kpa̱ɗa̱i kugaꞋan, ko a na u na̱mgba̱i ɗe, ko kusheshe ku ni kuta̱ magaba ba, 15 u ɗika vuka vi ni a kubana u ganu, u ɗika kpamu ugboku u te u ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ki ishina. U kutsungu maniꞋin ko ili i ma̱gula̱ni ba, adama a na kuneꞋe ku ɗa ciya̱ u yeve ko vuka va vi ta̱ n unushi ko wi n u ɗa ba.

16 &lt;&lt;Ganu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ka̱ n vuka vu nanlo ka̱ta̱ u zuwa yi u shamgba kelime ka Vuzavaguɗu. 17 Wi ta̱ e kukenuku mini ma ciɗa a̱ ma̱diki, ka̱ta̱ u kenuku kubuta̱ ku kayala ku ubuta̱ u ma̱va̱li u tsungu punu a̱ mini ma. 18 Ka̱ta̱ ganu u zuwa vuka va vu shamgba e kelime ka Vuzavaguɗu, yeve ganu u shikpa ka̱nji ka vuka ka ka̱ta̱ u kiyanku vuka va alyuka a ili i kashina e ekiye a̱ ni wo okpo yi ili i kuciɓa, a̱yi tamkpamu u ka̱na̱ ma̱diki ma̱ mini mo okono e ekiye a̱ ni ma na a ci yaꞋanka vuza una̱. 19 U zuwa vuka va akucina ka̱ta̱ u dana yi, &lt;Ɗa baci vali vi yoku vu vaki n avu ba, ka̱sukpa̱ vu laꞋaka m mini mo okono ma nampa ma na ma tsu zuwa una̱ u wuya. 20 Ama vi baci a ku vakusu n vali vi yoku vu na vi vu nu ba, 21 yaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka wu una̱ u wuya a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ nu a̱ ubuta̱ u kubonoko wu madari, vo kudoku va matsa ba, ka̱tsuma̱ ka̱ nu ki ta̱ a kushita. 22 YaꞋan mini mu una̱ u wuya ma nampa ma uwa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ nu, ka̱ta̱ ma zuwa kaꞋa ka shita ali kamatsatsu ka̱ nu ka paɗara.&gt; Ka̱ta̱ vuka va wu ushuku, &lt;Ta nannai, ta nannai.&gt;

23 &lt;&lt;Ka̱ta̱ ganu va u ɗana una̱ u wuya u nampa wa a magbaganla, ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ iɗani ya gbende m mini mo okono. 24 Ka̱ta̱ u zuwa vuka va vu soꞋo mini mo okono ma, ma na ma̱ tsu tuka̱ n ukuna wu una̱ u wuya wa. Mini ma nampa ma mi ta̱ a kuꞋuwa yi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ta̱ me neke yi mɓa̱la̱ n ka̱tsuma̱ m gbani-gbani. 25 A̱yi ganu wi ta̱ a kuɗika kuneꞋe ki ishina ka adama e cisheꞋe tsa e ekiye a vuka a, ka̱ta̱ u ɗa̱ngusa̱ka̱ Vuzavaguɗu, yeve u tuka̱ a katalikalyuka. 26 A̱yi ganu va ka̱ta̱ u shatangu kukiye ku ni n kiya adama e kuneꞋe ka alyuka a kuciɓasa, ka̱ta̱ u songu a ɗa a katalikalyuka, u kotso baci u zuwa vuka va u soꞋo mini ma. 27 U la̱nga̱sa̱ baci ka̱ci ka̱ ni, u shiya kpamu kaci a̱ ubuta̱ u vali vi ni ba, ɗa baci a zuwai ni u soꞋi mini ma na a ci yaꞋanka una̱, mi ta̱ e kuneke yi mɓa̱la̱ ka̱u. Ka̱ta̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ni ka shita, ka̱ta̱ ta na u yamba, wi ta̱ ta na o kokpo vuza na a yaꞋankai una̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni. 28 Ama vuka va u la̱nga̱sa̱ baci ka̱ci ka̱ ni ba wi kpamu n unata ba, wi ta̱ o kokpo vuza babu unushi wi ta̱ a kufuɗa wa̱ ciya̱ maku.

29 &lt;&lt;Na ɗaɗa wila̱ adama e cisheꞋe, a ayin a na baci vuka vu la̱nga̱sa̱i ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan tsugbani n vali vi yoku, 30 ko ɗa baci vali u ciya̱i ka̱ɗu ke cisheꞋe adama a na wi ta̱ e kusheshe vuka vi ni n tsugbani. U zuwa vuka va e ekiye a Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ ganu u zuwa yi u tono wila̱ u nampa dem, 31 Vali vi ta̱ o kokpo babu unushi a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na u yaꞋin dem, ama vuka wi ta̱ a kuɗika atakaci a̱ ili i na yi punu dem.&gt;&gt;

6

Vuma na a zagbai

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, ayin a na baci vuka ko vali vi a kuciga kuyaꞋan akucina, a na u kutono Vuzavaguɗu vi ni tsu vuza na a zagbai, 3 u gaꞋan ta̱ u ka̱sukpa̱ kusoꞋo ku ma̱ra̱ ko ili i kusoꞋo yu utsura. Ka̱ ta̱ kpamu u soꞋo ili i kalam ba ko ma̱ra̱ ma na a yaꞋin n umaci wu nɗanga ba, kpamu ka̱ ta̱ u soꞋo ma̱kya̱n ma savu ba, ka̱ta̱ kpamu u lyaꞋa mambulu ma̱ ta̱ku ko u takuma me ɗekpu. 4 Wi baci de o kuyongo tsu vuza na a zagbai, ka̱ta̱ u soꞋo ma̱kya̱n ma na a yaꞋin n a̱vu ko n icuꞋu i maɗanga mi inabi ba.

5 &lt;&lt;A makyan ma na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka kukucina a uzagbi a̱ ni, ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ kutanu ku saꞋwa kaci ka̱ ni ba, sai ayin a na u yaꞋin akucina n Vuzavaguɗu va o kotsoi ra̱ka̱-ra̱ka̱. U gaꞋan ta̱ u yongo ciɗa, ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ ka̱nji ka kaci ka̱ ni ka yaꞋan ugaɗi.

6 &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a na u pecei ka̱ci ka̱ ni adama a Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ u bana ɗevu n keven ki ikyamba ba. 7 Ko a̱na̱ku ko esheku ko vuza ni vi yoku ɗa baci u kuwa̱i, ka̱ta̱ u yawa ɗevu ba ta lo wa natukpa ka̱ci ka̱ ni. Adama a na u pece ka̱ci ka̱ ni adama a̱ Ka̱shile. 8 A ayin a na u pecei ka̱ci ka̱ ni dem, wo okpo ta̱ ciɗa a kubana u Vuzavaguɗu.

9 &lt;&lt;Vuza u yikpa̱ baci ɗa u kuwa̱i gogo lo ɗevu n a̱yi, na lo u natukpa ta̱ ka̱ci ka̱ ni, adama a nannai u puna ka̱nji ka a kanna ke cindere ka na a kutakpaka yi nshinda̱. 10 A kanna ka̱ kunla̱i u tuka̱ m moɗoi n re ko ntapambara n re aza wawaꞋa a kubana u ganu lo a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 11 Ganu u lyuka me te tsu alyuka a̱ unushi, me te kpamu adama a alyuka o kusongu, adama a na u takpaka ka̱ci ka̱ ni unushi. Adama a na u nusa ta̱ a na u ka̱sukpa̱i keven ki ikyamba ka̱ yikpa̱i ɗevu n a̱yi. Ka̱ta̱ a kanna ka nanlo kpamu u doku u pece ka̱ci ka̱ ni. 12 U gaꞋan ta̱ u doku u pece ka̱ci ka̱ ni u Vuzavaguɗu derere tsu na u yaꞋin ɗe a ayin a na a lazai. U ta̱wa̱ m ma̱giri ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, u neke adama a alyuka a̱ unushi. Ayin a na a lazai e kukece a ɗa ba, adama a na wi ishi ta̱ u natukpa ka̱ci ka̱ ni a ayin a nanlo a.

13 &lt;&lt;Gogo na wila̱ u ɗa na a kubana u vuza na a zagbai, a ayin a na baci ayin a upeci a̱ ni o kotsoi. A̱ tuka̱ n vuza va a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 14 Ta ɗe u kuyaꞋan kuneꞋe ku ni a kubana u Vuzavaguɗu, u lyuka ma̱giri ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te ɗa mi babu uꞋiwin u Ka̱shile adama alyuka o kusongu. M mashan ma̱ ka̱ya̱ ke te feu ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile adama e kuneꞋe ku unushi, n ka̱giri kpamu ka babu uꞋiwin u Ka̱shile adama e kuneꞋe ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱, 15 koɓolo n kuneꞋe ki ishina n ki ili i kusoꞋo, m mabana mo boroji vu na vi n yisiti ba, n akala a na a yaꞋin n kiya ku singai usatari m maniꞋin, n emeshe a na kpamu a putalai m maniꞋin. 16 Ka̱ta̱ ganu u tuka̱ u Vuzavaguɗu, yeve e neke kuneꞋe ku unushi ku ni n kuneꞋe ku kusongu ku ni. 17 Wi ta̱ e kuneke mabana mo boroji vu na vi n yisiti ba, ka̱ta̱ u lyuka ka̱giri tsu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu, koɓolo n kuneꞋe ki ishina n ki ili i kusoꞋo dem. 18 Lo a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, a̱yi vuma vu na e pecei va u puna ka̱nji ka̱ ni ka na u nekei ka̱ci ka̱ ni ka. Ka̱ta̱ u ɗika ka̱nji ka u zuwa kaꞋa akina lo a ɗaka vu katalikalyuka ka, punu a̱ ubuta̱ wa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. 19 Ana vuma va u kotsoi kupuna ka̱nji ka̱ ni, a̱yi ganu wi ta̱ a kuɗika mavatsu ma̱ ka̱giri ka na a suꞋwain va, n kemeshe ke te n kakala feu ke te a na i punu a mabana ma dem vi le a yaꞋan babu yisiti. Ka̱ta̱ u zuwa le e ekiye a vuza na u pecei ka̱ci ka̱ ni va. 20 A̱yi ganu va ka̱ta̱ u ɗengusa̱ le e kelime ka Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱, ku ɗa ki ta̱ ciɗa kpamu ku ganu ku ɗa, koɓolo m ma̱ka̱nga̱ ma na a̱ ɗengusa̱i m ma̱kuta̱ ma na e nekei. O kotso baci ka̱ta̱ vuza na e pecei va wi ta̱ a kufuɗa wo soꞋo ma̱kya̱n.

21 &lt;&lt;Na va ɗaɗa wila̱ u vuza na u ɗikai uzuwakpani u kupece ka̱ci ka̱ ni adama a Vuzavaguɗu. KuneꞋe ku ni a kubana u Vuzavaguɗu n tsu na u pecei ka̱ci ka̱ ni, n ili i na baci de dem wa kufuɗa we neke. U shatangu akucina a na u yaꞋin dem tsu na wila̱ u vuza na e pecei ka̱ci ka̱ ni u danai.&gt;&gt;

Una̱singai u na ganu u kuzuwaka uma

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 23 &lt;&lt;Dana Haruna m muku n ali n ni, tsu nampa tsu ɗa va kuzuwaka aza a Isaraila una̱singai. Dana le,

24 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u zuwaka ɗa̱ una̱singai

ka̱ta̱ kpamu wi inda ɗa̱,

25 a̱yi Vuzavaguɗu u zuwa a̱shi a̱ ni akana ɗa̱,

ka̱ta̱ u pana asuvayali a̱ ɗa̱ kpamu,

26 a̱yi Vuzavaguɗu u la̱na̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ u neke ɗa̱ ma̱ta̱na̱.

27 &lt;&lt;Ta a kuzuwa a pana kula ku va̱ wa aza a Isaraila nannai, ka̱ta̱ ta na n zuwaka le una̱singai.&gt;&gt;

7

Alyuka kakau adama e kerengu Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile

1 Ana Musa u kotsoi kushikpa̱ ka̱pa̱m, ɗa we erengi kaꞋa ɗa u ciɗatangi kaꞋa n i na yi punu dem. Ɗa kpamu we erengi katalikalyuka ɗa u ciɗatangi kaꞋa n ucanuku u ni dem. 2 Ɗa aza a gbagbaꞋin a Isaraila, umaci u kpaꞋa dem aza a na i aza e kelime a kpaꞋa, uma a na a̱ ɓa̱nka̱i a̱ ubuta̱ u mekecu, a̱ ta̱wa̱i a̱ ka̱pa̱m ka̱ Ka̱shile, 3 ɗa a̱ tuka̱i kuneꞋe ku le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ili i nampa i ɗa e nekei: ekeke a anaka a̱ ta̱li n obomburon kupanere, aza kelime e re a̱ tuka̱i n keke vu te, kobomburon dem adama a vuza kelime vi te. A̱ tuka̱i le lo a̱ ka̱pa̱m ka.

4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 5 &lt;&lt;Isa ili nampa ya we le, i ɗa a kuyaꞋanka ulinga a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. Neke aza e Levi tsu na yaba dem ulinga u ni wi.&gt;&gt; 6 Ɗa Musa u ɗikai ekeke a anaka a n obomburon a, ɗa u nekei aza e Levi. 7 Ɗa u nekei ekeke a anaka e re n obomburom a̱ na̱shi a kubana u muku n ali n Geshon, tsu na ulinga u le wi. 8 Ɗa feu u nekei ekeke a anaka a̱ na̱shi n obomburon kunla̱i a kubana muku ali m Merari, tsu na ulinga u le u wi. Dem vi le i ta̱ o kutono Itama, kolobo ka Haruna, ganu. 9 Ama Musa u neke ili a kubana u muku n ali n Kohatu ba, adama a na i ta̱ a kuɗika a̱miki a ukuna wi ili i ciɗa i na a tsu canuku a avangatsu e le. 10 Ana e erengi katalikalyuka ka m maniꞋin me kerengu, ɗa aza e kelime a a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku le adama a na ele feu e neke, ɗa e nekei ku ɗa e kelime ka katalikalyuka. 11 Adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱ Musa, &lt;&lt;Kanna lakam vuza kelime vu kumaci ku te ki ta̱ a̱ kutuka̱ n kuneꞋe adama kerengu ku katalikalyuka.&gt;&gt;

12 Vuza na u nekei kuneꞋe ku ni a kanna ka iyain a̱yi ɗa Nashon kolobo ka Aminadabu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka Yahuda. 13 KuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ka azurufa ke te, ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n azurufa e kebelyu ke te kpamu ka kuvishangu ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsunkupa. Ra̱ka̱ tsu na ka̱kunzukpa̱tsu ke shekelu va̱ a̱Ꞌisa̱ ki, dem vi le ushatangi n kiya ku singai usatari m maniꞋin tsu kuneꞋe ki ishina, 14 azanariya kpamu kebelyu ke te, ka yawa ta̱ kagisamkpatsu ka̱ a̱miki kupa ushatangi n ili i ma̱gula̱ni. 15 Ɗa kpamu u tuka̱i n kobomburon ke kenu ke te, n ka̱giri, m ma̱giri kpamu vuza na u yawai ka̱ya̱ ke te adama e kuneꞋe ku kusongu, 16 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 17 n obomburon e re, a̱giri a tawun, nga̱ji n tawun, ni ngiri n tawun feu, aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te a lyuka le tsu alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Nashon kolobo ka Aminadabu.

18 A kanna ke ire Nataniya kolobo ka Zuwaru, vuza kelime a̱ ka̱tsuma̱ ku umaci u Isaka, ɗa u tuka̱i n kuneꞋe ku ni. 19 KuneꞋe ku na u tuka̱i ku ɗaɗa: azurufa kebelyu ku te a na a yawai kagisamkpatsu ka̱ a̱miki ke shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n azurufa kasasu kpamu tukpa ka na kagisamkpatsu ka̱ ni ka yawai a̱miki amangatatsunkupa. Dem vi le derere n kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱, kagisamkpatsu dem ushatangi n kiya ku singai ku na a satarai m maniꞋin tsu kuneꞋe ki ishina. 20 Kebelyu ke te ka azanariya ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa, ki feu tukpa n ili i ma̱gula̱ni, 21 m mobomburon me te, ka̱giri ke te m ma̱giri ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te adama e kuneꞋe ku kusongu, 22 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 23 n obomburon e re, a̱giri a tawun, nga̱ji n tawun, ni ngiri kpamu n tawun n na n yawai ka̱ya̱ ke te, e neke kuneꞋe tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Nataniya kolobo ka Zuwaru.

24 A kanna ka tatsu, Eliyabu kolobo ka Helon, vuza kelime vu kumaci ku Zabalun, u tuka̱i n kuneꞋe ku ni. 25 KuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130) n kebelyu ke te ushatangi n azurufa a kuvishangu a̱miki e le a yawai shekelu amangatatsunkupa, ra̱ka̱ tsu na ka̱kunzukpa̱tsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki, ra̱ka̱ vi le a shatangi n kiya ku singai tsu kuneꞋe ki ili i kashina, 26 kebelyu ka azanariya ke te ka yawa ta̱ kagisamkpatsu ka̱ a̱miki e shekelu kupa, ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 27 mobomburon, n ka̱giri, m ma̱giri me te ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, dem adama e kuneꞋe ku kusongu, 28 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 29 n obomburon e re, n a̱giri n tawun, nga̱ji n tawun feu ni ngiri n tawun n na n yawai ka̱ya̱ ke te, e neke alyuka tsu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Eliyabu kolobo ke Helon. 30 A kanna ka̱ na̱shi Elizu kolobo ka Shedeyu, vuza kelime vu kpaꞋa vu Ruben u tuka̱i n kuneꞋe ku ni. 31 KuneꞋe ku ni ki ta̱ kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ke te ka azanariya ki ili i kuvishangu ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsunkupa. Derere n kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱, ra̱ka̱ ushani n kiya ku singai usatari m maniꞋin tsu kuneꞋe ki ishina, 32 n azanariya kebelyu ke te ka na a̱miki a̱ ni yawai shekelu kupa, n ili i ma̱gula̱ni, 33 n kobomburon ke te, n ka̱giri ke te m ma̱giri me te feu ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te adama e kuneꞋe ku kusongu, 34 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi. 35 Obomburon e re n a̱giri a tawun, nga̱ji kpamu n tawun ni ngiri kpamu n tawun n na n yawai ka̱ya̱ ke te, adama a alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Elizu kolobo ke Shedeyu.

36 A kanna ka tawun, Shelumiye maku ma Zurishada, vuza kelime vu uma a Simiyon u ta̱wa̱i n kuneꞋe ku ni. 37 KuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: azurufa kebelyu ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsukupa, derere n kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱, dem vi le ushani n kiya ku singai usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina. 38 U tuka̱i feu n kebelyu ka azanariya ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa, ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 39 n kobomburon ke te, n ka̱giri ke te, m ma̱giri me te ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu, 40 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 41 n obomburon e re n a̱giri a tawun koɓolo kpamu nu nga̱ji n tawun feu, ni ngiri n tawun kpamu, n na n yawai ka̱ya̱ ke te, tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Shelumiye kolobo a Zurishada.

42 A kanna ka̱ ta̱li, Eliyasafa kolobo ka Dewuyelu vuza kelime vu kumaci ku Gadu, u tuka̱ n kuneꞋe ku ni. 43 KuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ke te ka azanariya ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ke te ka azanariya ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsunkupa, derere n tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki. Dem vi le ushatangi n kiya ku singai ku na ki usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina. 44 Kebelyu ka azurufa ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa, ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 45 mobomburon me te n ka̱giri ke te, m ma̱giri me te feu ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu, 46 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 47 n obomburon e re n a̱giri a tawun, nga̱ji n tawun ni ngiri n tawun feu aza a na a yawai ka̱ya̱ ke te, tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Eliyasafa kolobo ka Dewuyelu.

48 A kanna ke cindere Elishama kolobo ka Amihudu vuza kelime vu kumaci ku Ifirayimu, u tuka̱i n kuneꞋe ku ni, 49 kuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ke te ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ka azurufa ke te ki ili i kuvishangu ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsunkupa, derere n tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki, dem vi le ushatangi n kiya ku singai usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina. 50 N Kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa, ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 51 m mobomburon me te, n ka̱giri ke te m ma̱giri me te ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu. 52 Ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 53 n obomburon e re n a̱giri a̱ tawun, nga̱ji n tawun koɓolo ni ngiri n tawun feu ele na a yawai ka̱ya̱ ke te, tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Elishama kolobo ka Amihudu.

54 A kanna ka̱ kunla̱i, Gamaliya kolobo ka Pedazuru, vuza kelime vu kumaci ku Manasa, u tuka̱i n kuneꞋe ku ni. 55 KuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ka azurufa ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ke te ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni feu a yawai shekelu amangatatsunkupa, derere tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki ushatangi n kiya ku singai usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina, 56 n azurufa kebelyu ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa, ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 57 m mobomburon me te, n ka̱giri ke te koɓolo m ma̱giri me te, ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu, 58 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 59 n obomburon e re, n a̱giri a tawun, nga̱ji n tawun feu koɓolo ni ngiri n tawun n na n yawai ka̱ya̱ ke te, tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Gamaliya kolobo ka Pedazuru.

60 A kanna ka̱ kuci Abidan kolobo ko Gidiyon, vuza kelime vu kumaci ku Bayami, 61 kuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ke te ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai kagisamkpatsu ke shekelu amangatawun n kamangankupa, (130), n kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsunkupa, derere n tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki. Dem vi le ushatangi n kiya ku singai ku na ki usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina. 62 Kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa, ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 63 m mobomburon me te, n ka̱giri ke te, m ma̱giri me te feu ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu, 64 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi 65 n obomburon e re n a̱giri a tawun, nu nga̱ji n tawun koɓolo ni ngiri n tawun feu n na n yawai ka̱ya̱ ke te tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Abidan kolobo ka Gidiyon.

66 A kanna ka kupa ɗa Ahiyeza kolobo ka Amishada, vuza kelime vu kumaci ku Dan, u tuka̱i n kuneꞋe ku ni. 67 KuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ka azurufa ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ke te ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsunkupa, derere n kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱, 68 n kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 69 m mobomburon me te, n ka̱giri ke te m ma̱giri me te kpamu, ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu, 70 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 71 n obomburon e re, n a̱giri a tawun, nu nga̱ji n tawun feu, koɓolo ni ngiri n tawun, n na n yawai ka̱ya̱ ke te tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Ahiyeza kolobo ka Amishada.

72 A kanna ka kupa n ke te, Pagiyelu kolobo ko Okiran, vuza kelime vu kumaci wa aza a Ashera u tuka̱i n kuneꞋe ku ni, 73 kuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ka azurufa ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ka azurufa ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatatsunkupa, derere n tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki, dem vi le ushatangi n kiya ku singai usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina. 74 Kebelyu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa ushatangi n ili i ma̱gula̱ni, 75 m mobomburon me te, n ka̱giri ke te feu, m ma̱giri me te ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu, 76 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 77 n obomburon e re, n a̱giri a tawun, nu nga̱ji n tawun feu, koɓolo ni ngiri n tawun, n na n yawai ka̱ya̱ ke te tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Pagiyelu kolobo ka Okiran.

78 A kanna ka kupa n e re, ɗa Ahira kolobo ka Enanu vuza kelime vu kumaci wa aza a Nafutali u tuka̱i n kuneꞋe ku ni. 79 KuneꞋe ku ni ku ɗaɗa: kebelyu ka azurufa ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu amangatawun n kamangankupa (130), n kebelyu ke te ka azurufa a na a̱miki a̱ ni feu a yawai shekelu amangatatsunkupa, derere tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki, dem vi le ushatangi n kiya ku singai ku na ki usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina, 80 n kebelyu ka azurufa ke te ka na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu kupa, 81 m mobomburon me te, n ka̱giri ke te feu, m ma̱giri me te ma na ma yawai ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku kusongu, 82 m ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, 83 n obomburon e re, n a̱giri a tawun, nu nga̱ji n tawun feu, koɓolo ni ngiri n tawun kpamu n na n yawai ka̱ya̱ ke te tsa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku Ahira kolobo ka Enanu.

84 Na ɗa kuneꞋe ka aza e kelime a Isaraila adama e kerengu ku katalikalyuka, a kanna ka na a̱ tsungi kaꞋa maniꞋin: ebelyu kupa n e re a azurufa, n ebelyu kupa n e re a azurufa a ili i kuvishangu, koɓolo n ebelyu kupa n e re kpamu a azanariya. 85 Kebelyu dem ka azurufa a̱miki a̱ ni a yawa ta̱ shekelu amangatawun n kamangankupa (130), kebelyu dem ka azurufa a̱miki a̱ ni a yawa ta̱ shekelu amangatatsunkupa. Azanariya a ulinga a dem a̱miki e le a yawa ta̱ shekelu a̱kpa̱n e re n amangatawa̱na̱shi (2, 400), derere n tsu na kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ki. 86 Ebelyu kupa n e re a azanariya a na i n a̱miki e shekelu kupa e kebelyu dem, ushatangi n ili i ma̱gula̱ni ya tsu kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱, azanariya a dem a̱miki e shekelu e le a yawa ta̱ amangatawun n kamanga (120). 87 M bomburon a na a yaꞋankai kuneꞋe ku kusongu ka dem a ɗaɗa kupa n e re, n a̱giri kupa n e re feu, ni ngiri kupa n i re kpamu, aza a na a yawai ka̱ya̱ ke te, koɓolo n kuneꞋe ki ishina ku le, nu nga̱ji kupa n u re adama e kuneꞋe ku unushi. 88 Obomburon a alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ra̱ka̱ a ɗaɗa kamanga n a̱ na̱shi, a̱giri amangatatsu, nga̱ji amangatatsu, ngiri n ka̱ya̱ ke te ke te amangatatsu feu. Na ɗa kuneꞋe ku kerengu ku katalikalyuka.

89 Ana Musa u uwai a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo adama a na u yaꞋan kadanshi n Vuzavaguɗu, ɗa u panai ka̱la̱ka̱tsu a kadanshi n a̱yi e mere mi icorobi i re ya, i na yi a gaɗi vu ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka akpati vu Uzuwakpani va. Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱yi.

8

Kuzuwa ku nkuni

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n Haruna vu dana yi, makyan ma na baci vi a kuzuwa nkuni n cindere, nkuni ma mi ta̱ e kuneke kutashi a uɓon u kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka dem.&gt;&gt; 3 Ɗa Haruna u yaꞋin tsu na o tonokoi ni, u zuwai nkuni adama a na a inda kelime ka kashamkpatsu ka, tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa. 4 Tsu nampa tsu ɗa a yimai kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka, a yima ta̱ kaꞋa n azanariya, ili i na i ɗikai ɗaka ali a kubana a uɓon u gaɗi, derere tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa u yaꞋan.

Kuciɗatangu ka aza e Levi

5 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 6 &lt;&lt;Uta̱ka̱ aza e Levi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ka̱ta̱ vu takpaka le nshinda̱. 7 Tsu na va kuyaꞋanka le u ɗa na, vu vishanku le mini ma kutakpaka nshinda̱, ka̱ta̱ vu zuwa le a puna cileme ci ikyamba i le gbende, a̱ za̱Ꞌa̱ akashi e le ka̱ta̱ kpamu a̱ sumba̱. 8 Yeve vu zuwa le a ɗika mobomburon, n kuneꞋe ki ishina, usatari m maniꞋin, ka̱ta̱ avu vi ɗika mobomburon mo yoku adama e kuneꞋe ku unushi. 9 Ka̱ta̱ vu tuka̱ n aza e Levi a e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ka̱ta̱ vu ɓolongu aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u te. 10 Ayin a na baci vu tuka̱i n aza e Levi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ uma a Isaraila a zuwaka aza e Levi a ekiye e le a aci, 11 ka̱ta̱ Haruna u neke aza e Levi a a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ ku na kuta̱i wa aza a Isaraila, adama a na a yaꞋan ulinga u Vuzavaguɗu. 12 Aza e Levi tamkpamu a kiyangu ekiye e le a gaɗi va aci o mbomburon a, ka̱ta̱ vi lyuka ka na ki adama e kuneꞋe ku unushi, ka na ka buwai tamkpamu adama e kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu, adama kutakpaka aza e Levi unushi u le. 13 Vu zuwa aza e Levi a a shamgba e kelime ka Haruna m muku n ni, ka̱ta̱ vu neke le u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱. 14 N tsu nampa tsu ɗa, ve kupece aza e Levi kau n uma a Isaraila, ka̱ta̱ ta na o okpo uma a̱ va̱.

15 &lt;&lt;A ayin a na baci vu kotsoi kutakpaka aza e Levi nshinda̱ ɗa vu nekei le u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱, ka̱ta̱ aza e Levi a uwa punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma a yaꞋan punu ulinga. 16 A̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Isaraila ra̱ka̱, anan Levi a ɗa a zagbai adama a na okpo uma a̱ va̱ koci. N ka̱na̱ le ta̱ n ka̱ci ka̱ va̱ a̱ una̱ u muku n iyain mi Isaraila, aza e Levi okpo ta̱ una̱ u le. 17 Muku n ali n iyain ma aza a Isaraila ra̱ka̱, n va̱ n ɗa, vuma m manama dem. A kanna ka na mu unai muku n iyain a iɗika i Masar, ɗaɗa n kanzakai ka̱ci ka̱ va̱ n ɗa. 18 Ɗa n ɗikai aza e Levi o okpoi una̱ u muku n iyain ma aza a Isaraila. 19 Ele aza e Levi tamkpamu, n neke le ta̱ u Haruna m muku n ni tsu kuneꞋe ku na kuta̱i wa aza a Isaraila, adama a na a yaꞋanka uma a Isaraila ulinga punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, a takpaka le unushi. Nannai babu kpamu ma̱dukpa̱ ma na ma̱ kuta̱wa̱ wa aza a Isaraila, a ayin a na baci a yawai ɗevu n ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱.&gt;&gt;

20 Ɗa Musa, n Haruna koɓolo n uma a Isaraila ra̱ka̱, a yaꞋin n aza e Levi tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa. 21 Aza e Levi a a takpakai ka̱ci ke le nshinda̱, ɗa kpamu a̱ za̱Ꞌi akashi e le. Ɗa Haruna u nekei le tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ u Vuzavaguɗu, ɗa u takpakai le unushi ciya̱ o okpo ciɗa. 22 Ana nannai u kotsoi ɗa aza e Levi a a̱ ta̱wa̱i kuyaꞋan ulinga u le punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo n utsura u Haruna m muku n ni. O tonoi n anan Levi a tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa.

Kuzuwa ku ulinga ka aza e Levi

23 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 24 &lt;&lt;Ili i nampa yi ta̱ a̱ kuyikpa̱ wa aza e Levi feu, vali vu na vi yawai a̱ya̱ kamanga n tawun a kubana gaɗi, u yawa ta̱ u ta̱wa̱ u yaꞋan ulinga punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 25 Ama vuza na u yawai a̱ya̱ amangerenkupa, wu uvuka n ulinga u na u kuyaꞋan punu a̱ Ma̱va̱li ma, u doku u saꞋwa ili ba. 26 I ta̱ a kufuɗa kuɓa̱nka̱ aza e le adama a na a fuɗa a yaꞋan ulinga punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ama ele a̱ ka̱ci ke le ka̱ta̱ a saꞋwa ili punu ba. Tsu nampa tsu ɗa uteku u na ve kupeceke aza e Levi ulinga u le.&gt;&gt;

9

Ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa a kakamba ka Sinai, o wotoi u iyain a̱ ka̱ya̱ ke ire, ana a̱ uta̱i a iɗika i Masar, u danai, 2 &lt;&lt;Zuwa aza a Isaraila a yaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka nampa, a ayin a na o yotsoi. 3 A kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u nampa, n kulivi, a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai tsu na wila̱ u danai.&gt;&gt;

4 Ɗa Musa u danai aza a Isaraila a yaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai. 5 Ɗa ta na a yaꞋin Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka a kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi ka n kulivi, a kakamba ka Sinai. Aza a Isaraila a yaꞋin derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

6 Ama aza o yoku e le a kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka a kanna ka nanlo ka ba, adama a na ka̱ta̱ a ciɗatangu ka̱ci ke le ba, ana wo okpoi a saꞋwa ta̱ keven ki ikyamba ka vuma. Ɗaɗa a̱ ta̱wa̱i u Musa n Haruna a kanna ka nanlo ka, 7 ɗa a danai Musa va, &lt;&lt;Tsu saꞋwa ta̱ keven ki ikyamba ɗa tsu ukai ka̱ci ka̱ tsu nshinda̱. Ama yiɗa̱i i kusa̱nka̱ tsu kuneke kuneꞋe ku tsu u Vuzavaguɗu a kanna ka nanlo feu, koɓolo n aza a Isaraila a na a buwai?&gt;&gt; 8 Ɗaɗa Musa wu ushuki le, &lt;&lt;YaꞋin biꞋi n yeve i na Vuzavaguɗu u kudana adama a̱ ɗa̱.&gt;&gt;

9 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, 10 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila vu dana le, ɗa baci vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, ko a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n ɗa̱ u saꞋwai keven ki ikyamba ko u banai nwalu n daꞋin, wi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka. 11 A yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka a kanna ka kupa n ka̱ na̱shi o wotoi u ire n kulivi. A takuma ma̱giri koɓolo m boroji vu na vi n yisiti ba, n a̱vuku o okono kpamu. 12 Ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ ili i nanlo ya asa ali a kubana usana u yoku ba, ko kpamu o ɓoso etele a̱ ni ba. I baci a kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka, u gaꞋan ta̱ o tono wila̱ u ni ra̱ka̱. 13 Ama ɗa baci vuza yoku vu na vi ciɗa, u yaꞋan kpamu nwalu ba ɗa u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka. Mayun ɗa e pece vuma vu nanlo n uma a̱ ni, adama a na u tuka̱ n kuneꞋe ku Vuzavaguɗu a ayin a na o yotsoi ba, mayun ɗa unushi u ni wo okpo a kaci ka̱ ni. 14 Komoci ki baci ida̱shi n a̱ɗa̱ ɗa u cigai kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu ka, mayun ɗa u tono wila̱ u kuyaꞋan. Mayun ɗa wila̱ u vuza likuci n komoci feu wo okpo u te.&gt;&gt;

Keleshu ka na ka palai Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile

(Kut 40:34-38)

15 A kanna ka na a̱ shikpa̱i Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ka, ɗa keleshu ka palai kaꞋa. N kulivi ali a kubana usana, ka̱ta̱ keleshu ka ko bono tsa akina. 16 Ta ka lyaꞋi kelime n kuyaꞋan nannai ayin tutu, ka pala kaꞋa n kanna, ka̱ta̱ n kayin kokpo tsa akina. 17 A ayin a na baci keleshu ka ka̱ ka̱sukpa̱i uɓon u Ka̱pa̱m wa, ka̱ta̱ aza a Isaraila o foɓuso kulaza, a̱ ubuta̱ u na baci ka shamgbai, ka̱ta̱ ele feu a̱ da̱sa̱ngu lo. 18 Nannai ɗa a̱ tsu ɗa̱nga̱ ka̱ta̱ a bana a̱ da̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ u yoku tsu na Vuzavaguɗu u tsu zuwa le. Keleshu ka ka laza baci ka̱ ka̱sukpa̱ Ka̱pa̱m ka ba, ta lo ele feu o kuyongo a̱ ubuta̱ u na a̱ da̱sa̱ngi va. 19 Keleshu ka shamgba baci a gaɗi vu Ka̱pa̱m va ali ka yaꞋin ayin e re, aza a Isaraila i ta̱ o kuyongo lo ka̱ta̱ a yaꞋan i na i gaꞋin a yaꞋan a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 20 A makyan mo yoku keleshu ka ke ci geshe a gaɗi vu Ka̱pa̱m ba, ele feu i ta̱ a kushamgba lo a̱ ubuta̱ wa tsu na Vuzavaguɗu u zuwai a yaꞋan. Ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ a laza kpamu tsu na u danai le. 21 A makyan mo yoku kpamu keleshu ka ci shamgba ta̱ a̱ ubuta̱ u te n kulivi ali a kubana usana, ayin a na baci ka lazai n usana, ka̱ta̱ aza a Isaraila feu a laza. Ko n kayin ko n kanna, keleshu ka̱ ɗa̱nga̱ baci de dem, ele aza a Isaraila feu a̱ tsu ɗa̱nga̱ ta̱. 22 Ko keleshu ka ka shamgba baci a gaɗi vu Ka̱pa̱m va ali ayin e re ko wotoi, ko ka̱ya̱, ele aza a Isaraila feu i ta̱ o kuyongo a̱ ubuta̱ u na a̱ da̱sa̱ngi va babu kubana ubuta̱ u yoku. Ama ayin a na baci ka lazai, ele feu i ta̱ o kutono kaꞋa. 23 Tsu na Vuzavaguɗu u danai, ta a kulaza nannai, tsu na kpamu u danai a shamgba, ta a kushamgba nannai. O tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu n kadanshi ka̱ ni nannai, tsu na a panai kaꞋa a̱ una̱ u Musa.

10

Ishiyaun ya azurufa

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, 2 &lt;&lt;YaꞋan ishiyaun i re, i na a yimai n azurufa, vi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n ele adama e kuɗeke koɓolo ka uma, n kuzuwa uma a̱ ɗenga̱ a wala. 3 Ɗa baci a̱ lika̱i le ra̱ka̱, ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ o ɓolongu wa̱ nu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 4 Ama ɗa baci a̱ lika̱i vi te, aza a gbagbaꞋin, n aza kelime a Isaraila, i ta̱ o kuɓolongu ka̱ci ke le wa̱ nu. 5 Ɗa baci ta na a̱ lika̱i kavana vu urotu wu nwalu, ka̱ta̱ ka̱tsura̱ ka kumaci kakau ka na ki a uɓon u kasana ka̱ Ka̱pa̱m ka̱ Ka̱shile ka̱ ka̱na̱ nwalu. 6 Ɗa baci kpamu a̱ lika̱i vi ire va, ka̱tsura̱ ka kumaci kakau ka na ki a uɓon u ɗaka ka̱ Ka̱pa̱m ka̱ Ka̱shile ka̱ ka̱na̱ nwalu. Ciliki tsu nanlo tsa tsu ɗaɗa urotu u kuɗa̱nga̱. 7 Ama ɗa baci yi a kuciga kuɓolongu uma, ka̱ta̱ i yaꞋan ciliki tsu kavana tsa kau n tsu na tsu buwai va. 8 Muku n ali n Haruna, anan ganu, ele ɗa a̱ kulika̱ ishiyaun ya. Na wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ u ko wanai, ali a kubana wu ntsukaya n ɗa̱ n na n kuta̱wa̱. 9 I yawa baci a iɗika i ɗa̱ ɗa i banai kuvon a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱ i na i a kutakacika ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan urotu n ciliki tsu ishiyaun tsa. Nannai ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuciɓa n a̱ɗa̱, ka̱ta̱ wi isa ɗa̱ e ekiye a irala i ɗa̱. 10 I lika̱ kavana a kanna ka̱ ma̱za̱nga̱ ka̱ ɗa̱ feu, n kanna ka̱ ka̱ɗiva̱ ka na a zuwakai ɗa̱, n ka̱ɗiva̱ ku ugiti u wotoi, yi ta̱ a̱ kulika̱ ishiyaun ya a makyan ma na ya kuyaꞋan kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. N nannai ɗa Ka̱shile ka kuciɓa n uzuwakpani u na u yaꞋin n a̱ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

11 A kanna ka kamanga, ko wotoi u ire, a̱ ka̱ya̱ ke ire ka na a̱ ka̱sukpa̱i Masar, ɗa keleshu ka ka̱ ɗa̱nga̱i a̱ Ka̱pa̱m ka. 12 Ɗa aza a Isaraila a̱ uta̱i ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ e meremune ma Sinai n a yawai a̱ ubuta̱ kakau, ali sai ayin a na keleshu ka ka shamgbai e meremune ma Paran. 13 Na lo ɗa ugiti u kuɗa̱nga̱ u le, tsu na Vuzavaguɗu u danai le a̱ una̱ u Musa. 14 Ka̱tsura̱ ka aza a Yahuda kaꞋa ka̱ gita̱i kulaza, tsu na i udari. Nashon maku ma Aminadabu a̱yi ɗa vuza kelime vi le. 15 Ɗa ka̱tsura̱ ka kumaci ki Isaka ko tonoi, Nataniya maku ma Zuwaru, a̱yi ɗa vuza kelime vi le. 16 Eliyabu maku ma Helon, a̱yi ɗa tamkpamu vuza kelime vu kumaci ku Zabalun.

17 Ana a̱ muɗa̱i Ka̱pa̱m ka, ɗa muku n ali n Geshon koɓolo m muku n ali m Merari, a ɗikai Ka̱pa̱m ka ɗa a lazai. 18 Ɗa ka̱tsura̱ ka kumaci ku Ruben ko tonoi tsu na i udari. Vuza kelime vi le a̱yi ɗa Elizu maku me Shedeyu. 19 Koɓolo n ka̱tsura̱ ka kumaci ka Simiyon o kutono, vuza kelime vi le a̱yi ɗa Shelumiye maku ma Zurishada. 20 Ɗa ka̱tsura̱ ka kumaci ka Gadu ko tonoi, vuza kelime vi le a̱yi ɗa Eliyasafa maku ma Dewuyelu.

21 Aza a na o tonoi ele ɗa ka̱tsura̱ ka kumaci ka aza a Kohatu uma e Levi, aza na i ucaniki n ili i ciɗa, a̱ tsu shikpa̱ka̱ le ta̱ Ka̱pa̱m ka ɗe kafu a yawa. 22 Ɗa ka̱tsura̱ ka Ifirayimu ko tonoi, vuza kelime vi le a̱yi ɗa Elishama maku ma Amihudu. 23 A̱yi Gamaliya maku ma Pedazuru, a̱yi ɗa vuza kelime vu kumaci ka aza a Manasa. 24 Ka̱tsura̱ ka kumaci ka aza a Bayami ele ɗa o tonoi, ɗa Abidan maku ma Gidiyon mo okpoi vuza kelime vi le.

25 Aza a na o kotsosoi kugeɓengu uma a, ele ɗa kumaci ku Dan, tsu na i udari. Ahiyeza maku ma Amishada a̱yi ɗa vuza kelime vi le. 26 A kumaci ka aza a Ashera, Okiran ɗa vuza kelime vi le. 27 A kumaci ka aza a Nafutali, Ahira ɗa vuza kelime vi le feu. 28 Na va ɗaɗa tsu na aza a Isaraila a darai ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ ele a̱ kuta̱.

29 Ɗaɗa Musa u danai Hobabu kolobo ka Reyuwe va aza a Midiya, akaya a Musa, &lt;&lt;Tsu ɗa̱nga̱ ta̱ a kubana a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u danai, &lt;Mi ta̱ e kuneke ɗa̱ u ɗa.&gt; Bana n a̱ tsu, ci ta̱ a kuyaꞋanka wu ili i singai, adama a na Vuzavaguɗu u yaꞋanka ta̱ aza a Isaraila uzuwakpani u singai.&gt;&gt; 30 Ɗa wu ushuki ni, &lt;&lt;Mpa ma kubana ba. Mi ta̱ a kulaza a kubana a iɗika i va̱, a̱ ubuta̱ u uma a̱ va̱.&gt;&gt; 31 Ɗaɗa Musa u danai, &lt;&lt;N folono wu ta̱ ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ tsu ba, adama a na vi yeve ta̱ ubuta̱ u na tsa kubana tsa̱ da̱sa̱ngu e meremune ma, vi ta̱ ta na o kokpo vuza na u kuꞋuwaka tsu kelime. 32 Vu bana baci n a̱ tsu, ci ta̱ e kupece koɓolo ili i singai i na de dem Vuzavaguɗu u kuneke tsu.&gt;&gt;

33 Ɗa o foɓusoi a̱ ka̱sukpa̱i kusan ku Vuzavaguɗu, ɗa a yaꞋin nwalu n ayin a tatsu. A lazakai n Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va kelime a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu a nampa, adama a na vu la̱nsa̱ka̱ le ubuta̱ u na a kuvaku. 34 Keleshu ka Vuzavaguɗu ko ci yongo ta̱ gaɗi vi le n kanna, a ayin a na baci a̱ ka̱sukpa̱i ka̱tsura̱ ke le.

35 A ayin a na baci de dem akpati vu uzuwakpani vu ɗa̱nga̱i kulaza, ka̱ta̱ Musa u dana, &lt;&lt;Ɗenga̱ kashani, avu Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu zuwa irala i nu i wacuwa, ka̱ta̱ aza a na a iwain nu a suma a bana daꞋin a̱ ka̱sukpa̱ wu.&gt;&gt; 36 Ayin a na baci akpati va vu yawai a̱ ubuta̱ u na u kuvuka, ka̱ta̱ u dana, &lt;&lt;Bono, avu Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u ka̱bunda̱i ka gbayin ka aza a Isaraila.&gt;&gt;

11

Aza a Isaraila a yaꞋin mololo

1 Kanna ke te ɗa aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i mololo adama atakaci e le. Ana Vuzavaguɗu u panai i na i a kudansa, ɗa u yaꞋin wupa. Ɗa u suki n akina ɗa o songi uma a na i a̱ ka̱kina̱ ka̱ a̱pa̱m e le. 2 Ɗa uma a bankai m ma̱shi me le u Musa, yeve u vasai u Vuzavaguɗu ɗa akina a a̱ kima̱i. 3 Ɗa e ɗekei ubuta̱ wa n kula Tabera, adama a na akina a Vuzavaguɗu a̱ kula̱ ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

4 Ɗa ka̱tsura̱ ka uma a kavama ko yoku ka na ka̱ ɗa̱nga̱i nwalu koɓolo n aza a Isaraila, a̱ ɗa̱nga̱i kazagba ki ili kulyaꞋa. A na a̱ gita̱i mololo ɗa aza Isaraila feu a̱ ɗengusa̱i mololo, a danai, &lt;&lt;Yayi u kuneke tsu inyama tsu takuma? 5 Ci ciɓa ta̱ n adan a na tsu takumai gbani a Masar gbani koɓolo n kokumba*, n guna, n a̱luwa̱shi arambasa koɓolo n arambasagawan. 6 Ama gogo na a̱ tsu ɗa na a kambulu, utsura u tsu u kotso ta̱, babu ilikulya sai mana koci.&gt;&gt;

7 Mana ili yoku i ɗa i na i yotsoi igeɓetsu wa̱ri n usumbi tsu mini mo tsulo. 8 Uma a̱ tsu uta̱ ta̱ ka̱ta̱ o ɓolongu, ka̱ta̱ a iya le a kutali ko o soyo le a̱ ma̱suku. Ka̱ta̱ a̱ ya̱na̱ le o mogbodo ko ta na a yaꞋanka emeshe. Ka̱ta̱ o yokpo an ili i na a kangalai m maniꞋin ma zaitu. 9 Ayin a na baci de dem ciza tsu matsai lo a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m n kayin, ka̱ta̱ mana feu vu uta̱.

10 Ɗa Musa u panai uma ra̱ka̱ a̱ ma̱shi, yaba dem a kashani a̱ utsutsu u ka̱pa̱m ka̱ ni. Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa ka̱u, ɗa Musa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱. 11 Ɗa Musa u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kutakacika kagbashi ka̱ nu? Yiɗa̱i n yaꞋin i na i na̱mgba̱i nu ka̱tsuma̱ ali ɗa vu ka̱sukpa̱i a̱miki a uma a nampa ra̱ka̱ wa̱ va̱? 12 Mpa ɗa n ɗikai ka̱tsuma̱ ka uma a nampa ra̱ka̱? Mpa ɗa m matsai le? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu danai mu n ɗika le ekiye a̱ va̱, uteku tsu na kowoꞋi ka maku ke ci keɓe mereɓu, a kubanka iɗika i na vu kucinai va kuneke ikaya i le? 13 Te ɗai ma̱ kuciya̱ inyama i na me kuneke ka̱bunda̱i ka uma a nampa ra̱ka̱? Ele na a dakakai kushiꞋika̱ mu, a kudana, &lt;Neke tsu inyama, tsu takuma.&gt; 14 Mpa n kufuɗa kuɗika a̱miki a uma a nampa ra̱ka̱ endeꞋen va̱ ba, a yaꞋan mu ta̱ a̱miki n a̱bunda̱i. 15 Tsu nampa tsu ɗa baci vu sheshei kuyaꞋan nu mpa, una mu gogo na, ɗa baci n ciya̱i mapasa ma singai wa̱ nu, jebeke mu atakaci a nampa.&gt;&gt; 16 Ɗa Vuzavuguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɓolonku mu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ amangatatsunkupa ma aza a Isaraila, aza na vu yevei ele ɗa aza e kelime a uma, n aza a gbagbaꞋin kpamu, ka̱ta̱ vu tuka̱ le a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, a shamgba ɗe koɓolo n avu. 17 Mpa mi ta̱ a̱ kucipa̱ n yaꞋan kadanshi n avu ɗe, ka̱ta̱ n jaꞋwan utsura wa ayinviki a̱ nu n neke le. I ta̱ a̱ kuɓanka̱ wu kuɗika a̱miki a uma, adama a na ka̱ta̱ vu ɗika a̱miki a endeꞋen nu ba. 18 Ka̱ta̱ vu dana uma a, ciɗatangi ka̱ci ka̱ ɗa̱, makpaꞋa yi ta̱ a kutakuma inyama, adama a na Vuzavaguɗu u pana ta̱ ma̱shi ma̱ ɗa̱, ma na i danai, &lt;Yayi u kuneke tsu inyama i kutakuma? U laꞋa ta̱ n kugaꞋan tsu bono a Masar.&gt; Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ inyama i kutakuma, ka̱ta̱ i takuma. 19 Yi a kutakuma i ɗa a kanna kete, ko ayin e re, ko ayin a tawun, ko ayin kupa, ko ayin kamanga ba. 20 Ama o wotoi ka̱ɓula̱, yi ta̱ a kumaka i ɗa ali i yo okpo ɗa̱ ili yu unata. Adama a na i iwan ta̱ Vuzavaguɗu vu na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ n vuza na i shiꞋika̱i, i danai, &lt;Yiɗa̱i ɗa vu uta̱ka̱i tsu a Masar?&gt; &gt;&gt; 21 Ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱kpa̱n amangatawa̱nta̱li (600,000) a nwalu e ene. Vu dana ta̱ kpamu, &lt;Mi ta̱ e kuneke le inyama, i na a kutakuma wotoi ka̱ɓula̱.&gt; 22 Ko ɗa baci a kiɗai ushiga wa anaka n ushiga wu nlala yi ta̱ a kuyawa le? Ko o ɓolongu baci adan a mala ra̱ka̱ ɗa e nekei le, i ta̱ a kuyawa le?&gt;&gt; 23 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Vu sheshe ta̱ kukiye ku Vuzavaguɗu ki ta̱ gbati? Gogo na ve kene ta̱, ko i na n dansai yi ta̱ a kushana ko ya kushana ba.&gt;&gt; 24 Musa wu uta̱i u danai uma kadanshi ka na Vuzavaguɗu u danai. Ɗa u ɓolongi nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ amangatatsunkupa aza a Isaraila, u zuwai le uka̱ra̱Ꞌi n ka̱pa̱m ka. 25 Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱i punu e eleshu ɗa u yaꞋin kadanshi n a̱yi, ɗa u nekei le utsura wa ayinviki a na i u Musa ɗa u zuwakai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma. Ana ayinviki a a̱ cipa̱i we le, a yaꞋin kene. Ama a lyaꞋa kelime n kene ba. 26 Uma e re a̱ ka̱tsuma̱ ko nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma, okpoi a̱ ubuta̱ u ka̱tsura̱ wa, kula ku vuza te ku ɗaɗa Elidadu, vuza ire ɗa Medadu, ɗa ayinviki a̱ cipa̱i we le. I ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza na e kecei, ama a bana a̱ ma̱va̱li ba, ɗa a yaꞋin kene ubuta̱ u na o ɓolongi. 27 Ɗa kolobo ko yoku ka sumai ka banai ka danai Musa, &lt;&lt;Elidadu m Medadu i ta̱ ɗe a kuyaꞋan kene a̱ ubuta̱ u na i a̱ ka̱tsura̱ ka.&gt;&gt;

28 Jesuwa maku ma̱ Nun, ka̱ɓa̱nki ka Musa ali a̱yi maku, u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱ Musa, sa̱nka̱ le.&gt;&gt;

29 Ama Musa u danai, &lt;&lt;Vi ta̱ e cisheꞋe adama a̱ va̱? N kuciga ku va̱, wi ishi a kugaꞋan a dana uma a̱ Ka̱shile ra̱ka̱ eneki a ɗa. Ufolu u va̱ u ɗa, Vuzavaguɗu u zuwa utsura wa ayinviki a̱ ni u uma dem.&gt;&gt; 30 Ɗa Musa nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza Isaraila o bonoi a̱ ka̱tsura̱ e le.

Vuzavaguɗu u suki nu nroni

31 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai wunla̱i wu uta̱i a mala ɗa u tuka̱i nu nroni, ɗa a̱ yikpa̱i uka̱ra̱Ꞌi wa̱ a̱pa̱m e le dem. A kakambu ka̱ a̱pa̱m dem i ta̱ a kufuɗa kene le daꞋin ali u yawa tsu na vuza u kuliva̱ a nwalu. Kashani ku imkpi u le kpamu a kubana gaɗi ka laꞋa udashi u tatsu n iɗika ba. 32 Ɗa ta na uma a̱ ɗa̱nga̱i n kanna ka nanlo n kayin ka̱ ni dem, ɗa kpamu o doki an kayin kasai a̱ ka̱na̱i kureme nroni ma. Aza na o ɓolongi kenu ele ɗa o ɓolongi homa kupa. Ɗa e ecikpei le uka̱ra̱Ꞌi wa̱ a̱pa̱m e le. 33 Ele biꞋi a kutakuma inyama ya ɗa Vuzavaguɗu u yotsongi wupa u ni we le. Ɗa u suꞋuki le m ma̱dukpa̱ ma gbani-gbani, ma na mu unai uma n a̱bunda̱i. 34 Adama a nannai ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula Kiburotu-hatava, ɗaɗa asaun a aza kutsa̱n. 35 Ɗe a Kiburotu-hatava va, ɗa aza a Isaraila a lazai a kubana a Hazerotu ubuta̱ u na a̱ da̱sa̱ngi.

12

Miriyamu n Haruna a̱ kpa̱ɗa̱i kushuku m Musa

1 Ele ɗe ɗa Miriyamu n Haruna a̱ kpa̱ɗa̱i kushuku m Musa adama a na u zuwa ta̱ vuka a kumaci ka aza a Kush. 2 Ɗa a̱ ka̱na̱i kudana, &lt;&lt;U Musa u ɗa Vuzavaguɗu u ci yaꞋan kadanshi koci? A̱ tsu tamkpamu? U ci yaꞋan kadanshi n a̱ tsu ba?&gt;&gt; Ɗa Vuzavaguɗu ta na u panai i na a dansai. 3 A̱yi Musa ta na u laꞋa ta̱ uma a aduniyan a na a buwai dem a̱ ma̱riki. 4 Gogo lo ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, n Haruna koɓolo m Miriyamu, &lt;&lt;Uta̱i i ta̱wa̱ tsu gasai na a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo a̱ɗa̱ uma a tatsu a̱ ɗa̱ dem.&gt;&gt; Ɗa ele uma a tatsu e le a̱ uta̱i. 5 Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱i a kabashi ke keleshu, ɗa u shamgbai a̱ utsutsu u Ma̱va̱li ma, ɗa u ɗekei Haruna koɓolo m Miriyamu. Ana a yawai ɗe a̱ ma̱va̱li ma, 6 ɗa u danai, &lt;&lt;Panai kadanshi ka̱ va̱, Ayin a na baci keneki ka Vuzavaguɗu ki koɓolo n a̱ɗa̱, n tsu yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ va̱ wa̱ ni n tsalatani, n ci yaꞋan ta̱ kadanshi n a̱yi n alatani. 7 Ama ta n ci yaꞋan kadanshi nannai n kagbashi ka̱ va̱ Musa ba, mu ushuku ta̱ n a̱yi a̱ ubuta̱ u uma a̱ va̱ aza a Isaraila. 8 N a̱yi ɗa n yaꞋin kadanshi a̱shi n a̱shi, hawun ba n iteꞋe ba, we ene ta̱ Vuzavaguɗu tsu na wi, yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana wovon u kuyaꞋan kadanshi ka wuya u kagbashi ka̱ va̱ Musa?&gt;&gt; 9 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n ele ka̱u ɗa u lazai ɗa u ka̱sukpa̱i le.

10 Ana keleshu ka̱ ka̱sukpa̱i ma̱va̱li ma, ɗa Miriyamu wa̱ a̱ruma̱i n ukutu pushe-pushe. Ana Haruna u kpatalai wi indai ni ɗa we enei ni n ukutu. 11 Ɗa Haruna va u danai Musa, &lt;&lt;Vuzagbayin, ka̱ta̱ vu takacika tsu adama a̱ unushi u nampa n tsulau tsu na ci yaꞋin ba. 12 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ yi wo okpo tsu mereɓu ma na ma̱ kuwa̱i a ayin a limata n ikyamba kashami kakambu ke te ba.&gt;&gt; 13 Ɗa Musa u folonoi Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Ka̱shile, n folono wu ta̱, potsotongu yi.&gt;&gt; 14 Ama ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki Musa, u danai, &lt;&lt;Ishi baci esheku a̱ ni, a jiraka yi ntsa̱n a̱ a̱shi, wi ishi o kokpo n wono ali ayin e cindere ba? Zuwai ni u yongo a pulai vu ka̱tsura̱ ali ayin e cindere, yeve ka̱ta̱ vu bonoko n a̱yi asuvu.&gt;&gt; 15 Ɗa a̱ uta̱ka̱i Miriyamu a pulai vu ka̱tsura̱ ali ayin e cindere, ama ɗa uma a̱ kpa̱ɗa̱i kulaza ali sai ayin a na o bonokoi n a̱yi.

16 Ana ka nanlo ka ko kotsoi, ɗa uma a̱ ka̱sukpa̱i Hazerotu, ɗa a banai a̱ da̱sa̱ngi a kakamba ka aza a Paran.

13

A̱ suki n aza a tsusaki a KanaꞋana

(Wil 1:19-33)

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Suku uma a bana a saka iɗika i KanaꞋana, i na mi a kuciga me neke aza a Isaraila a. Suku vuza kelime vi te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci dem.&gt;&gt; 3 Ɗa Musa u yaꞋin uteku tsu na Ka̱shile ka danai ni u yaꞋan ɗa u suki uma kupa n ere aza a Isaraila, dem vu le aza e kelime a kumaci a ɗa. Ɗa u suki le a̱ uta̱i ɗe a kakamba ka Paran. 4 Ula a uma a na a zagbai a ɗa na.

A kumaci ka aza a Ruben, Shamuwa kolobo ka Zakuru, 5 a kumaci ka aza a Simiyon, Shafatu kolobo ko Hori, 6 a kumaci ka aza a Yahuda, Kelepu kolobo ka Jefune, 7 a kumaci ka aza a Isaka, Igalu kolobo ka̱ Isufu, 8 a kumaci ka aza a Ifirayimu, Hosiya kolobo ka Nun, 9 a kumaci ka aza a Bayami, Paliti kolobo ka Rafu, 10 a kumaci ka aza a Zabalun, Gadiyelu kolobo ko Sodi, 11 a kumaci ka aza a Manasa, Gadi kolobo ka̱ Susi, 12 a kumaci ka aza a Dan, Amiyelu kolobo ka Gemali, 13 a kumaci ka aza a Ashera, Seturu kolobo ka Makelu, 14 a kumaci ka aza a Nafutali, Nabi kolobo ko Vopusi, 15 a kumaci ka aza Gadu, Geyuwelu kolobo ka Maci 16 Na ɗa ula a uma a na Musa u suki a bana a yaꞋan tsusaki ki iɗika ka. Ɗa Musa u neꞋi Hosiya kolobo ka Nun kula, Jesuwa.

17 Ana Musa u suki le a bana a saka iɗika i KanaꞋana, ɗa u danai le, &lt;&lt;Ɗa baci yi a kubana, ka̱ta̱ i tonoko n Negebu *n uɓon wu nsasan u likuci wa. 18 Ka̱ta̱ i la̱na̱ yene tsu na iɗika ya yi, ko uma a na i punu ida̱shi a̱ likuci ya aza a utsura a ɗa ko babu utsura n a̱bunda̱i ko kenu. 19 IcuꞋu yi iɗika ye ne i ɗai i ida̱shi? I singai ko i gbani-gbani? IcuꞋu i likuci ye ne i ɗai i ida̱shi? Ukanji ko babu ukanji? 20 Nini ɗai iɗika ya yi? N tsuta̱ ko babu tsuta̱? Iɗika ya yi ta̱ nu nɗanga ko babu? YaꞋin tsu na i kufuɗa, ka̱ta̱ i taꞋa umaci u mambulu wi iɗika ya i bonoko.&gt;&gt; Ayin a nanlo a ɗaɗa ayin a na umaci wu nɗanga u tsu kugita̱ kugeꞋwe.

21 Ɗa a banai a sakai iɗika ya, ili i na i gita̱i e meremune ma Zinu ali a kubana a Rehobu a uɓon u Lebo-hamata. 22 Ɗa o tonoi n Negebu, a yawai Heburon, a̱ ubuta̱ u na Ahiman, n Shishayi, n Talimayi, ntsukaya n Anaku i n ida̱shi. (A maꞋa ta̱ Heburon a̱ya̱ e cindere a na a lazai kafu Zowa a iɗika i Masar.) 23 Ana a yawai a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Eshikolu, ɗa o koɗoi kacaka ka mambulu ka na ki n a̱miki ali sai a na uma e re a ɗikai kaꞋa n kalangu, koɓolo n umaci wu nɗanga m ruman m ma̱biri. 24 Ubuta̱ u nanlo e ci ɗeke ta̱ u ɗa Ka̱ra̱Ꞌa̱ ke Eshikolu adama a na ta ɗe aza a Isaraila o koɗoi kacaka ku umaci wi itacishi yi inabi.

25 A ukocishi u ayin amangere ɗa o kotsoi tsusaki, ɗa o bonoi.

A danai i na a̱ ciya̱i a̱ ubuta̱ u tsusaki

26 Ɗa o bonoi u Musa n Haruna koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ a na i e Kadeshi vu kakamba ka Paran. Ɗa o tonokoi le n aza a Isaraila ukuna wi ili ra̱ka̱ u na a̱ ciya̱i a̱ ubuta̱ u tsusaki wa, ɗa kpamu o yotsongi le umaci wu nɗanga wi iɗika wa. 27 Ɗa a danai Musa ukuna u nampa, &lt;&lt;Tsu bana ta̱ a iɗika i na vu suki tsu va, iɗika ya yi ta̱ m maniꞋin n tsuta̱, umaci wu nɗanga wi iɗika u ɗa na. 28 Ama uma a na i ɗe a iɗika ya i ta̱ n utsura, likuci ya feu i gbagbaꞋin i ɗa n ukanji mayin. Ali ce ene ta̱ ɗe kumaci ka aza Anaku. 29 Aza a Emeleki i ta̱ punu ɗe ida̱shi a iɗika i Negebu, aza a Hitiya, n aza a Jebusiya koɓolo n aza a Amoriya i ta̱ ida̱shi a akambu a nsasan. Aza a KanaꞋana tamkpamu i ta̱ ida̱shi a̱ ka̱kina̱ ka mala, ɗevu n Kuyene ku Urudu.&gt;&gt;

30 Ɗa Kelepu u danai uma a paɗa bini e kelime ka Musa ɗa u danai, &lt;&lt;Tsu bana ci isa iɗika ya, adama a na ci ta̱ a kufuɗa.&gt;&gt; 31 Ama aza a na a banai koɓolo n a̱yi va a danai, &lt;&lt;Tsa kufuɗa kurono n uma a nanlo ba, adama a na a laꞋa tsu ta̱ utsura.&gt;&gt; 32 Ɗa a lyaꞋi kelime n kuka̱ra̱ka̱ aza a Isaraila n kadanshi ka gbani-gbani adama a ukuna wi iɗika i na a banai a sakai va. A danai, &lt;&lt;Iɗika i na tsu banai tsu sakai va, yu una ta̱ aza na ishi punu ida̱shi ɗe. Kpamu uma a na ce enei ɗe aza a gbagbaꞋin a ɗa. 33 Kpamu ce ene ta̱ ɗe aza e Nefilim kumaci ka aza Anaku aza na uta̱i Nefilim. Ɗa ce enei ka̱ci ka̱ tsu tso okpoi tsa akyun a̱ a̱shi e le, ta ta na ci nannai we le.&gt;&gt;

14

Aza a Isaraila a yaꞋin ugbamukaci

1 N kayin ka nanlo ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a lapasai una̱ ka̱u adama atakaci. 2 Ɗa a yaꞋankai Musa n Haruna mololo, a danai, &lt;&lt;Wi ishi u laꞋa n kugaꞋan tsu kuwa̱ a Masar, ko kpamu e meremune ma nampa. 3 Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u tuka̱i tsu iɗika i nampa adama na tsu bana ukpa̱ u kotokobi? I ta̱ a̱ kupura̱ a̱ma̱ci a̱ tsu m muku n tsu gbani. Wishi a kulaꞋa n kugaꞋan tsu bono a Masar ba?&gt;&gt; 4 Ɗa a dananai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i tsu zagba vuza kelime ka̱ta̱ tsu bono a Masar.&gt;&gt;

5 Ɗa Musa n Haruna a̱ kuɗa̱ngi sapu a lyaꞋi kayala e kelime ka̱ ka̱bunda̱i ka aza a Isaraila ka na ko ɓolongi lo va ra̱ka̱. 6 Ɗa Jesuwa kolobo ka Nun koɓolo n Kelepu kolobo ka Jefune, ele na i a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a banai tsusaki ki iɗika ka, a karai ntogu n le adama a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱, 7 ɗa a danai koɓolo ka aza a Isaraila ka na ka buwai, &lt;&lt;Iɗika i na tsu banai tsu sakai va, i ɗa i gaꞋan ta̱ ka̱u. 8 Vuzavaguɗu wi baci a kupana uyo u tsu, wi ta̱ a kubanka tsu a iɗika i nanlo ka̱ta̱ u neke tsu i ɗa, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱. 9 Adama a nannai ka̱ta̱ i yaꞋanka Vuzavaguɗu ugbamukaci ba. Kpamu ka̱ta̱ i pana wovon u uma a iɗika a ba, adama a na ci ta̱ a kulyaꞋa le. Ka̱ɓa̱nki ke le ka buwa lo ba, ama Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱ tsu. Ka̱ta̱ i pana wovon u le ba.&gt;&gt; 10 Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ra̱ka̱ a yaꞋin kadanshi adama a na a vara le. Ama ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱i lo a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma e kelime ka aza a Isaraila ra̱ka̱. 11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ali wanai ɗai uma a nampa a kulyaꞋa kelime n kugoyo mu? Ali wanai ɗai a̱ kukpa̱ɗa̱ kushuku nu mpa, n ili i mereve i na n yaꞋansakai le a̱ ubuta̱ dem? 12 Mi ta̱ a kulapa le m ma̱dukpa̱ ka̱ta̱ m pece le n ili yu uka̱ni i le, ama ka̱ta̱ m bonoko wu iɗika ya aduniyan i na i laꞋi le m gbayin n utsura.&gt;&gt;

13 Ama ɗa Musa u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Aza a Masar i ta̱ a kupana ukuna u nampa, adama a na avu ɗa vu uta̱ka̱i le we le n utsura u nu. 14 Ka̱ta̱ a dana aza a na i punu ida̱shi a iɗika i nampa ukuna wa. Ele na a panai ɗe an avu Vuzavaguɗu vi ta̱ koɓolo n uma a nampa, n tsu na kpamu vu yotsongi ka̱ci ka̱ nu we le a̱shi n a̱shi, n tsu na vu tonoi n ele n keleshu ka̱ nu ka na ka shamgbai gaɗi vi le. E yeve ta̱ vu tono ta̱ n ele n kabashi ke keleshu n kanna, n kayin tamkpamu n kabashi ke keleshu ka akina. 15 Ɗa baci vu unai uma a nampa ra̱ka̱ a makyan me te, aduniyan a na a panai ukuna u nampa i ta̱ a kudana, 16 &lt;Vuzavaguɗu u fuɗa u banka n uma a iɗika i na u yaꞋankai le uzuwakpani u na u kucinai ba, ɗa wu unai le e meremune.&gt; 17 Gogo na yaꞋan Vuzavaguɗu u yotsongu utsura u ni tsu na u yaꞋin uzuwakpani, adama a na u dana ta̱, 18 &lt;Vuzavaguɗu u ci yaꞋan wupa gogo ba, wi ta̱ kpamu tukpa n ucigi u na u tsu kpa̱ɗa̱ kujebe, a̱yi na u tsu cinukpaka vuza vu unushi n vuza vu ka gbani-gbani. N nannai dem u tsu ka̱sukpa̱ vuza vu unushi babu u takacikai ba, u tsu takacika ta̱ muku adama a̱ unushi wi isheku i le ali a kubana a tsukaya tsu tatsu n tsu na̱shi dem.&gt; 19 N utsura wu ucigi u gbayin u nu, cinukpaka uma a nampa unushi u le, tsu na vu cinukpakai le a ayin a na a̱ ka̱sukpa̱i iɗika i Masar ali a̱ kuta̱wa̱ gogo na.&gt;&gt;

20 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;N cinukpaka le ta̱ unushi u le, tsu na vu folonoi. 21 Dem n nannai, n kucina ta̱ n wuma u va̱, tsu na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci a kushana aduniyan dem, 22 babu vuza te a ka̱tsuma̱ ka uma ka nampa ka kuꞋuwa iɗika i na n kucinai me kuneke le. Ko an enei tsugbayin tsu va̱, n ili mereve i na n yaꞋin a Masar m meremune, dem n nannai ɗa a̱ ka̱na̱i kukondo mu babu uteku, 23 babu vuza te vi le vu na u kene iɗika i na n kucinai kuneke ikaya i le. Babu vuza te vi le vu na u goyoi mu wa kene i ɗa. 24 Ama kagbashi ka̱ va̱ Kelepu, adama a na ka̱ɗu ka̱ ni ki kau kpamu, u tonoi mu n ka̱ɗu ke te, a̱yi ɗa n kubanka a iɗika i na u banai va, ka̱ta̱ ntsukaya n ni n ka̱na̱ i ɗa yo okpo yi uka̱ni i le. 25 A na wo okpoi aza a Emeleki n aza a KanaꞋana i ta̱ ɗe ida̱shi a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱, mkpa vu kpatala ka̱ta̱ vu tono a kubana e meremune a uye u na u walai m Mala ma Shili.&gt;&gt;

Vuzavaguɗu u takacikai uma adama a ugbamukaci

26 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa koɓolo n Haruna u danai, 27 &lt;&lt;Ali wanai ɗai uma a gbani-gbani a nampa a kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan mololo adama a̱ va̱? M pana ta̱ mololo ma aza a Isaraila ma nampa. 28 Gogo na dana le, &lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, n kucina ta̱ n wuma u va̱, n kuyaꞋanka ɗa̱ ta̱ ili dem derere tsu na m panai ɗa̱ i dansai. 29 Ra̱ka̱ vu ɗa̱ yi ta̱ a̱ kukuwa̱ punu e meremune ma nampa, a̱ɗa̱ na e kecei a̱ ubuta̱ u mekecu, a̱ɗa̱ na i yawai a̱ya̱ kamanga a kubana gaɗi, aza a na a yaꞋankai mu mololo. 30 Babu vuza na u kuꞋuwa iɗika i na n kucinai kuneke ɗa̱ adama a na yo okpo kpaꞋa ku ɗa̱, sai Kelepu kolobo ka Jefune n Jesuwa kolobo ka̱ Nun koci. 31 Ama adama a̱ muku n ɗa̱ tamkpamu n na i danai i ta̱ a̱ kupura̱ le gbani, mi ta̱ a̱ kutuka̱ le punu a pana uyo wi iɗika i na i iwain va. 32 Ama a̱ɗa̱ tamkpamu, even a ikyamba a̱ ɗa̱ i ta̱ o kokpo e meremune ma nampa. 33 Muku n ɗa̱ mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ka̱ ka̱ra̱sa̱ e meremune ali a̱ya̱ amangere, ka̱ta̱ a takacika adama a unambi u kuneke wa̱ a̱ɗu u ɗa̱, ali sai ayin a na vuza na u buwai n wuma u kotsoi u kuwa̱i punu e meremune ma nampa. 34 Yi ta̱ a kutakacika adama a̱ unushi u ɗa̱ ali a̱ya̱ amangere, ka̱ya̱ ke te a una̱ u kanna ke te dem, ka ayin amangere a na i sakai i ɗika ya. Nannai ɗa i kuɗika a̱miki a̱ unushi u ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu i yeve a na ili i kenu i ɗa ba, wupa u va̱ u tsuwa̱n u vuza.&gt; 35 Mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱, mayun mi ta̱ a kuyaꞋan ili i nampa u uma a gbani-gbani a nampa ra̱ka̱ a na o ɓolongi ka̱ci ke le adama a na a iwain mu. E meremune ma nampa maꞋa o kukotso ra̱ka̱, ta punu a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

36 Uma a na Musa u suki a bana a saka iɗika ya, aza na o bonoi ɗa a zuwai uma ra̱ka̱ a yaꞋankai Vuzavaguɗu mololo ma, a̱ ubuta̱ u kudansa ukuna wa aꞋuwa adama a iɗika ya, 37 ele ɗa aza na Vuzavaguɗu u zuwai ma̱dukpa̱ mu unai le e kelime ka̱ ni. 38 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a banai tsusaki ki iɗika ka, Jesuwa kolobo ka Nun n Kelepu kolobo ka Jefune ele ɗa koci a laꞋi n wuma.

39 Ana Musa u danai aza a Isaraila ukuna u na Vuzavaguɗu u danai ra̱ka̱, ɗa uma a a̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u. 40 Ɗa a̱ ɗa̱nga̱i n usana ka̱li-ka̱li a banai a kusan ku na ku laꞋi n ugaɗi ka̱u a iɗika ya, ɗa a danai, &lt;&lt;Tsu nusa ta̱, ci ta̱ a kubana a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u yaꞋankai tsu uzuwakpani.&gt;&gt;

41 Ama ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ kukpa̱ɗa̱ kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu? Nannai wa kuyaꞋan ba. 42 Ka̱ta̱ i bana ubuta̱ ba, adama a na Vuzavaguɗu wi koɓolo n a̱ɗa̱ ba. Irala i ɗa̱ yi ta̱ a kulyaꞋa kaci ka̱ ɗa̱, 43 adama a na aza a Emeleki n aza a KanaꞋana i ta̱ a kuzuwa ɗa̱ kelime ɗe. Adama a na i ka̱sukpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu, wi o kuyongo n a̱ɗa̱ ba, yi ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi.&gt;&gt;

44 N nannai dem, ɗa e sheshei kubana a kusan ki iɗika ku na ku laꞋi n ugaɗi wa, ama ko akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu, ko Musa u ka̱sukpa̱ ka̱tsura̱ ka ba. 45 Ɗaɗa aza a Emeleki n aza a KanaꞋana a na i ida̱shi ɗe a nsasan mi iɗika ma, a̱ cipa̱i ɗa a lyaꞋi le n kuvon, ali o lokoi le sai a kubana a̱ likuci i Horuma.

15

Wila̱ wa alyuka

1 Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila vu dana le, ayin a na baci i uwai iɗika i na mi e kuneke ɗa̱ yo okpo iꞋuwa i ɗa̱, 3 ɗa i nekei Vuzavaguɗu alyuka a na a ci yaꞋan n akina a̱ ka̱tsuma̱ ki ili yu ushiga, ko anaka ko wu nlala, tsa alyuka a ili i ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu, ko kuneꞋe ku kusongu, ko kuneꞋe ka kushatangu akucina, ko kuneꞋe ka alyuka ba̱ri, ko kuneꞋe ka̱ a̱ɗiva̱ a na i ci yaꞋansa a̱ ka̱ya̱ lakam, 4 vuza na baci de dem u kutuka̱ n kuneꞋe ku ni, u neke Vuzavaguɗu ifa vi te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ku singai uteku tsu kuneꞋe ki ishina, usatari n kagimi ka maniꞋin ma zaitu. 5 A̱ ma̱giri me te dem ma na i kuyaꞋanka kuneꞋe ku kusongu ko alyuka a, i ɓolongu n kagimi ke kedele ka̱ ma̱kya̱n tsu kuneꞋe ku kusoꞋo. 6 Ka̱giri kaꞋa baci vu nekei adama alyuka a, mayun ɗa vu tuka̱ n agimi e re a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ku singai usatari n edele a tatsu a maniꞋin ma zaitu, 7 koɓolo n edele a tatsu a̱ ma̱kya̱n adama e kuneꞋe ku kusoꞋo. Nekei a ɗa ci ili i ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu. 8 Yi baci a kuyaꞋan kuneꞋe ku kusongu n kobomburon tsa alyuka o kusongu ko kuneꞋe adama a kushatangu a kucina, ko kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu. 9 Ka̱ta̱ vuza u neke kobomburon ka koɓolo n kuneꞋe ki ishina ku kiya ku singai ku ifa vu tatsu a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa, usatari n kagimi ke kedele ka maniꞋin ma zaitu. 10 Ka̱ta̱ kpamu vu neke kagimi ke kedele ka̱ ma̱kya̱n tsu kuneꞋe ki ili i kusoꞋo, ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu.

11 &lt;&lt;Nannai ɗa a kuyaꞋan n kobomburon, ko ka̱giri, ko maraɗika dem a̱ ubuta̱ wa alyuka. 12 Ta ya kuyaꞋan nannai n kuneꞋe ku na ye kuneke dem. 13 Yaba dem va aza a Isaraila wi ta̱ a kuyaꞋan ili tsu nampa, a ayin a na u kuyaꞋan kuneꞋe ki ilikulya i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu. 14 Ama komoci ka̱ ta̱wa̱ baci ka̱ da̱sa̱ngi koɓolo n a̱ɗa̱, ko ta na wi punu n ida̱shi n a̱ɗa̱, ɗa u cikalai kuneke kuneꞋe ki ilikulya i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu, mayun ɗa u yaꞋan derere tsu na i ci yaꞋan. 15 Aza a̱ ubuta̱ a i ta̱ a̱ kuka̱na̱ wila̱ u te, wila̱ u te u ɗa i kuyonko a̱ɗa̱ n omoci a̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ wo okpo ɗa̱ wila̱ u ko wannai nu ntsukaya n ɗa̱ feu ra̱ka̱ n na n kuta̱wa̱, a̱ɗa̱ n omoci a̱ ɗa̱ yi ta̱ o kokpo vi te a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 16 Wila̱ u te u ɗa ɗa̱ n i na feu i kutono a̱ɗa̱ n omoci a na i ida̱shi koɓolo n a̱ɗa̱ va.&gt;&gt;

17 Vuzavaguɗu u doku u yaꞋin kadanshi m Musa kpamu, u danai, 18 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila vu dana le, Ayin a na baci i uwai a iɗika i na mi a kubanka ɗa̱ va, 19 ɗa baci i lyaꞋi ilikulya yi iɗika ya, mayun ɗa i foɓo i yoku a kakambu adama a na i neke Vuzavaguɗu tsa alyuka a̱ kuɗa̱ngusa̱. 20 ka̱ya̱ dem i foɓo paki ishina yu ugiti i yoku i na i lapai. Ka̱ta̱ i yaꞋan ilikulya n kiya ku ugiti ku na yi iyai, ka̱ta̱ i tuka̱ mu ku na ku kokpo kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱. 21 ka̱ya̱ lakam a̱ɗa̱ n ntsukaya n ɗa̱, mayun ɗa i lyaꞋa kelime n kutuka̱ n ilikulya i na a yaꞋin n kiya ki ishina yu ugiti tsa alyuka a̱ kuɗa̱ngusa̱.&gt;&gt;

Wila̱ adama a̱ unushi wu unambi u kuyeve

22 &lt;&lt;Ama ɗa baci i yaꞋin unushi wu unambi u kuyeve, ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa na, 23 i na ra̱ka̱ Vuzavaguɗu u danai ɗa̱ a̱ ubuta̱ u Musa, ili i na i ɗikai a kanna ka na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱ wila̱, ali a kubana ntsukaya n ɗa̱ n na n kuta̱wa̱. 24 Ɗa baci uma a a yaꞋin unushi u na e yevei n u ɗa ba, ra̱ka̱ vi le e neke mobomburon me te ma na a̱ utuka̱i ushiga tsu kuneꞋe ku kusongu, ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu, koɓolo n kuneꞋe ki ishina n ki ili i kusoꞋo, koɓolo m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi. 25 Ka̱ta̱ ganu u takpaka aza a Isaraila unushi u le ra̱ka̱, ka̱ta̱ ta na a cinukpaka le u ɗa, adama a na n uyevi u le u ɗa a yaꞋin u ɗa ba, kpamu a̱ tuka̱ ta̱ n kuneꞋe adama a̱ unushi u le, n kuneꞋe ki ili i kulyaꞋa u Vuzavaguɗu, n kuneꞋe ku unushi. 26 Ka̱ta̱ a cinukpaka aza a Isaraila ra̱ka̱ unushi u le, koɓolo n unushi wo omoci a na i punu ida̱shi n ele, adama a na uma ra̱ka̱ ɗa a nusai.

27 &lt;&lt;Ama vuma te ɗa baci u nusai babu u yeve, wi ta̱ e kuneke maraɗika ma̱ ka̱ya̱ ke te, adama e kuneꞋe ku unushi. 28 Ka̱ta̱ ganu u takpaka vuza na u nusai babu na u yevei va unushi u ni u Vuzavaguɗu, a takpaka yi baci unushi wa, ka̱ta̱ ta na a cinukpaka yi u ɗa. 29 Ka̱ta̱ i yongo n wila̱ u te ra̱ka̱, ɗa baci vuza u nusai babu u yeve, ko vuza vi iɗika, ko komoci ka na ki punu ida̱shi n ele. 30 Ama vuza na baci u yaꞋin unushi n uyevi u ni, ko vuza vi iɗika ko komoci, ali ɗa u yaꞋankai Vuzavaguɗu kadanshi ki ishikushi, vuma vu nanlo va mayun ɗa e pece yi n uma a̱ ni. 31 Adama a na u goyo ta̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu ɗa kpamu u koɗoi wila̱ u ni, mayun ɗa e pece vuma nanlo n uma a̱ ni, kpamu unushi u ni wi ta̱ o kokpo a kaci ka̱ ni.&gt;&gt;

Atakaci adama a vuza na u sulai wila̱ wa Ashibi

32 Kanna ke te, ayin a na aza a Isaraila i ɗe e meremune, a̱ ka̱na̱ ta̱ vuma a kuzama nɗanga a kanna ka Ashibi. 33 Aza na a cinai ni a kuzama nɗanga ma, ɗa a̱ tuka̱i ni u Musa n Haruna n ubuta̱ u uma a Isaraila a na a buwai, 34 ɗa a gbaguri ni a̱ kunu, adama a na ka̱ta̱ e yeve uteku tsu na a kuyaꞋan n a̱yi ka̱ta̱ ba. 35 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Mayun ɗa vuza va u kuwa̱. Dem vu ɗa̱ ɗa ya kuvara yi n atali ka̱ta̱ u kuwa̱ a pulai vu ka̱tsura̱.&gt;&gt; 36 Ɗa ra̱ka̱ vu le a ɗikai vuma va a bankai pulai vu ka̱tsura̱ ɗa a varai ni n atali ɗa u kuwa̱i, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

Kuzuwa ki ita̱za̱ ya aminya

37 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 38 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila ukuna u nampa. A̱ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ dem, mayun ɗa i caꞋa tsugbere ubuta̱ u te i yaꞋan ita̱za̱, ka̱ta̱ i koɓo i ɗa n awin a̱ mini mu usuni a̱ vuta̱za̱ dem. 39 Ayin a na baci ye enei ita̱za̱ ya, yi ta̱ a kuciɓa n wila̱ u na n nekei ɗa̱ ra̱ka̱, ka̱ta̱ i tono u ɗa, an ya kuyaꞋan i na i cikalai ka̱ta̱ nannai u zuwa ɗa̱ yo okpo ili yu unata wa̱ va̱. 40 Ayin a na baci dem ye enei ita̱za̱ i nanlo, yi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ ɗa̱ i ciɓa an mayun ɗa i tono wila̱ u va̱ ra̱ka̱, ka̱ta̱ kpamu yo okpo uma a ciɗa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 41 Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar adama a na wo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

16

Ugbamukaci u Kora n Datan koɓolo n Abiram

1 Kanna ke te Kora, kolobo ka Izaharu, matsukaya ma Kohatu, kumaci ka aza Levi, u ɓolongi una̱ n Datan koɓolo n Abiram, muku n ali n Eliyabu, n Onu kolobo ke Peletu. Uma a tatsu a nampa uta̱ ta̱ a kumaci ku Ruben. 2 Uma a̱ na̱shi a nampa o ɓolongi una̱ n aza e kelime a aza a Isaraila o yoku amangatawenre n amangerenkupa (250), a̱ ɓa̱nka̱ le adama a na a yaꞋanka Musa ugbamukaci. 3 Ɗa o ɓolongi ka̱ci ke le ɗa a̱ ta̱wa̱i u Musa n Haruna. Ɗa a danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ uma ere a nampa, yi ta̱ a kulyaꞋa kakamba. Ka̱shile ka zagba tsu ta̱ ra̱ka̱ a̱ tsu aza a Isaraila, kpamu wi ta̱ koɓolo n a̱ tsu. Ama yiɗa̱i i zuwai ɗa i ci yaꞋan ili adanshi a̱ɗa̱ ɗa i laꞋi uma ra̱ka̱ ugaꞋin u Vuzavaguɗu?&gt;&gt;

4 Ana Musa u panai ka na a dansai, ɗa u kuɗa̱ngi sapu u lyaꞋi kayala. 5 Ɗa u danai Kora n aza na i koɓolo n a̱yi, &lt;&lt;Makpa n usana Vuzavaguɗu wi ta̱ o kuyotsongu uma yayi u zagbai wo okpo ganu vu ni, n vuza na wi ciɗa ɗa kpamu u ka̱sukpa̱i ni u yawa ɗevu n a̱yi. Vuza na u zagbai va wi ta̱ a kuzuwa yi u yawa ɗevu n a̱yi. 6 Adama a nannai, avu Kora n uma a̱ nu ra̱ka̱ mayun ɗa makpa i foɓuso a̱mbu a̱ ɗa̱ adama o kusongu ili i ma̱gula̱ni. 7 Mayun ɗa i kenuku akina punu ka̱ta̱ i songu ili i ma̱gula̱ni e kelime ka Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ ce ene yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu Vuzavaguɗu u zagbai wo okpo kagbashi ka ciɗa ka̱ ni. A̱ɗa̱ kumaci ka aza e Levi, a̱ɗa̱ ɗa aza na i lyaꞋi kakamba.&gt;&gt; 8 Ɗa Musa u doku u danai Kora, &lt;&lt;A̱ɗa̱ kumaci ka a aza e Levi, panai. 9 Ka̱shile ka̱ tsu ka aza a Isaraila ka zagba ɗa̱ ta̱ ra̱ka̱ adama na i yawa ɗevu n a̱yi adama na i yaꞋanka yi ulinga a̱ ma̱va̱li ma ciɗa, ka̱ta̱ kpamu i ga̱nda̱ka̱ uma. Nannai va ugaꞋin u ɗa ba? Ashe na lo va ili i gbani i ɗa wa̱ ɗa̱? 10 Kora avu n uma a̱ nu aza e Levi Vuzavaguɗu u tuka̱ ɗa̱ ta̱ ɗevu n a̱yi. Gogo na avu vu cikala ta̱ vo okpo ganu feu? 11 Mayun ɗa avu n uma a̱ nu yi ta̱ o mololo adama a Haruna, yayi Haruna, ali ɗa yi a kuyaꞋanka yi mololo? Vuzavaguɗu ɗa yi a kuyaꞋanka ugbamukaci.&gt;&gt;

12 Ɗa Musa u suki e ɗeke Datan koɓolo n Abiram muku n ali n Eliyabu. Ama ɗa a danai, &lt;&lt;Ci a̱ kuta̱wa̱ ba. 13 U yawa ba ana vu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱, adama a na tsu kuwa̱ a kakamba ka nampa? Ɗa kpamu gogo na vi cigai vo okpo mogono ma̱ tsu? 14 Ɗa na ka̱ta̱ vu banka tsu a iɗika i na yi n ilikulya ba̱ri ba, vi neke tsu ta na ashina ko ashina a itacishi adama a na yo okpo yu uka̱ni i tsu ba. Kudoro ku ɗa koci vi o kudoro uma. A̱tsu tsa̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu ba!&gt;&gt;

15 Ɗa Musa u yaꞋin wupa ka̱u ɗa u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi isa kuneꞋe ku le ba. N saꞋwa kisa majaki we le ba, n saꞋwa feu kunusaka vuza te vi le ba.&gt;&gt;

16 Ɗa Musa u danai Kora, &lt;&lt;Avu n otoni a̱ nu ra̱ka̱ i ta̱wa̱ u Vuzavaguɗu mkpaꞋa. Haruna feu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱. 17 Avu koɓolo n uma amangatawenre n amangerenkupa (250) va, yaba dem u ɗika ka̱mbu ko kusonku ili i ma̱gula̱ni ka na u kusonku ili i ma̱gula̱ni, ka̱ta̱ u tsungu ili i ma̱gula̱ni punu adama a na u songu i ɗa, yo okpo kuneꞋen u Vuzavaguɗu. Haruna feu u yaꞋan nannai.&gt;&gt; 18 Ɗa yaba dem u ɗikai ka̱mbu ka̱ ni, u kenuki akina ɗa a̱ tsungi ili i ma̱gula̱ni, ɗa a shamgbai a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo koɓolo m Musa n Haruna. 19 Ɗa Kora u ɓolongi uma a ra̱ka̱ ubuta̱ u te, ɗa u zuwai le a yaꞋanka Musa n Haruna ugbamukaci, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. Ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱i u yaba dem.

20 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa n Haruna, u danai, 21 &lt;&lt;Pece ka̱ci ka̱ ɗa̱ n uma a nampa, adama a na mu una le gogo na.&gt;&gt;

22 Ama ɗa Musa koɓolo n Haruna a̱ kuɗa̱ngi sapu a lyaꞋi kayala, ɗa a danai, &lt;&lt;Avu Ka̱shile, Ka̱shile kaꞋa, avu ɗa vu zuwai uma ra̱ka̱ o yongo n wuma, vuma te wi ta̱ a kunusa ka̱ta̱ vo okpo a wupa n uma dem?&gt;&gt;

23 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 24 &lt;&lt;Dana uma ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m anan Kora n Datan koɓolo n Abiram i.&gt;&gt;

25 Ɗa Musa u ɗa̱nga̱i u banai u Datan koɓolo n Abiram, ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila n tonoi ni. 26 Ɗa u danai koɓolo ka uma ka, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m a uma a gbani-gbani a nampa. Kpamu ka̱ta̱ i saꞋwa ko ili i te i le ba, ta lo ya̱ kuwa̱ adama a̱ unushi u le.&gt;&gt; 27 Ɗa uma ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i ubuta̱ u ka̱pa̱m ka Kora, n ka Datan, koɓolo n ka Abiram. Ɗa Datan n Abiram a̱ uta̱i pulai va̱ a̱pa̱m e le a shamgbai utsutsu koɓolo n a̱ma̱ci e le, m muku n le ali ni nreɓu n le dem. 28 Ɗa Musa u danai, &lt;&lt;Nannai ɗa i kuyeve a na Vuzavaguɗu ɗa u suki mu n ta̱wa̱ n yaꞋan ili i nampa dem, kpamu n uyevi u ka̱ci ka̱ va̱ u ɗa mi a kuyaꞋan i ɗa ba. 29 Ɗa baci uma a nampa a̱ kuwa̱i a̱ ukpa̱ u na a kiwanai, kpamu ili i na i ci ciya̱ ɗaɗa feu i ciya̱i le, u ko okpo ta̱ an mayun ɗa Vuzavaguɗu u suki mu ba. 30 Ama Vuzavaguɗu u yaꞋan baci ili i savu i yoku, ɗa iɗika i ɓa̱yuwa̱i una̱ ali ɗa i soɗongi le koɓolo n ili i na i n i ɗa dem, ɗa a lazai punu a asuvu a iɗika n wuma, nannai ɗa i kuyeve a na uma a nampa o goyo ta̱ Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

31 Ana Musa u kotsoi kuyaꞋan kadanshi ka nampa, ɗa iɗika i na i kashani i ɓa̱yuwa̱i una̱, 32 ɗa i soɗongi le n limata i le koɓolo n otoni o Kora dem, n i na i n i ɗa feu. 33 A lazai punu a iɗika nannai n wuma u le koɓolo n i na i n i ɗa ra̱ka̱. Ɗa iɗika i ɓa̱ya̱ngi, ɗa a̱ kuwa̱i a̱ a̱shi a uma. 34 Ana aza a Isaraila a na i lo ra̱ka̱ a panai yoroli i uma ya ɗa a sumai, a kudana, &lt;&lt;Iɗika ya yi ta̱ o kusoɗongu tsu feu.&gt;&gt; 35 Ɗa akina uta̱i u Vuzavaguɗu ɗa e leɓecei uma amangatawenre n amangerenkupa (250), a na i e kuneke ili i ma̱gula̱ni ya.

36 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 37 &lt;&lt;Dana Eliyaza kolobo ka Haruna ganu, u takpa a̱mbu a na i n ili a̱ kukula̱ n ili i ma̱gula̱ni ya ra̱ka̱. Ka̱ta̱ u vishuwa̱ even a ikyamba a daꞋangi ka̱u, adama a na i ta̱ ciɗa. 38 Ama a̱mbu a uma a nampa tamkpamu aza na a yaꞋan unushi ali ɗa a̱ kuwa̱i va, ɗikai a ɗa ka̱ta̱ i jara okpo apalatsu a katalikalyuka, adama a na e neke ta̱ a ɗa u Vuzavaguɗu, okpo ta̱ ili i ciɗa. Nannai ɗa u kokpo urotu wu uɓarangi a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila.&gt;&gt; 39 Ɗa Eliyaza ganu u ɗikai a̱mbu a uma a na a̱ kula̱i ɗa u jarai le ɗa u yaꞋin kapalatsu ka katalikalyuka, 40 adama a na wo okpo ili i kuciɓasa ya aza a Isaraila, ciya̱ komoci ka na ki kumaci ku Haruna ba, ka̱ ta̱wa̱ ɗevu kusongu kuneꞋe ki ili i ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu ba, ta lo yo kokpo tsu Kora n uma a̱ ni, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

41 Ama a na kayin ka asai ɗa uma a aza a Isaraila ra̱ka̱ a yaꞋankai Musa n Haruna mololo, a danai, &lt;&lt;Yu una ta̱ uma a Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 42 Ama a na uma a o ɓolongi a kuyaꞋanka Musa n Haruna mololo, ɗa anan Musa a a kpatalai a kinda uɓon u Ma̱va̱li mo Oɓolo, ɗa enei keleshu ka palai kaꞋa, ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱i. 43 Ɗa Musa koɓolo n Haruna a banai kelime ku utsutsu u Ma̱va̱li wa. 44 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 45 &lt;&lt;Pecei ka̱ci ka̱ ɗa̱ n uma a nampa a, adama a na mu una le gogo na.&gt;&gt; Ɗa Musa n Haruna a̱ kuɗa̱ngi sapu ɗa a lyaꞋi kayala.

46 Ɗa Musa u danai Haruna, &lt;&lt;Ɗika ka̱mbu vu kenuku tsikina a katalikalyuka vu tsungu ili i ma̱gula̱ni, yeve vi yaꞋan moloko vu bana a̱ ubuta̱ u uma a, vu takpaka le nshinda̱, adama a na wupa u Vuzavaguɗu u ɗa̱nga̱ ta̱, kpamu ma̱dukpa̱ ta na feu ma̱ gita̱ ta̱ ɗe.&gt;&gt; 47 Ɗa Haruna u yaꞋin tsu na Musa u danai ni, u sumai u banai u uwai e mere ma uma ma, ma̱dukpa̱ ta na ma̱ gita̱ ta̱ ɗe, ama ana Haruna u songi ili i ma̱gula̱ni ya ɗa u takpakai le unushi wa. 48 Ɗa u shamgbai e mere ma aza a wuma n aza na a̱ kuwa̱i, ɗa ta na ma̱dukpa̱ ma̱ ka̱sukpa̱i. 49 Uma a na ma̱dukpa̱ ma mu unai, a yawa ta̱ uma a̱kpa̱n kupa n a na̱shi n amangatawencindere (14, 700), babu ta na aza na a̱ kuwa̱i koɓolo n Kora. 50 Ɗa Haruna u bonoi a̱ ubuta̱ u Musa, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li wa, adama a na ma̱dukpa̱ ma mo kotsoi.

17

Kalangu ka Haruna ko topoi

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila ka̱ta̱ vi ciya̱ alangu kupa n ere a̱ ubuta̱ u le, ke te dem u vuza kelime vu umaci dem. Vu ɗana kula ku yaba dem a kalangu ka̱ ni. 3 A kalangu ka aza e Levi, vu ɗana ɗe kula ku Haruna, mayun ɗa vuza kelime a kumaci dem u yaꞋan n kalangu ke te. 4 Vu zuwa le a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, e kelime ka Akpati vu Uzuwakpani, a̱ ubuta̱ u na n tsu gasa n a̱ɗa̱. 5 Kalangu ka na baci ki ka vuza na n zagbai, ki ta̱ o kutopo, ɗaɗa n kuyawaka uteku u mololo ma na aza Isaraila i a kuyaꞋanka wu na.&gt;&gt; 6 Ɗa Musa u yaꞋin kadanshi n aza a Isaraila, ɗa ta na aza e kelime e le e nekei ni alangu kupa n ere, ke te ka vuza kelime vu umaci dem, n kalangu ka Haruna feu. 7 Ɗa Musa u zuwai alangu a e kelime ka Vuzavaguɗu a̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile.

8 An kayin kasai ɗa Musa u uwai a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma ɗa u cinai kalangu ka Haruna ka na a zuwai a̱ una̱ u kpaꞋa ku Levi ko topoi ɗe, ali ka yaꞋin a̱pa̱lu ka matsai umaci u alumo u na u geꞋwei. 9 Ɗa Musa wu uta̱ka̱i n alangu a na i punu uzuwi e kelime ka Vuzavaguɗu ka ra̱ka̱, ɗa u tuka̱i ubuta̱ wa aza a Isaraila. Ana a indanai a ɗa, ɗa vuza kelime dem u ɗikai kalangu ka̱ ni.

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Bonoko n kalangu ka Haruna ka e kelime ka Akpati vu Uzuwakpani va, a zuwa lo kaꞋa kokpo urotu u kanananai ka aza a ugbamukaci. Nannai va wi ta̱ a kuzuwaka mololo ma na i a kuyaꞋanka wu va uteku, ciya̱ a̱ kuwa̱ ba.&gt;&gt; 11 Ɗa Musa u yaꞋin derere tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi ni.

12 Ɗa aza a Isaraila a danai Musa, &lt;&lt;Ci ta̱ a̱ kukuwa̱.Tsu puwa̱nka̱ ta̱. Dem vu tsu, tsu puwa̱nka̱ ta̱. 13 Vuza na baci de dem u yawai ɗevu n Ka̱pa̱m ka Vuzavaguɗu ka, wi ta̱ a̱ kukuwa̱. Ci ta̱ a̱ kukuwa̱ ra̱ka̱ vu tsu?&gt;&gt;

18

Ulinga u anan Ganu koɓolo n aza e Levi

1 Vuzavaguɗu u danai Haruna, &lt;&lt;Avu, m muku n ali n nu, n aza a̱ ɗa̱ a na yu uta̱i a kumaci ke esheku a̱ nu, a̱ɗa̱ ɗa i kuɗika a̱miki a̱ unushi u na u saꞋwai a̱Ꞌisa̱. Ama avu m muku n ali n nu koci, a̱ɗa̱ ɗa i kuɗika a̱miki a̱ unushi dem a na a saꞋwai ubuta̱ wu ulinga u tsuganu. 2 Ka̱ta̱ vu tuka̱ n aza a̱ nu, aza e Levi, aza na yi kumaci ku te, adama a na o ɓolongu ekiye n avu, m muku n nu, ka̱ta̱ a̱ ɓa̱nka̱ ɗa̱ a ayin a na yi a kuyaꞋan a̱ga̱nda̱ punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 3 Ulinga u le u ɗa a̱ ɓa̱nka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu a yaꞋansa ulinga u na wi punu a̱ Ma̱va̱li dem. Ama ka̱ta̱ a yawa ɗevu n ili yu ulinga i Ma̱va̱li ya ba, ko katalikalyuka ba, ta lo dem vu ɗa̱ ya̱ kuwa̱. 4 I ta̱ o kuɓolongu ekiye n avu ka̱ta̱ a̱ la̱na̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma, ka̱ta̱ a yaꞋan ulinga dem, ama ka̱ta̱ vuza yoku kau u yawa ɗevu n ubuta̱ u na yi ulinga ba.

5 &lt;&lt;Avu m muku n ali n nu n ɗa i kuɗika a̱miki a ulinga u kula̱na̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile koɓolo n katalikalyuka, adama a na ka̱ta̱ wupa u Vuzavaguɗu u doku u cipa̱ wa aza a Isaraila kpamu ba. 6 Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ n zagbaka ɗa̱ ta̱ aza a̱ɗa̱ aza e Levi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, o okpo ta̱ tsu kuneꞋe wa̱ ɗa̱, e nekei le u Vuzavaguɗu adama a na a yaꞋan ulinga u na wi punu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 7 Ama avu ɗa koci m muku n nu i kuyaꞋan ulinga u tsuganu, koɓolo n ili i na i buwai i na a kuyaꞋan a katalikalyuka dem n asuvu a kakashi ku utsutsu ka. N neke ɗa̱ ta̱ ulinga u tsuganu tsu kuneꞋe ku gbani. Ɗa baci vuza yoku kau u yawai ɗevu m Ma̱va̱li ma, wi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

Upecu u anan ganu n aza e Levi

8 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Haruna, &lt;&lt;Mpa a̱ ka̱ci ka̱ va̱ n zuwa wu ta̱ vo okpo vuza na u kula̱na̱ kuneꞋe ku na a̱ kutuka̱sa̱ wa̱ va̱. KuneꞋe ku ciɗa ku na aza a Isaraila a̱ kutusa̱ka̱ dem, mi ta̱ e kuneke wu ku ɗa avu m muku n nu ciya̱ wo okpo upecu u ɗa̱ u ayin dem. 9 Mayun ɗa vo okpo n ugboku u kuneꞋe ku na ku laꞋi n ciɗa, ku na a̱ kpa̱ɗa̱i kusongu. A̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ra̱ka̱ ku na a̱ tuka̱i mu ku na kulaꞋi n ciɗa, ko ki ishina, ko kuneꞋe ku unushi, ko ku kutakpa ku unushi, ugboku u nanlo wi ta̱ o kokpo u nu m muku n nu. 10 LyaꞋa i ɗa ci ili i na i laꞋi n ciɗa, mavali dem u lyaꞋa i ɗa. Ɗikai i ɗa yo okpo ɗa̱ ili i na i laꞋi n ciɗa. 11 Na va feu ku ɗa̱ ku ɗa, kuneꞋe dem ku na baci a̱ tuka̱i mu, a ayin a na aza a Isaraila a̱ ɗengusa̱i ku ɗa gaɗi a katalikalyuka. N neke wu ta̱ ku ɗa avu n olobo a̱ nu ni nkere n nu feu, wo okpo ɗa̱ ta̱ upecu u ayin tutu. Yaba dem a kpaꞋa ku nu, vuza na nshinda̱ n ni n yaꞋin utakpi wi ta̱ a kulyaꞋa i ɗa. 12 N neke wu ta̱ maniꞋin ma zaitu ma na ma laꞋi n kugaꞋan, m ma̱kya̱n ma na ma laꞋi n kugaꞋan, koɓolo n ishina i na a̱ tsu gita̱ kuneke Vuzavaguɗu. 13 Imacishi i kashina yi iɗika i na i gita̱i kugeꞋwe, i na uma a̱ kutuka̱ u Vuzavaguɗu yi ta̱ o kokpo i nu. Yaba dem vu na wi babu nshinda̱ a kpaꞋa ku nu, wi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa i ɗa.

14 &lt;&lt;Ili ra̱ka̱ i na yi punu a Isaraila ɗa e nekei i ɗa u Vuzavaguɗu, i nu i ɗa. 15 Maku ma na a̱ gita̱i kumatsa, vuma ko manama, ɗa e nekei maꞋa u Vuzavaguɗu, mo okpo ta̱ ma̱ nu. Ama mayun ɗa ayin dem vi shiba̱ maku ma vali ma vuma ma na a̱ gita̱i kumatsa, ko manama ma na a̱ gita̱i kumatsa ɗa mi n unata. 16 Ayin a na baci i wotoi u te n umaci, katsupu ka̱ kushiba̱ ka ka yaꞋan azurufa a tawun. U wala derere n kagisamkpatsu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka.

17 &lt;&lt;Ama ka̱ta̱ vu shiba̱ maku ma kanaka, ko mokyon, ko maraɗika ma na a̱ gita̱i kumatsa ba, adama na i ta̱ ciɗa. Vu vishangu mpasa n le a katalikalyuka, ka̱ta̱ kpamu i songu ushuma u le wo okpo ili i kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina, ci ili i ma̱gula̱ni a kubana u Vuzavaguɗu. 18 Inyama yi nnama n nanlo yi ta̱ o kokpo i nu, tsu na kpamu uɓon u ma̱ka̱nga̱ koɓolo m ma̱kuta̱ mu usingai ma na e nekei tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ yo okpoi i nu. 19 KuneꞋe ku ciɗa dem ku na aza a Isaraila e kuneke Vuzavaguɗu, n neke wu ta̱ ku ɗa n olobo a̱ nu koɓolo ni nkere n nu dem, tsu ugboku u nu u ayin dem. Uzuwakpani wa akucina, a kubana u Vuzavaguɗu adama a̱ nu m muku n nu.&gt;&gt;

20 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Haruna, &lt;&lt;Va kuciya̱ punu ili yu uka̱ni i nu a iɗika ya ba, ko vi ciya̱ ugboku punu we le ba. Mpa ɗa ugboku u nu n upecu u nu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila.

21 &lt;&lt;N neke ta̱ anan Levi i te dem a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa punu a Isaraila wo okpo ili i ka̱ci ke le, tsu katsupu ku ulinga u na a yaꞋin, a ayin a na i a kuyaꞋan ulinga a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 22 Ili i na i ɗikai gogo na, aza a Isaraila o kudoku kuyawa ɗevu m Ma̱va̱li mo Oɓolo ba, a yaꞋan baci nannai i ta̱ a kuɗika a̱miki a̱ unushi u le ka̱ta̱ a̱ kuwa̱. 23 Aza e Levi a ɗa a kuyaꞋan ulinga u Ma̱va̱li mo Oɓolo, ka̱ta̱ kpamu a ɗika a̱miki a̱ unushi a̱ ubuta̱ u nanlo. Na va uzuwakpani u ɗa u na u kukotso ba, ali a kubana ntsukaya n ntsukaya n na n kuta̱wa̱. A̱ kuciya̱ ili i ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ba. 24 Adama a na n neke ta̱ aza e Levi i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i na aza a Isaraila a̱ tsu tuka̱, adama a na wo okpo upecu u le wi ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i na aza a Isaraila e nekei ci ili i kuneꞋe u Vuzavaguɗu. I ɗaɗa i zuwai ɗa n danai, ele a̱ kuciya̱ ili i ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ba.&gt;&gt;

25 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, 26 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza e Levi vu dana le, &lt;Yi isa baci ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i na aza a Isaraila a̱ tuka̱i, n neke ɗa̱ ta̱ i ɗa yo okpo i ɗa̱, mayun ɗa i neke ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i nanlo ya u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe. 27 KuneꞋe ku nanlo i ta̱ e kukece ku ɗa tsu kuneꞋe ku na kacimbi ka yaꞋin, ɗaɗa kuneꞋe ki ishina i na i gita̱i kugeꞋwe, m ma̱kya̱n ma savu feu. 28 Ta feu a̱ɗa̱ i kuyaꞋan nannai i neke kuneꞋe u Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ wi ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i na i ciya̱i a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila. Punu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i te i nampa, mayun ɗa i neke ugboku u Vuzavaguɗu u Haruna ganu. 29 A̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku na e nekei ɗa̱ ra̱ka̱, i neke ku na ku laꞋi n kugaꞋan u Vuzavaguɗu.&gt;

30 &lt;&lt;Dana aza e Levi, &lt;Ɗa baci e nekei ugboku u na u laꞋi n kugaꞋan, i ta̱ e kukeceke ɗa̱ u ɗa tsu kuneꞋe ki ishina koɓolo n ku ma̱kya̱n ma savu. 31 A̱ɗa̱ n aza a kpaꞋa a̱ ɗa̱ yi ta̱ a kulyaꞋa i na i buwai va a̱ ubuta̱ dem, adama a na i ɗaɗa katsupu ka̱ ɗa̱ ku ulinga u na i yaꞋin a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. 32 Nannai wi ta̱ a kuzuwa yo okpo babu unushi, i neke baci ugboku u na u laꞋi n kugaꞋan. Yi feu a kuꞋuka kuneꞋe ku ciɗa ka aza a Isaraila nshinda̱ ba, yi feu a̱ kukuwa̱ ba.&gt; &gt;&gt;

19

Mini ma kutakpaka nshinda̱

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa koɓolo n Haruna, u danai. 2 &lt;&lt;Na va ɗaɗa wila̱ u na Vuzavaguɗu u zuwai. Uma a Isaraila i ta̱ a̱ kutuka̱ Musa n kobomburon ka shili ka na ki babu uꞋiwin u Ka̱shile, n ka na ka̱ta̱ a yaꞋankai kunima ba. 3 Wi ta̱ e kuneke kaꞋa Eliyaza, ganu, ka̱ta̱ a ɗika kaꞋa a̱ uta̱ka̱ kaꞋa a pulai vu ka̱tsura̱ va, ka̱ta̱ a kiɗa kaꞋa a̱yi e kene. 4 Ka̱ta̱ Eliyaza, ganu va u dyaɓasa mpasa ma n ka̱jivu ka̱ta̱ u vishangu n ɗa kucindere a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. 5 Yeve o songu kobomburon ka n ukpan u ni, ni nyama i ni, nu mpasa koɓolo n a̱wiya̱n a̱ ni dem a̱yi e kene. 6 Ka̱ta̱ ganu u ɗika nɗanga n sida, n izobu, n tsugbere ci shili ka̱ta̱ a taɗuku punu a akina a na o kusongu kobomburon ka. 7 Ayin a na baci o kotsoi ka̱ta̱ ganu u za̱Ꞌa̱ akashi a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ u bono a̱ ka̱pa̱m. Ama wi ta̱ o kuyongo n unata ali a kubana kulivi. 8 Vuza na u songi kobomburon ka feu wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ akashi a̱ ni m mini, ka̱ta̱ u sumba̱. Ama a̱yi feu wi ta̱ o kuyongo n unata ali a kubana kulivi.

9 &lt;&lt;Vuma vu na wi babu nshinda̱ a̱yi ɗa u kupura̱ kokomo ko kobomburon ka u foɓo kaꞋa a̱ ubuta̱ u ciɗa a pulai vu ka̱pa̱m. Aza a Isaraila i ta̱ o kufoɓo kokomo ka adama a ulinga u mini ma kutakpaka nshinda̱. Na lo ɗa wila̱ u kutakpa nshinda̱. 10 Vuza na u pura̱i kokomo ka kobomburon ka wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ akashi a̱ ni ka̱ta̱ u yongo n unata ali a kubana kulivi. N nannai ɗa wo kokpo wila̱ u makyan dem wa aza a Isaraila, n omoci a na i punu ida̱shi we le.

11 &lt;&lt;Vuza na baci de dem u saꞋwai keven ka vuma, wi ta̱ o kuyongo n unata ali ayin e cindere. 12 Mayun ɗa u takpaka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ m mini a kanna ka tatsu n ke cindere, ka̱ta̱ wo okpo ciɗa. Ama ɗa baci u takpakai ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ a kanna ka tatsu, n kanna ke cindere ba, wi o kokpo ciɗa ba. 13 Vuza na baci de dem u saꞋwai keven ka vuma na u kuwa̱i, ɗa u kpa̱ɗa̱i kutakpaka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱, u la̱nga̱sa̱ ta̱ ka̱pa̱m ka Vuzavaguɗu. Vuma nanlo va mayun ɗa a takpa yi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, adama a na ka̱ta̱ a vishangu yi m mini ma kutakpaka nshinda̱ ba, wi ciɗa ba. Nshinda̱ n ni m buwa ta̱ koɓolo n a̱yi.

14 &lt;&lt;Na ɗa wila̱ u na wi punu, ɗa baci vuma u kuwa̱i a̱ ma̱va̱li. Vuza na baci u ta̱wa̱i a̱ ma̱va̱li n vuza na wi punu a̱ ma̱va̱li ma dem a ayin a na vuza va u kuwa̱i, wi ta̱ o kokpo n unata ali ayin e cindere. 15 Kpamu apara a na i punu a̱ ka̱pa̱m ka dem a na i babu a̱kuya̱mkpa̱tsu i ta̱ o kokpo n unata.

16 &lt;&lt;Vuza na baci de dem wi e keteshe ɗa u saꞋwai vuma na a unai n kotokobi, ko u kuwa̱i nannai, ko u saꞋwai ketele ka vuma ko kasaun, wi ta̱ o kokpo n unata ali ayin e cindere.

17 &lt;&lt;Adama a na a takpaka uma nshinda̱, yi ta̱ e kukenuku kokomo ko kobomburon ka shili ka na o songi va ka̱ta̱ a̱ tsungu o mogbodo, ka̱ta̱ a̱ tsungu mini ma singai punu. 18 Vuza na wi babu unata a̱yi ɗa u kuɗika izobu va ka̱ta̱ u rumbuku punu a̱ mini ma, ka̱ta̱ u vishanku ma̱va̱li ma n i ili i na yi punu n uma a na i punu dem, n vuza na u saꞋwai ketele ka, ko vuma na a unai ko vuza na u kuwa̱i ko kasaun ka. 19 Vuza ciɗa a̱yi ɗa u kuvishangu aza a unata a kanna ka tatsu n kanna ke cindere, ka̱ta̱ a kanna ke cindere ka, u ciɗatangu yi. Vuza na a ciɗatangu yi va mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ yeve a kubana kulivi ku nanlo ka wo okpo ciɗa.

20 &lt;&lt;Ama ɗa baci vuza vu unata u iwain kubonoko ka̱ci ka̱ ni ciɗa, i ta̱ a kutakpa yi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma, adama a na u la̱nga̱sa̱ ta̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n unata. Ka̱ta̱ a vishanku yi mini ma kutakpa nshinda̱ ba, kpamu wi ta̱ n unata. 21 Na va ɗaɗa le wila̱ u na u kukotso ba. Vuma na u vishangi mini ma kutakpa nshinda̱ ma, mayun ɗa feu u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, ɗa baci vuza u saꞋwai mini ma kutakpa nshinda̱ ma wi ta̱ o kokpo n unata ali kulivi. 22 Ili i na baci de dem vuza vu unata va u saꞋwai, yi ta̱ o kokpo n unata, kpamu ɗa baci vuza u saꞋwai ili ya, wi ta̱ feu o kokpo n unata ali a kubana kulivi.&gt;&gt;

20

Mini a katali

(Kut 17:1-7)

1 O wotoi u iyain u ka̱ya̱ ka na aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ yawai e meremune ma Zinu, ɗa a̱ cipa̱i a Kadeshi. Ta ɗe Miriyamu u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni.

2 A̱ ubuta̱ wa, mini mi lo ma na uma o kusoꞋo ba, ɗa o ɓolongi ka̱ci ke le ubuta̱ u te a kuyaꞋanka Musa n Haruna mololo. 3 Ɗa a yaꞋankai Musa mololo, a danai, &lt;&lt;Wi ishi u laꞋa n kugaꞋan tsu kuwa̱ tsu na aza a̱ tsu a̱ kuwa̱i a̱ a̱shi a Vuzavuguɗu. 4 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu tuka̱i uma a Vuzavaguɗu a kakamba ka nampa, adama a na tsu kuwa̱, a̱ tsu n ilikuzuwa i tsu dem? 5 Yiɗa̱i ɗa vu uta̱ka̱i tsu a Masar vu tuka̱i tsu tsu kuwa̱ a̱ ubuta̱ u gbani-gbani u nampa? Ubuta̱ u na wi babu ishina, a̱ mbiri, n itacishi yi ina̱bi, ko umaci u ruman. Kpamu babu mini mo kusoꞋo.&gt;&gt;

6 Ɗa Musa n Haruna a̱ ka̱sukpa̱i uma a banai a utsutsu u Ma̱va̱li mo oɓolo ɗa a̱ kuɗa̱ngi sapu a lyaꞋi kayala. Ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱i we le.

7 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 8 &lt;&lt;Ɗika kalangu ka, avu koɓolo m mokoshi ma̱ nu Haruna ka̱ta̱ vu ɓolongu uma a̱ ubuta̱ u te, ka̱ta̱ vi yaꞋan kadanshi n katali ka nanlo ka ele e kene, mini mi ta̱ a̱ kuta̱. Vi ta̱ a̱ ku uta̱ka̱ m mini a katali adama na uma n ilikuzuwa i le o soꞋo.&gt;&gt;

9 Ɗa Musa u takpai kalangu ka e kelime ka Vuzavaguɗu, tsu na u danai ni. 10 Ɗa Musa n Haruna o ɓolongi uma a katali ka, ɗa u danai le, &lt;&lt;Gogo na panai, a̱ɗa̱ aza a ugbamukaci, i ciga ta̱ tsu neke ɗa̱ mini a katali ka nampa?&gt;&gt; 11 Ɗa Musa u ɗa̱ngusa̱i kukiye ku ni ɗa u lapai katali ka n kalangu kure, ɗa mini mu uta̱i a katali ka n a̱bunda̱i, ɗa uma n ilikuzuwa i le o soꞋi.

12 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna, &lt;&lt;A na wo okpoi i iwan ta̱ kuneke a̱ɗu a̱ ɗa̱ mayin adama a na i cikpa mu an mi ciɗa e kelime ka aza a Isaraila, adama a nannai a̱ɗa̱ ɗa ya kubanka uma a nampa a iɗika i na n nekei le ba.&gt;&gt;

13 Na va ɗaɗa mini ma Mariba, ubuta̱ u na uma a Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu mololo, ɗa u yotsonki le an wi ciɗa a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

Aza Edom a sa̱nka̱i aza Isaraila uye wu nwalu

14 Musa u suki alingata n akaka a̱ uta̱i a Kadeshi a kubanka mogono ma aza a Edom, a danai, &lt;&lt;Ili i na vuza nu Isaraila u danai i ɗa na. Vu yeve ta̱ atakaci dem a na ci o kusoꞋo. 15 Ikaya i tsu i bana ta̱ Masar, ɗa ci da̱sa̱ngi ɗe a̱ya̱ n a̱bunda̱i. Ama ɗa aza a Masar a takacikai tsu ka̱u n ikaya i tsu dem. 16 Ana tsu shika̱i u Vuzavaguɗu, ɗa u panai ma̱shi ma̱ tsu ɗa u suꞋuki kalingata ka̱ Ka̱shile kuta̱ka̱ tsu a Masar. Gogo na a̱ tsu ɗa na a Kadeshi, a̱ likuci i na yi e kureꞋe ki iɗika i nu. 17 Tsu folono wu ta̱, vu ka̱sukpa̱ tsu tsu tono n iɗika i nu. Tso kutono a ashina a̱ nu ko a ashina a nɗanga mi itacishi a̱ nu ba, ko tsu soꞋo mini ma kayinva ka̱ nu ba. Ci ta̱ o kutono uye u gbayin koci. Ci ta na a kuɓatsa ugula̱ ko usingai ba, ali tsu uta̱ uteku u nu.&gt;&gt;

18 Ɗa mogono ma Edom mu ushuki, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ma̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ i tono n iɗika i va̱ ba, ɗa baci i kondoi, ci ta̱ a̱ kuta̱ tsu lyaꞋa ɗa̱ n kuvon.&gt;&gt;

19 Ɗa aza a Isaraila a danai ni, &lt;&lt;Ci ta̱ o kutono uye u gbayin, ɗa baci vuza te u soꞋi mini ma̱ nu, ko ilikuzuwa i tsu, ci ta̱ a kutsupa. YaꞋan tsu tono n ene koci, ɗaɗa i na tsa kuyaꞋan.&gt;&gt;

20 Ɗa kpamu o doku a danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i tono punu ba.&gt;&gt; Ɗa aza a Edom uta̱i n ka̱bunda̱i ko osoji n aza a utsura adama a na a̱ shilika̱ n ele. 21 Ana aza a Edom a̱ sa̱nka̱i le uye wu nwalu punu a iɗika i le, ɗa a kpatalai o tonoi uye u yoku.

Ukpa̱ u Haruna

22 Ɗa aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i Kadeshi, ɗa a banai a Kusan ku Horu. 23 Ɗe a Kusan ku Horu ka, ku na ki ɗevu n kureꞋe ku Edom, ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa n Haruna, 24 &lt;&lt;Ayin a yawa ta̱ a na avu Haruna va̱ kukuwa̱. A̱yi wa kuꞋuwa a iɗika i na me kuneke aza a Isaraila ba, adama a na ra̱ka̱ vu ɗa̱ i yaꞋanka mu ta̱ ugbamukaci a̱ ubuta̱ u mini ma Mariba, 25 Ɗika Haruna m maku ma̱ ni Eliyaza vu kumba gaɗi na a Kusan ku Horu. 26 Ta ɗe va kufoɗo kuminya ku Haruna ka̱ta̱ vu uka maku ma̱ ni Eliyaza. Adama a na Haruna wi ta̱ a̱ kukuwa̱ ɗe.&gt;&gt; 27 Ɗa Musa u yaꞋin uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai. Ɗa a kumbai a Kusan ku Horu a̱ a̱shi o koɓolo ka uma. 28 Ɗa Musa u foɗoi aminya a Haruna ɗa u ukai maku ma̱ ni Eliyaza. Ɗa Haruna u kuwa̱i ɗe a gaɗi vu Kusan va. Ɗa Musa n Eliyaza a̱ cipa̱i a Kusan ka, 29 ana uma a panai a danai Haruna u kuwa̱ ta̱, ɗa a yaꞋin kpalu ku ni ali ayin kamangankupa.

21

A unai Aradu

1 Ana vuza va aza a KanaꞋana, mogono ma Aradu ma na mi ida̱shi a iɗika i Negebu, u panai aza a Isaraila i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ n uye u Atarimu, ɗa wu uta̱i u shilika̱i n ele, u remei aza o yoku a kubana ugbashi. 2 Ɗa aza a Isaraila a kucinai n Vuzavaguɗu a danai, &lt;&lt;Vi baci e kuneke uma a nampa e ekiye a̱ tsu, ci ta̱ a kuna likuci i le ra̱ka̱.&gt;&gt; 3 Ɗa Vuzavaguɗu u panai ufolu wa aza a Isaraila ɗa u nekei le aza a KanaꞋana e ekiye le, ɗa a unai le n likuci i le ra̱ka̱. Ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula Horuma.

Koko ka̱ viyum vi shili

4 Ɗaɗa aza a Isaraila a̱ ɗa̱nga̱i a Kusan ku Horu, o tonoi n uye u mala ma shili, a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ n iɗika i Edom. Ana i a nwalu ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kugbama asuvu. 5 Uma a yaꞋankai Ka̱shile mololo m Musa, a danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai vu utuka̱i tsu a Masar tsu kuwa̱ punu a kakamba? Ubuta̱ u na ko ilikulya ko mini, mana ilikulya i gbani i nampa, tso oꞋwo ta̱ n vu ɗa!&gt;&gt;

6 Ɗa Vuzavaguɗu u suki n oko o tsukono a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, a kapai le, uma a̱ a̱bunda̱i a aza a Isaraila a̱ kuwa̱i. 7 Uma a̱ ta̱wa̱i u Musa a danai, &lt;&lt;Tsu nusa ta̱, adama a na ci yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu mololo n avu. Folono Vuzavaguɗu, u takpaka tsu oko a.&gt;&gt; Ɗa Musa u yaꞋin avasa adama a uma.

8 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, &lt;&lt;Yima koko ka̱ viyum ka na ki n tsukono ka̱ta̱ vu shiya kaꞋa a gaɗi vu maɗanga, vuza na baci koko ka kapai dem, ɗa wi indanai koko ka̱ nu, wi ta̱ a kulaꞋa.&gt;&gt; 9 Ɗaɗa Musa u yaꞋin koko n iyum i shili, ɗa u saki gaɗi vu maɗanga. Koko ka luma baci vuza, vuza va wi ta̱ a̱ kula̱nuku koko ka ka̱ta̱ ta na u laꞋaka n wuma.

Nwalu ma aza a Isaraila a kubana a Mowabu

10 Ɗa aza Isaraila a̱ ɗa̱nga̱i a̱ ka̱na̱i uye a banai a̱ da̱sa̱ngi a Obatu. 11 Ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a Obatu, a banai a̱ da̱sa̱ngi agali a Abarim, a kakamba ka na ki a kinda Mowabu, a kubana gaɗi vu uɓon u na kanna ka̱ tsu uta̱. 12 A̱ ubuta̱ wa ɗe ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a banai a̱ da̱sa̱ngi a̱ ka̱ɗa̱ki ka Zaredu. 13 Ɗe kpamu a̱ ɗa̱nga̱i a banai a̱ da̱sa̱ngi u ukambu u Aruno, u na wi a kakamba ka na ka yawai e kureꞋe ka aza a Amoriya, kuyene ku Aruno ɗa kureꞋe ka aza a Mowabu, uteku wi iɗika i Mowabu n iɗika i Amoriya, 14 Adama a nannai i ɗaɗa i zuwai ɗa Katagarda ka Arabali o kuvon ku Vuzavaguɗu, ka danai,

&lt;&lt;Likuci i Wehabu i na yi a uɓon u Sufa, a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ke kuyene ku Aruno,

15 ka̱gida̱la̱u ka̱ a̱ra̱Ꞌa̱

a na a banai e kuyene ku Aru, a na o tonoi e kureꞋe ku likuci i Mowabu.&gt;&gt;

16 A̱ ubuta̱ wa lo ɗa a lyaꞋi kelime a kubana a Biya, kayinva ka na Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɓolongu uma a̱ ubuta̱ u te mi ta̱ e kuneke le mini.&gt;&gt;

17 Ɗa aza a Isaraila a cananai vishipa vu nampa,

&lt;&lt;Avu kayinva, tuka̱ m mini,

a̱ tsu ci ta̱ a kucanana ka yi vishipa, 18 kayinva ka na anan ganu a̱ ga̱va̱i,

ka na aza a gbagbaꞋin a̱ ga̱va̱i

Ka na aza a gbagbaꞋin a̱ ga̱va̱i n alangu o tsugono e le

n alangu a nwalu e le.&gt;&gt;

A̱ ubuta̱ wa lo a kakamba ka, a lazai a kubana a kakamba ka Matana, 19 Ɗa a lazai a Matana a kubana Nahaliyelu, a̱ ka̱sukpa̱i kpamu Nahaliyelu a kubana a Bamotu, 20 a lazai a Bamotu a kubana a̱ ka̱ɗa̱ki ka Mowabu a̱ ubuta̱ u na a kufuɗa kene gaɗi ka̱u vu kaginda ka Pisiga ka na ki a kinda keteshe.

A lyaꞋi Sihon n Ogu n kuvon

(Wil 2:26--3:11)

21 Aza a Isaraila a̱ suki alingata a kubana u Sihon mogono ma Amoriya, a danai, 22 &lt;&lt;Tsu folono wu ta̱, vu ka̱sukpa̱ tsu tsu tono n iɗika i nu. Tso kutono a ashina a̱ nu ko a ashina a nɗanga mi itacishi a̱ nu ba, ko tsu soꞋo mini ma kayinva ka̱ nu ba. Ci ta̱ o kutono uye u gbayin koci.&gt;&gt; 23 Ama Sihon wi a̱ kuka̱sukpa̱ o tono n iɗika i ni ba. Ɗa u ɓolongi uma a̱ ni ra̱ka̱ u banai kuyaꞋan vishili n aza a Isaraila a kakamba, ɗa u cinai le a Jahaza ɗa u kumbai le n kuvon. 24 Ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi ni n kuvon nu utsura u kotokobi, ɗa a isai ubuta̱ wu uka̱ni u ni, ili i na i ɗikai e kuyene ku Aruno a kubana e kuyene ku Jaboku, ɗa a shamgbai uteku wi iɗika i Amona, adama a na a kpada ta̱ uteku wa aza a Amona n utsura mayin. 25 Aza a Isaraila a lyaꞋi likuci ya aza a Amoriya ra̱ka̱, ɗa a̱ da̱sa̱ngi punu a̱ likuci ya, a Heshibon, n likuci i kenkeꞋen i ni ra̱ka̱. 26 Adama a na Heshibon ɗa likuci I mogono ma aza a Amoriya, vuza na u yaꞋin vishili m mogono ma cau ma Mowabu ɗa wi isai iɗika i ni ra̱ka̱ e ekiye a̱ ni, ali a kubana e kuyene ku Aruno.

27 N nannai ɗa nzuɓi mi ishipa n danai,

&lt;&lt;ta̱wa̱i a Heshibon, tsu maꞋasakai,

yaꞋan tsu ɗa̱ngusa̱ likuci i Sihon 28 Adama a na akina uta̱ ta̱ a Heshibon,

kelentsu ka akina kuta̱i a̱ likuci i Sihon,

ɗa ka lyaꞋi likuci i Aru i Mowabu,

u lyaꞋi aza o tsugono tsu Aruno. 29 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa̱ ɗa̱, aza Mowabu

ka̱ ɗa̱ ka buwa ba, a̱ɗa̱ uma a̱ ka̱ma̱li ka Kemoshi,

u bonoko ta̱ muku n ni aza a ilaɗi a laꞋaka n wuma u le,

m muku mu nkere feu, aza na wi isai ubuta̱ u kuvon cau, a̱yi Sihon mogono ma aza Amoriya.

30 Gogo na tsu una le ta̱,

Heshibon u yaꞋan ta̱ wuni ali a kubana Dibon,

Tsu una ta̱ Nofa

ali a kubana a Medeba.&gt;&gt;

31 Aza a Isaraila o yongoi a iɗika ya aza a Amoriya. 32 Ɗa Musa u suki aza a tsusaki a kubana Jaza, a banai ɗa a lyaꞋi likuci i wawaꞋa i ni n kuvon, ɗa o lokoi aza a Amoriya a na i ɗe a̱ ubuta̱ wa. 33 Ɗa o bonoi o tonoi n uye u na u banai Bashan, ɗa Ogu mogono ma Bashan wu uta̱i n uma a̱ ni ra̱ka̱ a banai kuyaꞋan kuvon n ele a Edire.

34 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon u ni ba, adama na n neke yi ta̱ ekiye a̱ nu, n uma a̱ ni dem, n iɗika i ni. Vi ta̱ a kuyaꞋanka yi tsu na vi yaꞋankai Sihon mogono ma aza a Amoriya, vuza na wi a Heshibon.&gt;&gt;

35 Ɗa a unai ni m muku n ni n uma a̱ ni dem, babu vuza na u buwai n wuma. Aza Isaraila a isai iɗika i le ya.

22

Balaku mogono u ɗekei Balam

1 Aza a Isaraila a lazai a kubana e keteshe ka Mowabu a̱ da̱sa̱ngi a uɓon u kuyene ku Urudu n tsu upashi u Jeriko.

2 Ana Balaku maku ma Ziporu we enei ili i na aza a Isaraila a yaꞋankai aza a Amoriya. 3 Ɗa aza a Mowabu a̱ rikpa̱i ka̱u adama a̱ ka̱bunda̱i ka uma ka. Ɗa a panai wovon wa aza a Isaraila.

4 Aza a Mowabu a danai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m Midiya, &lt;&lt;Ka̱bunda̱i ka uma ka nampa ki ta̱ e kupeɗe tsu n iɗika i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱ tsu, tsu na kobomburon ke tsu peɗe mita̱ e keteshe.&gt;&gt;

Ɗa Balaku maku ma Zipo, vuza na wi mogono ma Mowabu a makyan ma nanlo, 5 u suki alingata a kubana u Balam maku ma Biyo e Peto, vuza na wi ɗevu n kuyene a iɗika i uma a Amawu, e ɗekei ɗa a danai, &lt;&lt;Pana, ka̱bunda̱i ka uma ka̱ ta̱wa̱ ta̱ a Masar. A palai ubuta̱ ra̱ka̱ a iɗika ya, ɗa kpamu a̱ da̱sa̱ngi ɗevu nu mpa. 6 Ta̱wa̱ gogo na, vu yaꞋanka uma a nampa una̱, adama na a laꞋa ta̱ utsura u va̱. U gaꞋan ba mi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa le ka̱ta̱ n loko le a iɗika ya. Adama na n yeve ta̱ vuza na baci vu zuwakai una̱singai wi ta̱ o kokpo nannai, vuza na baci kpamu vi yaꞋankai una̱ ta wo kokpo nannai.&gt;&gt;

7 Ɗa nkoshi m Mowabu nu nkoshi m Midiya a̱ ɗa̱nga̱i a kubana u Balam n ikebe i kula̱na̱ e ekiye le. Ɗa a danai ni akaka a Balaku.

8 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Asai punu na, mi ta̱ a̱ kushuku, tsu na Vuzavaguɗu u kudana mu.&gt;&gt; Ɗa nkoshi m Mowabu n shamgbai n a̱yi.

9 N kayin ka nanlo ɗa Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i u Balam u danai, &lt;&lt;Anan yayi vi koɓolo n ele na lo va?&gt;&gt; 10 Balam wu ushuki Ka̱shile, &lt;&lt;Balaku maku ma Ziporu, mogono ma Mowabu maꞋa, ma̱ suki le wa̱ va̱ u danai, 11 &lt;Pana, uma a ɗa lo a̱ ta̱wa̱i a̱ uta̱i a Masar, ɗa a palai iɗika ra̱ka̱. Ta̱wa̱ gogo na, vi yaꞋanka le una̱. U gaꞋan ba mi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋan vishili n ele ali n loko le a iɗika ya.&gt; &gt;&gt;

12 Ka̱shile ka danai Balam, &lt;&lt;Vi a kubana koɓolo n ele ba. Vi ta na a kuyaꞋanka uma una̱ ba, adama na i ta̱ n una̱singai.&gt;&gt;

13 Ana Balam u ɗa̱nga̱i nu usana ɗa u danai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m Balaku, &lt;&lt;Bonoi iɗika i ɗa̱, adama a na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱ mu ta̱ kulaza n a̱ɗa̱.&gt;&gt;

14 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m Mowabu n ɗa̱nga̱i n lazai a kubana u Balaku a danai, &lt;&lt;Balam u iwan ta̱ kuta̱wa̱ n a̱ tsu.&gt;&gt;

15 Ɗa Balaku u doku u suki nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n a̱bunda̱i aza na a laꞋi aza a̱ ugiti n tsugbayin. 16 A̱ ta̱wa̱i u Balam a danai ni, &lt;&lt;Balaku maku ma Ziporu u danai, &lt;Ka̱ta̱ ili i yoku i kpada wu kuta̱wa̱ wa̱ va̱ ba. 17 Adama a na mi ta̱ e kuneke wu tsugbayin ka̱u, ka̱ta̱ kpamu n yaꞋan ili i na baci vu danai dem. Ta̱wa̱, vu yaꞋanka mu uma a nampa una̱.&gt; &gt;&gt;

18 Ama ɗa Balam wu ushuki u danai kagbashi ka Balaku, &lt;&lt;Ko ɗa baci Balaku wi e kuneke mu kpaꞋa ku ni tukpa n azurufa n azanariya, mi a kuyaꞋan ili i kenu ko i gbayin i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ u sa̱nka̱i mu kuyaꞋan ba. 19 A̱ɗa̱ feu, asai punu tsu na aza o yoku a yaꞋin, adama a na n doku m pana ili i na Vuzavaguɗu u kudana mu.&gt;&gt;

20 Ɗa Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i u Balam n kayin u danai ni, &lt;&lt;A na wo okpoi uma a a̱ ta̱wa̱ ta̱ kuɗeke wu, ɗa̱nga̱, bana koɓolo n ele, ama vi yaꞋan ili i na n danai nu koci.&gt;&gt;

21 Balam u ɗa̱nga̱i n usana, u foɓusoi majaki ma̱ ni a walakai nu nkoshi ma a kubana a Mowabu. 22 Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin wupa ka̱u a na u banai n ele, ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka kpadai ni uye, a̱yi a nwalu a majaki ma̱ ni n agbashi ere a na i koɓolo n a̱yi. 23 Ɗa majaki me enei kalingata ka Vuzavaguɗu kashani a uye, n kotokobi utali. Ɗa majaki ma katsukpai uye, u uwai ubuta̱ u teshe. Ɗa Balam u lapai maꞋa u bonokoi a uye.

24 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka banai ka shamgbai e mere a̱ ubuta̱ u na uye wa u ɓoroi, e mere mu ukanji wa ashina a nɗanga mi itacishi. 25 Ana majaki me enei kalingata ka Vuzavaguɗu, ɗa u gbaɓarangi kune ku Balam n ukanji wa. Ɗa kpamu u doku lapai ni.

26 Kalingata ka Vuzavaguɗu ko doki n kelime u shamgbai a̱ ubuta̱ u na wi ugbaɓarangi, a uɓon u na wi babu ubuta̱ u kukatsukpa a usingai ko a ugula̱. 27 Ana majaki me enei kalingata ka Vuzavaguɗu, ɗa u vaki. Ɗa wupa u Balam u kula̱i ka̱u, ɗa u lapai majaki ma n kalangu ka̱ ni. 28 Ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱yuwa̱i una̱ u majaki wa, u danai Balam, &lt;&lt;Yiɗa̱i n yaꞋankai nu, ali ɗa vu lapai mu kutatsu?&gt;&gt;

29 Balam u danai majaki, &lt;&lt;Adama a na vu bonokoi mu kalau, ishi baci mi ta̱ n kotokobi e kukiye ku va̱, mi ishi a kuna wu.&gt;&gt; 30 Ɗa majaki ma danai Balam, &lt;&lt;Mpa majaki ma̱ nu ma ba, ma na vi a kukumbasa ali a̱ kuta̱wa̱ anana ba? N saꞋwa ta̱ ɗe kuyaꞋanka wu nannai?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱.&gt;&gt;

31 Ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱yuwa̱i a̱shi a Balam, ɗa we enei kalingata ka Vuzavaguɗu kisani a uye, n kotokobi utali e kukiye ku ni. Ɗa Balam u kuɗa̱ngi sapu u lyaꞋi kayala.

32 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i ɗa vu lapai majaki ma̱ nu ali kutatsu? Pana, n ta̱wa̱ ta̱ na adama a na n sa̱nka̱ wu n ka na vi a kuciga kuyaꞋan, ka gaꞋan wa̱ va̱ ba. 33 Ana majaki ma me enei mu ɗa u katsukpai mu ali kutatsu. Ishi baci u katsukpa mu ba, ana gogo na mu una wu ta̱ ɗe n ka̱sukpa̱ yi n wuma.&gt;&gt; 34 Ɗa Balam u danai kalingata ka Vuzavaguɗu, &lt;&lt;N nusa ta̱, n yeve an avu ɗa vu kpadai mu uye ba. Gogo na, ka gbani-gbani kaꞋa baci wa̱ nu, mi ta̱ a ku kpatala m bono.&gt;&gt; 35 Kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai Balam, &lt;&lt;Wala koɓolo n uma a, ama vu dansa ili i na n kudana wu koci.&gt;&gt; Ɗa Balam u lazai nu nkoshi ma a kubana u Balaku.

36 Ana Balaku u panai Balam wi ta̱ lo uye a̱ kuta̱wa̱, ɗa wu uta̱i kugasa n a̱yi a̱ likuci i Mowabu, a̱ ka̱kina̱ ke kuyene ku Aruno, ɗevu n kureꞋe. 37 Ɗa Balaku u danai Balam, &lt;&lt;Ashe n suku e ɗeke wu ba? Yiɗa̱i ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuta̱wa̱ wa̱ va̱ m makyan ma nanlo? Mi a kufuɗa me neke wu tsugbayin ba?&gt;&gt;

38 Balam u danai Balaku, &lt;&lt;Pana, n ta̱wa̱ ta̱ wa̱ nu gogo na, mi ta̱ n utsura n dana ili i na n kudana ra̱ka̱? Ama kadanshi ka na Ka̱shile ka zuwai a̱ una̱ u va̱, ka ɗaɗa n kudansa.&gt;&gt;

39 Ɗa Balam u lazai koɓolo m Balaku, a̱ ta̱wa̱i a̱ likuci i Kiriyatu-huzotu. 40 Ta ɗe Balaku u yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku kanaka m mokyon, u suꞋuki Balam nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na mi koɓolo n a̱yi.

41 N usana ɗa Balaku u ɗikai Balam u tuka̱i ni a Bamotu-baꞋalu, a̱ ubuta̱ wa ɗe ɗa we enei uɓon u uma a Isaraila.

23

Balam u zuwakai aza a Isaraila una̱singai

1 Ɗa Balam u danai Balaku, &lt;&lt;MaꞋaka mu atali alyuka e cindere na, ka̱ta̱ vu tuka̱ mu mbomburon n cindere n a̱giri e cindere feu.&gt;&gt; 2 Balaku u yaꞋin tsu na Balam u danai. Ɗa Balaku m Balam a yaꞋin alyuka a katalikalyuka dem n kobomburon n ka̱giri. 3 Ɗa Balam u danai Balaku, &lt;&lt;Shamgba ɗevu n ubuta̱ u kuneꞋe ku kusongu ku nu, mpa kpamu mi ta̱ a kulaza, yoku Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ u gasa nu mpa. Ili i na baci u yotsonki mu mi ta̱ a kudana wu.&gt;&gt; Ɗa u lazai u banai a̱ ubuta̱ u kaginda.

4 Ka̱shile ka cinai Balam, ɗa Balam u danai ni, &lt;&lt;N gere ta̱ atali alyuka e cindere ɗa n yaꞋankai le kuneꞋe ku kobomburon n ku ka̱giri a katalikalyuka dem.&gt;&gt; 5 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai Balam kadanshi una̱ u ni u danai, &lt;&lt;Bono u Balaku, ka̱ta̱ vu dana yi.&gt;&gt; 6 Ɗa u bonoi wa̱ ni, u cinai ni kisani a̱yi nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m Mowabu dem a̱ ubuta̱ u kuneꞋe ku kusongu ku ni. 7 Balam ta na u danai ni kadanshi ke kene ka̱ ni, u danai,

&lt;&lt;Balaku mogono ma Mowabu wu uta̱ ta̱ nu mpa a Aram ɗa u tuka̱i mu na,

na ɗe a nsansa n kasana u danai,

&lt;Ta̱wa̱, vi yaꞋanka mu Yakubu una̱,

ta̱wa̱, vi yaꞋanka mu aza a Isaraila una̱.&gt;

8 Nini ɗai n kuyaꞋanka vuza una̱,

a na Ka̱shile ka yaꞋankai ni ba?

Nini ɗai kpamu n kuyaꞋanka,

vuza na Vuzavaguɗu u yaꞋankai una̱ ba?

9 E, na ɗe gaɗi vu katali me ene le ta̱,

na ɗe gaɗi vu nsansa me ene le ta̱,

aduniyan a ɗa a na i ida̱shi endeꞋen ni,

e yeve ta̱ a̱ ciya̱ ta̱ una̱singai u na u laꞋi aduniyan dem.

10 Yayi u kufuɗa kukece kumaci ku Yakubu?

Ka̱bunda̱i ke le an kubuta̱ ki iɗika,

ka̱bunda̱i ke le ka laꞋa ta̱ kukece.

YaꞋan ukpa̱ u va̱ wo okpo ukpa̱ u mejege,

YaꞋan ukocishi u va̱ wo okpo tsu le.&gt;&gt;

11 Ɗa Balaku u danai Balam, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi yaꞋankai mu na? N ɗika wu ta̱ adama a na vi yaꞋanka irala a̱ va̱ una̱, ɗa na, vi yaꞋan ili ba, ɗa kucikpa vu zuwakai le una̱singai.&gt;&gt;

12 Ɗa wu ushuku ni u danai, &lt;&lt;Kadanshi ka na Vuzavaguɗu u zuwai una̱ u va̱ ka ɗaɗa n kudansa koci ba?&gt;&gt;

13 Balaku u danai ni, &lt;&lt;N folono wu ta̱ ta̱wa̱ tsu bana ubuta̱ u yoku, ubuta̱ u na ve kene le. Vi ta̱ e kene kagimi, ama ve kene le dem ba, ka̱ta̱ vi yaꞋanka mu ele una̱.&gt;&gt; 14 Ɗa u ɗikai ni a kubana e keteshe ka Zofim, a gaɗi vu Pisiga. U maꞋi atali alyuka e cindere, ɗa u yaꞋin kuneꞋe n kobomburon n ka̱giri a katalikalyuka dem. 15 Balam u danai Balaku, &lt;&lt;Shamgba punu na a uɓon u kuneꞋe ku kusongu ku nu, mi ta̱ a kubana kucina Vuzavaguɗu na ɗe.&gt;&gt;

16 Ɗa Vuzavaguɗu u gasai m Balam ɗa u zuwai kadanshi una̱ u ni u danai, &lt;&lt;Bono u Balaku, vu dana yi ili i na n danai nu.&gt;&gt; 17 Ana Balam u bonoi u Balaku, u cinai ni kisani a uɓon u kuneꞋe ku kusongu, nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m Mowabu koɓolo n a̱yi. Ɗa Balaku we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i Vuzavaguɗu u dansai?&gt;&gt;

18 Balam u ɗikai kadanshi u tonoi,

&lt;&lt;Ɗa̱nga̱, Balaku, vu panaka mu,

panaka mu maku ma Ziporu.

19 Ka̱shile vuma ɗa ba, a na wa yaꞋan aꞋuwa,

ko maku ma vuma, a na wa sabaꞋa ka̱ɗu ka̱ ni.

U ci yaꞋan ta̱ kadanshi ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kushatangu?

Ko u yaꞋan uzuwakpani, ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ ku kushatangu?

20 Pana, a dana mu ta̱ n zuwa una̱singai,

u vuza na u zuwakai una̱singai, mi ta na a kusabaꞋa ili i na u danai ba.

21 We ene unushi a̱ ubuta̱ u Yakubu ba,

we ene atakaci a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ba.

Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le wi ta̱ koɓolo n ele,

i ta̱ a kudansa n kacaꞋa adama a na a̱yi mogono me le maꞋa.

22 Ka̱shile ka̱ uta̱ka̱ le ta̱ a Masar,

ɗa kpamu wi a̱ kushilika̱ adama e le an kujima.

23 Babu tsuboci tsu na tso kudoro Yakubu,

babu kpamu nkunu n na n kuyaꞋan tsurala n aza a Isaraila,

gogo na uma i ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ka aza a Isaraila a dana,

&lt;La̱na̱ ili i na Ka̱shile ka yaꞋin!&gt;

24 Uma a Isaraila i ta̱ an kawu vu gbayin.

A tsu uvuka ba ali a̱ ciya̱ ili i na e remei ɗa unai,

ka̱ta̱ o soꞋo mpasa mi ili i na a unai.&gt;&gt;

25 Balaku u danai Balam, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yaꞋanka le una̱ ba, ka̱ta̱ kpamu vu yaꞋanka le una̱singai ba.&gt;&gt;

26 Ama ɗa Balam wu ushuki Balaku, &lt;&lt;N dana wu ba, ili na Vuzavaguɗu u danai, I ɗaɗa n kuyaꞋan?&gt;&gt;

27 Ɗa Balaku mogono u danai Balam, &lt;&lt;Ta̱wa̱ gogo na, mi ta̱ a kuɗika wu a kubana a̱ ubuta̱ u yoku. Yoku ta ɗe Ka̱shile ka kupana uyoꞋo ali u zuwa vi yaꞋanka mu ele una̱.&gt;&gt; 28 Balaku u ɗikai Balam a kubana gaɗi vu kusan ku Piyo, ku na ki a kinda keteshe.

29 Ɗa Balam u danai Balaku, &lt;&lt;MaꞋaka mu atalilyuka e cindere na ka̱ta̱ vu tuka̱ obomburon e cindere n a̱giri e cindere.&gt;&gt; 30 Balaku u yaꞋin tsu na Balam u danai, u yaꞋin alyuka n kobomburon n ka̱giri a katalikalyuka dem.

24

1 Ana Balam we enei u yokpo ta̱ Vuzavaguɗu u zuwaka aza a Isaraila una̱singai, ɗa u kpa̱ɗa̱i kubana kula̱nsa̱ aza o tsuboci, tsu na wi ishi u tsu bana, ɗa u vadalukpai a kinda kakamba. 2 Ana Balam u ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ ni ɗa we enei aza a Isaraila a̱ da̱sa̱ngi kumaci-kumaci. Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i wa̱ ni. 3 Ɗa Balam u danai kadanshi ka na wi n kaꞋa.

&lt;&lt;Kene ku Balam maku ma Biyo,

Kene ku vuza na a̱shi a̱ ni i uɓa̱yuwi,

4 Kene ku vuza na u tsu pana kadanshi ka̱ Ka̱shile,

vuza na u ci yaꞋan kene ku tsalatani u MalaꞋimili,

vuza na wi u kuɗa̱ngi n a̱shi a̱ ni uɓa̱yuwi.

5 A̱ɗa̱ kumaci ku Yakubu a̱pa̱m a̱ ɗa̱ a gaꞋan ta̱,

ubuta̱ wi ida̱shi u ɗa̱, wi ta̱ n ugaꞋin.

6 I ta̱ kisani tsu nshuwa,

an kashina a̱ ka̱kina̱ ka̱ mini,

a na nɗanga n na Vuzavaguɗu u ca̱Ꞌi,

a na nɗanga n sida a̱ ka̱kina̱ ka̱ mini.

7 I ta̱ a̱ kuciya̱ mini ma̱ Ka̱shile n a̱bunda̱i,

ka̱ta̱ a̱ ca̱Ꞌa̱ icuꞋu i le a̱ ubuta̱ u na mini mi gbani,

mogono me le mi ta̱ o kokpo vuza gbayin n Agagu,

tsugono ci le ci ta̱ a̱ kuciya̱ tsugbayin. 8 Ka̱shile ka na ka̱ uta̱ka̱i le a Masar,

u tsu shilika̱ ta̱ adama e le tsu kujima,

wi ta̱ a kuna uma a na i a tsurala n ele,

ka̱ta̱ u koɗoso etele e le miri-miri,

ɗa kpamu u tawai le n aya e le.

9 Aza a Isaraila i ta̱ tsu kawu vu utsura,

wi baci alavu babu vuza na u yawai u ɗa̱ngusa̱ yi.

Vuza na u zuwakai Isaraila una̱singai dem, a̱yi feu i ta̱ a kuzuwaka yi,

Vuza na baci u yaꞋankai ni una̱ a̱yi feu i ta̱ a kuyaꞋanka yi.&gt;&gt;

10 Ɗa Balaku u yaꞋin wupa ka̱u adama Balam, ɗa u ɓasai ekiye a̱ ni. Balaku u danai Balam, &lt;&lt;N ɗeke wu ta̱ kutatsu adama na vi yaꞋanka irala a̱ va̱ una̱, ama ɗa vu zuwakai le una̱singai ali kutatsu. 11 Adama nannai puwa̱nka̱ punu na vu bono a kpaꞋa, n dana wu ta̱, mi ta̱ e kuneke wu tsugbayin, Ama Vuzavaguɗu u sa̱nka̱ wu ta̱ kuciya̱ tsu ɗa.&gt;&gt; 12 Balam u danai Balaku, &lt;&lt;Mpa n dana alingata a na vu suki wa̱ va̱ ba? 13 &lt;Ko Balaku wi baci e kuneke mu kpaꞋa ku ni tukpa n azurufa koɓolo n azanariya, mi a kufuɗa kupasa kadanshi ka Vuzavaguɗu ba, ko n yaꞋan kasingai ko ka gbani-gbani n tsu va̱ ba. Ili i na Vuzavaguɗu u danai, i ɗaɗa n kudana.&gt; 14 Gogo na, mi ta̱ o kubono ubuta̱ u uma a̱ va̱, ama ka̱ta̱ vu ta̱wa̱ n dana wu ili i na uma a kuyaꞋanka wu a ayin a̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt;

15 Balam u ɗikai kadanshi u danai,

&lt;&lt;Kadanshi ke kene ka Balam maku ma Biyo,

kene ku vuma vu na a̱shi a̱ ni i uɓa̱yuwi,

16 Kene ku vuma vu na u tsu pana kadanshi ka̱ Ka̱shile,

a̱yi na wi n kuyeve ku MalaꞋimili,

n kuyaꞋan kene tsalatani ku MalaꞋimili,

vuza na u tsu kuɗa̱ngu, ka̱ta̱ wi isa akaka a̱shi a̱ ni uɓa̱yuwi.

17 Mi ta̱ e kene yi, ama gogo na ba,

Mi ta̱ e kene yi, ama ɗevu ɗa ba,

Kazangata ki ta̱ a̱ kuta̱ a kumaci ku Yakubu.

Kalangu ko tsugono ki ta̱ a̱ kuta̱ wa aza a Isaraila,

ka̱ta̱ u lapa aza Mowabu,

ka̱ta̱ kpamu u koɗoso muku n Shitu. 18 I ta̱ a kulya Edom,

Siyaru feu, irala yi Isaraila i ta̱ a kuyaꞋan ulyaꞋi.

Ama aza Isaraila i ta̱ a kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan utsura.

19 A kumaci ku Yakubu ku ɗa tsugono tsa̱ kuta̱,

ka̱ta̱ wu una aza a na a laꞋakai n wuma a̱ likuci i Iru.&gt;&gt;

20 Ɗa Balam wu indanai aza Ameleki, u yaꞋin kadanshi ke kene u danai,

&lt;&lt;Ameleki iɗika i ɗa yi utsura a aduniyan,

ama o kukotsoso ku ni ukpa̱ u ɗa.&gt;&gt;

21 Ɗa wu indanai aza e Kenetu, ɗa u yaꞋin kadanshi ke kene u danai,

&lt;&lt;Ubuta̱ wi idashi u ɗa̱ u tsurakpa ta̱,

iꞋuwa i ɗa̱ yi ta̱ umaꞋi a kakpanlai.

22 N nannai dem kumaci ku Kenetu ki ta̱ a kuyaꞋan wuni

ayin a na baci aza a Asiriya a ɗikai ɗa̱ yo okpoi agbashi e le.&gt;&gt;

23 Ɗa kpamu u doku u yaꞋin kadanshi ke kene u danai,

&lt;&lt;Ili ya atakaci i ɗa, yayi u kulaꞋa ayin a na baci Ka̱shile ka yaꞋin ka nanlo?

24 Antsu i ta̱ a̱ kuta̱ a̱ Kitimu,

i ta̱ a kutakacika aza Asiriya n Eberu,

ele n ka̱ci ke le i ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

25 Ɗa Balam u ɗa̱nga̱i u bonoi a̱ likuci i ni, Balaku tamkpamu u yaꞋin nwalu n ni.

25

Aza a Isaraila a cikpai a̱ma̱li a Balu

1 Ana aza Isaraila i ida̱shi a̱ Shitim, ɗa a̱ ka̱na̱i tsugbani nu nkere ma aza a Mowabu. 2 Nkere ma a banuki aza a Isaraila a kubana a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ka alyuka wa̱ a̱ma̱li e le, ɗa uma a Isaraila a̱ kuɗa̱nki a̱ma̱li a. 3 Ta aza a Isaraila e nekei ka̱ci ke le o kutono a̱ma̱li a Balu vu Piyo. Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa ka̱u adama aza a Isaraila.

4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗika aza e kelime a uma a nampa, vu saku le a nɗanga n kanna, a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, adama a na wupa u Vuzavaguɗu wu uta̱ wa aza a Isaraila.&gt;&gt;

5 Musa u danai azafada a Isaraila, &lt;&lt;Mayun ɗa vuza dem wu una uma a̱ ni a na e nekei ka̱ci ke le wa̱ a̱ma̱li a Balu vu Piyo.&gt;&gt;

6 Ana i lo, ɗa vuza te va aza a Isaraila wu uta̱ka̱i n vuka a Midiya u tuka̱i a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni, a̱ a̱shi a Musa n a̱shi a uma a Isaraila ra̱ka̱, a makyan ma na i a̱ ma̱shi a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 7 Ana Finihasu maku ma Eliyaza, matsukaya ma Haruna ganu, we enei nannai, ɗa u ɗa̱nga̱i u ka̱sukpa̱i uma a, u ɗikai masara e kukiye ku ni. 8 U tonoi vuma vi Isaraila va punu a̱ ka̱pa̱m ka, ɗa u sapai aza e re le dem m masara ma, masara ma uwai a̱ ka̱tsuma̱ ka vuza ka ali a kubana ka vuka ka. Ta ukuna u ma̱dukpa̱ u uma a Isaraila u kotsoi nannai. 9 N nannai dem wana ɗai ma̱dukpa̱ ma mu una uma a̱kpa̱n kamanga n a̱na̱shi (24,000).

10 Vuzavaguɗu u danai Musa, 11 &lt;&lt;Finihasu maku ma Eliyaza, matsukaya ma Haruna ganu, u takpa ta̱ wupa u va̱ u uma a Isaraila, wi ta̱ n cisheꞋe tsu na mpa mi, adama a tsugbayin tsu va̱ we le, i ɗaɗa i zuwai n takpai aza a Isaraila a̱ a̱shi aduniyan a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa u va̱ ba. 12 Adama a nannai, dana yi mi ta̱ a kuyaꞋanka yi uzuwakpani u ma̱ta̱na̱ 13 Uzuwakpani wa wi ta̱ o kokpo a̱yi nu ntsukaya n ni, ɗaɗa uzuwakpani u tsuganu a kubana a makyan dem, adama a na u yaꞋan ta̱ cisheꞋe tsu ucigi u Ka̱shile ka̱ ni ali u takpakai aza a Isaraila unushi le.&gt;&gt;

14 Kula ku vuza vi Isaraila vu na a unai koɓolo n vuka vu Midiya va, a̱yi ɗa Zimiri maku ma Salu, vuza kelime a kumaci ku Simiyon. 15 Kula ku vuka va aza a Midiya vu na a unai, a̱yi ɗa Kozibi mekere ma Zura, vuza kelime vu kumaci ku yoku a Midiya.

16 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai, 17 &lt;&lt;Banka aza Midiya n kuvon ali vu una le, 18 Adama a ili i gbani-gbani i na a yaꞋankai ɗa̱, ana o doroi ɗa̱ a Piyo, n ukuna u Kozibi, mekere ma vuza kelime a Midiya, vuza na a unai a kanna ka̱ ma̱dukpa̱ o Piyo.&gt;&gt;

26

Mekecu me ire

1 Ana ma̱dukpa̱ mo kotsoi, Vuzavaguɗu u danai Musa n Eliyaza maku ma Haruna, ganu. 2 &lt;&lt;Kece uma a Isaraila aza na a̱ya̱ e le a yawai kamanga n kapashi, tsu na i e cisheku ci le dem, aza na a kufuɗa kubana kuvon.&gt;&gt; 3 Ɗa Musa n Eliyaza ganu a yaꞋin kadanshi n uma a Isaraila e meremune ma Mowabu a uɓon u kuyene ku Urudu a upashi u Jeriko, a danai, 4 &lt;&lt;Kece ali aza a na a̱ya̱ e le a yawai kamanga n kapashi, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.&gt;&gt;

Uma a Isaraila a na a̱ uta̱i a Masar ele ɗa: 5 Ruben, maku mu ugiti ma Yakubu, muku n ali n ni ele ɗa Hanoku, m Palu, 6 n Hezuron n Karimi. 7 Na ɗa kumaci ku Ruben. Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangere n a tatsu n amangatawencindere n kamangankupa (43, 730).

8 Maku ma Palu a̱yi ɗa Eliyabu. 9 Muku n Eliyabu ele ɗa, Nemuwelu, Datan, n Abiram. Datan n Abiram va ele ɗa aza a gbagbaꞋin a Isaraila a na a yaꞋankai Musa n Haruna ugbamukaci, i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ko otoni a Kora, a na a yaꞋankai Vuzavaguɗu ugbamukaci. 10 Ɗa iɗika i ɓa̱yuwa̱i una̱ ɗa i soɗongi le koɓolo n Kora, koɓolo ka nanlo ka ka̱ kuwa̱ ta̱, ana akina o songi uma amangatawenre n amangerenkupa (250), ɗa o okpoi urotu a̱ ubuta̱ u uma a na a buwai. 11 Ama muku n Kora a̱ kuwa̱ ba.

12 Muku n ali n Simiyon ele ɗa, Nemuwelu, n Jamin n Jaki, 13 n Zera n Shawu, ele ɗa kumaci ku Simiyon. 14 Na ɗa ka̱bunda̱i ka kumaci ka aza a Simiyon, ele a̱kpa̱n kamanga n ere n amangatawenre (22, 200) 15 Muku n ali n Gadu kumaci ku le ku ɗa, Zefon, n Hagi, n Shuni, 16 koɓolo n Ozini, n Eri, 17 n Arodu n Areli. 18 Na ɗa kumaci ku muku n ali n Gadu. Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangere n amangatawantawun (40, 500). 19 Muku n ali n Yahuza ele ɗa Eri n Ona, a̱yi Eri n Ona a̱ kuwa̱ ta̱ a iɗika i KanaꞋana. 20 Kagimi ka̱ muku n ali n Yahuza kumaci ku le ku ɗa, Shela, m Pereza, koɓolo n Zera. 21 Muku n ali m Pereza ele ɗa, Hezuron, n Hamulu. 22 Na ɗa kumaci ku Yahuza tsu na i ukeci, ele ɗa a̱kpa̱n amangatatsunkupa n a̱ ta̱li n amangatawantawun, (76, 500).

23 Muku n ali n Isaka kumaci ku le ku ɗa, Tola, m Puwa, 24 n Jashubu koɓolo n Shimiron. 25 Na ɗa kumaci ku Isaka tsu na i ukeci, ka̱bunda̱i ke le kaꞋa a̱kpa̱n amangatatsu n a̱ na̱shi n amangatawantatsu (64, 300).

26 Muku n ali n Zabalun, kumaci ku le ku ɗa, Seredu, n Elon koɓolo n Jahile. 27 Na ɗa kumaci ka aza a Zabalun tsu na i ukeci, ka̱bunda̱i ka ɗaɗa a̱kpa̱n amangatatsu n amangatawantawun (60, 500). 28 Muku n ali n Isufu kumaci ku le ku ɗa, Manasa n Ifirayimu. 29 Muku n ali m Manasa ele ɗa Makiri, Makiri ɗa esheku a Giliyadu a̱yi na wo okpoi akaya a kumaci ku Giliyadu, 30 Muku n ali n Giliyadu ele ɗa, Izaru, n Heleki, 31 n Asiriyelu, koɓolon n Shekem, 32 n Shemida koɓolo n Hefa. 33 Zelofahadu maku ma Hefa wi m muku mo olobo ba, ama wi ta̱ ni nkere. Ula a nkere n Zelofahadu a ɗaɗa Mahala, Nowa, Hogula, Milika, koɓolon n Tiraza. 34 Na ɗa kumaci ku Manasa. Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangerenkupa n ere n amangatawencindere (52, 700).

35 Na ɗa muku n ali n Ifirayimu tsu na kumaci ku le ki, ele ɗa Shutela, m Beka, koɓolo n Tahan. 36 Eran ɗa maku ma Shutela. 37 Na ɗa kumaci ku Ifirayimu, tsu na i ukeci, ele ɗa a̱kpa̱n kamangankupa n e re n amangatawantawun (32, 500). Na ɗa kumaci ku Isufu. 38 Muku m Bayami, tsu na i a kumaci ku le, ele ɗa Bela, n Ashibelu, koɓolo n Ahiram, 39 n Shufam n Hufam. 40 Na ɗa muku m Bela n kumaci ku le, Arudu n NaꞋaman. 41 Na ɗa tamkpamu muku n Bayami n kumaci ku le, i ta̱ ukeci uma a̱kpa̱n amangere n a tawun n amangatawa̱nta̱li (45, 600).

42 Ele na ɗa kumaci ku Dan m muku n le: Shuham, ele ɗa kumaci ku Dan. 43 Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ a̱kpa̱n amangatatsu n a̱ na̱shi n amangatawa̱na̱shi (64, 400).

44 Kumaci ku Ashera tsu na i e kefeku ke le ele ɗa, Imuna n Ishivi, koɓolo n Beriya. 45 Muku n ali m Beriya ele ɗa Heberu m Malikiyelu. 46 Ashera wi ta̱ m mekere kula ku ni Shera 47 Na ɗa kumaci ku Ashera tsu na i ukeci, ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangerenkupa n a tatsu n amangatawa̱na̱shi (53, 400).

48 Kumaci ku Nafutali ku ɗa na tsu na i m muku n le, Jazilu n Guni, 49 n Jeza, n Shilem. 50 Na ɗa uteku u kumaci ku Nafutali. Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ uma a̱kpa̱n amangere n a tawun n amangatawa̱na̱shi (45, 400).

51 Ka̱bunda̱i ka uma a Isaraila aza na e kecei, uma a̱kpa̱n amangatawa̱nta̱li n ke te n amangatawencindere n kamangankupa (601, 730).

52 Ka̱shile ka danai Musa, 53 e peceke uma a iɗika ya tsu ili yi uka̱ni tsu ka̱bunda̱i ka kumaci ke le. 54 Vi ta̱ e kuneke kumaci ka̱ a̱bunda̱i upecu u gbayin, kumaci ku kenu e neke yi upecu u kenu. Kumaci dem i ta̱ e kuneke yi tsu ka̱bunda̱i ka̱ ni. 55 Ama e kupecuku le ta̱ iɗika ya n kazagba a kumaci dem. 56 N kazagba kaꞋa e kupecuku iɗika yi uka̱ni ya a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku gbagbaꞋin n ku kenkeꞋen.

57 Na ɗa aza e Levi a na e kecei tsu kumaci ku le, Geshon; n Kohatu, m Merari. 58 Muku ma aza e Levi n na m buwai a kumaci ka aza a Libini ele ɗa, Heburon, m Mahali, m Mushi, n Kora. Kohatu ɗa u matsai Amuram, 59 vuza na u zuwai Jocebe mekere ma Levi vuza na a matsakai ni a Masar. Jocebe u matsakai Amuram Haruna, Musa, n Miriyamu taku vu le. 60 Haruna wi ta̱ m muku m ali n na̱shi, Nadabu, n Abihu, n Eliza, n Itama. 61 Ama Nadabu n Abihu a̱ kuwa̱ ta̱ adama na a yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu kuneꞋe ka akina ku na ku gaꞋin ba. 62 Ali a na e kecei a̱ kugita̱ vuza na wi wotoi u te n umaci a kubana gaɗi, a yawa ta̱ a̱kpa̱n kamanga n a tatsu (23,000). O ɓolongu le ra̱ka̱ n aza a Isaraila ba, a na wo okpoi e neke le upecu wu uka̱ni u le ba.

63 Na ɗa ali a na Musa n Eliza ganu e kecei a makyan ma na a yaꞋin mekecu ma aza a Isaraila e keteshe ka Mowabu, a kasana ke Kuyene ku Urudu n tsu upashi u Jeriko. 64 Ama a̱ ka̱tsuma̱ ka aza na e kecei, babu vuza na wi a̱ ka̱tsuma̱ ke mekecu mu ugiti ma na Musa n Haruna ganu a yaꞋin, ana e kecei aza a Isaraila a kakamba ka Sinai. 65 Adama na Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ ɗe kadanshi ke le, &lt;&lt;U danai a kakamba kaꞋa a̱ kukuwa̱.&gt;&gt; Babu vuza te vu na u buwai a̱ ka̱tsuma̱ ke le, Kelepu ɗa maku ma Jefune, n Jesuwa maku ma Nun.

27

Nkere n Zelofahadu

1 Kanna ke te ɗa nkere n Zelofahadu maku ma Hefa, Hefa maku ma Giliyadu, Giliyadu maku ma Makiri, Makiri maku ma Manasa vuza na wu uta̱i a kumaci ku Isufu, a banai ufolu. Ula a nkere a ɗaɗa Mahala, Nowa, Hogula, Milika, koɓolo n Tiraza. 2 Nkere ma, a banai a shamgbai e kelime ka Musa n Eliyaza, ganu, nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n koɓolo ka uma ra̱ka̱, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, a danai, 3 &lt;&lt;Esheku a̱ tsu a̱ kuwa̱ ta̱ a kakamba, ko a na wo okpoi wi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza na a yaꞋankai Vuzavaguɗu ugbamukaci a Kora ba, ama u kuwa̱ ta̱ adama a̱ unushi u ni. Wi ta na m muku n ali ba. 4 Nini ɗai a̱ kuka̱sukpa̱ kula ke esheku a̱ tsu kukuwa̱ adama na wi n muku n ali ba? Nekei tsu upecu wi ili yu uka̱ni ya̱ esheku a̱ tsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ aza a̱ ni.&gt;&gt;

5 Musa u tonokoi Vuzavaguɗu ma̱shi me le. 6 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 7 &lt;&lt;Kadanshi ka nkere n Zelofahadu derere ɗa kaꞋa ki, neke le ili upecu wi ili yu uka̱ni ye esheku e le a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ aza a̱ ni, ka̱ta̱ vu saꞋwaka le upecu wa ekiye e le. 8 Vi ta̱ tana a kuyaꞋan kadanshi n aza a Isaraila, vu dana, &lt;Ɗa baci vuza u kuwa̱i wi ta na m maku ma vali ba, yi ta̱ e kuneke mekere ma upecu wi ili yu uka̱ni ye esheku e le. 9 Ɗa baci ta na wi m mekere ba, yi ta̱ e kuneke upecu wu uka̱ni u ni wa wa aza a wawaꞋa a̱ ni. 10 Wi baci ta na n aza a wawaꞋa ba, ka̱ta̱ i neke isheku i ni i keꞋen upecu wu uka̱ni i ni ya. 11 Ɗa baci kpamu wi n isheku i keꞋen ba, ka̱ta̱ i neke kumaci ku ɗeɗevu n a̱yi upecu wi ili yu uka̱ni i ni ya. N nannai wi ta̱ o kokpo wila̱ wa aza a Isaraila, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.&gt; &gt;&gt;

Jesuwa u ka̱na̱ka̱i Musa

(Wil 31:1-8)

12 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Bana gaɗi a kusan ku Abarim ve ene iɗika i na n nekei aza a Isaraila. 13 Ɗa baci ve enei i ɗa, vi ta̱ a̱ kukuwa̱ tsu vangu vu nu Haruna, 14 adama na vi yaꞋanka mu ta̱ ugbamukaci a kakamba ka Zinu, ana uma a yaꞋin mololo a Mariba, vu kpa̱ɗa̱i kuneke mu tsugbayin e kelime ke le.&gt;&gt; (Na ɗa mini ma Mariba ma Kadeshi a kakamba ka Zinu.)

15 Ɗa Musa u danai Vuzavaguɗu, 16 &lt;&lt;Avu ɗa Vuzavaguɗu, Ka̱shile, vi yeve ta̱ ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka vuma dem, zagba vuza na u kuwalaka uma a nampa kelime. 17 Vuza na u kushamgba kelime ke le n ka̱ca̱pa̱ ke le, vuza na u kuta̱ n ele ka̱ta̱ kpamu u bono n ele, adama na ka̱ta̱ uma a̱ va̱ o yongo tsu nkyon n na mi babu maguɓi ba.&gt;&gt;

18 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ɗika Jesuwa maku ma Nun, vuza na ayinviki i wa̱ ni, ka̱ta̱ vu zuwaka yi kukiye ku nu a kaci ka̱ ni. 19 Vu zuwa yi u shamgba kelime ka Eliyaza, ganu n koɓolo ka uma dem, ka̱ta̱ vu zuwa yi wo okpo vuza gbayin vi le e kelime ke le. 20 Vu neke yi utsura u tsugbayin u nu u yoku, adama a na koɓolo ka uma ka aza a Isaraila ra̱ka̱ ka yaꞋan ili i na u danai. 21 Wi ta̱ a kuzuwa katsura ka̱ ni u Eliyaza, ganu, vuza na u kula̱nsa̱ka̱ yi kuyeve ku Vuzavaguɗu a kuyaꞋan ulinga n yurim n tumi. Nannai ɗa Jesuwa n uma a Isaraila e kuyeve ka̱ɗu ka Vuzavaguɗu adama a kakuna ke le.&gt;&gt; 22 Ɗa Musa u yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai ni. U ɗikai Jesuwa u zuwai ni u shamgbai kelime ka Eliyaza, ganu n koɓolo ka uma dem. 23 Ɗa u zuwakai ni ekiye a̱ ni, u bonokoi ni vuza gbayin tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

28

KuneꞋe ku kanna dem

(Kut 29:38-46)

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai. 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila vu dana le, &lt;I neke mu ilikulya tsu kuneꞋe ka alyuka ku na a yaꞋin n akina a makyan ma na mo yotsoi i yaꞋan, ci ili i ma̱gula̱ni ma singai wa̱ va̱.&gt; 3 Dana le, na ɗa kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina ku na i kuneke Vuzavaguɗu: ngiri n re n na mi ka̱ya̱ ke te ke te, n na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile tsu kuneꞋe ka alyuka o kusongu ku kanna dem. 4 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe m me te n usana me te kpamu n kulivi, 5 koɓolo n kagisamkpatsu ka ifa vi te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ku singai usatari n kedele ka maniꞋin ma zaitu, ɗaɗa i kuyaꞋanka kuneꞋe ki ishina. 6 Na ɗa kuneꞋe ku kusongu ku kanna dem, ku na a zuwai a Kusan ku Sinai, adama a̱ ma̱gula̱ni ma singai, kuneꞋe ka akina ku na a yaꞋankai Vuzavaguɗu. 7 A yaꞋan baci kuneꞋe ku kusongu ku nampa, mayun ɗa o ɓolongu n KuneꞋe ki ili i kusoꞋo i kagimi ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu i kedele a̱ ma̱giri dem. Ubuta̱ u ciɗa u ɗa i kutsungu kuneꞋe ki ili i kusoꞋo yu utsura u Vuzavaguɗu. 8 N kulivi yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ku ma̱giri me ire n kuneꞋe ki ishina n kuneꞋe ki ili kusoꞋo tsu na i yaꞋin n usana. Adama a̱ ma̱gula̱ni ma singai u Vuzavaguɗu.

KuneꞋe ku kanna ka Ashibi

9 &lt;&lt;A Kanna ka Ashibi i neke, muku ma̱ a̱giri n re ma̱ ka̱ya̱ ke te ke te aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba n agisamkpatsu a ifa e re a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ku singai ku kuneꞋe ki ishina, usatari m maniꞋin ma zaitu, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo. 10 Na ɗa kuneꞋe ku kusongu ku kanna ka Ashibi dem, koɓolo n kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ku na i ci yaꞋan a kanna dem.

KuneꞋe ku wotoi dem

11 &lt;&lt;A kanna ka iyain ko wotoi dem, yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. Mbomburon n re, n ka̱giri ke te, ni ngiri n cindere aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te, aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 12 Yi baci e kuneke mobomburon dem, i neke feu kagisamkpatsu ka ifa vu tatsu a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ku singai usatari m maniꞋin ma zaitu. A̱ ka̱giri dem i neke feu kagisamkpatsu ka ifa vi re a ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ku singai usatari m maniꞋin ma zaitu. 13 A̱ ma̱giri dem i neke kagisamkpatsu ka ifa ke te ka kiya ku singai usatari m maniꞋin ma zaitu tsu kuneꞋe ki ishina. Na ɗaɗa kuneꞋe ku kusongu ku ma̱gula̱ni ma singai, kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina a kubana u Vuzavaguɗu. 14 O mobomburon dem, i neke kagimi ke kedele ka̱ ma̱kya̱n, a̱ ka̱giri dem, i neke kagimi ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu ke kedele ka̱ ma̱kya̱n, a̱ ma̱giri dem. I neke kpamu kagimi ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ na̱shi ka̱ ma̱kya̱n, tsu kuneꞋe ki ili i kusoꞋo. Na ɗa kuneꞋe ku kusongu ku na a kuyaꞋan o wotoi dem ali ka̱ya̱. 15 E neke ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi u Vuzavaguɗu. I ta̱ e kuneke ku ɗa koɓolo n kuneꞋe ku kusongu n ki ili i kusoꞋo a kanna dem.

KuneꞋe ku kupasamgbanai

(A Gan 23:5-14)

16 &lt;&lt;A kanna ka kupa n ka̱ na̱shi o wotoi u iyain ɗaɗa kanna ka̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu. 17 A kanna ka kupa n ka tawun ko wotoi ka, ɗaɗa ka̱ɗiva̱, i ta̱ a kuyaꞋan ayin e cindere a kutakuma boroji vu na vi n yisiti ba. 18 A kanna ka iyain ka̱ ka̱ɗiva̱ ka, yi ta̱ a kuyaꞋan koɓolo ka ciɗa, yi ta na a kuyaꞋan ulinga ba, 19 ama yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ki ilikulya, n kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. Mbomburon n re n ka̱giri ke te, ni ngiri n cindere aza a̱ya̱ ke te ke te, aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 20 Koɓolo n ilikuzuwa ya, i neke agisamkpatsu a tatsu a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ku kiya ku singai usatari m maniꞋin ma zaitu, adama o mobomburon dem, n kagisamkpatsu kure ka ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa a̱ ka̱giri. 21 I neke kagisamkpatsu ka ifa ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa a̱ ma̱giri dem. 22 Yi ta̱ feu a kuyaꞋan kuneꞋe m ma̱ga̱ji adama a unushi, adama na a takpaka ɗa̱ unushi. 23 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ka, koɓolo n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan a kanna dem. 24 Ta ya kuyaꞋan kuneꞋe ka nannai a kanna dem, ali ayin e cindere, kuneꞋe ki ilikulya, n ili i ma̱gula̱ni a kubana u Vuzavaguɗu. Yi ta̱ a kuyaꞋan nannai koɓolo n kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ku na i ci yaꞋan ayin tutu. 25 A kanna ke cindere yi ta̱ a kuyaꞋan koɓolo ka ciɗa. Yi ta na a kuyaꞋan ulinga a kanna ka nanlo ba.&gt;&gt;

KuneꞋe adama a̱ ka̱ɗiva̱ ka ayin e cindere lakam

(A Gan 23:15-22)

26 &lt;&lt;A kanna ka iyain ka̱ ka̱ɗiva̱ ka vikya, ɗa baci i yaꞋin kuneꞋe ki ili i kashina i savu u Vuzavaguɗu, yi ta̱ a kuyaꞋan koɓolo ka ciɗa. Yi ta na a kuyaꞋan ulinga ba. 27 Ama i neke mu kuneꞋe ku kusongu, ku mbomburon n re, n ka̱giri, ni ngiri n cindere aza ka̱ya̱ ke te ke te ci ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu, 28 koɓolo n ilikuzuwa ya, i neke kiya ku singai usatari m maniꞋin ma zaitu, n kagisamkpatsu ku tatsu ka ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa o kobomburon dem, n kagisamkpatsu kure ka ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa a̱ ka̱giri, 29 I neke kagisamkpatsu ka ifa ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa a̱ ma̱giri dem. 30 Yi ta̱ feu a kuyaꞋan kuneꞋe m ma̱ga̱ji adama a unushi, adama na a takpaka ɗa̱ u ɗa. 31 KuneꞋe ku kusongu n ki ishina kau, yi ta̱ e kuneke le koɓolo n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ku le. Nnama ma mo okpo aza a na i babu u uꞋiwin u Ka̱shile.

29

Ka̱ɗiva̱ ka̱ kulika̱ ishiyaun

(A Gan 23:23-25)

1 &lt;&lt;A kanna ka iyain ko wotoi u cindere yi ta̱ a kuyaꞋan koɓolo ka ciɗa. Yi ta na a kuyaꞋan ulinga ba. Kanna ka̱ kulika̱ ishiyaun i ɗa. 2 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ku kusongu, ku ma̱gula̱ni a kubana u Vuzavaguɗu, mobomburon me te, ka̱giri ke te, ni ngiri n cindere aza a̱ya̱ ke te ke te aza na kpamu i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 3 Koɓolo n ilikuzuwa ya, i neke agisamkpatsu a tatsu a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ku kiya ku singai usatari m maniꞋin ma zaitu, n adama o mobomburon, n agisamkpatsu e re a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa adama a̱ ka̱giri, 4 a̱ ma̱giri dem i neke kagisamkpatsu ka ifa ke te. 5 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa. 6 KuneꞋe ku nampa ku ɗa o doki ɗe e kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ki ishina ku wotoi u savu, n kuneꞋe ku kusongu koɓolo n ki ishina ku na i ci yaꞋan makyan dem, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo. Na ɗaɗa kuneꞋe ku kusongu ku ma̱gula̱ni ma singai, kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina a kubana u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

KuneꞋe adama a kanna ka kutakpa unushi

(A Gan 23:26-32)

7 &lt;&lt;A kanna ka kupa ko wotoi u cindere wa yi ta̱ a kuyaꞋan koɓolo ka ciɗa, ka̱ta̱ i yongo n kakuli. Yi ta na a kuyaꞋan ulinga ko kenu ba 8 Ama yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ku kusongu a kubana u Vuzavaguɗu, ma̱gula̱ni ma singai, m mobomburon me te, n ka̱giri ke te, ni ngiri n cindere aza a̱ya̱ ke te ke te, aza a uꞋiwin u Ka̱shile ba. 9 Koɓolo n ilikuzuwa ya, i neke agisamkpatsu a tatsu a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kiya ku singai ku na a satarai m maniꞋin ma zaitu, adama o mobomburon, n agisamkpatsu e re a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa adama a̱ ka̱giri, 10 a̱ ma̱giri dem i neke kagisamkpatsu ka ifa ke te. 11 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile

(A Gan 23:33-44)

12 &lt;&lt;A kanna ka kupa n ka tawun ko wotoi u cindere, yi ta̱ a kuyaꞋan koɓolo ka ciɗa, yi ta na a kuyaꞋan ulinga u na i kiwanai ba. Yi ta̱ a kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ u Vuzavaguɗu ali ayin e cindere. 13 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina ci ili i ma̱gula̱ni ma singai u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku kusongu ku mbomburon kupa n tatsu, a̱giri e re, ngiri kupa n na̱shi aza ka̱ya̱ ke te ke te, aza a na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 14 Koɓolo n ilikuzuwa ya i ta̱ e kuneke kuneꞋe ku kiya ku singai ku na a satarai m maniꞋin ma zaitu. I ta̱ e kuneke agisamkpatsu a tatsu a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa adama o mobomburon dem, n agisamkpatsu e re a ifa a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa adama a̱ ka̱giri dem, 15 n kagisamkpatsu ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa adama a̱ ma̱giri dem. 16 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

17 &lt;&lt;A kanna ke ire i neke obomburon kupa n e re, n a̱giri e re, koɓolo ni ngiri kupa n na̱shi, aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba, 18 i ta̱ e kuneke kuneꞋe ki ishina n ili i kusoꞋo koɓolo nu mbomburon ma, n a̱giri a, ni ngiri ma, n tsu na a danai. 19 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

20 &lt;&lt;A kanna ka tatsu i neke mbomburon kupa m me te, a̱giri e re, ni ngiri kupa n na̱shi aza a̱ ka̱ya̱ ke te kete, aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 21 Yi ta̱ e kuneke kuneꞋe ki ishina, n ki ili i kusoꞋo koɓolo nu mbomburon, n a̱giri, ni ngiri, tsu ka̱bunda̱i ke le n tsu na a danai. 22 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

23 &lt;&lt;A kanna ka̱ na̱shi, i neke mbomburon kupa n a̱giri e re, koɓolo ni ngiri kupa n aza a̱ na̱shi, aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 24 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ki ishina n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo koɓolo nu mbomburon, n a̱giri, ni ngiri tsu kabunda̱i ke le n tsu na a danai. 25 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe m ma̱ga̱ji adama a unushi, n kuneꞋe ku kusongu, koɓolo n ki ishina n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ku na i ci yaꞋan a makyan dem.

26 &lt;&lt;A kanna ka tawun i neke mbomburon kuci, n a̱giri e re, ni ngiri kupa n aza a̱ na̱shi aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te, aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 27 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ki ishina n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo koɓolo nu mbomburon, n a̱giri, ni ngiri tsu kabunda̱i ke le n tsu na a danai. 28 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

29 &lt;&lt;A kanna ka̱ ta̱li i neke mbomburon kula̱i, n a̱giri e re, ni ngiri kupa n aza a̱ na̱shi, aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 30 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ki ishina n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo koɓolo nu mbomburon, n a̱giri, ni ngiri tsu kabunda̱i ke le n tsu na a danai. 31 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

32 &lt;&lt;A kanna ke cindere i neke mbomburon n cindere, n a̱giri e re, ni ngiri kupa n aza a̱ na̱shi, aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te, aza na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 33 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ki ishina n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo koɓolo nu mbomburon, n a̱giri, ni ngiri tsu kabunda̱i ke le n tsu na a danai. 34 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

35 &lt;&lt;A kanna ka̱ kunla̱i yi ta̱ a kuyaꞋan koɓolo ka na i kucikpa mu, yi ta na a kuyaꞋan ulinga u na i kiwanai kuyaꞋan ayin tutu ba. 36 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina ci ili i ma̱gula̱ni ma singai u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku kusongu m mobomburon, n ka̱giri, ni ngiri n cindere aza ka̱ya̱ ke te ke te, aza a na i n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 37 Yi ta̱ a kuyaꞋan kuneꞋe ki ishina n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo koɓolo m mobomburon, n ka̱giri, ni ngiri ma tsu kabunda̱i ke le n tsu na a danai. 38 Ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ m ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ciya̱ a takpaka ɗa̱ u ɗa, n kuneꞋe ku kusongu ku na i ci yaꞋan kanna dem, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo.

39 &lt;&lt;Na ɗa kuneꞋe ku na i kuneke Vuzavaguɗu a makyan ma na a zuwakai ɗa̱, koɓolo n kuneꞋe ka akucina ku ɗa̱ n kuneꞋe ku ucigi wa̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ n kuneꞋe ki ishina ku ɗa̱, n kuneꞋe ki ili kusoꞋo, n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 40 Musa u tonukoi aza a Isaraila ili ya ra̱ka̱, tsu na Vuzavaguɗu u danai.

30

Akucina

1 Musa u yaꞋin kadanshi n aza e kelime a kumaci ki Isaraila, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na: 2 Vuma na baci u yaꞋin uzuwakpani n Vuzavaguɗu, ko u kucinai wi ta̱ a kuyaꞋan ili i yoku, ka̱ta̱ ta na u kpa̱ɗa̱ kuyaꞋan ba. Wo okpo yi ta̱ mayun u shatangu ili i na u dansai.

3 &lt;&lt;Ɗa baci kpamu mekere ma yaꞋin uzuwakpani ko akucina u Vuzavaguɗu ali a̱yi biꞋi a kpaꞋa ke esheku a̱ ni, 4 ɗa baci esheku a a panai uzuwakpani ko akucina a na u yaꞋin ama ta na u dana yi kadanshi ba, uzuwakpani wa ko akucina a i ta̱ a kushamgba. 5 Ama ɗa baci esheku a panai ɗa u iwain kushuku n uzuwakpani ko akucina a na u yaꞋin va, uzuwakpani wa ko akucina a a̱ kuka̱na̱ yi ba, Vuzavaguɗu wi ta̱ a kucinukpa n unushi u ni, adama a na esheku a̱ ni a̱ ushuku yi ba.

6 &lt;&lt;Ɗa baci wo oloi vali, a̱yi a̱ ka̱tsuma̱ ka akucina ko uzuwakpani u na u yaꞋin babu na u sheshei, 7 ɗa vali va vu panai akucina a ko uzuwakpani wa, ta na u keɓece yi kakuna a kanna ka na u panai a ɗa ba, akucina a ko uzuwakpani wa i ta̱ a kushamgba. 8 Ama ɗa baci vali va vu panai kakuna ka ɗa u sa̱nka̱i ni kuyaꞋan kaꞋa, wa kuyaꞋan i na wi ishi u sheshei kuyaꞋan va ba, Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ e kuneke yi uba̱ruwi. 9 Ama akucina a kagapa ko akucina a vuza na wu uta̱i yolo, ili i na baci dem u kucinakai n ka̱ci ka̱ ni yi ta̱ e kureme yi. 10 Ama ɗa baci vuka vu kucinai ko u yaꞋin uzuwakpani a kpaꞋa ku vali vu ni, u ɗa wi ta̱ a kushamgba, 11 kpamu vali va vu pana baci akucina a, ta na u keɓece yi kakuna ba, akucina a n uzuwakpani wa i ta̱ a kushamgba. 12 Ama ɗa baci vali va vu panai kakuna ka ɗa u sa̱nka̱i ni kuyaꞋan kaꞋa, wa kushatangu akucina a ko uzuwakpani wa ba. Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ e kuneke yi uba̱ruwi. 13 Akucina ko uzuwakpani u na vuka vi yaꞋin n ka̱ci ka̱ ni, vali vi ta̱ n utsura u na u iwan ko wu ushuku. 14 Ama ɗa baci vali va vu kpa̱ɗa̱i kukeɓece yi kakuna a na u panai akucina a ko uzuwakpani wa, mayun ɗa u shatangu akucina a n uzuwakpani wa u na u yaꞋin, adama na u keɓece kakuna ba, a na u panai kaꞋa. 15 Ama ɗa baci u panai, u keɓece kakuna ba ɗa u iwain a ɗa n ka̱ca̱pa̱, wi ta̱ a kutakacika adama a nanlo.&gt;&gt;

16 Na ɗa wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei Musa adama a ukuna wa akucina a vali n vuka vi ni, esheku m mekere ma̱ ni ma na ma buwai a kpaꞋa ku ni.

31

Aza a Isaraila a yaꞋin kuvon n aza a Midiya

1 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;Takacika aza a Midiya adama a ili i na a yaꞋankai aza a Isaraila. Ayin a na baci vu kotsoi kuyaꞋan nannai, vi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt; 3 Ɗa Musa u yaꞋin kadanshi n uma a u danai, &lt;&lt;Foɓusoi uma a̱ ɗa̱ o yoku adama o kuvon, adama a na a̱ shilika̱ n aza a Midiya, a ɗika wupa u Vuzavaguɗu a kubana we le. 4 I suku uma ka̱kpa̱n ke te (1,000), vuza te-te a umaci dem wa aza a Isaraila adama a na a bana kuvon.&gt;&gt; 5 Ɗaɗa uma a̱kpa̱n kupa n e re (12,000) o foɓusoi adama o kuvon, umaci dem a Isaraila uma ka̱kpa̱n ke te (1,000). 6 Musa u suki le a kubana a̱ ubuta̱ u kuvon, umaci dem n uma ka̱kpa̱n ke te, a banai n Finihasu kolobo ka Eliyaza, ganu, u banai kpamu n ucanuku wu ubuta̱ u ciɗa n avana adama a ili i na e kuɗekeke kuvon. 7 A̱ shilika̱i n aza a Midiya tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa, ɗa a unai ali dem ra̱ka̱. 8 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a unai va, Evi wi ta̱ punu, n Rekemu, n Zura, n Huru, n Reba, ele ɗa ngono n tawun ma aza a Midiya. A unai kpamu Balam maku ma Biyo n kotokobi. 9 Aza a Isaraila a̱ pura̱i gbani a̱ma̱ci m muku ma aza a Midiya, koɓolo n ushiga wa anaka, nu nlala, ali n ucanuku dem. 10 O songi likuci n a̱tsura̱ ra̱ka̱ i na aza a Midiya i ida̱shi. 11 A̱ pura̱i uma nu nnama gbani ali n ucanuku dem ra̱ka̱, 12 ɗa a̱ tuka̱i ili i nanlo ra̱ka̱ u Musa koɓolo n Eliyaza, ganu, koɓolo n ubuta̱ u uma a Isaraila a na a buwai dem, ele na ishi a vaki a̱ ka̱pula̱ka̱ ka Muwabu ɗevu n Kuyene ku Urudu a mi indanai n Jeriko. 13 Ɗa Musa n Eliyaza, ganu koɓolo n aza kelime o koɓolo ka uma, a banai a cinai osoji a Isaraila a pulai vu ubuta̱ u ka̱tsura̱ wa. 14 Ɗa Musa u yaꞋin wupa n aza a gbagbaꞋin o osoji, ovonshi a na i o kutono n uma a̱kpa̱n-a̱kpa̱n, n ele na i o kutono n uma amangatawun e te e te, ele na a̱ uta̱i a̱ ubuta̱ u kuvon wa.

15 Ɗa Musa we ecei le, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i ka̱sukpa̱i a̱ma̱ci ra̱ka̱ n wuma?&gt;&gt; 16 Ciɓai, ele ɗa aza a na o tonoi kusheshe ku Balam, ɗa a zuwai aza a Isaraila kuka̱sukpa̱ uye u Vuzavaguɗu a kusan ku Piyo, ele ɗa a zuwai ma̱dukpa̱ ma̱ cipa̱i u uma a Vuzavaguɗu. 17 Gogo na unai muku mo olobo ra̱ka̱, m muku ma̱ a̱ma̱ci aza a na a saꞋwai kuyeve mavali. 18 Ama i buka ka̱ci ka̱ ɗa̱ muku ma̱ a̱ma̱ci n na a saꞋwai kuyeve mavali ba, n wuma.

19 &lt;&lt;Gogo na ra̱ka̱ vu ɗa̱ vuza na wu unai vuza ko u saꞋwai vuza na a unai, mayun ɗa u shamgba a pulai vu ka̱tsura̱ ka uma ali ayin e cindere. A kanna ka tatsu n ke cindere, u takpaka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ koɓolo n agbashi a̱ ni dem. 20 I takpaka aminya a̱ ɗa̱ nshinda̱ koɓolo n ili i na a caꞋi n ukpan, n cileme tsu malala ko i na e sheꞋwei m maɗanga.&gt;&gt;

21 Ɗaɗa Eliyaza, ganu u danai osoji a na a banai kuvon ka, &lt;&lt;Na ɗa wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei Musa. 22 Ili i na baci de dem a yaꞋin n azanariya, n azurufa, n iyum i shili, n viyum, n a̱ta̱mba̱, n dalma, 23 ili i na i kukpa̱ɗa̱ kukula̱ a asuvu a akina dem, i takpaka i ɗa nshinda̱ n akina ciya̱ yo okpo ciɗa. N nannai feu i doku i takpaka i ɗa nshinda̱ m mini. Ama i na i tsu kula̱ a akina, i takpaka i ɗa nshinda̱ m mini koci. 24 A kanna ke cindere i za̱Ꞌa̱ akashi a̱ ɗa̱, yi ta̱ o kokpo ciɗa. Ka̱ta̱ yeve i bono punu a̱ ka̱tsura̱ ka.&gt;&gt;

Upecu wu ucanuku u na a̱ pura̱i gbani

25 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, 26 &lt;&lt;Avu n Eliyaza, ganu, koɓolo n aza e kelime a kumaci a, i kece uma a na a̱ ka̱na̱i tsa agbashi tsa, ali nu nnama dem. 27 I pece ucanuku wa ugboku u re, i neke osoji a na a banai kuvon ka, ali n uma a na a buwai feu. 28 I na i kuneke kosoji ka na ka yaꞋin kuvon dem, i takpa punu ugboku u yoku wo okpo utafu u Vuzavaguɗu. I ɗika ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili amangatawantawun (500) dem adama a utafu u nanlo, ko uma, anaka, njaki, nkyon, ko nraɗika. 29 I ɗika ugboku u te wu utafu u nanlo wo osoji wa, ka̱ta̱ e neke Eliyaza, ganu, ɗaɗa ugboku u na e nekei Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱. 30 Punu a kagimi ka na ki ka aza a Isaraila, i ɗika kagbashi ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka agbashi amangerenkupa dem, ko anaka, njaki, nkyon, nraɗika ko nu nnama n na m buwai dem. I neke le u anan Levi, ele vu na i a kinda ulinga u Ka̱pa̱m ka̱ Ka̱shile.&gt;&gt; 31 Ɗaɗa Musa koɓolo n Eliyaza, ganu a yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai le.

32 Ka̱bunda̱i ku ucanuku ka na osoji a a̱ pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon: ɗaɗa nkyon a̱kpa̱n amangatawa̱nta̱li n amangatatsunkupa n a tawun (675,000), 33 n anaka a̱kpa̱n amangatatsunkupa n e re (72,000), 34 koɓolo ni njaki a̱kpa̱n amangatatsu n ke te (61,000), 35 m muku ma̱ a̱ma̱ci n na n saꞋwai kuyeve mavali ba, a̱kpa̱n kamangankupa n e re (32,000).

36 Ugboku wu ucanuku u na e pecekei osoji a na a banai kuvon ka u ɗaɗa, nkyon a̱kpa̱n amangatawantatsu n kamangankupa n e cindere, n amangatawantawun (337, 500), 37 upecu u Vuzavaguɗu tamkpamu u ɗaɗa nkyon nu nraɗika amangatawa̱nta̱li n amangatatsunkupa n aza tawun (675,000). 38 Anaka kpamu a̱kpa̱n kamangankupa n ta̱li (36,000), ta punu a̱ utuka̱i anaka amangatatsunkupa n e re adama a Vuzavaguɗu. 39 Njaki a̱kpa̱n kamangankupa n amangatawantawun (30, 500), ta punu a̱ utuka̱i njaki amangatatsu m me te adama a Vuzavaguɗu, 40 muku ma̱ a̱ma̱ci a̱kpa̱n kupa n a̱ ta̱li (16,000), ta punu a ɗikai kamangankupa n aza e re ɗa e nekei Vuzavaguɗu. 41 Ɗa Musa u nekei Eliyaza, ganu utafu wu upecu u Vuzavaguɗu wa, tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi Musa u yaꞋan.

42 Na ɗa ugboku u na e nekei aza a Isaraila, u na Musa u pecei kau n aza a na a kuyaꞋan kuvon, 43 nkyon a̱kpa̱n amangatawantatsu n kamangankupa n e cindere n amangatawantawun (337, 500), 44 anaka a̱kpa̱n kamangankupa n a̱ ta̱li (36,000), 45 njaki a̱kpa̱n kamangankupa n amangatawantawun (30, 500), 46 nkere kpamu n na saꞋwai kuyeve mavali ba a̱kpa̱n kupa n a̱ ta̱li (16,000). 47 A̱ ka̱tsuma̱ ka kagimi ku ugboku u uma Isaraila, Musa u ɗikai vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka amangerenkupa dem, ka uma koɓolo nu nnama, ɗa u nekei wa aza e Levi, ele vu na a kinda ka̱pa̱m ka̱ Ka̱shile, tsu na Vuzavaguɗu u danai.

48 Ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ aza a na a̱ kula̱na̱ osoji a, a banai u Musa, 49 ɗa a danai ni, &lt;&lt;Agbashi a̱ nu e kece ta̱ osoji a na i e ekiye e le babu vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le vu na vu puwa̱nka̱i. 50 Tsu tuka̱ ta̱ kpamu n kuneꞋe u vuzavaguɗu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na yaba dem vu tsu u ciya̱i, ucanuku wi ili ya azanariya, nu nkawani me ekiye, ni nshingi me ekiye, n ili ya atsuvu, n ili i kuɗeku, adama a na tsu takpaka ka̱ci ka̱ tsu unushi a̱ ubuta̱ u vuzavaguɗu.&gt;&gt; 51 Ɗa Musa n Eliyaza, ganu a isai kuneꞋe ka azanariya, koɓolo n ili i na a yimai va dem e ekiye e le. 52 Azanariya ra̱ka̱ a na aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ e nekei kuneꞋe u vuzavaguɗu, a̱miki a̱ ni a yawa ta̱ shekelu a̱kpa̱n kupa n a̱ta̱li, n amangatawencindere n amangerenkupa, (16, 750). 53 Kosoji dem ka̱ pura̱ ta̱ ucanuku u gbani u ni. 54 Ɗa Musa n Eliyaza, ganu a isai azanariya a a̱ ubuta̱ wa aza a gbagbaꞋin o osoji a̱kpa̱n-a̱kpa̱n, n aza amangatawun a tawun a, ɗa a̱ tuka̱i a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ci ili i kuciɓasa ya aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u vuzavaguɗu.

32

Ruben n Gadu a vaki a Giliyadu

(Wil 3:12-22)

1 Aza a kumaci ku Ruben koɓolo n aza a kumaci ku Gadu, i ta̱ n ilikuzuwa n a̱bunda̱i, ana e enei iɗika i Jaza n Giliyadu yi ta̱ a kugaꞋan adama a kuzuwa ku le. 2 Ɗa a̱ ta̱wa̱i u Musa n Eliyaza, ganu koɓolo n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a uma a, ɗa a danai, 3 &lt;&lt;Likuci i Atarotu, n Dibon, n Jaza, n Nimira, n Heshibon, n Eliyali, n Sebam, n Nebo, n Beyon, 4 Iɗika i na Vuzavaguɗu u lyaꞋi n kuvon adama a uma a Isaraila, iɗika i singai adama a ilikuzuwa, agbashi a̱ nu ta na i ta̱ n ilikuzuwa.&gt;&gt; 5 A danai, &lt;&lt;Ci ciya̱ baci mapasa ma singai wa̱ nu, neke iɗika i nampa ya agbashi a̱ nu adama a na yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u tsu. Ka̱ta̱ vu banka tsu upashi u Kuyene ku Urudu ba.&gt;&gt;

6 Ɗa Musa u danai aza a Ruben n aza a Gadu, &lt;&lt;I laꞋa ta̱ n kuciga i da̱sa̱ngu na, uma a̱ ɗa̱ tamkpamu a kubansa ubuta̱ u kuvon? 7 Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a kuciga kuzuwa ma̱da̱ka̱ a̱ a̱ɗu a aza a Isaraila adama a na a̱ kpa̱ɗa̱ kubana a iɗika i na Vuzavaguɗu u nekei le? 8 Ta ikaya i ɗa̱ i yaꞋin nannai ana n suki le a̱ uta̱i a Kadeshi-baniyan adama a na a bana a saka iɗika ya. 9 Ana a yawai ɗe a̱ Ka̱ra̱ ke Eshikolu ɗa a indanai iɗika ya, ɗa o bonoi a zuwai ma̱da̱ka̱ a̱ a̱ɗu a aza a Isaraila adama a ukuna u kuꞋuwa a iɗika i na Vuzavaguɗu u nekei le. 10 Ɗa wupa u Vuzavaguɗu u va̱sa̱i we le a kanna ka nanlo, ɗa u kucinai u danai, 11 &lt;Adama a na o tono mu n ka̱ɗu ke te ba, babu vuza na u yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, vu na wu uta̱i a iɗika i Masar, u kene iɗika i na n yaꞋin uzuwakpani n akucina a kubana wi Ibirahi, n Ishaku koɓolo n Yakubu, 12 babu vuza na u kuꞋuwa sai Kelepu kolobo ka Jefune vuza va aza e Kenezu, n Jesuwa kolobo ka̱ Nun, adama a na ele o tono ta̱ Vuzavaguɗu n ka̱ɗu ke te.&gt; 13 Wupa u Vuzavaguɗu u va̱sa̱i wa aza a Isaraila, ɗa u zuwai le kuyaꞋan ka̱ka̱ra̱sa̱ e meremune ali a̱ya̱ amangere, sai ayin a na tsukaya tsu na tsu nusai va tsu kuwa̱i ra̱ka̱. 14 Ɗa na, a̱ɗa̱ na yi aza a unushi, yi a kuyaꞋan tsu na ikaya i ɗa̱ i yaꞋin, a kuzuwa Vuzavaguɗu kudoku kuyaꞋan wupa n aza a Isaraila u laꞋi tsu na u saꞋwai kuyaꞋan. 15 I ka̱sukpa̱ baci kutono yi, wi ta̱ kpamu a̱ kuka̱sukpa̱ uma a nampa ra̱ka̱ e meremune, a̱ɗa̱ ɗa ta na i zuwai uma a nanlo kukuwa̱.&gt;&gt;

16 Ɗa a̱ ta̱wa̱i ɗevu m Musa a danai, &lt;&lt;Ci ta̱ a kuciga tsu kanza ushiga punu na adama a ilikuzuwa i tsu, n likuci kpamu adama a̱ma̱ci a̱ tsu m muku n tsu. 17 Ama a̱ tsu ci ta̱ ufoɓushi n yunatsu adama a na tsu uka aza a Isaraila kelime ali ci yawaka le a̱ ubuta̱ u na wi u le. Ama limata i tsu yi ta̱ o kuyongo a̱ likuci i na yi ukanji mayin, adama a na o yongo ukeɗi a̱ ubuta̱ wa aza a na i punu a iɗika ya. 18 Ci o kubono a iꞋuwa i tsu ba, sai ayin a na aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i iɗika yu uka̱ni i le. 19 Ci a kisa ili yu uka̱ni i tsu a̱ ubuta̱ u le a upashi u Kuyene ku Urudu ba, adama a na ili yu uka̱ni i tsu ta ɗe yi a uɓon u kasana u Kuyene ku Urudu ka.&gt;&gt; 20 Ɗa Musa u danai le, &lt;&lt;I yaꞋan baci nannai, i ɗika baci yunatsu i banai kuvon e kelime ka Vuzavaguɗu, 21 ra̱ka̱ vu ɗa̱ yi baci a kuɗika yunatsu i pasa Kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ i gita̱ kuvon ali sai ayin a na Vuzavaguɗu u lokoi irala i ni a̱ ubuta̱ u ni. 22 Ayin a na baci Vuzavaguɗu u lyaꞋi iɗika ya n kuvon, ka̱ta̱ i bono. I shatangu ta̱ ulinga u ɗa̱ a kubana u Vuzavaguɗu koɓolo n aza a Isaraila. Iɗika i nampa ta na yi ta̱ o kokpo ili yu uka̱ni i ɗa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 23 Ama i fuɗa baci i yaꞋan nannai ba, i yaꞋan ta̱ unushi a kubana u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ ta na i yeve, unushi u ɗa̱ wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱. 24 MaꞋakai muku n ɗa̱ n a̱ma̱ci a̱ ɗa̱ likuci, ka̱ta̱ kpamu i kanzaka kuzuwa ku ɗa̱ ubuta̱ u kuyongo, ama i shatangu uzuwakpani u na i yaꞋin.&gt;&gt; 25 Ɗaɗa aza a Gadu koɓolo n aza a Ruben a̱ ushuki Musa, a danai, &lt;&lt;A̱ tsu agbashi a̱ nu, ci ta̱ a kuyaꞋan tsu na vu danai. 26 Muku n tsu n a̱ma̱ci, ushiga wi ilikuzuwa i tsu, wi ta̱ o kokpo na a̱ likuci i Giliyadu. 27 Ama agbashi a̱ nu, aza a na o foɓusoi yunatsu adama o kuvon dem, i ta̱ a kupasa a yaꞋan kuvon e kelime ka Vuzavaguɗu tsu na vuza kelime vu tsu u danai.&gt;&gt;

28 Ɗa Musa u nekei kadanshi adama e le u Eliyaza, ganu n Jesuwa kolobo ka̱ Nun koɓolo n vuza na wi vuza kelime vu kpaꞋa a̱ ubuta̱ wu umaci wa aza a Isaraila. 29 U danai le, &lt;&lt;Ɗa baci aza a Gadu n aza a Ruben, yaba dem vi le u ɗikai yunatsu adama o kuvon, ɗa u pasai kuyene ku Urudu n a̱ɗa̱ e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa baci i lyaꞋi iɗika ya, i neke le iɗika i Giliyadu yo okpo uka̱ni u le. 30 Ama a pasa baci koɓolo a̱ɗa̱ ba, n yunatsu e ekiye feu ba, mayun a̱ ushuku kisa uka̱ni u le koɓolo n ɗa̱ a iɗika i KanaꞋana.&gt;&gt; 31 Ɗa uma a Ruben n aza a Gadu a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Agbashi a̱ nu i ta̱ a kuyaꞋan i na Vuzavaguɗu u danai. 32 Ci ta̱ a kupasa Kuyene ku Urudu a kubana a KanaꞋana, ufoɓushi mayin n ucanuku u kuvon adama a na ci yaꞋanka Vuzavaguɗu vishili, ama ci ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ ucanuku u tsu n upashi u Urudu wa n tsu nampa.&gt;&gt;

33 Ɗaɗa Musa u karai iɗika i yoku ɗa u nekei umaci u Gadu, n Ruben koɓolo n kagimi ku umaci u Manasa kolobo ka̱ Isufu. U nekei le uɓon u tsugono tsu Sihon mogono ma aza a Amoriya, koɓolo kpamu n iɗika ra̱ka̱ ali n likuci punu n oyonto o tsugono tsu Ogu mogono ma Bashan. 34 Muku n Gadu m maꞋi likuci i Dibon, n Atarotu, n Arowa, 35 n Atarotu vu Shefam, n Jaza, n Jogbeha, 36 m Betu-nimira, m Betu-haran. Likuci i nampa ra̱ka̱ yi ta̱ ukanji mayin n ubuta̱ wu ushiga u kuzuwa feu punu. 37 Ɗa aza a Ruben a maꞋasakai likuci i Heshibon, Eliyali n Keritiya, 38 n Nebo, m Balu-meyon, n Sibima. Ɗa e neꞋi likuci i na a maꞋasakai va ula o yoku kau n a na ishi e yevei le. 39 Ɗa uma a kumaci ku Makiri maku ma Manasa a banai a Giliyadu, ɗa a lyaꞋi i ɗa n kuvon ali o lokoi aza a Amoriya a na ishi ɗe. 40 Ɗa Musa u nekei uma a Makiri, kolobo ka Manasa uɓon u Giliyadu ɗa a̱ da̱sa̱ngi ɗe. 41 Uma a Jayiru a kumaci ku Manasa a banai a lyaꞋi likuci i wawaꞋa a uɓon u Giliyadu n kuvon, ɗa e neꞋi i ɗa kula Havotu-jayiru. 42 Ɗa Noba u lyaꞋi likuci i Kenatu n kuvon n uka̱ra̱Ꞌi u ni feu, ɗa u sabaꞋi kula ku likuci ka ɗa ku bonoi Noba a̱ una̱ u kula ku ni.

33

Nwalu ma aza a Isaraila uta̱i a Masar a kubana Mowabu

1 Na ɗa uye kakau tsu na aza a Isaraila a yaꞋin nwalu n le a ayin a na a̱ uta̱i a Masar, n tsu na Musa n Haruna o tonoi n ele. 2 Tsu na Vuzavaguɗu u danai, ɗa Musa u ɗanai ubuta̱ u na a̱ uta̱i, n ubuta̱ u na a̱ cipa̱i, ali n ubuta̱ u na a shamgbai ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ feu. 3 Aza a Isaraila a̱ gita̱i nwalu n le a Ramase, a kanna ke gendu ko wotoi u iyain u ka̱ya̱ wa, a kanna ke ire ka na o kotsoi ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai. A̱ uta̱i a kuyaꞋan nwalu n le ka̱ɗu ida̱shi a̱ a̱shi a aza a Masar, 4 ele aza a Masar tamkpamu a̱ kuciɗa̱ngu muku n iyain n le n na Vuzavaguɗu wu unai le n ɗa, adama a na Vuzavaguɗu u tuka̱ ta̱ n afada a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li e le.

5 Ɗaɗa aza a Isaraila a̱ uta̱i a Ramase, ɗa a yawai a vaki a Sukotu. 6 A̱ ɗa̱nga̱i o Sukotu ɗa a banai a vaki a Etam, a uteku u meremune. 7 A̱ ka̱sukpa̱i Etam ɗa o gosoi o kubono a Pi-hahiro, a kasana ka Bal-zefo, ɗa a vaki ɗevu m Magidolu. 8 A̱ ka̱sukpa̱i Pi-hahiro ɗa a pasai m mala punu e meremune ma, ana a yaꞋin nwalu ali ayin a tatsu e meremune ma Etam, ɗa a vaki a Mara. 9 A̱ ka̱sukpa̱i Mara kpamu ɗa a yawai a Elim, a Elim va ɗe a̱shi a̱ mini i ta̱ ɗe ali kupa n e re nu nshuwa amangatatsunkupa, ɗa ta na a vaki lo. 10 Ɗaɗa a̱ ka̱sukpa̱i Elim ɗa a banai a vaki ɗevu m Mala ma Shili. 11 Ɗa kpamu a̱ ɗa̱nga̱i a uɓon u Mala ma Shili ɗa a banai a vaki e meremune ma Sin. 12 A̱ ɗa̱nga̱i e meremune ma̱ Sin ɗa a banai a vaki a Dofuka. 13 O doku a̱ ɗa̱nga̱i kpamu a Dofuka ɗa a banai a vaki a Alushi. 14 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Alushi, ɗa a vaki a Refidim, a̱ ubuta̱ u na wi m mini ma na uma o kusoꞋo ba. 15 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Refidim, ɗa a vaki a kakamba ka Sinai. 16 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kakamba ka Sinai, ɗa a vaki a Kiburotu-hatava.

17 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Kiburotu-hatava, ɗa a vaki a Hazerotu. 18 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Hazerotu, ɗa a vaki a Ritima. 19 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Ritima, ɗa a vaki a Rimon-pereza.

20 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Rimon-pereza, ɗa a vaki a Libina.

21 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Libina, ɗa a vaki a Risa.

22 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Risa, ɗa a vaki a Kehelata.

23 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Kehelata, ɗa a vaki a Kusan ku Shifa. 24 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Kusan ku Shifa, ɗa a vaki a Harada. 25 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Harada, ɗa a vaki a Makelotu. 26 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Makelotu, ɗa a vaki a Tahatu. 27 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Tahatu, ɗa a vaki a Tera. 28 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Tera, ɗa a vaki a Mitika. 29 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Mitika, ɗa a vaki a Hashimona. 30 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Hashimona, ɗa a vaki a Moserotu. 31 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Moserotu, ɗa a vaki a Bene-jakan. 32 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Bene-jakan, ɗa a vaki a Horu-hagidagadu. 33 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Horu-hagidagadu, ɗa a vaki a Jotubata. 34 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Jotubata, ɗa a vaki a Aburona. 35 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Aburona, ɗa a vaki a Eziyon-gebe. 36 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Eziyon-gebe, ɗa a vaki a kakamba ka Zinu, ɗaɗa Kadeshi. 37 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Kadeshi, ɗa a vaki a kusan ku Horu, a uteku wi iɗika i Edom.

38 A uteku tsu na Vuzavaguɗu u dansai, Haruna ganu u kumbai a kusan ku Horu. Ɗa u kuwa̱i ɗe a kanna ka iyain ka wotoi u tawun u ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka na aza a Isaraila a̱ uta̱i a Masar. 39 Haruna wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kamanga n a tatsu (123) a na u kuwa̱i a kusan ku Horu.

40 Mogono ma Aradu, vuza va aza KanaꞋana, a̱yi na wi ida̱shi a Negebu vi iɗika i KanaꞋana u pana ta̱ a na aza a Isaraila i lo a̱ kuta̱wa̱.

41 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kusan ku Horu, ɗa a vaki a Zalamona. 42 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Zalamona, ɗa a vaki a Punon. 43 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Punon, ɗa a vaki a Obatu. 44 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Obatu, ɗa a vaki a Iye-abarim a uteku u Mowabu. 45 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Iyim, ɗa a vaki a Dibon-gadu. 46 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Dibon-gadu, ɗa a vaki a Alumon-dibilatayim. 47 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Alumon-dibilatayim, ɗa a vaki an nsansa n Abarim ɗevu n Nebo. 48 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i nsansa n Abarim, ɗa a vaki a kakamba ka aza a Mowabu, n kasana ka̱ ka̱kina̱ ka Kuyene ku Urudu a kinda likuci i Jeriko. 49 Ɗa a vaki a ka̱kina̱ ke kuyene ku Urudu, ɗa a zuwai a̱pa̱m e le, ali ɗe a Betu-jeshimotu ali a kubana Ebelu-shitimu a kakamba ka aza a Mowabu.

50 Ɗe a kakamba ka aza a Mowabu ka, n kasana o Kuyene ku Urudu ka, ku na ki a uɓon u Jeriko, ta ɗe Vuzavaguɗu u danai Musa, 51 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, &lt;A ayin a na baci i pasai Kuyene ku Urudu a kubana KanaꞋana, 52 I loko aduniyan a na i kelime ka̱ ɗa̱ ra̱ka̱. Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ mululu n na e sheꞋwei nu n na a maꞋi ra̱ka̱, ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ nva̱li ma̱ a̱ma̱li e le ra̱ka̱. 53 Ka̱ta̱ yi isa iɗika ya, i da̱sa̱ngu punu i ɗa, adama na n neke ɗa̱ ta̱ i ɗa yo okpo iɗika yu uka̱ni i ɗa̱. 54 Ka̱ta̱ i peceke uma a̱ ɗa̱ iɗika ya kumaci-kumaci n tsu ubuta̱ u kazagba. Aza na i n ka̱bunda̱i i neke le ubuta̱ wu uka̱ni gba̱ra̱, aza na i kenu e neke le u kenu. Ubuta̱ dem u na kazagba ka̱ yikpa̱i vuza ɗaɗa wa kokpo ubuta̱ wu uka̱ni u ni. I pece u ɗa uteku wu uka̱ni u tsukaya u ɗa̱. 55 Ama ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kuloko aduniyan a iɗika i na yi na kelime ka̱ ɗa̱, aza na i ka̱sukpa̱i punu va, i ta̱ o kokpo ɗa̱ ibele a̱ a̱shi a̱ ɗa̱, n awana a ikyamba i ɗa̱. Ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ ko oꞋuso ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na i da̱sa̱ngi. 56 Ka̱ta̱ n kucikpa n yaꞋanka ɗa̱ i na mi ishi n sheshei kuyaꞋanka le.&gt; &gt;&gt;

34

Kure ki iɗika i KanaꞋana

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, ayin a na baci i uwai KanaꞋana, iɗika i na n kuneke ɗa̱ yo okpo yi uka̱ni u ɗa̱, yi ta̱ o kokpo n kure kakau tsu nampa. 3 N tsu uɓon u ɗaka u ɗa̱ wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ubuta̱ u yoku wa aza a kakamba ka Zinu, ka̱ta̱ u laza a kubana e kure ku Edom. N tsu kasana, kure ku uɓon u ɗaka u ɗa̱ wi ta̱ a kugita̱ ɗe a uteku u Mala ma Mkpaɗi. 4 Ka̱ta̱ u pasa n tsu ɗaka a kubana Akarabim, u pasai a kubana a̱ Zinu, ka̱ta̱ u laza a kubana a ɗaka vu Kadeshi-baniyan, ka̱ta̱ yeve u gaɗukpa a kubana a Hazaru-adaru, ka̱ta̱ u bono u tono n tsu Azemonu. 5 A Azemonu ɗe ka̱ta̱ kure ka ku kpatala kubono a Masar, ka̱ta̱ ku ɗa ku zuwa uteku a Mala me Mere.

6 &lt;&lt;Mala me Mere ma mi ta̱ o kokpo kure n ka̱livi ka̱ ɗa̱.

7 &lt;&lt;Kure ku ɗa̱ n tsu gaɗi, ki ta̱ a̱ kugita̱ ɗe a Mala me Mere, ka̱ta̱ ku tono n uɓon u gaɗi u bono a kusan ku Horu, 8 ka̱ta̱ ɗe a Kusan ku Horu ka, u bono a Lebo-hamata. Yeve kure ka kulaza a kubana a Zedadu, 9 ka̱ta̱ kulyaꞋa kelime a kubana a Ziforu, yeve kuzuwa uteku a Hazaru Enanu. Na va a̱yi ɗa kure ku ɗa̱ n tsu gaɗi.

10 &lt;&lt;Kure ku ɗa̱ n kasana tamkpamu, ki ta̱ a̱ kugita̱ ɗe a Hazaru-enan, ka̱ta̱ u tono a kubana a Shefam. 11 Ka̱ta̱ ku ɗa ku gida̱la̱ a kubana a Ribula, kasana n Ayi. Ka̱ta̱ yeve kpamu ku ɗa kugida̱la̱ a kubana ɗe o Kuyene ku Ga̱lili n tsu kasana. 12 Ka̱ta̱ kure ka ku gida̱la̱ n Kuyene ku Urudu, kuzuwa uteku a Mala ma Mkpaɗi. Na ɗa kure ki iɗika ku ɗa̱.&gt;&gt;

13 Ɗa Musa u danai aza a Isaraila. &lt;&lt;Pecei iɗika i nampa ya n kazagba ka singai, wo okpo uka̱ni u ɗa̱. Iɗika i ɗa i na Vuzavaguɗu u danai e neke kumaci kuci n kagimi ka kumaci ka aza a Manasa, 14 Adama a na kumaci ka aza a Ruben n ka aza a Gadu, koɓolo n kagimi ka kumaci ka aza a Manasa ka, a isa ta̱ ɗe upecu wu uka̱ni u le. 15 Kumaci ku re ku uma a nampa n kagimi ka kumaci ka aza a Manasa ka, a isa ta̱ ɗe ubuta̱ wu uka̱ni u le ɗe a upashi u Kuyene ku Urudu n kasana ka Jeriko.&gt;&gt;

Aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a na e kupece iɗika

16 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, 17 &lt;&lt;Na ɗa ula a uma a na a̱ kuɓa̱nka̱ wu ulinga u kupece ku uka̱ni wi iɗika ya, Eliyaza, ganu n Jesuwa maku ma Nun. 18 Ka̱ta̱ kpamu vu ɗika vuza kelime vu te a kumaci dem adama a na a̱ ɓa̱nka̱ ubuta̱ u kupece ku uka̱ni wi iɗika ya. 19 Ula ele a ɗa na: Kelepu kolobo ka Jefune, a kumaci ka aza Yahuda 20 Samaila kolobo ka Amihudu, a kumaci ku Simiyon, 21 Elidadu kolobo ka Kisilon, a kumaci ku Bayami. 22 Buki kolobo ka Joguli, a kumaci ku Dan. 23 Haniyelu kolobo ka Efodu, vuza kelime vu kumaci ku Manasa kolobo ka Isufu. 24 Kemuwe kolobo ka Shifita a kumaci ka aza Ifirayimu. 25 Elizafan kolobo ka Panaku, a kumaci ku Zabalun 26 Patiyelu kolobo ka Azan, a kumaci ku Isaka, 27 Ahihudu kolobo ka Shelomi, a kumaci ku Ashera. 28 Pedahelu kolobo ka Amihudu, a kumaci ku Nafutali. 29 Na va ele ɗa uma a na Vuzavaguɗu u zuwai, adama a na e pecike aza a Isaraila uka̱ni wi iɗika i KanaꞋana.&gt;&gt;

35

Likuci ya aza e Levi

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa ɗe a agbata aza a Mowabu a̱ ka̱kina̱ ke Kuyene ku Urudu n upashi u Jeriko, u danai, 2 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila e neke aza e Levi likuci i na a̱ kuda̱sa̱ngu punu a̱ likuci yu uka̱ni i ɗa̱. Ka̱ta̱ kpamu i neke le ubuta̱ u kalina a̱ uka̱ra̱Ꞌi u likuci wa. 3 Nannai ɗa a̱ kuciya̱ likuci yi ida̱shi n ubuta̱ u kalina wa anaka e le, n ushiga wu nlala koɓolo n ilikuzuwa i na i buwai dem. 4 Ubuta̱ u kalina u na i kuneke le a̱ uka̱ra̱Ꞌi u likuci wa, wi ta̱ a kuyawa udashi ka̱kpa̱n ke te n amangatawantawun (1, 500), n asaka a̱ likuci a. 5 N tsupulai tsu likuci ya yi ta̱ e kukece ngona̱shi derere udashi a̱kpa̱n a tatsu (3,000) n tsu kasana, n tsu ɗaka, n tsu ka̱livi, koɓolo n tsu uɓon u gaɗi feu dem nannai. Na va wi ta̱ o kokpo ubuta̱ u kalina u uma a̱ likuci, ka̱ta̱ likuci ya yokpo e mere.

6 &lt;&lt;Likuci i ta̱li i na ve kuneke aza e Levi a, yi ta̱ o kokpo ubuta̱ u kusheɗeku u vuma dem vu na baci wu unai vuma n ucikali u ni ba, wa kusuma wa bana. Ka̱ta̱ vu doku le likuci amangere n ire. 7 Ra̱ka̱-ra̱ka̱ yi ta̱ e kuneke aza e Levi likuci amangere n kunla̱i, koɓolo n ubuta̱ u kalina u le. 8 Aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ e kuneke aza e Levi likuci ya a̱ ka̱tsuma̱ ku upecu u na a̱ ciya̱i. Kumaci ku na i n ubuta̱ wa̱ a̱bunda̱i e neke n a̱bunda̱i, kumaci ku na i n ubuta̱ u kenu e neke kenu.&gt;&gt;

Likuci i kusheɗeku

(Wil 19:1-13; Jes 20:1-9)

9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa. 10 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, a ayin a na baci i pasai Kuyene ku Urudu ɗa i uwai a KanaꞋana, 11 zagbai likuci kakau i yoku yo okpo ɗa̱ ubuta̱ u kusheɗeku, adama na vuza na baci wu unai vuma n ucikali u ni ba, wi ta̱ a kufuɗa wa suma wa bana ɗe. 12 Wi ta̱ o kokpo ubuta̱ u kusheɗeku adama a uma a na a kuciga kutsupaka vuma vu le. Nannai va wi ta̱ a kuzuwa vuza munuka u laꞋaka n wuma u ni ali sai ayin a na a da̱sa̱nki ni a̱ ubuta̱ wa afada e kelime ka uma. 13 Likuci i ta̱li i nampa i na e nekei va, yi ta̱ o kokpo ɗa̱ ubuta̱ u kusheɗeku. 14 I neke likuci i tatsu n tsu uɓon u Urudu, i tatsu kpamu punu a iɗika i KanaꞋana, wo okpo ɗa̱ ubuta̱ u kusheɗeku. 15 A̱ likuci i ta̱li i nampa yi ta̱ o kokpo ubuta̱ u kusheɗeku wa aza a Isaraila, omoci n aza o yoku a na i punu ida̱shi n ele, adama na vuza na baci de dem wu unai vuza n ucikali u ni ba, u suma u bana ɗe.

16 &lt;&lt;Ama ɗa baci vuma u sovoi toku n viyum adama a na wu una yi, a̱yi va vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ ɗa. Vuza ma̱ga̱la̱ka̱ ta na i ta̱ a kuna yi. 17 Ko kpamu ɗa baci vuza u varai vuza n katali ali ɗa u kuwa̱i, a̱yi feu wo okpo ta̱ vuza ma̱ga̱la̱ka̱, vuza ma̱ga̱la̱ka̱ va i ta̱ a kuna yi. 18 Ko kpamu ɗa baci u lapai vuza n kalangu ali ɗa u kuwa̱i, a̱yi feu wo okpo ta̱ vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱, vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ va i ta̱ a kuna yi. 19 A̱yi na a unai toku ni va, a̱yi ɗa wa kuna vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ na wu unai toku ni va, ayin a na baci u ciya̱i ni. 20 Ɗa baci vuza wu unai toku ni adama e cisheꞋe, ko u tecengi ni n ucikali u ni, ko u varai ni n ili ali u kuwa̱i, na lo vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ ɗa, 21 ko kpamu ɗa baci u lapai ni n ka̱kun adama e cisheꞋe ali ɗa u kuwa̱i, a̱yi va vuza ma̱ga̱la̱ka̱ ɗa. Toku ni wi ta̱ a kuna yi, ayin na baci u ciya̱i ni.

22 &lt;&lt;Ama ɗa baci vuza wu unai vuza ba adama e cisheꞋe ba, ko utecengi, ko uvari n ucikali u ni ba, 23 ko kpamu u vara vuza n katali n uyevi u ni ba, ali ɗa u kuwa̱i, a na wo okpoi vurala ni ɗa ba, kpamu n ucikali u ni u ɗa u foro yi ba. 24 Nannai va uma i ta̱ a kuyaꞋanka vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ va n vuza na wi a kuciga kutsupaka toku va afada tsu nampa. 25 Koɓolo ka uma ki ta̱ a kisa vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ va ekiye vuma na wu unai ni vuma va. Ka̱ta̱ o bonoko vuza ma̱ga̱la̱ka̱ va a̱ likuci i kusheɗeku i na u sumai u banai va. Ta ɗe u kuda̱sa̱ngu sapu ayin a na ganu vu gbayin na e erengi va u kuwa̱i. 26 Ama ɗa baci vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ va wu uta̱i u lazai kure ku likuci i kusheɗeku i na u sumai u banai va, 27 ɗa vuza na a unai ni vuma va u cinai ni a pulai vu likuci ya, wi ta̱ a kufuɗa kuna yi, kpamu na lo va wo kokpo unushi u munuka ba. 28 Vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ va mayun ɗa u da̱sa̱ngu a̱ likuci i kusheɗeku ya sapu ayin a na ganu gbayin u kuwa̱i, ta lo wa kufuɗa wo bono a kpaꞋa ku uka̱ni ku ni. 29 Na va wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ n odoki a tsukaya n tsukaya a̱ ubuta̱ u na i da̱sa̱ngi dem.

30 &lt;&lt;Vuza na baci wu unai vuma, a̱yi feu i ta̱ a kuna yi derere n uteku tsu na ngan n tonoi. Ko vuza te a kuna adama a magan me te ma na ma dansai ba. 31 Ka̱ta̱ yi isa ikebe adama na yi isa wuma u vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ na u yawai kuna ba. Mayun ɗa a una vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱. 32 Ka̱ta̱ yi isa ikebe adama a vuza na u sumai a kubana a̱ likuci i kusheɗeku, adama na a̱ ka̱sukpa̱ yi u bono a̱ likuci yu uka̱ni i ni kafu ukpa̱ u ganu gbayin ba. 33 Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ likuci i na a̱ɗa̱ yi ida̱shi ba. Adama a na munuka ma̱ tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ iɗika, babu kpamu uye u yoku u na a kutakpaka iɗika i munuka nshinda̱, mayun ɗa a una vuza ma̱ga̱la̱ka̱ na wu unai vuma va. 34 Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ iɗika i na a̱ɗa̱ yi ida̱shi ba, iɗika i na mpa feu mi punu ida̱shi. Adama a na mpa Ka̱shile feu mi ta̱ punu ida̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila.&gt;&gt;

36

Ili yu uka̱ni ya̱ a̱ma̱ci o yolo

1 Ɗa aza e kelime a kumaci ku Giliyadu, maku ma Makiri, matsukaya ma Manasa, Manasa maku ma̱ Isufu, a̱ ta̱wa̱i ɗa a yaꞋin kadanshi m Musa n tsugbayin tsu uma a Isaraila a na a buwai. 2 A danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u zuwa wu ta̱ vu peceke aza Isaraila uka̱ni wi iɗika u le n uye u kazagba. U zuwa wu ta̱ kpamu vu neke muku ma̱ a̱ma̱ci uka̱ni vuza tsu Zelofahadu. 3 Gogo na ɗa baci oloi kumaci ka aza a Isaraila ku yoku, i ta̱ a kuɗika uka̱ni wi ikaya i tsu e neke kumaci ku na a banai o oloi va. Ɗa baci a yaꞋin nannai, a ɗika ta̱ uka̱ni wu upecu tsu a lazakai n u ɗa. 4 Ɗa baci ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ka aza a Isaraila ka yawai, i ta̱ a kugbaɓa uka̱ni u le n uka̱ni u kumaci ku na o oloi. Nannai va wi ta̱ o kokpo a ɗika ta̱ ili yu uka̱ni i le a̱ ka̱tsuma̱ ki ili yu uka̱ni yi ikaya i tsu.&gt;&gt;

5 Ɗa Musa u danai aza a Isaraila derere uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai ni u dansa, u danai, &lt;&lt;I na kumaci ka aza a Isufu ku dansai va derere ɗa. 6 I na Vuzavaguɗu u danai nkere n Zelofahadu i ɗa na, &lt;I ta̱ a kufuɗa kolo yaba dem vu na a cigai, ama punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ki ikaya i le, 7 babu uka̱ni wa aza a Isaraila u na u kupasa a kubana a kumaci ku yoku, adama a na kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ ki ta̱ a kuka̱na̱ uka̱ni wi iɗika wi ikaya i le. 8 Mekere dem ma na ma̱ ciya̱i uka̱ni wi iɗika a kumaci ku yoku ka aza a Isaraila, mayun ɗa u yaꞋan yolo a̱ ka̱tsuma̱ ki ikaya i ni, adama a na kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ ki ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wi ikaya i le. 9 Babu uka̱ni wa aza a Isaraila u na u kuka̱ra̱Ꞌa̱ a kumaci kakau. Adama a na kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ ki ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wi ikaya i le.&gt; &gt;&gt;

10 Adama a nannai ɗa nkere n Zelofahadu a yaꞋin uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi Musa. 11 Ɗa nkere n Zelofahadu ra̱ka̱, Mahala, n Tiraza, n Hogula, m Milika koɓolo n Nowa dem vu le oloi muku mi isheku i le. 12 Ɗa a yaꞋin yolo a kumaci ka aza a Manasa maku ma̱ Isufu. Ɗa upecu wu uka̱ni wi ikaya i le u yongoi e ekiye le.

13 Na ɗa kadanshi n wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei aza a Isaraila e ekiye a Musa a kubana wa aza a Mowabu a̱ ka̱kina̱ ko Kuyene ku Urudu vu uɓon u Jeriko.

* 11:5 11:5 Kokumba Ili i kulyaꞋa i ɗa i na i yotsoi umaci wa adala.

* 13:17 13:17 Negebu Iɗika i ɗa i na yi a uɓon u ɗaka wa aza a Isaraila, ubuta̱ u na kpamu u ci yaꞋan yutushi ka̱u nannai ba, u ci yaꞋan feu n lyushi ka̱u ba. Uma kakau ɗa feu i ɗe a̱ ubuta̱ wa.

KACIƁIKI KA̱ WILA̱

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

Kaciɓiki ka̱ wila̱

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ka Kaciɓiki ka̱ Wila̱, o foɓuso ta̱ kaꞋa tsa akaka a kadanshi ka Musa a kubana wa aza a Isaraila a iɗika i Muwabu, a̱ ubuta̱ u na a shamgbai ana o kotsoi nwalu mu ugaɗi n le n na a yaꞋin e meremune, an i ɗevu n kuꞋuwa kuda̱sa̱ngu a iɗika ya aza a KanaꞋana.

I na i laꞋi n kugaꞋan ɗa yi punu uɗani a katagarda ka i ɗaɗa: (1) Musa u ciɓai ukuna u gbagbaꞋin wa̱ a̱ya̱ amangere a na a lazai. U folonoi uma a ciɓa n tsu na Ka̱shile ko tonoi n ele e meremune uteku tsu na o kutono yi n e nekei Ka̱shile tsugbayin. (2) Musa u wu ura̱na̱suka̱i wila̱ kupa, ɗa u zuwai katsura a ili i na wila̱ u iyain wi a kadanshi, e kuɗeke uma a cikpa Vuzavaguɗu koci. Ɗa kpamu wu ura̱na̱suka̱i wila̱ kakau u na u kutono n wuma wa aza a Isaraila a iɗika yu uzuwakpani. (3) Musa u ciɓakai uma ili i na i zuwai Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani n ele, ɗa u folonoi le o tonosokoi wila̱ u na a zuwakai le. (4) Erengu ta̱ Jesuwa wo okpo vuzagbayin vu uma a̱ Ka̱shile. Ayin a na a kotsoi vishipa vu ka̱ɗiva̱ vu uneki u ka̱ɗu n Ka̱shile, ɗa u dansai ukuna wu una̱singai a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila, ɗa Musa u kuwa̱i a Muwabu, a uɓon u kasana u Kuyene ku Urudu.

Ukuna u kadanshi ka gbayin punu a katagarda ka ɗaɗa, Ka̱shile kisa ta̱ ɗa u zuwakai uma a uzagbi a̱ ni una̱singai, aza na u cigai. U gaꞋan ta̱ uma a̱ ni a ciɓa n ukuna u nampa, adama na a ciga yi ka̱ta̱ kpamu o tono kadanshi ka̱ ni, adama a na a̱ ciya̱ wuma ka̱ta̱ a lyaꞋa kelime n kuciya̱ una̱singai.

AbaꞋin a utsura a katagarda ka a ɗaɗa: KabaꞋin ka̱ 6:4-6, a na a ɗikai kadanshi ku udani u Yesu ka na u ɗekei wila̱ u na u laꞋi n utsura dem u ɗaɗa ta na &lt;&lt;Ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu n ka̱ɗu ka̱ nu koɓolo n wuma nu ra̱ka̱, koɓolo n utsura u nu feu dem.&gt;&gt;

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa:

Kadanshi ka Musa ka iyain (1:1--4:49)

Kadanshi ka Musa ke ire (5:1--26:19)

A. Wila̱ kupa (5:1--10:22)

B. Wila̱, m tsuɓari (11:1--26:19)

Wila̱ tsu na a kuꞋuwa KanaꞋana (27:1--28:68)

Ura̱na̱suka̱i uzuwakpani (29:1--30:20)

Kadanshi ka Musa ku ukocishi (31:1--33:29)

Ukpa̱ u Musa (34:1-12)

1

Kadanshi tsu na a̱ kuka̱sukpa̱ Horebu

1 Nava ɗaɗa kadanshi ka na Musa u yaꞋankai aza a Isaraila ra̱ka̱ e meremune a uɓon u kasana ke kuyene ku Urudu a Araba, vu na vi a kinda Sofu, e mere ma Param n Tofelu, n Laban, n Hazerotu n Dizahabu.

2 Nwalu n ayin kupa n kete n ɗa i na i ɗikai o Horebu a kubana Kadeshi-baniyan, tsu uye u kusan ku gbayin ku Siyaru. 3 A kanna ka iyain ko wotoi u kupa n u te u ka̱ya̱ ka a amangere, ka na aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i iɗika i Masar, ɗa Musa u yaꞋin kadanshi n aza a Isaraila, uteku tsu na Ka̱shile ka danai ni u dana le. 4 Ili i nampa ya i ta̱wa̱ ta̱ a na u lyaꞋi Sihon mogono ma Amoriya, a̱yi na wi a kulyaꞋa tsugono a Heshibon, n Ogu mogono ma Bashan, a̱yi na u lyaꞋi tsugono a Ashitarotu n Edire.

5 N kasana ke kuyene ku Urudu punu a iɗika i Mowabu, ɗa Musa u gita̱i kudansa ukuna u kadanshi ka̱ Ka̱shile, u danai,

6 &lt;&lt;Ciɓai n uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka yaꞋin kadanshi n a̱tsu a Horebu, u danai, &lt;Ida̱shi i ɗa̱ a kusan ku gbayin ku nampa ka i yawa ta̱. 7 Ɗa̱nga̱i, i ka̱na̱ uye a kubana a̱ likuci yi nsasan ya aza a Amoriya koɓolo n aza a na i ida̱shi ɗeɗevu n ele a uɓon u Araba. Uwai a nsansa m gbagbaꞋin koɓolo n ubuta̱ u kenkeꞋen, n Negebu, n uɓon u kuyene, n iɗika ya aza a KanaꞋana, nu nsasan m gbagbaꞋin n Lebano, ali a kubana a uteku u kuyene ku gbayin, ku na e ci ɗeke Yufiretu. 8 La̱na̱, n neke ɗa̱ ta̱ iɗika i nampa ya ra̱ka̱ ekiye a̱ ɗa̱. Uwai ka̱ta̱ i lyaꞋa i ɗa wo okpo uka̱ni u ɗa̱ u na Ka̱shile ka kucinai an we neke ikaya i ɗa̱, Ibirahi, n Ishaku, n Yakubu, u danai u kuneke le ta̱ nu ntsukaya n le n na n kuta̱wa̱.&gt;

A zuwai aza e kelime

(Kut 18:13-27)

9 &lt;&lt;A ayin a nanlo n dana ɗa̱ ta̱, &lt;I laꞋa ta̱ utsura u na mpa endeꞋen va̱ ma kufuɗa kuɗika a̱miki a̱ ɗa̱. 10 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u doku ta̱ ka̱bunda̱i ka̱ ɗa̱, ali ɗa gogo na i yimkpai tsa azangata a gaɗi. 11 YaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ u doku ka̱bunda̱i ka̱ ɗa̱ ali a̱kpa̱n-a̱kpa̱n, ka̱ta̱ u zuwaka ɗa̱ una̱singai tsu na u yaꞋin uzuwakpani. 12 Ama nini ɗai mpa endeꞋen n kufuɗa kuɗika a̱miki a̱ ɗa̱, n kadama ka̱ ɗa̱, n vishili vu ɗa̱? 13 Zagbai vuza te te aza a ugboji, n kuyeve ele vu na uma a cikpai, a kumaci kakau ku ɗa̱ dem, mpa mi ta̱ a kuzuwa le okpo aza e kelime a̱ ɗa̱.&gt; 14 Ɗa yu ushuki mu, i danai, &lt;I na vi sheshei kuyaꞋan i singai i ɗa.&gt; 15 Ɗa n ɗikai aza e kelime a na i zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka̱ ɗa̱, aza a ugboji, n aza na i cikpai, ɗa n zuwai le n nekei le utsura wa̱ ɗa̱, okpo aza e kelime a uma a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n amangatawantawun, n amangerenkupa n kupa, n ka uma kupa tsa aza kelime a kumaci. 16 Ɗa m ɓarangi a yaꞋin a fada a̱ ɗa̱ a ayin a nanlo a n danai le, &lt;Yi baci a kuyaꞋanka aza a̱ ɗa̱ afada ka̱ta̱ i kiɗa afada a na a gaꞋin mayin, ko kadanshi ka vuza va aza a Isaraila n vuza ni, ko kpamu komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱. 17 Ka̱ta̱ i yaꞋan kazagba a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan wa afada u ɗa̱ ba. Panai afada a vuza gbayin n vuza kenu derere. Ka̱ta̱ i pana wovon u vuza ba, adama a n afada a̱ Ka̱shile a ɗa. Tuka̱i mu n afada a na a laꞋi utsura u ɗa̱, ka̱ta̱ mpa n yaꞋan a ɗa.&gt; 18 A ayin a nanlo n tonuko ɗa̱ ta̱ ili ra̱ka̱ i na i kuyaꞋan.&gt;&gt;

A̱ suki aza a tsusaki

(Mkc 13:1-33)

19 &lt;&lt;Derere uteku u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka danai tsu, ɗa tsu ka̱sukpa̱i Horebu ɗa tsu walai n likuci yi nsasan ya aza Amoriya e meremune ma gbayin ma̱ ka̱rikpa̱ni ma na yi e kene. Ɗa tsu yawai Kadeshi-baniyan. 20 Ɗa n danai ɗa̱, &lt;I yawa ta̱ a̱ likuci yi nsasan ya aza Amoriya, n na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu wi e kuneke tsu. 21 La̱na̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke neke ɗa̱ ta̱ iɗika ya. Banai ka̱ta̱ yi isa i ɗa yo okpo ili yu uka̱ni i ɗa̱ uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ ko tonokoi ɗa̱. Ka̱ta̱ i pana wovon ba, ka̱ta̱ ta na feu asuvu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ ba.&gt; 22 Ɗa dem vu ɗa̱ i ta̱wa̱i wa̱ va̱ ɗa i danai, &lt;Ka̱sukpa̱ tsu suku uma kelime ka̱ tsu a bana a sakaka tsu iɗika ya, ka̱ta̱ o bonoko tsu n kadanshi ku uye u na tso kutono n likuci i na tsa kuꞋuwaka.&gt; 23 Ɗa me enei kusheshe ka kugaꞋan mu ta̱, ɗa n zagbai uma kupa n aza e re, vuma te a kumaci dem. 24 Ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a lazai a kubana a̱ likuci yi nsasan ya, ɗa a yawai a ka̱ra̱ ka Eshikolu ɗa a sakai iɗika ya. 25 Ɗa a taɓai umaci wu nɗanga u yoku mi iɗika ya, ɗa a̱ tuka̱i tsu, ɗa feu o tonukoi tsu, &lt;Iɗika i singai i ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ki e kuneke tsu.&gt;

Uma a Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu ugbamukaci

26 &lt;&lt;Ama ɗa i iwain kubana ɗe, ɗa i yaꞋankai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ugbamukaci. 27 Ɗa i ka̱na̱i mololo punu a̱ a̱pa̱m a̱ ɗa̱ ɗa i danai, &lt;Vuzavaguɗu u iwan tsu ta̱, ɗa wu uta̱ka̱i tsu a iɗika yi Masar, adama a na u neke tsu e ekiye a aza a Amoriya a una tsu. 28 Teɗai tsa kubana? Aza a tsusaki a̱ tsu a zuwa ta̱ a̱ɗu a̱ tsu a̱ muɗa̱i. A danai, &lt;&lt;Uma a̱ likuci a a laꞋa tsu ta̱ utsura n ugaɗi, likuci ya yi ta̱ gba̱ra̱, nshilya n ni ma n kungba ta̱ a kubana gaɗi ka̱u, ali ce ene ta̱ aza a Anaki ɗe.&gt;&gt; &gt; 29 Ɗa n danai ɗa̱, &lt;Ka̱ta̱ i rikpa̱, ko i pana wovon u le ba. 30 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi na wi a kuwalaka ɗa̱ kelime, wi ta̱ a̱ kushilika̱ adama a̱ ɗa̱, tsu na u yaꞋankai ɗa̱ a Masar a̱ɗa̱ e kene, 31 e meremune. Ta ɗe ye enei tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka ɗikai ɗa̱ tsu na kesheku ka̱ tsu ɗika maku ma̱ ni, a nwalu n na i yaꞋin dem ali a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u nampa.&gt; 32 Ama n nannai dem, i neke a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba, 33 vuza na u walai a̱ kelime ka̱ ɗa̱ n kutashi ka akina n kayin, n kanna kpamu u palai ɗa̱ n keleshu, adama a na u la̱nsa̱ka̱ ɗa̱ ubuta̱ u kuvaku, ka̱ta̱ kpamu u yotsongu ɗa̱ uye u na yi o kutono.&gt;&gt;

Vuzavaguɗu u takacikai aza a Isaraila

(Mkc 14:20-45)

34 &lt;&lt;Ana Vuzavaguɗu u panai mololo ma na i yaꞋin, ɗa u yaꞋin wupa ka̱u ɗa u kucinai. 35 &lt;Ko vuma a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a nampa, ka ayin a gbani-gbani a nampa wa kene iɗika i singai i na n kucinai kuneke ikaya i ɗa̱ ba, 36 sai Kelepu koci kolobo ka Jefune. A̱yi ɗa we kene i ɗa, ka̱ta̱ n neke yi i ɗa koɓolo nu ntsukaya n ni, iɗika i na u dasai n ene a̱ ni, adama a na a̱yi u tono ta̱ Vuzavaguɗu n ka̱ɗu ka̱ ni derere.&gt; 37 Adama a̱ ɗa̱ a ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa nu mpa feu ɗa u danai, &lt;Avu feu va kuꞋuwa iɗika yu uzuwakpani ya ba. 38 Ama ka̱ɓa̱nki ka̱ nu Jesuwa kolobo ka̱ Nun, wa kuꞋuwa ta̱ i ɗa. Doku yi utsura u ka̱ɗu adama a na wi ta̱ o kutono n aza a Isaraila a lyaꞋa uka̱ni wi i ɗa. 39 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, muku n ɗa̱ aza a na yi e kene i ta̱ a̱ kupura̱ le a̱ ubuta̱ u kuvon, aza na ka̱ta̱ e yevei ka gbani-gbani n ka singai kau ba, i ta̱ a kuꞋuwa a iɗika ya. Mpa n kuneke le ta̱ i ɗa, ka̱ta̱ a uwa a̱ ka̱na̱ i ɗa. 40 Ama a̱ɗa̱, i kpatala i bono e meremune n uye u Mala ma Shili.&gt;

41 &lt;&lt;Ɗa yu ushuki i danai, &lt;Ci yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu unushi. Ci ta̱ a kubana ka̱ta̱ ci shilika̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u tonukoi tsu ci yaꞋan.&gt; Ɗa yaba dem u ɗikai ucanuku u kuvon u ni, e kusheshe adanshi gbani ɗa a kulyaꞋa likuci yi nsasan ya. 42 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;Dana le, ka̱ta̱ i bana ɗe i yaꞋan vishili ba, adama a na mpa mo kuyongo ɗe n a̱ɗa̱ ba. Ta lo irala i ɗa̱ ya kuna ɗa̱.&gt; 43 N tonuko ɗa̱ ta̱ nannai, ama ɗa i iwain kupanaka mu. Ɗa i yaꞋankai kadanshi ka Vuzavaguɗu ugbamukaci, n ugbamukaci ɗa i ka̱na̱i uye a kubana a̱ likuci yi nsasan ya. 44 Ɗa ta na aza a Amoriya aza a na i punu ida̱shi a kusan ka a̱ uta̱i n ka̱bunda̱i uteku ci ishigi, ɗa a guvai ɗa̱, a̱ ka̱na̱i kuna ɗa̱ a Siyaru ali a kubana a Horuma. 45 Ɗa i bonoi i ka̱na̱i kushiꞋa̱ka̱ Vuzavaguɗu, ama ɗa u iwain kupana asuvayali a̱ ɗa̱. U votsuki atsuvu a̱ ni adama a̱ ɗa̱. 46 I ɗaɗa i zuwai ɗa i yaꞋin ida̱shi i megeshe a̱ likuci i Kadeshi.&gt;&gt;

2

Ka̱ka̱ra̱sa̱ e meremune

1 &lt;&lt;Ɗa tsu kpatalai tsu banai e meremune n uye u Mala ma Shili, uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi mu. Ayin n a̱bunda̱i a̱ tsu a kudasa nwalu a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ likuci yi nsasan i Siyaru. 2 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, 3 &lt;I geshe ta̱ a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ punu a̱ likuci yi nsasan i nampa. Gogo na kpatalai, ka̱ta̱ i tono a kubana a uɓon u gaɗi. 4 Dana uma kadanshi ka nampa. Gogo na yi ta̱ ɗevu an ya pasamgbanai a iɗika ya aza a̱ ɗa̱ ntsukaya n Isuwa, aza na a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i Siyaru. I ta̱ a kupana wovon u ɗa̱ ama i yaꞋan mayin. 5 Ka̱ta̱ i zama le vishili ba, adama a na mpa mi e kuneke ɗa̱ ko iɗika i te i le ba, ko ubuta̱ u kudasa ya̱ kuciya̱ ba. Mpa n neke ta̱ Isuwa likuci yi nsasan i Siyaru yo okpo i ni. 6 Ilikulya i le i na ya kulyaꞋa m mini ma na ya kusoꞋo dem yi ta̱ a kutsupa le n azurufa. 7 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ ta̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye u ɗa̱ dem. U la̱na̱ ɗa̱ ta̱ mayin a̱ ubuta̱ wu nwalu u ɗa̱ e meremune. A̱ya̱ amangere a nampa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko yongo ta̱ n a̱ɗa̱, ko ili i te i namba ba.&gt; &gt;&gt; 8 Ɗa ta na tsu ka̱na̱i nwalu tsu katsukpai aza a̱ tsu uma a Isuwa, aza na i ida̱shi a iɗika i Siyaru. Ɗa tsu kpatalai tsu ka̱sukpa̱i uye u Araba, u na wu uta̱i n tsu uɓon u likuci u Ilatu n Eziyon-gebe.

&lt;&lt;Ɗa tsu tonokoi n uye u meremune ma aza a Mowabu. 9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;Ka̱ta̱ i zama aza a Mowabu vishili ko kpamu i la̱nga̱sa̱ le a̱ɗu adama a na i yaꞋan kuvon n ele ba, adama na mpa mi e kuneke ɗa̱ iɗika i le ko kapashi ke te ba. Mpa n neke ta̱ Aru a kumaci ku Lotu yo okpo iɗika yu uka̱ni i le.&gt; 10 Aza a Emimu ta ɗe ishi n ida̱shi, uma a i ta̱ n a̱bunda̱i n utsura koɓolo n aza a ugaɗi-ugaɗi tsa aza a Anaki. 11 Uteku tsu uma a Anaki ele feu a tsu ɗeke le ta̱ aza a Refimu, ama aza a Mowabu a ci ɗeke le ta̱ aza a Emimu. 12 N tsu cau aza a Horitu a ɗa ishi n ida̱shi a̱ likuci i Siyaru, ama ɗa ntsukaya n Isuwa n lokoi le. Unai aza a Horitu ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya, derere uteku tsu na aza a Isaraila a yaꞋin a iɗika i na Vuzavaguɗu u nekei le yo okpo i le. 13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Gogo na ɗa̱nga̱i ka̱ta̱ i pasa Ka̱ra̱ ka Zaredu.&gt; Ɗa tsu pasai ka̱ra̱ ka. 14 A̱ya̱ a ɗa kamangankupa n kunla̱i an tsu ka̱sukpa̱i likuci i Kadeshi-baniyan ali tsu lazai Ka̱ra̱ ka Zaredu. A ayin a nanlo a ɗe aza a na a yawai kuyaꞋan kuvon a̱ kuwa̱i gbende, uteku tsu na Vuzavaguɗu u kucinakai le. 15 Utsura u Vuzavaguɗu u yongo ta̱ a̱ vishili n ele ali sai ayin a na u kotsoi kuna le a̱ ka̱tsura̱ ra̱ka̱.

16 &lt;&lt;Ana aza a na a yawai kuyaꞋan kuvon a̱ kuwa̱i ra̱ka̱, 17 ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, 18 &lt;Anana yi ta̱ a kupasa kureꞋe ka aza a Mowabu n tsu Aru 19 Ayin a na baci i yawai a̱ likuci ya aza i Amona, ka̱ta̱ i zama le vishili ko kpamu i la̱nga̱sa̱ le a̱ɗu i yaꞋan kuvon n ele ba, adama a na mpa mi e kuneke ɗa̱ iɗika yu uka̱ni ya aza Amona ba. Mpa n neke ta̱ i ɗa yo okpo yu uka̱ni u kumaci ka aza a Lotu.&gt; 20 N tsu cau ta na ubuta̱ wa aza a Refimu u ɗa wi ishi, ele ɗa aza na ishi punu ida̱shi, ama aza a Amona e ci ɗeke le ta̱ aza a Zamazumi. 21 Ele uma a utsura a ɗa n kabunda̱i, n ugaɗi kpamu tsa aza a Anaki. Ama ɗa Vuzavaguɗu wu unai le ra̱ka̱ e kelime ka aza a Amona ɗa o lokoi le ɗa a̱ da̱sa̱ngi i ɗa. 22 Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ nannai kpamu n kumaci ka aza a Isuwa, aza a na a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i Siyaru, a ayin a na wu unai aza a Horitu e kelime ke le. O lokoi le ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i le ali anana. 23 Ta feu aza Avimu a na i n ida̱shi a̱ likuci i wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n Gaza, aza a Kafutori ele vu na uta̱i a Kafutorimu, ɗa a unai le ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya.

A lyaꞋi Sihon mogono ma Heshibon n kuvon

(Mkc 21:21-30)

24 &lt;&lt;Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Ɗa̱nga̱i i ka̱na̱ uye i pasa ma̱ka̱riki ma Aruno. Adama na n neke ta̱ Sihon vuza va aza a Amoriya a̱yi na wi o tsugono a Heshibon a ekiye a̱ ɗa̱ koɓolo n iɗika i ni dem. Gita̱i kulya iɗika ya a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kuvon n a̱yi. 25 A̱ kugita̱ anana mi ta̱ a kuzuwa iɗika ya aduniyan ra̱ka̱ i gita̱ kupana wovon u ɗa̱. Uma dem i ta̱ a̱ kupana wovon a ayin a na baci a panai arabali a̱ ɗa̱, i ta̱ e kujeꞋeke ikyamba ka̱ta̱ a takacika ka̱u.&gt; 26 Ɗa n suki alingata a na a̱ uta̱i e meremune me Kedemotu a kubana u Sihon mogono ma Heshibon n akaka a̱ kula̱nsa̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱, n danai, 27 &lt;Ka̱sukpa̱ tsu wala a iɗika i nu. Uye u gbayin u ɗa tsa kutono koci, ci a kukpatala usingai ko ugula̱ ba. 28 Ilikulya i na tsa kulyaꞋa dem, m mini ma na tso kusoꞋo feu, ci ta̱ a kutsupa wu n azurufa. Avu de ka̱sukpa̱ tsu tsu wala n iɗika i nu, 29 uteku tsu na kumaci ka aza a Isuwa, aza na i n ida̱shi a Siyaru, n aza a Mowabu a na i n ida̱shi a Aru, a̱ ushuki ɗa a̱ ka̱sukpa̱i tsu tono n iɗika i le. Adama a na tsu ciga ta̱ tsu pasa Kuyene ku Urudu tsu bana iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ki e kuneke tsu.&gt; 30 Ama Sihon mogono ma Heshibon ma iwain kuka̱sukpa̱ tsu tsu pasamgbanai a iɗika i ni. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni ka kpanduki n ugbamukaci, adama na u neke ɗa̱ a̱yi e ekiye a̱ ɗa̱, uteku tsu na wi gogo na. 31 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;La̱na̱, mpa n gita̱ ta̱ kuneke Sihon mogono n iɗika i ni e ekiye a̱ ɗa̱. Gogo na gita̱ngi kuvon ka̱ta̱ yi isa iɗika i ni ka̱ta̱ i ka̱na̱ i ɗa.&gt; 32 Ɗa Sihon mogono koɓolo n osoji o kuvon a̱ ni a̱ uta̱i ɗa a gasai n a̱tsu a̱ ubuta̱ u kuvon a Jahaza. 33 Ama ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ke nekei ni e ekiye a̱ tsu, ɗa ta na tsu unai ni koɓolo n olobo a̱ ni n osoji a̱ ni ra̱ka̱. 34 A ayin a nanlo a ɗa tsu lyaꞋi likuci ya ɗa tsu unai le ra̱ka̱, a̱ma̱ci n ali koɓolo m muku dem. Ko vuza tsu ka̱sukpa̱ ba. 35 Ama ilikuzuwa i ɗa koci n ucanuku u likuci u le u na ci lyaꞋi n kuvon, u ɗa tsu pura̱ka̱i ka̱ci ka̱ tsu gbani. 36 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, u ɓa̱nka̱i tsu ɗa tsu lyaꞋi likuci i uma a Aruno i na yi a uɓon u ma̱ka̱riki ma Arowa, koɓolo n likuci i yoku i na yi punu o kuyene ka, ali a kubana a̱ likuci i Giliyadu. Babu likuci i na yi ni nshilya i na i laꞋi tsu. 37 Ama i gbaga ɗevu n iɗika ya aza a Amona ba, ko ta na iɗika i na yi a̱ ubuta̱ u kuyene ku Jaboku, koɓolo n likuci i na yi a uɓon u kusan ku ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko tonukoi tsu ka̱ta̱ tsu uwa ba.&gt;&gt;

3

Aza a Isaraila a lyaꞋi Ogu mogono ma Bashan n kuvon

(Mkc 21:31-35)

1 &lt;&lt;Ɗa tsu kpatalai a kugaɗukpa a kubana a uɓon u Bashan, ɗa Ogu mogono ma Bashan wu uta̱i koɓolo n osoji a̱ ni dem adama a na a yaꞋan kuvon n a̱tsu a̱ likuci i Edire. 2 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon u ni ba, adama na mpa n neke yi ta̱ ɗe e ekiye a̱ ɗa̱, koɓolo n osoji a̱ ni n iɗika i ni dem. YaꞋankai ni derere uteku tsu na i yaꞋankai Sihon mogono ma aza a Amoriya vuza na u lyaꞋi tsugono tsu likuci i Heshibon.&gt; 3 Ɗa kpamu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u nekei Ogu mogono ma Bashan n osoji a̱ ni ekiye a̱ tsu ɗa ta na tsu unai le ra̱ka̱ ali babu vuza na u buwai n wuma. 4 A ayin a nanlo a ɗa ci lyaꞋi likuci i ni ra̱ka̱, likuci amangatatsu dem ko likuci i te tsu buwaka ba, koɓolo n uɓon u likuci u Agobu, n uɓon wu uteku u tsugono u Ogu vu Bashan. 5 Likuci ya dem yi ta̱ ukanji ni nshilya mu ugaɗi-ugaɗi, n agbaguratsu a gbagbaꞋin koɓolo n aburakpatsu a̱ iyum, kpamu likuci i wawaꞋa i yoku yi ta̱ lo feu n a̱bunda̱i i na yi babu nshilya. 6 Ɗa tsu unai le ra̱ka̱, uteku tsu na ci yaꞋankai Sihon mogono ma Heshibon, ɗa tsu unai likuci kakau ra̱ka̱ ali n a̱ma̱ci koɓolo m muku feu. 7 Ama ilikuzuwa i ɗa ra̱ka̱ n ucanuku u likuci u le u na ci lyaꞋi n kuvon, u ɗa tsu pura̱ka̱i ka̱ci ka̱ tsu gbani. 8 A ayin a nanlo a ɗa ci isai iɗika e ekiye a ngono n re ma aza a Amoriya, ɗaɗa likuci i na yi uɓon u kasana ke Kuyene ku Urudu, ku na kuta̱i e ma̱ka̱riki ma Aruno a kubana a kusan ku Hamonu. 9 (Hamonu va, aza a Sidon e ci ɗeke yi ta̱ Siriyon, aza a Amoriya tamkpamu e ci ɗeke yi ta̱ Siniya.) 10 Ɗa ci lyaꞋi likuci kakau i na yi a uɓon wu nsasan ra̱ka̱ n kuvon, koɓolo n akamba a̱ likuci a Giliyadu, n likuci i Bashan, ali a kubana a̱ likuci i Saleka n Edire, aza na i a uɓon wi iɗika i Ogu mogono ma Bashan.&gt;&gt; 11 Ogu va a̱yi ɗa koci u buwai endeꞋen ni a kumaci ku uma a Refimu. Kajiba ki ivaꞋin ka̱ ni n iyum i ɗa a yaꞋankai, ugaɗi wa ɗa u laꞋi udashi kupa n u tatsu, wanshi wa u ɗaɗa udashi u ta̱li. A ɗa i ta̱ ɗe a̱ likuci i Raba va Amona ali gogo na.

Kupece ki iɗika

(Mkc 32:1-42)

12 &lt;&lt;A ayin na ci isai iɗika i nanlo, ɗa n nekei kumaci ku Ruben n ka aza a Gadu i na i ɗikai ɗe e kureꞋe ku Arowa, i na yi a magaba ma̱ ma̱ka̱riki ma Aruno, koɓolo n kagimi ka̱ likuci yi nsasan n Giliyadu n likuci i ni. 13 Kagimi ki iɗika ka Giliyadu n iɗika i Bashan ra̱ka̱, a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ogu, n neke ta̱ i ɗa a kagimi ka kumaci ka uma a Manasa. Ubuta̱ u uma a Agobu wa aza a Bashan u nanlo ra̱ka̱, u ɗa ishi e ci ɗeke iɗika ya aza a Refimu. 14 Jayiru, punu a kumaci ku Manasa, wi isai iɗika ya aza a Agobu ra̱ka̱ ali a kubana e kureꞋe ku likuci ya aza a Geshuwa n aza a Maka. Ɗa u yaꞋansakai kula ku ubuta̱ ka, ku na u gbaɓai n kula ku ni ɗa u ɗekei ubuta̱ wa likuci i Jayiru. Ta kpamu e ci ɗeke yi nannai ali n gogo na. 15 Ɗa n nekei iɗika i Giliyadu ya wa aza a Makiri 16 Ama ele aza e Ruben tamkpamu koɓolo n aza a Gadu, ele ɗa n nekei uɓon u na wu uta̱i a iɗika ya aza a Giliyadu ali a kubana a̱ ma̱ka̱riki ma Aruno, e mere me kuyene ma ɗaɗa kureꞋe ku le, ɗa u lazai a kubana e kuyene ku Jaboku ku na ko okpoi kureꞋe ki iɗika ya aza a Amona. 17 Ɗa kpamu n nekei le Araba, Kuyene ku Urudu ku ɗaɗa kureꞋe n Kineretu, ali a kubana a mala ma Araba, ɗaɗa mala ma mkpaɗi, a̱ kumiꞋi ku kusan ku gbayin ku Pisiga n tsu kasana.

18 &lt;&lt;Ɗa n nekei ɗa̱ kadanshi ka nampa a makyan ma nanlo n danai, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke neke ɗa̱ ta̱ iɗika i nampa yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱. Gogo na uma a̱ ɗa̱ a na a yawai kuyaꞋan kuvon o foɓuso, ka̱ta̱ a pasa Kuyene ku Urudu, a laza kelime ka aza a Isaraila, adama a na a̱ ɓa̱nka̱ le. 19 A̱ma̱ci a̱ ɗa̱ m muku n ɗa̱ n ilikuzuwa i ɗa̱ i ɗa koci i kuka̱sukpa̱ punu a̱ likuci kakau i na n nekei ɗa̱, adama a na n yeve ta̱ yi ta̱ n ilikuzuwa n a̱bunda̱i, 20 ali sai ayin a na Vuzavaguɗu u nekei aza a̱ ɗa̱ wuvuki tsu ɗa̱, kpamu ɗa ele feu a isai iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka cigai kuneke le a upashi u Kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ i yeve yaba dem vu ɗa̱ u bono a iɗika i na n nekei ɗa̱.&gt;

A̱ sa̱nka̱i Musa kupasa Kuyene ku Urudu

21 &lt;&lt;A ayin a nanlo ɗa n danai Jesuwa &lt;A̱shi a̱ nu ene ta̱ ra̱ka̱ uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ngono n re n nanlo ma, Sihon mogono n Ogu mogono. Ta feu wa kuyaꞋanka tsugono tsa aza na yi a kupasa a kubana we le na. 22 Ka̱ta̱ vu pana wovon u le ba, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kushilika̱ka̱ ɗa̱.&gt;

23 &lt;&lt;A ayin a nanlo n folonoi Vuzavaguɗu n danai, 24 &lt;Mogono Vuzavaguɗu, na ɗa ma̱giti ma na vu gita̱ngi kuyotsongu tsugbayin tsu nu n kukiye ku utsura ku nu a̱ ubuta̱ u kagbashi ka nu. Ka̱ma̱li ko yoku ki ta̱ lo, gaɗi ko punu na a iɗika, ka na ka kufuɗa kuyaꞋan ili i gbagbaꞋin i na vu yaꞋin na? 25 N folono wu ta̱, ka̱sukpa̱ m pasa Kuyene ku Urudu n ciya̱ me ene iɗika i singai i na yi upashi u nan ɗe, n iɗika yi nsasan i singai koɓolo nu nsasan n singai n Lebano.&gt; 26 Ama Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ wupa nu mpa adama a̱ ɗa̱, adama a nanlo u pana ufolu u va̱ ba. Ɗa u danai mu, &lt;U yawa ta̱ nannai, ka̱ta̱ vu doku vu folono mu adama a kadanshi ka nampa ba. 27 Kumba gaɗi vu kusan ku Pisiga ka̱ta̱ ve ene iɗika ya n a̱shi a̱ nu, la̱na̱ ra̱ka̱ a kasana, n ka̱livi, n gaɗi koɓolo n ɗaka. Ka̱ta̱ vu la̱na̱ mayin, adama a na ma̱ kuka̱sukpa̱ vu pasa Kuyene ku Urudu ba. 28 Ama yaꞋanka Jesuwa kadanshi, ka̱ta̱ vu doku yi utsura u ka̱ɗu, adama na a̱yi ɗa vuza na u kutono n ele a kupasa Kuyene ku Urudu a lyaꞋa iɗika ya. A̱yi ɗa kpamu vuza na we kupeceke le uka̱ni wi iɗika i na ve kene na.&gt; 29 Nannai ɗa ci yongoi punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka a kinda Betu-peyo.&gt;&gt;

4

Musa u zuwai aza a Isaraila o tono kadanshi

1 &lt;&lt;Panai a̱ɗa̱ uma a Isaraila, ili i kutono n wila̱ u na mi a kuciga kupiꞋisaka ɗa̱ gogo na. Tonoi u ɗa adama a na i ciya̱ wuma, ka̱ta̱ i ciya̱ i ka̱na̱ iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki isheku i ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ na. 2 Ka̱ta̱ i doku ko kpamu i jebe ili a ka̱tsuma̱ ki ili i nampa, i na mi o kutonoko ɗa̱ ba. Ama i tono wila̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei mu n neke ɗa̱. 3 A̱ɗa̱ ye ene ta̱ n a̱shi a̱ ɗa̱ i na Vuzavaguɗu u yaꞋin a BaꞋalu-Piyo, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kunai aza a na o tonoi ka̱ma̱li ka BaꞋalu-Piyo a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱. 4 Ama a̱ɗa̱ vu na yu ushuki n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ ɗa i buwai n wuma ali n gogo na. 5 La̱na̱i, mpa m piꞋisaka ɗa̱ ta̱ ili i kutono n wila̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ko tonukoi mu, adama a na a̱ɗa̱ i tono u ɗa punu a iɗika i na yi a kuciga ya uwa ka̱ta̱ i ka̱na̱ i ɗa. 6 Ka̱na̱i u ɗa mayin, adama a na nannai ɗa yo kuyotsongu ugboji n kuyeve ku ka̱ɗu, a̱ ubuta̱ u uma a aduniyan aza na a kupana ukuna u wila̱ u nampa ra̱ka̱ ka̱ta̱ a dana, &lt;Mayun uduniyan u nampa wi ta̱ n ugboji n kuyeve.&gt; 7 Uduniyan we ne u ɗai tamkpamu wi n tsugbayin uteku tsu nampa, ali ɗa a̱ kuciya̱ a̱ma̱li e le ɗevu n ele, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ki o kuyongo ɗevu n a̱tsu a kupanaka tsu ayin dem a na tsu vasai wa̱ ni? 8 Babu kpamu uduniyan u na wi n tsugbayin, u na wi n wila̱ n ili i kutono yu usuɓi, uteku tsu na mpa mi e kuneke ɗa̱ anana.

9 &lt;&lt;YaꞋin mayin, ka̱ta̱ i ka̱na̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ n tsuloboi adama a na ka̱ta̱ i cinukpa n i na a̱ɗa̱ ye enei n a̱shi a̱ ɗa̱ ba. Ka̱ta̱ kpamu i ka̱sukpa̱ ili i nampa yu uta̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, a ayin a na yi n wuma ba. Yotsongi muku n ɗa̱, ka̱ta̱ ele feu o yotsongu ntsukaya n ɗa̱. 10 Ciɓai n kanna ka na i shamgbai e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a Horebu, ana u danai mu, &lt;Ɓolonku mu uma adama a na a pana kadanshi ka̱ va̱, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ kuyeve uteku tsu na e kuneke mu tsugbayin a ayin a na i n wuma, ka̱ta̱ o yotsonku muku n le feu.&gt; 11 Ɗa i yawai ɗevu i shamgbai a̱ kumiꞋi ku kusan ku na ki a kutasa n akina a kubana gaɗi, upali n keleshu ka̱ lima̱ n ka̱yimbi ka kpaɓam. 12 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱ɗa̱ punu e mere ma akina ma. I pana ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ama ye ene ikyamba ba, ka̱la̱ka̱tsu ka koci i panai. 13 Ɗa u tonukoi ɗa̱ uzuwakpani u ni, ɗaɗa wila̱ kupa u na u zuwai ɗa̱ i tono, ɗa kpamu u ɗanai u ɗa a nshemberu ma atali n re. 14 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu m piꞋisaka ɗa̱ wila̱ n ili i kutono i na yo kutono a iɗika i na ya kuciga kuꞋuwa ka̱ta̱ yi isa i ɗa yo okpo i ɗa̱.

A̱ sa̱nka̱i kutono ka̱ a̱ma̱li

15 &lt;&lt;Ama ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, adama a na ye ene iyoci yi ili i yoku ba, ana Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋin kadanshi e mere ma akina a Horebu. 16 Adama a na ka̱ta̱ yi ila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kusheꞋweke ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ma̱li, n iyoci yi ili i yoku i mavuka ko mavali ba, 17 ko ci iyoci i manama a iɗika ko manunu ma na ma ci ɗimkpa gaɗi, 18 ko n iyoci yi ili i yoku i na yi a̱ nkuɗa̱ru a iɗika ko tsu kadan a nwalu a̱ mini. 19 Ayin a na baci i ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ ɗa̱ gaɗi ɗa ye enei kanna, n wotoi, n azangata, n koɓolo ki ili i na a yaꞋin gaɗi dem. Ka̱ta̱ i zuwa ɗa̱ kukuɗa̱ngu kuneke le tsugbayin ba. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke neke ta̱ ili i nampa ra̱ka̱ ekiye a uma a aduniyan. 20 Ama ɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar a̱ ubuta̱ wu usuɗukpi wa akina, adama a na yo okpo uma a̱ ni, uteku tsu na yi na gogo na. 21 Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ wupa nu mpa adama a̱ ɗa̱, ɗa kpamu u kucinai u danai mpa ma kupasa Kuyene ku Urudu ka̱ta̱ n uwa a iɗika i singai i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ yo okpo iɗika yu uka̱ni i ɗa̱ ba. 22 Mpa mi ta̱ a̱ kukuwa̱ punu a iɗika i nampa, mpa mi a kupasa kuyene ku Urudu ba, ama a̱ɗa̱ yi ta̱ ɗevu an ya pasa ka̱ta̱ i ka̱na̱ iɗika i singai i nanlo. 23 Ama ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, adama na i ciɓa n uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, u na u yaꞋin uzuwakpani n a̱ɗa̱, ka̱ta̱ i sheꞋweke ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li n iyoci yi ili i yoku ba. Adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ sa̱nka̱ ta̱. 24 Adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ tsa akina a munuka, a̱yi Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa*.

25 &lt;&lt;Ayin a na baci i matsai muku, ɗa kpamu i ciya̱i ntsukaya, kpamu ɗa i geshei punu n ida̱shi a iɗika ya. Ɗa baci i la̱nga̱sa̱i ka̱ci ka̱ ɗa̱ ɗa i yaꞋankai ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li, ɗa kpamu i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ukuna u gbani-gbani, ali ɗa i zuwai ni u yaꞋan wupa, 26 anana n ɗeke ta̱ zuva n iɗika o okpo ngaꞋan adama a̱ ɗa̱, yi ta̱ a̱ kukuwa̱ gogoꞋo a iɗika i na yi a kuciga kupasa Kuyene ku Urudu an ya bana ya̱ ka̱na̱ i ɗa. Yi e kugeshe punu a i ɗa ba, ama yi ta̱ a̱ kukuwa̱ ra̱ka̱. 27 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuwacuwa ɗa̱ a uduniyan, a̱ɗa̱ kenu ɗa koci i kubuwa n wuma a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na wa kuwacuwa ɗa̱ a kubana. 28 Ta ɗe yo kutono a̱ma̱li a na a yaꞋin n ekiye, a̱ma̱li a nɗanga n atali, aza na i e kene ba, i ta na feu a kupana ba, aza na a kulyaꞋa ba, ko a tsumgba. 29 Ama ɗa baci i la̱nsa̱i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ɗe, yi ta̱ a̱ kuciya̱ yi. I la̱nsa̱ yi baci n ka̱ɗu ke te n wuma u ɗa̱ dem. 30 A ayin a na yi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci, ɗa ili i nampa ra̱ka̱ i ciya̱i ɗa̱, yi ta̱ o kubono a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i tono kadanshi ka̱ ni. 31 Adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ vuza va asuvayali ɗa, a̱yi wa kuvakangu ɗa̱ ko wu una ɗa̱ ko kpamu u cinukpa n uzuwakpani u na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ ba.

Vuzavaguɗu koci a̱yi ɗa Ka̱shile

32 &lt;&lt;YaꞋan keci ku ukuna u ayin a cau, m megeshe ɗe kafu a yaꞋan ɗa̱, i na i ɗikai a kanna ka na Ka̱shile ka yaꞋin vuma aduniyan. YaꞋin kpamu keci ku ugiti u zuva n tsu nampa a kubana a ukocishi u zuva n tsu nan ɗe. Ko ili yoku i gbayin tsu nanlo i saꞋwa ta̱ kuyaꞋan, ko i panai kadanshi ka na ko yotsoi tsu nanlo? 33 Ko uma o yoku i ta̱ lo aza na a saꞋwai kupana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ka̱ma̱li a kadanshi e mere ma akina tsu na i panai, ɗa i buwai n wuma? 34 Ka̱ma̱li ko yoku ki ta̱ lo ka na ka saꞋwai kukondo kuɗikaka ka̱ci ka̱ ni uduniyan a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u yoku, n ubuta̱ u kukondo, n kuyaꞋan ki ili i mereve n utsura, n kuvon, n kukiye ku utsura ku gbayin, ko kpamu n utsura u kuyaꞋan ili i gbagbaꞋin, derere n i na ye enei n a̱shi a̱ ɗa̱. Tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ɗa̱ ɗe a iɗika i Masar. 35 U yotsongu ɗa̱ ta̱ ili i nampa, adama a na i yeve an Vuzavaguɗu Ka̱shile kaꞋa. Babu kpamu vuza yoku, sai a̱yi koci. 36 Zuva ɗe ɗa u ka̱sukpa̱i ɗa̱ i pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni, adama a na u gbara ɗa̱. Punu na a aduniyan u yotsongi ɗa̱ akina a gbayin a̱ ni, kpamu ɗa i panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni punu a akina a. 37 Adama a na a̱yi u ciga ta̱ ikaya i ɗa̱, ɗa u zagbai ntsukaya n le wana ɗai ele o kotso, ɗa wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar n utsura u gbayin u ni. 38 U lokoi iɗika kakau i na i laꞋi ɗa̱ utsura ka̱u e kelime ka̱ ɗa̱, adama a na u banka ɗa̱ a iɗika ya ka̱ta̱ u neke ɗa̱ i ɗa yo okpo iɗika yu uka̱ni i ɗa̱ tsu na wi anana. 39 Adama a nannai, i ciɓa n kaꞋa anana, ka̱ta̱ i zuwa kaꞋa a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ mayin. Vuzavaguɗu a̱yi ɗa̱ Ka̱shile na ɗe gaɗi m punu na aduniyan, babu vuza yoku. 40 Tonoi wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni, ka na mpa mi a kudana ɗa̱ anana, adama na i ciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ n na i kumatsa, adama na wuma u ɗa̱ u geshe punu a iɗika i na Vuzavaguɗu wi e kuneke ɗa̱ ali a kubana uteku n uteku.&gt;&gt;

Likuci i kusheɗeku

41 Ɗa Musa u zagbai likuci i tatsu i na yi a kasana n Kuyene ku Urudu, 42 adama a vuza na wu unai vuma babu ucikali u suma u bana ɗe, ɗa baci wu unai vuza babu ucikali, kpamu i a tsurala ba, wi ta̱ a kufuɗa kusuma kubana a̱ likuci i te i nampa ya adama a na wi isa wuma u ni. 43 Likuci ya ele ɗa, Beza vu na vi e meremune mu uɓon wu nsansa yi iɗika ya aza a Ruben, n Ramotu vu Giliyadu vi iɗika ya aza a Gadu, n Golan vu na vi punu iɗika i Bashan ya aza a Manasa.

Kadanshi adama a ukuna u wila̱

44 Na va ɗaɗa wila̱ u na Musa u nekei uma a Isaraila. 45 Na ɗa wila̱ n ili i kutono n kadanshi ka na Musa u tonukoi uma a Isaraila, a ayin a na a̱ uta̱i a iɗika i Masar, 46 ana a̱ da̱sa̱ngi a kasana n Kuyene ku Urudu, punu a̱ ka̱ɗa̱ki ka na ki a kinda likuci i Betu-peyo. N tsu cau ta na ubuta̱ u nanlo wa iɗika i Sihon mogono va Amoriya ɗa, vuza na u lyaꞋi tsugono a̱ likuci i Heshibon ɗa Musa n uma a Isaraila a lyaꞋi ni n kuvon ana a̱ uta̱i a iɗika i Masar. 47 Ɗa a isai iɗika i ni koɓolo n iɗika i Ogu mogono ma Bashan, ngono n re ma aza a Amoriya n na mi a kasana ka̱ Urudu. 48 Iɗika ya i ɗaɗa i gita̱i a Arowa, vu na vi a̱ ka̱kina̱ ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Aruno, ali a kubana a kusan ku gbayin ku Siyon*, ɗaɗa Hamonu. 49 Ɗa u gbaɓai n Araba vu kasana ka̱ Urudu, a kubana a Mala ma mkpaɗi ma aza a Araba, a iɗika n kumiꞋi ku kusan ku gbayin ku Pisiga.

5

Wila̱ kupa

(Kut 20:1-17)

1 Ɗa Musa u ɗekei uma a Isaraila ra̱ka̱ ɗa u danai le, &lt;&lt;Zuwai atsuvu ka̱ta̱ i pana mayin wila̱ n ili i kutono i na mi o kutonuko ɗa̱ anana, piꞋisai u ɗa ka̱ta̱ kpamu i tono u ɗa mayin. 2 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka yaꞋan ta̱ uzuwakpani n a̱tsu ɗe a kusan ku Horebu. 3 N ikaya i tsu i ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani u nampa ba, ama n a̱tsu na ci n wuma na anana. 4 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱ɗa̱ una̱ n una̱ a kusan, e mere ma akina. 5 Ɗa n shamgbai e mere ma̱ ɗa̱ n Vuzavaguɗu a ayin a nanlo, adama a na n dana ɗa̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu, adama na a̱ɗa̱ yi ishi ta̱ a kupana wovon wa akina, ɗa i kpa̱ɗa̱i kufuɗa kukumba kusan ka. Ɗa u danai.

6 &lt;&lt; &lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, a̱ ubuta̱ u tsugbashi.

7 &lt;&lt; &lt;Yo kutono ka̱ma̱li ba, sai mpa Ka̱shile koci.

8 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋanka ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li ki iyoci yi ili i yoku i na yi gaɗi ko i na yi a iɗika ba, ko kpamu ili i na yi a̱ mini a ɗaka vi iɗika ba. 9 Ka̱ta̱ i kuɗa̱nku le, ko i cikpa le ba, adama a na mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa, n tsu takacika ta̱ muku adama a̱ unushi wi isheku n tsukaya tsu tatsu ali a kubana tsu na̱shi wa aza a na a iwain mu, 10 ama n tsu yotsongu ta̱ ucigi u babu uteku a kubana u uma ali n tsukaya tsa̱ a̱bunda̱i tsu na ci cigai mu ɗa tsu tonoi wila̱ u va̱.

11 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ i ɗeke kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ gbani ba, adama a na mpa Vuzavaguɗu mi a̱ kukpa̱ɗa̱ kutakacika vuma vu na u ɗekei kula ku va̱ gbani ba.

12 &lt;&lt; &lt;Zukai n kanna ka Ashibi ka̱ta̱ i ka̱na̱ kaꞋa ciɗa, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ danai ɗa̱. 13 Ayin a̱ ta̱li a ɗa ya kuyaꞋan ulinga u na i kiwanai ra̱ka̱, 14 ama a kanna ke cindere kanna ka Ashibi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kaꞋa. A kanna ka nanlo ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga ko u te ba, ko a̱ɗa̱, ko muku n ɗa̱ olobo ni nkere, ko kpamu agbashi a̱ ɗa̱ a̱ma̱ci n ali, ni njaki n ɗa̱ n obomburon, ko vicuꞋu vi ilikuzuwa i kpaꞋa i ɗa̱ dem, ko kpamu omoci a̱ ɗa̱ a na i punu n ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱, adama na agbashi a̱ ɗa̱ feu ali n a̱ma̱ci a̱ ciya̱ kuvuka uteku tsu ɗa̱. 15 Ka̱ta̱ i ciɓa an a̱ɗa̱ va agbashi a ɗa yi ishi ɗe a iɗika i Masar, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kuta̱ka̱i ɗa̱ n utsura u gbayin u ni n kukiye ku utsura ku ni feu. I ɗaɗa i zuwai ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u danai, i zuka n kanna ka Ashibi ka mayin.

16 &lt;&lt; &lt;Cikpai ishekpu i ɗa̱ n ina̱kpu i ɗa̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai ɗa̱, adama a na wuma u ɗa̱ u geshe, ka̱ta̱ kpamu i ciya̱ i da̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱ punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱.

17 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan munuka ba.

18 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan tsugbani ba.

19 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan uboki ba.

20 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋanka otoku a̱ ɗa̱ kadanshi ka aꞋuwa ba.*

21 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan a̱shi a wuya n a̱ma̱ci o otoku a̱ ɗa̱ ba. Ka̱ta̱ feu i cikala iꞋuwa i itoku i ɗa̱ ba, ko ashina e le, ko agbashi e le ali ko a̱ma̱ci, ko anaka e le, ko njaki n le, ko ili de dem i na yo okpoi i toku i ɗa̱.*&gt;

22 &lt;&lt;Na va ɗaɗa wila̱ u na Vuzavaguɗu u salai n ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin a̱ ubuta̱ u koɓolo ka̱ ɗa̱ dem, ɗe a zuva vu kusan a̱ ka̱tsuma̱ ke mere ma akina, n eleshu n ka̱yimbi ka kpaɓam. Ɗa u ɗanai le e nshemberu ma atali n re, babu i yoku i na u doki, ɗa u nekei mu. 23 Ana i panai ka̱la̱ka̱tsu punu a̱ ka̱yimbi ka, a ayin a na kusan ka ki a kutasa akina, ɗa aza e kelime a kumaci a̱ ɗa̱ dem n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ɗa̱ ra̱ka̱, a̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱. 24 Ɗa a danai, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko yotsongu tsu ta̱ tsugbayin n utsura u ni, kpamu tsu pana ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni punu a̱ mere ma akina. Anana ce ene ta̱ Ka̱shile ka dansai n vuma ɗa kpamu u buwai n wuma. 25 Ama gogo na, yiɗa̱i i zuwai ɗa tsa̱ kukuwa̱? Akina a gbayin a nampa i ta̱ a kulyaꞋa tsu, ci ta̱ a̱ kukuwa̱ ɗa baci tsu panai ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu kpamu. 26 Adama a na yayi vuma u saꞋwai kupana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ Ka̱shile ka wuma a kadanshi e mere ma akina, uteku tsu na a̱tsu tsu panai ɗa u laꞋi? 27 Bana ɗevu, vu pana i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka kudansa ra̱ka̱, ka̱ta̱ vu bono vu tonuko tsu ili dem i na u danai nu, a̱tsu tsa kupana ta̱ ka̱ta̱ tsu tono.&gt;

28 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u pana ta̱ kadanshi ka̱ ɗa̱, a ayin a na yi a kadanshi nu mpa, ɗa u danai mu, &lt;M pana ta̱ kadanshi ka uma a nampa, ka na o tonukoi nu, i na o tonoi ra̱ka̱ i singai i ɗa. 29 Mayun, ishi baci o kuyongo n a̱ɗu tsu nampa ayin tutu, a kupana wovon n o tonoi wila̱ u va̱ uteku tsu nampa, i ta̱ a̱ kuciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱, ele m muku n le, ali a kubana uteku. 30 Bana vu dana le, &lt;&lt;Yaba dem u bono a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni.&gt;&gt; 31 Ama avu shamgba na koɓolo nu mpa, adama a na n dana wu wila̱ ra̱ka̱, n ili i kutono i na va kuyotsonku le o tono, adama a na o tono kaꞋa a iɗika i na mi e kuneke le yo okpo yu uka̱ni i le.&gt; 32 Adama a nannai, ka̱ta̱ i coꞋoko, i yaꞋan derere uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai, ka̱ta̱ i kpatala a̱ ugula̱ ko a usingai ba. 33 Walai derere uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai ɗa̱, adama na i yongo wuma m ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ i ciya̱ wuma wu ugaɗi punu a iɗika i na i kulyaꞋa yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱.

6

Wila̱ u na u laꞋi nu mgbayin

1 &lt;&lt;Na va ele ɗa wila̱ n ili i kutono n kadanshi ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai mu m piꞋisaka ɗa̱, adama na i tono u ɗa mayin ɗe a iɗika i na yi a kuciga kupasa kulyaꞋa yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱, 2 adama a na a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱, nu ntsukaya n ɗa̱, i pana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a ayin a wuma u ɗa̱ dem, a̱ ubuta̱ u kuka̱na̱ wila̱ u ni n ili i kutono i na n nekei ɗa̱, adama a na wuma u ɗa̱ u geshe. 3 Adama a nannai panai a̱ɗa̱ uma a Isaraila, ka̱ta̱ i tono u ɗa mayin adama a na i ciya̱ ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ i yimkpa n kabunda̱i punu a iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱, derere uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ishekpu i ɗa̱ ka yaꞋin uzuwakpani.

4 &lt;&lt;Panai a̱ɗa̱ aza a Isaraila, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a̱yi ɗa Ka̱shile ke te koci.* 5 Cigai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n a̱ɗu a̱ ɗa̱, n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱, koɓolo n utsura u ɗa̱ dem.* 6 Ka̱ta̱ wila̱ u nampa u na n nekei ɗa̱ anana wo okpo a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱. 7 Ka̱ta̱ i piꞋisaka muku n ɗa̱ u ɗa ayin tutu, ka̱ta̱ i yaꞋansa kadanshi ku ɗa a ayin dem, ana yi ida̱shi a iꞋuwa i ɗa̱, n ayin a na yi a nwalu, n ayin a na i vaki, n ayin a na i ɗa̱nga̱i. 8 Ka̱ta̱ i shiya le e ekiye a̱ ɗa̱ n a̱ca̱n a̱ ɗa̱ okpo ɗa̱ urotu ci ili i kuciɓasa. 9 Ɗanai le a iga̱Ꞌin yi utsutsu yi iꞋuwa i ɗa̱ n utsutsu u likuci i ɗa̱.

10 &lt;&lt;Ama ana Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka bankai ɗa̱ a iɗika i na u kucinakai ikaya i ɗa̱ Ibirahi, n Ishaku n Yakubu, an wa kuneke ɗa̱ iɗika n likuci i gbagbaꞋin i singai i na a̱ɗa̱ i maꞋin ba, 11 n iꞋuwa tukpa n ucanuku u singai, u na a̱ɗa̱ i shatangi ba, n ayinva a̱ uga̱vi a na a̱ɗa̱ i ga̱va̱i ba, n ashina a itacishi, nu nɗanga n zaitu n na a̱ɗa̱ i ca̱Ꞌi ba, ana i lyaꞋi kpamu ɗa i cuwa̱i, 12 ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, ta lo ya kuta̱wa̱ ya cinukpa n Vuzavaguɗu, a̱yi na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a Masar, a iɗika i tsugbashi. 13 Panai wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa koci i kucikpa, n kula ku ni ku ɗa feu i kukucina.* 14 Ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li ba, a̱ma̱li a uma a na i uka̱ra̱Ꞌi n a̱ɗa̱, 15 adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ki koɓolo n a̱ɗa̱, Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa, ta lo wupa u ni u kukula̱ a kaci ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ wu una ɗa̱ ra̱ka̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan.

16 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i kondo Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ uteku tsu na i kondoi ni a Masaha ba.* 17 Mayun ɗa i tono wila̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ mayin, koɓolo n ili i kutono n kadanshi ka na u tonukoi ɗa̱. 18 Ka̱ta̱ i yaꞋan kakuna ke mejege n i singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, adama a na i ciya̱ ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ i fuɗa i bana yi isa iɗika i singai i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱ an we neke le, 19 ka̱ta̱ u loko irala i ɗa̱ e kelime ka̱ ɗa̱, uteku tsu na u yaꞋin uzuwakpani.

20 &lt;&lt;A kubana megeshe, ɗa baci muku n ɗa̱ me ecei ɗa̱, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa e nekei ɗa̱ wila̱ n ili i kutono n kadanshi ka nampa ra̱ka̱, ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u danai ɗa̱ i tono?&gt; 21 Ushuki le, a̱tsu agbashi a ɗa ci ishi a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna a iɗika i Masar, ɗa Vuzavaguɗu wi isai tsu n tsugbayin tsu utsura u ni, 22 a̱ a̱shi a̱ tsu ɗa u yaꞋin ili i mereve n ili i gbagbaꞋin a̱ ubuta̱ wa aza a Masar, n ubuta̱ u FiriꞋauna koɓolo m kpaꞋa ku ni dem. 23 Ɗa wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar ɗa u tuka̱i tsu na, adama na u neke tsu iɗika i nampa, i na u yaꞋin uzuwakpani an wa neke ikaya i tsu. 24 Ɗaɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka danai tsu tsu tono wila̱ u nampa ra̱ka̱, ka̱ta̱ tsu pana wovon u ni, adama a ugaꞋin u ka̱ci ka̱ tsu ayin tutu, n adama a na ci yongo n wuma, tsu na ka ki anana. 25 Ɗa baci ci yaꞋin mayin ɗa tsu tonoi wila̱ u nampa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ra̱ka̱, uteku tsu na u danai tsu, wi ta̱ o kokpo ili yu usuɓi wa̱ tsu.

7

O lokoi uma a iɗika kakau

(Kut 34:11-16)

1 &lt;&lt;A ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u tuka̱i ɗa̱ a iɗika i na ya kuꞋuwa ka̱ta̱ i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa, wi ta̱ o kuloko uduniyan n a̱bunda̱i e kelime ka̱ ɗa̱, aza a Hitiya, aza a Girigeshiya, aza a Amoriya, n aza a KanaꞋana, n aza a Periziya, n aza a Hiviya, koɓolo n aza a Jebusiya. Ele ɗa likuci i cindere i na i laꞋi ɗa̱ utsura n ka̱bunda̱i, 2 ama ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei le wa̱ ɗa̱, ɗa i lyaꞋi le n kuvon, mayun ɗa yu una le ra̱ka̱, ka̱ta̱ i yaꞋan uzuwakpani n ele ba, ka̱ta̱ kpamu i pana asuvayali e le ba. 3 Ka̱ta̱ i nekpenei yolo ba, ko kpamu i neke muku mo olobo n le nkere n ɗa̱ ba, ko i ka̱sukpa̱ muku mo olobo n ɗa̱ n zuwa muku mu nkere n le ba. 4 Adama a na ta lo a kuzuwa muku n ɗa̱ m kpatala ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kutono mu, o tono a̱ma̱li o yoku, nannai va ta na ɗa wa kuzuwa wupa u Vuzavaguɗu u kula̱ wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ ta na wu una ɗa̱ gogo lo. 5 Ama na ɗa uteku tsu na ya kuyaꞋan n ele, i la̱nga̱sa̱ atali alyuka e le, ka̱ta̱ i ɓoso atali avasa e le, ka̱ta̱ i kapa ashamkpatsu a̱ ka̱ma̱li ka Ashera ke le, ka̱ta̱ kpamu i songu a̱ma̱li a usheꞋwi e le n akina.

6 &lt;&lt;Adama na a̱ɗa̱ uma a uzagbi a ɗa a ciɗa a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. U zagba ɗa̱ ta̱ yo okpo uma a̱ ni, ili i kuzuwa i ni, a̱ ka̱tsuma̱ ka uma aduniyan dem. 7 Ba adama a na i laꞋa ta̱ aza na a buwai ka̱bunda̱i ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ucigi u ni wa̱ ɗa̱, ɗa kpamu u zagbai ɗa̱ ba, adama a na a̱ɗa̱ ɗa i laꞋi n kenu a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan, 8 ama adama a na a̱yi Vuzavaguɗu u ciga ɗa̱ ta̱, ɗa kpamu u shatangi uzuwakpani u na u kucinakai ikaya i ɗa̱, an wu utuka̱i ɗa̱ n kukiye ku utsura ku ni, ɗa u shiba̱i ɗa̱ a kpaꞋa ku ugbashi, e ekiye a FiriꞋauna mogono ma aza a Masar. 9 Adama a nannai ka̱ta̱ i yeve an Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa Ka̱shile, Ka̱shile ka mayun, Ka̱shile ka na ka ci shatangu uzuwakpani n ucigi u babu kukotso wa aza na a cigai ni ɗa e remei uzuwakpani u ni, a̱ ubuta̱ u tsukaya n a̱bunda̱i, 10 ama

u tsu kpa̱ɗa̱ kutakacika,

ka̱ta̱ wu una aza na a iwain ni ba.

11 Adama a nannai, i yaꞋan mayin a̱ ubuta̱ u kutono kadanshi, n ili i kutono n wila̱ u na mi o kutonuko ɗa̱ anana.

12 &lt;&lt;I zuka baci n wila̱ u nampa ɗa i tonoi u ɗa mayin, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwa uzuwakpani wu ucigi u ni n a̱ɗa̱, tsu na u kucinakai ikaya i ɗa̱, 13 wi ta̱ a kuciga ɗa̱, ka̱ta̱ u zuwaka ɗa̱ una̱singai, u zuwa ɗa̱ i yimkpa n ka̱bunda̱i, ka̱ta̱ kpamu u zuwaka muku n ɗa̱ una̱singai, n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱, n ishina i ɗa̱, m ma̱kya̱n ma savu m maniꞋin ma̱ ɗa̱, ni ndendem mu ushiga n ɗa̱ nu nlala n ɗa̱ feu, a iɗika i na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani an wa kuneke ɗa̱. 14 Yi ta̱ o kokpo aza a una̱singai i laꞋa uma ra̱ka̱, Babu mavali ko mavuka ma̱ ɗa̱ ma na mo ko okpo madari, ko a̱ ka̱tsuma̱ ki ilikuzuwa i ɗa̱. 15 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kukpadaka ɗa̱ mɓa̱la̱ ra̱ka̱. Wi a kutakacika ɗa̱ n icuꞋu yi mɓa̱la̱ n na i yevei a iɗika i Masar ba, ama wi ta̱ a kutakacika irala i ɗa̱ ra̱ka̱ n icuꞋu yi mɓa̱la̱ ya. 16 Ka̱ta̱ yu una uma a na Vuzavaguɗu u nekei e ekiye a̱ ɗa̱ ra̱ka̱, ko asuvayali e le ya kupana ba, ko ta na i tono a̱ma̱li e le, adama na i ta̱ o kokpo ɗa̱ maza.

17 &lt;&lt;U gaꞋan ba i kusheshe ta̱, &lt;Uma a nampa a laꞋa tsu ta̱ n ka̱bunda̱i. Nini ɗai tsa kufuɗa tso loko le?&gt; 18 Ka̱ta̱ i pana wovon u le ba, ama i ciɓa n ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai FiriꞋauna n uma a iɗika i Masar, 19 Ye ene ta̱ n a̱shi a̱ ɗa̱, ndukpa̱ m gbagbaꞋin, n urotu kakau n ili i mereve, n kukiye ku utsura ku na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ n ku ɗa. Ta feu u kuyaꞋan n uma a na yi a kupana wovon u le nannai. 20 Ko n nannai, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kusuꞋuku le n atakaci a na a̱ kurikpa̱sa̱ le, ali sai aza na a buwai ɗa i usheɗeki a̱ kuwa̱i. 21 Ka̱ta̱ i pana wovon u le ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wi koɓolo n a̱ɗa̱ wi ta̱ n tsugbayin, a̱yi ɗa vuza na i kupana wovon. 22 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ o kulokoko ɗa̱ uduniyan a nampa sawu e kelime ka̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ i dakaka uteku tsu na yu una uma a nampa makyan ku te ba, ta lo nnama n kakamba n kuyimkpa n a̱bunda̱i wa̱ ɗa̱. 23 Ama Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ e kuneke le ekiye a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ u zuwa le a̱ ripula̱ ali a una le. 24 Ka̱ta̱ u neke ngono n le e ekiye a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ tamkpamu i takpa ula e le a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan, babu vuza na wa kufuɗa kushila̱ka̱ n a̱ɗa̱, ali sai yu una le ra̱ka̱. 25 Ka̱ta̱ i songu iyoci ya̱ a̱ma̱li e le n akina, ka̱ta̱ i cikala azurufa ko azanariya e le ba, ko i ɗikaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ a ɗa ba, ta lo a kaza ɗa̱ n i ɗa, adama a na ili yu unata i ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 26 Ka̱ta̱ i ɗika ili yu unata i nanlo i bonoko a iꞋuwa i ɗa̱ ba, adama a na ka̱ta̱ yo okpo ci ili yu unata i na a̱ uta̱ka̱i kuna tsu nanlo ba, mayun ɗa i iwan i ɗa, adama a na ili ɗa i na a takpai adama a kuna.

8

Ka̱ta̱ i cinukpa n Vuzavaguɗu ba

1 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, i tono wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana, adama na i ciya̱ wuma, ka̱ta̱ i yimkpa n ka̱bunda̱i, i uwa i lyaꞋa uka̱ni wi iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱. 2 Ciɓai n uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka guɓai ɗa̱ a uye wu nwalu e meremune a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangere a nampa, adama na u goso ɗa̱ ka̱ta̱ u kondo ɗa̱ ciya̱ u yeve a̱ɗu a̱ ɗa̱, ko yi ta̱ o kutono wila̱ u ni ko yi o kutono ba. 3 U gosoi ɗa̱, ɗa u ka̱sukpa̱i ɗa̱ n kambulu, ɗa u lyaꞋatangi ɗa̱ m mana, ilikulyaꞋa i na a̱ɗa̱ ko ishekpu i ɗa̱ i yevei ba, u yaꞋin nannai adama a na i yeve n ilikulyaꞋa i ɗa koci vuma u kuyaꞋan wuma ba, ama n kadanshi dem ka na kuta̱i a̱ una̱ u Vuzavaguɗu.* 4 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangere ka nwalu a nampa, ntogu n ɗa̱ mo oꞋwo ba, ene a̱ ɗa̱ feu a shitasa ba. 5 Ka̱ta̱ i cinukpa ba, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka gbara tsu ta̱, uteku tsu na kesheku ka tsu gbara muku n ni. 6 Adama a nannai, tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, tonoi u ɗa uteku tsu na u cigai ɗa̱ i tono, ka̱ta̱ kpamu i pana wovon u ni. 7 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kutuka̱ n a̱ɗa̱ a iɗika i singai, iɗika i na yi ni nyeneke nu nka̱riki m mini, n a̱shi a̱ mini a na i e kuyene a̱ a̱ra̱Ꞌa̱ nu nsasan, 8 iɗika i na yi n alkama n itabi, n itacishi koɓolo nu nɗanga m ma̱biri, n ruman, iɗika i na yi nu nɗanga n zaitu n ishigi, 9 iɗika i na ya kulyaꞋa ilikulyaꞋa ba̱ri babu kukotso, babu i na ya kunamba, iɗika i na atali a̱ ni iyum i ɗa. Yi ta̱ a kufuɗa ya̱ ga̱va̱ iyum i shili ɗe a nsansa ma. 10 Ɗa baci i lyaꞋi ɗa i cuwa̱i, ka̱ta̱ i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ adama a iɗika i singai i na u nekei ɗa̱.

11 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, ta lo ya ta̱wa̱ ya cinukpa n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i iwan kutono kadanshi ka̱ ni n wila̱ n ili i kutono i na mi e kuneke ɗa̱ anana ba. 12 Ayin a na baci i lyaꞋi ɗa i cuwa̱i ɗa i maꞋin iꞋuwa i singai-singai, ɗa i da̱sa̱ngi punu a i ɗa, 13 ɗa baci ushiga wi ilikuzuwa i ɗa̱ nlala n anaka a yimkpai, ɗa azanariya n azurufa a̱ ɗa̱, n ili ra̱ka̱ i na yi n i ɗa i yimkpai n ka̱bunda̱i, 14 ta lo ya yaꞋan a̱ra̱ɗi ka̱ta̱ i cinukpa n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, iɗika i tsugbashi, 15 vuza na u guɓai ɗa̱ punu e meremune ma gbayin ma̱ ka̱rikpa̱ni, a iɗika i kakuli i babu mini, tukpa n oko a gbani-gbani n adyaɓu. Ɗa u nekei ɗa̱ mini a katali ku ugbami, 16 Ɗa u nekei ɗa̱ mana i lyaꞋi e meremune, ili na ikaya i ɗa̱ i saꞋwai kuyeve ba, adama na u goso ɗa̱ ka̱ta̱ u kondo ɗa̱, ciya̱ a̱ kuta̱wa̱ ukocishi, u gaꞋan ɗa̱. 17 Ka̱ta̱ i ta̱wa̱ i sheshe i dana, &lt;N ugboji u va̱ u ɗa koɓolo n utsura we ekiye u va̱, ɗaɗa n ciya̱i uciyi u nampa.&gt; 18 Ama ka̱ta̱ i ciɓa n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, adama na a̱yi ɗa vuza na u nekei ɗa̱ utsura u kuciya̱ uciyi, uteku tsu nampa, ɗa u shatangi uzuwakpani u na u kucinakai ikaya i ɗa̱, tsu na ka ki anana. 19 Ɗa baci ali ɗa i cinukpai n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa i tonoi a̱ma̱li o yoku ali i kuɗa̱ngi ɗa i cikpai le, to anana n dana ɗa̱ mayun i ta̱ a ku una ɗa̱. 20 Uteku tsu uduniyan a na Vuzavaguɗu wu unai e kelime ka̱ ɗa̱, nannai ɗa a̱ɗa̱ feu a kuna ɗa̱ adama na a iwan ta̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

9

Ugbamukaci u uma a Isaraila

1 &lt;&lt;Panai a̱ɗa̱ uma a Isaraila. Anana yi ta̱ an ya pasa Kuyene ku Urudu, adama na i bana ka̱ta̱ i uwa yi isa iɗika ya aza na a laꞋi ɗa̱ ka̱bunda̱i n utsura. Aza na i n likuci i gbagbaꞋin ni nshilya n na n gaɗukpai zuva a kubana. 2 Uma a i ta̱ n utsura n ugaɗi, kumaci ka aza a Anaki a na i yevei, i tsu pana arabali e le kpamu a kudana, &lt;Yayi wa kufuɗa kushilika̱ n uma a Anaki?&gt; 3 Ama anana i yeve, an Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kupasa kelime ka̱ ɗa̱ tsu melentsu ma akina a munuka. Ka̱ta̱ u laꞋa utsura u le ka̱ta̱ wu una le, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i fuɗa i loko le ali yu una le gogo lo, uteku tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani.

4 &lt;&lt;Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko lokoi le kelime ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i sheshe n a̱ɗu a̱ ɗa̱ i dana, &lt;Ai adama a usuɓi u tsu u ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i n a̱tsu ci lyaꞋa uka̱ni wi iɗika i nampa ba.&gt; A̱Ꞌa̱, ba ta nannai ba, ama adama a ka gbani-gbani ka uma a nampa ka ɗaɗa Vuzavaguɗu wi o kuloko uma a̱ a̱shi a̱ ɗa̱.* 5 Ba adama a usuɓi u ɗa̱ ko kasingai ka̱ ɗa̱ ɗa u zuwai yi a kubana kulyaꞋa uka̱ni a̱ likuci i le ya ba. Ama adama a kawuya ku uduniyan u nampa, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki o kuloko le e kelime ka̱ ɗa̱, u ciya̱ u shatangu uzuwakpani wa akucina u na u yaꞋankai ishekpu i ɗa̱, Ibirahi, n Ishaku, n Yakubu. 6 Ka̱ta̱ i yeve, a na ba adama a usuɓi u ɗa̱ u ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ iɗika i singai i nampa ya adama na i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa ba, adama a na a̱ɗa̱ uma a ugbamukaci a ɗa yi.

Medendem ma azanariya

(Kut 32:1-35)

7 &lt;&lt;Ciɓai, ka̱ta̱ i cinukpa ba, n tsu na a̱ɗa̱ i zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wupa e meremune. Ali a kanna ka na i ka̱sukpa̱i iɗika i Masar ali i yawai na, i ka̱na̱ ta̱ kuyaꞋanka Vuzavaguɗu ugbamukaci. 8 Ali a Horebu i la̱nga̱sa̱ ta̱ Vuzavaguɗu ka̱ɗu ali ɗa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ uteku tsu na wa ciga kuna ɗa̱. 9 Ana n kumbai gaɗi vu kusan adama a na mi isa nshemberu ma atali mu uzuwakpani u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n a̱ɗa̱, n shamgbai a kusan ali ayin amangere kanna n kayin dem, n lyaꞋa ilikulyaꞋa ba ko n soꞋo mini. 10 Vuzavaguɗu u nekei mu nshemberu ma atali n re n na mu uɗani n kukiye ku ni. A nshemberu ma, kadanshi ra̱ka̱ ka na u tonukoi ɗa̱ ɗe a kusan e mere ma akina, a kanna ka na uma o ɓolongi. 11 A kanna ku ukocishi ka ayin amangere kanna n kayin dem, ɗa Vuzavaguɗu u nekei mu nshemberu ma atali n re ma, nshemberu ma atali mu uzuwakpani. 12 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;Ɗa̱nga̱, vu yaꞋan moloko vu cipa̱ a iɗika a kusan ka, adama a na uma a̱ nu a na vu uta̱ka̱i a iɗika i Masar ya a yaꞋan ta̱ ili yu unata, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i uye gogo lo, a̱ ka̱sukpa̱i wila̱ u na n tonukoi le, a yaꞋanka ta̱ ka̱ci ke le ka̱ma̱li.&gt;

13 &lt;&lt;Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu kpamu, &lt;Mpa me ene ta̱ uma a nampa, uma a aza a ugbamukaci a ɗa. 14 Ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ mu ba. Mpa mi ta̱ a kuna le ra̱ka̱, uteku tsu na babu vuza na wa kudoku wa ciɓa n ula e le punu a aduniyan. Ka̱ta̱ n zuwa wu vo okpo uduniyan u na wi n ka̱bunda̱i n utsura u na u laꞋi le.&gt;

15 &lt;&lt;Ɗa m kpatalai ɗa n cipa̱i a ɗaka vu kusan ka, ni nlentsu ma akina lo a kutasa a kusan a̱ ubuta̱ dem, mpa uremi ni nshemberu ma atali n re mu wila̱ kupa n na u ɗanai va e ekiye a̱ va̱. 16 Ana n la̱na̱i, ɗa me enei uteku tsu na i yaꞋankai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ unushi, i yaꞋanka ta̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li ki iyoci i kobomburon. I kpatala ta̱ gogoꞋo i ka̱sukpa̱i uye u na Vuzavaguɗu u yotsongi ɗa̱ i tono. 17 Ɗa n ɗikai nshemberu ma atali n re n wila̱ ma, ɗa m ɓasangi n ɗa a iɗika, ɗa m ɓosoi miri-miri a̱ɗa̱ e kene. 18 Ɗaɗa kpamu n vaki ma̱kpa̱ɓa̱ e kelime ka Vuzavaguɗu ayin amangere kanna n kayin dem, n lyaꞋa ilikulya ba ko ta na n soꞋo mini, uteku tsu na n yaꞋin n ugiti. N yaꞋan ta̱ nannai adama na i nusaka ta̱ Ka̱shile ɗa i zuwai ni wupa. 19 Ɗa m panai wovon u wupa n una̱mgbuka̱tsuma̱ u Vuzavaguɗu, adama na u yaꞋan ta̱ wupa n a̱ɗa̱ ka̱u u na u yawai kuna ɗa̱. Ama ɗa u doku u panakai mu.* 20 Ɗa Vuzavaguɗu kpamu u yaꞋin wupa n Haruna ka̱u ali u cigai kuna yi. Ama ɗa n yaꞋin kavasa adama a̱ ni feu. 21 Ɗa n ɗikai ili yu unushi i na i yaꞋin va, ɗaɗa ka̱ma̱li ke medendem ka na i yaꞋin, ɗa n songi kaꞋa akina, mi iruwai kaꞋa m bonokoi kaꞋa tsu kubuta̱, ɗa n va̱ma̱i e kuyene ku na kuta̱i a kusan.

22 &lt;&lt;Ɗa a̱ɗa̱ kpamu i zuwai Vuzavaguɗu u yaꞋan wupa adama ili i na i yaꞋin a iɗika i Tebira, m Masaha, n Kiburotu-hatava. 23 A ayin a na Vuzavaguɗu u lokoi ɗa̱ a iɗika i Kadeshi-baniyan, u dana ɗa̱ ta̱, &lt;Gaɗukpai a kubana, ka̱ta̱ yi isa iɗika i na mi a kuciga me neke ɗa̱.&gt; Ama ɗa i yaꞋankai ni ugbamukaci. I kpa̱ɗa̱i ku ushuku n a̱yi, kpamu i tono kadanshi ka̱ ni ba. 24 Yi ta̱ a kuyaꞋansaka Vuzavaguɗu ugbamukaci ali n ayin a na n yevei ɗa̱.

25 &lt;&lt;Ɗaɗa n vaki ma̱kpa̱ɓa̱ e kelime ka Vuzavaguɗu ali ayin amangere kanna n kayin a nanlo dem, adama na Vuzavaguɗu u dana ta̱ wi ta̱ a kuna ɗa̱. 26 Ɗa n vasai u Vuzavaguɗu n danai, &lt;Vuzavaguɗu MalaꞋimili, ka̱ta̱ vu una uma a̱ nu ba, aza a uka̱ni a̱ nu a na vu shiba̱i n utsura u gbayin u nu ɗa vu uta̱ka̱i le n kukiye ku utsura ku nu a iɗika i Masar. 27 Ciɓa n agbashi a̱ nu Ibirahi, n Ishaku, n Yakubu. Ka̱ta̱ vu keɓece n ugbamukaci u uma a nampa ko asuvawuya e le n unushi u le ba. 28 Ta baci nannai ba, uma a iɗika i na vu uta̱ka̱i tsu we le i ta̱ a kudana, &lt;&lt;Adama a na Vuzavaguɗu u fuɗa u banka le a iɗika i na u yaꞋankai le uzuwakpani ba, u iwan le ta̱ ɗa wu uta̱ka̱i le adama a na wu una le e meremune.&gt;&gt; 29 Ama ele uma a̱ nu a ɗa, aza a uka̱ni a̱ nu, a na vu uta̱ka̱i n utsura u gbayin u nu, n kukiye ku utsura ku nu.&gt;

10

Nshemberu ma atali n savu mu wila̱

(Kut 34:1-10)

1 &lt;&lt;A ayin a nanlo ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;SheꞋwe nshemberu ma atali n re uteku tsu cau, yeve vu ta̱wa̱ gaɗi wa̱ va̱ na a kusan. Ka̱ta̱ vi yaꞋan akpati vu maɗanga. 2 Mpa mi ta̱ a kuɗana a nshemberu ma atali ma, iɗani i na n ɗanai a nshemberu mu ugiti ɗa vu ɓosoi. Ka̱ta̱ vu uka le asuvu a akpati va.&gt; 3 Ɗa n sheꞋwei akpati va, n sheꞋwei vu ɗa m maɗanga ma akashiya. Ɗa n sheꞋwei nshemberu ma atali n re tsu ugiti, ɗa n kumbai kusan ka nu nshemberu ma atali n re ma e ekiye a̱ va̱. 4 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u ɗanai a nshemberu ma atali ma tsu na u ɗanai cau va. Ele ɗa wila̱ kupa u na u tonukoi ɗa̱ ɗe a kusan e mere ma akina, a kanna ka na uma o ɓolongi a̱ kumi ku kusan. Ɗa Vuzavaguɗu u nekei mu ele. 5 Ɗa m kpatalai n cipa̱i a kusan. Ɗa n zuwai nshemberu ma atali ma a akpati vu na n sheꞋwei va, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai mu. Kpamu i ta̱ ɗe uzuwi ali n anana.&gt;&gt;

6 Ɗa aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i uye uta̱i a̱ ubuta̱ wa ayinva a aza a Bene-jakan a kubana a Mosera. Ta ɗe Haruna u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni, ɗa kolobo ka̱ ni Eliyaza wo okpoi ganu vu gbayin a̱ una̱ u ni. 7 Ali ɗe ɗa a banai a Gudogoda ɗa a lazai a kubana a Jotubata a iɗika i na yi ni nyeneke. 8 A ayin a nanlo Vuzavaguɗu u zagba ta̱ aza e Levi adama a na okpo aza na a kuɗika akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ a shamgba e kelime ka̱ ni a yaꞋanka yi ulinga, ka̱ta̱ kpamu a zuwaka uma una̱singai n kula ku ni, uteku tsu na ka ki ali n gogo na. 9 I ɗaɗa i zuwai, ele aza e Levi i n upecu ko ili yu uka̱ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza e le ba. Vuzavaguɗu ɗa ili yu uka̱ni i le, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko tonukoi le.

10 &lt;&lt;Ɗa n da̱sa̱ngi ɗe a kusan ka ali ayin amangere kanna n kayin dem, uteku tsu na n yaꞋin n ugiti. Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki kavasa ka̱ va̱ a ayin a nanlo kpamu. Ucigi u ni u ɗa wu una ɗa̱ ba. 11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;Wala vu bana vu guɓa uma, adama a na a̱ ciya̱ a bana ka̱ta̱ a lyaꞋa uka̱ni wi iɗika i na n kucinai kuneke ikaya i le.&gt; &gt;&gt;

Ili i na Vuzavaguɗu u Cigai

12 &lt;&lt;Gogo na a̱ɗa̱ uma a Isaraila, yiɗa̱i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka cigai wa̱ ɗa̱? U ciga ta̱ i pana wovon u ni, i yaꞋan nwalu a uye u ni, ka̱ta̱ i ciga yi, i cikpa yi n a̱ɗu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱ n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱ feu. 13 Ka̱ta̱ kpamu i tono wila̱ n ili i kutono i Vuzavaguɗu i na mpa mi e kuneke ɗa̱ anana, adama a ugaꞋin u ɗa̱. 14 La̱na̱i, na ɗe gaɗi vu zuva ka̱u n iɗika, n ili i na yi punu dem i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ i ɗa. 15 N nannai dem Vuzavaguɗu u ciga ta̱ ikaya i ɗa̱, ɗa u zagbai kumaci ku le ka̱ca̱pa̱ ke le, a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na u buwai dem, tsu na ka ki ali anana. 16 Adama a nannai, tonoi Vuzavaguɗu ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ugbamukaci. 17 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li, n Vuzagbayin va aza a gbagbaꞋin n Ka̱shile ka gbayin, n utsura, n ili i wovon, wi n kazagba ba, kpamu u tsu ciga kalyaꞋa ba. 18 U tsu shamkpa ta̱ mkpaꞋan n agapa a̱ a̱ma̱ci dem. U tsu ciga ta̱ komoci, ka̱ta̱ u neke yi ilikulyaꞋa n akashi. 19 A̱ɗa̱ feu cigai aza na i omoci, adama a na a̱ɗa̱ feu omoci a ɗa yi ishi a iɗika i Masar. 20 Panai wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ i cikpa yi, i gbaga yi mayin, n kula ku ni ku ɗa ya kuyaꞋan akucina. 21 Cikpai ni, a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na u yawai i cikpa, a̱yi na u yaꞋin ili i mereve i na ye enei n a̱shi a̱ ɗa̱. 22 Ikaya i ɗa̱ aza a na a banai a iɗika i Masar, ele ɗa uma amangatatsu n kupa koci, ama gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwa ɗa̱ ta̱ yo okpoi n ka̱bunda̱i uteku tsa azangata a gaɗi.&gt;&gt;

11

Cigai Vuzavaguɗu ka̱ta̱ i tono yi

1 &lt;&lt;Cigai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i na u cigai, i tono wila̱ u ni n ili i kutono, n kadanshi ka̱ ni ayin tutu. 2 Ciɓai anana, a na muku n ɗa̱ n ɗa me enei ko a̱ ciya̱i ugbari u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba, ama a̱ɗa̱ ɗa n ka̱ci ka̱ ɗa̱ ye enei tsugbayin ci ni, n utsura u ni, koɓolo nu uɓa̱nki, 3 n urotu wi ili i gbagbaꞋin i na u yaꞋin a Masar u FiriꞋauna mogono ma Masar n iɗika i ni ra̱ka̱, 4 n i na u yaꞋankai osoji aza a Masar, n odoku e le n ekeke o odoku e le feu. Koɓolo n tsu na kpamu u zuwai mini ma mala ma shili ma lyaꞋi le ra̱ka̱ a ayin a na i a kuguva ɗa̱, n uteku tsu na Vuzavaguɗu wu unai le ra̱ka̱. 5 Muku n ɗa̱ me ene i na u yaꞋankai ɗa̱ ɗe e meremune ba, ali i yawai punu a̱ ubuta̱ u nampa, 6 n i na u yaꞋin n Datan koɓolo n Abiram, olobo a Eliyabu kumaci ka aza a Ruben. Tsu na iɗika i ɓa̱yuwa̱i una̱ a̱ a̱shi a aza a Isaraila ɗa i soɗongi le koɓolo m muku n le n a̱pa̱m e le n ili i wuma i na yi i le dem. 7 Ama a̱shi a̱ ɗa̱ a ɗa e enei ili i gbagbaꞋin i na Vuzavaguɗu u yaꞋin ra̱ka̱.

8 &lt;&lt;Adama a nannai, tonoi wila̱ ra̱ka̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana, adama a na i ciya̱ utsura u na ya kufuɗa ya bana ka̱ta̱ yi isa uka̱ni wi iɗika i na yi a kuciga ya pasa Urudu ka̱ta̱ yi isa, 9 adama a na kpamu wuma u ɗa̱ u geshe ɗe a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱ an wa neke le koɓolo nu ntsukaya n le, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱. 10 Iɗika i na yi a kuciga ya bana ka̱ta̱ i uwa yi isa, i ɗa yi ci iɗika i Masar a̱ ubuta̱ u na yu uta̱i ba, ubuta̱ u na i ci yaꞋan vica̱Ꞌa̱ ka̱ta̱ i tsungu mini n ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsu ubuta̱ wi ishuwan. 11 Ama iɗika i na yi a kuciga kupasa ka̱ta̱ yi isa uka̱ni wi ɗa, iɗika i ɗa i na yi nu nsansa koɓolo n a̱ra̱Ꞌa̱ a na a tsu shamgba m mini ma̱ Ka̱shile. 12 Iɗika i ɗa i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi a̱ kula̱na̱, a̱shi a̱ ni i ta̱ a iɗika ya, ili i na i ɗikai a̱ ugiti u ka̱ya̱ ali a kubana a ukoci u ka̱ya̱ wa.

13 &lt;&lt;Adama a nannai, ɗa baci i tonoi wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana mayin, ɗaɗa i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i tono yi n a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱ dem, 14 tsu nampa mi ta̱ o kuyoꞋoko ɗa̱ mini a iɗika i ɗa̱ a ayin a̱ ni, ayin a̱ lyushi m kpandari dem, adama a na i ciya̱ i ɓolongu ishina i ɗa̱ m ma̱kya̱n ma savu m maniꞋin. 15 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa mita̱ mu uta̱ a̱ a̱pula̱ka̱ a̱ ɗa̱ adama a ilikuzuwa i ɗa̱. Ka̱ta̱ i lyaꞋa ali i cuwa̱. 16 YaꞋin mayin, ta lo ya̱ ciya̱ mali ma na i kpatala ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku, ali i cikpa le. 17 Ta lo Vuzavaguɗu wa yaꞋan wupa n a̱ɗa̱, ali u kpanduku gaɗi u kpa̱ɗa̱ kuyoꞋo mini, ka̱ta̱ iɗika i kpa̱ɗa̱ kumatsa ili, gogo lo ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i kuwa̱ ɗe a iɗika i singai i na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱.

18 &lt;&lt;Zuwai kadanshi ka̱ va̱ ka nampa a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱, shiyai kaꞋa ko okpo tsu urotu e ekiye, ka̱ta̱ i paɗa kaꞋa a̱ a̱ca̱n a̱ ɗa̱. 19 PiꞋisakai muku n ɗa̱ kaꞋa, dansai kaꞋa yi baci ida̱shi a kpaꞋa dem, n ayin a na yi a nwalu a uye, n ayin a na i vaki n ayin a na i ɗa̱nga̱i. 20 Ɗanai le a iga̱Ꞌin yu utsutsu wi iꞋuwa i ɗa̱ n utsutsu u likuci u ɗa̱, 21 adama a na a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ i geshe n ida̱shi ɗe a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinai an wa neke ikaya i ɗa̱, ali gaɗi wi baci de zuva n iɗika. 22 Ali ɗa baci de i tonoi wila̱ u nampa ra̱ka̱ mayin u na mi e kuneke ɗa̱ adama a na i tono, ɗaɗa i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan nwalu a uye u ni, ka̱ta̱ i gbaga yi mayin, 23 ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u loko uduniyan a na wi kelime ka̱ ɗa̱ na dem, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ feu i loko uduniyan u na u laꞋi ɗa̱ utsura n ka̱bunda̱i. 24 Ubuta̱ u na dem i dasai n ene a̱ ɗa̱, wo okpo ta̱ u ɗa̱. Ka̱bunda̱i ki iɗika ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kugita̱ ɗe e meremune ali a kubana a Lebano, ka̱ta̱ u bono a uɓon u kuyene ku Yufiretu a kasana ka Mala me Mere ma na mi indai ka̱livi. 25 Babu vuza n na wa kufuɗa kushilika̱ n a̱ɗa̱. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwa uma a iɗika i na de dem i banai a pana wovon u ɗa̱, tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani.

26 &lt;&lt;La̱na̱i, anana mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ kazagba ku una̱singai n una̱ u wuya, 27 yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, i tono baci wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana, 28 yi ta̱ o kokpo aza a una̱ u wuya i kpa̱ɗa̱ baci kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i ka̱sukpa̱i uye n kadanshi ka na mi e kuneke ɗa̱ anana, ɗa i bonoi i tonoi a̱ma̱li o yoku a na i yevei ba. 29 Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ tuka̱i ɗa̱ a iɗika i na yi a kuciga ya uwa ka̱ta̱ yi isa, sai i sala una̱singai u nanlo a kusan ku gbayin ku Garizim, ka̱ta̱ kpamu i sala una̱ u wuya u nanlo a kusan ku Ebalu. 30 Tsu na i yevei, nsansa n nampa ma mi ta̱ a upashi u Urudu, n ka̱livi ku uye ka a kubana a̱ ubuta̱ u na kanna ka̱ ci yikpa̱, ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m More, a iɗika ya aza a KanaꞋana a nanlo a na i ida̱shi a iɗika i Araba, n upashi u na wi a kinda Giliga. 31 Adama a na yi ta̱ ɗevu an ya pasa Kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ i uwa i ciya̱ yi isa iɗika ya, i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. Ayin a na baci yi isai i ɗa kpamu ɗa yi ida̱shi punu a i ɗa, 32 ka̱ta̱ i yeve, i tono wila̱ n ili i kutono ra̱ka̱ i na mi e kuneke ɗa̱ anana.&gt;&gt;

12

Ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u zagbai a cikpa yi

1 &lt;&lt;Na ɗa wila̱ n ili i kutono i na yo kutono mayin, punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ ke nekei ɗa̱ i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa, i da̱sa̱ngu punu a i ɗa ali uteku u wuma u ɗa̱ aduniyan. 2 I la̱nga̱sa̱ ubuta̱ dem u na uduniyan u na i kuloko a ci cikpa a̱ma̱li e le, a nsasan n na n kumgbai n aginda dem, koɓolo n ɗaka vu nɗanga ma̱ a̱vuku ka̱u n na mi n ka̱yimbi. 3 Fa̱da̱i atali alyuka e le, ka̱ta̱ i ɓoso atali avasa e le, i songu ashamkpatsu a Ashera n akina. Ka̱ta̱ kpamu i kapa a̱ma̱li e le, i takpa ula e le a̱ ubuta̱ wa. 4 Ka̱ta̱ i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsu na a ci cikpa a̱ma̱li e le ba. 5 Ama i la̱nsa̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kuzagba a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka̱ ɗa̱ dem, adama a na u zuwa Kula ku ni ka̱ta̱ wo okpo ubuta̱ wi ida̱shi i ni, ta ɗe ya kubana, 6 ta ɗe ya kubanka n kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ n alyuka, ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i ɗa̱ n kuneꞋe ku makara adama na i shatangu akucina a na i yaꞋin n kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu, n kuneꞋe adama a̱ muku mu ugiti mi ili i kuzuwa ya anaka, nkyon nu nraɗika n ɗa̱. 7 E kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, avu n aza a kpaꞋa a̱ nu a ɗa ya kutakuma i ɗa n i yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama a ili i na i saꞋwai n ekiye a̱ ɗa̱, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ ta̱ una̱singai.

8 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan tsu na ci yaꞋin a̱ ubuta̱ u nampa anana ba, yaba dem a kuyaꞋan tsu na u gaꞋin ni, 9 an wo okpoi ka̱ta̱ i yawa a̱ ubuta̱ u kuvuka ba, n ubuta̱ wu uka̱ni u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱. 10 Ama yi ta̱ a kupasa Urudu ka̱ta̱ i da̱sa̱ngu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ uka̱ni, a̱yi kpamu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ wuvuki a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱ i na yi akambu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱, adama a na i da̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱. 11 Ka̱ta̱ i banka n ili dem i na n tonukoi ɗa̱ i tuka̱ a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai, adama a na i cikpa yi n Kula ku ni. Ili i ɗaɗa, kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ n alyuka, koɓolo n i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i ɗa̱, n kuneꞋe ku makara ku ɗa̱, n kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu ku na i yaꞋin akucina i kuneke Vuzavaguɗu. 12 Ta ɗe ya kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ m muku mo olobo ni nkere n ɗa̱, n agbashi a̱ ɗa̱ ali n a̱ma̱ci, koɓolo n aza e Levi aza na i punu ida̱shi a iɗika i ɗa̱, aza na i n upecu ko ili yu uka̱ni koɓolo n a̱ɗa̱ ba. 13 YaꞋin mayin, ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ a̱ ubuta̱ dem ba. 14 Nekei ku ɗa koci a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu wi a kuzagbaka ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i kumaci ku ɗa̱, ta ɗe ya kuyaꞋan i na dem n tonukoi ɗa̱ i yaꞋan.

15 &lt;&lt;Ama yi ta̱ a kufuɗa kukiɗa nnama n ɗa̱ i takuma a̱ likuci i na baci de yi a makyan ma na baci i cikalai. Yi ta̱ kufuɗa ya takuma n a̱bunda̱i tsu na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱ una̱singai. Vuma ciɗa ko vuza vu unata wi ta̱ a kufuɗa kutakuma, uteku tsu na a tsu takuma inyama i mereꞋen ko mesheun. 16 Ama ka̱ta̱ i takuma mapasa ba, va̱ma̱i n ɗa a iɗika tsu mini. 17 A̱ likuci i ɗa̱ ka̱ta̱ i lyaꞋa ili i te a̱ ka̱tsuma ka kupa ki ishina i ɗa̱ m ma̱kya̱n ma savu, m maniꞋin, n ili yu ugiti yi ili i kuzuwa i ɗa̱ ba, nkyon n nraɗika ko anaka, ko kpamu ili de dem i na vu kucinai an va kuneke, ko kuneꞋe ku ucigi wa̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, ko kuneꞋe ku makara. 18 Ama yi ta̱ a kulyaꞋa ili i nampa dem e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na u kuzagba, a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ olobo ni nkere, koɓolo n agbashi a̱ ɗa̱ ali n a̱ma̱ci, n aza e Levi a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱. Ka̱ta̱ i ka̱na̱ ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ koɓolo n i na ra̱ka̱ i yaꞋin n ekiye a̱ ɗa̱. 19 Ama i yaꞋan mayin, adama a na ka̱ta̱ i cinukpa n aza e Levi ba, yi baci de ida̱shi a iɗika i ɗa̱.

20 &lt;&lt;A ayin na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko doki ka̱bunda̱i ki iɗika i ɗa̱, uteku tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani, ɗa kpamu yi n kutsa̱n ki inyama ɗa i danai, &lt;Mi ta̱ a kutakuma inyama.&gt; To yi ta̱ a kufuɗa ya takuma ka̱bunda̱i ki inyama ka na i cigai. 21 Ɗa baci ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai an wa zuwa Kula ku ni u yaꞋan ɗa̱ ta̱ daꞋin n a̱bunda̱i, to yi ta̱ a kufuɗa ya kiɗa vicuꞋu vu manama dem uteku tsu na n tonukoi ɗa̱, ko punu a̱ ka̱tsuma̱ ku ushiga wa anaka, ko wu nkyon, ko wu nraɗika, ele na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱. Yi ta̱ a kufuɗa ya takuma i ɗa uteku tsu na i cigai a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u ɗa̱. 22 Takumai le uteku tsu na i tsu takuma mesheun ko mereꞋen. Vuma ciɗa ko vuza vu unata wi ta̱ a kufuɗa kutakuma. 23 Ama i yeve, ka̱ta̱ i takuma mapasa ba, adama a na mpasa wuma u ɗa, ka̱ta̱ i takuma wuma koɓolo ni nyama i ni ba. 24 Ka̱ta̱ i takuma mapasa ba, va̱ma̱i n ɗa a iɗika tsu mini. 25 Ka̱ta̱ i takuma ma ba adama na i yongo m ma̱ta̱na̱, a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱, adama a na yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ kuyaꞋan ili i singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 26 Ama ɗikai ili i ciɗa i ɗa̱ n ili i singai i na i kucinai an ya kuneke, ka̱ta̱ i ɗika i banka a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u kuzagba. 27 Nekei kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, inyama ya koɓolo nu mpasa ma. Ka̱ta̱ i tsungu mpasa ma alyuka n ɗa̱ a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ama yi ta̱ a kufuɗa ya takuma inyama ya. 28 YaꞋin mayin ka̱ta̱ i tono wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ na, adama a na i yongo mayin a̱ɗa̱ koɓolo m muku n ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱. Ciya̱ i yaꞋan ili i singai koɓolo n i na yi derere a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

29 &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ o kulokoko ɗa̱ uma a̱ likuci a na yi a kuciga an ya uwa adama a na i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa. Ama ayin a na baci i lokoi le ɗa i da̱sa̱ngi a iɗika ya, 30 kpamu ayin a na baci a unai le e kelime ka̱ ɗa̱, yaꞋin mayin, adama a na ka̱ta̱ wo okpo ɗa̱ maza a̱ ubuta̱ u keci wu ukuna wa̱ a̱ma̱li e le ba, n i danai, &lt;Nini ɗai uma a nampa o tsu tono a̱ma̱li e le? Adama a na a̱tsu feu ci yaꞋan uteku tsu na a ci yaꞋan.&gt; 31 Ka̱ta̱ i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsu na a ci cikpa a̱ma̱li e le ba, adama a na i baci a kucikpa ka̱ma̱li ke le a ci yaꞋansa ta̱ ili i gbani-gbani i na Vuzavaguɗu u iwain. O tsu songu ta̱ muku mo olobo n le m muku mi nkere n le a akina adama alyuka a̱ ka̱ma̱li ke le.

32 &lt;&lt;La̱na̱i ka̱ta̱ i tono wila̱ dem u na n tonukoi ɗa̱, ka̱ta̱ i doku ili ba, ka̱ta̱ ta na feu i jebe ili ba.&gt;&gt;

13

A̱ sa̱nka̱ ta̱ kutono ka̱ a̱ma̱li

1 Ɗa baci keneki ko vuza na u ce ene a̱ ubuta̱ wa alatani, wu uta̱i punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ɗa u danai ɗa̱ ukuna wu urotu wi ili i mereve i na i kuta̱wa̱, 2 ali ɗa baci ili i mereve i na u danai va i yaꞋin mayun, ɗa u danai &lt;&lt;Ta̱wa̱i tsu tono a̱ma̱li o yoku, ka̱ta̱ ci cikpa le.&gt;&gt; A̱ma̱li a na i yevei ba, 3 ka̱ta̱ i pana kadanshi ke keneki ka ko vuza na u ce ene a̱ ubuta̱ wa alatani ba. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka ciga ta̱ ko kondo ɗa̱ adama a na u yeve ko i ciga yi ta̱ n a̱ɗu a̱ ɗa̱ koɓolo n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱. 4 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kaꞋa ya kutono, a̱yi ɗa koci ya kucikpa. Tonoi wila̱ u ni, ka̱ta̱ i pana kadanshi ka̱ ni, a̱yi ɗa koci ya kukuɗa̱nku, ka̱ta̱ i gbaga yi. 5 Ama a̱yi keneki ko vuza na u ce ene a̱ ubuta̱ wa alatani wa, mayun ɗa yu una yi, adama a na u yaꞋan ta̱ kuyotsongusu ku gbani-gbani a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, ɗa kpamu u shiba̱i ɗa̱ a kpaꞋa ku ugbashi. U ciga ta̱ u zuwa ɗa̱ i ka̱sukpa̱ uye u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai ɗa̱ i tono. Mayun ɗa yu uta̱ka̱ ukuna u gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.

6 &lt;&lt;Ɗa baci tovu, ko kolobo ka̱ nu ko mekere ma̱ nu, ko vuka vu na vi cigai, ko kpamu ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu, ɗa baci u ta̱wa̱i wa̱ nu adama na u doro wu usokongi, ɗa u danai, &lt;Ta̱wa̱ tsu tono a̱ma̱li o yoku,&gt; a̱ma̱li a na a̱ɗa̱ n ikaya i ɗa̱ i yevei ba, 7 a̱ma̱li a uma a na i uka̱ra̱Ꞌi n a̱ɗa̱, ko aza daꞋin ko aza e ɗevu, aza na i a uteku wi iɗika n tsu nampa a kubana uteku u nan ɗe, 8 ka̱ta̱ yu ushuku ko i panaka yi ba. Ko i pana asuvayali a̱ ni ba. Ka̱ta̱ feu i ka̱sukpa̱ yi n wuma ko i sokongu yi ba. 9 Mayun ɗa yu una yi, a̱ɗa̱ vu na yi aza a̱ ni, a̱ɗa̱ ɗa i kugita̱ kuvara yi, ka̱ta̱ aza na a buwai feu ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱ kuvara yi ali u kuwa̱. 10 Varai ni n atali ali u kuwa̱. Adama na u sheshe ta̱ u kpatala ɗa̱ ciya̱ i ka̱sukpa̱ kutono uye u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, a̱ ubuta̱ u tsugbashi. 11 Aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a kupana ka̱ta̱ a pana wovon, babu vuza te kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u kuyaꞋan ili i gbani-gbani tsu nanlo.

12 &lt;&lt;A ayin a na baci i panai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i ɗa̱ i yoku i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi e kuneke ɗa̱ i da̱sa̱ngu punu, a danai, 13 aza a gbani-gbani o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ uta̱ ta̱ ɗa a ukai aza a̱ likuci i le a kakamba, a danai, &lt;Ka̱sukpa̱ tsu bana tsu tono a̱ma̱li o yoku,&gt; a na a̱ɗa̱ i yevei ba, 14 to sai i la̱na̱ mayin ka̱ta̱ i goɗumo kpamu i yaꞋan keci, mayun ɗa baci icuꞋu yi ili yu unata i nampa i gita̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, 15 mayun ɗa yu una aza a̱ likuci a ra̱ka̱ n otokobi, ali n ilikuzuwa i likuci ya dem. 16 I ɓolongu ucanuku u na i pura̱i gbani va e keteshe e mere ma̱ likuci, ka̱ta̱ i songu likuci ya koɓolo n ili i na i pura̱i va dem tsu kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Likuci i nanlo yi ta̱ o kokpo agali ali ko wannai, i o kudoku kumaꞋasaka i ɗa ba. 17 Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a̱ ciya̱ ɗa̱ n ili i na a zuwai adama a kuna e ekiye a̱ ɗa̱ ba, ciya̱ Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ wupa wa̱ a̱bunda̱i u ni, ka̱ta̱ u pana asuvayali a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kasingai ka̱ ni. Ka̱ta̱ kpamu u zuwa ɗa̱ i yimkpa n ka̱bunda̱i uteku tsu na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani n akucina. 18 Wi ta̱ a kuyaꞋan nannai ɗa baci i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa kpamu i ka̱na̱i wila̱ u ni ra̱ka̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana, ɗa i yaꞋin i na yi derere a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

14

Ilikulya i ciɗa n ilikulya yu unata

1 Musa u danai aza a Isaraila, &lt;&lt;A̱ɗa̱ muku n Vuzavaguɗu Ka̱shile n ɗa yi. Adama a nannai, ka̱ta̱ i ɗana ka̱ci ka̱ ɗa̱ ko kpamu i gbonduwo aci* a̱ ɗa̱ a ayin na yi a kuyaꞋan kpalu ku vuza na u kuwa̱i ba. 2 Adama a na a̱ɗa̱ uma a ciɗa a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a ɗa. A̱yi u zagba ɗa̱ ta̱ adama a na yo okpo uma a̱ uka̱ni a̱ ni a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a na i aduniyan ra̱ka̱.

3 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i takuma ili na yi n unata ba. 4 Na ɗa nnama n na ya kutakuma: anaka, nu nkyon ni nraɗika, 5 nren, ni nsheun, nu nnama n kakamba n na mi ni iyoci i mereꞋen, n aza na i ni iyoci ya nsheun, n kyanci, n azu, n a̱giri a kusan, 6 yi ta̱ a kufuɗa kutakuma nnama dem n na mi n okotsu aɓaci e re n aza na kpamu a̱ tsu ga̱ra̱ n a takumasakai. 7 Ama n nannai dem, a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ tsu ga̱ra̱ n a takumasakai n aza na i n okotsu a uɓaci. Yi a kutakuma karakuma, n kyalu, n rema ba. Bonokoi le ili yu unata wa̱ ɗa̱, ko an wo okpoi a̱ tsu ga̱ra̱ ta̱ n a takumai, ama i n uɓaci wo okotsu ba. 8 Ka̱ta̱ i takuma ma̱gurusunu ba. Bonokoi ni ili yu unata, wi ta̱ n okotsu uɓaci ama u tsu ga̱ra̱ n u takumai ba. Ka̱ta̱ i takuma inyama i ni ko kpamu i saꞋwa agifa a̱ ni ba.

9 &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ki ili i wuma i na yi a̱ mini dem, yi ta̱ a kufuɗa kutakuma aza na i n ugiza̱ koɓolo n a̱fa̱ɓu. 10 Ama ili i na dem yi babu ugiza̱ koɓolo n a̱fa̱ɓu ka̱ta̱ i takuma le ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

11 &lt;&lt;Yi ta̱ a kufuɗa ya takuma manu dem ma na mi ciɗa. 12 Ama nnu n na ya kutakuma ba ele ɗa na: ajimba, asakali, agawun, 13 nshangi, nraɗagbede n icuꞋu i le dem, 14 n icuꞋu ya agaun dem, 15 a̱da̱la̱, obobili, n mapapadan, 16 mkpoyonlo, mkpa̱tuwa̱n, ntokutoku m mini, 17 mkpa̱tuwa̱n kakamba, asakali, agbagba a̱ mini, 18 ajimba, obobili, n icuꞋu ya ajimba dem, oborou, n agan.

19 &lt;&lt;IcuꞋu yi ili i ciɗinkpi dem, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i takuma le ba. 20 Ama ili ye evelyu dem i na yi ciɗa, yi ta a kufuɗa ya takuma.

21 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i takuma agifa ba, ama yi ta̱ a kufuɗa ye neke omoci a na i punu ida̱shi koɓolo n a̱ɗa̱ a takuma, ko kpamu i denke omoci a. Adama na a̱ɗa̱ uma a ciɗa a ɗa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

&lt;&lt;Ka̱ta̱ i suꞋwan maku ma maraɗika ma na ma buwai a kapa mani ba.&gt;&gt;

I te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa

22 &lt;&lt;Mayun ɗa yu uta̱ka̱ i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili ya ashina i ɗa̱ a̱ ka̱ya̱ dem. 23 LyaꞋi i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ishina i ɗa̱, ma̱kya̱n ma savu m maniꞋin koɓolo m muku mu ugiti mi ili i kuzuwa i ɗa̱, anaka nu nlala e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i na u kuzagba adama a na i cikpa yi n Kula ku ni, ci i ciya̱ wovon n kuyeve tsu na ya kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ayin dem. 24 Ama ɗa baci ubuta̱ u na yi a kubanka n i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka, ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwakai ɗa̱ una̱singai ɗa u yaꞋin ɗa̱ daꞋin, adama a na ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuzagba a na ya cikpa Kula ku ni u yaꞋan ɗa̱ ta̱ daꞋin, ili i na i kuyaꞋan i ɗaɗa na 25 kucukpai i denge i ɗa ka̱ta̱ i banka n ikebe ya a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuzagba va. 26 Ka̱ta̱ yu una ikebe ya i tsula ili i na i cikalai, ko kanaka, ko malala, ko ma̱kya̱n, ko ili i na de i tsu maka vuza, ko ili dem i na ka̱ɗu ka̱ ɗa̱ ka cigai. Ta ɗe i kulyaꞋa i ɗa n i yaꞋin ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ n aza a kpaꞋa a̱ ɗa̱ dem. 27 Ama ka̱ta̱ i cinukpa n aza e Levi a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱ ba, adama a na ele i n upecu ko ili yu uka̱ni u ka̱ci ke le, tsu na a̱ɗa̱ yi ba.

28 &lt;&lt;A kubana ukocishi wa̱ a̱ya̱ a tatsu dem, yi ta̱ a̱ kutuka̱ n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ya ashina a̱ ɗa̱ a na i kyaꞋi a̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka ra̱ka̱, ka̱ta̱ i zuwa a̱ likuci i ɗa̱. 29 IlikulyaꞋa i nampa ya, adama a aza e Levi a ɗa, ele na i n upecu n ili yu uka̱ni i ka̱ci ke le tsu na a̱ɗa̱ yi ba, kpamu adama o omoci, mkpan n agapa a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱. Adama na ele feu a̱ ta̱wa̱ a lyaꞋa a̱ cuwa̱, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye a̱ ɗa̱.&gt;&gt;

15

ka̱ya̱ ka kucinukpa n atan

(A Gan 25:1-7)

1 &lt;&lt;A ka̱tsuma̱ ku ukoci u ka̱ya̱ ke cindere dem, mayun ɗa i cinukpa n atan. 2 Na ɗa uteku tsu na ya kuyaꞋan. Vuza dem va aza a Isaraila vu na vi o kutono kutan, i cinukpa n kutan ku toku ni vuza va aza a Isaraila. Ka̱ta̱ u la̱nsa̱ katsupu u vutoku ni vuza va aza a Isaraila ko vuza ni ba, adama a na a sala ta̱ makyan ma kuna atan ma Vuzavaguɗu. 3 Yi ta̱ a kufuɗa kece katsupu a̱ ubuta̱ u komoci, ama mayun ɗa i cinukpa n kutan ku toku ɗa̱ na u yaꞋin okopu wa̱ ɗa̱. 4 Mayun ɗa, u gaꞋan a̱ ciya̱ vuza vu unambi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ba. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai n a̱bunda̱i a iɗika i na wi a kuciga kuneke ɗa̱ yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱, 5 ɗa baci de i tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, kpamu ɗa yu ushuki n kadanshi ka̱ ni ka na mi o kutonuko ɗa̱ anana. 6 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai tsu na u yaꞋin uzuwakpani, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i neke uduniyan n a̱bunda̱i okopu. Ama a̱ɗa̱ ya kulyaꞋa kutan u vuza ba, yi ta̱ a kulyaꞋa tsugono a iɗika ya a̱bunda̱i, ama a̱ɗa̱ babu vuza na wa kulyaꞋaka ɗa̱ tsugono.

7 &lt;&lt;Ɗa baci a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, vuza yoku wi n unambi, punu a̱ likuci i na yi punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuciga kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ i kpanduku a̱ɗu a̱ ɗa̱, ko i kpa̱ɗa̱ kuba̱rukpa̱ ekiye a̱ ɗa̱ an ya ɓa̱nka̱ aza a̱ ɗa̱ aza a unambi ba. 8 Ama, ba̱rukpa̱i ekiye a̱ ɗa̱, i kopuku yi i na wi a kuciga. 9 YaꞋin mayin, ta lo ya kuɗika kusheshe ku gbani-gbani ku nampa, i dana. &lt;ka̱ya̱ ke cindere, ka kucinukpa atan ka yawa ta̱ ɗevu,&gt; ali i la̱nga̱sa̱ a̱shi a̱ ɗa̱ adama o toku vu ɗa̱ vuza vu unambi, ka̱ta̱ i iwan kuneke yi ili. Wi ta̱ a kubanka m ma̱shi ma̱ ni u Vuzavaguɗu adama a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ ta na yo okpo aza a unushi. 10 Nekei ni ba̱ri babu mololo a̱ ka̱ɗu, ka̱ta̱ adama a ili i nampa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wu ulinga wa ekiye a̱ ɗa̱. 11 Adama na babu tsu na a kunamba vuza vu unambi a iɗika ya. I ɗaɗa i zuwai ɗa mi a kudana ɗa̱ &lt;I neke aza a̱ ɗa̱, aza a unambi n a̱la̱nshi a iɗika ya.&gt; &gt;&gt;

Tsu na a kuyaꞋan n agbashi

(Kut 21:1-11)

12 &lt;&lt;Ɗa baci toku nu vuza va aza a Ibirahi mavuka ko mavali, u dengei ka̱ci ka̱ ni wa̱ nu ali ɗa u yaꞋankai nu tsugbashi a̱ya̱ a̱ ta̱li. Mayun ɗa vu ka̱sukpa̱ yi u laza gbani a̱ ka̱ya̱ ke cindere. 13 I ka̱sukpa̱ yi baci, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ yi u laza ekiye agaɗa ba. 14 I neke yi kuneꞋe ba̱ri a̱ ka̱tsuma̱ ko nkyon n ɗa̱ nu nraɗika, ko ishina i na i lapai a kashina, m ma̱kya̱n ma na i pishai feu. I neke yi derere tsu na Vuzavaguɗu u zuwakai ɗa̱ una̱singai. 15 Ciɓai an a̱ɗa̱ feu agbashi a ɗa yi ishi a iɗika ya aza a Masar, ama ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ shiba̱i ɗa̱. I ɗaɗa i zuwai ɗa mi o kuneke ɗa̱ kadanshi ka nampa anana. 16 Ama ɗa baci kagbashi ka ka danai, &lt;Mpa ma kufuɗa ma̱ ka̱sukpa̱ ɗa̱ ba,&gt; adama a na u ciga ɗa̱ ta̱ n aza kpaꞋa ku ɗa̱, kpamu u pana ta̱ uyoꞋo wi ida̱shi n a̱ɗa̱, 17 i ɗika yi i banka a̱ utsutsu u kefeku ka kpaꞋa ku ɗa̱, ka̱ta̱ i ta̱sa̱ yi kutsuvu n vubele, ka̱ta̱ wo okpo kagbashi ka̱ ɗa̱ ali a kubana uteku. Ta feu i kuyaꞋan n kagbashi ka maku ma vuka nannai.

18 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i na̱mgba̱ a̱tsuma̱ a na i ka̱sukpa̱i agbashi a̱ ɗa̱ a lazai ba, ciɓai a yaꞋanka ɗa̱ ta̱ a̱ga̱nda̱ ali a̱ya̱ a̱ta̱li, a na katsupu ka̱ ni ka laꞋi katsupu ka vuza vu zamalinga ali kure. Ɗa baci i yaꞋin nannai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na dem yi a kuyaꞋan.&gt;&gt;

Muku mu ugiti mi ilikuzuwa

19 &lt;&lt;Zagbakai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ muku mu ugiti ma anaka koɓolo nu nlala. Ka̱ta̱ i zuwa muku mu ugiti ma anaka ulinga ba, ka̱ta̱ kpamu i puna muku mu ugiti mi nkyon n ɗa̱ ba. 20 A̱ ka̱ya̱ dem, a̱ɗa̱ n aza a kpaꞋa a̱ ɗa̱ yi ta̱ a kutakuma le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗe a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u kuzagba. 21 Ama manama ma mi baci n usa̱n, ka̱kutsuma̱, ko ka̱yimba̱, ko kalana ka gbayin, ka̱ta̱ i neke maꞋa alyuka u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba. 22 Sai i takuma maꞋa punu a̱ likuci i ɗa̱. Vuza ciɗa n vuza vu unata, yaba dem wi ta̱ a kufuɗa wa takuma, uteku ci inyama i mesheun ko mereꞋen. 23 Ama mapasa maꞋa koci i kutakuma ba, va̱ma̱i n ɗa a iɗika tsu mini.&gt;&gt;

16

Ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai

(Kut 12:1-20; A Gan 23:5-8)

1 Musa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, &lt;&lt;ka̱ya̱ lakam i yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai o wotoi u Abibu* adama a na i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Adama na o wotoi u nanlo u ɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar n kayin. 2 I neke alyuka a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, manama ma na yu uta̱ka̱i a ushiga ko malala ko kanaka a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u zagbai adama a na i cikpa yi n Kula ku ni. 3 Ka̱ta̱ i takuma inyama ya m boroji vu na a yaꞋin n yisiti ba. Ali ayin a̱ cindere i kuyongo ta̱ a kutakuma boroji vu babu yisiti, boroji va atakaci, adama na m moloko maꞋa i ka̱sukpa̱i Masar, nannai va ɗa ya kuciɓa n ayin a na i ka̱sukpa̱i Masar a ayin a wuma a̱ ɗa̱ dem. 4 Ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ ɗa̱ n yisiti ufoɓi a iɗika i ɗa̱ ba, ali ayin e cindere. Ka̱ta̱ kpamu i ka̱sukpa̱ inyama i na i lyukai n kulivi ku kanna ka ya asa ali a kubana usana ba. 5 Ka̱ta̱ i lyuka alyuka a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai a̱ likuci i ɗa̱ dem i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi e kuneke ɗa̱ ba. 6 Ama yi ta̱ e kuneke a ɗa a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuzagba adama a na i cikpa yi n Kula ku ni. Ta ɗe koci ya kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka n kulivi, a makyan ma na kanna ka̱ yikpa̱i, derere a makyan ma na yu uta̱i a Masar. 7 SuꞋwain i ɗa ka̱ta̱ i takuma i ɗa a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai. Ka̱ta̱ n usana yaba dem u bono a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni. 8 Ayin a̱ ta̱li a ɗa ya kuyaꞋan a̱ɗa̱ a kutakuma boroji vu babu yisiti, ama a kanna ke cindere ka̱ta̱ i yaꞋan oɓolo a ciɗa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, kpamu ka̱ta̱ vuza u yaꞋan ulinga a kanna ka nanlo ka ba.&gt;&gt;

Ka̱ɗiva̱ ka vikyaꞋa

(Kut 34:22; A Gan 23:15-21)

9 &lt;&lt;Kecei kuden ku cindere a ayin a na i gita̱i vikyaꞋa vi ishina. 10 Ka̱ta̱ i yaꞋan Ka̱ɗiva̱ ke Kuden dem adama a na i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ ubuta̱ u kuneke kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zuwakai ɗa̱ una̱singai 11 YaꞋin ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuzagba adama a na i cikpa yi n Kula ku ni. A̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ n agbashi a̱ ɗa̱ n aza e Levi n omoci, nu mkpan, n agapa n a̱ma̱ci a na i punu ida̱shi n a̱ɗa̱. 12 Ciɓai a na a̱ɗa̱ feu yi ishi agbashi a iɗika i Masar, ka̱ta̱ i tono wila̱ u nampa wa mayin.

Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile

(A Gan 23:33-43; Mkc 29:12-38)

13 &lt;&lt;Ayin a na baci i kotsoi vikyaꞋa ɗa i lapai ishina i ɗa̱, ɗa kpamu i pishai umaci wi itacishi i ɗa̱. Mayun ɗa i yaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ali ayin e cindere. 14 YaꞋin ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ u ɗa̱, a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ n agbashi a̱ ɗa̱, aza e Levi koɓolo n omoci, mkpan koɓolo n agapa a̱ a̱ma̱ci a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱. 15 Cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n ka̱ɗiva̱ ka nampa ali ayin e cindere a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuzagba. Ka̱ta̱ ra̱ka̱ ɗa̱ i yongo a̱ ma̱za̱nga̱, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwaka vikyaꞋa vu ɗa̱ una̱singai koɓolo n ulinga we ekiye a̱ ɗa̱ dem.

16 &lt;&lt;Ali ku tatsu, a̱ ka̱ya̱, ali a̱ ɗa̱ o ɓolongu a cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na wa kuzagba, ɗaɗa ka̱ɗiva̱ ko boroji vu babu yisiti, n ka̱ɗiva̱ ke kuden dem, n ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱pa̱m. Babu vuza na u kuta̱wa̱ ekiye agaɗa. 17 Yaba dem u neke tsu na wa kufuɗa, tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zuwakai ɗa̱ una̱singai.&gt;&gt;

A yaꞋin afada

18 Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, &lt;&lt;Zuwa a yaꞋin afada n aza gbagbaꞋin a kumaci ku ɗa̱ a̱ likuci dem i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi e kuneke ɗa̱, i ta̱ kpamu a kuyaꞋanka uma afada a usuɓi. 19 Ka̱ta̱ i vadalukpa kasingai kokpo kawuya ba, kpamu ka̱ta̱ i ciga vuza yoku i ka̱sukpa̱ vuza yoku ba, ka̱ta̱ kpamu yi isa kalyaꞋa ba, adama a na kalyaꞋa ka̱ ci yimba̱na̱ ta̱ a̱shi a vuza vu ugboji ali n vuza vu usuɓi, ka̱ta̱ ka zuwa le a yaꞋan kusheshe ku gbani-gbani. 20 Ayin lakam i yongo a kuyaꞋan ukuna u mayun n usuɓi, adama a na i yongo n wuma ka̱ta̱ i ciya̱ kuꞋuwa a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuciga wa neke ɗa̱.

Kusa̱nka̱ ku kutono a̱ma̱li

21 &lt;&lt;Ɗa baci i yaꞋin katalikalyuka adama a kavasa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i shikpa̱ lo kashamkpatsu ka̱ ka̱ma̱li ka Ashera lo ɗevu ba. 22 Kpamu ka̱ta̱ i shikpa̱ katali ka avasa ko okpo ka̱ma̱li ko kutoni ka̱ ɗa̱ ba, adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u iwan ta̱ ili i nanlo.&gt;&gt;

17

1 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ alyuka a kanaka ko a malala ma na mi n usa̱n ko kalana ba, adama na ili yu unata i ɗa wa̱ ni.

2 &lt;&lt;Ɗa baci a cinai mavali ko mavuka ma na mi ida̱shi koɓolo n a̱ɗa̱, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱, a kuyaꞋan ka gbani-gbani e kelime ka Vuzavaguɗu u na u koɗoi uzuwakpani u ni, 3 ɗa u banai u tonoi a̱ma̱li o yoku ɗa u cikpai le, ko kanna ko wotoi, ko azangata a gaɗi, i na n sa̱nka̱i, 4 ɗa a̱ tuka̱i n kaꞋa wa̱ ɗa̱, mayun ɗa i goɗumo kaꞋa mayin. Ɗa baci i cinai an kakuna ka mayun ɗa i a kuyaꞋansa ili yu unata i nampa a iɗika yi Isaraila, 5 ɗikai vuma va, ko vuka vu na vi yaꞋin ka gbani-gbani ka, yu utuka̱ yi pulai vu likuci, ka̱ta̱ i vara yi n atali yu una. 6 Ama sai i ciya̱ ngan nre ko n tatsu ɗaɗa ya kuna vuma va, ka̱ta̱ yu una vuma va m magan me te koci ba. 7 Ngan n na me enei ni va, ele ɗa aza na a̱ kugita̱ kuvara yi, yeve ka̱ta̱ aza na a buwai o tono. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

Ubuta̱ u kukiɗa ka afada

8 &lt;&lt;Ɗa baci a̱ tuka̱i nu n afada a atakaci a na a laꞋi utsura u nu, ko ka munuka, ko ka na vuza wu unai toku n ucikali u ni ba, ko vishili, ɗika le vu banka a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kuzagba. 9 Bankai n kaꞋa u anan ganu a na i anan Levi, n kayaꞋinkafada ka na ki e kefeku a ayin a nanlo, ka̱ta̱ i tonuko le i na i ɓa̱la̱i ɗa̱, i ta̱ ta na a kukiɗaka ɗa̱ afada a na untsai. 10 Mayun ɗa i tono afada a na a kiɗakai ɗa̱, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u kuzagba. YaꞋin mayin ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan ili ra̱ka̱ uteku tsu na o tonukoi ɗa̱. 11 YaꞋin uteku tsu wila̱ u na o yotsongi ɗa̱ ka̱ta̱ i tono afada a na a kiɗakai ɗa̱. Ka̱ta̱ i kpatala a usingai ko a̱ ugula̱ i ka̱sukpa̱ kadanshi ka na o tonukoi ɗa̱ ba. 12 Vuma na de u goyoi kayaꞋinkafada ko ganu vu na wi a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ulinga, mayun ɗa a una yi. Nannai ɗa ya kutakpa ukuna u gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila. 13 Uma ra̱ka̱ i ta̱ a kupana, ka̱ta̱ a pana wovon u na o kudoku kuyaꞋan ili tsu nanlo kpamu.&gt;&gt;

Wila̱ u na mogono mo kutono

14 &lt;&lt;Makyan ma na baci i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ali ɗa yi isai i ɗa, ɗa i da̱sa̱ngi punu a i ɗa, ɗa i danai, &lt;Ka̱sukpa̱ tsu zagba mogono, uteku tsu uduniyan u na wi uka̱ra̱Ꞌi n a̱tsu,&gt; 15 mayun ɗa i zagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ mogono ma na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kuzagbaka ɗa̱. Mayun ɗa wo okpo toku ɗa̱. Ka̱ta̱ i zuwa komoci kokpo mogono ma̱ ɗa̱ a̱yi na wi vuza vi Isaraila ba. 16 Ka̱ta̱ mogono mo ɓolonku ka̱ci ka̱ ni odoku n a̱bunda̱i ba, ko kpamu u suku uma a̱ ni o bono a iɗika i Masar o doku a tsulaka yi a ɗa ba, adama a na Vuzavaguɗu u dana ɗa̱ ta̱, &lt;Ka̱ta̱ i doku i bono a Masar kpamu ba.&gt; 17 Ka̱ta̱ kpamu u zuwa a̱ma̱ci n a̱bunda̱i ba, ta lo a kusabaꞋa ka̱ɗu ka̱ ni u ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ kpamu u ɓolonku ka̱ci ka̱ ni azurufa n azanariya n a̱bunda̱i ba.

18 &lt;&lt;A makyan ma na baci u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono tsu ni, wi ta̱ a̱ kupura̱ka̱ ka̱ci ka̱ ni wila̱ u nampa a katagarda ku uka̱ta̱li ka na a ɗikai a̱ ubuta̱ u anan ganu a na i aza e Levi. 19 Ka̱ta̱ ko yongo ekiye a̱ ni, u kece kaꞋa a kanna lakam a makyan ma wuma u ni, adama na u ciya̱ kuyeve tsu na u kuneke Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni tsugbayin, ka̱ta̱ u tono wila̱ n ili i kutono i na yi punu uɗani a katagarda ka nampa mayin, 20 u yaꞋan baci nannai, wi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ yi kuɗika ka̱ci ka̱ ni adanshi u laꞋa ta̱ otoku a̱ ni, ka̱ta̱ u sa̱nka̱ yi kukpatala a ugula̱ ko a usingai u ka̱sukpa̱ wila̱, adama a na a̱yi nu ntsukaya n ni e geshe a kulyaꞋa tsugono a Isaraila.&gt;&gt;

18

KuneꞋe adama a anan Ganu n aza e Levi

(Mkc 18:8-32)

1 Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, &lt;&lt;Anan ganu ele vu na i aza e Levi, ɗaɗa kumaci ka aza e Levi ra̱ka̱, i a̱ kuciya̱ upecu ko ili yu uka̱ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ba. Ele ɗa a kulyaꞋa alyuka a na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu. Adama na ɗaɗa ili yu uka̱ni i le. 2 I a̱ kuciya̱ ili yu uka̱ni koɓolo n itoku i le ba, adama na Vuzavaguɗu ɗa ili yu uka̱ni i le, tsu na u yaꞋankai le uzuwakpani. 3 Ayin a na baci uma a yaꞋin alyuka n kobomburon ko mokyon, e neke anan ganu nvatsu, nu mgbagulu koɓolo n ili i ka̱tsuma̱. 4 Ka̱ta̱ kpamu i neke le ili i na i gita̱i kumatsa ya ashina i ɗa̱, m ma̱kya̱n ma savu ma̱ ɗa̱, m maniꞋin koɓolo n cileme tsu nkyon n na a̱ gita̱i kumatsa tsu na i punai. 5 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zagba le ta̱ koɓolo nu ntsukaya n le, a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku ɗa̱ ra̱ka̱, a shamgba a yaꞋan tsugbashi n kula ku Vuzavaguɗu ayin tutu.

6 &lt;&lt;Ɗa baci vuza va aza e Levi u ka̱sukpa̱i likuci i ni ko teɗai baci wi n ida̱shi punu a Isaraila, ɗa u ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u zagbai, 7 wi ta̱ a kufuɗa wa yaꞋan tsugbashi n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, derere uteku tsu na otoku a̱ ni aza e Levi a na i lo a tsugbashi a̱ ubuta̱ wa, e kelime ka Vuzavaguɗu. 8 Wi ta̱ a kisa upecu wi ilikulya i ni derere n itoku i ni anan ganu a na a buwai, koɓolo n ili yu uka̱ni i na u dengei yi ikaya i ni.&gt;&gt;

Tsuɓari adama a kuyaꞋan ki ili yu unata

9 &lt;&lt;Makyan ma na baci i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ i ɗika ili yu unata i uma a a nanlo ba. 10 Ka̱ta̱ a cina vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ a kuyaꞋan alyuka m maku mo kolobo ko mekere ma̱ ni n akina ba, ko kpamu a kuyaꞋan tsuboci, ko kula̱na̱, ko a̱da̱bu, ko nkunu ba 11 ko koboci, ko vuza vu ulinga n wunla̱i u gbani-gbani, ko vuza na wi ulinga n wunla̱i wa̱ a̱kpisa̱, 12 adama na vuza na baci de dem u yaꞋin ili i nampa wo okpo ta̱ ili yu unata u Vuzavaguɗu. Kpamu adama a ili yu unata i nampa i ɗaɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki o kuloko uduniyan u nampa e kelime ka̱ ɗa̱. 13 Mayun ɗa yo okpo aza a singai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

Keniki tsu Musa

14 &lt;&lt;Adama a uduniyan kakau u na yi a kuciga kuloko na, a tsu ushuku ta̱ n aza a̱ kula̱na̱ n aza o tsuboci, ama a̱ɗa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka sa̱nka̱ ɗa̱ ta̱ kuyaꞋan ili i nampa.

15 &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ka̱ ɗa̱ keneki ko yoku tsu va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki itoku i ɗa̱, a̱yi ɗa vuza na i ku ushuku n a̱yi* 16 derere uteku tsu na i folonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ na ɗe a kusan ku Horebu a kanna ka na i ɓolongi, a na i danai, &lt;Ka̱sukpa̱ tsu doku tsu pana ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko tsu doku ce ene akina a gbangam kpamu ba, ta lo tsa̱ kuwa̱.*&gt; 17 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;Mayun ɗa, uteku tsu na a dansai va. 18 N kuɗa̱ngusa̱ka̱ le ta̱ keneki ko yoku tsu nu, a̱ ka̱tsuma̱ ko otoku e le. Ka̱ta̱ n zuwa kadanshi ka̱ va̱ a̱ una̱ u ni, ka̱ta̱ u dana le i na ma kudana yi ra̱ka̱. 19 Vuza na baci de dem u kpa̱ɗa̱i kupana kadanshi ka na keneki ka ka kudansa n kula ku va̱, mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ a kutakacika yi.* 20 Ama keneki ka na baci ka yaꞋin kadanshi n kula ku va̱, ba i na mpa n danai ni u dansa ba, ko ta na u dansa n kula ka̱ a̱ma̱li o yoku kau, keneki ka nanlo mayun ɗa ki ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt; 21 Yi ta̱ a kufuɗa ya dana a̱ ka̱ɗu ka̱ ɗa̱, &lt;Nini ɗai tsa kuyeve kadanshi ka na Vuzavaguɗu u dansai ba?&gt; 22 Ɗa baci keneki ka dansai n kula ku va̱ ɗa kakuna ka ka shanai ba, ko kpamu ɗa ye enei ka kokpoi mayun ba, na lo va ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗa ba. Keneki ka ka yaꞋan ta̱ de kadanshi ku ucikali u ni. Ka̱ta̱ i pana wovon u ni ba.&gt;&gt;

19

Likuci i kusheɗeku

(Mkc 35:9-34; Jes 20:1-9)

1 &lt;&lt;Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wu unai uma a iɗika i na wi a kuciga we neke ɗa̱, e megeshe ma na baci kpamu i lokoi le, ɗa i da̱sa̱ngi a̱ likuci i le n iꞋuwa i le, 2 ka̱ta̱ i pecuku iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u nekei ɗa̱ yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u ɗa̱ wa kutatsu, ka̱ta̱ i zagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ likuci i tatsu punu e mere mi iɗika i na wi a kuciga kuneke ɗa̱ va. 3 YaꞋin uye punu adama na ɗa baci vuza wu unai vuma n ucikali u ni ba, u suma u bana ɗe.

4 &lt;&lt;Na ɗa wila̱ adama vuza na wu unai vuma babu ucikali, kpamu i a maꞋiwansanai ba, wi ta̱ a kufuɗa kusuma u bana ɗe adama a na wi isa wuma u ni. 5 Agisana, vuza u bana baci a kakamba n ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni kukapa nɗanga, ɗa u ɗa̱ngusa̱i kogovu an wa kapa maɗanga, ɗa kaꞋa ke shemgbei ali ka kapai toku ni ɗa u kuwa̱i. Vuza va wi ta̱ a kufuɗa wa suma u bana a̱ likuci i te i nanlo ya adama a na u laꞋaka n wuma u ni, 6 ta lo toku vu vuza na a unai va wa saɓa yi n wupa ali u cina yi, adama na ubuta̱ wa wi ta̱ daꞋin, ka̱ta̱ wu una yi gbani ko an wo okpoi u yotso a una yi ba, adama a na i a tsurala ko vishili ba. 7 Adama a nampa a ɗa n danai, i zagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ likuci i tatsu. 8 Kpamu ɗa baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko doki ɗa̱ ka̱bunda̱i ki iɗika, uteku tsu na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani n akucina, ɗa u nekei ɗa̱ iɗika ra̱ka̱ i na u yaꞋankai le uzuwakpani. 9 I tono baci wila̱ u na n nekei ɗa̱ mayin anana, i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ayin tutu, i wala a uye u ni, yi ta̱ o kudoku ya zagba likuci i tatsu kpamu. 10 I yaꞋan nannai adama a na ka̱ta̱ a una aza a na i babu unushi a̱ ka̱tsuma ki iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u ɗa̱ ba, adama a na ka̱ta̱ mpasa n vuza vu babu unushi m bono a kaci ka̱ ɗa̱ ba.

11 &lt;&lt;Ama ɗa baci vuza u iwain toku ni, ɗa u vaꞋwain ni ɗa wu unai ni, ɗa u sumai a kubana a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i te i nampa, 12 nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci n ni mi ta̱ a̱ kusuku a bana a̱ ka̱na̱ vuza munuka va a̱ tuka̱, ka̱ta̱ e neke yi e ekiye a uma a vuza na wu unai va adama a na a una yi feu. 13 Ka̱ta̱ i pana asuvayali a̱ ni ba, tsu nanlo tsu ɗa i kusa̱nka̱ munuka u vuza na wi babu unushi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, adama a na i ciya̱ ma̱ta̱na̱.&gt;&gt;

14 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu takpa katali ku urotu u kureꞋe u tovu u na ikaya i ɗa̱ i shikpa̱i a̱ ubuta̱ wu uka̱ni u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ i ka̱na̱ ba.&gt;&gt;

Wila̱ adama a ngan

15 &lt;&lt;Magan me te ma yawa tsu na a kudana vuza u yaꞋan ta̱ unushi ko ili i gbani-gbani ba, sai de a pana una̱ wu ngan n re ko n tatsu, kafu a̱ ushuku n kadanshi ka.* 16 Ɗa baci vuza vu kusheshe ku gbani-gbani wu uta̱i adama na u dansa kakuna ka aꞋuwa u vuza yoku, 17 uma e re a na i a̱ vishili va i ta̱ a kubana u Vuzavaguɗu, e kelime ka anan ganu n a yaꞋin a fada a na i ulinga a makyan ma nanlo. 18 A yaꞋin afada i ta̱ a̱ kula̱na̱ kadanshi ka mayin, ɗa baci a cinai kakuna ka aꞋuwa ɗa u yaꞋankai toku ni va, 19 yaꞋankai ni uteku tsu na u sheshei kuyaꞋanka toku ni va. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma ka̱ ɗa̱. 20 Ka̱ta̱ aza na a buwai a pana, ka̱ta̱ a pana wovon u na o kudoku kuyaꞋan ka gbani-gbani tsu nanlo a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱. 21 Ka̱ta̱ i pana asuvayali ba. Wi ta̱ o kokpo wuma n wuma, ka̱shi n ka̱shi, kanga n kanga, kukiye n kukiye, kune n kune.&gt;&gt;

20

Wila̱ adama a ukuna u kuvon

1 &lt;&lt;Ɗa baci i banai kuvon a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱, ɗa ye enei odoku n ekeke odoku n ovonshi a na a laꞋi ɗa̱ ka̱bunda̱i, ka̱ta̱ i pana wovon u le ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ku uta̱ka̱i ɗa̱ a Masar, wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱. 2 Ayin a na baci i foɓusoi an ya̱ gita̱ vishili, ganu wi ta̱ a̱ kuta̱ u yaꞋan kadanshi n uma, 3 wi ta̱ a kudana le, &lt;A̱ɗa̱ aza a Isaraila panai, anana i foɓuso ta̱ an ya̱ shilika̱ n irala i ɗa̱, ka̱ta̱ ikyamba i ɗa̱ i kuwa̱ ba. Ka̱ta̱ i pana wovon ko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ ba, ko i jeꞋeke ikyamba adama e le ba, 4 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ a kuwala n a̱ɗa̱, ciya̱ u shilika̱ n irala i ɗa̱, ka̱ta̱ i lyaꞋa le n kuvon.&gt; 5 Ka̱ta̱ aza e kelime osoji a yaꞋan kadanshi n uma, a dana, &lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u maꞋi kpaꞋa ku savu ku na ka̱ta̱ e erengi ba? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa ku ni, ta lo wa̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ka̱ta̱ vuza yoku we erengu ku ɗa. 6 Yi ta̱ punu n vuza na u ca̱Ꞌi kashina ki itacishi, ka na ka̱ta̱ u laꞋi umaci u ka ba? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa, ta lo wa̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ka̱ta̱ vuza yoku u lyaꞋaka yi kaꞋa. 7 Ko yi ta̱ n vuza na wi m mazama ma na ka̱ta̱ u zuwai ba? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa, ta lo wa̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ka̱ta̱ vuza yoku u ɗika maꞋa.&gt; 8 Ka̱ta̱ aza e kelime o osoji a doku a dana, &lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ wi a kupana wovon a̱ ka̱ɗu ka̱ ni? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa, ta lo wa zuwa a̱ɗu aza ni a̱ kuwa̱.&gt; 9 Ayin a na baci aza e kelime a o kotsoi kadanshi n uma a, ka̱ta̱ a zagba ovonshi a̱ ka̱tsura̱ dem.

10 &lt;&lt;Makyan ma na baci i yawai ɗevu n likuci i na ya kuyaꞋan kuvon ka, suꞋuki le n akaka a̱ kula̱nsa̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱. 11 Ɗa baci a̱ ushuki ɗa̱ m ma̱ta̱na̱ kpamu ɗa e nekei ka̱ci ka̱ le wa̱ ɗa̱, to uma a na i cinai punu ida̱shi a̱ likuci ya ra̱ka̱ i ta̱ o kokpo agbashi a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a̱ ga̱nda̱ka̱ ɗa̱. 12 Ama ɗa baci a iwain kushuku n a̱ɗa̱, ɗa a yaꞋin kuvon n a̱ɗa̱, kanzai likuci ya. 13 Ɗa baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ likuci ya e ekiye a̱ ɗa̱, unai mavali dem n kotokobi, 14 ama a̱ma̱ci m muku, n ili i kuzuwa, koɓolo n ili i likuci i na i buwai ra̱ka̱, n ucanuku u na i pura̱i gbani a̱ ubuta̱ u kuvon, i ɗikaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ i ɗa ci ili na i pura̱i gbani a̱ ubuta̱ u kuvon. Ka̱ta̱ i lyaꞋa uyoꞋo wu ucanuku wi irala i ɗa̱, i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. 15 Nannai ɗa ya kuyaꞋan n likuci ra̱ka̱ i na yi daꞋin n a̱ɗa̱, i na yi a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na wi ɗevu n a̱ɗa̱ ba. 16 Ama a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i uma a nampa i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ adama a na yo okpo ili yu uka̱ni i ɗa̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko ili i te n wuma ba. 17 Yi ta̱ a kuna le ra̱ka̱-ra̱ka̱, aza a Hitiya, n aza a Amoriya, n aza a KanaꞋana, n aza a Periziya, n aza a Hiviya, n aza a Jebusiya, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka dansai, 18 adama a na ka̱ta̱ a piꞋisaka ɗa̱ ili yu unata i na i a kuyaꞋansaka a̱ma̱li e le ba, ali a zuwa ɗa̱ kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ unushi.

19 &lt;&lt;Ɗa baci i kambuki likuci n kuvon ali ɗa i geshei a̱ vishili adama na yi isa i ɗa, ka̱ta̱ i kapa nɗanga n likuci ma n kogovu ba. Adama na yi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ya lyaꞋa n ɗa, ka̱ta̱ i kapa n ɗa i varuku a iɗika ba. Nɗanga n kakamba uma a ɗa, an ya banka le n kuvon? 20 Ama nɗanga n na i yevei a tsu lyaꞋa ba, n ɗaɗa i kukapa, ka̱ta̱ i yaꞋanka adasukpatsu a na ya kukumbaka nshilya mi irala ali i fa̱da̱ n ɗa.&gt;&gt;

21

Wila̱ u munuka ma na e yevei vuza na u yaꞋin ba

1 Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan kadanshi, u danai, &lt;&lt;Ɗa baci a cinai vuza ivaꞋin ukpa̱ a iɗika a kakamba, punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱, kpamu i yeve vuza na wu unai ni ba, 2 ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n a yaꞋin a fada a̱ ɗa̱ uta̱ a bana, ka̱ta̱ a gisangu mɓa̱ri mu ubuta̱ u na keven ki ikyamba ka ki n likuci i na yi lo ɗevu. 3 Ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci i na yi ɗevu n keven ka a ɗika medendem ma na ka̱ta̱ a saꞋwakai kuyaꞋanka ulinga u vicimba ba, kpamu ka̱ta̱ a saꞋwa kuzuwaka yi kogboro ka anaka ba, 4 ka̱ta̱ nkoshi n guɓa maꞋa a̱ kugida̱la̱ a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka na ka̱ta̱ a saꞋwai kucimba, ko ta na a̱ ca̱Ꞌi ili ba, a̱ ubuta̱ u na mini mi e kuyene, ka̱ta̱ o koɗo kuɗeku ku medendem ma. 5 Ka̱ta̱ anan ganu, muku n Levi, uta̱ adama a na ele ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai adama na a yaꞋanka yi tsugbashi ka̱ta̱ a zuwaka uma una̱singai n kula ku Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ kpamu a una ukuna u vishili n kagbanigbani. 6 Ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ra̱ka̱ n na mi ɗevu n likuci i na ka̱kpisa̱ ka ki va, a saꞋa ekiye e le a a ikyamba i medendem ma na o koɗoi kuɗeku a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka, 7 ka̱ta̱ a dana, &lt;Ekiye a̱ tsu una vuma nampa ba, a̱shi a tsu ta na feu e ene vuza na wu unai ni ba. 8 Vuzavaguɗu, isa katsupu ka kutakpa unushi ka nampa adama a uma a̱ nu aza a Isaraila, ele na vu shiba̱i, kpamu ka̱ta̱ vu taɗuka uma a̱ nu n unushi wu mpasa u vuma vu nampa ba, ka̱ta̱ ta na a cinukpaka le unushi wu mpasa u nampa.&gt; 9 Nannai ɗa ya kutakpa ma̱bin ma vuza vu babu unushi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, ɗa baci i yaꞋin i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

Tsu na a kuyaꞋan n a̱ma̱ci a na a̱ pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon

10 &lt;&lt;Ɗa baci i banai kuyaꞋan kuvon n irala i ɗa̱, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ ele e ekiye a̱ ɗa̱, ali ɗa i pura̱i le okpoi agbashi a̱ ɗa̱, 11 ɗa ve enei mekere ma singai a̱ ka̱tsuma̱ ke le, ali ɗa vu cikalai maꞋa, vi ta̱ a kufuɗa kuzuwa maꞋa mo okpo vuka vu nu, 12 ɗa baci vu ɗikai ni vu tukai a kpaꞋa, vu zuwa yi u puna kaci ka̱ ni ka̱ta̱ u kiɗa a̱kutsulu a̱ ni. 13 Ka̱ta̱ u foɗo ntogu n na e remeke ni, ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu u yaꞋan kpalu ka̱ a̱na̱ku a̱ ni n esheku a̱ ni ali wotoi u te. U kotso baci ɗaɗa va kufuɗa va kasa n a̱yi vo okpo vali vi ni a̱yi wo okpo vuka vu nu. 14 Ama ɗa baci vu doku vu panai mali ma̱ ni ba, vi ta̱ a kufuɗa va ka̱sukpa̱ yi u laza a kubana a̱ ubuta̱ u na u cikalai. Ama ka̱ta̱ vu denge yi, ko vu takacika yi tsu kagbashi ba, adama a na vu vaku ta̱ ɗe n a̱yi.&gt;&gt;

Katsura ka magaji ma kpaꞋa

15 &lt;&lt;Ɗa baci vuza wi n a̱ma̱ci e re ɗa u laꞋi n kuciga vuza te, ɗa ra̱ka̱ vi le a matsai muku mo olobo, ama maku mu ugiti ma ma vuka vu na u iwain ɗa, 16 ayin a na baci u cigai kupece uciyi u ni ci ili yu uka̱ni u muku u ni, ka̱ta̱ u neke tsugbayin u maku ma vuka vu na u laꞋi n kuciga va ba, adama a na maku ma vuka vu na u iwain va, a̱yi ɗa maku mu ugiti, 17 mayun ɗa wu ushuku m maku mu ugiti, maku ma vuka vu na u iwain va, u neke yi ugboku u re a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱, adama na a̱yi ɗa maku mu ugiti ma ayin a utsura a̱ ni. Katsura ka maku mu ugiti ka̱ ni kaꞋa.&gt;&gt;

Wila̱ adama a maku mu ugbamukaci

18 &lt;&lt;Ɗa baci vuza wi m maku mu ugbamukaci n ugbamiwasuvu ma na ma tsu pana kadanshi ke esheku a̱ ni ko a̱na̱ku a̱ ni ba, ali a gbarai ni ama ɗa u kpa̱ɗa̱i kupana, 19 ka̱sukpa̱ esheku n a̱na̱ku a̱ ni a̱ ka̱na̱ yi ka̱ta̱ a banka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci i ni a̱ utsutsu u likuci, 20 ka̱ta̱ a dana nkoshi mgba̱ra̱-gba̱ra̱ ma, &lt;Maku ma̱ tsu ma nampa mi ta̱ n ugbamukaci, u tsu pana kadanshi ka̱ tsu ba, kalyaꞋi kaꞋa n kosoꞋi.&gt; 21 Ka̱ta̱ uma a̱ likuci i ni ra̱ka̱ a vara maku ma sai ukpa̱. Mayun ɗa i shamkpa n kawuya a̱ ubuta̱ u ɗa̱. Aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a kupana ili i nampa ka̱ta̱ a pana wovon.&gt;&gt;

Wila̱ kakau

22 &lt;&lt;Ɗa baci a unai vuza adama a unushi u gbani-gbani ali ɗa a saɓangi keven ka̱ ni a maɗanga, 23 ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ keven ka sai kayin washi ba. Mayun ɗa i ciɗa̱ngu kaꞋa a kanna ka nanlo ka, adama a na keven ki ikyamba ka vuma ka na a saɓangi a maɗanga, ki ta̱ n una̱ u wuya u Ka̱shile. I ciɗa̱ngu yi ta lo ya̱ la̱nga̱sa̱ iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱.&gt;&gt;*

22

1 &lt;&lt;Ɗa baci ve enei kanaka ko malala mo tovu ma̱ puwa̱nka̱i, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ma ba, loko maꞋa vu banka yi. 2 Vuza vi ili va wi baci ida̱shi ɗevu n avu ba, kpamu vu yeve ko ma yayi ba, ɗika maꞋa vu bonoko a kpaꞋa ku nu ali sapu na wu uta̱i kula̱nsa̱. Yeve vi neke yi maꞋa. 3 Ta feu va kuyaꞋan nannai m majaki ko motogu ko ili de dem i na i puwa̱nka̱i ni. Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ i ɗa ba. 4 Ɗa baci ve enei majaki ko kanaka ko tovu ka̱ yikpa̱i a uye, ka̱ta̱ vu laza vu ka̱sukpa̱ ka ba. Shamgba adama a na vu ɗa̱ngusa̱ka̱ yi kaꞋa.

5 &lt;&lt;Ka̱ta̱ a̱ma̱ci a uka ucanuku u ali ba, ali feu ka̱ta̱ a uka ucanuku wa̱ a̱ma̱ci ba, adama na vuza na baci de dem u yaꞋin ili nannai, wo okpo ta̱ ili yu unata u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

6 &lt;&lt;Ɗa baci vu cinai manunu a cikinda ɗevu n uye, ko n okowo ko m muku, ko zuva a maɗanga ko a iɗika, ka̱ta̱ vu pura̱ ka̱na̱ku ka m muku n ni ba. 7 Vi ta̱ a kufuɗa va ɗika muku ma, ama vu ka̱sukpa̱ ka̱na̱ku ka laza, adama na vu ciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ kpamu vu ciya̱ wuma wu ugaɗi.

8 &lt;&lt;Ɗa baci vu maꞋin kpaꞋa ku savu, ka̱ta̱ vu maꞋakai kobisho vu ka̱ra̱ka̱, adama a na ka̱ta̱ vu uka ka̱ci ka̱ nu unushi u munuka a kpaꞋa ku nu a ayin a na baci vuma u fa̱ta̱tsa̱i gaɗi u yikpa̱i ba.

9 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i ca̱Ꞌa̱ icuꞋu kakau ugboku u re a kashina ki itacishi ka̱ ɗa̱ ba, ɗa baci i yaꞋin nannai, ra̱ka̱ i na i ca̱Ꞌi koɓolo n umaci wa i ta̱ o kokpo n unata. 10 Ka̱ta̱ i ɓolongu majaki n kanaka a vicimba ba. 11 Ka̱ta̱ i uka motogu ma na a caꞋi n lilin koɓolo n cileme* ba.

12 &lt;&lt;Ama i caꞋaka ntogu n ɗa̱ n na i tsu uka ita̱za̱ a ngon n na̱shi dem.&gt;&gt;

Wila̱ adama a tsugbani

13 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u zuwai vuka ali ɗa u vaki n vu ɗa, ɗa kucikpa u iwain vu ɗa, 14 a kuyaꞋansaka yi kadanshi ka gbani-gbani n u la̱nga̱sa̱i ni kula, a kudana, &lt;Ana n zuwai vuka vu nampa, ana n vaki n a̱yi ɗa n cinai ni u la̱nga̱sa̱ ta̱ ɗe cikere ci ni.&gt; 15 Ka̱ta̱ eshekpu e mekere a n a̱na̱ku a̱ ni a banka n i na i yotsongi cikere ci ni a̱ ubuta̱ wu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ utsutsu u likuci. 16 Ka̱ta̱ esheku e mekere a a dana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma, &lt;N neke ta̱ maku ma̱ va̱ yolo u vuma nampa, ama ɗa u iwain ni. 17 Gogo na ɗa na u la̱nga̱sa̱i ni kula, u danai, &lt;&lt;N cina maku ma̱ ɗa̱ n cikere ci ni ba.&gt;&gt; Ama urotu u cikere tsu maku ma̱ va̱ u ɗa na.&gt; Yeve ka̱ta̱ ishekpu i ni i ba̱rukpa̱ kakashi ke cikere ci ni e kelime ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma, 18 ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma a ɗika vuma va a faba yi, 19 ka̱ta̱ a kiɗaka yi ugana azurufa amangatawun (100), e neke esheku e mekere a, adama a na vuma vu nampa u neke ta̱ mekere ma aza a Isaraila ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba, kula ku gbani-gbani. Ka̱ta̱ u lyaꞋa kelime n kokpo vuka vu ni, kpamu wi n tsu na wo loko yi ba, ali a uteku u wuma u ni.

20 &lt;&lt;Ama, ɗa baci ukuna u na vali va vu dansai wo okpoi mayun, kpamu ɗa a nambai urotu u cikere ci ni, 21 ka̱ta̱ uta̱ka̱ m mekere ma a̱ utsutsu u kpaꞋa ke esheku a̱ ni, ka̱ta̱ a zuwa uma a̱ likuci a varai n atali ali u kuwa̱. U yaꞋan ta̱ ili i wono a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan cishakanlai a kpaꞋa ke esheku a̱ ni. Nannai ɗa ya ku uta̱ka̱ n ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.

22 &lt;&lt;Ɗa baci a cinai vuza a kuyaꞋan tsugbani n vuka vu vuza yoku, vuma va n vuka va dem i ta̱ a kuna le. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila.

23 &lt;&lt;Ɗa baci e remei vuza a̱ likuci n kamana ka vuza yoku ka na ka̱ta̱ ke yevei vali ba, ali ɗa u yaꞋin tsugbani n a̱yi, 24 yi ta̱ a̱ ku uta̱ka̱ dem vu le a̱ utsutsu u likuci ka̱ta̱ i vara le ali a̱ kuwa̱, adama a na ko a na mekere ma mi punu a̱ likuci u lapa una̱ ciya̱ u la̱nsa̱ uɓa̱nki ba, kpamu adama a na vuma va u la̱nga̱sa̱ ta̱ kamana ka vuza yoku. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.

25 &lt;&lt;Ama a kakamba kaꞋa baci vuza u remei kamana ka vuza yoku ɗa u yaꞋin tsugbani n a̱yi n utsura, vuza vu meremeke ɗaɗa koci ya kuna. 26 Ka̱ta̱ i yaꞋanka mekere ma ili ba, adama a na u yaꞋan unushi u na u yawai ukpa̱ ba, adama na ukuna u nampa wa u yotso ta̱ an vuza na u kiɗangi toku ni ɗa wu unai, 27 adama a na vuza va u cina ta̱ mekere ma a kakamba, mekere ma mi ta̱ a kulapa una̱ ama u ciya̱ vuza na u ku isa yi ba.

28 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u cinai mekere ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba, kpamu mi n kamana ba, ɗa u remei ni u yaꞋin tsugbani n a̱yi ali ɗa e remei le, 29 vuza va wi ta̱ a kutsupa esheku e mekere a azurufa amangere n kupa, mayun ɗa kpamu u zuwa maꞋa, adama a na u la̱nga̱sa̱ yi ta̱. Wi ta na feu n tsu na wo kuloko yi ba, ali a kubana uteku u wuma u ni.

30 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza u zuwa vuka ve esheku a̱ ni ba, ka̱ta̱ feu u goyo esheku a̱ ni ba.&gt;&gt;

23

Aza a na a kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Vuzavaguɗu ba

1 &lt;&lt;Vuma vu na baci a̱ uta̱ka̱i ko a gbatyai tsali ci ni, ka̱ta̱ u uwa a̱ ubuta̱ u koɓolo ka uma a Vuzavaguɗu ba.

2 &lt;&lt;Vuza na baci de dem a matsai babu a̱na̱ku a̱ ni a yaꞋan yolo, maku ma̱ ka̱tsuma̱ ka pulai ma nanlo mi a kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Vuzavaguɗu ba. Ali a kubana a tsukaya kupa, babu vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka̱ ni ka na ka kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ Ka̱shile.

3 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza va aza a Amona ko vuza va aza a Mowabu u uwa a̱ ubuta̱ u na uma a̱ Ka̱shile i ba. Ali tsukaya kupa, babu vuza te a̱ ka̱tsuma ka kumaci ka nanlo vuza na u kuꞋuwa punu a̱ ubuta̱ u koɓolo ka uma a Vuzavaguɗu. 4 Adama a na a̱ ta̱wa̱ a rabasa ɗa̱ ba, a̱ tuka̱ ɗa̱ feu n ilikulya m mini mo kusoꞋo a makyan ma na yu uta̱i a iɗika i Masar ba. A tsupa ta̱ Balamu maku ma Beyo vu Peto m Mosopotamiya adama a na u zuwaka ɗa̱ una̱ u wuya. 5 Ama Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u iwain kupanaka Balamu, ɗa u kucukpai u bonokoi una̱ u wuya wa u bonoi una̱singai, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u ciga ɗa̱ ta̱. 6 Ka̱ta̱ i la̱nsa̱ le n ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ko kulyaꞋa ku kelime ku le ba, ali uteku n wuma u ɗa̱.

7 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i goyo aza a Edom ba, adama a na kumaci ku ɗa̱ ku ɗa, ka̱ta̱ kpamu i goyo aza a Masar ba, adama a na cau i da̱sa̱ngu ta̱ we le tso omoci punu a iɗika i le. 8 Muku n tsukaya tsu tatsu n na a matsakai le, i ta̱ a kuꞋuwa ubuta̱ u koɓolo ka uma a Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

Kuyongo ciɗa a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m

9 &lt;&lt;Ayin a na baci i shikpa̱i a̱pa̱m a̱ ɗa̱ adama a na i yaꞋan kuvon n irala i ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan daꞋangi n ili na yi ni nshinda̱.

10 &lt;&lt;Ɗa baci vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u natukpai ka̱ci ka̱ ni n kayin ali ugapu u loloi ni, ka̱ta̱ yu uta̱ka̱ n vuma vu nanlo va a̱ ubuta̱ u ka̱tsura̱ ka uma ka, ka̱ta̱ u shamgba ɗe pulai. 11 Ama a kubana kulivi u sumba̱ ka̱ci ka̱ ni, ɗa baci kanna ka̱ yikpa̱i ka̱ta̱ u bono u uwa a̱ ka̱tsura̱ ka.

12 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i zagba ubuta̱ u yoku kau a̱ kucina̱ ku ka̱tsura̱ ka̱ ɗa̱ adama o kukofongu. 13 A̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku ka̱ ɗa̱ ka̱ta̱ i ɗika ili i ma̱ga̱va̱, vuza na baci dem u banai kukofongu ka̱ta̱ u ciɗa̱ngu a̱wiya̱n a̱ ni. 14 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ a̱ ka̱tsura̱ ka̱ ɗa̱ adama a na wi isa ɗa̱, u neke irala i ɗa̱ ekiye a̱ ɗa̱. Adama a nannai mayun ɗa i lapula ka̱tsura̱ ka̱ ɗa̱ ciɗa adama a na ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u cina ili yi unata a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ ɗa̱ ba.&gt;&gt;

Wila̱ u yoku

15 &lt;&lt;Ɗa baci kagbashi ka sumai a̱ ubuta̱ u vuza vu kpaꞋa vu ni ɗa u ta̱wa̱i wa̱ ɗa̱ adama a na u sheɗeku, ka̱ta̱ i loko yi o kubono ɗe ba. 16 I ka̱sukpa̱ yi u da̱sa̱ngu n a̱ɗa̱, ubuta̱ u na baci u zagbai a̱ ka̱tsuma ka̱ likuci u na u laꞋi n kuciga. Ka̱ta̱ i goyo yi ba.

17 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza va aza a Isaraila mavali ko mavuka, u uwa tsugbani punu a̱ a̱Ꞌisa̱ ba. 18 Ka̱ta̱ i tuka̱ n ikebe i vuka vu na u ciya̱i a̱ ubuta̱ u cishakanlai ko vali i na u ciya̱i a̱ ubuta̱ u tsugbani n ali adama a kutsupa uzuwakpani u na u yaꞋan ɗe a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba, adama a na ili yi unata i ɗa wa̱ ni.

19 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i neke tovu okopu n kodokpotsu ba, ko okopu a ikebe, ko ilikulya, ko ili de dem i na baci yi e kuneke ka̱ta̱ i la̱nsa̱ kodokpotsu ba. 20 Yi ta̱ a kufuɗa ya kisa kodokpotsu a̱ ubuta̱ wo omoci, ama ya kisa kodokpotsu a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wi ili de dem i na baci i zuwai ekiye a̱ ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i na yi a kuꞋuwa ya kisa.

21 &lt;&lt;I yaꞋan baci uzuwakpani n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan kpatutu a̱ ubuta̱ u kutsupa ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuciga i ɗa wa̱ ɗa̱. Ukpa̱ɗi u kushatangu uzuwakpani wi ta̱ o kokpo unushi. 22 Ama i yaꞋan baci akucina ba, wi o kokpo ɗa̱ unushi ba. 23 Ili na baci yi a̱ kuta̱ una̱ u ɗa̱ ra̱ka̱, ka̱ta̱ i shatangu, adama a na n una̱ u ɗa̱ u ɗa i yaꞋin akucina n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

24 &lt;&lt;Vu uwa baci a kashina ki itacishi ka vuza nu, vi ta̱ a kufuɗa va lyaꞋa ali vu cuwa̱, ama ka̱ta̱ vu ɗika ko ili vu zuwa a ujika ka̱ nu ba. 25 Kpamu vu uwa baci a kashina ki ilya ka vuza nu, vi ta̱ a kufuɗa kukoɗo n ekiye a̱ nu, ama ka̱ta̱ vu kyaꞋa m mawun ba.&gt;&gt;

24

Wila̱ u kupece ku yolo

1 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u zuwai vuka, n ka̱ca̱pa̱ ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuluwa yi, adama a na u cina yi ta̱ n kuyongo ku wuya, ali u ɗanakai ni katagarda ku uloki, ɗa u nekei ni kaꞋa ɗa u lokoi ni punu a kpaꞋa ku ni,* 2 ɗa baci wu uta̱i wo oloi vali vi yoku, 3 ɗaɗa kpamu vali vu ire va feu vu iwain ni ali u nekei ni katagarda ku uloki, ɗa u lokoi ni a kpaꞋa ku ni, ko ɗa baci vali va u kuwa̱i, 4 to, ka̱ta̱ vali vu ugiti vu ni vu doku u zuwa yi ba, ana wo okpoi u natukpa ta̱ ɗe ka̱ci ka̱ ni, adama a na ili yi unata i ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ i tuka̱ ni nshinda̱ a iɗika i na Vazaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ yo okpo ɗa̱ iɗika yi uka̱ni ba.

5 &lt;&lt;Vuma na baci u yaꞋin yolo i savu, ka̱ta̱ a banka yi a̱ ubuta̱ u kuvon ba, ko i zuwa yi ulinga ba. Wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kpaꞋa ali ka̱ya̱ ke te, adama a na u zuwa vuka vu na u zuwai va ma̱za̱nga̱.

Wila̱ u yoku

6 &lt;&lt;Vu neke baci vuza yoku okopu, ka̱ta̱ vu isa yi kutali ko makin tsu kaguta adama o okopu a na vu nekei ni ba. KuyaꞋan nannai wi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ vuza va kulyaꞋa ku kelime a wuma u ni.

7 &lt;&lt;Ɗa baci a̱ ka̱na̱i vuza u bokoi vuza ni a kumaci ka aza a Isaraila ɗa u bonokoi ni tsu kagbashi ko u dengei ni, vuza na u bokoi vuza ni va i ta̱ a kuna yi, tsu nanlo tsu ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma ka̱ ɗa̱.

8 &lt;&lt;Ukuna wu mɓa̱la̱ mu ukutu, i yaꞋan mayin ka̱ta̱ i tono ili i na dem anan ganu va̱ a̱Ꞌisa̱ a danai, ele vu na i kumaci ka aza e Levi. I yaꞋan ili i na n danai le. 9 Ciɓai n ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai Miriyamu a makyan ma na yu uta̱i a iɗika i Masar.

10 &lt;&lt;Vu neke baci vuza na yi ida̱shi ɗeɗevu okopu ko a̱ yiɗa̱i baci, ka̱ta̱ vu bana vu uwa a kpaꞋa ku ni vu isa kaguta ba. 11 Vu shamgba pulai, a̱yi vuza na vi o kutono kutan ka wi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n ku ɗa pulai. 12 Ama vuma va vuza vu unambi ɗa baci, vi a ku asa n kaguta ka na u nekei nu adama a kutan ka ba. 13 Ka̱ta̱ vu bonoko yi n ogbodo a na u nekei a zuwa adama a kutan ka u ciya̱ wa asa n a ɗa. Wi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai, tsu nanlo tsa wi ta̱ o kokpo wu kasingai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu.

14 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i doro vuza vu zamalinga ko vuza vu unambi ba, ko kumaci ku ɗa̱ ko omoci a na i ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱ ba. 15 Tsupai ni ikebe yi ulinga i ni dem a kanna ka nanlo babu ubuta̱ u yimba̱na̱ adama a na a̱yi vuza vu unambi ɗa, kpamu ka̱ɗu ka̱ ni ki ta̱ a̱ ubuta̱ wi ili i na e kuneke yi. I iwan baci, wi ta̱ a̱ kushika̱ a kubana u Vuzavaguɗu adama a̱ ɗa̱, ali wo okpo ɗa̱ unushi.

16 &lt;&lt;A kuna mmaci adama a̱ unushi u muku n le ba, a kuna muku kpamu adama a̱ unushi wu mmaci n le ba. Vuza na baci u yaꞋin unushi a̱yi ɗa vuza na a kuna.

17 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋanka komoci afada aꞋuwa ko makpaꞋan ba, ko ta na vu ɗika ogbodo a vuka vu na vali vu ni vu kuwa̱i adama a kutan ba, 18 Ka̱ta̱ i ciɓa a na a̱ɗa̱ agbashi a ɗa yi ishi a iɗika i Masar ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ shiba̱i ɗa̱ ɗe. Adama a nannai yaꞋin tsu na n danai.

19 &lt;&lt;Ayin a na baci i yaꞋin vukyaꞋa i ɓolongi ili i kashina i ɗa̱ ɗa i cinukpai m makatalu, ka̱ta̱ i bono adama a na i ɗika ma ba, i Ka̱sukpa̱ka̱ omoci nu mkpaꞋan, n agapa a̱ma̱ci, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka zuwaka ɗa̱ una̱singai wi ili i na dem ekiye a̱ ɗa̱ a yaꞋin. 20 Ayin a na baci i lapai umaci wu nɗanga n zaitu n ɗa̱, ka̱ta̱ i bono ɗe a acaka a i taɓa ire ba. Yi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ka̱ omoci, nu mkpaꞋan, n agapa a̱ a̱ma̱ci. 21 Ayin a na baci i ɓolongi umaci u mambulu a kashina ki itacishi ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i bono ɗe i yaꞋan kuɗayu ba, i ka̱sukpa̱ka̱ omoci nu mkpaꞋan n agapa a̱ a̱ma̱ci ili i na i buwai. 22 Ciɓai a na a̱ɗa̱ omoci a ɗa yi ishi a iɗika i Masar. I ɗaɗa i zuwai mi a kudana ɗa̱ i yaꞋan tsu nampa tsa.

25

1 &lt;&lt;Ɗa baci uma e re i a̱ vishili ali ɗa a bankai n kadanshi ka a̱ ubuta̱ wa afada, ka̱ta̱ a yaꞋin afada a a kiɗa afada a e neke vuza vu unushi, unushi u ni, vuza vu babu unushi kpamu e neke yi unambi wu unushi u ni, 2 vuza vu unushi va, unushi u ni u yawa baci tsu na a faba yi, kayaꞋinkafada ka ki ta̱ a kuzuwa vuza vu unushi va u vaku ka̱ta̱ a faba yi lo a̱ a̱shi a̱ ni n tsu na u danai a faba yi derere n unushi u na u yaꞋin. 3 I ta̱ a kufaba yi ali amangere. Ama ka̱ta̱ ufabi wa u laza nannai ba, ta lo vuza ɗa̱ wo kokpo ili i kugoyi a̱ a̱shi a̱ ɗa̱.

4 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i uka kanaka ka vicimba mojubo, a makyan ma na wi a kudasasa ilya a kulapa ba.*

Yolo i kososo

5 &lt;&lt;Ɗa baci vuza n vangu vi ni i ida̱shi a̱ ubuta̱ u te ɗa vuza te u kuwa̱i babu u matsa maku, kagapa ka vuka ka wi o kolo kumaci ku yoku kau ba. Toku vali ni ɗa u kuɗika yi ka̱ta̱ wo okpo vuka vu ni adama a na u shatangu ulinga u na mokoshi ma̱ ni ma gaꞋin u yaꞋan.* 6 Maku mo kolobo mu ugiti ma̱ ni i ta̱ e kuneꞋe yi kula ku magasa, adama a na a cinukpa n kula ku ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ba. 7 Ama vuma va u ciga baci kuzuwa kagapa ka vuka ka vuza ni ka ba, ka̱ta̱ vuka va u bana a̱ utsutsu u likuci u dana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, &lt;Toku vu vali vu va̱ u iwan ta̱ kuka̱sukpa̱ kula ku vuza ni kulyaꞋa kelime a kumaci ka aza a Isaraila, u iwan ta̱ kushatangu ulinga u na vuza ni u gaꞋin u yaꞋanka mu.&gt; 8 Ka̱ta̱ nkoshi n likuci n ɗeke yi adama na e neke yi kadanshi. Ɗa baci u lyaꞋi kelime n kuꞋiwan ɗa u danai, &lt;Ma kuciga kuzuwa yi ba,&gt; 9 ka̱ta̱ kagapa ka vuka ka vuza ni ka ka̱ ɗa̱nga̱ ka bana wa̱ ni e kelime ko nkoshi ma, ka̱ta̱ u foɗo kataka ka vuza ka, ka̱ta̱ u jiraka yi ma̱tsa̱n a̱ a̱shi ka̱ta̱ u dana, &lt;Na ɗa ili na a ci yaꞋanka vuza na u iwain kuka̱sukpa̱ kpaꞋa ku vuza ni kulyaꞋa kelime.&gt; 10 I ta̱ e kuɗeke kpaꞋa ku vuza nanlo a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila, &lt;KpaꞋa ku vuza na o foɗoi kataka.&gt; 11 Ɗa baci uma e re i a̱ vishili, ɗa vuka vu vuza te wu uta̱i adama a na u ɓa̱nka̱ vali ni e ekiye o vutoku, ali u bankai n kukiye ku ni ɗa u remei ni tsali, 12 gbatyai ni kukiye. Ka̱ta̱ i pana asuvayali a̱ ni ba. 13 Ka̱ta̱ i ɓa̱na̱ agisamkpatsu e re a ili ya̱ a̱miki a ajika a̱ ɗa̱ ba, vuza te n a̱miki, vuza te babu a̱miki. 14 Ka̱ta̱ i zuwa agisamkpatsu e re asuvu a kpaꞋa ku ɗa̱ ba, vuza gbayin n vuza kenu. 15 Mayun ɗa i yongo n kagisamkpatsu ka̱ a̱miki n kagisamkpatsu ka singai n ku usuɓi, adama a na i geshe a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱. 16 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ e kene unata u yaba dem vu na u yaꞋin ili tsu nampa, n yaba dem na u yaꞋin unambi wu usuɓi.

17 &lt;&lt;Ciɓai n ili i na aza a Ameleki a yaꞋanki ɗa̱ a uye, an yu uta̱i a iɗika i Masar. 18 An yo oꞋoi, ɗa yo okpoi babu utsura, ana a cinai ɗa̱ a nwalu ɗa a unai aza na i ka̱ca̱pa̱ ra̱ka̱, ko wovon u Ka̱shile a pana ba. 19 Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ kuvuka a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱, n ubuta̱ ra̱ka̱ asuvu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e ku neke ɗa̱ uka̱ni, ka̱ta̱ i takpa kula ka aza a Ameleki a aduniyan ra̱ka̱. Ka̱ta̱ i cinukpa ba.

26

AvaꞋinka a ili yi ugiti n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa

1 &lt;&lt;Makyan ma na baci i uwai asuvu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ adama a na i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa ali kpamu yi isa i ɗa i da̱sa̱ngi punu, 2 Ka̱ta̱ i kenuku a̱ ka̱tsuma̱ ki ili yu umaci yu ugiti i na i cimbai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ i zuwa i ɗa a mabana. Ka̱ta̱ i bana ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai adama a na i cikpa yi n Kula ku ni, 3 ka̱ta̱ i dana ganu vu ulinga a makyan ma nanlo, &lt;Anana n dana ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, a na n uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i tsu an wi e kuneke tsu.&gt; 4 Ka̱ta̱ Ganu wi isa mabana ma ekiye a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ u zuwa maꞋa a iɗika e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 5 Ka̱ta̱ a̱ɗa̱ yu ushuku e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i dana, &lt;Dada vu va̱ ka̱ka̱ra̱shi ka aza a Aramiyan kaꞋa a ayin a cau, u lazai n uma kenu a kubana iɗika i Masar, ɗa wo okpoi uduniyan u gbayin n wu utsura n wa̱ a̱bunda̱i. 6 Ama ɗa a aza a Masar o goyoi tsu ɗa a takacikai tsu, a zuwai tsu kuyaꞋan ku ulinga wa atakaci. 7 Ɗa tsu shiꞋika̱i Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i tsu, ɗa Vuzavaguɗu u panai ma̱shi ma̱ tsu ɗa we enei atakaci n ka gbani-gbani n kalyaꞋa ka na i a kuyaꞋanka tsu. 8 Ɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar, n kukiye ku utsura koɓolo n ili i mereve, n kadanshi ko wovon, koɓolo n urotu wi ili i mereve. 9 Ɗa u tuka̱i tsu a̱ ubuta̱ u nampa, u nekei tsu iɗika i nampa, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱. 10 Ɗa gogo na tsu tuka̱i nu n ili yu ugiti yi iɗika i na avu Vuzavaguɗu vu nekei tsu.&gt; Ka̱ta̱ i zuwa mabana ma e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i kuɗa̱ngu i cikpa yi. 11 Ka̱ta̱ a̱ɗa̱ n aza e Levi n omoci a na i punu ida̱shi n a̱ɗa̱, i yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a ili i singai i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ koɓolo m muku n ɗa̱.

12 &lt;&lt;A ayin a na baci i kotsoi kutuka̱ n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ya ashina i ɗa̱, a̱ ka̱ya̱ ka tatsu, ka̱ya̱ ka̱ kutuka̱ i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa, i neke aza e Levi, n omoci, nu mkpaꞋan koɓolo n a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i, adama a na ele feu a̱ ciya̱ a lyaꞋa a̱ cuwa̱ punu a̱ likuci i ɗa̱. 13 Ka̱ta̱ i dana Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, &lt;Mu utuka̱ ta̱ ugboku u ciɗa u kpaꞋa u va̱ ɗa n nekei aza e Levi, n omoci, nu mkpaꞋan koɓolo n a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i, uteku tsu na vu tonukoi mu ra̱ka̱. Ko u te n ka̱sukpa̱ ba, ko ta na n cinukpa. 14 Ko i te n lyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ku ugboku u ciɗa wa a ayin a na mi a kpalu ba, ko ta na mu utuka̱ ko i te a ayin a na mi ni nshinda̱ ba. Ko ta na mu utuka̱ n neke a̱kpisa̱ ba. N tono ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, ɗa n yaꞋin ili derere tsu na vu danai mu n yaꞋan. 15 Vu la̱na̱ a iɗika avu ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa u nu, ka̱ta̱ vu zuwaka uma a̱ nu aza a Isaraila una̱singai, koɓolo n iɗika i na vu nekei tsu, uteku tsu na vu yaꞋin uzuwakpani n ikaya i tsu, iɗika i na yi maniꞋin n tsuta̱.&gt;

Kutono ku wila̱ u Vuzavaguɗu

16 &lt;&lt;Anana, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kudana ɗa̱ i tono wila̱ koɓolo n ili na u danai. Ka̱ta̱ i tono kpamu i yaꞋan ulinga n i ɗa n a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱. 17 Anana i dana ta̱ an Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱, yi ta̱ o kutono uye u ni, adama a na i tono kadanshi ka̱ ni n wila̱ u ni, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i na u danai ɗa̱ ra̱ka̱. 18 Kpamu anana Vuzavaguɗu u dansa ta̱ an a̱ɗa̱ ɗa uma a̱ ni, kuzuwa ku ucanuku ku ni, uteku tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani, a̱ɗa̱ kpamu yi ta̱ o kutono kadanshi ka̱ ni ra̱ka̱, 19 Vuzavaguɗu kpamu u dana ta̱ wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ gaɗi vu uduniyan u na u buwai ra̱ka̱. Wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo aza a ucikpi, n kula n tsugbayin i laꞋa uduniyan u na u buwai, ka̱ta̱ yo okpo uma a ciɗa a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, uteku tsu na u yaꞋin uzuwakpani.&gt;&gt;

27

Katalikalyuka a kusan ku Ebalu

1 Musa nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a yaꞋankai uma kadanshi, ɗa a danai, &lt;&lt;Tonoi ra̱ka̱ kadanshi ka na n danai ɗa̱ anana. 2 Ayin a na baci i pasai Kuyene ku Urudu ɗa i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, i shikpa̱ atali a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱, ka̱ta̱ i sura le n ka̱ɓisa̱ka̱. 3 Ka̱ta̱ i ɗana ɗe kadanshi ka̱ wila̱ ka nampa, a ayin a na baci i pasai ɗa i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani. 4 Ka̱ta̱ a ayin a na baci i pasai Kuyene ku Urudu ka, ka̱ta̱ i shikpa̱ atali a nampa a a kusan ku Ebalu, uteku tsu na n danai ɗa̱ anana, ka̱ta̱ i sura le n ka̱ɓisa̱ka̱. 5 Ka̱ta̱ kpamu i maꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ katalikalyuka ɗe, katalikalyuka ka atali, ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga n atali a na e sheꞋwei n vuyum ba. 6 I maꞋan katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n atali a na e sheꞋwei ba. Ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ka alyuka o kusongu a ɗa̱ ɗe u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 7 I nekeshe kpamu alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ɗe, a kulyaꞋa n i yaꞋin ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 8 Ka̱ta̱ i ɗana kadanshi ka̱ wila̱ ka nampa ka̱ uta̱ mayin a atali a na i shikpa̱i va.&gt;&gt;

Una̱ u wuya a kusan ku Ebalu

9 Ɗa Musa n anan ganu, ele na i aza e Levi a danai aza a Isaraila ra̱ka̱, &lt;&lt;Paɗai bini, ka̱ta̱ i pana, a̱ɗa̱ aza a Isaraila. Gogo na a̱ɗa̱ yo okpo ta̱ uma a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 10 Tonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i tono kadanshi ka̱ ni n wila̱ u ni u na n nekei ɗa̱ anana.&gt;&gt;

11 A kanna ka nanlo ka ɗaɗa Musa u yaꞋankai uma kadanshi ɗa u danai, 12 &lt;&lt;Ayin a na baci i pasai kuyene ku Urudu, kumaci ku nampa ra̱ka̱ ku shamgba a kusan ku Garizim a zuwaka uma una̱singai. Kumaci ku ɗaɗa: kumaci ku Simiyon, Levi, Yahuda, Isaka, Isufu n ku Bayami. 13 Ka̱ta̱ kumaci ku nampa tamkpamu ku shamgba a kusan ku Ebalu a ayin a na i a kuyaꞋanka kumaci ku nampa una̱ u wuya. Kumaci ku ɗaɗa Ruben, Gaduu, Ashera, Zabalun, Dan koɓolo n aza Nafutali. 14 Ka̱ta̱ aza e Levi a̱ ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu ka̱u a yaꞋanka aza a Isaraila ra̱ka̱ kadanshi, a dana,

15 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u sheꞋwei ko u luwa̱i ka̱ma̱li. Ili yu unata i ɗa u Vuzavaguɗu, ulinga we ekiye u vuza vi idengushi u na u shikpa̱i usokongi.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, &lt;Tananai.&gt;

16 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u goyoi esheku n a̱na̱ku a̱ ni.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, &lt;Tananai.&gt;

17 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u takpai urotu u kureꞋe u vu toku.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, &lt;Tanannai.&gt;

18 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u zuwai ka̱yimba̱ ka̱ puwa̱nka̱i uye.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, &lt;Tanannai.&gt;

19 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u yaꞋankai komoci, ko makpaꞋan, ko kagapa afada a aꞋuwa.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, &lt;Tanannai.&gt;

20 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u vaki n vuka ve esheku a̱ ni, adama a na u goyo ta̱ kajiba ke esheku a̱ ni.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, &lt;Tanannai.&gt;

21 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na dem u yaꞋin tsugbani m manama.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, &lt;Tanannai.&gt;

22 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u vaki n taku vu ni, maku me esheku ko ma̱ a̱na̱ku.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ ushuku, &lt;Tanannai.&gt;

23 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u vaki n akaya a̱ ni.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, &lt;Tanannai.&gt;

24 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na wu unai vuza na i ida̱shi ɗeɗevu usokongi.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, &lt;Tanannai.&gt;

25 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na wi isai ikebe adama a na wu una vuza babu unushi.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, &lt;Tanannai.&gt;

26 &lt;&lt; &lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u kadanshi ka nampa, ɗa u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan ulinga n kaꞋa.&gt; Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ ushuku, &lt;Tanannai.*&gt; &gt;&gt;

28

Una̱singai adama a kutoni

(A Gan 26:3-13; Wil 7:12-24)

1 &lt;&lt;Ɗa baci i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa kpamu i tonoi wila̱ u ni mayin u na mi e kuneke ɗa̱ anana ra̱ka̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo kelime ku uduniyan u na u buwai ra̱ka̱. 2 Una̱singai u na mpa ra̱ka̱ wi ta̱ kutono ɗa̱, ɗa baci i tonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 3 Yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai punu a̱ likuci, n ashina. 4 Muku n ɗa̱ mi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱ koɓolo m muku mi ilikuzuwa i ɗa̱, ni ndendem mu ushiga n ɗa̱ koɓolo nu nlala feu. 5 Mbana n ɗa̱ nu nsasu a na i tsu zuɓuku kiya ku ɗa̱, i ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai. 6 Yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai a ayin a na i uwai n ayin a na yu uta̱i.

7 &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ i na i ɗa̱ngusa̱i vishili n a̱ɗa̱ a yaꞋan ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u ɗa̱. I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ɗa̱ n uye u te, ama i ta̱ a kusuma n uye u cindere. 8 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwaka mpon n ɗa̱, n ulinga we ekiye u ɗa̱ ra̱ka̱ una̱singai. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai a iɗika i na wi e kuneke ɗa̱. 9 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo uma a ciɗa a̱ ni, uteku tsu na u yaꞋin uzuwukpani ɗa u kucinai, ɗa baci i tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ɗa kpamu i tonoi uye u ni. 10 Ka̱ta̱ uma aduniyan ra̱ka̱ e yeve an n kula ku Vuzavaguɗu ku ɗa e ci ɗeke ɗa̱, ka̱ta̱ a pana wovon u ɗa̱.

11 &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ muku n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ u zuwa ilikuzuwa i ɗa̱ i yimkpa koɓolo n ili ya ashina i ɗa̱ a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱ we kuneke ɗa̱. 12 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuɓa̱yuwa̱ gaɗi, ubuta̱ u kuzuwa ku gbayin ku ni, ka̱ta̱ u yoꞋo mini a iɗika a ayin a̱ lyushi, ka̱ta̱ u zuwaka ulinga we ekiye u ɗa̱ una̱singai. Yi ta̱ e kuneke uduniyan n a̱bunda̱i okopu, ama a̱ɗa̱ yi o kukopuku u vuza ba. 13 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo aza e kelime, ama aza a̱ ka̱ca̱pa̱ ba. Ɗa baci de i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na mi e kuneke ɗa̱ anana, ɗa i yaꞋin kaꞋa. 14 Ka̱ta̱ i kpatala usingai ko ugula̱ i bono i tono a̱ma̱li ali i yaꞋanka le tsugbashi, i ka̱sukpa̱ wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana ba.&gt;&gt;

Atakaci adama a aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kutono wila̱

(A Gan 26:14-46)

15 &lt;&lt;Ama ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u ni n ili i kutono i na mi e kuneke ɗa̱ anana, una̱ u wuya u nampa wi ta̱ o kutono ɗa̱ ka̱ta̱ u ka̱na̱ ɗa̱ ra̱ka̱.

16 &lt;&lt;Yi ta̱ o kokpo aza a una̱ u wuya punu a̱ likuci n ashina feu.

17 &lt;&lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ mbana n ɗa̱ nu nsasu n kuzuɓuku kiya dem.

18 &lt;&lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ muku n ɗa̱, n ili ya ashina, koɓolo m muku mi ilikuzuwa, ni ndendem mu ushiga koɓolo nu nlala n ɗa̱ feu.

19 &lt;&lt;Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱, a ayin a na yi a kuꞋuwa n ayin a na yi a̱ kuta̱.

20 &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ una̱, ka̱ta̱ u ripula̱sa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu u takacika ɗa̱ a ili ra̱ka̱ i na i yaꞋin n ekiye a̱ ɗa̱, sapu ayin a na i kuwa̱i i kotsoi ra̱ka̱ adama a ka gbani-gbani ka na i yaꞋin an i ka̱sukpa̱i ni. 21 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ali wu una ɗa̱ a iɗika i na yi a kuciga ya uwa ka̱ta̱ i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa. 22 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ nu mɓa̱la̱ m gbani-gbani, usuɗukpi wi ikyamba, nu mɓa̱la̱ n kashita, m ma̱vuna̱ koɓolo n uɗekpu, n kerepu, n a̱pa̱ru, ka̱ta̱ a takacika ɗa̱ sapu i kuwa̱. 23 Gaɗi zuva wi ta̱ o kokpo ci iyum i shili, ka̱ta̱ iɗika i na yi a ɗaka vu ɗa̱ yo okpo ci iyum. 24 Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubonoko mini ma gaɗi mi iɗika i ɗa̱ mo okpo kubuta̱ an kiya, ki ta̱ a̱ kuta̱ gaɗi ku cipa̱ a iɗika ali i kuwa̱.

25 &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ i lyaꞋa ɗa̱. Yi ta̱ a kubana we le n uye u te, ama a̱ɗa̱ yi ta̱ a kusuma e kelime ke le n uye u cindere, ka̱ta̱ yo okpo ili i wovon a̱ ubuta̱ u tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱ a ayin a na e enei i na i ciya̱i ɗa̱. 26 Even a ikyamba a̱ ɗa̱ i ta̱ o kokpo ilikulya yi nnu ra̱ka̱, nu nnama n kakamba, babu kpamu vuza na wo kuloko le. 27 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutsunku ɗa̱ mɓa̱la̱ ma amici tsa aza a Masar, n kashita, koɓolo nu mɓa̱la̱ mi iciri nu mɓa̱la̱ mo owopo n na yo kupotso ba. 28 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ nu mɓa̱la̱ mu ujari, n uyimba̱ koɓolo n upuwa̱nki wu ugboji. 29 N kanna a kaci yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ nwalu n i ta̱ɗa̱tsa̱i tsa̱ a̱yimba̱ a̱ ka̱yimbi. Yi a kuciya̱ ulyaꞋi a ili dem i na i yaꞋin ba, ayin tutu i ta̱ a̱ kuka̱na̱ kudoro ɗa̱ n a isai ɗa̱ ili n utsura, ka̱ta̱ i namba vuza na wa ki isa ɗa̱. 30 Vi ta̱ a kuzama mekere, ama vuza yoku ɗa u kuvaku m maꞋa. Vi ta̱ a kumaꞋa kpaꞋa, ama vi a̱ kuda̱sa̱ngu a ku ɗa ba. Vi ta̱ a kucimba kashina ki itacishi, ama vi a kulyaꞋa umaci u ka ba. 31 I ta̱ e kureme kanaka ka̱ ɗa̱ a kiɗa a̱ɗa̱ e kene, ama ko kakiɗi ka vinyama ka kuꞋuwa ɗa̱ a una̱ ba. I ta̱ a kisa ɗa̱ njaki n utsura, kpamu i o kubonoko n ɗa ba. I ta̱ a kuɗika nkyon n ɗa̱ ka̱ta̱ e neke irala i ɗa̱, ka̱ta̱ a namba vuza na u kisaka ɗa̱ n ɗa. 32 I ta̱ a kuɗika muku mo olobo m mu nkere n ɗa̱ ka̱ta̱ a banka a iɗika i yoku, ka̱ta̱ i ka̱na̱ modolyo ma̱ a̱shi a kanna dem a kinda uye ciya̱ ye ene le, ama ka̱ta̱ i namba utsura u na ya kuyaꞋan ili adama e le. 33 Uma a na i yevei ba i ta̱ a kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a lyaꞋa ilikulyaꞋa i na ekiye a̱ ɗa̱ a cimbai n i na i takacikai a kula̱nsa̱, ama a̱ɗa̱ ko ili yi o kokpo n i ɗa ba, atakaci a ɗa o kuyongo e kuneke ɗa̱ koci ayin tutu. 34 Ili i na a̱shi a̱ ɗa̱ e enei yi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ kujara. 35 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma amici a̱ mɓa̱la̱ m gbani-gbani n na n kuka̱na̱ ɗa̱ a̱ka̱nga̱tsu n ene, n na n kupotso ba, ka̱ta̱ n gita̱ kuka̱na̱ e ene ali a kubana a kaci.

36 &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ o kuloko ɗa̱ m mogono ma na i zagbakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ a kubanka a iɗika i yoku, i na a̱ɗa̱ n ikaya i ɗa̱ i yevei ba. Ta ɗe yo kutono a̱ma̱li, a̱ma̱li an nɗanga n atali. 37 Ka̱ta̱ yo okpo ili i wovon, ili yi izoshi a̱ ubuta̱ u uma, n ili i ma̱ɗa̱ɗi a iɗika dem, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu wi a kuɗika ɗa̱ a kubana. 38 Yi ta̱ a kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱ vi icuꞋu n a̱bunda̱i a ashina a̱ ɗa̱, ama yi a̱ kuciya̱ ili i ma̱riki ba, adama a na akyun i ta̱ a kutakuma i ɗa. 39 Yi ta̱ a̱ kuca̱Ꞌa̱ ka̱ta̱ i cimba ashina a itacishi, ama yi a kusoꞋo ma̱kya̱n ma ba, ko ta na i ɓolongu umaci u mambulu wa ba, adama a na azun i ta̱ a kutakuma le. 40 Yi ta̱ a̱ kuca̱Ꞌa̱ nɗanga n zaitu a̱ ubuta̱ dem a iɗika i ɗa̱, ama yi a̱ kuciya̱ maniꞋin ma̱ kusukuya̱ ba, adama a na umaci wu nɗanga wa wi ta̱ a̱ kusa̱ruwa̱. 41 Yi ta̱ a kumatsa muku mo olobo ni nkere, ama yi a̱ kusuku n ɗa ba, adama a na i ta̱ a̱ kupura̱ le a kubanka a̱ ubuta̱ u tsugbashi. 42 Akyun i ta̱ a kutakuma nɗanga n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina yi iɗika i ɗa̱. 43 Komoci ka na ki punu ida̱shi a iɗika i ɗa̱ ki ta̱ a kulyaꞋa kelime n kuɗa̱nga̱ gaɗi-gaɗi, ama ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i lyaꞋa kelime n kubono iɗika-iɗika. 44 A̱ɗa̱ ɗa i kukopuku we le, ama ele o kukopuku wa̱ ɗa̱ ba. Ele ɗa o kokpo aza e kelime, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ yo okpo aza a̱ ka̱ca̱pa̱.

45 &lt;&lt;Una̱ u nampa ra̱ka̱ wi ta̱ a̱ kutono ɗa̱. Ka̱ta̱ u saɓa ɗa̱ ali u reme ɗa̱ sai i kuwa̱, adama a na a̱ɗa̱ i iwan ta̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, n kadanshi ka̱ ni koɓolo n wila̱ u na u nekei ɗa̱. 46 I ta̱ o kokpo ɗa̱ urotu n ili i mereve wa̱ ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ ali a kubana uteku n uteku. 47 Adama a na i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ m ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i a ayin a̱ uciyi ba, 48 adama a nannai, n kambulu n kakuli, n tsushomboɗi, koɓolo n unambi u ɗa i kuga̱nda̱ka̱ irala i ɗa̱ i na Vuzavaguɗu u suꞋuki ɗa̱. Wi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ kogboro ka̱ vuyum e kuɗeku sapu a una ɗa̱. 49 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ n aza a iɗika i yoku daꞋin i yaꞋan tsurala n a̱ɗa̱, ɗe a uteku wa aduniyan, i tele a gaɗi vu ɗa̱ tsu mashangi, iɗika i na i saꞋwai kuyeve kelentsu ke le ba. 50 Iɗika i na yi n uma a gbani-gbani, aza na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kuneke nkoshi tsugbayin ko a pana asuvayali a ushan u wawaꞋa. 51 I ta̱ a kutakuma muku mi ili i kuzuwa i ɗa̱ koɓolo n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱ ali sai i kuwa̱. Ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ ɗa̱ babu ilikulyaꞋa, babu ma̱kya̱n ma savu ko maniꞋin, ko ushiga wa anaka, ko wu nkyon ko wu nraɗika n ɗa̱ ali yo okpo agali.

52 &lt;&lt;Ka̱ta̱ a kanza ɗa̱ a iɗika i ɗa̱ ra̱ka̱, ali nshilya mu utsura n ɗa̱ n na i zuwakai katsura n yikpa̱. I ta̱ a kukanza likuci ra̱ka̱ i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. 53 Adama atakaci a na irala i ɗa̱ ya kuneke ɗa̱ a ayin a na a kanzai ɗa̱ va, yi ta̱ a kutakuma inyama i muku n ɗa̱, n na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. 54 Ali n vuza ma̱riki n ka̱ɗu ka singai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, wi a kupana asuvayali a vuza ni ba, ko vuka vu ucigi vi ni ko muku n ni n na m buwai n wuma, 55 ka̱ta̱ u sa̱nka̱ toku inyama i muku i ni i na wi a kutakuma. Adama na i ɗaɗa koci i na i buwai ni, adama atakaci a na irala i ɗa̱ i zuwai ɗa̱ a ayin a na a kanzai likuci i ɗa̱ ya ra̱ka̱. 56 Vuka vu ma̱riki n ka̱ɗu ka singai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, a̱yi na u ci ciga kune ku ni ku saꞋwa iɗika ba, adama a usuɓi m ma̱riki ma̱ ni, wi ta̱ a̱ kuꞋiwan vali vu ucigi vu ni kolobo m mekere ma̱ ni, 57 ali n kamatsatsu m maku ma na u matsai, wi ta̱ a kuciga kutakuma le usokongi adama a na babu ilikulyaꞋa i yoku lo, adama atakaci a na irala i ɗa̱ i e kuneke ɗa̱ a̱ likuci i ɗa̱ a ayin a na a kanzai ɗa̱ n kuvon.

58 &lt;&lt;Ɗa baci i iwain kutono kakuna ka̱ wila̱ ka na n yotsongi ɗa̱ na mayin, ka na ki punu uɗani a katakarda ka nampa, adama a na i pana wovon u kula ku tsugbayin, ku na ku tsu neke wovon ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 59 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱, n ntsukaya n ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma̱ mɓa̱la̱ m gbani-gbani n na n kukotso ba, nu mɓa̱la̱ n na n kuta̱na̱ ba, ka̱ta̱ n ka̱na̱ ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱. 60 Ka̱ta̱ u tuka̱ ɗa̱ nu mɓa̱la̱ ma aza a Masar ra̱ka̱, n na yi o wovon, ka̱ta̱ n ɗa n ka̱na̱ ɗa̱. 61 Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ nu mɓa̱la̱ n kawuya ra̱ka̱ ka na ki uɗani punu a katagarda ka̱ wila̱ ka nampa, ali a una ɗa̱. 62 A̱ɗa̱ vu na yi ishi i yimkpai ka̱u tsa azangata a gaɗi yi ta̱ o kokpo ukeci kenu, adama a na i iwan ta̱ kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 63 Uteku tsu na u gaꞋin Vuzavaguɗu ɗa u ka̱sukpa̱i ɗa̱ n wuma, ɗa i yimkpai n ka̱bunda̱i, ta kpamu u kugaꞋan yi nannai ka̱ta̱ u bonoko ɗa̱ agali, ali wu una ɗa̱. Ka̱ta̱ wu utuka̱ ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i na yi a kuciga ya bana ya kisa yo okpo uka̱ni u ɗa̱.

64 &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ e kubetuwe ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan ra̱ka̱, i na i ɗikai a uteku wa aduniyan a nampa a kubana u nan ɗe. Ta ɗe ya kutono a̱ma̱li, a̱ma̱li a nɗanga n atali a na a̱ɗa̱ ko ikaya i ɗa̱ i yevei ba. 65 A̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u nanlo yi a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ ko ubuta̱ u kuvuka ba. Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ na̱mgba̱, ka̱ta̱ u zuwaka ɗa̱ uyimba̱ u a̱shi u na i kene mayin ba, n wuta̱ki wa̱ a̱ɗu. 66 Ayin dem yi ta̱ o kuyongo n una̱mgbuka̱tsuma̱, kayin n kanna yi ta̱ o kokpo n wovon, n kusheshe ko yi ta̱ a kuyawa usana n wuma ko i kuyawa ba. 67 N usana yi ta̱ a kudana, &lt;Ishi baci a dana kulivi ku ɗa.&gt; Kulivi kuyaꞋan baci kpamu ka̱ta̱ i dana, &lt;Ishi baci a dana usana u ɗa.&gt; Adama o wovon wa̱ a̱bunda̱i u na u shanai a̱ɗu a̱ ɗa̱, n i na kpamu a̱shi a̱ ɗa̱ i e kene. 68 Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubono n a̱ɗa̱ a iɗika i Masar a antsu a̱ mini, n uye u na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani yo kudoku yo tono ba. Ta ɗe i kuciga kudenge ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱, yo okpo le agbashi a̱ a̱ma̱ci n ali, ama ko vuza wa kutsula ɗa̱ ba.&gt;&gt;

29

Kutonosuko ku uzuwakpani

1 Nava ɗaɗa kadanshi ku uzuwakpani ka na Vuzavaguɗu u danai Musa u dana aza a Isaraila ele a iɗika i Mowabu, kau n uzuwakpani u na u yaꞋankai le a kusan ku Horebu.

2 Ɗa Musa u ɓolongi aza a Isaraila ra̱ka̱ ɗa u danai le, &lt;&lt;Ye ene ta̱ n a̱shi a̱ ɗa̱ i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai FiriꞋauna a Masar n agbashi a̱ ni koɓolo n iɗika i ni ra̱ka̱. 3 N a̱shi a̱ ɗa̱, ye ene ta̱ atakaci a gbangam, n iyoci, n ili i mereve i gbagbaꞋin. 4 Ama ali n gogo na Vuzavaguɗu u neke ɗa̱ ka̱ɗu ke kuyeve, ko a̱shi e kene, ko atsuvu a kupana ba. 5 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangere a na n tonoi n a̱ɗa̱ a kakamba, ntogu n ɗa̱ n ataka e ene a̱ ɗa̱ feu o oꞋwo ba. 6 I lyaꞋa ilikulya ba, kpamu i soꞋo ma̱kya̱n ko ili yi isoꞋoshi i yoku yu utsura ba. N yaꞋan ta̱ nannai adama a na i yeve an mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 7 A ayin a na i yawai a̱ ubuta̱ u nampa, ɗa Sihon Mogono ma Heshibon n Ogu mogono ma Bashan a̱ tukai tsu n kuvon, ama ɗa tsu lyaꞋi le. 8 Ɗa ci isai iɗika i le, ɗa ci nekei ɗa̱ i ɗa yo okpo yu uka̱ni i kumaci ka aza a Ruben, n aza a Gadu, koɓolo n kagimi ka kumaci ka aza a Manasa. 9 Adama a nannai, ka̱ta̱ i tono kadanshi ku uzuwakpani ka nampa mayin adama a na i ciya̱ ulyaꞋi wi ili dem i na yi a kuyaꞋan.

10 &lt;&lt;Anana, a̱ɗa̱ ɗa na ra̱ka̱ kashani e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, n aza e kelime a kumaci a̱ ɗa̱, aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱, n aza e kelime o osoji a̱ ɗa̱ koɓolo n ali a Isaraila ra̱ka̱, 11 koɓolo m muku n ɗa̱ n a̱ma̱ci a̱ ɗa̱, n omoci a na i ida̱shi n a̱ɗa̱ a̱ a̱pa̱m, ele vu na a tsu kapasaka ɗa̱ nɗanga, ka̱ta̱ e kenukuku ɗa̱ mini. 12 Yi ta̱ a kashani na adama a na i yaꞋan uzuwakpani n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, uzuwakpani u na Vuzavaguɗu wi a kuyaꞋan n a̱ɗa̱ anana, u na a kuvara n ka̱ta̱mba̱ri ka akucina, 13 Adama a na u bonoko ɗa̱ uma a̱ ni anana, ka̱ta̱ a̱yi wo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱ uteku tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani n tsu na kpamu u yaꞋin akucina n ishekpu i ɗa̱ Ibirahi, n Ishaku koɓolo n Yakubu. 14 Ba n a̱ɗa̱ ɗa koci mpa mi a kuyaꞋan uzuwakpani u nampa koɓolo n akucina a̱ ni ba, 15 ama ali n a̱ɗa̱ vu na yi kashani n a̱tsu na anana e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, koɓolo n aza na i n a̱tsu na anana ba.

16 &lt;&lt;A̱ɗa̱ n ka̱ci ka̱ ɗa̱ i yeve ta̱ uteku tsu na tsu da̱sa̱ngi a iɗika i Masar, n tsu na kpamu tsu urangi a iɗika kakau a kuta̱wa̱ na. 17 Ye ene ta̱ a̱ma̱li a unata e le, n a̱ma̱li a nɗanga, n atali n azurufa koɓolo n azanariya. 18 Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a cina mavali ko mavuka, kumaci ko kelentsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ anana, vuza na ka̱ɗu ka̱ ni ka kusabaꞋa ka̱ta̱ u kpatala u ka̱sukpa̱ kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u bono o kutono a̱ma̱li aza a iɗika i nan ɗe ba. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a̱ ciya̱ vuza tsu karalu ka na ko kokpo maɗanga mo okono n tsukono a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ba. 19 Ɗa baci vuza u panai kadanshi ka akucina ka nampa, ɗa u zuwakai ka̱ci ka̱ ni una̱singai ɗa u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni u danai, &lt;Babu i na yi a̱ kuciya̱ mu ko ɗa baci n lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ugbamukaci.&gt; Nannai va wi ta̱ a̱ kutuka̱ ra̱ka̱ vu ɗa̱ n kawuya a̱ ubuta̱ u uma a̱ usuɓi n aza a babu usuɓi. 20 Vuzavaguɗu wi a kucinukpaka vuma nanlo unushi u ni ba, wupa u ni n cisheꞋe ci ni ci ta̱ a̱ kukula̱ adama a vuma a nanlo. Una̱ u wuya u na a ɗanai punu a katagarda ka nampa ra̱ka̱ wi ta̱ o kutono yi, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu wu utuka̱ kula ku ni punu a iɗika ya aduniyan. 21 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutakpa vuma va a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ adama a na u takacika, derere n una̱ u wuya ra̱ka̱ wu uzuwakpani u na a ɗanai a katagarda ka̱ wila̱ ka nampa. 22 Ntsukaya n ɗa̱ n na n kuta̱wa̱ a̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ ɗa̱, n omoci a na a̱ kuta̱ a iɗika i daꞋin, i ta̱ e kene una̱mgbi wi iɗika ya nu mɓa̱la̱ n na Vuzavaguɗu u tsunki le. 23 Iɗika ya ra̱ka̱ yi ta̱ a̱ kukula̱ n akina a usuɗukpi ka̱u, ka̱ta̱ i ɗa yo okpo tsu mkpaɗi, babu ica̱Ꞌa̱shi, babu ugaꞋin wu ulinga, babu ica̱Ꞌa̱shi i na ya̱ ku uta̱ punu. Wi ta̱ o kokpo derere tsu na Vuzavaguɗu wu unai aza o Sodom n Gomora, n aza a Aduma n Zeboyim, a̱ ka̱tsuma̱ ku una̱mgbi u ka̱ɗu ka̱ ni. 24 Aduniyan ra̱ka̱ i ta̱ a kudana, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋankai iɗika i nampa nannai? Yiɗa̱i i zuwai ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i ka̱u tsu nampa?&gt; 25 Ka̱ta̱ wushuki wa wo okpo, &lt;Adama a na uma a nampa a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le, uzuwakpani u na u yaꞋankai le a makyan ma na wu utuka̱i le a iɗika i Masar. 26 A kpatalai ɗa o bonoi o kutono a̱ma̱li, a̱ kuɗa̱nki le, a̱ma̱li a na a saꞋwai kuyeve ba, a̱ma̱li a na u nekei le ba. 27 I ɗaɗa i zuwai ɗa ka̱ɗu ka Vuzavaguɗu ka̱ kula̱i adama a iɗika i nampa ya, ɗa u tuka̱i i ɗa n una̱ u wuya u na a ɗanai punu a katagarda ka nampa ra̱ka̱. 28 N wupa u gbani-gbani u ɗa Vuzavaguɗu u takpai le a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i le ɗa u betuwei le a iɗika i yoku, uteku tsu na ka ki gogo na.&gt;

29 &lt;&lt;Ili yi usokongi, i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu i ɗa, ama ili i na a̱ utuka̱i e keteshe i tsu i ɗa koɓolo m muku n tsu ali a kubana uteku n uteku, adama a na tsu tono kadanshi ka̱ wila̱ u nampa ra̱ka̱.&gt;&gt;

30

Kubono ka aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu

1 &lt;&lt;Gogo na n neke ɗa̱ ta̱ kazagba a̱ ka̱tsuma̱ ku una̱singai ko u wuya. A makyan ma na baci ili i nanlo i gita̱i n a̱ɗa̱, ɗa kpamu yi ida̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u betuwei ɗa̱, yi ta̱ a kuciɓa n kazagba ka na n nekei ɗa̱. 2 A̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ i bonoko baci a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa i tonoi wila̱ u ni n ka̱ɗu ke te, n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱, uteku tsu na mi a kuyaꞋanka ɗa̱ kadanshi anana, 3 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ o kubonokoko ɗa̱ n una̱singai. Wi ta̱ kpamu o kuyotsongu ɗa̱ kasingai ka̱ ni, ka̱ta̱ u doku u ɓolongu ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kumaci u na Vuzavaguɗu Ka̱shile wi ishi u betuwei ɗa̱ u bankai. 4 Ko a betyuwe ɗa̱ baci a kubana daꞋin vi iɗika i yoku, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ o kuɓolongu ɗa̱ ka̱ta̱ u bonoko ɗa̱ kpamu. 5 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ o kubonoko ɗa̱ asuvu a iɗika i na yo okpoi yi ikaya i ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu yo okpo yi uka̱ni u ɗa̱. Wi ta̱ kpamu e kuneke ɗa̱ uciyi n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ kpamu u zuwa ɗa̱ i doku i yimkpa ka̱u ali i laꞋa tsukaya tsu ɗa̱. 6 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kpamu wi ta̱ a kusabaꞋa a̱ɗu a̱ ɗa̱ n a̱ muku n ɗa̱ adama a na i ciga yi n ka̱ɗu ke te n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱, ka̱ta̱ i ciya̱ wuma. 7 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ a kuyaꞋanka irala i ɗa̱ aza a na a iwain ɗa̱ ɗa i a kutakacika ɗa̱, una̱ u wuya u nampa ra̱ka̱. 8 Ka̱ta̱ i tono Vuzavaguɗu, kpamu n wila̱ u ni u na mi e kuneke ɗa̱ anana. 9 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ e kuneke ɗa̱ uciyi ka̱u a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye u ɗa̱ dem, koɓolo m muku n na yi a kumatsa, m muku mi ili i kuzuwa i ɗa̱, n icimbishi yi iɗika i ɗa̱. Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana uyoꞋo yo okpo aza a uciyi, uteku tsu na u panai uyoꞋo wi ikaya i ɗa̱. 10 Wi ta̱ a kuyaꞋan nannai i tono baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa kpamu i tonoi kadanshi ka̱ ni n ili i kutono i na yi uɗani a Katagarda ka̱ Wila̱, ɗa kpamu i bonokoi a̱ɗu a̱ ɗa̱ a uɓon u kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱.

Kazagba ka wuma ko ukpa̱

11 &lt;&lt;Mayun, kadanshi ka nampa ka na mi a kudana ɗa̱ anana na, ka laꞋa utsura u ɗa̱ ba, ko ka laꞋa ɗa̱ kutono. 12 Wila̱ wa ta u ɗa wi gaɗi ba, an ya dana, &lt;Yayi u kukumba ɗe gaɗi adama a na u cipa̱ka̱ tsu n u ɗa, ciya̱ tsu pana ka̱ta̱ tsu tono u ɗa?*&gt; 13 Wi ɗe feu na ɗe a upashi u mala ba ali ye ece, i dana, &lt;Yayi u kubana wa pasa mala ma, ka̱ta̱ u tuka̱ tsu n u ɗa, ciya̱ tsu pana ka̱ta̱ tsu tono u ɗa?&gt; 14 A̱Ꞌa̱, akaka a i ta̱ lo ɗevu n a̱ɗa̱, i ta̱ punu a̱ una̱ u ɗa̱, n a̱ɗu a̱ ɗa̱ dem adama a na i tono.*

15 &lt;&lt;Ama anana n zuwaka ɗa̱ ta̱ wuma n ugaꞋin, ukpa̱ n kawuya. 16 Anana mi ta̱ a kuɓarangu ɗa̱ i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i tono uye u ni ka̱ta̱ kpamu i ka̱na̱ wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni n ili i kutono dem, nannai ɗa i kuyongo n wuma ka̱ta̱ feu i doku n ka̱bunda̱i, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zuwaka ɗa̱ una̱singai a iɗika i na yi a kuꞋuwa adama a na i ka̱na̱. 17 Ama i kpanduku baci a̱ɗu a̱ ɗa̱ ɗa i iwain kupana, a̱ɗu a̱ ɗa̱ a vadalukpai ɗa i kuɗa̱ngi i cikpai a̱ma̱li, 18 Mi ta̱ a kudana ɗa̱ anana, i yaꞋan baci nannai, i ta̱ a kuna ɗa̱. Yi a kuyaꞋan megeshe a iɗika i na yi a kupasa e kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ i uwa yo okpo i ɗa̱ ba.

19 &lt;&lt;Anana mi ta̱ e kuɗekushe gaɗi n iɗika yo okpo ngaꞋan adama a̱ ɗa̱. N zuwa ta̱ wuma n ukpa̱ kelime ka̱ ɗa̱, n una̱singai n una̱ u wuya. Zagbai wuma adama a na a̱ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ i yongo n wuma. 20 Cigai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ i tono ili i na u danai dem, i gbaga yi adama a na ɗaɗa wuma u ɗa̱ n ayin a̱ a̱bunda̱i. Adama a na i da̱sa̱ngu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kucinai kuneke ikaya i ɗa̱, Ibirahi, n Ishaku n Yakubu.&gt;&gt;

31

Jesuwa wo okpoi vuzagbayin vi Isaraila

(Mkc 27:12-23)

1 Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kudansa ili i nampa dem a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila, 2 ɗa u danai, &lt;&lt;Gogo na mi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kamanga (120), mi o kudoku ma fuɗa mo tono n a̱ɗa̱ ba. Vuzavaguɗu u dana mu ta̱, &lt;Vi a kupasa kuyene ku Urudu ba.&gt; 3 Ama Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ a kupasa kafu a̱ɗa̱. A̱yi ɗa wa kuna uduniyan u na wi lo ida̱shi a̱ ubuta̱ wa ra̱ka̱, adama a na i da̱sa̱ngu. Jesuwa ɗa u kuꞋuka le kelime uteku u na Vuzavaguɗu u danai. 4 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋan n ele uteku u na u yaꞋin n Sihon n Ogu ngono ma aza a Amoriya, ele vu na wu unai koɓolo n iɗika i le dem. 5 Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ aza a iɗika a nanlo wa̱ ɗa̱. Mayun i yaꞋan ili i na n danai ɗa̱ i yaꞋanka le dem. 6 YaꞋin ka̱ɗu i shamgba n utsura, ka̱ta̱ i pana wovon ko i jeꞋeke ikyamba adama e le ba. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱. A̱yi wi a̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ ko u varuku ɗa̱ ba.&gt;&gt;

7 Ɗa Musa u ɗekei Jesuwa e kelime ka uma a Isaraila dem, ɗa u danai ni, &lt;&lt;YaꞋan ka̱ɗu vu shamgba n utsura, adama a na avu ɗa vo kutono n uma a nampa, a kubana a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i le u danai u kuneke le. Vu peceke yaba dem u ciya̱ uka̱ni i ni. 8 Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ o kutono n a̱ɗa̱, wi ta̱ o kuyongo n a̱ɗa̱ kpamu, a̱yi wi a̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ ko u varuku ɗa̱ ba. Pana wovon ba, ko ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ gusa̱ ba.&gt;&gt;

Kukece ku katagarda ka̱ wila̱ a̱ ka̱ya̱ ke cindere dem

(Mkc 27:12-23)

9 Ɗa Musa u ɗanai wila̱ u nampa ɗa u nekei u ɗa u anan ganu, muku n Levi, ele vu na a tsu canuku akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu koɓolo n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila ra̱ka̱. 10 Ɗa Musa u danai le. &lt;&lt;A ukoci u ka̱ya̱ ke cindere dem, a̱ ka̱ya̱ ka kuna atan, a ayin a̱ ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, 11 a ayin a na uma a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuzagba, ka̱ta̱ i kece wila̱ u nampa e kelime ke le a pana n atsuvu e le. 12 Ɗeke le dem a̱ ubuta̱ u te ali n a̱ma̱ci, koɓolo m muku, n omoci a na i punu ida̱shi asuvu a̱ likuci i ɗa̱, adama a na a̱ ciya̱ a pana, ka̱ta̱ a̱ yeve uteku tsu na a kupana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ o tono ukuna u wila̱ wa mayin. 13 Nannai ɗa muku n ɗa̱ aza a na ka̱ta̱ e yevei wila̱ u nampa ba a̱ ciya̱ a pana u ɗa, ka̱ta̱ e yeve uteku tsu na a kupana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Yi baci de ida̱shi punu a iɗika i na yi a kupasa e kuyene ku Urudu ka̱ta̱ i lyaꞋa i ɗa.&gt;&gt;

Kadanshi ku ukocishi ka na Vuzavaguɗu u yaꞋankai Musa

14 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Gogo na kanna ka̱ kukuwa̱ ka̱ nu ka yawa ta̱ ɗevu. Ɗeke Jesuwa adama a na i uwa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, a̱ ubuta̱ u na n kerengu yi.&gt;&gt; Ɗa Musa n Jesuwa a bankai ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 15 Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱i punu a̱ Ma̱va̱li ma a kabashi ke keleshu, ɗa kabashi ka ka shamgbai a̱ utsutsu u Ma̱va̱li wa.

16 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Ayin a yawa ta̱ a na va banka anan koko a̱ nu n kiya, ayin na baci ta na vu lazai uma a nampa i ta̱ a̱ kuka̱na̱ kutono a̱ma̱li a omoci, a̱ma̱li a iɗika i na i kubana ya uwa. I ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ mu ka̱ta̱ a̱ ɗa̱ngusa̱ uzuwakpani u na n yaꞋin n ele. 17 A kanna ka nanlo ka, mpa mi ta̱ a kuyaꞋan wupa n ele ka̱ta̱ n ka̱sukpa̱ le, ka̱ta̱ mpa n sokongu a̱shi a̱ va̱ we le ka̱ta̱ a una le. Atakaci a̱ a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ we le, a kanna ka nanlo ka ka̱ta̱ a yaꞋan keci, &lt;Atakaci n kawuya ka nampa ka, a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ tsu adama a na Ka̱shile ka̱ tsu ki koɓolo n a̱tsu ba?&gt; 18 A ayin a nanlo, mpa ta na mayun n kusokongu ta̱ a̱shi a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u le adama a̱ unushi u na a yaꞋin dem, u na o tonoi a̱ma̱li.

19 &lt;&lt;Gogo na ɗanakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ vishipa vu nampa ka̱ta̱ i piꞋisaka uma a Isaraila, ka̱ta̱ i zuwa le a yaꞋan vu ɗa, adama a na wo okpo mu urotu a̱ ubuta̱ u le. 20 Mi ta̱ a̱ kutuka̱ le a iɗika i na n kucinai an me neke ikaya i le, iɗika i na yi e kuyene m maniꞋin n tsuta̱. Ta ɗe a kulya uyoꞋo, a kulya ilikulya i na a cikalai dem, ka̱ta̱ a maꞋan ikyamba. Ama i ta̱ a̱ kugita̱ kutono a̱ma̱li, o kugoyo mu ka̱ta̱ o koɗo uzuwakpani u va̱. 21 Ayin na baci ma̱dukpa̱ n atakaci a̱bunda̱i a̱ ta̱wa̱i we le, vishipa vu nampa vi ta̱ o ko okpo urotu we le, adama a na vu ɗa vi a̱ kupuwa̱nka̱ a̱ una̱ u muku nu ntsukaya n le ba. Adama na n yeve ta̱ ɗe kusheshe ku uma a nampa ali kafu n ta̱wa̱ n ele punu a iɗika i nampa i na n kucinai me kuneke le.&gt;&gt; 22 Ɗa Musa u ɗanai vishipa va a kanna ka, ɗa u piꞋisakai aza a Isaraila.

23 Vuzavaguɗu u danai Jesuwa kolobo ka Nun. &lt;&lt;YaꞋan ka̱ɗu ka̱ta̱ vu gbama asuvu, adama a na vi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n uma a Isaraila a iɗika i na n kucinai mi e kuneke le. Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ o kuyongo koɓolo n avu.&gt;&gt;

24 Ana Musa u kotsoi kuɗana katagarda ka̱ wila̱ ka nampa a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi. 25 Ɗa u nekei kadanshi ka nampa wa aza e Levi, ele na a tsu canuku akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu ɗa u danai, 26 &lt;&lt;Ɗikai katagarda ka̱ wila̱ ka nampa ka̱ta̱ i zuwa kaꞋa a kakambu ka akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ta ɗe ko kuyongo tsu magaꞋan a kubana wa̱ ɗa̱. 27 Adama a na n yeve ta̱ ugbamukaci u ɗa̱ n tsu na yi n ukpa̱ɗi u kupana. I yaꞋanka baci Vuzavaguɗu ugbamukaci a ayin na mi n wuma koɓolo n a̱ɗa̱, te ɗai tamkpamu ayin na baci n kuwa̱i? 28 Ɓolonki mu nkoshi n kumaci n ɗa̱ ra̱ka̱ koɓolo n tsugbayin dem, adama a na n yaꞋan kadanshi ka nampa atsuvu e le, ka̱ta̱ n ɗeke gaɗi n iɗika wo okpo ngaꞋan we le. 29 Adama na n yeve ta̱ ayin a na baci n kuwa̱i yi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ta̱ i kpatala i ka̱sukpa̱ uye u na n danai ɗa̱ i tono. A ayin a̱ kuta̱wa̱, atakaci i ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱, adama a na yi ta̱ a kuyaꞋan ili i gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ i zuwa yi u yaꞋan wupa a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye u ɗa̱.&gt;&gt;

Vishipa vu Musa

30 Ɗa Musa u kecei iɗani i vishipa i nampa a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi a atsuvu a uma a Isaraila dem.

32

1 Gaɗi panakai mu, n ciga ta̱ n yaꞋan kadanshi.

YaꞋan aduniyan a pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱.

2 YaꞋan kuyotsongusu ku va̱ ku yoꞋo tsu mini ma zuva,

ka̱ta̱ kelentsu ka̱ va̱ ko ɗoro uteku tsu ciza,

uteku ci ijaꞋashi a̱ ubuta̱ wi itoponi i mita̱,

uteku tsu mini ma̱ a̱bunda̱i ma na mi o kuyoꞋo a gaɗi vi ica̱shi.

3 Adama na mpa mi ta̱ a kusala ukuna u kula ku Vuzavaguɗu,

cikpai tsugbayin tsu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

4 A̱yi katali kaꞋa, ulinga u ni u singai u ɗa,

uye u ni kpamu ra̱ka̱ wi ta̱ mejege.

Ka̱shile ka mayun, vuza na u ci yaꞋan kawuya ba,

a̱yi vuza ciɗa ɗa n ka mayun kpamu.

5 Ama ele a yaꞋanka yi ta̱ kawuya e kelime ka̱ ni,

ele muku n ni n ɗa ba,

adama a̱ una̱mgbi u le, uma a gbani-gbani kpamu.

6 A̱ɗa̱ ta yi a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu nannai,

a̱ɗa̱ alau aza unambi wu ugboji?

Ashe a̱yi eshekpu a̱ ɗa̱ a ɗa ba, vuza na u yaꞋin ɗa̱,

vuza na u yaꞋin ɗa̱ ɗa kpamu u zuwai ɗa̱?

7 Ciɓai n ayin a cau,

sheshei ka̱ta̱ i la̱na̱ tsukaya tsu cau tsu na tsu lazai.

Ecei esheku a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ u tonuko ɗa̱,

ecei kpamu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ i ta̱ a kudana ɗa̱.

8 Ayin a na MalaꞋimili me pecekei aduniyan uka̱ni u le,

ana u peciki uma ra̱ka̱,

u kiɗaka ta̱ kumaci dem uteku u ni,

derere vu ka̱bunda̱i ka̱ muku mi Isaraila,

9 Adama na upecu u Vuzavaguɗu u ɗaɗa uma a̱ ni,

Yakubu ɗa upecu wu uka̱ni u ni.

10 &lt;&lt;U cinai ni ɗe e meremune,

a magbanda a̱ ubuta̱ u na wi babu uma, a iɗika i na i kuwa̱i.

Ɗa u kanzai ni, ɗa u la̱na̱i ni

uteku tsu muku n a̱shi n ni,

11 Uteku tsu mashangi ma na mi a kuyotsongu muku ni uteku tsu na a kuꞋimkpa,

u tsu imkpa ta̱ zuva vu muku n ni,

u bapa evelyu a̱ ni ka̱ta̱ u kikpatsa le

ka̱ta̱ u ɗika le zuva va evelyu a̱ ni.

12 Vuzavaguɗu koci a̱yi ɗa u tonoi n a̱yi

babu komoci ka̱ ka̱ma̱li ko yoku ka na ko yongoi n a̱yi.

13 U zuwai ni u kumbai a gaɗi va aginda,

ɗa u lyaꞋatangi ni n ili i kashina.

Ɗa u ɓa̱na̱i ni n ishigi i na yi a katali

m maniꞋin ma zaitu ma na mu uta̱i a kakpanlai,

14 koɓolo m mani ma̱ ka̱guta̱ ma anaka n ma nlala,

n ushuma u na wi a ngiri n a̱giri,

n kobomburon nu nga̱ji m Bashan,

n alkama vu na vu laꞋi n kugaꞋan.

Ɗa o soꞋi ma̱kya̱n ma na ma shilyamgbai ma singai.

15 &lt;&lt;Ama Jeshuru* u yaꞋin ikyamba ɗa u yaꞋin ugbamukaci,

u yaꞋin ikyamba, ɗa kpamu u shanai ɗa u gboroi,

u ka̱sukpa̱i Ka̱shile ka na ka yaꞋin ni,

ɗa u iwain kakpanlai, Kishi ka̱ ni.

16 Ɗa a zuwai ni cisheꞋe n omoci a̱ ma̱li e le,

ɗa a zuwai ni wupa adama a ukuna wu unata u le.

17 E nekei alyuka a̱ wunla̱i u gbani-gbani u na wi Ka̱shile ba,

wa a̱ma̱li a na e yevei ba,

n a̱ma̱li a savu a na a̱ ta̱wa̱i n ka̱ca̱pa̱,

a na ikaya i ɗa̱ i tsu pana wovon ba.

18 Ɗa i vakangi kakpanlai ka na ka matsai ɗa̱,

ɗa i cinukpai n Ka̱shile ka na ke nekei ɗa̱ wuma.

19 &lt;&lt;Vuzavaguɗu we enei nannai ɗa u iwain le

adama a wupa u na muku mo olobo ni nkere n ni a zuwai ni.

20 Ɗa u danai, &lt;YaꞋan n sokongu a̱shi a̱ va̱ we le,

ka̱ta̱ me ene uteku tsu na ukocishi u le u kokpo,

adama na ele tsukaya tsu gbani-gbani tsu ɗa,

muku mu unambi wu usuɓi.

21 A zuwai mu n yaꞋan cisheꞋe n ili i na yi Ka̱shile ba,

a zuwai mu kuyaꞋan wupa n a̱ma̱li e le.

N kuzuwa le ta̱ a yaꞋan tsurala n uduniya u na wi uma ba,

ka̱ta̱ kpamu n zuwa le a yaꞋan wupa n uduniya u na wi n ugboji ba.*

22 Adama na wupa u va̱ u dyaɓa ta̱ tsa akina,

kpamu a ɗa ta na a̱ ka̱na̱ ta̱ kukula̱ ali a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱.

A ɗa i ta̱ a kulyaꞋa aduniyan koɓolo n ica̱Ꞌa̱shi i ni dem,

wi ta̱ o kusongu le ali a kubana a̱ kumiꞋi ku kusan.

23 &lt;&lt; &lt;Mi ta̱ o kuɓolonku le ndukpa̱,

ka̱ta̱ n kotso aya a̱ va̱ ra̱ka̱ we le.

24 Kambulu ki ta̱ a kuna le,

atakaci a̱ mɓa̱la̱ i ta̱ a kuna le,

ndukpa̱ n wuya mi ta̱ o kukoɗoso le.

Ka̱ta̱ n suꞋuku le nnama m gbani-gbani n kakamba,

n ili i tsukono i na i tsu rono a̱tsuma̱ e le a iɗika.

25 Uma a na i pulai kotokobi ki ta̱ a kuna le,

aza a na i asuvu a iꞋuwa wovon u ɗa wa kuna le,

u ɗa wi ta̱ a kuna nkere n olobo,

koɓolo nu nreɓu nu nkoshi.

26 Ɗa n danai, &lt;&lt;Mi ta̱ e kubetuwe le,

n zuwa a cinukpa n ele a̱ ka̱tsuma̱ ka uma aduniyan,&gt;&gt;

27 ama mi a̱ kuka̱sukpa̱ irala i le i ka̱ga̱,

ka̱ta̱ a dana,

&lt;&lt;Nu utsura we ekiye u tsu u ɗa ci lyaꞋi,

Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin kaꞋa ba.&gt;&gt; &gt;

28 &lt;&lt;Adama na aza a Isaraila uduniyan u ɗa u na wi babu ugboji,

uma a babu kuyeve.

29 Ishi baci i n ugboji, ishi ta̱ e kuyeve ili i nampa,

ka̱ta̱ e yeve uteku na o kukotsoso.

30 Nini ɗai vuma vu te u kufuɗa wo loko uma ka̱kpa̱n (1,000),

ko kpamu uma e re a zuwa uma a̱kpa̱n kupa (10,000) a suma,

sai de Kakpanlai ke le ke denge le baci,

ko kpamu Vuzavaguɗu u nekei le.

31 Adama a na kakpanlai ke le ki uteku tsu Kakpanlai ka̱ tsu ba,

ko irala i tsu feu e yeve ta̱ nannai.

32 Adama a na itacishi i le yu uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ wi itacishi i Sodom,

a ashina itacishi i Gomora.

Umaci u le wi ta̱ tukpa n tsukono,

koɓolo n okono,

33 ma̱kya̱n me le tsukono tsu oko tsu ɗa,

tsukono tsu gbani-gbani tsu keyenku.

34 &lt;&lt; &lt;Ashe mpa n zuwa ili i nampa ya usokongi ba,

ɗa m paɗarai i ɗa o mopon ma̱ va̱ ba?

35 Ka̱ va̱ kaꞋa n tsupa, mpa ta na mi ta̱ a kutsupa,

ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ an ene e le e kuderece,

kanna ka atakaci ke le ka yawa ta̱ ɗevu,

ukpa̱ u le wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ an ugipi u a̱shi.*

36 Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke uma a̱ ni uba̱ruwi,

ka̱ta̱ u pana asuvayali a agbashi a̱ ni,

ayin a na baci we enei utsura u le u kotsoi

ɗa we enei babu vuza na u buwai, kagbashi ko vuza gbani.*

37 Ka̱ta̱ u dana, gogo na te a̱ma̱li e le i,

kakpanlai ke kusheɗeku ke le?

38 A̱ma̱li a na a takumai ushuma wa alyuka u le,

ɗa o soꞋi ma̱kya̱n me kuneꞋe ku kusoꞋo me le?

YaꞋan a̱ ɗa̱nga̱ ka̱ta̱ a̱ ɓa̱nka̱ le.

YaꞋan e neke ɗa̱ ubuta̱ u kusheɗeku.

39 &lt;&lt; &lt;La̱na̱i gogo na, an wo okpoi mpa n ka̱ci ka̱ va̱, mpa ɗa a̱yi,

babu ka̱ma̱li ko yoku ka na ki lo sai mpa.

N tsu una ta̱ ka̱ta̱ kpamu n ɗa̱ngusa̱ n wuma,

N tsu zuwa ta̱ muna, ka̱ta̱ kpamu n potsotongu,

babu vuza na wi n utsura u na wa ki isa vuza e ekiye a̱ va̱.

40 Adama a na n ɗa̱ngusa̱ ta̱ ekiye a̱ va̱ zuva ɗa n kucinai n wuma u va̱.

Ɗa baci de mi n wuma a kubana uteku,

41 ayin a na baci m gboroi kotokobi ka kutasa ka̱ va̱,

ɗa n remei kaꞋa e ekiye a̱ va̱ adama a na n yaꞋan afada,

n kuyaꞋan ta̱ katsupu a̱ ubuta̱ wi irala i va̱

ka̱ta̱ n yaꞋan katsupa wa aza a na a iwain mu.

42 Mi ta̱ a kuzuwa aya a̱ va̱ o soꞋo mpasa ali m maka le,

kotokobi ka̱ va̱ kpamu ka takuma inyama nu mpasa n uma a na a unai,

n aza na e remei a̱ ubuta̱ u kuvon

n tsugbayin tsa aza e kelime a irala.&gt;

43 &lt;&lt;YaꞋin ma̱za̱nga̱, a̱ɗa̱ uduniyan, yaꞋin ma̱za̱nga̱ koɓolo n uma a Vuzavaguɗu,

adama a na wi ta̱ a ku tsupaka agbashi a̱ ni mpasa n le,

u kutsupa ta̱ irala i ni.

Ka̱ta̱ u shikpa unushi wi iɗika i ni n uma.&gt;&gt;

44 Musa u ta̱wa̱i koɓolo n Jesuwa kolobo ka Nun, ɗa u dansai ukuna wi iɗani i vishipa vu nampa atsuvu a uma. 45 An Musa u kotsoi kudansa kakuna ki iɗani ka nampa ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila, 46 U danai le, &lt;&lt;Remei kadanshi ka̱ wila̱ ka na n kecekei ɗa̱ na anana a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱. Ka̱ta̱ i piꞋisaka muku n ɗa̱ n tono kaꞋa mayin. 47 Ba kadanshi kaꞋa gbani nannai koci ba, ka ɗaɗa wuma u ɗa̱. N kaꞋa ya̱ kuciya̱ wuma wu ugaɗi a iɗika i na yi a kuciga kupasa Kuɗolu ku Urudu ku isa.&gt;&gt;

Musa wi ta̱ a̱ kukuwa̱ a kusan ku Nebo

48 A kanna ka nanlo ka ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, 49 &lt;&lt;Kumba gaɗi a kubana Abarim a kusan ku Nebo a iɗika i Mowabu a kinda upashi u Jeriko, ka̱ta̱ ve ene KanaꞋana, iɗika i na n cigai kuneke uma a Isaraila yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u le. 50 Ɗe a kusan ku na vu kumbai va, ta ɗe va̱ kukuwa̱ ka̱ta̱ vu tono ikaya i nu, derere uteku tsu na Haruna vuza nu u kuwa̱i a kusan ku Horu u tonoi ikaya i ni. 51 Adama a na dem vu ɗa̱ i nusaka mu ta̱ a̱ a̱shi a aza a Isaraila ɗe a̱ mini ma Mariba vu Kadeshi a agbata a Zinu. Adama a na i iwan ta̱ kuyotsongu ukuna u ciɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila. 52 Uteku tsu nampa, vi ta̱ e kene iɗika ya daꞋangi, ama vi a kuꞋuwa punu a iɗika i na me kuneke aza a Isaraila ba.&gt;&gt;

33

Musa u zuwakai kumaci ka aza a Isaraila una̱singai

1 Nava ɗaɗa una̱singai u na Musa vuma vu Ka̱shile u yaꞋankai aza a Isaraila kafu u kuwa̱. 2 Ɗa u danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu wu uta̱ ta̱ a kusan ku Sinai ɗa u cipa̱i

tsu na kanna ka̱ tsu uta̱ a Siyaru,

ka̱ta̱ kutashi ku ni ku akana ɗe a kusan ku Param.

U ta̱wa̱ ta̱ n ka̱bunda̱i ka aza a ciɗa,

m melentsu ma akina a kakambu ku usingai ka̱ ni.

3 Mayun a̱yi ɗa vuza na wi a kuciga uma a̱ ni,

uma a ciɗa ra̱ka̱ i ta̱ ekiye a̱ ni.

E kelime ke ene a̱ ni a ɗa kpamu a̱ tsu kuɗa̱ngu,

wa̱ ni u ɗa kpamu i a̱ kuciya̱ odoki.

4 Wila̱ u na Musa u nekei tsu,

ili yu uka̱ni i kumaci ku Yakubu i ɗa.

5 Vuzavaguɗu wo okpoi mogono ma aza a Jeshuru

a makyan ma na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ o ɓolongi

koɓolo n kumaci ka aza a Isaraila.&gt;&gt;

6 Musa u dansai ukuna u nampa adama a Ruben, &lt;&lt;YaꞋan Ruben u yaꞋan n wuma ka̱ta̱ u kuwa̱ ba,

ama uma a̱ ni o okpo kenu.&gt;&gt; 7 Ɗa u dansai kakuna adama a Yahuda,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu pana ma̱shi ma aza a Yahuda,

ka̱ta̱ vu ɓolongu le okpo una̱ u te,

ka̱ta̱ kpamu vu neke yi utsura we ekiye adama o kuvon,

ɓa̱nka̱ yi adama a irala i ni.&gt;&gt; 8 Adama a kumaci ka aza e Levi tamkpamu ɗa u danai,

&lt;&lt;Tumi koɓolo n Yurim i ɗa̱,

i vuza na i ɓa̱nka̱i ɗa.

I kondoi ta̱ a Masaha,

i shilika̱i n a̱yi a mini ma kuyene ku Mariba.

9 U danai esheku a̱ ni n a̱na̱ku,

&lt;Mpa n ci cikpa le ba.&gt;

U ciga a̱ za̱ a̱ ni ba

be le u keɓece muku n ni.

Ama u ɓa̱na̱ ta̱ kadanshi ka̱ nu,

ɗa kpamu ka̱na̱i uzuwakpani u nu.

10 Ɗa o yotsongi Yakubu ukuna u nu,

n wila̱ u nu wa aza Isaraila,

ɗa e nekei nu kuneꞋe ki ili i ma̱gula̱ni,

n alyuka o kusongu a katalikalyuka ka̱ nu.

11 Zuwaka kuyeve ku ni ra̱ka̱ una̱singai,

ka̱ta̱ vu cikala ulinga we ekiye u ni.

Una utsura wi irala i le,

n utsura u ni sapu a̱ kuwa̱ ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kuɗa̱nga̱ kpamu.&gt;&gt;

12 Adama a Bayami tamkpamu, ɗa u danai,

&lt;&lt;Ka̱sukpa̱ macigi ma Vuzavaguɗu mo yongo m ma̱ta̱na̱ mayin wa̱ ni,

adama na Vuzavaguɗu u kanza le ta̱ kanna dem,

a̱yi ɗa vuza na ucigi u Vuzavaguɗu u da̱sa̱ngi avangatsu a̱ ni.&gt;&gt;

13 Adama a̱ Isufu kpamu ɗa u danai,

YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka iɗika i ni una̱singai,

n kuneꞋe ku singai n ciza,

m mini ma na mi punu a ɗaka vi iɗika,

14 n ili i kashina i singai i na kanna ka̱ tsu ɓa̱nka̱ ka̱ta̱ i matsa mayin,

koɓolo n i singai i na a̱ ci ciya̱ o wotoi dem,

15 koɓolo n kuneꞋe ku singai ku umaci wu nsansa n ayin a cau,

n una̱singai wa̱ a̱bunda̱i u na u tsu uta̱ a̱ ubuta̱ wa aginda a na o kukotso ba,

16 Koɓolo n kuneꞋe ku singai ki iɗika tsu na i ɗa yi gbaga vi ni,

koɓolo n kasingai ka vuza na wi ida̱shi a maɗanga ma na mi a kulyaꞋa n akina.

Ka̱sukpa̱ una̱singai u nampa ra̱ka̱ u cipa̱ a kaci ka Isufu,

a̱ cipa̱ u vuza na a zagbai mogono a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ aza a̱ ni.

17 Tsugbayin ci Isufu ci ta̱ an kobomburon ka na a̱ gita̱i kumatsa,

avana a̱ ni, i ta̱ tsa avana a kyanci.

N ele ɗa u kusuwa̱n uduniyan,

ali n aza a na i a uteku wa aduniyan.

Ta ka̱bunda̱i ka̱ a̱kpa̱n kupa ka aza a Ifirayimu ki nannai,

n ka̱bunda̱i ka̱ a̱kpa̱n ka aza a Manasa.

18 Adama a Zabalun tamkpamu ɗa u danai,

yaꞋan ma̱za̱nga̱ avu Zabalun a nwalu* n nu,

ka̱ta̱ avu tamkpamu Isaka vu yongo m ma̱ta̱na̱ a̱ a̱va̱li a̱ nu.

19 I ta̱ e kuɗeke uma a kubana a kusan,

ka̱ta̱ ɗe a yaꞋan alyuka a usuɓi,

adama a na i ta̱ a̱ kuciya̱ uciyi a̱ ubuta̱ u mala,

n uciyi u na wi usokongi a kayala.

20 Adama a Gadu kpamu ɗa u danai,

&lt;&lt;Vuza vu una̱singai u ɗa a̱yi na u doki Gadu ka̱bunda̱i ki iɗika.

Ɗa Gadu u da̱sa̱ngi ɗe an kawu,

adama a na u saza ekiye ali a kubana o moko ma kaci.

21 U zagbakai ka̱ci ka̱ ni iɗika i singai,

adama a na ta ɗe a zuwakai vuzagbayin ugboku u ni.

Ana aza e kelime a uma o ɓolongi,

ɗa u yaꞋin ukuna wu usuɓi u Vuzavaguɗu,

ɗa u tonoi wila̱ u na e nekei aza a Isaraila.&gt;&gt;

22 Adama a Dan kpamu ɗa u danai,

&lt;&lt;Dan wi ta̱ tsu maku ma kawu

a kaɗikpangusu a Bashan.&gt;&gt;

23 Adama a Nafutali kpamu ɗa u danai,

&lt;&lt;Avu Nafutali, vi ta̱ tukpa n kasingai ka Vuzavaguɗu,

kpamu vi ta̱ tukpa n una̱singai u ni,

vi ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wu ukambu u ɗaka ali a kubana a mala ma̱ Ga̱lili.&gt;&gt; 24 Adama Ashera kpamu ɗa u danai,

Ashera a̱yi ɗa maku ma na ma laꞋi n una̱singai a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ ni dem,

ka̱sukpa̱ wo okpo macigi ma̱ aza ni,

ka̱sukpa̱ yi u kuma ene a̱ ni m maniꞋin.

25 YaꞋan utsutsu u likuci i nu u yaꞋan utsura tsu viyum n viyum vi shili.

Ka̱ta̱ utsura u nu wo okpo derere n ayin a wuma u nu.

26 &lt;&lt;Babu vuza yoku uteku tsu Ka̱shile ka Jeshuru†,

a̱yi na u tsu uta̱ gaɗi adama na u ɓa̱nka̱ ɗa̱,

a̱yi na u tsu uta̱ gaɗi n tsugbayin ci ni.

27 Ka̱shile ku Uba̱nga̱ri a̱yi ɗa ubuta̱ wi ida̱shi u nu,

kpamu utsura u babu uteku u ni wi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu,

wi ta̱ o kulokoko wu irala i nu,

ka̱ta̱ u dana, &lt;Unai le.&gt;

28 Uteku tsu nampa tsu ɗa uma a Isaraila a̱ kuda̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱,

ka̱ta̱ tsukaya ci Yakubu ci ciya̱ ukanji,

a iɗika i na yi n ishina m ma̱kya̱n ma savu,

a̱ ubuta̱ u na gaɗi u tsu matsa ciza.

29 Una̱singai u ɗa, a̱ɗa̱ aza Isaraila

yayi wi tsu ɗa̱,

a̱ɗa̱ uma a na Vuzavaguɗu wi isai?

A̱yi ɗa ma̱ra̱ga̱ ma̱ ɗa̱ n ka̱ɓa̱nki ka̱ ɗa̱,

n kotokobi ka tsugbayin ka̱ ni.

Irala i ɗa̱ yi ta̱ a kukuɗa̱nku ɗa̱,

ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i dasa le.&gt;&gt;

34

Ukpa̱ u Musa

1 Ɗa Musa u ɗa̱nga̱i a uɓon u Mowabu ɗa u kumbai Kusan ku Nebo, a gaɗi vu Pisiga n upashi u Jeriko. Ɗa Vuzavaguɗu u yotsonki ni iɗika ya ra̱ka̱, punu a Giliyadu ali a kubana u Dan, 2 n Nafutali ra̱ka̱, n iɗika i Ifirayimu koɓolo m Manasa, n iɗika ra̱ka̱ ya aza a Yahuda i na yi a uɓon u Mala me Mere a̱ ka̱livi, 3 n Negebu n ka̱ra̱ ka Jeriko, a̱ likuci yi nɗanga i dabino, ali a kuyawa Zora. 4 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, &lt;&lt;Nava ɗaɗa iɗika i na n yaꞋin uzuwakpani n akucina n Ibirahi, Ishaku n Yakubu ana n danai, &lt;Mi ta̱ e kuneke i ɗa ntsukaya n ɗa̱.&gt; N ka̱sukpa̱ wu ta̱ ve ene n a̱shi a̱ nu, ama avu va kupasa ka̱ta̱ vu uwa punu a iɗika ya ba.&gt;&gt; 5 Ɗa Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u kuwa̱i lo a iɗika i Mowabu, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai. 6 Ɗa Vuzavaguɗu u ciɗa̱ngi ni a̱ ka̱ra̱ ki iɗika i Mowabu, a kindana Betu-peyo, ama ali n gogo na babu vuza a na u yevei uɓon u na kasaun ka ki. 7 Musa wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kamanga (120) n wuma kafu u kuwa̱. Ama a̱shi a̱ ni a̱ yimba̱na̱ ba, ko utsura u ni u jebe. 8 Ɗa aza a Isaraila a̱ shiꞋika̱i ukpaꞋa̱ u Musa punu a̱ ka̱ra̱ ka Mowabu ali ayin kamangankupa, ali sai makyan ma na o kotsoi kpalu ka.

9 Gogo na Jesuwa maku ma Nun wi ta̱ tukpa n ayinviki e kuyeve, adama a na Musa u zuwaka yi ta̱ kukiye a kaci. Ɗa aza a Isaraila a panakai ni ɗa kpamu o tonoi ili i na Vuzavaguɗu u danai Musa. 10 N ayin a ɗe, o doku a̱ ciya̱ keneki ka na ki lo a Isaraila tsu Musa, vuza na Vuzavaguɗu u yevei a̱shi n a̱shi ba. 11 Babu keneki ka na ka yaꞋin ili i mereve i na Vuzavaguɗu u suki ni u yaꞋan a Masar, n u FiriꞋauna, n aza a ulinga u ni, n iɗika i ni dem. 12 Babu kpamu keneki ka na ka fuɗai ka yaꞋin ili i mereve i wovon tsu na Musa u yaꞋin a̱ a̱shi a aza a Isaraila.

* 4:24 4:24 A Ib 12:29

* 4:48 4:48 Siyon Atagarda o yoku a ɗana yi ta̱ Siriyon.

* 5:20 5:20 Kut 20:12-16; Mat 5:21, 27; 15:4; 19:18-19; Mar 7:10; 10:19; Luk 18:20; Rom 13:9; Af 6:2-3; Yak 2:11

* 5:21 5:21 Kut 20:17; Rom 7:7; 13:9

* 6:4 6:4 Mar 12:32

* 6:5 6:5 Mat 22:37; Mar 12:29-30; 12:33; Luk 10:27

* 6:13 6:13 Mat 4:10; Luk 4:8

* 6:16 6:16 Mat 4:7; Luk 4:12

* 8:3 8:3 Mat 4:4; Luk 4:4

* 9:4 9:4 Rom 10:6

* 9:19 9:19 A Ib 12:21

* 14:1 14:1 Gbonduwo aci A̱ ubuta̱ u uma a Isaraila ele uɓon u kuca̱n u ɗa a tsu puna i baci a kuyaꞋan kpalu.

* 16:1 16:1 Wotoi u Abibu Abibu ɗaɗa wi ishi wotoi u iyain u ka̱ya̱ e mekecu ma aza a Ibirahi, derere n tsu na a̱ tsu gita̱ kukece o wotoi u tatsu a kubana u na̱shi gogo na. Ɗaɗa kpamu e ci ɗeke Nisan.

* 18:15 18:15 Azu 7:37

* 18:16 18:16 Azu 3:22

* 18:19 18:19 Azu 3:23

* 19:15 19:15 Mat 18:16; 2 Kor 13:1

* 21:23 21:23 Gal 3:13

* 22:11 22:11 cileme Uma a cau a tsu puna ta̱ cileme tsu nlala ka̱ta̱ tso okpo an tsugbere ali a yaꞋanka kucaꞋa.

* 24:1 24:1 Mat 5:31; 19:7; Mar 10:4

* 25:4 25:4 1 Kor 9:9; 1 Tim 5:18

* 25:5 25:5 Mat 22:23-24; Mar 12:18-19; Luk 20:27-28

* 27:26 27:26 Gal 3:10

* 30:12 30:12 Rom 10:6

* 30:14 30:14 Rom 10:8

* 32:15 32:15 Jeshuru Kula ku ɗaɗa &lt;&lt;Vuza vu usuɓi&gt;&gt; ɗaɗa kpamu kula ku yoku ka aza a Isaraila

* 32:21 32:21 Rom 10:19

* 32:35 32:35 Rom 12:19

* 32:36 32:36 A Ib 10:30

* 33:18 33:18 nwalu La̱na̱ Ugi 49:13

† 33:26 33:26 Jeshuru Kula ku te ku ɗa n Isaraila.

Jesuwa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Katagarda ka

JESUWA

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ka Jesuwa ki ta̱ a kadanshi ku uteku u na aza a Isaraila a uwai a iɗika i KanaꞋana n utsura u Jesuwa, vuza na u ka̱na̱ka̱i Musa. A̱ ka̱tsuma̱ ki ili i makara i na a ɗanai punu a katagarda ka nampa i ɗaɗa kupasa ku Kuyene ku Urudu n uyikpi u Jeriko n kuvon ku na a yaꞋin a Ai n tsu na Ka̱shile ka yaꞋansakai uzuwakpani a̱yi n uma a̱ ni. Ili i te i na a laꞋi n kuyeve n ugaꞋin punu a katagarda ka nampa, i ɗaɗa, &lt;&lt;Sheshei anana ko yayi i kutono. Mpa n aza a kpaꞋa a̱ va̱, ci ta̱ o kutono Vuzavaguɗu.&gt;&gt; (24.15)

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa:

Tsu na a lyaꞋi KanaꞋana n kuvon, 1:1--12:24

Upecu wi iɗika 13:1--21:45

a. Iɗika yi uɓon u kasana u Urudu 13:1-33

b. Iɗika yi uɓon u ka̱livi u Urudu 14:1--19:51

c. Likuci i kusheɗeku 20:1-9

d. Likuci ya aza e Levi 21:1-45

Umaci u na wi a uɓon u kasana o bonoi a uteku wi iɗika i le 22:1-34

Kadanshi ku ukocishi ka Jesuwa 23:1-16

A yaꞋansakai uzuwakpani e Shekem 24:1-33

1

Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Jesuwa

1 Ana Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u kuwa̱i, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Jesuwa maku ma̱ Nun, ka̱ɓa̱nki ka Musa. 2 U danai, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ va̱ Musa u kuwa̱ ta̱. Adama a nannai, foɓuso avu n uma a nampa ra̱ka̱ i pasa Kuyene ku Urudu a kubana a iɗika i na mi a kuciga kuneke le, ele aza a Isaraila. 3 Ubuta̱ u na baci dem ene a̱ ɗa̱ a dasai, n neke ɗa̱ ta̱ u ɗa tsu na n yaꞋankai Musa uzuwakpani.* 4 KureꞋe ku ɗa̱ ki ta̱ a kulaza ili i na i ɗikai a kakamba ka na ki a uɓonɗakai, ali a kubana aginda a gbagbaꞋin a Lebano a na i a uɓongaɗi, ili i na i ɗikai e kuyene ku gbayin ku Yufiretu, n kasana n uɓon wa aza a Hitiya ali a kubana a Mala me mere a̱ ka̱livi. 5 A ayin a wuma a̱ nu dem, babu vuza na u kufuɗa wa lyaꞋa wu. Tsu na n yongoi m Musa ta n kuyongo n avu nannai, mi a kusaꞋwa kuvaruku wu ko n ka̱sukpa̱ wu ba.* 6 Tsurukpa ka̱ta̱ vu gbama asuvu, adama a na vi ta̱ o kutono n uma a nampa ciya̱ a̱ ka̱na̱ iɗika i na n kucinakai ikaya i le an mi e kuneke le. 7 Avu de tsurukpa koci ka̱ta̱ vu gbama asuvu ka̱u, vi yaꞋan mayin vu tono wila̱ ra̱ka̱ u na kagbashi ka̱ va̱ Musa u nekei nu, ka̱ta̱ vu sabaꞋasa u ɗa a kubana a usingai ko a ugula̱ ba, adama a na vi lyaꞋa kelime ko te ɗai baci vu banai. 8 Ka̱ta̱ vu ushuku Katagarda ka̱ Wila̱ ka nampa ka̱ ka̱sukpa̱ una̱ u nu ba, yongo e kusheshe ukuna u kaꞋa kanna n kayin dem, ciya̱ vu fuɗa vu tono mayin ka̱ta̱ kpamu vu yaꞋan ili i na yi punu uɗani derere. Nannai ɗa vo kokpo vuza vu uciyi n kulyaꞋa ku kelime. 9 N dana wu ɗe ba? Tsurakpa ka̱ta̱ vu gbama asuvu. Ka̱ta̱ vu rikpa̱ ko vu pana wovon ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ki ta̱ koɓolo n avu a̱ ubuta̱ de dem u na vu banai.&gt;&gt;

Jesuwa u yaꞋankai uma kadanshi

10 Ɗa Jesuwa u nekei aza e kelime a uma a Isaraila kadanshi, u danai, 11 &lt;&lt;Banai a̱ ka̱tsura̱ ka ka̱ta̱ i dana uma, &lt;Foɓusokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili i kulyaꞋa, adama a na a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu a ɗa ya kupasa Kuyene ku Urudu ka̱ta̱ i uwa punu i ka̱na̱ iɗika ya, i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuneke ɗa̱ yo okpo i ɗa̱.&gt; &gt;&gt; 12 Ama Jesuwa u danai kumaci ka aza a Ruben, n aza a Gadu koɓolo n kagimi ka kumaci ka aza a Manasa. 13 &lt;&lt;Ciɓai n kadanshi ka na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ e kuneke ɗa̱ wuvuki, ɗa u nekei ɗa̱ iɗika i nampa.&gt; 14 A̱ma̱ci a̱ ɗa̱, m muku n ɗa̱ koɓolo n kuzuwa ku ɗa̱ i ta̱ a kushamgba a iɗika i na Musa u nekei ɗa̱, i na yi a uɓon u kasana ka̱ Urudu, ama aza o kuvon a̱ ɗa̱, n yunatsu i le mayin ufoɓushi, i ta̱ a̱ kugita̱ kupasa kelime n aza a̱ ɗa̱. Adama a na a̱ɗa̱ ɗa i kuɓa̱nka̱ aza a̱ ɗa̱ 15 sai ayin a na Vuzavaguɗu u nekei le wuvuki, tsu na u yaꞋankai ɗa̱, ali sai ayin a na ele feu a ɗikai iɗika yi uka̱ni i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke kuneke le. Nannai u kotso baci yeve i bono i ɓa̱na̱ iɗika i ɗa̱ i na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱, a uɓon u kasana ka̱ Urudu a kubana a̱ ubuta̱ u na kanna ka̱ tsu uta̱.&gt;&gt; 16 Ɗaɗa a̱ ushuki Jesuwa, &lt;&lt;Ili i na baci de dem vu danai tsu ci ta̱ a kuyaꞋan, ubuta̱ u na baci kpamu dem vu suki tsu ci ta̱ a kubana. 17 Tsu na tsu tonoi Musa mayin, ta tso kutono wu nannai. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu u tono n avu tsu na u tonoi m Musa. 18 Vuza na baci u yaꞋin ugbamukaci n kadanshi ka̱ nu ɗa u kpa̱ɗa̱i kutono kaꞋa, ili i na baci de dem vu danai le, i ta̱ a kuna yi. Avu de tsurukpa ka̱ta̱ vu gbama asuvu.&gt;&gt;

2

Rahapu u ɓa̱nka̱i aza a tsusaki

1 Ɗa Jesuwa kolobo ka Nun ka̱ suki aza a tsusaki e re usokongi a̱ uta̱i a̱ likuci i Shitima, u danai le, &lt;&lt;Banai i saka iɗika ya, ubuta̱ u na u kulaꞋa i saka u ɗaɗa Jeriko.&gt;&gt; Ɗa a banai ɗa a uwai a kpaꞋa ku kashakanlai ka na e ci ɗeke Rahapu ɗa a̱ cipa̱i ɗe.

2 N kayin ka nanlo ɗa a danai mogono ma Jeriko, &lt;&lt;La̱na̱, aza a Isaraila o yoku a̱ ta̱wa̱ ta̱ kuyaꞋan tsusaki ci iɗika ya.&gt;&gt; 3 Ɗa mogono ma Jeriko ma̱ suꞋuki Rahapu n akaka u danai, &lt;&lt;Uta̱ka̱ n uma a na a̱ cipa̱i a kpaꞋa ku nu ka, adama a na a̱ ta̱wa̱ ta̱ kuyaꞋan tsusaki ci iɗika ya ra̱ka̱.&gt;&gt;

4 Ama ɗa vuka va vu ɗikai uma e re a ɗa u sokongi, ɗa u danai, &lt;&lt;Mayun ɗa a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱, ama n yeve ubuta̱ u na a̱ uta̱i ba. 5 Kpamu n kulivi ɗa a lazai a ayin a na a kuɓa̱ya̱ngu utsutsu u likuci, mpa n yeve uye u na o tonoi ba. Ama kiyangi le gogoꞋo, u gaꞋan ba i kucina le ta̱.&gt;&gt; 6 Ama u ɗika le ta̱ ɗa u ukai le gaɗi vu kukpa̱ ɗa u sokongi le e egengule a agaruma a na a̱ ba̱rukpa̱i gaɗi vu kukpa̱. 7 Ɗa uma a uta̱i ɗa a guvai aza a tsusaki a n uye u Urudu, gogo lo ele a̱ kuta̱, u geshe ba, ɗa a gbagurai utsutsu u likuci.

8 Kafu aza a tsusaki a a vaku a lata, ɗa Rahapu u kumbai ɗa u cinai le a̱ kukpa̱ ka, 9 ɗa u danai le, &lt;&lt;N yeve ta̱ Vuzavaguɗu u neke ɗa̱ ta̱ iɗika ya, kpamu wovon u ka̱na̱ tsu ta̱ ka̱u adama a̱ ɗa̱, ali ɗa a̱ɗu a uma a iɗika ra̱ka̱ a̱ muɗa̱i adama a̱ ɗa̱. 10 Adama a na tsu pana ta̱ uteku u na Vuzavaguɗu u ɗekpetengi Mala ma Shili a̱ a̱shi a̱ ɗa̱ ana yu uta̱i a iɗika i Masar, n tsu na kpamu i yaꞋin nu ngono n re ma aza a Amoriya n na mi a kasana ke Kuyene ku Urudu, n Sihon koɓolo n Ogu. Aza a na yu unai ra̱ka̱-ra̱ka̱. 11 Ana tsu panai, ɗa a̱ɗu a̱ tsu a̱ muɗa̱i, babu vuza na u buwai n ka̱ɗu ka vuma adama a̱ ɗa̱. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱yi ɗa̱ Ka̱shile zuva n ki iɗika 12 Gogo na kucinakai mu n kula ku Vuzavaguɗu, i dana, ana n yaꞋankai ɗa̱ kasingai tsu nampa, a̱ɗa̱ feu i kuyaꞋanka ta̱ kpaꞋa ku Dada vu va̱ kasingai, ka̱ta̱ i neke mu urotu wu usuɓi, 13 a na ya ki isa wuma u Dada vu va̱ n a̱na̱ku a̱ va̱, n aza a̱ va̱ nkere n olobo koɓolo n ili ra̱ka̱ i na i ni i ɗa, ka̱ta̱ yi isa wuma u tsu.&gt;&gt;

14 Ɗa uma a a danai vuka va, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu u ɗika wuma u tsu, ci yaꞋanka wu baci ili i na tsu danai ba. Ɗa baci feu vu danai uma i na ci a kuyaꞋan ba, ci ta̱ a kuyaꞋanka wu kasingai n ku usuɓi, ayin a na baci Vuzavaguɗu u nekei tsu iɗika ya.&gt;&gt;

15 Ɗa u ɗikai kawin u zorukpoi le n katusu, adama a na kpaꞋa ku Rahapu ka ki ta̱ umaꞋi a gaɗi vu mashilya ma̱ likuci ma. 16 Gogo na ɗa u danai le, &lt;&lt;Sumai a kubana a nsasan adama a na aza a na i a kukiyangu ɗa̱ va ka̱ta̱ a̱ ciya̱ ɗa̱ ba. KpaꞋwan ɗe ali ayin a tatsu sai makyan ma na uma a o bonoi a̱ likuci, yeve i laza tamkpamu nu nwalu n ɗa̱.&gt;&gt;

17 Ɗaɗa uma a a danai ni, &lt;&lt;Akucina a nampa a na vu zuwai tsu ci yaꞋin na a̱ kuka̱na̱ tsu ba. 18 A ayin a na baci ci a kuꞋuwa a̱ likuci ya, ka̱ta̱ vi shiya tsugbere ci shili tsu nampa a katusu ka na vu zorukpoi tsu va, ka̱ta̱ kpamu vu tuka̱ n eshevu n aza a kpaꞋa a̱ nu ra̱ka̱ vu ɓolongu le a kpaꞋa ku nu. 19 Ɗa baci vuza wu uta̱i a kpaꞋa ku nu ɗa u banai uye, mpasa n ni mi ta̱ o kokpo a kaci ka̱ ni, ili i kubura tsu n a̱yi ba. Ama vuza na baci wi punu a kpaꞋa n avu ɗa ili i ciya̱i ni, mpasa n ni mi ta̱ a kaci ka̱ tsu. 20 Ama vu dana baci uma i na i tuka̱i tsu, ci n unushi a̱ ubuta̱ u kutono akucina a na ci yaꞋin n avu ba.&gt;&gt;

21 Ɗa Rahapu u danai, &lt;&lt;Mu ushuku ta̱, tsu na i danai va u yaꞋan ta̱ derere.&gt;&gt; Ɗa u zuwai le a̱ ka̱na̱i uye, ɗa ta na a lazai. Ɗaɗa u shiyai tsugbere ci shili a katusu ka.

22 Ana a lazai, ɗa a banai a̱ ubuta̱ wu nsasan ɗa a shamgbai ɗe ali ayin a tatsu, sai a na aza a kukiyangu le va o kotsoi kula̱nsa̱ le a uye kakau dem ɗa o bonoi babu na ta na e enei le. 23 Ɗaɗa uma e re a a̱ cipa̱i a nsasan ma ɗa a banai u Jesuwa maku ma̱ Nun, a danai ni ili i na i ciya̱i le dem. 24 A danai Jesuwa, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u neke tsu ta̱ ɗe iɗika ya ra̱ka̱ e ekiye a̱ tsu, uma a ra̱ka̱ ikyamba a̱ kukuwa̱ adama o wovon u tsu.&gt;&gt;

3

Aza a Isaraila a pasai Kuyene ku Urudu

1 Ana kayin ka asai n usana, ɗa Jesuwa n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ɗa̱nga̱i ɗa a̱ ka̱sukpa̱i likuci i Shitima, ɗa a banai o Kuyene ku Urudu a vaki lo kafu a pasa. 2 Ana a yaꞋin ayin a tatsu ɗa aza e kelime a̱ ka̱ra̱Ꞌi ka̱tsura̱ ka dem, 3 e kuneke uma kadanshi, &lt;&lt;Ye ene baci anan ganu, ele na i aza e Levi uɗiki n Akpati vu Uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ yu uta̱ a̱ ubuta̱ u na yi dem i tono vu ɗa. 4 Nannai ɗa i kuyeve uye u na i kutono, adama a na ka̱ta̱ i saꞋwa kutono uye u nanlo ba. Ama i shamgba daꞋin n akpati va, agisana a udashi a̱kpa̱n a tatsu (3,000), ka̱ta̱ i tono vu ɗa ɗevu ba.&gt;&gt;

5 Ɗa Jesuwa u danai uma a, &lt;&lt;Takpai nshinda̱ n ɗa̱, adama a na mkpaꞋa Vuzavaguɗu wi ta̱ kpamu a kuyaꞋan ili i mereve e mere ma̱ ɗa̱.&gt;&gt; 6 Jesuwa u danai anan ganu a, &lt;&lt;Ɗikai Akpati vu Uzuwakpani va i wala kelime ka uma ka,&gt;&gt; Ɗa a ɗikai vu ɗa a walai kelime ke le.

7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Ili i na i ɗikai anana, mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na uma a Isaraila a̱ kugita̱ kuneke wu tsugbayin an vuzagbayin. I ta̱ e kuyeve mpa mi ta̱ koɓolo n avu uteku u na mi ishi m Musa. 8 Dana anan ganu aza a na a ɗikai Akpati vu Uzuwakpani va, &lt;I yawa baci a̱ ka̱kina̱ ke Kuyene ku Urudu, i uwa i shamgba punu a̱ mini ma.&gt; &gt;&gt;

9 Jesuwa u danai aza a Isaraila, &lt;&lt;Ta̱wa̱i na i pana kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.&gt;&gt; 10 Ɗa Jesuwa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, &lt;&lt;N tsu nampa ɗa i kuyeve an Ka̱shile ka wuma ki koɓolo n a̱ɗa̱, babu munla̱i kpamu wi ta̱ o kulokoko ɗa̱ aza a KanaꞋana, n aza a Hitiya, n aza a Hiviya, n aza a Periziya, n aza a Girigeshiya, n aza a Amoriya koɓolo n aza a Jebusiya. 11 La̱na̱, Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu vu uma ra̱ka̱ aduniyan vi ta̱ a kupasa Kuyene ku Urudu kelime ka̱ ɗa̱. 12 Gogo na zagbai uma kupa n aza e re a kumaci ki Isaraila, vuza te te a umaci dem. 13 Ɗa baci anan ganu a na a ɗikai Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu va aduniyan dem a dasuki punu e Kuyene ku Urudu ka, mini ma na mi e kuyene va mi ta̱ a kushamgba, ka̱ta̱ mo ɓolongu ubuta̱ ute.&gt;&gt;

14 A ayin a na baci a aza a Isaraila a̱ ɗa̱nga̱i a̱ ka̱tsura̱ adama a na a pasa Kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ Anan ganu a na i uɗiki n Akpati vu Uzuwakpani a wala kelime ke le. 15 A ayin a vukyaꞋa a ɗa Kuyene ku Urudu ku tsu shana ɓelele. N nannai dem a makyan ma na baci anan ganu vu na i ucaniki na Akpati vu Uzuwakpani va, a dasuki ene e le a̱ mini, 16 ka̱ta̱ mini ma na mi e kuyene ma shamgba, mo ɓolongu a̱ ubuta̱ ute ma yaꞋan a n kaginda daꞋangi n likuci i na e ci ɗeke A̱da̱mu, ɗevu n Zaretan, mini me kuyene ma na mi e kuyene a̱ kucipa̱ a malaꞋa ma aza Araba ma (Mala ma mkpaɗi) me ɗekpei ra̱ka̱-ra̱ka̱. Ɗa yeve uma a a pasai n ci Jeriko. 17 Anan ganu a na a ɗikai Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va, ɗa a shamgbai punu a̱ ubuta̱ u ɗekpu e mere me Kuyene ku Urudu. Ɗa a shamgbai lo a kuvana ali uma a Isaraila a na a buwai ra̱ka̱ a pasai.

4

Atali kupa n e re a kuciɓasa e Kuyene ku Urudu

1 Ana uma dem o kotsoi kupasa Urudu, ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, 2 &lt;&lt;Zagba ali kupa n e re a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka, vi ɗika vuza te-te a kumaci dem, 3 ka̱ta̱ vu dana le a ɗika atali kupa n e re punu e mere ma̱ Urudu ma, a̱ ubuta̱ u na anan ganu a shamgbai derere, ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ na a ɗa, a zuwa a ɗa a̱ ubuta̱ u na a̱ kucipa̱ a kayin ka nanlo.&gt;&gt; 4 Ɗa Jesuwa u ɗekei uma kupa n aza e re a na u zagbai a̱ ubuta̱ u uma a Isaraila a, vuza te-te a kumaci dem, 5 ɗaɗa u danai le, &lt;&lt;Walai kelime ka Akpati vu Uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a kuꞋuwa e mere ma̱ Urudu. Yaba dem vu ɗa̱ u ɗika katali a kavangatsu ka̱ ni, derere tsu na ka̱bunda̱i ka kumaci ka aza a Isaraila ki 6 adama a na wo okpo ɗa̱ urotu. A ayin a na baci muku n ɗa̱ me ecei ɗa̱ na kelime, &lt;Yiɗa̱i atali a nampa i a kadanshi?&gt; 7 Ka̱ta̱ i dana le Kuyene ku Urudu ku gbatya ta̱, ana Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu vu pasai ku ɗa. Atali a nampa i ta̱ o kokpo ili i kuciɓasa a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ali a kubana uteku n uteku.&gt;&gt;

8 Ɗaɗa aza a Isaraila a yaꞋin derere tsu na Jesuwa u danai le. A ɗikai atali kupa n e re punu e mere ma̱ Urudu, uteku tsu na kumaci ka aza a Isaraila ki, tsu na Vuzavaguɗu u danai Jesuwa. Ɗa a ɗikai a ɗa a walakai a kubana a̱ ubuta̱ u na a̱ cipa̱i, ɗa a zuwai a ɗa ɗe. 9 Ɗa Jesuwa u shikpa̱i atali kupa n e re a punu e mere ma̱ Urudu ma, a̱ ubuta̱ u na anan ganu a na a canuki Akpati vu Uzuwakpani va a shamgbai. Kpamu a buwa ta̱ ɗe ali n anana. 10 Gogo na anan ganu a na a ɗikai Akpati vu Uzuwakpani va o yongoi ɗe kashani e mere ma̱ Urudu ma ali sai ayin a na uma a yaꞋin ili i na Vuzavaguɗu u danai Jesuwa ra̱ka̱, tsu na kpamu Musa u danai Jesuwa.

Ɗaɗa uma a pasai m moloko. 11 Ana uma ra̱ka̱ o kotsoi kupasa, ɗa yeve anan ganu n Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu a lazai kelime ka uma. 12 Kumaci ka aza Ruben n kumaci ka aza Gadu koɓolo n kagimi ka kumaci ka aza a Manasa a pasai ufoɓushi n yunatsu i le e kelime ka aza a Isaraila, tsu na Musa u danai le. 13 E kelime ka Vuzavaguɗu, uma ɗevu n a̱kpa̱n amangere (40,000) ufoɓushi adama o kuvon, ɗa a pasai e keteshe ke Jeriko. 14 A kanna ka nanlo ka ɗa Vuzavaguɗu u cikpai Jesuwa a̱ a̱shi a aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa e nekei ni tsugbayin ali a kubana a uteku u wuma u ni dem tsu na a yaꞋankai Musa.

15 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, 16 &lt;&lt;Dana anan ganu a na i uɗiki n Akpati vu Uzuwakpani va, a̱ uta̱ punu e Kuyene ku Urudu ka.&gt;&gt; 17 Ɗaɗa Jesuwa u danai anan ganu a, &lt;&lt;Uta̱i punu a̱ Urudu va.&gt;&gt; 18 Ana anan ganu a na i uɗiki n Akpati vu Uzuwakpani u Vuzavaguɗu. A̱ uta̱i punu e mere me kuyene ka a dasai iɗika i ɗekpu, ɗa Kuyene ku Urudu ka ku bonoi a̱ ubuta̱ u na ki ishi e kuyene tsu na ku kiwanai.

19 Ɗa uma a a pasai Kuyene ku Urudu a kanna ka kupa ko wotoi u iyain, ɗaɗa a vaki a Giliga a uɓon u kasana ka Jeriko. 20 Ta ɗe a Giliga Jesuwa u shikpa̱i atali kupa n e re a na a ɗikai e Kuyene ku Urudu ka. 21 Ɗaɗa u danai aza a Isaraila, &lt;&lt;Na kelime ntsukaya n ɗa̱ me ece baci isheku i le, &lt;Yiɗa̱i tamkpamu i ciya̱i n atali a nampa a?&gt; 22 Danai muku n ɗa̱ ma, &lt;Aza a Isaraila a pasa ta̱ Kuyene ku Urudu a kudasa iɗika i ɗekpu.&gt; 23 Adama a na Vuzavaguɗu u zuwai Kuyene ku Urudu ku ɗekpei adama a̱ ɗa̱, ali sai ayin a na i kotsoi kupasa. Tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋin m Mala ma Shili ma na u ɗekpetengi ali sai ayin a na tsu kotsoi kupasa ra̱ka̱. 24 U yaꞋan ta̱ nannai adama a na uma a aduniyan dem e yeve a na Vuzavaguɗu wi n utsura, ka̱ta̱ kpamu i pana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ayin dem.&gt;&gt;

5

Kukiɗa ka avaja a Giliga

1 Ana ngono ma aza a Amoriya ra̱ka̱ n na mi a uɓon u ka̱livi ka̱ Urudu, koɓolo nu ngono ma aza a KanaꞋana dem n na mi a uɓon u mala, a panai a na Vuzavaguɗu u ɗekpetengi Kuyene ku Urudu ali aza a Isaraila a pasai, ɗa a̱ɗu e le a̱ kuwa̱i babu ayinviki a utsura kpamu adama a uma a Isaraila.

2 A ayin a nanlo Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;YaꞋan muwun ma atali ka̱ta̱ vu kiɗa aza a Isaraila avaja.&gt;&gt; 3 Ɗa Jesuwa u yaꞋin muwun ma atali, ɗa u kiɗai ali aza a Isaraila avaja a Gibiyata-haralotu, ɗaɗa kaginda ku ubuta̱ u kukiɗa avaja. 4 Ili i na i zuwai ɗa Jesuwa u kiɗai le avaja i ɗaɗa na. Adama a na muku n ali n na mu uta̱i a Masar ra̱ka̱, aza a na a yawai kuyaꞋan kuvon dem a kiɗa le ta̱ ɗe avaja, ama a̱ kuwa̱ ta̱ e meremune, a nwalu a uye a ayin a na a̱ ka̱sukpa̱i Masar. 5 Uma a na a̱ uta̱i ɗe a Masar dem a̱ ciya̱ ta̱ ukiɗi wa avaja, ama muku n na a matsai a ayin a na i a nwalu e meremune ra̱ka̱ a̱ ciya̱ ukiɗi ba. 6 Aza a Isaraila o yongo ta̱ a kuwala e meremune ali a̱ya̱ amangere, ali uma ra̱ka̱ a na a̱ uta̱i a Masar aza a na a fuɗai kuyaꞋan kuvon dem a̱ kuwa̱i, adama a na o tono wila̱ u Vuzavaguɗu ba. Ɗa a̱ kuwa̱i, adama a na Vuzavaguɗu u kucina ta̱ u danai e kene iɗika i na u yaꞋankai isheku i le uzuwakpani u kuneke le ba, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱. 7 Muku n le n ɗa n na Vuzavaguɗu u ɗa̱ngusa̱i a una̱ u le, a kiɗa le avaja ele a uye ba. Ele ɗa Jesuwa u kiɗai avaja.

8 Ayin a na o kotsoi kukiɗa avaja a uma a iɗika ya ra̱ka̱, ɗa a shamgbai punu a̱ ubuta̱ u na i ali sai ayin a na o potsoi. 9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Anana m pura̱ngu ta̱ wono u tsugbashi u ɗa̱ a iɗika i Masar.&gt;&gt; Ubuta̱ u ɗaɗa e ci ɗeke Giliga ali n anana.

10 A ayin a na aza a Isaraila i ida̱shi a Giliga, ɗa a yaꞋin Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai n kulivi, a kanna ka kupa n ka̱na̱shi ko wotoi u iyain u nanlo wa a̱ ka̱ba̱nga̱ ka Jeriko. 11 Ana kayin ka asai a kanna ke ire ka na a yaꞋin Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka, a lyaꞋi ilikulya i yoku i na yi punu a iɗika ya, boroji vu babu yisiti koɓolo n ishina yu uzungi. 12 Mana vu ka̱sukpa̱i kuta̱ a kanna ka na a lyaꞋi ilikulya i na i matsai punu a iɗika i nanlo ya, aza a Isaraila o doku a̱ ciya̱ kpamu mana ba, ama a̱ ka̱ya̱ ka nanlo a lyaꞋi ilikulya i na iɗika i KanaꞋana i matsai.

Jesuwa n vuza kotokobi

13 Ana Jesuwa u yawai ɗevu n Jeriko, u ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ ni gaɗi ɗa we enei vuma kashani e kelime ka̱ ni n kotokobi utali a̱ kuɓa̱na̱. Ɗa Jesuwa u banai wa̱ ni ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Avu vuza tsu ɗa vi, ko vurala vu tsu?&gt;&gt; 14 Ɗa vuma va u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ama mpa kovonshi ko osoji ka Vuzavaguɗu kaꞋa.&gt;&gt; Ɗa Jesuwa u yikpa̱i a iɗika ma̱kpa̱ɓa̱ ɗa u cikpai ni, ɗa we ecei, &lt;&lt;Akaka e ne a ɗai Vuzagbayin vu va̱ wi n a ɗa a kubana u kagbashi ka̱ ni?&gt;&gt;

15 Ɗaɗa kovonshi vo osoji ka Vuzavaguɗu wu ushuki, &lt;&lt;Foɗo ataka a̱ nu, adama a na ubuta̱ u na vi kashani ka ubuta̱ u ciɗa u ɗa.&gt;&gt; Ɗa Jesuwa ta na u yaꞋin nannai.

6

Uyikpi u Jeriko

1 A gbagura ta̱ utsutsu u likuci u Jeriko ra̱ka̱ asuvu n tsupulai, babu vuza na u kuꞋuwa ko wu uta̱ punu, adama o wovon wa aza a Isaraila. 2 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Indana, n neke ta̱ Jeriko e ekiye a̱ nu, koɓolo nu ngono n ni n aza o kuvon a̱ ni dem. 3 Dasai avu n aza o kuvon a̱ nu ra̱ka̱ i ka̱ra̱Ꞌa̱ likuci ya kute. I yaꞋan nannai ali ayin a̱ ta̱li. 4 Zuwa anan ganu ele uma e cindere a ɗika avana a̱ a̱giri e cindere a wala e kelime ka Akpati vu Uzuwakpani va. Ka̱ta̱ a kanna ke cindere, avu n osoji a̱ nu i dasa i ka̱ra̱Ꞌa̱ likuci ya ali kucindere, koɓolo n anan ganu a a̱ kulika̱ avana e le. 5 I pana baci o ɓosoi ciliki tsa avana tsa ali tsu geshei a una̱ u te derere, vu zuwa uma ra̱ka̱ o orukpo ka̱u, mashilya ma̱ likuci ma mi ta̱ a̱ kuyikpa̱ ka̱ta̱ uma o lolukpo a kuꞋuwa punu a̱ likuci ya.&gt;&gt;

6 Ɗaɗa Jesuwa maku ma Nun u ɗekei anan ganu a u danai le, &lt;&lt;Ɗikai Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ kpamu vu zuwa anan ganu uma e cindere a ɗika avana e cindere a̱giri a, a wala e kelime ke le.&gt;&gt; 7 Ɗa u danai uma a, &lt;&lt;Walai, dasai i ka̱ra̱Ꞌa̱ likuci ya, n aza o kuvon kelime ka Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va.&gt;&gt;

8 Ana Jesuwa u yaꞋin kadanshi n uma a, ɗa anan ganu uma e cindere a na i uɓa̱ni n ishiyaun ya avana a̱ a̱giri e kelime ka Vuzavaguɗu ka a walai kelime, a̱ kulika̱ avana a̱giri koɓolo n Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu o kutono le. 9 Ɗaɗa aza o kuvon a walai kelime ka anan ganu a na i a̱ kulika̱ avana a, aza o kuvon o yoku ka̱ca̱pa̱ o kutono Akpati vu Uzuwakpani va. A ayin a nanlo dem a lyaꞋi kelime n ciliki tsa avana. 10 Ama Jesuwa u danai uma a, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan yoroli i kuvon ba, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a pana a̱la̱ka̱tsu a̱ ɗa̱ ba, ka̱ta̱ feu i keɓece ukuna ba, sai kanna ka na n danai ɗa̱ yo orukpo, ka̱ta̱ yo orukpo.&gt;&gt; 11 Ɗaɗa u zuwai a ɗikai Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ka̱i likuci n vu ɗa kute. Ɗa o bonoi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u le ɗa a asai punu.

12 Jesuwa u ɗa̱nga̱i n usana ɗa anan ganu feu a ɗikai Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu. 13 Anan ganu uma e cindere a na a ɗikai avana e cindere a, a walai kelime ka Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu n a̱ lika̱i avana. Aza a ucanuku u kuvon kelime n aza a ucanuku u kuvon o yoku kpamu o kutono Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va ka̱ca̱pa̱, aza a avana feu a lyaꞋi kelime n ciliki. 14 A kanna ke ire ɗa a dasai a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci ya kute, ɗa o bonoi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i le. A yaꞋan ta̱ nannai ali ayin a̱ ta̱li.

15 A kanna ke cindere ɗa a̱ ɗa̱nga̱i n usana ubuta̱ ka̱li-ka̱li, ɗa a dasai a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci ya tsu na a kiwanai, ama a kanna ka nanlo ka koci a dasai a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci ya ali kucindere. 16 E kucindere ku nanlo, ana anan ganu a̱ lika̱i avana a, ɗa Jesuwa u danai uma, &lt;&lt;Orukpoi, adama a na Vuzavaguɗu u neke ɗa̱ ta̱ likuci ya. 17 Likuci ya n ili i na yi puna̱ ra̱ka̱ i ta̱ e kuneke i ɗa u Vuzavaguɗu adama a̱ kula̱nga̱sa̱. Sai Rahapu kashakanlai koci n aza a na i punu a kpaꞋa koɓolo n a̱yi ele ɗa a kubuwa n wuma, adama a na u sokongu ta̱ aza a tsusaki a na tsu suki. 18 Ka̱ta̱ i saꞋwa ili i na a zuwai adama o kudomoku ba, ta lo ya̱ tuka̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ n aza a Isaraila ra̱ka̱ m muna n atakaci. 19 Ama azurufa n azanariya, n ucanuku wu ulinga, u na a yaꞋin n iyum i shili ko iyum koci ra̱ka̱ ili i ciɗa i ɗa a kubana u Vuzavaguɗu, mayun ɗa ta na feu a zuwa i ɗa a̱ ubuta̱ u kufoɓo ki ili u Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 20 Ana a̱ lika̱i avana a ɗa uma o orukpoi, izumgbi ya avana i nanlo koɓolo n yoroli i uma ya, ɗa mashilya ma ma̱ yikpa̱i, ɗa yaba dem u shida̱i a kuꞋuwa punu, a̱ ka̱na̱i likuci ya. 21 Ɗa a unai ili i wuma ra̱ka̱ i na yi punu a̱ likuci ya n otokobi, ali n a̱ma̱ci, nkoshi n olobo, anaka n nkyon koɓolo ni njaki feu.

22 Jesuwa u danai uma e re a na a banai a yaꞋin tsusaki ci iɗika tsa, &lt;&lt;Uwai a kpaꞋa ku kashakanlai ka ka̱ta̱ yu utuka̱ n aza a na i punu a kpaꞋa ku ni ka dem, tsu na i yaꞋin ɗe akucina koɓolo n a̱yi.&gt;&gt; 23 Ɗaɗa ali a na a banai tsusaki tsa a uwai punu a kpaꞋa ka ɗa a̱ uta̱i n Rahapu, esheku a̱ ni n a̱na̱ku dem, n aza a̱ ni koɓolo n ele vu na i ida̱shi punu n a̱yi. Uta̱ka̱i aza a kpaꞋa a̱ ni dem pulai ɗa a zuwai le ɗevu n uka̱ra̱Ꞌi u ka̱tsura̱ ka aza a Isaraila. 24 Ɗa o songi likuci ya ra̱ka̱ n ili i na yi punu dem, sai azurufa n azanariya n ucanuku wu ulinga, u na a yaꞋin n iyum i shili n iyum koci u ɗaɗa a zuwai ubuta̱ u kuzuwa u Vuzavaguɗu. 25 Ama ɗa Jesuwa wi isai wuma u Rahapu kashakanlai, n aza a kpaꞋa a̱ ni dem koɓolo n aza a na i ida̱shi n a̱yi feu, adama a na u sokongu ta̱ uma a na Jesuwa u suki adama a na a bana a yaꞋan tsusaki a Jeriko. Ɗa u yongoi ida̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ali n anana.

26 A ayin a nanlo ɗa Jesuwa u yaꞋin kadanshi n akucina u danai,

&lt;&lt;Una̱ u wuya u Vuzavaguɗu wi ta̱ o kutono

vuza na u kuɗa̱nga̱

adama a na u maꞋasaka likuci i Jeriko i nampa.

Ayin a na baci u varai kumaꞋa ku nampa

maku mu ugiti ma̱ ni mi ta̱ a̱ kukuwa̱.

Kpamu a ayin a na u kotsoi kumaꞋa ku nampa

ka̱ta̱ maku mu ukocishi ma̱ ni kpamu ma̱ kuwa̱.&gt;&gt;

27 Nannai ɗa Vuzavaguɗu u yongoi n Jesuwa, ɗa kula ku ni ku ka̱ra̱Ꞌi a iɗika dem.

7

Unushi u Akan

1 Ama aza a Isaraila a̱ kpa̱ɗa̱i kutono ukuna u wila̱ wi ili i na a takpai adama o kudomoku. Adama a na Akan kolobo ka Karimi matsukaya ma Zabidi, a kpaꞋa ku Zera, a kumaci ku Yahuda u bokoi ucanuku u na a takpai adama o kudomoku. Ɗa ta na Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa ka̱u n aza a Isaraila.

2 Ɗaɗa Jesuwa u suki uma punu a Jeriko a kubana a Ai, ubuta̱ wa wi ta̱ ɗevu n Betu-avin a kasana ka Betelu, ɗa u danai le, &lt;&lt;Banai i saka iɗika ya.&gt;&gt; Ɗaɗa uma a a banai a sakai iɗika i Ai. 3 O bonoi u Jesuwa ɗa a danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu zuwa uma ra̱ka̱ a bana ɗe ba, ama yaꞋan uma ɗevu n a̱kpa̱n e re (2,000) a kubana a̱kpa̱n a tatsu (3,000) a bana a lyaꞋa Ai n kuvon. Ka̱ta̱ vu zuwa uma ra̱ka̱ a shana ɗe ba, adama a na uma a i gbayin ba.&gt;&gt; 4 Ɗaɗa uma ɗevu n a̱kpa̱n a tatsu (3,000) a̱ ɗa̱nga̱i a banai kuyaꞋan kuvon n Ai. Ɗa aza a Ai o lokoi le, 5 ali a unai le uma kamangankupa n aza a̱ ta̱li. O lokoi aza a Isaraila a punu a̱ utsutsu u likuci u le ali a kubana a Shebarimu, ɗa a unai le a̱ ka̱gida̱la̱u. An enei nannai ɗa ikyamba ya aza a Isaraila i kuwa̱i, okpoi babu katsura.

6 Ɗaɗa Jesuwa u karai ntogu n ni ɗa u yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱ e kelime ka Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu ali sai kulivi. Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila feu a yaꞋin nannai, a̱ tsunki ka̱ci ke le kubuta̱ adama a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱. 7 Ɗa Jesuwa u danai, &lt;&lt;Ɓoɓo, Vuzavaguɗu MalaꞋimili, yiɗa̱i i zuwai ɗa vu tuka̱i n uma a nampa a Urudu na, adama a na e neke tsu e ekiye aza a Amoriya ciya̱ a una tsu? Ishi ba ci yeve ci shamgba n upashi u Urudu wa n tsu nan ɗe. 8 Vuzavaguɗu, yiɗa̱i n kudana gogo na, an wo okpoi aza Israila sumai o bonoi n ka̱ca̱pa̱ a̱ ubuta̱ wi irala i le. 9 Aza a KanaꞋana koɓolo n uma a na i ida̱shi a iɗika ya i ta̱ a kupana ukuna u nampa, ka̱ta̱ a kanza tsu o kotso n a̱tsu ra̱ka̱-ra̱ka̱ punu a iɗika ya. Yiɗa̱i tamkpamu va kuyaꞋan adama a kula ku gbayin ku nu?&gt;&gt;

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱, yiɗa̱i i zuwai ɗa vu vaki ma̱kpa̱ɓa̱? 11 Aza a Isaraila a nusa ta̱, a sula ta̱ wila̱ wu Uzuwakpani u na n nekei le. A ɗika ta̱ ili a ka̱tsuma̱ ki ili na a takpai adama a̱ kula̱nga̱sa̱. A yaꞋan ta̱ uboki, ɗa kpamu a yaꞋin aꞋuwa, ɗa a zuwai i ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u le. 12 Adama a unushi u nampa u ɗa i zuwai aza a Isaraila a fuɗa kushilika̱ n irala i le ba, ɗa a kpatalai ɗa a sumai adama a na ele o okpo ta̱ ɗe ili i kuna. Mo kudoku mo tono n a̱ɗa̱ ba sai ayin a na i la̱nga̱sa̱i ra̱ka̱ ili i na a takpai adama o kudomoku. 13 Ɗa̱nga̱, ciɗatangu uma a ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Ciɗatangi ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a makpa, adama a na i ɗaɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila ka danai, &lt;&lt;Yi ta̱ uɓa̱ni n ili i na a takpai adama o kudomoku e kiye a̱ɗa̱, aza a Isaraila. Yi a kufuɗa kushilika̱ n irala i ɗa̱ ba, sai ayin a na i takpai i ɗa wa̱ ɗa̱.&gt;&gt; 14 Ka̱ta̱ n usana i ta̱wa̱ kelentsu-kelentsu. Kelentsu ka na baci Vuzavaguɗu u takpai ka yawa ɗevu kumaci-kumaci. Ka̱ta̱ kumaci ku na baci Vuzavaguɗu u takpai ku yawa ɗevu kpaꞋa-kpaꞋa. Ka̱ta̱ kpaꞋa ku na baci Vuzavaguɗu u takpai ku yawa ɗevu vuza te te. 15 Ka̱ta̱ vuza na baci de dem a̱ ka̱na̱i n ili i na a takpai adama a kudomoku, a una yi m kpaꞋa ku ni dem n akina koɓolo n ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱. Adama a na a sula ta̱ uzuwakpani u Vuzavaguɗu, ɗa kpamu u yaꞋin ili i wono a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila.&gt; &gt;&gt;

16 Ɗa Jesuwa u ɗa̱nga̱i n usana ɗa u tuka̱i n aza a Isaraila ɗevu kelentsu-kelentsu, ɗa a takpai kumaci ku Yahuda. 17 Ɗa u tuka̱i n kelentsu ka Yahuda ɗevu, ɗa a takpai kumaci ku Zera. Ɗa u tuka̱i kumaci ku Zera kpaꞋa-kpaꞋa, ɗa takpai kpaꞋa ku Zabidi. 18 Ɗa u tuka̱i n aza a kpaꞋa ku Zabidi ɗevu vuza te te, ɗa a ɗikai Akan kolobo ka Karimi matsukaya ma Zabidi, maku ma Zera a kumaci ku Yahuda. 19 Ɗa Jesuwa u danai Akan, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱, adama a Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila. Vu dana mu ili i na vi yaꞋin, ka̱ta̱ vu sokongu mu ili ba.&gt;&gt; 20 Ɗa Akan wu ushuki Jesuwa, &lt;&lt;Mayun n yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila unushi, ili i na n yaꞋin i ɗaɗa na. 21 Ana me enei motogu ma singai tsa a aza a Babila,* n azurufa shekelu amangatawenre (200), n azanariya a na a̱miki e le a yawai shekelu amangere n kupa punu a ucanuku u na a̱ pura̱i gbani va, ɗa m ɓolongi le ɗa n ɗikai. I ta̱ usokongi a kayala punu a̱ ka̱pa̱m ka̱ va̱, koɓolo n azurufa a punu ɗaka vi ni.&gt;&gt;

22 Ɗa Jesuwa u suki alingata, ɗa a sumai a banai a uwai a̱ ka̱pa̱m ka, ta tana nannai, a cinai a ɗa usokongi punu a̱ ka̱pa̱m n azurufa a ɗaka vi ni. 23 Ɗaɗa a̱ utuka̱i ili ya punu a̱ ka̱pa̱m ka, ɗa a ɗikai ɗa a bankai Jesuwa n aza a Isaraila ra̱ka̱. Ɗa a̱ tsuwa̱in i ɗa ra̱ka̱ e kelime ka Vuzavaguɗu. 24 Ɗa Jesuwa koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ a ɗikai Akan kolobo ka Zera, n azurufa a, n kuminya ka koɓolo n kalangu ka azanariya ka, n olobo a̱ ni n nkere n ni, n ushiga wa anaka a̱ ni, nu njaki n ni, ni nkyon n ni, n ka̱pa̱m ka̱ ni koɓolo n ili dem i na wi n i ɗa. Ɗa a bankai le a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Akoru. 25 Ɗa Jesuwa u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu tuka̱i tsu n atakaci? Vuzavaguɗu u tuka̱ wu ta̱ feu n atakaci anana.&gt;&gt; Ɗa aza a Isaraila a varai ni n aza a kpaꞋa ku ni n atali. Ɗa o songi le n akina. 26 Ɗa o ɓolonki ni kaginga ka gbayin ka atali ka na ka buwai ɗe ali anana. Ɗaɗa Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱i wupa u gbangam u ni. Adama a nannai, ali a anana, ubuta̱ wa a ci ɗeke ta̱ u ɗa kula Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Akoru.

8

Aza a Isaraila a lyaꞋi Ai n kuvon

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, ka̱ta̱ feu ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ muɗa̱ ba. Ɗika osoji a ra̱ka̱, ɗa̱nga̱ vu banka aza Ai n kuvon. Adama a na n neke wu ta̱ ɗe mogono ma aza a Ai, n uma a̱ ni, koɓolo n likuci i ni n iɗika i ni feu ekiye a̱ nu. 2 Vi yaꞋanka Ai m mogono ma̱ ni tsu na vi yaꞋankai Jeriko m mogono ma̱ ni. Ama yi ta̱ a̱ kupura̱ ucanuku u gbani u ni, n ilikuzuwa i le adama a̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱. Foɓusoi ka̱ta̱ i bana i kpaꞋwan a̱ kucina̱ ku likuci ya.&gt;&gt;

3 Ɗa Jesuwa n aza o kuvon a̱ ni a̱ ɗa̱nga̱i adama a na a bana a̱ shilika̱ n Ai. Ɗa u zagbai ovonshi a na a fuɗai kuvon uma a̱kpa̱n kamangankupa (30,000), ɗa u zuwai le a lazai n kayin. 4 Ɗa u nekei le kadanshi u danai, &lt;&lt;I kpaꞋwan ɗevu n likuci ya, ka̱ta̱ i yaꞋan daꞋin n likuci ya ba. Ama ra̱ka̱ vu ɗa̱ i yongo ufoɓushi. 5 Ka̱ta̱ mpa koɓolo n aza a na i koɓolo nu mpa ra̱ka̱ tsu dasa a kuyawa ɗe n likuci ya. Ɗa baci uma a uta̱i kukiyangu tsu, tsu na a yaꞋin n ci cau, ka̱ta̱ tsu suma. 6 I ta̱ a̱ kuta̱ a kiyangu tsu ali a̱ ka̱sukpa̱ likuci i le daꞋin, adama a na i ta̱ a kudana, &lt;Ele ɗa ɗe a kusuma tsu na a yaꞋin kaikulu.&gt; 7 Ka̱ta̱ yu uta̱ a̱ ubuta̱ u na i kpaꞋwain va yeve i ka̱na̱ likuci ya. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ e kuneke ɗa̱ ele e ekiye ɗa̱. 8 Ayin a na baci i ka̱na̱i likuci ya, ka̱ta̱ i songu i ɗa n akina. I yaꞋan tsu na Vuzavaguɗu u danai.&gt;&gt; 9 Ɗa Jesuwa u danai le a laza, ɗa a banai a̱ ubuta̱ u kukpaꞋwan ɗa e sheɗeki e mere me Betelu n Ai, n tsu ka̱livi ka Ai. Ama Jesuwa wa asai koɓolo n uma a nanlo n kayin ka nanlo.

10 Ɗa n usana Jesuwa u ɗa̱ngusa̱i u ɓolongi uma a̱ ni, ɗa u banai koɓolo n nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mi Isaraila a uwai Ai n aza na a buwai. 11 Aza o kuvon a na i koɓolo n a̱yi a dasai sai ɗevu n likuci ya, ɗa a shamgbai a uɓon u gaɗi u Ai, m ma̱ka̱riki lo e mere me le n Ai. 12 Cina ɗe Jesuwa u ɗika uma a̱kpa̱n a tawun (5,000) u zuwai le a kpaꞋwain e mere me Betelu n Ai, n uɓon u ka̱livi u likuci wa. 13 A zuwai osoji a yaba dem u ɗika kashani ka̱ ni, aza o yoku a shamgbai a uɓon u gaɗi u likuci wa, aza o yoku tamkpamu a kpaꞋwain n uɓon u ka̱livi. N kayin ka nanlo, Jesuwa wa asai a̱ ma̱ka̱riki. 14 Ana mogono ma Ai me enei nannai, ɗa a̱yi n uma a̱ likuci a̱ ni a yaꞋin moloko uta̱i n usana, a̱ gida̱la̱i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Araba adama a na a bana a cina aza a Isaraila a yaꞋan kuvon n e le. Ama u yeve a na a zuwai uma o yoku a kpaꞋwan adama a̱ ni a̱ uka̱ra̱Ꞌi u likuci wa ba. 15 Ɗa Jesuwa n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i uma a nanlo o lokoi le, ɗa a sumai a kubana e meremune. 16 Aza a Ai ra̱ka̱ e ɗekpenei ɗa a kiyangi le, a kiyangi aza a Isaraila ali daꞋangi n likuci. 17 Babu vuza na u buwai a Ai ko a Betelu vu na u kpa̱ɗa̱i kukiyangu aza a Isaraila. A̱ ka̱sukpa̱i likuci ya fon a kukiyangu aza a Isaraila.

18 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Sapangu masara ma na mi e kukiye ku nu a kinda uɓon u Ai, adama a na mi ta̱ e kuneke wu likuci ya.&gt;&gt; Ɗa Jesuwa u yaꞋin tsu na a danai ni. 19 Ɗaɗa uma a na i ukpaꞋwin wa a̱ ɗa̱nga̱i gogoꞋo ɗa a̱ zura̱i punu a̱ likuci ya ɗa a̱ ka̱na̱i i ɗa. Ɗa a yaꞋin gogoꞋo a zuwai i ɗa akina. 20 Ana aza a Ai a̱ la̱nuki ka̱ca̱pa̱ ɗa e enei ka̱nga̱ a̱ kuɗa̱nga̱ gaɗi a̱ likuci ya, ama a buwa n uye u na a̱ kufa̱ta̱tsa̱ kpamu ba. Adama a na aza a Isaraila a na ishi a sumai a kubana e meremune, ɗa kucikpa o bonoi a kukiyangu le. 21 Ana Jesuwa n uma a Isaraila ra̱ka̱ e enei uma a na ishi a kpaꞋwain va a̱ ka̱na̱ ta̱ likuci ya n ka̱nga̱ a̱ kuɗa̱nga̱ gaɗi, ɗa a kpatalai o bonoi a̱ ka̱na̱i kuna aza a Ai. 22 Ɗaɗa aza a Isaraila a na a buwai uta̱i punu a̱ likuci ya a̱ ka̱na̱i kuvon n e le, ɗa a zuwai aza a Ai e mere, aza a Isaraila a akambu dem. Ɗa aza a Isaraila a unai le gbende ko vicuꞋu a buwaka ba, bele ta na a̱ fa̱ta̱tsa̱. 23 Ama ɗa remei mogono ma Ai ma n wuma ɗa a̱ tuka̱i u Jesuwa.

24 Ana aza a Isaraila o kotsoi ku una aza a Ai na ɗe a̱ ubuta̱ u kuvon e meremune ma na ishi a kiyangi le, ana a unai yaba dem n kotokobi. Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ o bonoi punu a Ai va ɗa a unai aza a na i punu a̱ likuci ya. 25 Uma a Ai a na a unai a kanna ka nanlo a̱ma̱ci n ali dem, ele ɗa uma a̱kpa̱n kupa n e re (12,000). 26 Ama a̱yi Jesuwa u bonoko n masara ma na mi e kukiye ku ni ma na u sapanki Ai va ba, sapu na u kotsoi ku una likuci i Ai gbende. 27 Ama aza a Isaraila a ɗikakai ka̱ci ke le ucanuku u gbani, ilikuzuwa n i na yi punu a̱ likuci ya, tsu na Vuzavaguɗu u danai Jesuwa. 28 Ɗaɗa Jesuwa u songi likuci i Ai ɗa u bonokoi i ɗa agali ko wannai, ta i ɗa yi nanai ali anana. 29 U saɓangi mogono ma Ai a maɗanga ɗa u ka̱sukpa̱i ni ɗe ali a kubana kulivi. Ana kanna ka̱ yikpa̱i ɗa Jesuwa u zuwai a̱ ɗika keven ki ikyamba ka a vakangu a̱ utsutsu u likuci wa. Ɗa a tsugbai kaꞋa n atali ali a yaꞋin kazana, ka na ve kene ali a̱ kuta̱wa̱ anana.

Jesuwa wu ura̱na̱suka̱i uzuwakpani

(Wil 27:1-26)

30 Ɗaɗa Jesuwa u maꞋi katalikalyuka adama a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila a Kusan ku Ebalu, 31 u yaꞋin derere tsu na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u danai aza a Isaraila, tsu na a ɗanai a Katagarda ka̱ Wila̱ ka Musa, &lt;&lt;YaꞋankai mu katalikalyuka n atali a na i usheꞋwi ba, ɗa kpamu a lapulai a ɗa n ili yu ulinga yi iyum ba.&gt;&gt; Ta ɗe e kuneke Vuzavaguɗu kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. 32 A̱ a̱shi a aza a Isaraila ɗe, ɗa Jesuwa u ɗanai wila̱ u Musa a nshemberu ma atali. 33 Aza a Isaraila ra̱ka̱, n aza a̱ likuci koɓolo n omoci dem, nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, n aza e kelime koɓolo n a yaꞋin afada, a shamgbai a kapashi dem ka Akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu, a kinda anan ganu aza e Levi ele vu na a ɗikai vu ɗa. Kagimi ka uma ko yoku ka shamgbai e kelime ka Kusan ku Garizim, aza o yoku tamkpamu e kelime ka Kusan ku Ebalu, tsu na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u danai a ayin a na e nekei ni kadanshi ka nampa u zuwaka uma a Isaraila una̱singai. 34 Ɗa Jesuwa u kecekei le una̱singai n una̱ u wuya ra̱ka̱ u na Musa u ɗanai a Katagarda ka̱ Wila̱. 35 Babu kadanshi ke te ka na Musa u tonoi ɗa Jesuwa u kpa̱ɗa̱i kukeceke aza a Isaraila, koɓolo n a̱ma̱ci m muku dem ali n omoci a na i o kuyongo koɓolo n ele.

9

Aza a Gibiyon o ya̱nsa̱i aza a Isaraila

1 Ana ngono n na mi a uɓon u ka̱livi ke Kuyene ku Urudu a panai ukuna wu ili i nampa n aza a na i a̱ likuci yi uɓon wu nsasan na aza a na i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱, n aza a na i a uɓon u ka̱ɗa̱ki ka Mala ma Gbayin a kubana a Lebano. Ele ɗa ngono ma aza a Hitiya, n aza a Amoriya, n aza a KanaꞋana, n aza a Periziya, n aza a Hiviya, n aza a Jebusiya, 2 o ɓolongi ɗa a gbaɓai kaci adama a na a yaꞋan kuvon n Jesuwa n aza a Isaraila.

3 Ama, ana aza a Gibiyon a panai ili i na Jesuwa u yaꞋankai Jeriko n Ai, 4 ɗa e sheshei kuyaꞋan ukuna u modoruko ciya̱ a isa ka̱ci ke le, ɗa a̱ suki uma a kubana u Jesuwa. A shiyakai njaki n le aburuma a na o oꞋoi ɗe, koɓolo n edele a̱ ma̱kya̱n a na a saꞋwai kuɓoso ɗe ɗa a̱ jilya̱i. 5 Uma a a ukai akuci ataka a na e leɓengi, n akuci o ntogu a na a̱ pa̱ɗa̱ngi feu. IlikulyaꞋa i na a walakai adama a kulyaꞋa ra̱ka̱, i yaꞋin ɗe a̱pa̱lu ɗa kpamu i ɗekpei. 6 Ɗaɗa a banai u Jesuwa n aza Isaraila a̱ ubuta̱ u na a zuwai a̱pa̱m e le a Giliga, ɗa a danai ni koɓolo n aza a Isaraila dem, &lt;&lt;Tsu uta̱ ta̱ a iɗika i daꞋin, gogo na ci yaꞋan uzuwakpani u ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 7 Aza a Isaraila a̱ ushuki aza a Hiviya a danai, &lt;&lt;Nini ɗai tsa kuyaꞋan Uzuwakpani n a̱ɗa̱. Yayi u yevei ko yi ta̱ ida̱shi ɗevu n a̱tsu?&gt;&gt; 8 Ɗa a danai Jesuwa, &lt;&lt;A̱tsu agbashi a̱ nu a ɗa ci.&gt;&gt; Ɗa Jesuwa we ecei le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ ɗa anan ya? Teɗai yu uta̱i?&gt;&gt; 9 Ɗaɗa a̱ ushuki ni, &lt;&lt;Agbashi a̱ nu a̱ uta̱ ta̱ a̱ likuci i daꞋin, adama a kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu. Adama a na tsu pana ta̱ ukuna u ni, n ili i na u yaꞋin a Masar dem, 10 n ili i na u yaꞋankai ngono n re ma aza a Amoriya ele vu na i a upashi u Urudu, Sihon mogono ma Heshibon n Ogu mogono ma Bashan, a̱yi vu na wi ida̱shi a Ashitarotu. 11 Ɗaɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n tsu koɓolo n aza a na i ida̱shi a iɗika i tsu a danai tsu, &lt;Ci ɗika ilikulyaꞋa adama a nwalu n tsu, tsu ta̱wa̱ tsu cina ɗa̱ ka̱ta̱ tsu dana ɗa̱, &lt;&lt;A̱tsu agbashi a̱ ɗa̱ a ɗa ci. YaꞋin uzuwakpani n a̱tsu.&gt;&gt; &gt; 12 IlikulyaꞋa i tsu i ɗa na, i ɗa yi ishi ta̱ n usuɗukpi u ni an tsu uta̱i n i ɗa a kpaꞋa adama a nwalu a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱, ama gogo na la̱na̱i ye ene uteku tsu na i ɗa i ɗekpei ɗa i pa̱lukpa̱i. 13 Edele a̱ ma̱kya̱n a nampa ishi ta̱ usavu a na ci ɗikai a ɗa m ma̱kya̱n, la̱na̱i, gogo na o ɓososo ɗe. Ntogu n tsu n ataka dem a karasa ɗe adama a nwalu mu mɓa̱ri n na ci yaꞋin na.&gt;&gt; 14 Ɗa aza a Isaraila a isai ilikulyaꞋa i le i yoku, ama a̱ la̱nsa̱ wu ushuki u Vuzavaguɗu ba. 15 Ɗaɗa Jesuwa u yaꞋin uzuwakpani u ma̱ta̱na̱ n ele, adama a na u ka̱sukpa̱ le n wuma. Ɗa aza e kelime a uma a kucinakai le.

16 Ana ayin a tatsu a lazai wana ɗai o kotso kuyaꞋan uzuwakpani n ele, ɗa a̱ ta̱wa̱i e yevei a na ta lo i ɗevu n ele, ɗa kpamu i ida̱shi koɓolo n ele. 17 Ɗa aza a Isaraila o foɓusoi nwalu ɗa a yawai a̱ likuci i le a kanna ka tatsu. Likuci i le ya i ɗaɗa Gibiyon, n Kepira, m Beyerotu koɓolo n Kiriyatu-jerimu. 18 Ama aza a Isaraila a una le ba, adama a na aza e kelime e le a yaꞋan ta̱ akucina n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila adama e le. Ɗaɗa ka̱bunda̱i ka aza a Isaraila dem ka yaꞋin mololo adama a aza e kelime e le. 19 Ama aza e kelime a ra̱ka̱ a danai ka̱bunda̱i ka uma ka, &lt;&lt;Ci yaꞋan ta̱ ɗe akucina n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila, kpamu tsa a kusaꞋwa le ba. 20 Ili i na tsa kuyaꞋanka le i ɗa na, mayun ɗa tsu ka̱sukpa̱ le n wuma, adama a akucina a na ci yaꞋin, nannai ɗa baci ba, wupa u gbayin wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ tsu.&gt;&gt; 21 Ɗaɗa aza e kelime a danai le, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i le o yongo n wuma.&gt;&gt;Adama a na okpo tsu aza a kukapa ku nɗanga koɓolo n oroni a̱ mini a̱tsu.

22 Ɗa Jesuwa u ɗekei aza a Gibiyon a, a̱ ubuta̱ ute ɗa u danai le, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i doroi tsu, i danai, &lt;Tsu uta̱ ɗevu ba,&gt; ashe ta ci na ida̱shi a̱ ubuta̱ u te? 23 Adama a nannai gogo na n yaꞋanka ɗa̱ ta̱ una̱, yi o kudoku kokpo ili i makara ba sai akapi a nɗanga koɓolo n oshori a kpaꞋa ku Ka̱shile ku va̱.&gt;&gt; 24 Ɗa ushuki Jesuwa a danai, &lt;&lt;Ci yaꞋan ta̱ nannai adama a na tsu pana ta̱ arabali a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka yaꞋankai kagbashi ka̱ ni Musa uzuwakpani u danai, wi ta̱ e kuneke ɗa̱ iɗika ya gbende, ka̱ta̱ wu una aza a na i punu ida̱shi a iɗika ya adama a̱ ɗa̱. Adama a nannai ci ta̱ a kupana wovon u ɗa̱ ka̱u adama a wuma u tsu. I ɗaɗa i zuwai ɗa ci yaꞋin ili tsu nampa. 25 Gogo na a̱tsu ɗa na e ekiye a̱nu. Ili i na baci ve enei i gaꞋin nu ɗa kpamu yi mejege, yaꞋanka tsu i ɗa.&gt;&gt; 26 Ɗa Jesuwa wi isai le e ekiye a aza a Isaraila, ɗa ta na a̱ kpa̱ɗa̱i ku una le. 27 Ama ɗa u bonokoi le akapi a nɗanga koɓolo n oshori adama a̱ ka̱bunda̱i ka uma koɓolo n katalikalyuka ka Vuzavaguɗu. Wi ta̱ o kokpo ulinga u le u kowanai a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u zagbai.

10

A lyaꞋi aza a Amoriya n kuvon

1 Ana Adoni-zedeki mogono ma Urushelima, ma panai tsu na Jesuwa u lyaꞋi Ai n kuvon, ali ɗa u wu unai i ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱, n tsu na u yaꞋankai Jeriko m mogono ma̱ ni. Ɗa kpamu u panai tsu na aza Gibiyon a yaꞋin uzuwakpani u ma̱ta̱na̱ n aza a Isaraila ɗa kpamu i a̱ ida̱shi koɓolo n ele, 2 a̱yi n uma a̱ ni a panai wovon ka̱u adama a na Gibiyon likuci i gbayin i ɗa, tsu likuci ite a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci yi ngono, ali i laꞋa ta̱ Ai nu m gbayin, uma a̱ ni feu dem ovonshi a ɗa. 3 Ɗa Adoni-zedeki mogono ma Urushelima ma̱ suki n akaka a kubana u Hoham mogono ma Heburon, m Piramu mogono ma Jarumutu, n Jafiya mogono ma Lakishi, n Debiri mogono ma Igulonu, u danai, 4 &lt;&lt;Ta̱wa̱i wa̱ va̱ i ɓa̱nka̱ mu, tsu una aza a Gibiyon. Adama a na a yaꞋan ta̱ uzuwakpani u ma̱ta̱na̱ n Jesuwa koɓolo n aza a Isaraila.&gt;&gt; 5 Ɗaɗa ngono n tawun ma aza a Amoriya, mogono ma Urushelima, m mogono ma Heburon, m mogono ma Jarumutu, m mogono ma Lakishi koɓolo m mogono ma Igulonu, o ɓolongi n ovonshi e le dem ɗa a banai a kanzai Gibiyon a̱ shilika̱i n a̱yi.

6 Ɗa uma a Gibiyon a̱ suꞋuki n kadanshi a kubana u Jesuwa na ɗe a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m a Giliga a danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu oɓongu ekiye a kinda agbashi a̱ nu ba. Ta̱wa̱ gogoꞋo vu ɓa̱nka̱ tsu, adama a na ngono ma aza a Amoriya ra̱ka̱ n na mi ida̱shi a̱ likuci yi nsasan o ɓolongu ta̱ ka̱ci ke le adama a̱ tsu.&gt;&gt; 7 Ɗaɗa Jesuwa u ɗa̱nga̱i a Giliga n osoji a̱ ni ra̱ka̱, koɓolo n eyevi o kuvon a̱ ni dem. 8 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon u le ba, adama a na n neke le ta̱ ɗe e ekiye a̱ nu. Ko vuma te u kufuɗa kushamgba e kelime ka̱ nu ba.&gt;&gt; 9 Jesuwa u yaꞋin nwalu kayin ka̱ɓa̱la̱ wu uta̱i a Giliga ɗa u ka̱na̱i osoji aza a Amoriya tsu mereve. 10 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai le a̱ ripula̱i a̱ e kelime ka aza a Isaraila, ɗa aza a Isaraila unai le n a̱bunda̱i a Gibiyon. Aza a Isaraila a kiyangi le uye a kubana a Betu-horun, ɗa ta na a̱ ka̱na̱i kuna le a uye u kubana a Azeka m Makeda. 11 Ana aza a Amoriya i a ilaɗi adama a na a laꞋaka ekiye osoji a Isaraila, o tonoi uye u Betu-horun a kubana a Azeka, ɗa Vuzavaguɗu u jarai le m mini ma atali. Ɗa uma e le n a̱bunda̱i a̱ kuwa̱i a laꞋi ele vu na aza a Isaraila a unai n kotokobi. 12 A kanna ka na Vuzavaguɗu u nekei aza a Amoriya e ekiye aza a Isaraila, ɗa Jesuwa u yaꞋin kadanshi n Vuzavaguɗu a̱ a̱shi aza a Isaraila a, u danai,

&lt;&lt;Avu kanna shamgba a̱ ubuta̱ u te a Gibiyon,

wotoi tamkpamu shamgba a̱ ubuta̱ u te a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Ayijalon.&gt;&gt;

13 Ɗa kanna ka shamgbai a kaci derere, wotoi feu u shamgbai,

sai ayin a na uduniyan wa u tsupai i na irala i ni i yaꞋankai ni. Ili i nampa yi ta̱ uɗani a Katagarda ka Jasharu.

Kanna ka shamgbai a̱ ubuta̱ u te e mere ma kaci, ka̱ kpa̱ɗa̱i kuwala gogoꞋo an ka̱ yikpa̱ ali kuliva̱ ku te gbaga. 14 A saꞋwa kuyaꞋan kanna tsu nanlo ba, ko n ci cau ko n gogo na, adama a na kanna kaꞋa ka na Vuzavaguɗu u panakai vuma. Mayu Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ vishili adama aza a Isaraila.

15 Ɗaɗa Jesuwa koɓolo n osoji a Isaraila ra̱ka̱ o bonoi a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m e le a Giliga.

Jesuwa wu unai ngono n tawun ma aza a Amoriya

16 Ko a na wo okpoi ngono n tawun ma aza a Amoriya n nampa n sumai ɗa i usheɗeki a kaɓatsu na ɗe a Makeda. 17 Ɗa aza a o yoku a cinai le, ɗa a danai Jesuwa ngono n tawun n ɗa ɗe a cinai usheɗeki a kaɓatsu a Makeda, 18 ɗa u danai, &lt;&lt;Gida̱la̱kpa̱i atali a gbagbaꞋin i pala una̱ u kaɓatsu wa, ka̱ta̱ i zuwa uma inda kaꞋa. 19 Ama ka̱ta̱ i shamgba ɗe ba, kiyangi irala i ɗa̱ ya ka̱ta̱ feu yu una aza a̱ ka̱ca̱pa̱ e le, i ka̱sukpa̱ a yawa a̱ likuci i le ba. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u neke le ta̱ ɗe ekiye a̱ɗa̱.&gt;&gt; 20 Ana Jesuwa n uma a Isaraila o kotsoi kuna le gbende, n nannai dem ɗa uma kenu a na a laꞋakai a sumai a uwai a̱ likuci yu ukanji i le. 21 Ɗaɗa osoji aza a Isaraila ra̱ka̱ o bonoi u Jesuwa m ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ u na a vaki a Makeda. Babu kpamu vuza na u fuɗai u yaꞋin kadanshi ko kugoyi a kubana wa aza a Isaraila.

22 Ɗa Jesuwa u danai, &lt;&lt;Ɓa̱yuwa̱i una̱ u kaɓatsu u nanlo, ka̱ta̱ yi utuka̱ mu nu ngono n tawun n na mi punu.&gt;&gt; 23 Ɗaɗa a̱ uta̱ka̱i nu ngono n tawun ma punu a kaɓatsu ka, ele ɗa mogono ma Urushelima, m mogono ma Heburon, m mogono ma Jarumutu, m mogono ma Lakishi m mogono ma Igulonu. 24 Ana a̱ tuka̱i nu ngono n nanlo u Jesuwa, ɗa u ɗekei aza a Isaraila ra̱ka̱ ɗa kpamu u danai ovonshi vo osoji a na a banai n a̱yi va, &lt;&lt;Ta̱wa̱i na i dasa eɗeku a ngono n nampa.&gt;&gt; Ɗaɗa a̱ uta̱i kelime ɗa a dasai ngono ma e eɗeku n ene e le. 25 Ɗa Jesuwa u danai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana wovon ba, ka̱ta̱ feu a̱ɗu a̱ ɗa̱ o koɗo ba, gbamai asuvu ka̱ta̱ i tsurakpa. Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u kuyaꞋan n irala i ɗa̱ ra̱ka̱ i na i kuyaꞋan vishili n ele.&gt;&gt; 26 Ɗa Jesuwa wu unai ngono ma ali u saki le a nɗanga n tawun, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i le a nɗanga ma ali a kubana kulivi. 27 Ama kanna ɗe a̱ kuyikpa̱ ɗa Jesuwa u nekei kadanshi a̱ cipa̱ka̱ le a gaɗi vu nɗanga ma, ka̱ta̱ o zoku le a kaɓatsu ka na ishi e sheɗeki va. Ɗa a̱ ɓa̱ya̱ngi una̱ u kaɓatsu wa n atali a gbagbaꞋin, ali anana i ta̱ ɗe a buwai a̱ ubuta̱ wa.

28 A kanna ka nanlo, Jesuwa u lyaꞋi Makeda n kuvon, u lyaꞋi likuci ya, ɗa wu unai mogono ma̱ ni n uma a na i punu dem n kotokobi. Ko vuza u ka̱sukpa̱ n wuma ba. U yaꞋin kpamu m mogono ma Makeda ma tsu na u yaꞋin m mogono ma Jeriko.

Jesuwa u doku u lyaꞋi likuci ya aza a Amoriya

29 Ɗaɗa Jesuwa koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i Makeda a banai a yaꞋin kuvon n Libina. 30 Ɗa Vuzavaguɗu u nekei likuci ya m mogono ma̱ ni e ekiye aza a Isaraila. Ɗa a unai aza a na i punu a̱ likuci ya dem n kotokobi. Ko vuza a̱ ka̱sukpa̱ n wuma ba. Ɗa u yaꞋin kpamu m mogono ma̱ ubuta̱ ma tsu na u yaꞋin m mogono ma Jeriko.

31 Ɗaɗa kpamu Jesuwa koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i Libina a lazai a kubana a Lakishi. A̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci ya n kuvon. 32 Ɗa Vuzavaguɗu u nekei Lakishi e ekiye aza a Isaraila ɗa tana a unai i ɗa a kanna ke ire. Jesuwa wu unai likuci ya n yaba dem vu na wi punu n kotokobi, derere n tsu na u yaꞋin n Libina.

33 Ɗaɗa Horamu mogono ma Geza u ta̱wa̱i adama a na u ɓa̱nka̱ Lakishi. Ɗa Jesuwa wu unai ni n uma a̱ ni ko vuza u buwaka ba.

34 Ɗa kpamu Jesuwa u doku wu uta̱i n aza a Isaraila a̱ ni ra̱ka̱ ana o kotsoi n Lakishi ɗa a lazai a kubana a Igulonu.Ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci ya n kuvon. 35 A lyaꞋi ubuta̱ wa n kuvon a kanna ka nanlo, ɗa a unai uma a na i punu dem n ili i na i buwai n kotokobi. Derere tsu na a yaꞋankai Lakishi.

36 Ɗa Jesuwa koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i Igulonu, ɗa a lazai a kubana a Heburon ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci ya n kuvon. 37 A̱ ka̱na̱i likuci ya ɗa a unai i ɗa koɓolo m mogono ma̱ ni dem n kotokobi, n likuci i wawaꞋa i ni n aza a na i ida̱shi ɗe dem. A̱ ka̱sukpa̱ vuza n wuma ba, derere n tsu na a yaꞋankai Igulonu.

38 Ɗa kpamu Jesuwa koɓolo n aza a Isaraila a kpatalai ka̱ca̱pa̱ a yaꞋin kuvon n Debiri. 39 A̱ ka̱na̱i likuci ya koɓolo n likuci i wawaꞋa i ni dem, ɗa a unai le ra̱ka̱ n kotokobi. A unai yaba dem punu ra̱ka̱, ko vuza a buwaka n wuma ba. A yaꞋankai Heburon m mogono ma̱ ni tsu na a yaꞋankai Libina m mogono ma̱ ni koɓolo n Debiri feu.

40 Nannai ɗa Jesuwa u kotsoi n uɓon u nanlo wa ra̱ka̱, likuci yi nsasan, n Negebu, n a̱ra̱Ꞌa̱ a na i a̱ ka̱livi, n a̱ra̱Ꞌa̱ a na i n tsugaɗi, koɓolo nu ngono n le dem. Ko vuza a̱ ka̱sukpa̱ n wuma ba, wu unai ili dem i na yi n wuma, derere tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u danai. 41 Jesuwa u lyaꞋa le ta̱ n kuvon ili i na i ɗikai a Kadeshi-baniyan ali a kubana a Gaza, koɓolo kpamu n iɗika i Goshen ali a kubana a Gibiyon. 42 Ɗaɗa Jesuwa u lyaꞋi ngono n nampa n likuci i le ra̱ka̱ n kuvon a makyan me te, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila u shilika̱ ta̱ adama e le.

43 Ɗa Jesuwa n aza a Isaraila a ra̱ka̱ o gosoi o bonoi a̱ ubuta̱ u na a vaki a Giliga.

11

Jesuwa u lyaꞋi likuci yi uɓon u gaɗi n kuvon

1 Ana Jabinu mogono ma Hazoru ma panai ukuna wu ulyaꞋi wa aza a Isaraila, ɗa u suki n akaka a kubana u Jobaba mogono ma Madon, m mogono ma Shimiron koɓolo n Akashafa, 2 kpamu nu ngono n na mi a nsasan m gbagbain mu uɓon u gaɗi, nu n na mi a uɓon Araba a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Urudu a uɓon u ɗaka u Kineretu, nu n na mi a̱ uɓon wu nsasan n wawaꞋa, kpamu nu n na mi a uɓon u Doru n tsu ka̱livi a̱ ka̱kina̱ ka mala. 3 Ɗa u suꞋuki aza a KanaꞋana feu a na i uɓon u kasana n ka̱livi, n wa aza a Amoriya n aza a Hitiya n aza a Periziya koɓolo n aza a Jebusiya a̱ likuci i na yi a nsasan, n aza a Hiviya a na ida̱shi a̱ kumiꞋi ku kusan ku Hamonu a iɗika i Mizipa. 4 Ngono n nampa ra̱ka̱ mu uta̱i n ka̱tsura̱ ko osoji e le, osoji a̱bunda̱i n ka̱bunda̱i an kayala ka mala, koɓolo n ka̱bunda̱i ko odoku n ekeke odoku. 5 Ɗa ngono n nampa ra̱ka̱ o ɓolongi utsura u le ɗa a vaki a̱ ubuta̱ u te e kuyene ku mini ku Meromu, adama a na a̱ shilika̱ n aza a Isaraila.

6 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon u le ba, adama a na makpa tsu nampa mi ta̱ e kuneke le ra̱ka̱ e ekiye a aza a Isaraila a una le. A̱ɗa̱ ɗa i kugbatyasa agutsu odoku e le ka̱ta̱ i songu ekeke o odoku e le feu n akina.&gt;&gt; 7 Ɗa Jesuwa koɓolo n Osoji a̱ ni ra̱ka̱ a banai a kambuki le n vishili e kuyene ku Meromu. 8 Ɗa Vuzavaguɗu u nekei le e ekiye aza a Isaraila. Ɗa a lyaꞋi le ɗa o lokoi le ali a kubana Sidon vu gbayin m Misirefotu-mayimu, n ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Mizipe a uɓon u kasana, unai le ra̱ka̱ sapu babu vuza na u buwai n wuma. 9 Jesuwa u yaꞋankai le derere uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi ni. U gbyatasai odoku e le ɗa u songi ekeke o odoku e le ra̱ka̱.

10 Ɗa Jesuwa u bonoi n kucina̱ u lyaꞋi Hazoru n kuvon ɗa wu unai mogono ma̱ ni n kotokobi, Hazoru va a̱yi ɗa likuci i gbayin i tsugono ra̱ka̱. 11 Ɗa a unai yaba dem na wi punu n kotokobi ko vuza a buwaka n wuma ba, ɗa kpamu o songi likuci i Hazoru ya n akina. 12 Jesuwa u lyaꞋi likuci kakau i nanlo dem n kuvon koɓolo nu ngono n le. A unai le n otokobi gbende, tsu na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u danai. 13 Ama aza a Isaraila o songu likuci i na a maꞋi a gaɗi va aginda ba, Hazoru ɗa koci vu na Jesuwa u songi. 14 Ɗaɗa aza a Isaraila a ɗikai ili singai ra̱ka̱ i na yi punu a̱ likuci ya koɓolo n ilikuzuwa feu. Ama a una ta̱ uma ra̱ka̱ punu n otokobi ali o kotsoi, ko vuma vu te a̱ ka̱sukpa̱ n wuma ba. 15 A yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai kagbashi ka̱ ni Musa, ɗa Musa u danai feu Jesuwa, ɗa tana Jesuwa u yaꞋin nannai. Ko ili i te i na Vuzavaguɗu u danai Musa u kpa̱ɗa̱ kushatangu ba.

16 Ɗaɗa Jesuwa wu isai iɗika i nanlo ra̱ka̱, likuci ya aginda koɓolo n Negebu ali n iɗika i Goshen ra̱ka̱ n a̱ra̱Ꞌa̱, n Araba koɓolo n iɗika ya aginda a Isaraila n a̱ra̱Ꞌa̱ a̱ ni feu, 17 ili i na i ɗikai a Kusan ku Halaku, ku na ku tonoi a kubana a uɓon u Siyaru sai a Bala-gadu, a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Lebano a̱ kucipa̱ ɗaka vu Kusan ku Hamonu. U ka̱na̱i ngono n le ra̱ka̱, ɗa u tonoi wu unai le dem. 18 Jesuwa u yaꞋan ta̱ megeshe a kuyaꞋan kuvon nu ngono n nampa ra̱ka̱. 19 Babu likuci i na i la̱nsa̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱ n aza a Isaraila, sai aza a Hiviya a na i ida̱shi a Gibiyon. Ama aza a na a buwai ra̱ka̱ a lyaꞋi le n kuvon. 20 Adama a na Vuzavaguɗu ɗa n ka̱ci ka̱ ni u kpanduki a̱ɗu e le ciya̱ a̱ shilika̱ n aza a Isaraila, adama a na a yaꞋan wuni gbende babu asuvayali, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa u yaꞋan.

21 A ayin a nanlo ɗa Jesuwa u banai wu unai aza a Anaki a̱ likuci ya aginda n Heburon n Debiri n Anabu, n likuci ya aginda ra̱ka̱ yi uɓon u Yahuda, n likuci ya aginda ra̱ka̱ i na yi a uɓon wi Isaraila. Wu unai le ra̱ka̱ ɗa kpamu u la̱nga̱sa̱i likuci i le. 22 Babu aza a Anaki a na a buwai n wuma a uɓon wi iɗika ya aza a Isaraila, sai punu a̱ likuci i Gaza n Gatu koɓolo n Ashidodu ɗaɗa uma a buwai ɗe n wuma. 23 Ɗaɗa Jesuwa u ɗikai iɗika ya ra̱ka̱ tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, ɗa u nekei i ɗa yo okpoi iɗika yi uka̱ni ya aza a Isaraila kumaci-kumaci. Ɗa iɗika ya yu uvukai n kuvon.

12

Ngono n na Musa u lyaꞋi n kuvon

1 Na ɗa ngono mi iɗika n na aza a Isaraila a lyaꞋi n kuvon, ali ɗa a ɗikai uka̱ni wi iɗika i le dem. A ɗikai uɓon u kasana u Kuyene ku Urudu, a̱ gita̱i a uɓon u ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Aruno ali a kubana a Kusan ku Hamonu, koɓolo kpamu n uɓon u kasana ra̱ka̱ u Araba. 2 Ele ɗa Sihon mogono ma aza a Amoriya ma na mo yongoi a Heshibon, vuza na u lyaꞋi tsugono ili i na i ɗikai a Arowa a uteku u ka̱kina̱ ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Aruno, e mere ma̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ma ali a kubana e kuyene ku Jaboku, a uteku wi iɗika ya aza a Amona, wi ta̱ koɓolo n kagimi ka Giliyadu. 3 U lyaꞋi kpamu tsugono a uɓon u kasana ka Araba a ili i na i ɗikai a Mala ma Kineretu* ali a kubana a Mala ma Araba, ɗaɗa Mala ma mkpaɗi, u ɗikai kpamu a kubana e Betu-jeshimotu, ɗa u bonoi kpamu a uɓon u ɗaka a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Pisiga. 4 N uɓon wi iɗika u Ogu mogono ma Bashan, vuza na u buwai a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Refimu ɗa kpamu u lyaꞋi tsugono a Ashitarotu n Edire. 5 U lyaꞋi tsugono a Kusan ku Hamonu, n Saleka, n uɓon u Bashan ra̱ka̱ ali a kubana a uteku wa aza a Geshuru n aza a Makatu, n kagimi ka Giliyadu ali a kubana a̱ a uteku wi iɗika i Sihon, mogono ma Heshibon. 6 Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu koɓolo n aza a Isaraila a lyaꞋi le n kuvon. Ɗaɗa Musa va u nekei kumaci ka aza a Ruben n ka aza a Gadu, n kagimi ka kumaci ku Manasa iɗika ya, yo okpoi yi uka̱ni i le.*

Ngono n na Jesuwa u lyaꞋi n kuvon

7 Ele na ɗa ngono mi iɗika n na Jesuwa n uma a Isaraila a lyaꞋi n kuvon a ukambu u ka̱livi ka̱ Urudu, ili i na i ɗikai a Bala-gadu punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Lebano ali a kubana a Kusan ku Halaku ku na ku banai a uɓon u Siyaru. Ɗa Jesuwa u nekei iɗika i le ya a kumaci ka aza a Isaraila yo okpoi yi uka̱ni i le tsu na upecu u ka̱na̱i, 8 n iɗika ya aginda n uɓon wa̱ a̱ra̱Ꞌa̱ n ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Araba n uɓon wa̱ a̱gida̱la̱u n meremune n Negebu, ɗaɗa iɗika ya aza a Hitiya n aza a Amoriya n aza a KanaꞋana n aza a Periziya n aza a Hiviya koɓolo n aza a Jebusiya. 9 Aza a Isaraila a lyaꞋi ngono mi iɗika i nampa n kuvon. Mogono ma Jeriko, mogono ma Ai ɗevu m Betelu, 10 mogono ma Urushelima, m mogono ma Heburon, 11 m mogono ma Jarumutu, m mogono ma Lakishi, 12 m mogono ma Igulonu, m mogono ma Geza, 13 m mogono ma Debiri, m Betu-gada 14 m mogono ma Horuma, m mogono ma Aradu. 15 Koɓolo m mogono ma Libina, m mogono ma adulam, 16 m mogono ma Makeda m mogono ma Betelu, 17 m mogono ma Tapuwa, m mogono ma Hefa, 18 m mogono ma Afeku, m mogono ma Sharon. 19 Koɓolo kpamu m mogono ma Madon, m mogono ma Hazoru, 20 m mogono ma Shimironu-meronu, m mogono ma Akashafa, 21 m mogono ma Tanaku, koɓolo m mogono ma Magido, 22 m mogono me Kedeshi m mogono ma Jokinimi a Kamelu, 23 m mogono ma Doru a Nafata, koɓolo m mogono ma Goyim a Giliga. 24 Koɓolo kpamu m mogono ma Tiza, ele ɗa ngono kamangankupa m me te ra̱ka̱.

13

Iɗika i na i buwai a kulyaꞋa n kuvon

1 Gogo na Jesuwa u kutsai ka̱u, ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Gogo na vu kutsa ta̱ ka̱u, kpamu iɗika i buwa ta̱ n a̱bunda̱i an ya̱ ka̱na̱. 2 Iɗika i na i buwai i ɗa na, a uɓon wa aza a Filisitiya n aza a Geshuru ra̱ka̱. 3 Ili i na i ɗikai e kuyene ku Shiho ku na ki a kasana m Masar a kubana uteku u Ekoron n tsu gaɗi, na lo va iɗika ya aza a KanaꞋana i ɗa. Iɗika yi ngono n tawun ma aza a Filisitiya n na mi a Gaza, n aza a Ashidodu n Ashikelon n Gatu n aza a Ekoron, koɓolo n iɗika ya aza a Avimu, 4 n iɗika ya aza a KanaꞋana ra̱ka̱ i na yi a uɓon u ɗaka, m Mera va aza a Sidon, a kubana a Afeku, ali a kubana uteku wa aza a Amoriya, 5 n iɗika ya aza a Geba n aza a Lebano ra̱ka̱, n i na yi a kasana m Bala-gadu a̱ kumi ku kusan ku Hamonu ka̱ta̱ u gaɗukpa a kubana uteku u Hamata, 6 n aza na i ida̱shi a iɗika yi nsansa ra̱ka̱, ili na i ɗikai ɗe a nsasan n Lebano, ali a kubana Misirefotu-mayimu, ali n aza a Sidon ra̱ka̱. Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ n ku loko le ta̱ kafu na aza a Isaraila a yawa. Ka̱ta̱ avu tamkpamu vu peceke aza Isaraila iɗika ya, yokpo iɗika yi uka̱ni i le, tsu na n tonokoi nu. 7 Gogo na peceke kumaci kuci iɗika i nampa ya n kagimi ka kumaci ku Manasa, yo okpo ili yi uka̱ni i le.&gt;&gt;

Upecu wi iɗika u na wi a kasana ka̱ Urudu

8 Kagimi ka kumaci ku Manasa, aza a Ruben koɓolo n aza a Gadu a isai ili yi uka̱ni i le u na Musa u nekei le a upashi Urudu n tsu kasana. I na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ke nekei le. 9 I na i ɗikai ɗe a Arowa vu na vi ɗe a uteku u ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Aruno, n likuci i na yi e mere ma̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ koɓolo n aginda a Medeba ra̱ka̱, ku lazai a kubana a Dibon, 10 koɓolo n likuci i Sihon ra̱ka̱ mogono ma aza a Amoriya ma na ma lyaꞋi tsugono a Heshibon ali a kubana uteku wa aza a Amona, 11 n iɗika ya aza a Giliyadu, koɓolo n uɓon wa aza a Geshuru n aza a Makatu koɓolo nu nsansa n Hamonu ra̱ka̱, m Bashan koɓolo n Saleka, 12 koɓolo n tsugono tsu Ogu vu Bashan ra̱ka̱, vuza na u lyaꞋi tsugono a Ashitarotu n Edire. A̱yi ɗa koci vuza na u buwai a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Refimu. Ele na va, ele ɗa aza na Musa u lyaꞋi n kuvon ɗa u lokoi le. 13 Dem n nannai aza a Isaraila o loko aza a Geshuru ko aza a Maka ba, ama ɗa a̱ ka̱sukpa̱i le a̱ da̱sa̱ngi e mere ma aza a Isaraila ali n anana.

14 Ama a kumaci ka aza e Levi Musa u neke le iɗika yi uka̱ni i le ba. Adama na alyuka e kuneꞋe ku kusongu a Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, ɗaɗa ili yi uka̱ni i le, uteku tsu na u danai ni.*

15 Ama Musa u neke ta̱ kumaci ka aza a Ruben ili yi uka̱ni i le, uteku tsu na i a kumaci ku le. 16 Adama a nannai kure ku le ki ta̱ a̱ kugita̱ a iɗika i Arowa vu na vi a uteku u ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Aruno, n likuci i na yi e mere ma̱ ka̱ra̱Ꞌa̱, koɓolo n iɗika ya aginda a na i n tsu Medeba ra̱ka̱, 17 n Heshibon koɓolo n likuci ra̱ka̱ i na yi aginda, ele vu na e ci ɗeke Dibon koɓolo m Bamotu-baꞋalu m Betu-balu-mayon, 18 n Jahaza, n Kedemotu koɓolo m Mefatu, 19 n Keritiya n Sibima n Zeretu-shaha, aginda a na i punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱, 20 m Betu-peyo n ka̱gida̱la̱u ka Pisiga, m Betu-jeshimotu. 21 Ele ɗa ra̱ka̱ likuci i na yi aginda koɓolo n tsugono tsu Sihon mogono ma aza a Amoriya, vuza na u lyaꞋi tsugono a Heshibon. Musa u lyaꞋi ni n kuvon koɓolo n aza e kelime a Midiya, ɗaɗa Evi n Rekemu n Zura n Huru n Reba ɗaɗa ngono n Sihon n na n da̱sa̱ngi a iɗika ya. 22 Ɗa kpamu aza a Isaraila a unai Balamu maku ma Beyo n kotokobi, vuza na u ci yaꞋan tsuboci. 23 Kuyene ku Urudu ku ɗa kokpoi kure ki iɗika ya aza a Ruben. Nava ɗaɗa iɗika yi uka̱ni ya aza a Ruben, uteku u kumaci ku le, likuci i gbagbaꞋin koɓolo n i kenkeꞋen i le.

24 Ɗa Musa kpamu u nekei aza a Gadu ubuta̱ wu uka̱ni u le, uteku tsu na i a kumaci ku le. 25 Kure ki iɗika i le ku ɗa, Jaza n likuci i gbagbain i Giliyadu ra̱ka̱ koɓolo n kagimi ki iɗika ya aza a Amona, ɗa u lazai a kubana a Arowa vu na vi a kasana ka Raba, 26 ɗa u bonoi a Heshibon, ɗa ku lazai a kubana Ramatu-mizipe koɓolo m Betoni, ka̱ta̱ kutono ɗe a Mahanayim a kubana e kure ku Debiri, 27 koɓolo n ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Betu-haram n Betu-nimira n Sukotu koɓolo n Zafon, n kagimi ko tsugono ka Sihon mogono ma Heshibon. Kuyene ku Urudu ku ɗaɗa kure ki iɗika i le ali a kubana uteku u kuyene ku Kineretu vu na vi a̱ kasana ka̱ Urudu. 28 Nava ɗaɗa likuci gbagbaꞋin n i kenkeꞋen yi uka̱ni ya aza a Gadu uteku tsu na i a kumaci ku le.

29 Ɗa Musa kpamu u nekei kagimi ka kumaci ka aza a Manasa ili yi uka̱ni i le. U neke le ta̱ i ɗa, uteku tsu na i kumaci-kumaci. 30 Kure ki iɗika ku le ku tono ta̱ a kubana ili i an i ɗikai uɓon u Mahanayim, ɗa ku gasai m Bashan koɓolo n ubuta̱ u tsugono tsu Ogu mogono ma Bashan koɓolo n likuci i Jayiru i na yi a Bashan ra̱ka̱, dem vu le ele ɗa likuci amangatatsu, 31 n kagimi ka aza a Giliyadu n Ashitarotu n Edire likuci i tsugono tsu Ogu a Bashan. Nava ra̱ka̱ e neke ta̱ aza a Makiri kolobo ka Manasa adama a kagimi ka aza Makiri uteku tsu na i kumaci-kumaci.

32 Na ɗa ili yi uka̱ni i na Musa u pecei a makyan ma na wi e keteshe ka Mowabu a kasana ka̱ Urudu a kinda Jeriko. 33 Ama Musa u neke kumaci ka aza e Levi ili yi uka̱ni i le ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila a̱yi ɗa ili yi uka̱ni i le, tsu na u yaꞋankai le uzuwakpani.

14

Upecu wi iɗika a̱ ka̱livi ka̱ Urudu

1 Na ɗa ili yi uka̱ni i na aza a Isaraila a isai a iɗika i KanaꞋana, i na Eliyaza ganu koɓolo n Jesuwa kolobo ka Nun n aza e kelime a kumaci ka aza Isaraila e pecekei le. 2 E neke le ta̱ u ɗa a̱ ubuta̱ u kazagba, derere uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi Musa u neke kumaci kuci n kagimi ka. 3 Adama a na Musa u neke ta̱ ɗe ili yi uka̱ni a kumaci kure n kagimi ka upashi ke Kuyene ku Urudu a uɓon u kasana, ama u neke aza e Levi ili yi uka̱ni ba. 4 Adama a na muku n Isufu okpo ta̱ kumaci kure, ele ɗa Manasa n Ifirayimu. Ama babu ugboku u na e nekei aza e Levi a iɗika ya, sai likuci i na a̱ kuda̱sa̱ngu n ilikuzuwa i le, n ucanuku u le. 5 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa, e pecei iɗika ya n tsu kazagba.

Jesuwa u nekei Kelepu Heburon

6 Kanna ke te aza a Yahuda a banai u Jesuwa a Giliga. Ɗa Kelepu kolobo ka Jefune vuza va aza e Kenizi u danai ni, &lt;&lt;Vu yeve ta̱ i na Vuzavaguɗu u danai Musa vuma Ka̱shile ɗe a Kadeshi-baniyan adama a̱ nu, nu mpa. 7 Mpa biꞋi n a̱ya̱ amangere ana Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka̱ suki mu a Kadeshi-baniyan, m bana n saka iɗika ya. Kpamu n tuka̱ yi ta̱ n akaka uteku tsu na a ɗa i a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱. 8 Ama aza a̱va̱ a na tsu banai koɓolo a zuwa ta̱ a̱ɗu a uma a̱ kuwa̱i n wovon, ama mpa n tono ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ derere. 9 Ɗa Musa u kucinai a kanna ka nanlo, ɗa u danai, &lt;N kucina ta̱, iɗika i na ene a̱ nu a dasai, yi ta̱ o kokpo ubuta̱ wu uka̱ni u nu m muku n nu ali a kubana uteku n uteku, adama a na vu tono ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ mayin.&gt; 10 Gogo na kpamu, Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ mu ta̱ ɗa u ka̱sukpa̱i mu n wuma ali anana, derere tsu na u dansai, a̱ya̱ amangere n a tawun a ɗa anana, an Vuzavaguɗu u danai Musa ukuna u nampa, a ayin na aza a Isaraila i a nwalu a kakamba. Kpamu gogo na mpa ɗa na n a̱ya̱ amanga̱na̱shi n a tawun. 11 M buwa ta̱ n utsura ali anana, tsu na mi ishi a ayin a na Musa u suki mu. M buwa ta̱ n utsura u na n yaꞋan kuvon, a kubana nu m bonoi kpamu. 12 Adama a nannai, gogo na neke mu iɗika ya aginda i nampa ya i na Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi a kanna ka nanlo, adama a na a kanna ka nanlo ve ene ta̱ uteku tsu na aza a utsura a Anaki n likuci gbagbaꞋin yu ukanji i le i yongoi ɗe. U gaꞋan ba Vuzavaguɗu wi ta̱ o kutono nu mpa, ka̱ta̱ u ɓa̱nka̱ mu n loko le uteku tsu na u dansai.&gt;&gt;

13 Ɗa Jesuwa u zuwakai Kelepu kolobo ka Jefune una̱singai, ɗa u nekei ni Heburon wo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u ni. 14 Nannai ɗa Heburon wo okpoi ubuta̱ wu uka̱ni u Kelepu kolobo ka Jefune vuza va aza e Kenizi ali anana, adama a na u tono ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila mayin. 15 A ayin a cau e ci ɗeke ta̱ Heburon va n kula Kiriyatu-araba. A̱yi Araba va vuma vu gbayin ɗa vu utsura vu yoku punu a̱ likuci i Anaki. Ɗa iɗika ya i ka̱sukpa̱i kuvon.

15

Iɗika i na e nekei aza a Yahuda

1 Ɗa e nekei kumaci ku Yahuda upecu uteku tsu na i kpaꞋa-kpaꞋa a uɓon u ɗaka, e kure ka aza a Edom, a kakamba ka Zinu ɗe daꞋangi a uɓon u ɗaka. 2 Kure ku le ku gita̱ ta̱ uɓon u ɗaka ɗa ku lazai a kubana e kelime ka mala ma mkpaɗi ku na ki a kinda a uɓon uɗaka, 3 ɗa ku lyaꞋi kelime a kubana a uɓon u ɗaka u Akarabim, ɗa ku lazai ku tonoi n Zinu, ɗa ku gaɗukpai n tsu ɗaka tsu Kadeshi-baniyan n tsu uɓon u Hezuron a kubana Adaru ɗa ku kpatalai ku bonoi a Karka. 4 Ka̱ta̱ ku laza a kubana Azemonu, ku tono n uɓon u kuɗolu ku Masar, ka̱ta̱ ku zuwa uteku a mala. Nava ɗaɗa wo kokpoi kure ku ɗa̱ n tsu ɗaka. 5 Kure ku le n uɓon u kasana ɗaɗa mala ma mkpaɗi a kubana a̱ ka̱kina̱ ka̱ Urudu. Ka̱ta̱ kure ku uɓon u gaɗi kugita̱ n ka̱kina̱ ka a̱ ubuta̱ u na kuyene ku Urudu ku gida̱la̱i a mala. 6 Ka̱ta̱ kure ka ku gaɗukpa a kubana a Betu-hogula ka̱ta̱ kutono n tsu gaɗi tsu Betu-araba. Yeve ka̱ta̱ ku ɗa ku bono a katali ka Bohan kolobo ka Ruben. 7 Ɗa kure ka ku gaɗukpai ili i na i ɗikai a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Akoru a kubana a Debiri, ɗa kpamu ku kpatalai n tsugaɗi o kubono a Giliga vu na vi a kinda kaginda ka Adumi ka na ki n tsu ɗaka tsu ka̱ra̱Ꞌa̱. Ka̱ta̱ ku ɗa ku laza o kutono ka̱kina̱ ka̱ mini ma Eni-shemeshi, yeve ka̱ta̱ ku ɗa ku zuwa uteku a Eni-rogelu. 8 Yeve ka̱ta̱ kure ka ku gaɗukpa a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Hinomu a̱ ka̱gida̱la̱u a uɓon u ɗaka wa aza a Jebusiya, ɗaɗa Urushelima. Ɗa kure ka ku bonoi ku gaɗukpai gaɗi vu kusan ku na ku vaki a kinda ka̱ra̱Ꞌa̱ ko kolobo ka Hinomu, a̱ ka̱kina̱ ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka aza a Refimu n tsugaɗi. 9 Ka̱ta̱ kpamu ku tono ɗe n gaɗi vu kusan a kubana a̱ a̱shi mini ma Nefutuwa, ka̱ta̱ ku lapa a kubana a̱ likuci yi nsansa n Efuron. Yeve ka̱ta̱ ku ɗa ku kondorokpo ku bono a Bala, ɗaɗa Kiriyatu-jerimu. 10 Ka̱ta̱ kure ka ku yaꞋan mashingi n tsu ka̱livi n Bala a kubana a kusan kugbayin ku Seyiru, ka̱ta̱ ku laza a n uɓon gaɗi kubana a kusan kugbayin ku Jerimu ɗaɗa Kesalon, ɗa ku gida̱la̱i a kubana a Betu-shemeshi, ɗa kpamu ku lazai a kubana a Timuna. 11 Ka̱ta̱ kpamu ku ɗa ku tono a̱ kugida̱la̱ a Ekoron n tsugaɗi, ka̱ta̱ ku ɗa ku kpatala a kubana Shikeron, ka̱ta̱ ku laza a kubana a katali kagbayin ka Bala, ka̱ta̱ ku laza a kubana Jabunilu. Ka̱ta̱ ku zuwa uteku a mala. 12 Kure ku le kpamu n tsu uɓon u ka̱livi ɗaɗa uteku u mala ma gbayin. Na lo ɗa kure ku na ku kanzai aza a Yahuda, uteku tsu na i kpaꞋa-kpaꞋa.

Kelepu u lyaꞋi Heburon n Dibiri n kuvon

(Aza 1:11-15)

13 Uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Jesuwa u neke Kelepu kolobo ka Jefune ugboku wi iɗika e mere ma aza a Yahuda. Ɗa u nekei Kelepu Kiriyatu-araba, ɗaɗa Heburon, Araba va a̱yi ɗa akaya a Anaki. 14 Ɗa Kelepu u lokoi kumaci ku tatsu ka aza a Anaki ɗe a Heburon, Shishayi n Ahiman koɓolo n Talimayi, kumaci ku Anaki. 15 Ɗa kpamu u ɗa̱nga̱i u banai u shilika̱i n aza a Debiri a na n ci cau e ci ɗeke n kula Kiriyatu-sefa. 16 Ɗa Kelepu u danai, &lt;&lt;Yaba dem na baci u lyaꞋi Kiriyatu-sefa n kuvon, n kuneke yi ta̱ mekere ma̱ va̱ Akasa u zuwa.&gt;&gt; 17 Ɗa Otiniyelu kolobo ka Kenazu, vangu vu Kelepu, u lyaꞋi likuci ya ɗa Kelepu u nekei ni mekere ma̱ ni Akasa wo okpoi vuka vu ni. 18 Ana Akasa u ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u ni, ɗa Otiniyelu u kushai ni u folono esheku a̱ ni e neꞋe yi kakamba. Ana ta na u cipa̱i a majaki ɗa Kelepu we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu cigai?&gt;&gt; 19 Ɗa u danai, &lt;&lt;YaꞋan n ciya̱ una̱singai wa̱ nu. Vu neke mu ta̱ ɗe kashina a̱ likuci i Negebu, gogo na n ciga ta̱ vu neke mu nɗolu kpamu.&gt;&gt; Ɗa Kelepu u nekei ni nɗolu n na mi a kaginda nu n na mi ɗaka vu a̱ra̱Ꞌa̱.

Likuci i kumaci ku Yahuda

20 Na ɗa ili yi uka̱ni i kumaci ku Yahuda uteku tsu na i kumaci-kumaci. 21 Likuci i kumaci ku Yahuda i na yi n tsu ɗaka ka̱u, a kubana e kure ku Edom, i ɗaɗa Kabuzeyelu n Eda n Jaguru, 22 n Kina n Dimona n Adada, 23 n Kedeshi n Hazoru n Itana, 24 n Zifa n Telem m Bilotu, 25 n Hezuron-hadata n Kiriyotu-hezuron, ɗaɗa Hazoru, 26 n Amamu n Shema m Molada, 27 n Haza-gada n Heshimo m Betu-peletu, 28 n Haza-shuwalu m Biyasheba m Biziyotiya, 29 m Bala n Iyim n Izimu, 30 n Elitoladu n Kesili n Horuma, 31 n Zikilagu m Madumana n Sansana, 32 n Lebawatu n Shilihim n Ayini n Rimon. Dem vu le ele ɗa likuci kamanga n kuci koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

33 A uɓon kumi ku kusan tamkpamu ele ɗa, Eshitawo n Zora n Ashina, 34 n Zanowa n En-ganimu n Tapuwa n Enamu, 35 n Jarumutu n Adulam n Soko n Azeka, 36 n Sharayimu n Aditayimu n Gedera, n Gederotayimu. I ta̱ likuci kupa n i na̱shi koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

37 Koɓolo kpamu n Zena n Hadasha m Migidalu-gadu, 38 n Diliyan m Mizipe n Jokiteyelu, 39 n Lakishi m Bozikatu n Igulonu, 40 n Kabon n Lahamasu n Kitilishi, 41 n Gederotu m Betu-dagon n Nama, m Makeda. Dem vu le ele ɗa likuci kupa n i ta̱li koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

42 Koɓolo kpamu n Libina n Eta n Ashan, 43 n Ipata n Ashina n Nezibu, 44 n Kayila n Akizibu m Maresha. Dem vu le likuci kuci koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

45 N Ekoron, koɓolo n likuci i gbagbaꞋin n i wawaꞋa i ni, 46 i na i ɗikai ɗe a Ekoron a kubana a mala, koɓolo n likuci i gbagbain ni i wawaꞋa dem i na yi ɗevu n Ashidodu.

47 Ashidodu koɓolo n likuci i gbagbaꞋin n i wawaꞋa i ni, Gaza koɓolo n likuci i gbagbaꞋin n i wawaꞋa i ni, ɗa ku bonoi e kuyene ku Masar a kubana a̱ ka̱kina̱ ka Mala ma gbayin.

48 Likuci i na kpamu yi a̱ ubuta̱ wa aginda ele ɗa, Shamiru n Jatiru, n Soko, 49 n Dana n Kiriyatu-sefa (ɗaɗa e ci ɗeke Debiri), 50 n Anabu n Eshitemo Animu, 51 n Goshen Holon koɓolo n Gilo. Dem vu le ele ɗa likuci kupa n i te koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

52 Arabu n Ruma n Eshan kpamu feu i ta̱ lo, 53 n Janimu n Betu-tapuwa n Afika, 54 n Humuta Kiriyatu-araba (ɗaɗa e ci ɗeke Heburon), koɓolo n Ziyo. Ele ɗa likuci kuci koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

55 Mawon n Kamelu n Zifa n Juta kpamu i ta̱ lo, 56 n Jezirelu n Jokideyam n Zanowa, 57 n Kayin n Gibiya koɓolo n Timuna. Ele ɗa likuci kupa koɓolo n likuci i wawaꞋa e le.

58 Halihulu m Betu-zuru koɓolo n Gedo feu i ta̱ lo, 59 m Maratu m Betu-anotu koɓolo n Elitekon. Ele ɗa likuci i ta̱li koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

60 Kiriyatu-balu, ɗaɗa feu e ci ɗeke (Kiriyatu-jerimu), koɓolo n Raba. Ele ɗa likuci i re koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

61 Likuci i na tamkpamu yi akamba, ele ɗa, Betu-araba m Midi koɓolo n Sekaka, 62 n Nibushan likuci yi mkpaɗi, koɓolo n Enu-gedi. Ele ɗa likuci i ta̱li koɓolo n likuci i wawaꞋa i le.

63 Ama aza a Yahuda a fuɗa o loko aza a Jebusiya a na i punu ida̱shi a Urushelima ba, kpamu ali n anana aza a Jebusiya i ta̱ punu ida̱shi koɓolo n aza a Yahuda a Urushelima.

16

Iɗika i na e nekei aza a Ifirayimu n aza a Manasa

1 Upecu wi iɗika i na e nekei kumaci ku Isufu, ku gita̱ ta̱ e Kuyene ku Urudu, ɗevu n Jeriko a kasana n a̱shi a̱ mini e Jeriko ɗa ku lazai a kubana a kakamba. Ɗa ku gaɗukpai n tsu Jeriko a kubana aginda a̱ likuci i Betelu. 2 Ɗe e Betelu va, ɗa ku gaɗukpai a kubana Luzu, ɗa ku lazai ku bonoi n Atarotu, e kure ka aza a Ariki. 3 Ɗa ku gida̱la̱i a kubana n tsu ka̱livi e kure ka aza a Japiletite, ali a kubana e kure ku Betu-horun vu na vi n tsu ɗaka a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱, ɗa ku lazai o ku bono a Geza, ɗa ku zuwai uteku a mala.

4 Ɗa kumaci ku Isufu, Manasa koɓolo n Ifirayimu a isai uɓon u nanlo tsu upecu wi ili yi uka̱ni i le.

5 Na ɗa upecu wi iɗika i Ifirayimu tsu na i kumaci-kumaci. Uteku wi iɗika yi uka̱ni i le n kasana i gita̱ ta̱ a Atarotu-ada ɗa ku lazai a kubana a Betu-horun vu na vi a kaginda, 6 ɗa kpamu ku gaɗukpai ku lazai a kubana a mala ma gbayin. N tsu gaɗi kutono ta̱ n tsu Mikimetatu. N tsu kasana kpamu ku kondorokpoi ɗa ku bonoi n Tanatu-shilo, ɗa ku lazai n tsu kasana a kubana a Janowa, 7 ɗa ku uta̱i a Janowa ku gida̱la̱i a kubana Atarotu n Nara, ɗa ku gasai a Jeriko, ɗa ku lazai a kubana e Kuyene ku Urudu. 8 Kure ka n tsu ka̱livi kuta̱ ta̱ a Tapuwa ɗa ku gaɗukpai a kubana o kuyene ku Kana, ɗa ku zuwai uteku a mala ma gbayin. Ubuta̱ wi iɗika u nampa wa u ɗaɗa uka̱ni u kumaci ka aza a Ifirayimu, tsu na i kumaci-kumaci, 9 koɓolo n likuci i gbagbaꞋin n i kenkeꞋen i na a̱ uta̱ka̱i kau adama a kumaci ka aza a Ifirayimu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili yi uka̱ni ya aza a Manasa. 10 Dem n nannai, o loko aza a KanaꞋana a na i punu ida̱shi a Geza ba, adama a nanlo aza a KanaꞋana i ta̱ ida̱shi koɓolo n aza a Ifirayimu ali n anana. Ama a zuwa le ta̱ ulinga u tsugbashi.

17

Iɗika i kumaci ku Manasa

1 Ɗa e nekei kumaci ka aza a Manasa magaji ma̱ Isufu upecu u ni. Makiri tamkpamu magaji ma Manasa maꞋa, esheku a Giliyadu, ɗa e nekei ni Giliyadu m Bashan, adama a na Makiri va kovonshi kaꞋa. 2 Ɗa kpamu e nekei kagimi ka kumaci ka aza Manasa n tsu ka̱livi ka̱ Urudu, tsu na a yaꞋin upecu wa kumaci-kumaci, ɗaɗa aza a Abiyezeru n aza e Heleki n aza a Asiriyelu n aza e Shekem n aza e Hefa koɓolo n aza e Shemida. Nava ele ɗa ali a kumaci ka aza a Manasa olobo a̱ Isufu, kumaci-kumaci.

3 A̱yi Zelofahadu maku Hefa, Hefa maku ma Giliyadu, Giliyadu maku ma Makiri, Makiri maku ma Manasa tamkpamu u matsa olobo ba, sai nkere koci. Ula e le a ɗa na, Mahala n Nufu n Hogula m Milika koɓolo n Tiriza. 4 A banai u ganu Eliyaza n Jesuwa kolobo ka Nun koɓolo n aza e kelime ɗa a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ Musa u neke tsu uka̱ni u tsu a̱ ubuta̱ wa̱ aza a̱ tsu ali.&gt;&gt; Ɗa Jesuwa u nekei le uka̱ni u le koɓolo n ele vu na a̱ uta̱i kefeku ke te.* 5 Ɗa kumaci ka aza a Manasa ku ciya̱i ugboku kupa wi iɗika wa babu biꞋi iɗika i Giliyadu m Bashan, i na yi upashi u Kuyene ku Urudu. 6 Adama a na nkere n kumaci ku Manasa mi isa ta̱ ili yi uka̱ni i le koɓolo n olobo a̱ ni. Ɗa e nekei kagimi ka aza a Manasa iɗika ya aza a Giliyadu.

7 Kure ka aza a Manasa ku gita̱ ta̱ a Ashera ɗa ku gaɗukpai a kubana a Mikimetatu, vu na vi a kasana ka Shekem. Ɗa kure ka ku lazai, ki indanai ɗaka a kubana wa aza a En-tapuwa. 8 Iɗika ya aza a Tapuwa ya aza a Manasa i ɗa, ama likuci i Tapuwa ɗe a kure ka aza a Manasa ka, yi ta̱ ekiye aza a Ifirayimu. 9 Ɗa kure ka ku gida̱la̱i ɗaka a kubana e kuyene ku Kana. Likuci i nampa ya i na yi ɗaka vu kuyene va, ya aza a Ifirayimu i ɗa. Ko a na wokpoi i ɗa yi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka iɗika i Manasa. Ɗa kure ka aza a Manasa ka ku gaɗukpai n tsu gaɗi vu kuyene va, ɗa ku zuwai uteku a mala ma gbayin, 10 iɗika i na yi n tsu ɗaka ya aza a Ifirayimu i ɗa, i na kpamu yi n tsu gaɗi ya aza a Manasa i ɗa. Kure ku le ra̱ka̱ n tsu ka̱livi ɗaɗa mala gbayin. N tsu gaɗi tsa aza Manasa kpamu, iɗika ya aza Ashera i ɗa, n ya aza a Isaka tankpamu n kasana. 11 Punu a ka̱tsuma̱ ki iɗika ya aza a Isaka, n ya aza a Ashera ya, aza a Manasa a ɗa n ubuta̱ u nampa, Betu-shen n Ibileyam koɓolo n aza a Doru va a̱yi ɗa kpamu e ci ɗeke Nafatu n aza a Eni-doru n aza a Tanaku n aza a Magido dem vu le n likuci i wawaꞋa i na yi koɓolo n ele. 12 Dem n nannai aza a Manasa a fuɗa o loko aza na i ida̱shi ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ likuci ya ba, ɗa tana aza a KanaꞋana a lyaꞋi kelime n ida̱shi punu a iɗika ya.* 13 Ama ana aza a Isaraila a yaꞋin utsura, ɗa a zuwai aza a KanaꞋana ulinga u tsugbashi. Ama a fuɗa o loko le dem ba.

14 Ɗa uma a̱ Isufu a danai Jesuwa, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu nekei tsu ugboku u te wu upecu u tsu? A̱ tsu ɗa na ta na n ka̱bunda̱i ka uma, adama a na a̱tsu Vuzavaguɗu u zuwaka tsu ta̱ una̱singai.&gt;&gt; 15 &lt;&lt;Ɗa Jesuwa u danai le, ɗa baci yi n ka̱bunda̱i ka uma, kpamu ɗa ye enei uɓon wi iɗika ya aginda a Ifirayimu i a kuyawa ɗa̱ ba, banai n ka̱ci ka̱ ɗa̱ i kapa akamba aza a Periziya n aza a Refimu.&gt;&gt; 16 Ɗa uma a̱ Isufu a danai, &lt;&lt;Uɓon wa aginda aza a Ifirayimu a yawa tsu ba. Kpamu aza a KanaꞋana a na i punu ida̱shi i ta̱ n ekeke odoku a̱ iyum, aza na i n ida̱shi a̱ likuci i Betu-shen koɓolo n likuci i wawaꞋa i le, n aza a na i ida̱shi a ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Jezirelu.&gt;&gt; 17 Ɗa Jesuwa u danai kpaꞋa ku Isufu, aza a Ifirayimu, n aza a Manasa, &lt;&lt;A̱ɗa̱ yi ta̱ n ka̱bunda̱i n utsura kpamu. U gaꞋan i ciya̱ ugboku u te a upecu u ɗa̱ koci ba, 18 Ama yaꞋan uɓon wu nsansa n kutsun feu wo okpo u ɗa̱, banai i kapa u ɗa i lapula uteku tsu na u kuyawa ɗa̱, ali a kubana e kure ku ni. Ka̱ta̱ i loko aza a KanaꞋana, ko an wo okpoi i ta̱ n utsura n ekeke odoku a̱ iyum.&gt;&gt;

18

Upecu wi iɗika i na i buwai

1 Ana aza a Isaraila a lyaꞋi iɗika ya n kuvon, ɗa ra̱ka̱ vu le o ɓolongi a̱ likuci i Shilo, ɗa shikpa̱i Ma̱va̱li mo Oɓolo. 2 Ali n gogo na kumaci ka aza a Isaraila ku cindere ku buwa ta̱, ku na ka̱ta̱ e nekei iɗika yi uka̱ni i le ba. 3 Ɗa Jesuwa u danai aza a Isaraila, &lt;&lt;Ali wannai ɗai ya̱ ka̱na̱ kuvana a na ya kisa uka̱ni wi iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ ke nekei ɗa̱? 4 Nekei mu uma a tatsu a kumaci dem, ka̱ta̱ n suku le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika ya ra̱ka̱, ka̱ta̱ a gisangu uteku tsu na e kupece uka̱ni wi iɗika ya a kumaci dem, yeve ka̱ta̱ o bono wa̱ va̱. 5 I ta̱ e kupece i ɗa ugboku u cindere. Aza Yahuda i ta̱ a kulyaꞋa kelime n ida̱shi a iɗika i le n uɓon u ɗaka, ka̱ta̱ aza a kpaꞋa ku Isufu tamkpamu a lyaꞋa kelime n ida̱shi i le a iɗika yu uɓon u gaɗi. 6 I gisangu iɗika ya ugboku u cindere, ka̱ta̱ i tuka̱ mu n agisana a na. Ka̱ta̱ mpa n taɗuku ɗa̱ kazagba na e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. 7 Aza e Levi i n upecu koɓolo n a̱ɗa̱ ba, adama a na ulinga u tsuganu tsu Vuzavaguɗu tsu ɗaɗa ili yi uka̱ni i le. Ama kumaci ka aza a Gadu, n aza Ruben n kagimi ka aza a Manasa isa ta̱ iɗika yi uka̱ni i le a uɓon u kasana ka̱ Urudu, u na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ke nekei le.&gt;&gt;

8 Ɗa uma a a̱ ɗa̱nga̱i a ka̱na̱i uye, adama a na a bana a gisanku iɗika ya, ɗa Jesuwa u danai le, &lt;&lt;Banai i ka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika ya ra̱ka̱ ka̱ta̱ i ɗana tsu na i ɗa yi, ka̱ta̱ i bono i dana mu. Ka̱ta̱ mpa n taɗuku ɗa̱ kazagba na a Shilo u Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 9 Ɗa uma a lazai a banai a̱ ka̱ra̱Ꞌi iɗika ya n a ɗanai agisana a̱ tsu na e pecei iɗika ya katagarda ali ugboku u cindere. Ɗa e kecei likuci i na yi punu ra̱ka̱, ɗa o bonoi u Jesuwa a̱ ka̱tsura̱ a Shilo, 10 ɗa Jesuwa u nekei le kazagba a Shilo u Vuzavaguɗu. Ta ɗe Jesuwa u pecekei aza a Isaraila a na a buwai iɗika ya, ɗa kumaci dem ku ciya̱i ugboku u ni.

Iɗika yi uka̱ni i kumaci Bayami

11 Kazagba ku ugiti ki iɗika ya, ɗaɗa ka kumaci ku Bayami kpaꞋa-kpaꞋa. Upecu wi ili yu uka̱ni wi iɗika i le i yikpa̱ ta̱ e mere ma aza a Yahuda n aza a̱ Isufu. 12 N uɓon u gaɗi kure ku le ku gita̱ ta̱ e Kuyene ku Urudu. Ɗa ku ɗa ku gida̱la̱i a kubana a uɓon u gaɗi u Jeriko, ɗa kpamu ku gaɗukpai a kubana a uɓon wa aginda n tsu ka̱livi ali a kubana a̱pula̱ka̱ e Betu-avin. 13 Lo a̱ ubuta̱ wa ɗa kure ka ku tonoi n tsu ɗaka, a kubana a̱ likuci i Luzu ɗaɗa feu Betelu, yeve ɗa ku bonoi ku gida̱la̱i a kubana a Atarotu-ada, ɗa ku tonoi n kaginda ka na ki n tsu ɗaka vu ka̱ra̱ ke Betu-horun. 14 Ili i na i ɗikai a nsasan n mi a kinda Betu-horun n uɓon u ɗaka, ɗa ku kpatalai ku bonoi a kinda ka̱livi kubana a uɓon u ɗaka a kakambu ka katali ka, ɗa ku zuwai uteku a Kiriyatu-balu ɗaɗa Kiriyatu-jerimu, likuci ya aza a Yahuda. Nava ɗaɗa kure ku le n ka̱livi. 15 N tsu ɗaka tamkpamu kure ka ku gita̱i a̱ likuci i kenkeꞋen i Kiriyatu-jerimu. Ɗa ku lazai a kubana a Efuron, a̱ ka̱shi ka̱ mini ma Nefutuwa. 16 Ɗa kure ka ku gida̱la̱i a kubana a̱ kumi ku kaginda ku na ki a kinda ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Hinomu, ka na ki n tsugaɗi wa aza a Refimu. Ɗa kpamu ku gida̱la̱i a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Hinomu, ɗa ku tonoi n tsuɗaka a̱ likuci ya aza a Jebusiya, ɗa ku gida̱la̱i a kubana e Eni-rogelu. 17 Ɗa ku kpatalai n tsugaɗi a kubana Eni-shemeshi, ɗa ku lazai a kubana Gelilotu, vu na vi a kinda uɓon u kuꞋuwa Adumi. Ɗa ku gida̱la̱i a kubana a katali ka Bohan kolobo ka Ruben. 18 Ɗa ku lazai ku tonoi n tsugaɗi vu Betu-araba, ɗa ku gida̱la̱i a kuꞋuwa asuvu a Araba. 19 Ɗa kure ka ku gida̱la̱i ku lazai a kubana gaɗi vu Betu-hogula. Ɗa kure ka ku zuwai uteku n tsugaɗi tsu ka̱kina̱ ka Mala ma Mkpaɗi, a̱ ubuta̱ u na Kuyene ku Urudu ku zuwai uteku. Ɗaɗa kure ku ɗaka. 20 Kuyene ku Urudu tamkpamu ku ɗaɗa uteku wi iɗika ya n kasana. Ɗaɗa iɗika yi uka̱ni i na aza a Bayami a̱ ciya̱i kumaci-kumaci.

21 Likuci ya aza a Bayami kumaci-kumaci ele ɗa. Jeriko m Betu-hogula n Emeki-kezi, 22 m Betu-araba n Zemarimu m Betelu, 23 n Avim m Para n Ofura, 24 n Kefa-amoni n Ofini n Geba ra̱ka̱ ele ɗa likuci kupa n i re koɓolo n likuci i wawaꞋa i le. 25 I ta̱ kpamu n Gibiyon n Rama, m Beyerotu, 26 m Mizipe n Kepira m Moza, 27 n Rekemu n Iripel n Tarala, 28 n Zila n Hayelepi n aza a Jebusiya ɗaɗa, Urushelima n Gibiya, koɓolo n Kiriyatu-jerimu, dem vu le ele ɗa likuci kupa n i na̱shi koɓolo n likuci i wawaꞋa i le. Na ɗa uka̱ni wi iɗika i na e nekei aza a Bayami kumaci-kumaci.

19

Iɗika yi uka̱ni i kumaci ku Simiyon

1 Kazagba ke ire ka̱ yikpa̱i a kumaci ku Simiyon m kpaꞋa ku ni, iɗika yi uka̱ni i le yi ta̱ e mere ma iɗika i na e nekei kumaci ku Yahuda. 2 Iɗika yi uka̱ni i Simiyon i ɗaɗa Biyasheba n Sheba m Molada, 3 n Haza-shuwalu, Bala, n Izimu, 4 n Elitoladu, Betula, Horuma, 5 Zikilagu m Betu-makabotu n Haza-susa, 6 m Betu-lebawatu n Sheruhen, likuci kupa n i tatsu n i wawaꞋa i le. 7 Ɗa kpamu u nekei le likuci i Ayin n Rimon n Eta, n Ashan, likuci i na̱shi n i wawaꞋa i le. 8 Koɓolo n likuci i wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n likuci i nampa ali a kubana a Belata-biya, Rama vu Negebu. Na ɗa iɗika yi uka̱ni i na e nekei kumaci ku Simiyon tsu na i kumaci-kumaci. 9 Iɗika yi uka̱ni i uma a Simiyon yi ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i na e nekei uma a Yahuda. Adama a na upecu wa aza a Yahuda u yaꞋan le ta̱ a̱bunda̱i, a̱ ka̱tsuma̱ ke le ɗa uma a Simiyon a̱ ciya̱i iɗika yi uka̱ni i le.

Iɗika yi uka̱ni i kumaci ku Zabalun

10 Kazagba ka tatsu ka̱ yikpa̱ ta̱ a kumaci ku Zabalun, tsu na i kumaci-kumaci. Uteku wi iɗika yi uka̱ni i le i ɗa ali a kubana a Saridu. 11 Ɗa ku lazai a kubana a uɓon ka̱livi a Marala ɗa ku yawai a Dabeshetu, n kuyene ku na ki a kasana ka Jokinimi. 12 N kapashi ka Saridu n tsu nan ɗe, kureꞋe ka ku vadalukpai ku indanai kasana a kubana e kureꞋe ku Kishilotu-tabo. Ɗa ku banai a Daberatu, ɗa ku gaɗukpai a kubana a Jefiya. 13 Ku lyaꞋi kelime a kubana a uɓon u gaɗi a Gatu-hefaru n Et-kazin, ɗa u banai a Rimon u kondorokpoi a kubana a uɓon u Niya, 14 KureꞋe ka ku ka̱ra̱Ꞌi a uɓon u gaɗi u Hanaton ɗa ku zuwai uteku a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Ifata-elu. 15 Koɓolo n Kata n Nahala n Shimiron, Idala, m Batalami. Likuci kupa n ire koɓolo n likuci i wawaꞋa i le. 16 Likuci i nampa n i wawaꞋa i ni, ɗaɗa ili yi uka̱ni i kumaci ku Zabalun.

Ili yi uka̱ni i kumaci ku Isaka

17 Kazagba ka̱ na̱shi ka̱ yikpa̱ ta̱ a kumaci ku Isaka, tsu na i kumaci-kumaci. 18 Likuci i na yi punu a iɗika ya ele ɗa, Jezirelu, Kesulot n Shunemu, 19 n Hafariyim n Shiyon, Anaharatu, 20 Rabatu n Kishiyon n Ibezu, 21 n Remetu n En-ganimu n Inhada koɓolo n Bet-perezu. 22 KureꞋe ka kpamu ku yawa ta̱ a Taboru n Shahazuma m Betu-shemeshi, ɗa ku gida̱la̱i a kubana e Kuyene ku Urudu. Ubuta̱ wa wi ta̱ n likuci kupa n i ta̱li n likuci i wawaꞋa i ni. 23 Na ɗa likuci i gbagbaꞋin n i wawaꞋa i na yi punu a iɗika i na e nekei kumaci ku Isaka yi okpo ili yi uka̱ni i le.

Ili yi uka̱ni i kumaci ku Ashera

24 Kazagba ka tawun ka̱ yikpa̱ ta̱ a kumaci ku uma a Ashera tsu na i kumaci-kumaci. 25 Likuci i na yi e kureꞋe ki iɗika i le i ɗaɗa, Helikatu n Heli m Beten n Akashafa, 26 Alameleki, Amada m Mishal. A uɓon u ka̱livi, uteku wa u tonoi a kubana a Kamelu n Shiho-libinatu, 27 ɗa ku kpatalai a uɓon kasana a kubana e Betu-dagon, ali a kubana a Zabalun n ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Ifata-elu, ɗa u lazai a kubana a uɓon u gaɗi a Betu-emeki n Neiyelu, u lazai Kabulu n uɓon u gaɗi. 28 Ku banai a Abudon n Rehobu n Hamon, koɓolo n Kana n Sidon vu gbayin. 29 KureꞋe ka ku kpatalai a kubana a Rama, ku tonoi n Taya, likuci yi ukanji, ɗa ku kpatalai a kubana a uɓon u Hosa u gida̱la̱i a kubana a mala ma gbayin a uɓon u Mahalabu n Akizibu, 30 n Umaha n Afeku n Rehobu. Dem vu le likuci kamanga n ire n i wawaꞋa i le. 31 Likuci-likuci i nampa ya n i wawaꞋa ya dem i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika yi uka̱ni i na e nekei kumaci ku Ashera.

Ili yi uka̱ni i kumaci ku Nafutali

32 Kazagba ka̱ ta̱li ka̱ yikpa̱ ta̱ a kumaci ku Nafutali, tsu na i kumaci-kumaci. 33 KureꞋe ku le ku lazai ku uta̱i a Helefu, m maɗanga mo oku a Zananimu, ku lazai Adami-nekebu n Jabunilu a kubana a Lekum ɗa ku zuwai uteku e Kuyene ku Urudu. 34 KureꞋe ka kpamu ku kpatalai a̱ ka̱livi a kubana Azanotu-tabo, ɗe ɗa ku lazai a kubana a Hukoku. U yawai uka̱ni u Zabalun a uɓon u ɗaka, n uka̱ni u kumaci ku Ashera n tsu ka̱livi, koɓolo n uɓon u kumaci ku Yahuda a uɓon u kasana ke Kuyene ku Urudu. 35 Likuci yi ukanji i ɗaɗa, Zidim, Zera, Hamatu, Rakatu, Kineretu, 36 Adama, Rama, Hazoru, 37 Kedeshi, Edire, En-hazo, 38 Iron, Migadal-elu, Horem, Betu-anatu m Betu-shemeshi, na ɗa likuci kupa n kuci n likuci i wawaꞋa i le. 39 Likuci-likuci i nampa ya n i wawaꞋa ya dem i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika yi uka̱ni i na e nekei kumaci ku Nafutali.

Ili yi uka̱ni i kumaci ku Dan

40 Kazagba ke cindere ka̱ yikpa̱ ta̱ a kumaci ku Dan, tsu na i kumaci-kumaci. 41 Uteku wi iɗika yi uka̱ni i le ya ɗaɗa, Zora n Eshitawo n Iri-shimeshi 42 n Shalabin n Ayijalon n Itala, 43 Elon, Timuna n Ekoron, 44 n Eliteka, Gibeton m Balata, 45 n Jehudu m Beni-beraka n Gatu-rimon. 46 Koɓolo m Me-jarakon n Rakon, koɓolo n iɗika i na yi a Jopa. 47 Ana aza a Dan a nambai iɗika i le, ɗa a banai a yaꞋin kuvon n aza a Lishem. Ana a lyaꞋi likuci ya n kuvon, unai uma a n kotokobi ɗa a̱ ka̱na̱i i ɗa, a̱ da̱sa̱ngi punu. Ɗa kpamu a sabaꞋi kula ku likuci ka o bonokoi ku ɗa Dan. 48 Likuci-likuci i nampa ni i wawaꞋa i le dem ɗaɗa yi uka̱ni i kumaci ku Dan.

Ili yi uka̱ni i kumaci ku Jesuwa

49 Ana uma a Isaraila o kotsoi kupece iɗika ya, ɗa e nekei Jesuwa maku ma̱ Nun ili yi uka̱ni i ni a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i le yo okpo i ni. 50 Tsu na Vuzavaguɗu u danai a yaꞋan, e nekei ni likuci i na u folonoi, ɗaɗa Timna-sera a kaginda ki iɗika i Ifirayimu. U maꞋasakai likuci ya ɗa u da̱sa̱ngi punu.

51 Na ɗa ili yi uka̱ni i na Eliyaza ganu n Jesuwa maku ma Nun n aza e kelime ki iꞋuwa i kumaci ku uma a Isaraila i na e pecei n kazagba a Shilo e kelime ka Vuzavaguɗu, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. Ta o kotsoi kupecuku iɗika ya nannai dem.

20

Likuci i kusheɗeku

(Mkc 35:9-34)

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jesuwa, 2 &lt;&lt;Dana aza a Isaraila a zagba likuci i kusheɗeku, i na n danai Musa u dana ɗa̱, 3 adama a na vuza na baci wu unai vuza dem n ucigi u ni ko n uyevi u ni ba, u suma u bana u kpaꞋwan ɗe a̱ ka̱tsuma̱ ki likuci ya. Wi ta̱ o kokpo ubuta̱ u kusheɗeku adama a na a laꞋaka n wuma u ni u vuza katsupu vuza ni. 4 Vuza na baci wu unai vuza yoku ɗa u sumai a kubana a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i te ya, u yawa u shamgba a̱ utsutsu u likuci ya. Ka̱ta̱ a u dana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ i na i ciya̱i ni. A pana baci ka̱ta̱ a uwa n a̱yi a̱ likuci ya, e nekei ubuta̱ wi ida̱shi, ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu n ele. 5 Ɗa baci aza a vuma a o tonoi ku tsupa, nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma i ta̱ a̱ kusa̱nka̱ le vuma va, adama a na wu una ta̱ vuza ta na n ucigi u ni ba, kpamu babu ili i yoku a̱ ka̱tsuma̱ ke le ko n cau ɗe. 6 Wi ta̱ o kuyongo a̱ likuci ya ali ayin a na a kubanka yi a̱ ubuta̱ wa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ adama afada, sai kpamu ayin a na ganu vu gbayin vu ayin a nanlo u kuwa̱i. Makyan ma nanlo vuza munuka va wi ta̱ a kufuɗa kubono a kpaꞋa ku ni a̱ likuci i na wi ishi u sumai u ka̱sukpa̱i va.&gt;&gt;

7 Ɗa a zagbai likuci i nampa, Kedeshi vu Ga̱lili a uɓon wa aginda a kumaci ku Nafutali, n Shekem vu uɓon wa aginda a kumaci ku Ifirayimu, n Kiriyatu-araba (ɗaɗa Heburon) uɓon wa aginda a iɗika i Yahuda. 8 N upashi u Urudu n kasana ka Jeriko, a zagbai Beza kakamba ka na ki a kaginda ki iɗika i kumaci ku Ruben, n Ramotu a Giliyadu vu kumaci ku Gadu, n Golan punu a Bashan vu kumaci ku Manasa. 9 Na ɗa likuci i kusheɗeku i na a zagbai adama a uma a Isaraila n omoci a na i ida̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ke le. Vuza na baci wu unai vuza ama n ucigi u ni ba wi ta̱ e kusheɗeku ɗe, adama a na ka̱ta̱ aza vuma vu na wu unai va a tsupa feu ba, wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu ɗe ali ayin a na a bankai ni e kelime ka uma.

21

Likuci ya aza e Levi

(1 Ar 6:54-81)

1 Ɗa aza e kelime a iꞋuwa ya aza e Levi a̱ ta̱wa̱i u Eliyaza ganu n Jesuwa maku ma Nun, n aza e kelime a kumaci ku uma a Isaraila. 2 Ɗa a yaꞋin kadanshi n ele a Shilo a iɗika i KanaꞋana a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱ Musa e neke tsu likuci yi ida̱shi, n ubuta̱ u kaguɓa ki ilikuzuwa i tsu.&gt;&gt; 3 Tsu na Vuzavaguɗu u danai aza a Isaraila, ɗa e nekei aza e Levi likuci i yoku n ubuta̱ u kaguɓa a iɗika yi uka̱ni i le.

4 Kazagba ka̱ yikpa̱i a kumaci ka aza a Kohatu. Ɗa aza e Levi a kumaci ku Haruna Ganu isai likuci kupa n i tatsu e kiye a kumaci ku Yahuda, n kumaci ka aza a Simiyon, n kumaci ku Bayami.

5 Kagimi ka kumaci ku Kohatu ka, a isai likuci kupa n itatsu kazagba a kumaci ku Ifirayimu, n kumaci ku Dan, n kagimi ka kumaci ku Manasa.

6 Kumaci ka aza Geshon a isai likuci kupa n i tatsu a kumaci ku Isaka n kumaci ku Ashera n Nafutali, n kagimi ka kumaci ku Manasa a Bashan.

7 Kumaci ku Merari tsu na i kumaci-kumaci ɗa a isai likuci kupa n ire i kumaci ku Ruben, n ku Gadu n Zabalun.

8 N tsu kazagba kaꞋa uma a Isaraila e nekei aza e Levi likuci n ubuta̱ u kaguɓa tsu na Vuzavaguɗu u danai a una̱ u Musa.

9 Na ɗa ula a̱ likuci a na kumaci ku Yahuda n kumaci ku Simiyon e nekei aza e Levi. 10 Kumaci ku Haruna ki ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku ma aza a Kohatu aza a na i aza e Levi. Upecu u le u ɗa wo okpoi ugiti, 11 Ɗa e nekei le Kiriyatu-araba, a̱yi na wo okpoi Heburon, a kaginda ki iɗika i Yahuda koɓolo n ubuta̱ u kaguɓa u na wi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi, Araba ɗa esheku a Anaku. 12 Ama kagimi ka̱ likuci i gbagbaꞋin n likuci i wawaꞋa i le e nekei Kelepu maku ma Jefune wo okpo uka̱ni u ni.

13 Likuci-likuci n ubuta̱ u kaguɓa u le u na e nekei kumaci ku Haruna ganu i ɗaɗa na, Heburon likuci i kusheɗeku adama a vuza na wu unai vuza n ucikali u ni ba n Libina, 14 Jatiru n Eshitemowa, 15 n Holon n Debiri, 16 n Ayini n Juta n Betu-shemeshi. Likuci kuci i ɗa i na yu uta̱i punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Yahuda n Simiyon. 17 Punu a kumaci ku Bayami e nekei le likuci i na̱shi, Gibiyon n Geba n, 18 Anatotu n Alumanu, dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 19 Likuci i na e nekei anan ganu, kumaci ku Haruna, i ɗaɗa kupa n i tatsu n ubuta̱ u kaguɓa u le.

20 Kagimi ka kumaci ka aza e Levi a kpaꞋa ku Kohatu e nekei le likuci a uɓon u kumaci ka aza a Ifirayimu. 21 Ili i na i ɗikai a uɓon wa aginda aza a Ifirayimu, e nekei le likuci i na̱shi. Ɗaɗa Shekem likuci i kusheɗeku adama a vuza na wu unai vuza, n ucikali u ni ba, n Geza, 22 n Kibizaimu, m Betu-horun, dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 23 Ili i na i ɗikai a kumaci ku Dan e nekei le likuci i na̱shi, ɗaɗa Eliteka n Gibeton, 24 n Ayijalon n Gatu-rimon dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 25 Punu a kagimi ka kumaci ku Manasa, e nekei le likuci i re, ɗaɗa Tanaku n Gatu-rimon dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 26 Likuci kupa i kumaci-kumaci n ubuta̱ u kaguɓa u le u na e nekei kagimi ka aza a Kohatu muku n Levi u ɗaɗa kupa.

27 E nekei kumaci ka aza a Geshon, punu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza e Levi, likuci i re punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Manasa, likuci ya i ɗaɗa Golan n ubuta̱ u kaguɓa u ni punu a Bashan, kpamu likuci i kusheɗeku i ɗa i na vuza na baci dem wu unai vuza n ucikali u ni ba, m Bishitera n ubuta̱ u kaguɓa u ni. 28 Ɗa kpamu e nekei le likuci i na̱shi punu a kumaci ki Isaka, Kishiyon n Daberatu, 29 n Jarumutu n En-ganimu, dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 30 Punu a upecu u kumaci ku Ashera, e nekei le likuci i na̱shi, Mishal n Abudon, 31 n Helikatu n Rehobu dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 32 Punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Nafutali, e nekei le likuci i tatsu, ele ɗa Kedeshi vu Ga̱lili n ubuta̱ u kaguɓa u ni, i ɗa ta na likuci i kusheɗeku adama a vuza na wu unai toku n ucikali u ni ba, Hamota-doru n Karatan dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u ni. 33 Likuci ra̱ka̱ i na e nekei kumaci ka aza e Geshon kupa n i tatsu i ɗa, dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 34 E nekei kagimi ka aza e Levi a kumaci ku Merari likuci i na̱shi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Zabalun, likuci ya i ɗaɗa, Jokinimi n Karata, 35 n Dimina n Nahala dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 36 Ɗa e nekei le likuci i na̱shi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Ruben, Beza n Jahaza, 37 n Kedemotu n Mefatu dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 38 Punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Gadu e nekei le likuci i na̱shi, i ɗaɗa Ramotu a Giliyadu n ubuta̱ u kaguɓa u ni, na lo likuci i kusheɗeku i ɗa adama a vuza na wu unai vuza n ucikali u ni ba, m Mahanayim 39 n Heshibon n Jaza dem vu le n ubuta̱ u kaguɓa u le. 40 Upecu u na e nekei kumaci ku Merari aza e Levi, likuci kupa n i re i ɗa.

41 Ka̱bunda̱i ka̱ likuci n ubuta̱ u kaguɓa u le u na e nekei aza e Levi punu a̱ ka̱tsuma̱ ku upecu wa aza a Isaraila amangere n kunla̱i ɗa. 42 Likuci dem yi ta̱ n ubuta̱ u kaguɓa uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi.

Aza a Isaraila isai iɗika ya

43 Ta Vuzavaguɗu u nekei aza a Isaraila iɗika ra̱ka̱ i na u kucinai kuneke ikaya i le nannai. Ɗa a isai iɗika ya yo okpoi ili yi uka̱ni i le, ɗa a̱ da̱sa̱ngi punu. 44 Vuzavaguɗu u nekei le kuvuka a̱ ubuta̱ dem tsu na u kucinakai ikaya i le. Irala i le yi lo i na i kufuɗa kuyaꞋan tsurala n ele ba, adama a na Vuzavaguɗu u neke ta̱ irala i le ekiye e le. 45 Vuzavaguɗu ta na u shatangi uzuwakpani u kasingai ka na u kucinakai kpaꞋa ki Isaraila.

22

Kumaci ku uɓon kasana ku bonoi a kpaꞋa

1 Ɗa Jesuwa u ɗekei aza a Ruben, n aza a Gadu n kagimi ka kumaci ku Manasa, 2 u danai le, &lt;&lt;I yaꞋan ta̱ ili ra̱ka̱ i na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka danai ɗa̱, kpamu i tono ta̱ ili i na n danai ɗa̱. 3 A makyan ma̱ a̱bunda̱i ma nampa dem i varuku aza a̱ ɗa̱ ba, ama i tono ta̱ ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ mayin. 4 Gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke neke ta̱ uma a̱ ɗa̱ kuvuka tsu na u danai. Gogo na walai i bono a kpaꞋa a iɗika yi uka̱ni i na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ke nekei ɗa̱ a upashi u Urudu. 5 I yaꞋan mayin ka̱ta̱ i tono wila̱ n ili i kutono i na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ke nekei ɗa̱, i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i tono uye u ni n wila̱ u ni i gbaga yi, ka̱ta̱ i cikpa yi n ka̱ɗu kete n wuma u ɗa̱ dem.&gt;&gt; 6 Ɗa Jesuwa u zuwakai le una̱singai ɗa u danai le a wala, ɗa a lazai o kubono a iꞋuwa i le.

7 Musa u nekei kagimi ka kumaci ku Manasa ili yi uka̱ni a Bashan, kagimi ka kumaci ka na ka buwai tamkpamu, Jesuwa u nekei le ili yi uka̱ni koɓolo n aza e le a uɓon u ɗaka e Kuyene ku Urudu. Ana Jesuwa u danai le a wala a kubana a iꞋuwa i le ɗa u zuwakai le una̱singai, 8 u danai le, &lt;&lt;Bonoi a iꞋuwa i ɗa̱ n uciyi wa̱ a̱bunda̱i n ilikuzuwa ya̱ a̱bunda̱i, n azurufa, n azanariya, n iyum i shili, n iyum, n akashi a̱bunda̱i. I pece n aza a̱ ɗa̱ ucanuku u na i pura̱i a̱ ubuta̱ wu irala i ɗa̱.&gt;&gt; 9 Ɗa aza a Ruben n aza a Gadu n kagimi ka kumaci ku Manasa o bonoi a kpaꞋa, e pecemgbenei n kagimi ka aza a Isaraila a Shilo a iɗika i KanaꞋana, o bonoi a iɗika i Giliyadu, iɗika yi uka̱ni i le. Tsu na Vuzavaguɗu u dansai a̱ una̱ u Musa.

A̱ shikpa̱i katalikalyuka ka Vuzavaguɗu e Kuyene ku Urudu

10 Kumaci ka aza a Ruben n kumaci ka aza a Gadu n kagimi ka kumaci ka Manasa a yawai a Gelilotu ɗevu n Kuyene ku Urudu a iɗika i KanaꞋana. Ana a yawai a̱ ubuta̱ wa ɗa a̱ shikpa̱i katalikalyuka ka gbayin a̱ ka̱kina̱ ke Kuyene ka, katalikalyuka ka ta na ili i kinda i ɗa ka̱u. 11 Ana kagimi ka aza a Isaraila a panai arabali a danai, &lt;&lt;Ɗanna, aza a Ruben n aza a Gadu n kagimi ka kumaci ku Manasa a̱ shikpa̱i katalikalyuka a Giliyotu ɗevu n Kuyene ku Urudu a uteku wu iɗika i KanaꞋana, a kakambu ka̱ tsu aza a Isaraila.&gt;&gt; 12 Ana aza a Isaraila a panai arabali, ɗa o ɓolongi ka̱ci ke le a Shilo adama a na a banka le n kuvon.

13 Ɗa uma a Isaraila a̱ suki Finihasu maku ma Eliyaza Ganu, a kubana wa aza a Ruben n aza a Gadu n kagimi ka kumaci ku Manasa a iɗika i Giliyadu. 14 Aza e kelime kupa ɗa a banai koɓolo n a̱yi, a kumaci dem vuza kelime te, vuza dem vuza kelime ɗa wa̱ aza a̱ ni a kumaci ki Isaraila. 15 Ana a yawai wa aza a Ruben, n aza a Gadu, n kagimi ka kumaci ku Manasa, a iɗika i Giliyadu, ɗa a danai le, 16 &lt;&lt;Koɓolo ka uma ka Vuzavaguɗu ka danai, &lt;Unambi wu usuɓi u yiɗa̱i i yaꞋankai Ka̱shile ka aza a Isaraila? Ali yi a kuyaꞋanka yi ugbamukaci i maꞋakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ katalikalyuka. 17 Unushi u na tsu yaꞋin a Piyo u yawa tsu ba? Ɗanna ali n gogo na ka̱ta̱ tsu ciɗatangu ka̱ci ka̱ tsu a unushi u nanlo ba, ko an wo okpoi ma̱dukpa̱ ma Vuzavaguɗu ma̱ ta̱wa̱i wa̱ a̱tsu uma a̱ ni. 18 anana yi ta̱ a̱ kukpa̱ɗa̱ kutono Vuzavaguɗu? Ɗa baci i yaꞋankai ni ugbamukaci anana, mkpa wi ta̱ a kuyaꞋan wupa n uma a Isaraila ra̱ka̱. 19 Ama ɗa baci iɗika yi uka̱ni i ɗa̱ yi n unata, ka̱ta̱ i pasa a kubana iɗika i Vuzavaguɗu ubuta̱ u na Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile mi, adama na i ciya̱ ili uka̱ni a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu. Ama ka̱ta̱ i yaꞋanka Vuzavaguɗu ugbamukaci ko a̱tsu a̱ ubuta̱ u kushukpa̱ka̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ katalikalyuka ko yoku kau n ka̱ Ka̱shile ka̱ tsu ba. 20 I ciɓa m makyan ma na Akan maku ma Zera u kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ adama a ucanuku u na a takpai adama o kudomoku, n tsu na wupa u Vuzavaguɗu u cipa̱i wa aza a Isaraila ba? A̱yi ɗa u kuwa̱i koci ba.*&gt; &gt;&gt;

21 Ɗa aza a Ruben n aza a Gadu n kagimi ka kumaci ku Manasa a̱ ushuki aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ uma a Isaraila a danai, 22 &lt;&lt;MalaꞋimili, Ka̱shile Vuzavaguɗu u yeve ta̱, yaꞋan aza a Isaraila feu e yeve! Ugbamukaci u ɗa baci ko unambi wu usuɓi u ɗa baci tsu yaꞋankai Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱tsu n wuma anana ba. 23 Ɗa baci tsu iwain Vuzavaguɗu, ɗa tsu maꞋakai ka̱ci ka̱ tsu katali ka alyuka adama a kuyaꞋan alyuka e kuneꞋe ku kusongu, ko alyuka e kuneꞋe ku kiya n alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, yaꞋan Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni u tsupa tsu tsu na ci yaꞋin. 24 Adama a na ka̱ta̱ kanna ko yoku muku n ɗa̱ n dana muku n tsu, &lt;Yiɗa̱i i burai ɗa̱ n Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila? 25 Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ Kuyene ku Urudu ku pecei tsu n a̱ɗa̱, aza a Ruben n aza a Gadu. Adama a nannai yi n upecu wi ili u Vuzavaguɗu ba,&gt; N nannai ɗa muku n ɗa̱ n kuzuwa muku n tsu m kpa̱ɗa̱ kupana wovon u Vuzavaguɗu. 26 Adama a nannai ɗa tsu danai, &lt;YaꞋan tsu shikpa̱ katalikalyuka, ama adama e kuneꞋe ku kusongu ko kuyaꞋanka alyuka ba, 27 ama adama a na wo okpo tsu urotu n a̱ɗa̱, n kumaci ku tsu n ku ɗa̱, adama a na ci lyaꞋa kelime n kuyaꞋan ulinga u Vuzavaguɗu n alyuka e kuneꞋe ku kusongu a̱ tsu n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, a ayin a̱ kuta̱wa̱ muku n ɗa̱ ta na mi a kudana muku n tsu, &lt;&lt;Yi n upecu wi ili i Vuzavaguɗu ba.&gt;&gt; &gt; 28 Tsu sheshe ta̱ tsu danai, ɗa baci kanna ko yoku a danai tsu ko a danai muku n tsu, ka̱ta̱ tsu dana, &lt;Indanai katalikalyuka ka Vuzavaguɗu, ka na ikaya i tsu i shikpa̱i, adama e kuneꞋe ku kusongu ku ɗa ko alyuka ba, ama adama o urotu u ɗa a̱tsu n a̱ɗa̱.&gt; 29 Ili yi unata i ɗa wa̱ tsu, tsu yaꞋanka Vuzavaguɗu ugbamukaci tsu ka̱sukpa̱ kutono Vuzavaguɗu, tsu shikpa̱ katalikalyuka ko yoku adama e kuneꞋe ku kusongu ko kuneꞋe ku kiya, ko alyuka kau n katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, ka na ki kelime ka̱ ka̱pa̱m ka̱ Ka̱shile!&gt;&gt;

30 Ana Finihasu ganu n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a uma a Isaraila, aza e kelime ka uma a Isaraila, a panai kadanshi ka na aza a Ruben n aza a Gadu n kagimi ka aza a Manasa a danai, ɗa a panai uyoꞋo ka̱u. 31 Ɗa Finihasu maku ma Eliyaza ganu u danai aza a Ruben n aza a Gadu n kagimi ka aza a Manasa, &lt;&lt;Anana ci yeve ta̱ Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱tsu, adama na i yaꞋanka yi unambi wu usuɓi ba. Gogo na yi isa ta̱ uma a Isaraila ekiye a Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

32 Ɗa Finihasu maku ma Eliyaza ganu, n aza e kelime, a̱ ka̱sukpa̱i aza a Ruben n aza a Gadu a iɗika i Giliyadu o bonoi a iɗika i KanaꞋana u uma a Isaraila, o bonokoi le n kadanshi ka na a panai. 33 Ɗa aza a Isaraila a panai uyoꞋo n kadanshi ka na o bonokoi le, ɗa a cikpai Ka̱shile. O doku a yaꞋin kadanshi ka na a kubana kuvon a una aza a Ruben n aza a Gadu a̱ ubuta̱ u na i ida̱shi ba. 34 Ɗa aza a Ruben n aza a Gadu a zuwakai katalikalyuka ka kula Urotu a danai,&lt;&lt;Katalikalyuka ka nampa urotu u ɗa wa̱ tsu na̱ ɗa̱, Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile.&gt;&gt;

23

Kadanshi ku ukocishi ke Jesuwa wa aza a Isaraila

1 A makyan ma̱ a̱bunda̱i ana Vuzavaguɗu u nekei aza a Isaraila wuvuki a̱ ubuta̱ wu irala i le i na yi uka̱ra̱Ꞌi n ele, Jesuwa ta na u kutsa ta̱ a̱ya̱ a̱ ni a yimkpa ta̱. 2 Ɗa Jesuwa u ɗekei aza a Isaraila ra̱ka̱, nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, aza e kelime, a yaꞋin afada n ovonshi o osoji, u danai le, &lt;&lt;Gogo na n kutsa ta̱ a̱ya̱ a̱ va̱ a yimkpa ta̱. 3 Ye ene ta̱ ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋin n uduniyan u nampa adama a̱ ɗa̱, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kaꞋa kayaꞋin kuvon adama a̱ ɗa̱. 4 Ɗanna ta na, m peceke ta̱ kumaci ku ɗa̱ ili yi uka̱ni yi iɗika i uma i na i buwai, koɓolo n aza na n lyaꞋi ɗe n kuvon a uɓon u Urudu n uɓon u mala ma gbayin a uɓon u ka̱livi. 5 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwa le a suma e kelime ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ u loko le a iɗika ya. Ka̱ta̱ i ka̱na̱ iɗika i le ya tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani. 6 Adama a nannai, i yaꞋan utsura u ka̱ɗu ka̱u ka̱ta̱ i ɓa̱na̱ i tono ili na a ɗanai a katagarda ka̱ wila̱ u Musa, ka̱ta̱ i vadalukpa ugula̱ ko usingai ba, 7 Adama a na ka̱ta̱ i gbaɓa ka̱ci ka̱ ɗa̱ n uduniyan u na u buwai ida̱shi n a̱ɗa̱ ba, ka̱ta̱ yula ula a̱ma̱li e le ko i kucina ko i cikpa le ko i kuɗa̱nku le ba, 8 ama i gbaga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsu na i yaꞋin ɗe ali a̱ kuta̱wa̱ anana. 9 Adama a na Vuzavaguɗu u loko ta̱ uduniyan u gbagbaꞋin wu utsura e kelime ka̱ ɗa̱, ali n anana ko vuma te u kufuɗa kushamgba e kelime ka̱ ɗa̱ ba. 10 Vuma vu te vu ɗa̱ wi ta̱ o kuloko uma e le ka̱kpa̱n, ana wo okpoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kaꞋa ki o kuvon adama a̱ɗa̱, tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani. 11 Adama a nannai i foɓuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ mayin, i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 12 Ama ɗa baci i vadalukpai i bonoi n ka̱ca̱pa̱ i ɓolongi ka̱ci ka̱ ɗa̱ n kagimi ku uduniyan u na wi ida̱shi n a̱ɗa̱, ali ɗa i yaꞋin yolo n ele, 13 i yeve a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi a̱ kuka̱na̱ kulokoko ɗa̱ uduniyan e kelime ka̱ ɗa̱ ba, i ta̱ o kokpo ɗa̱ ili i ma̱ta̱ɗa̱, m maza wa̱ a̱ɗa̱ n mashashawun a̱ kucina̱ ku ɗa̱ n awana a̱ a̱shi a̱ ɗa̱. N nannai dem ili i nampa ya yi ta̱ o kutono ɗa̱ ali i kotso ra̱ka̱ a iɗika i singai i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱.

14 &lt;&lt;Gogo na mi ta̱ ɗevu n kutono uye u na aduniyan o tsu tono. Punu a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱, i yeve ta̱ ra̱ka̱, ili i singai i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani. Ra̱ka̱ i ɗa i shana ta̱, babu ili na u kpa̱ɗa̱i kushatangu. 15 Ama tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka shatangi uzuwakpani u na u yaꞋankai ɗa̱, ta Vuzavaguɗu wi a̱ ku suꞋuku ɗa̱ m ma̱dukpa̱ nannai, ali wu una ɗa̱ punu a iɗika i singai i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. 16 Makyan ma na baci i kpa̱ɗa̱i kushatangu uzuwakpani u na i yaꞋin n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i na u danai ɗa̱, ɗa i banai i cikpai a̱ma̱li ɗa i kuɗa̱nki le. Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋan wupa n a̱ɗa̱, wi ta̱ a kuna ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i singai i na u nekei ɗa̱.&gt;&gt;

24

A yaꞋansakai uzuwakpani u Vuzavaguɗu e Shekem

1 Jesuwa u ɓolongi kumaci ki Isaraila ra̱ka̱ e Shekem, u ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza e kelime, n a yaꞋin afada n ovonshi osoji a Isaraila o ɓolongi le e kelime ka̱ Ka̱shile. 2 Jesuwa u danai uma ra̱ka̱, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka danai i ɗan na, &lt;A makyan ma ɗe, ikaya i ɗa̱, Tera vuza na u matsai Ibirahi n Nahoru a̱ da̱sa̱ngi a upashi u mala ma Yufiretu, a cikpai a̱ma̱li. 3 Ɗa n ɗikai akaya a̱ ɗa̱ Ibirahi ɗe a upashi u mala ma Yufiretu n tuka̱i ni a iɗika i KanaꞋana, n zuwai kumaci ku ni ku yimkpai. Ɗa n nekei ni Ishaku. 4 Ishaku kpamu n nekei ni Isuwa n Yakubu. N nekei Isuwa u ka̱na̱ iɗika ya aginda i Siyaru, ama Yakubu m muku n ni a̱ gida̱la̱i a kubana a Masar. 5 N suki Musa n Haruna, ɗa n tsunki aza a Masar m ma̱dukpa̱ kakau a̱ ubuta̱ wi ili i na n yaꞋin punu, ama ɗa mu utuka̱i ɗa̱.

6 &lt;&lt; &lt;Ana mu utuka̱i ikaya i ɗa̱ a Masar, ɗa a yawai a Mala ma Shili, ɗa aza a Masar a guvai ikaya i ɗa̱ n ekeke o odoku n akumbi odoku a kubana a Mala ma Shili. 7 Ana a̱ tuka̱i m ma̱shi me le u Vuzavaguɗu, ɗa u zuwai ka̱yimbi e mere me le n aza a Masar, ɗa kpamu u zuwai mala ma lyaꞋi le ra̱ka̱. N a̱shi a̱ɗa̱ ye ene ta̱ ili na n yaꞋankai aza a Masar. I da̱sa̱ngi ɗe e meremune ali ayin n a̱bunda̱i. 8 Ɗa n tuka̱i ɗa̱ a iɗika ya aza a Amoriya, aza a na i a̱ da̱sa̱ngi kasana ka̱ Urudu. Aza a na a yaꞋin vishili n a̱ɗa̱, n nekei le ekiye a̱ ɗa̱, ɗa mu unai le, ali i ka̱na̱i iɗika i le yo okpoi i ɗa̱. 9 Ta kpamu Balaku maku ma Ziporu, mogono ma aza a Mowabu, u ɗa̱nga̱i kuyaꞋan vishili n aza a Isaraila. Ɗa u suki e ɗekei Balamu maku ma Beyo adama na u ta̱wa̱ u yaꞋanka ɗa̱ una̱, 10 ama n zuwaka Balamu atsuvu ba. Adama a nannai ɗa u zuwakai ɗa̱ una̱singai. Nannai ɗa mi isai ɗa̱ e ekiye a̱ ni. 11 Ana i pasai Urudu ɗa i yawai e Jeriko, aza e kelime e Jeriko a yaꞋin vishili n a̱ɗa̱, tsu na aza a Amoriya n aza a Periziya n aza a KanaꞋana n aza a Hitiya n aza a Girigeshiya n aza a Hiviya n aza a Jebusiya feu a̱ shilika̱i n a̱ɗa̱. Ama ɗa n nekei le ekiye a̱ ɗa̱. 12 Babu a̱ɗa̱ i yawa, n suku ta̱ ira̱nda̱, ali i lokoi ngono n re ma aza a Amoriya e kelime ka̱ ɗa̱. Ba n utsura u kotokobi u ɗa̱ ko utan ba. 13 N nekei ɗa̱ iɗika i na i takacikai kisa ba n likuci i na i maꞋi ba, a̱ɗa̱ ɗa na ida̱shi punu, yi kpamu a kulya umaci u kashina ki itacishi n umaci wu nɗanga n zaitu n na i ca̱Ꞌi ba.&gt;

Zagbai vuza na i kutono

14 &lt;&lt;Panai wovon u Vuzavaguɗu, i ga̱nda̱ka̱ yi mayin n usuɓi. I ka̱sukpa̱ ukuna wa̱ a̱ma̱li a na ikaya i ɗa̱ o yongoi o kutono ra̱ka̱ a upashi e kuyene ku Yufiretu koɓolo m Masar, i cikpa Vuzavaguɗu. 15 Yi baci n kusheshe ku na i kutono Vuzavaguɗu ba, anana i zagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ vuza na i kutono, ko a̱ma̱li a na ikaya i ɗa̱ i tonoi a upashi u kuyene ku Yufiretu ko a̱ma̱li aza a Amoriya aza a na yi ida̱shi a iɗika i le. Ama mpa m kpaꞋa kuva̱, ci ta̱ o kutono Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

16 Ɗa uma a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Ka̱shile ke jebeshe tsu ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu tsu tono a̱ma̱li. 17 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ɗa wu utuka̱i ikaya i tsu a iɗika i Masar, a̱ ubuta̱ u tsugbashi, a̱yi ɗa vuza na u yaꞋin ili i mereve i gbagbaꞋin a̱ a̱shi a̱ tsu, ɗa kpamu u tonoi n a̱tsu a uye u na tsu tonoi dem, n iɗika i uma a na de dem tsu walakai. 18 Ɗa Vuzavaguɗu u lokoi aza a Amoriya ra̱ka̱ aza a na i punu ida̱shi a iɗika ya. Adama a nannai ci ta̱ o kutono Vuzavaguɗu, adama a na a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ tsu.&gt;&gt;

19 Ama ɗa Jesuwa u danai uma, &lt;&lt;Yi a kufuɗa kutono Vuzavaguɗu ba, adama a na a̱yi wi ta̱ ciɗa. A̱yi Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa, wi ta na a kucinukpa n ugbamukaci u ɗa̱ koɓolo n unushi u ɗa̱ ba. 20 Ɗa baci i ka̱sukpa̱i Vuzavaguɗu i tonoi a̱ma̱li, wi ta̱ a kuvadalakpaka ɗa̱ kucina̱ ka̱ta̱ u takacika ɗa̱ wu una ɗa̱, ko a na wo okpoi u yaꞋanka ɗa̱ ta̱ ɗe kasingai.&gt;&gt; 21 Ɗa uma a danai Jesuwa, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, a̱tsu ci ta̱ o kutono Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 22 Ɗa Jesuwa u danai uma a kpamu, &lt;&lt;A̱ɗa̱ ɗa ngan n ka̱ci ka̱ ɗa̱ i zagba ta̱ Vuzavaguɗu adama a na i tono yi.&gt;&gt; Ɗa a danai, &lt;&lt;E, a̱tsu ɗa ngan n ka̱ci ka̱ tsu.&gt;&gt; 23 Ɗa Jesuwa u danai, &lt;&lt;Gogo na i takpa omoci a̱ma̱li a na i punu wa̱ ɗa̱, i zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila.&gt;&gt; 24 Uma ushuki a danai Jesuwa, &lt;&lt;Ci ta̱ o kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, ci ta̱ ta na o kutono kadanshi ka̱ ni.&gt;&gt; 25 A kanna ka nanlo ɗa Jesuwa u yaꞋin uzuwakpani n uma a e Shekem, u zuwakai le wila̱ n ili i kutono. 26 Ɗa kpamu Jesuwa u ɗanakai le kadanshi ka nampa a katagarda ka̱ wila̱ ka Ka̱shile. Ɗa u ɗikai katali ka gbayin u shikpa̱i kaꞋa a̱ kumiꞋi ku maɗanga ma oku a̱ ubuta̱ u ciɗa u Vuzavaguɗu. 27 Ɗa u danai uma ra̱ka̱, &lt;&lt;Na ɗa katali ka na ko okpoi magan ma̱ tsu, adama a na u pana ta̱ ili i na Vuzavaguɗu u danai tsu ra̱ka̱. Adama a nannai wo okpo ta̱ magan ma̱ ɗa̱, adama a na ka̱ta̱ i yaꞋanka Ka̱shile ka̱ ɗa̱ aꞋuwa ba.&gt;&gt; 28 Jesuwa u pecemgbenei n uma, vuza dem u bonoi a̱ ubuta̱ wu uka̱ni u ni.

Ukpa̱ u Jesuwa n ka̱ciɗa̱ ka̱ ni

(Aza 2:6-10)

29 Ana ili i nanlo i kotsoi ɗa Jesuwa maku ma Nun, kagbashi ka Vuzavaguɗu, ka̱ kuwa̱i, wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kupa (110). 30 Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a iɗika yi uka̱ni i ni a Timna-sera vu na vi punu e keteshe ka aginda a Ifirayimu, n uɓon u gaɗi u katali ka Gashi.

31 Aza a Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu a̱ga̱nda̱ a ayin a na Jesuwa u yongoi n wuma ra̱ka̱, n ayin o nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ra̱ka̱ n na n lyaꞋi kelime n ulinga, aza a na enei ili i mereve i na Vuzavaguɗu u yaꞋin ra̱ka̱ adama aza a Isaraila.

32 Etele a Isufu a na aza a Isaraila a̱ uta̱ka̱i a Masar, a̱ ciɗa̱ngi a ɗa e Shekem a kapashi ka iɗika ka Yakubu ka na u tsulai n azurufa amangatawun (100) a̱ ubuta̱ u muku n Hamoru vuza na u matsai Shekem. Ubuta̱ wa wo okpoi ili yi uka̱ni a kumaci ku Isufu.

33 Eliyaza maku ma Haruna ma̱ kuwa̱i, a̱ ciɗa̱ngi ni a Gibiya, a̱ likuci i maku ma̱ ni Finihasu, i na e nekei ni punu a aginda a Ifirayimu.

* 1:3 1:3 Wil 11:24-25

* 1:5 1:5 Wil 31:6, 8; A Ib 13:5

* 7:21 7:21 Babila Babila va kpamu e ci ɗeke yi ta̱ Shina. Ene Ugiti 10:10

* 12:3 12:3 Kineretu E ci ɗekei ta̱ kpamu n kula mala ma̱ Ga̱lili.

* 12:6 12:6 Mkc 32:33; Wil 3:12

* 13:14 13:14 Wil 18:1

* 17:4 17:4 Mkc 27:1-7

* 17:12 17:12 Aza 1:27-28

* 22:20 22:20 Jes 7:1-26

Azafada

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Katagarda ka azafada

Kuɓa̱yuwa̱

A̱ ciya̱ kuyeve vuza na u ɗanai Katagarda ke Azafada mayin ba, ama tsu na tsumani tsa aza a Yahuda tsu dansai, a dana ta̱ Samaila ɗa u ɗanai kaꞋa. Katagarda ka nampa ki ta̱ a kadanshi ka ukuna wa aza a Isaraila a ayin a na a uwai iɗika i KanaꞋana, ama babu e neke tsugono ekiye o mogono.

Tsumani tsu katagarda tsu nampa tsu dansa ta̱ tsu na Ka̱shile ka̱ ɗa̱ngusa̱i aza e kelime a ayin a na aza Isaraila a takacikai adama a unambi wu usuɓi u le a kubana u Ka̱shile. Ka̱shile ka̱ tsu ka̱sukpa̱ le ta̱ a uwa ekiye uduniya u na wi u ka̱ra̱i n ele. Ele aza e kelime a nanlo ele a ɗa ayaꞋinafada, Ka̱shile ka̱ ka̱na̱ ta̱ kuyaꞋan ulinga n ele adama na u ka̱na̱ kisa aza Isaraila. Ko an wo okpoi a ci ɗeke le ta̱ &lt;&lt;Azafada&gt;&gt; ko &lt;&lt;kayaꞋinkafada,&gt;&gt; ulinga u le u ɗaɗa kutono n uma a Isaraila ka̱ta̱ kpamu a kiɗa afada ayin a na baci nannai u ɗa̱nga̱i.

Kuyotsongusu ku katagarda ka ku ɗaɗa, aza a Isaraila i a̱ kuciya̱ ulyaꞋi ba, sai ushuku n Ka̱shile. Ama ayin ana baci vuza kelime va u kuwa̱i, uma a a ci cinukpa ta̱ n kusheshe ku na a yaꞋin, ka̱ta̱ Ka̱shile ka neke le e kiye u duniya adama na a takacika le.

Ukuna una u laꞋi n kugan kpamu u ɗaɗa, Ka̱shile ki ta̱ ufoɓushi ayin tutu adama a na u ɓa̱nka̱ uma a̱ ni a ayin a na a ka̱sukpa̱i u nushi u le ɗa a kpatalai obonoi wa̱ ni.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa:

Ili i na i gita̱i kafu ukpa̱ u Jesuwa 1:1--2:10.

Aza e kelime aza a Isaraila 2:11--16:31.

Ili kakau i na i yaꞋansai 17:1--21:25.

1

Aza a Isaraila a lyaꞋi aza a KanaꞋana a na a buwai n kuvon

1 Ana Jesuwa u kuwa̱i, ɗa aza a Isaraila e ecei Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Kumaci kene ku ɗai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu ka̱ kugita̱ kubana kushilika̱ n aza a KanaꞋana?&gt;&gt; 2 Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, &lt;&lt;Yahuda ɗa wa kubana, n neke ta̱ iɗika ya ekiye a̱ ni.&gt;&gt; 3 Ɗa aza a Yahuda a danai aza a Simiyon otoku e le, &lt;&lt;Ta̱wa̱i koɓolo n a̱tsu tsu bana a iɗika yi upeci i tsu, adama a na ci shilika̱ n aza a KanaꞋana a nanlo. Ka̱ta̱ a̱tsu feu tsu bana koɓolo n a̱ɗa̱ a iɗika yi upecu i ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa aza a Simiyon a banai koɓolo n ele. 4 Ana aza a Yahuda a̱ gita̱i vishili, ɗa Vuzavaguɗu u nekei aza a KanaꞋana n aza a Periziya ekiye e le. Ɗa a unai uma a̱kpa̱n kupa (10,000) punu e Bezeki. 5 Ɗe e Bezeki va ta ɗe a cinai Adoni-bezeki mogono ɗa a̱ shilika̱i n a̱yi, ɗa a lyaꞋi aza a KanaꞋana n aza a Periziya n kuvon. 6 Adoni-bezeki va u sumai ama ɗa aza a Isaraila a guvai ni e remei ɗa a gbatyai ni a̱jivu a gbagbaꞋin ekiye n ene. 7 Ɗa Adoni-bezeki u danai, &lt;&lt;Ngono amangatatsunkupa (70) aza a na a gbatyai a̱jivu a gbagbaꞋin ekiye n ene a̱ tsu ta̱ɗa̱sa̱ ta̱ ilikulya i na i yikpa̱i a ɗaka vu kirukpa ku va̱. Gogo na Ka̱shile ka yaꞋanka mu ta̱ i na n yaꞋankai le.&gt;&gt;A bankai ni a Urushelima ɗa u kuwa̱i ɗe.

Aza a Yahuda a lyaꞋi Urushelima n Heburon n kuvon

8 Aza a Yahuda a̱ shilika̱i n aza a Urushelima ɗa a isai vu ɗa, a unai uma ra̱ka̱ n otokobi ɗa a dyaɓai likuci ya akina. 9 Ɗa a̱ gida̱la̱i adama a na a̱ shilika̱ n aza a KanaꞋana a na i punu a̱ ida̱shi a iɗika ya nsansa, n uɓon u Negebu n aza a na i a ɗaka vu a̱ra̱Ꞌa̱. 10 Ɗa kpamu aza a Yahuda a lazai ɗa a̱ shilika̱i n aza a KanaꞋana a na i punu a ida̱shi a Heburon vu na e ci ɗeke Kiriyatu-araba, ɗa a lyaꞋi kumaci ku Shishayi n ku Ahiman n ku Talimayi. 11 Ɗe va ɗa uma a Yahuda a kpamu a banai a̱ shilika̱i n uma a na i punu a̱ ida̱shi a̱ likuci i gbayin i Debiri, i na n cicau e ci ɗeke n kula Kiriyatu-sefa. 12 Ɗa Kelepu u danai, &lt;&lt;Yaba dem na baci u lyaꞋi Kiriyatu-sefa n kuvon ali ɗa u ka̱na̱i i ɗa, n kuneke yi ta̱ mekere ma̱ va̱ Akasa u zuwa.&gt;&gt; 13 Ɗa Otiniyelu kolobo ka Kenazu, vangu vu Kelepu, u lyaꞋi likuci ya ɗa Kelepu u nekei ni mekere ma̱ ni Akasa wo okpoi vuka vu ni. 14 Ana Akasa u ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u ni, ɗa Otiniyelu u kushai ni we ece esheku a̱ ni e neꞋe yi ka̱pula̱ka̱. A na tana u cipa̱i a majaki ma̱ ni ɗa Kelepu we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu cigai?&gt;&gt; 15 Ɗa u danai, &lt;&lt;YaꞋan n ciya̱ una̱singai wa̱ nu. Vu neke mu ta̱ ɗe kashina a̱ likuci i Negebu, gogo na n ciga ta̱ vu neke mu nɗolu kpamu.&gt;&gt; Ɗa Kelepu u nekei ni nɗolu n na mi gaɗi n nɗaka dem.

Ka̱bunda̱i ka̱ a̱ ubuta̱ u na aza a Yahuda n aza a Bayami a lyaꞋi n kuvon

16 Ana kumaci ka aza e Kenetu akaya a Musa a̱ uta̱i koɓolo n aza a Yahuda a̱ likuci yi nshuwa i na e ci ɗeke Jeriko, ɗa a banai e meremune ma Yahuda ma na mi e Negebu n uɓon u ɗaka u Aradu. 17 Ɗa aza a Yahuda a gbaɓai kaci n aza e le aza a Simiyon ɗa a̱ shilika̱i na aza a KanaꞋana a na i punu ida̱shi a Zefata, ɗa a unai likuci i na yi lo ra̱ka̱. Adama a nanlo ɗa e neꞋi likuci ya kula Horuma*. 18 Ɗa kpamu aza a Yahuda a isai likuci i gbayin i Gaza n Ashikelon koɓolo n Ekoron. N uka̱ra̱Ꞌi wu uteku u likuci i le dem. 19 Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n aza a Yahuda, ɗa a̱ ka̱na̱i likuci i na yi a uɓon wu nsansa, ama a fuɗa o loko uma a na i punu a̱ ida̱shi e keteshe ba, adama a na ele i ta̱ n ekeke o odoku a iyum. 20 Ɗa e nekei Kelepu iɗika i Heburon tsu na Musa u yaꞋin uzuwakpani, ɗa u lokoi kumaci kutatsu ka aza a Anaki aza a na ishi n ida̱shi punu a̱ likuci ya. 21 Ama kumaci ka aza a Bayami o loko aza a Jebusiya aza a na i punu a̱ ida̱shi a Urushelima ba. Ali n anana† ta na aza a Jebusiya i ta̱ ɗe a ida̱shi a̱ likuci i Urushelima a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Bayami.

Kumaci ka aza Isufu ku lyaꞋi Betelu n kuvon

22 Kumaci ku Isufu ku bana ta̱ adama a na a yaꞋan kuvon n aza e Betelu, ɗa Vuzavaguɗu u yongoi koɓolo n ele. 23 Ɗa a̱ suki aza a tsusaki a bana a saka likuci ya aza a Betelu, vu na ishi e ci ɗeke Luzu. 24 Ana aza a tsusaki enei vuma a̱ kuta̱ punu a suvu a̱ likuci ya, ɗa ecei ni, &lt;&lt;Yotsongu tsu uteku tsu na tsa kuꞋuwa a suvu a̱ likuci i nampa ya, ka̱ta̱ a̱tsu tana ci yaꞋanka wu kasingai.&gt;&gt; 25 Ɗa u yotsongi le, ɗa a uwai a̱ likuci ya a unai uma a̱ likuci a ra̱ka̱ n kotokobi, ama ɗa a̱ ka̱sukpa̱i vuma va n aza a kpaꞋa a̱ ni dem. 26 Ɗa vuza va u lazai a kubana a iɗika ya aza a Hitiya, a̱ ubuta̱ u na u maꞋin likuci i gbayin i na u ɗekei Luzu, ta tana e ci ɗeke likuci ya nannai ali n anana.

Uma a na aza a Isaraila o lokoi a iɗika ya ba

27 Ama kumaci ka aza a Manasa feu o loko uma a Betu-shen ko aza a Tanaku ko aza a Doru ko aza Ibileyam ko a Magido koɓolo n uka̱ra̱Ꞌi wi iꞋuwa i le ba, adama a na aza a KanaꞋana a ruva ta̱, ciya̱ a̱ da̱sa̱ngu punu a iɗika ya. 28 Ana aza a Isaraila a̱ ciya̱i utsura, ɗa a zuwai aza a KanaꞋana ulinga u tsugbashi, ama o loko le a̱ kuta̱ka̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba.

29 Kumaci ku Ifirayimu feu ku loko aza a KanaꞋana a na i punu a̱ ida̱shi a Geza ba, ama ɗa aza a KanaꞋana a lyaꞋi kelime n ida̱shi punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

30 Kumaci ka aza a Zabalun feu ku loko aza a KanaꞋana a na i punu n ida̱shi a Kitoron n Nahalalu, aza na a buwai a̱ ka̱tsuma̱ ke le ba, ama ɗa a zuwai le ulinga u tsugbashi.

31 Kumaci ka aza a Ashera feu ku loko aza a na i punu a̱ ida̱shi a Ako ko Sidon ko Ahalabu n Akizibu n Heliba n Afeku koɓolo n aza Rehobu ba. 32 Ta aza a Ashera a̱ da̱sa̱ngi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a KanaꞋana nannai adama a na o loko le ba.

33 Aza a Nafutali o loko aza a na i punu a̱ ida̱shi a Betu-shemeshi n kumaci ka aza a Betu-anatu ba, adama a nannai ɗa a̱ da̱sa̱ngi a ka̱tsuma̱ ka aza a KanaꞋana a kumaci ki iɗika ka. Dem n nannai kumaci ka aza e Betu-shemeshi n aza a Betu-anatu okpoi agbashi aza a Nafutali.

34 Ɗa aza a Amoriya a̱ ka̱na̱i kutakacika aza a Dan, ɗa o lokoi le a kubana a̱ likuci yi nsasan, adama a na a̱ ka̱sukpa̱ le a̱ da̱sa̱ngu a iɗika ya ba.

35 Ama ɗa aza a Amoriya a ruvai a̱ da̱sa̱ngu a kusan ku Heresu n Ayijalon n Shalubimu, ama a na aza a̱ Isufu a tsurukpai a laꞋi le utsura, ɗa a zuwai le ulinga u tsugbashi. 36 Uteku wi iɗika ya aza a Amoriya yu uta̱ ta̱ ɗe a uɓon wa aza a Akarabim a Sela ɗa u gaɗukpai a kubana kelime.

2

Kalingata ka Vuzavaguɗu a Bokimo

1 Kalingata ka Vuzavaguɗu kuta̱i ɗe a̱ likuci i Giliga ɗa u banai a Bokimo u danai aza a Isaraila, &lt;&lt;Mpa mu uta̱ka̱ ɗa̱ a iɗika ya aza a Masar ɗa n tuka̱i ɗa̱ na a iɗika i na n kucinai me kuneke ikaya i ɗa̱. N dana ta̱ mpa n kukoɗo uzuwakpani u na n yaꞋin n a̱ɗa̱ ba, 2 ka̱ta̱ a̱ɗa̱ feu i yaꞋan uzuwakpani n uma a iɗika ya ba, an ya kuyaꞋan nannai, kucikpa i bono i la̱nga̱sa̱ katalikalyuka ke le. Ama ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka̱ va̱. Yiɗa̱i i yaꞋin nannai?* 3 Gogo na mi ta̱ a kudana ɗa̱, mpa n kulokoko ɗa̱ uma a nampa ba. I ta̱ o kokpo ɗa̱ awana, ka̱ta̱ a̱ma̱li e le kpamu okpo ɗa̱ maza.&gt;&gt; 4 Ana kalingata ka Vuzavaguɗu ko kotsoi kuyaꞋanka aza a Isaraila ra̱ka̱ kadanshi ka nampa, ɗa uma a̱ shika̱i n yoroli wuya-wuya. 5 Ɗa e ɗekei ubuta̱ wa n kula Bokimo aza a na i a̱ ma̱shi. Ɗa a yaꞋankai Vuzavaguɗu alyuka.

Ukpa̱ u Jesuwa

(Jes 24:29-31)

6 Ana Jesuwa u pecemgbenei na aza a Isaraila a, ɗa yaba dem u lazai adama a na u bana u ka̱na̱ iɗika yu uka̱ni i ni. 7 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu a̱ga̱nda̱ a ayin a na Jesuwa u yongoi n wuma, n ayin ra̱ka̱ a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na me enei ili i mereve i na Ka̱shile ka yaꞋin adama aza a Isaraila.* 8 Jesuwa kolobo ka Nun, kagbashi ka Vuzavaguɗu, u kuwa̱ ta̱ a ayin a na wi n a̱ya̱ amangatawun n kupa (110). 9 Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a iɗika yu uka̱ni i ni, ɗe a̱ likuci i Timinatu-heresu† a akamba aza a Ifirayimu a uɓon u gaɗi n kusan ku Gashi. 10 Ana aza a na i ushan u Jesuwa ra̱ka̱ a̱ kuwa̱i, ɗa kumaci ku yoku ku na ku yevei Vuzavaguɗu ko ulinga u na u yaꞋankai aza a Isaraila ba ku ɗa̱nga̱i.

Aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu

11 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu ɗa o tonoi ka̱ma̱li ka Balu. 12 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le, ka na kuta̱ka̱i le a iɗika i Masar. Ɗa a̱ ka̱na̱i kutono n a cikpai a̱ma̱li kakau a uma a na i uka̱ra̱Ꞌi n ele. Ɗa a zuwai Vuzavaguɗu wupa. 13 A̱ ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu ɗa a̱ ka̱na̱i kutono ka̱ma̱li ka Balu n ka Ashitoretu. 14 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa ka̱u n aza a Isaraila, ɗa u nekei le ekiye a irala i le, i na i laꞋi le utsura. Uteku tsu na aza a Isaraila i a kufuɗa kisa ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ wi irala i le ba. 15 Ayin a na baci de dem a̱ uta̱i vishili, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u shamgba tsurala n ele, derere n uteku tsu na u danai le. Adama a nannai ɗa a uwai a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci n a̱bunda̱i.

Vuzavaguɗu u ɗa̱ngusa̱i ayaꞋinafada

16 Ɗa Vuzavaguɗu u ɗa̱ngusa̱ka̱i le ayaꞋinafada aza a na a ku wawa le ekiye a irala i le, i na yi a ku isa le uciyi. 17 Ko n nannai ɗa a iwain kupana kadanshi ka ayaꞋinafada a nanlo, ama ɗa a lyaꞋi kelime n tsugbani o kutono a̱ma̱li o yoku n a cikpai le. Ikaya i le i tono ta̱ wila̱ u Vuzavaguɗu, ama ele a̱ ka̱sukpa̱i uye u na ikaya i le i tonoi. 18 A ayin a na baci de dem Vuzavaguɗu u ɗa̱ngusa̱ka̱i le kayaꞋinkafada, Vuzavaguɗu u tsu yongo ta̱ koɓolo n a̱yi, ka̱ta̱ wi isa le ekiye a irala i le, ali ɗa baci de kayaꞋinkafada ka ki n wuma. Adama a na Vuzavaguɗu u tsu pana ta̱ asuvayali e le a ayin a na i e ekiye aza na i a kutakacika le. 19 Ama ayin a na baci de dem kayaꞋinkafada ka ka̱ kuwa̱i, ka̱ta̱ uma a o bono a̱ na̱mgba̱ ka̱u ali a laꞋa ishekpu i le, a̱ ka̱na̱ mo tono ma̱ a̱ma̱li o yoku n a̱ kuɗa̱nki le. A̱ ka̱sukpa̱ kawuya ke le n ugbamukaci u le ba. 20 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋan wupa ka̱u n aza a Isaraila ɗa u danai, &lt;&lt;An wo okpoi uma a nampa a̱ ɗa̱ngusa̱i uzuwakpani u na n yaꞋin n ikaya i le, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka̱ va̱, 21 mpa m kudoku mo lokoko le ko uduniyan u te a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na Jesuwa u ka̱sukpa̱i a ayin a na u kuwa̱i ba. 22 Mpa n kuyaꞋan ta̱ nannai adama a na n kondo aza a Isaraila ciya̱ me ene, ko i ta̱ a kuyaꞋan ma̱riki ka̱ta̱ a wala a uye u va̱ tsu na ikaya i le i yaꞋin, ko a kuyaꞋan ba.&gt;&gt; 23 Nannai ɗa Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱i kumaci ki iɗika ku uma a nanlo a ku buwa, u loko le makyan me te ba, kpamu u ka̱sukpa̱ feu Jesuwa u lyaꞋa le ba.

3

Uduniya u na u buwai a iɗika i KanaꞋana

1 Nava ele ɗa uduniya u na Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱i adama a na u kondo aza a Isaraila a na ka̱ta̱ a saꞋwai kuyeve kuvon ku uma a KanaꞋana ba, 2 u yaꞋan ta̱ nannai adama a na u yotsongu kumaci ka aza a Isaraila kuvon, aza a na e yevei uteku tsu na a ci yaꞋan kuvon ba. 3 Aza a na a buwai punu a iɗika ya ele ɗa ngono n tawun ma aza a Filisitiya n aza a KanaꞋana dem, n aza a Sidon koɓolo n aza a Hiviya a na i n ida̱shi a nsasan n Lebano, ili i na i gita̱i ɗe a kusan ku Balu-harumon ali a kubana a Hamata. 4 A̱ ka̱sukpa̱ le ta̱ adama a na o kondo aza a Isaraila ene ko i ta̱ o kutono wila̱ u Vuzavaguɗu u na u nekei ikaya i le e ekiye a Musa.

5 Adama a nannai ɗa aza a Isaraila a̱ da̱sa̱ngi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a KanaꞋana n aza a Hitiya n aza a Amoriya n aza a Periziya n aza a Hiviya n aza a Jebusiya. 6 Ɗa e nekpenei yolo. Olobo aza a Isaraila a zuwai nkere n le, ɗa kpamu o tonoi a̱ma̱li ele.

Otiniyelu wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila

7 Aza a Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu unushi, a cinukpai n Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le ɗa o bonoi o kutono a̱ma̱li a Balu n Ashera. 8 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa ka̱u n aza a Isaraila, ɗa u nekei le e ekiye Kushan-rishatayimu mogono ma Mesopotamiya*, a̱yi na a yaꞋankai tsugbashi a̱ya̱ kunla̱i. 9 Ama a na aza a Isaraila a̱ shiꞋika̱i Vuzavaguɗu, ɗa u ɗa̱ngusa̱ka̱i le kishi, Otiniyelu kolobo ka Kenazu vangu vu Kelepu. 10 Ɗa ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i wa̱ ni ɗa wo okpoi vuza kelime vu na u kutono n aza Isaraila. Ɗa Otiniyelu u banai u yaꞋin kuvon m Kushan-rishatayimu mogono ma Mesopotamiya, ɗa ta na Vuzavaguɗu u nekei Otiniyelu ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u mogono. 11 Ɗa iɗika i ciya̱i ma̱ta̱na̱ a̱ya̱ amangere. Ali Otiniyelu kolobo ka Kenazu ka̱ kuwa̱i.

Ehudu wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila

12 Ɗa kpamu aza a Isaraila o doku a yaꞋankai Vuzavaguɗu unushi ɗa u zuwai Igulonu mogono ma Mowabu ma tsurukpai ciya̱ u yaꞋan tsurala n ele, adama a na a nusaka ta̱ Vuzavaguɗu. 13 Ɗa u gbaɓai kaci n aza a Amona n aza a Ameleki ɗa a lyaꞋi aza a Isaraila n kuvon ɗa a̱ ka̱na̱i likuci i Jeriko, likuci yi nshuwa. 14 Ɗa aza a Isaraila a yaꞋankai Igulonu mogono ma aza a Mowabu tsugbashi ali a̱ya̱ kupa n kunla̱i.

15 Ɗa aza a Isaraila a bankai m ma̱shi me le u Vuzavaguɗu ɗa u ɗa̱ngusa̱ka̱i le kishi, Ehudu kolobo ka Gera a kumaci ka aza a Bayami ka̱gula̱. Ɗa aza a Isaraila a̱ suki ni n kuneꞋe u banka Igulonu mogono ma Mowabu. 16 Ɗa Ehudu u yumukai ka̱ci ka̱ ni mawun mu una̱ u re ma na ugaɗi u ni u yawai udashi u te n kagimi, ɗa u shiyai maꞋa a̱ ma̱kuta̱ me kune mu usingai punu asuvu o motogu mu ugaɗi ma̱ ni. 17 Ɗa u ɗikai kuneꞋe ka u bankai Igulonu mogono ma Mowabu ma. Igulonu ta na vuza vu ikyamba ɗa ka̱u. 18 Ana Ehudu u nekei kuneꞋe ka, ɗa u pecemgbenei n uma a na a ɗikakai ni akaka a. 19 Ama ɗa a̱yi Ehudu va u kpatalai u bonoi a̱ ubuta̱ wa atali a na e sheꞋwei ɗevu n Giliga, ɗa u danai Igulonu mogono, vuzagbayin, &lt;&lt;Mi ta̱ n akaka a na ma kudana wu usokongi.&gt;&gt;

Ɗa mogono ma danai ni, &lt;&lt;Paɗa bini.&gt;&gt; Ɗa anan taji a̱ ni ra̱ka̱ uta̱i pulai. 20 Ɗa Ehudu u yawai ɗevu n ubuta̱ u na wi ida̱shi endeꞋen ni o mololo ma̱ yuwu. Ɗa u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ n akaka a̱ Ka̱shile a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu.&gt;&gt; Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i a kakuba ko tsugono ka̱ ni. 21 Ɗa Ehudu u talai kotokobi n kukiye ku ugula̱ ku ni, ka na ki ushiyi a̱ ma̱kuta̱ ma̱ usingai ma̱ ni ma, ɗa u sovoi ni a̱ ka̱tsuma̱. 22 Ɗa kotokobi ka ka liɓai asuvu a̱ ka̱tsuma̱ ko mogono ka ali n ukutsu u ni dem. Ɗa Ehudu u iwain ku uta̱ka̱ kotokobi ka, ɗa ushuma u ka̱tsuma̱ ko mogono wa wu uta̱i pulai. 23 Ɗa Ehudu wu uta̱i pulai ɗa u gbagurai utsutsu u mololo wa dem ɗa u lazai. 24 Ana Ehudu u lazai, ɗa anan taji a yawai ɗa a cinai utsutsu u kunu wa ugbaguri. Ɗa a danai, &lt;&lt;Yoku wi ta̱ biꞋi o kukofongu o mololo ma asuvu ma̱ yuwu ma̱ ni punu asuvu a kpaꞋa.&gt;&gt; 25 Ɗa a̱ ka̱na̱i kuvana ali oꞋoi. Ana e enei de u ɓa̱yuwa̱ utsutsu ba, ɗa a̱ la̱nsa̱i ka̱ɓa̱yuwa̱tsu ɗa a̱ ɓa̱yuwa̱i ɗa a cinai vuzagbayin vi le a iɗika ukpa̱.

26 A ayin a na anan taji o mogono i a kuvana, a̱yi Ehudu u suma ɗe, u tonoi n ubuta̱ wa atali a na e sheꞋwei a kubana Siyaru. 27 Ana u yawai ɗe ɗa u lika̱i kavana a iɗika yi nsansa ma aza a Ifirayimu, ɗa aza a Isaraila a̱ gida̱la̱i koɓolo n a̱yi a iɗika yi nsansa ma. A̱yi ɗa wi kelime ke le. 28 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Tonoi mu, adama na Vuzavaguɗu u neke ta̱ vurala vu ɗa̱ vuza va aza a Mowabu ekiye a̱ ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa aza a Isaraila o tonoi ni ɗa a banai isai kapasa ka aza a Mowabu e Kuyene ku Urdu, ɗa a̱ sa̱nka̱i uma ra̱ka̱ kupasa. 29 A ayin a nanlo a ɗa a unai aza a Mowabu ali uma a̱kpa̱n kupa (10,000). Dem vu le, ali a utsura a ɗa, babu vuza na u laꞋakai. 30 A kanna ka nanlo ka ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi aza a Mowabu n kuvon. Ɗa iɗika ya i ciya̱i ma̱ta̱na̱ ali a̱ya̱ amanga̱na̱shi (80).

Shamagaru wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila

31 Vuza na u tonoi Ehudu kpamu a̱yi ɗa Shamagaru kolobo ka Anatu, vuza na wu unai aza a Filisitiya uma amangatawa̱nta̱li (600) m mashashawun mo kulokoko anaka a vicimba, ɗa kpamu wi isai aza a Isaraila.

4

Debora m Baraku a lyaꞋi Sisera n kuvon

1 Ana Ehudu u kuwa̱i ɗa kpamu aza a Isaraila o doku a yaꞋankai Vuzavaguɗu unushi. 2 Ɗa Vuzavaguɗu ta na u nekei le e ekiye a Jabinu mogono ma aza a KanaꞋana, vuza na u lyaꞋi tsugono a̱ likuci Hazoru. Vuzagbayin vo osoji a̱ ni a̱yi ɗa Sisera vuza na wi ida̱shi a̱ likuci i Haroshetu-hagoyim. 3 Ɗa aza a Isaraila a̱ shiꞋika̱i Vuzavaguɗu adama na u ɓa̱nka̱ le, adama a na a̱yi Jabinu wi ta̱ n ekeke odoku a iyim amangatawunkuci (900), ɗa u takacikai aza a Isaraila ali a̱ya̱ kamanga.

4 Gogo na Debora vuka vu Lapidotu keneki kaꞋa, a ayin a nanlo a a̱yi ɗa kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila. 5 U tsu da̱sa̱ngu ta̱ a̱ kulu ku mashuwa ma na e ci ɗeke mashuwa ma Debora ma na mi e mere ma Rama m Betelu a nsansa ma aza a Ifirayimu. Ka̱ta̱ aza a Isaraila a̱ ka̱na̱ kuta̱wa̱sa̱ wa̱ ni adama afada. 6 Kanna kete ɗa u suki e ɗekeke yi Baraku Kolobo ka Abinowam a̱ likuci i Kedeshi ɗe a iɗika i Nafutali. Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ke neke wu ta̱ kadanshi ka nampa, u danai &lt;Bana vu ɓolongu uma a̱ nu a kusan ku Taboru, ka̱ta̱ kpamu vu ɗika aza a Nafutali koɓolo n aza a Zabalun uma a̱kpa̱n kupa (10,000). 7 Mpa ta na mi ta̱ a kuzuwa Sisera vuzagbayin vo osoji a iɗika i Jabinu wu uta̱ n ekeke odoku a̱ ni koɓolo n ka̱kuma̱ ko osoji ka̱ ni, ka̱ta̱ u cina wu o kuyene ku Kishon. Ta ɗe mpa n kuneke yi ekiye a̱ nu.&gt; &gt;&gt;

8 Ɗa Baraku u danai Debora, &lt;&lt;Vi baci a kubana koɓolo nu mpa, mi ta̱ a kubana, ama vi baci ta na a kubana ba, mpa feu n kubana ba.&gt;&gt;

9 Ɗa u danai,&lt;&lt;Mpa n kubana ta̱ koɓolo n avu. Ama ugaꞋin wu nwalu u nampa u kokpo u nu kpamu ba, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke Sisera e kukiye ku vuka.&gt;&gt; Ɗa Debora u ɗa̱nga̱i ɗa u ka̱na̱i uye koɓolo m Baraku a kubana e Kedeshi. 10 Ɗa Baraku u ɗekei aza a Zabalun n aza a Nafutali a bana e Kedeshi. Ɗa uma a̱kpa̱n kupa (10,000) a banai koɓolo n a̱yi, ɗa Debora feu u banai koɓolo n a̱yi.

11 A ayin nanlo Heberu vuza va aza e Kenetu u pece ɗe ka̱ci ka̱ ni n aza e Kenatu a, kumaci ka aza a Hobabu, akaya a Musa. U zuwai ka̱va̱li ka̱ ni ɗe daꞋangi m maɗanga mo Oku a Zananimu vu na vi ɗevu n Kedeshi.

12 Ana a danai Sisera, Baraku kolobo ka Abinowam ka bana ta̱ a kusan ku Taboru, 13 ɗa Sisera u ɓolongi ekeke o odoku a iyum amangatawunkuci (900) koɓolo n aza na i koɓolo n a̱yi, a Haroshetu-hagoyimu a kubana e kuyene ku Kishon. 14 Ɗa Debora u danai Baraku, &lt;&lt;Ɗenga̱, adama a na anana ɗa kanna ka na Vuzavaguɗu u nekei Sisera ekiye a̱ nu, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n avu.&gt;&gt; Ɗa Baraku u gida̱la̱i u cipa̱i a iɗika i kusan ku Taboru koɓolo n uma a̱kpa̱n kupa (10,000) o kutono yi. 15 Ana Baraku u gita̱ngi kuvon, ɗa Vuzavaguɗu u zuwai Sisera n ekeke o odoku n osoji a̱ ni ra̱ka̱ wovon u kotokobi ka Baraku. Ɗa Sisera u cipa̱i e keke vu kodoku vu ni ɗa u fabai ilaɗi n ene. 16 Ɗa Baraku u saɓai ekeke odoku o kuvon a koɓolo n osoji ali a kubana Haroshetu-hagoyimu va aza a̱ ka̱yimbi, Ɗa a unai osoji a Sisera n otokobi ra̱ka̱ babu vuza na u buwai.

17 Ama ɗa Sisera tamkpamu u sumai n ene a kubana a̱ ka̱va̱li ka Jali vuka vu Heberu vuza aza e Kenetu, adama a na Jabinu mogono ma Hazoru ita̱ a̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ m kpaꞋa ku Heberu vuza va aza a Kenetu.

18 Ɗa Jali wu uta̱i u gasai n Sisera ɗa u danai ni, &lt;&lt;Uwa asuvu, vuzagbayin va̱. Ka̱ta̱ vu pana wovon ba.&gt;&gt; Ɗa u uwai punu asuvu a̱ ka̱va̱li ka̱ ni, ɗa u palai ni n kuminya. 19 Ɗa Sisera u danai, &lt;&lt;Adama a̱ Ka̱shile neꞋe mu mini mo kusoꞋo mi ta̱ a kupana kakuli.&gt;&gt; Ɗa u kuyuwa̱i kedele ka mani ɗa u nekei ni u soꞋi ɗa u kuya̱ngi, ɗa u doku u palai ni n kuminya kpamu.

20 Ɗa Sisera u danai Jali, &lt;&lt;Shamgba a̱ utsutsu u ka̱va̱li ka, ɗa baci vuza we ecei nu, &lt;Ko vuza wi ta̱ punu na?&gt; Ka̱ta̱ vu dana yi &lt;A̱Ꞌa̱.&gt; &gt;&gt; 21 Ama ɗa alavu a̱ pura̱i Sisera ɗa u latai, ɗa Jali vuka vu Heberu tamkpamu u ɗikai kaguta ka̱ ka̱pa̱m m matalaka ɗa u banai wa̱ ni sawu, ɗa u kutangi kaꞋa a̱ vilingi vu kutsuvu ku ni ali ku uta̱i n tsu nan ɗe, ɗa u kuwa̱i. 22 Ana Baraku wi o kutono ene a Sisera, ɗa Jali wu uta̱i u gasai n a̱yi ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱ n yotsongu wu vuma na vi a̱ kula̱nsa̱ va.&gt;&gt; Ɗa u tonoi ni a kubana a̱ ka̱va̱li ɗa u cinai ɗe Sisera ivaꞋin ukpa̱, n kaguta ka̱ ka̱pa̱m a kaci ka̱ ni.

23 A kanna ka nanlo ka ɗa Vuzavaguɗu u nekei aza a Isaraila ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u Jabinu mogono ma aza a KanaꞋana. 24 Ɗa aza a Isaraila a dakakai kuciya̱ utsura ɗa a̱ ka̱na̱i kutakacika Jabinu mogono ma aza a KanaꞋana ali ubuta̱ u na a unai ni.

5

Vishipa vu Debora n Baraku

1 A kanna ka nanlo ka, ɗa Debora koɓolo m Baraku kolobo ka Abinowam a yaꞋin vishipa vu nampa va.

2 &lt;&lt;Ucikpi u mayun, u Vuzavaguɗu.

Ana aza e kelime a Isaraila a̱ ushuki isa tsugbayin ci le a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila,

ɗa kpamu uma e nekei ka̱ci ke le n ucigi wa̱ a̱ɗu e le.

3 &lt;&lt;Zuwai atsuvu mayin a̱ɗa̱ ngono, panai a̱ɗa̱ aza e kelime.

Vuzavaguɗu ɗa n kuyaꞋanka vishipa,

Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila kaꞋa n kuyaꞋanka tsuwaꞋi.

4 &lt;&lt;Vuzavaguɗu, a ayin a na vu ka̱sukpa̱i uɓon wu nsansa n Siyaru,

ana vu uta̱i ɗe a iɗika i Edom,

iɗika i gba̱ɗa̱ ta̱,

ɗa o yoꞋi mini,

mayun, eleshu o yoꞋo ta̱ mini.

5 Nsansa m gba̱ɗa̱i a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu,

ali n kusan ku Sinai e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila.

6 &lt;&lt;A ayin o tsugono tsu Shamagaru kolobo ka Anatu,

a tsumani tsu Jali, uma a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ kutono uye u gbayin,

aza a nwalu o bono ta̱ o kutono uye wa akamba.

7 Likuci ya aza a Isaraila yo okpoi agali,

uma a buwa punu ba,

ali sai a na mpa Debora mo okpoi vuza kelime vi le. Ɗa mo okpoi an tsu a̱na̱ku a uma a Isaraila.

8 Ana aza a Isaraila a ka̱sukpa̱i Vuzavaguɗu ɗa o tonoi a̱ma̱li o yoku,

ɗa kuvon ku ɗa̱nga̱i a̱ utsutsu u likuci.

Babu vuza na a cinai m ma̱ra̱ga̱ ko masara a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱kpa̱n amangere (40,000) wa aza a Isaraila a.

9 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza e kelime o kuvon a Isaraila,

n aza a na e nekei ka̱ci ke le n ka̱ɗu ke te.

Ci cikpai Vuzavaguɗu.

10 &lt;&lt;A̱ɗa̱ ra̱ka̱ i neke arabali,

a̱ɗa̱ vu na i tsu kumba njaki ma̱ri

a̱ɗa̱ na yi ida̱shi ajiba a ikebe,

n a̱ɗa̱ na ko i iwan i ciga i wala e ene.

11 Zuwai atsuvu,

panai a̱la̱ka̱tsu aza a ishipa a̱ una̱ wa ayinva a̱ mini,

a kadanshi uteku tsu na Vuzavaguɗu u ciya̱i ulyaꞋi,

n ulyaꞋi wa aza a Isaraila.

Ɗa uma a̱ Ka̱shile a̱ gida̱la̱i,

a kubana a̱ utsutsu u likuci i le,

ɗa a danai,

12 &lt;Ɗa̱nga̱, ɗa̱nga̱, Debora.

Ɗa̱nga̱, vu yaꞋan vishipa.

Ɗa̱nga̱ avu Baraku vu reme irala i tsu,

avu kolobo ka Abinowam.&gt;

13 Yeve ɗa uma a usuɓi a na a buwai,

a̱ gida̱la̱i ɗa a̱ cipa̱i a̱ ubuta̱ wa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱,

uma a Vuzavaguɗu,

a̱ ta̱wa̱i adama a na a̱ shilika̱ n irala i le.

14 Aza o yoku uta̱i a kumaci ka aza a Ifirayimu ele na uta̱i e kefeku ka Ameleki,

koɓolo n kumaci ku Bayami n uma a̱ ni.

A̱ likuci i Makiri kpamu ɗa aza e kelime o osoji a̱ uta̱i ɗa a̱ ta̱wa̱i,

ɗa kpamu ovonshi a gbagbaꞋin a̱ uta̱i a Zabalun,

15 kolobo ka Isaka mogono u ta̱wa̱i koɓolo n Debora,

mayun ɗa, Isaka wi ta̱ koɓolo m Baraku,

o tonoi ni kucina̱ a kubana a̱ ka̱ra̱.

Ama kumaci ku Ruben ku pece ta̱,

a buwa ta̱ biꞋi e kusheshe punu a̱ a̱ɗu e le.

16 Yiɗa̱i i zuwai ɗa i shamgbai a̱ ka̱ca̱pa̱ ka ushiga wu nlala n ɗa̱,

adama a na i pana yula̱ yu nguɓi e kuɗeke nlala n le m bono ushiga?

Ama kumaci ku Ruben ku pece ta̱,

a buwa ta̱ biꞋi a̱ kusheshe punu a̱ a̱ɗu e le.

17 Kumaci ku Giliyadu ku shamgbai kasana n Urudu,

ama kumaci ku Dan tamkpamu, yiɗa̱i i zuwai ɗa ku shamgbai n antsu a̱ mini?

Kumaci ku Ashera kpamu ku shamgbai bini a̱ ka̱kina̱ ka malaꞋa,

ubuta̱ u na antsu a tsu shamgba.

18 Ama kumaci ku Zabalun ku neke ta̱ wuma u le,

aza a Nafutali feu o foɓuso ta̱ adama a na a yaꞋan nannai.

19 &lt;&lt;A Tanaku a̱ ka̱kina̱ ka̱ kuyene ku Magido,

ngono n ta̱wa̱i ɗa a yaꞋin kuvon,

ngono ma aza a KanaꞋana n yaꞋin kuvon,

ama a̱ pura̱ ucanuku u gbani ko azurufa ba.

20 Ɗe gaɗi azangata a yaꞋin kuvon,

a̱ ka̱tsuma̱ ku uye u le ɗe gaɗi,

a yaꞋan ta̱ a̱ kuvon n aza a Sisera.

21 Kuyene ku Kishon ku lyaꞋa le ta̱,

kuyene ku mani-mani, kuyene ku Kishon.

LyaꞋa kelime, ka̱ɗu ka̱ va̱ gbama asuvu.

22 &lt;&lt;Ɗa odoku a Sisera a sumai,

uma a̱ ka̱na̱i kupana izumgbi ya adasukpatsu yo okotsu e le a iɗika.

23 &lt;&lt;Kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai,

YaꞋanka aza a Meroza una̱,

yaꞋanka uma a̱ likuci a una̱ u wuya,

adama a na a̱ ta̱wa̱ a̱ ɓa̱nka̱ Vuzavaguɗu ba,

a̱ ta̱wa̱ a̱ ɓa̱nka̱ Vuzavaguɗu kuvon n irala ni ba.

24 &lt;&lt;Vuza vu una̱singai ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱ci avu Jali,

vuka vu Heberu vuza va aza e Kenetu,

vuza na u laꞋi vuka dem una̱singai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱ci a na i ida̱shi a̱pa̱m.

25 Sisera u folonoi mini,

ɗa u nekei ni mani

o mokoꞋo ma singai ma tsugbayin,

u tuka̱i ni n ukuja u mani.

26 Ɗa u ɗa̱ngusa̱i kukiye ku ni ɗa u ɗikai katusatsu,

n kukiye ku usingai ku ni ɗa u ɗikai matalaka.

Ɗa u lapai Sisera, u ɓosoi kaci ka̱ ni,

u ta̱sa̱i kaꞋa ɗa u ɓatsai moko ma kaci ma̱ ni.

27 E ene a̱ ni a ɗa u lima̱i,

u yikpa̱i ɗe u vaki a iɗika.

E ene a̱ ni a ɗa u lima̱i,

ɗa u yikpa̱i u kuwa̱i.

28 &lt;&lt;N katusu kaꞋa a̱na̱ku a Sisera indanai,

n katusu ka ta ɗe u shika̱i, u danai,

&lt;Yiɗa̱i i sa̱nka̱i ekeke odoku a̱ ni kubono gogoꞋo?

Yiɗa̱i i sa̱nka̱i odoku a̱ ni kubono gogoꞋo?&gt;

29 Ɗa nkere mu ugboji n ni mu ushuki ni,

a danai mayun ɗa ta nannai, ɗa u lyaꞋi kelime n kadanshi,

30 &lt;I a̱ kula̱nsa̱ ucanuku u na e kupece,

ucanuku u na a̱ pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon,

mekere ko nkere n re adama o kosoji ke te,

aminya a̱ urumbuki o tsuzogu adama a Sisera,

aminya a kuꞋuka a singai o tsuzogu,

aminya o tsuzogu adama a Egbere.&gt;

31 &lt;&lt;YaꞋan irala i nu ra̱ka̱ i kuwa̱, avu Vuzavaguɗu.

Ama yaꞋan aza a na a cigai nu okpo uteku tsu kanna a ayin a na kuta̱i n utsura u ni.&gt;&gt;

Ɗa iɗika ya i da̱sa̱ngi m ma̱ta̱na̱ ali a̱ya̱ amangere.

6

Gidiyon wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila.

1 Aza a Isaraila o doku a yaꞋin ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u nekei le ekiye aza a Midiya ali a̱ya̱ e cindere. 2 Adama a na aza a Midiya a laꞋa ta̱ ɗa aza a Isaraila utsura, ɗa aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i kukpaꞋwan aɓatsu n ubuta̱ u kukpaꞋwan a nsansa. 3 Adama a na ayin na baci de dem aza a Isaraila a yaꞋin vica̱Ꞌa̱ vi icuꞋu i le, ka̱ta̱ aza a Midiya n aza a Ameleki koɓolo n aza a kasana a̱ ta̱wa̱ a kanza likuci ya n kuvon. 4 Ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ a̱ shikpa̱ a̱pa̱m o kuvon e le a̱ la̱nga̱sa̱ ica̱Ꞌa̱shi ya ashina ali a kubana Gaza, ko ili ite i a̱ kuka̱sukpa̱ adama a aza a Isaraila ba, nkyon ko kanaka ba, ko tana feu majaki ba. 5 Adama a na a̱ tsu ta̱wa̱ ta̱ n ushiga wi ilikuzuwa n a̱pa̱m e le n a̱bunda̱i tsu ka̱kuma̱ ka akyun. A̱ tsu ta̱wa̱ ta̱ kpamu n arakuma e le n a̱bunda̱i tsu na a kufuɗa ku kece ba, ka̱ta̱ a̱ la̱nga̱sa̱ iɗika ya. 6 Ɗa aza a Midiya a lukanasai le. Ɗa aza a Isaraila a̱ shiꞋika̱i Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ le.

7 Ana aza a Isaraila a̱ shiꞋika̱i Vuzavaguɗu adama a i na aza a Midiya i a kuyaꞋan ka le, 8 ɗa Vuzavaguɗu u suꞋuki aza a Isaraila n keneki. Ɗa ka danai le, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila ka dana ta̱. Mpa ɗa mu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, a kpaꞋa ku ugbashi. 9 Ɗa mi isai ɗa̱ ekiye aza a Masar n ekiye aza na dem i a kutakacika ɗa̱. Ɗa n lokoi le ɗa n nekei ɗa̱ iɗika i le. 10 Ɗa n danai ɗa̱, &lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li aza a Amoriya ele na yi ida̱shi a iɗika i le ba.&gt; Ama ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka̱va̱.&gt;&gt;

11 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu kuta̱i ɗa ka̱ da̱sa̱ngi a̱ kulu ku maɗanga mo Oku ma Jowashi vuza aza a Abiyezeru a Ofara, a̱yi tamkpamu Gidiyon kolobo ka̱ ni a kulapa alkama u sokongi a̱ ubuta̱ u kupisha ma̱kya̱n ta lo aza a Midiya e kene yi. 12 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu kuta̱i ɗa ka danai, &lt;&lt;Avu vuzagbayin vo ovonshi vu utsura, Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n avu.&gt;&gt; 13 Ɗa Gidiyon u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin, Vuzavaguɗu wi baci koɓolo n a̱tsu, yiɗa̱i i zuwai ɗa u ka̱sukpa̱i ili i nampa ra̱ka̱ i ciya̱i tsu? Te ɗa̱i tamkpamu ili i mereve i ni i na ikaya i tsu i tsu ka̱na̱ kadanshi a kudana, &lt;Vuzavaguɗu ɗa wu utuka̱i tsu a iɗika i Masar ba?&gt; Ama gogo na Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ tsu ta̱, ɗa u nekei tsu ekiye aza a Midiya.&gt;&gt; 14 Ɗa Vuzavaguɗu u kpatalai wa̱ ni ɗa u danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ n katsura ka̱ nu ka nampa vu isa aza a Isaraila ekiye aza a Midiya. Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ n suku ta̱.&gt;&gt; 15 Ɗa Gidiyon u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, nini ɗa̱i ma kisa aza a Isaraila? La̱na̱, aza a̱ va̱ kagimi ka kumaci ku Manasa ele ɗa a laꞋi n kenu, kpamu mpa ɗa vuza kenu a kpaꞋa ku tsu.&gt;&gt; 16 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mpa n kuyongo ta̱ koɓolo n avu, vi ta̱ a kulapa aza a Midiya a iɗika an vuma te.&gt;&gt; 17 Ɗa Gidiyon wu ushuki u danai, &lt;&lt;Ali mayun ɗa baci n ciya̱i mapasa ma singai wa̱ nu, neke mu urotu u na u kuyotsongu a na avu ɗa vi a kadanshi nu mpa. 18 Adama a̱ Ka̱shile ka̱ta̱ vu laza ba, sai ayin a na n tuka̱i n kuneꞋe ku va̱ ɗa n zuwai e kelime ka̱ nu.&gt;&gt; Ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa n kushamgba ta̱ sai ayin a na vu bonoi.&gt;&gt;

19 Ɗa Gidiyon u uwai a kpaꞋa ɗa u kiɗai maku ma maraɗika, ɗa u yaꞋin ilikulyaꞋa n kiya ku babu yisiti ku na ku yawai kagisamkpatsu kupa. Ɗa u zuwai inyama ya a mabana, kpayan tamkpamu ɗa u tsungi ku ɗa o mogbodo, ɗa u bankai ni a̱ kulu ku maɗanga mo oku ma, ɗa u nekei ni. 20 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka, ka danai, &lt;&lt;Ɗika inyama ya koɓolo n ilikulyaꞋa i babu yisiti ya vu zuwa gaɗi vu katali ka nampa, ka̱ta̱ vu tsungu kpayan ka gaɗi vu le.&gt;&gt; Ɗa Gidiyon u yaꞋin nannai. 21 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka ka̱ ɗa̱ngusa̱i kalangu ka na ki e kukiye ku ni ɗa u saꞋwai inyama ya n boroji vu babu yisiti va. Ɗa akina uta̱i a katali ka ɗa e leɓecei inyama ya koɓolo n ilikulya i babu yisiti ya. Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka ka̱ puwa̱nka̱i. 22 Ana Gidiyon u yevei an kalingata ka Vuzavaguɗu kaꞋa, ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa na, n kuwa̱ ta̱, Vuzavaguɗu MalaꞋimili. Anana me ene ta̱ kalingata ka Vuzavaguɗu a̱shi n a̱shi.&gt;&gt; 23 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Yongo m ma̱ta̱na̱. Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, vi a̱ kukuwa̱ ba.&gt;&gt; 24 Ɗa Gidiyon u maꞋakai Vuzavaguɗu katalikalyuka ɗe, ɗa u ɗekei kaꞋa &lt;&lt;Vuzavaguɗu ma̱ta̱na̱ maꞋa.&gt;&gt; Ali n anana katalikalyuka ka ki ta̱ ɗe a Ofara va aza a Abiyezeru.

25 N kayin ka nanlo ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Ɗika kobomburon* ka esheku a̱ nu ke ire ka̱ a̱ya̱ e cindere. Ka̱ta̱ vu ɓoso katalikalyuka ka Balu ka na esheku a̱ nu i n kaꞋa, ka̱ta̱ kpamu vu kapa kashamkpatsu ka̱ ka̱ma̱li ka Ashera ka na ki a kakambu ka̱ ni 26 ka̱ta̱ vu maꞋaka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu katalikalyuka ka na ko yotsoi gaɗi vu ubuta̱ wu ukanji u nampa n atali o motonosonoi. Yeve ka̱ta̱ vu ɗika kobomburon ke ire, vu neke kaꞋa tsu kuneꞋe ku kusongu n ashamkpatsu n ka̱ma̱li ka Ashera ka na vu kapai va.&gt;&gt; 27 Ɗa Gidiyon u ɗikai agbashi a̱ ni kupa, ɗa u yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi ni. Ama adama o wovon wa aza a kpaꞋa ni n uma a̱ likuci a, ɗa u yaꞋin kaꞋa n kayin.

Gidiyon u fa̱da̱i katalikalyuka ka Balu

28 N usana ana uma a̱ likuci a a jimgbai, ɗa a cinai katalikalyuka ka Balu ufa̱di n kashamkpatsu ka̱ ka̱ma̱li ka Ashera feu ka na ki a kakambu ka̱ ni ukapi, ɗa kpamu a cinai e nekei kobomburon ke ire kuneꞋe a katalikalyuka ka na u maꞋi va. 29 Ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, &lt;&lt;Yayi u yaꞋin ili i nampa?&gt;&gt; Ana o goɗumoi kaꞋa mayin ɗa e yevei, &lt;&lt;Gidiyon kolobo ka Jowashi ɗa u yaꞋin kaꞋa.&gt;&gt; 30 Ɗa aza a̱ likuci a danai Jowashi, &lt;&lt;Uta̱ka̱ n kolobo ka̱ nu, adama a na tsu una yi, adama a na u fa̱da̱ ta̱ katalikalyuka ka Balu ɗa kpamu u kapai kashamkpatsu ka̱ ka̱ma̱li ka Ashera ka na ki a kakambu ka̱ ni.&gt;&gt; 31 Ɗa Jowashi u danai uma ra̱ka̱ a na uta̱i vishili n a̱yi, &lt;&lt;A̱ɗa̱ yi ta̱ a̱ vishili adama a ili i na i ciya̱i Balu? Ko yi ta̱ a kisa yi? Vuza na baci de dem u shilika̱i adama a̱ ni i ta̱ a kuna yi kafu kayin washi. A̱yi Ka̱shile ka baci wi, ka̱sukpa̱ u yaꞋanka ka̱ci ka̱ ni vishili adama a na a̱ fa̱da̱ ta̱ katalikalyuka ka̱ ni.&gt;&gt; 32 A kanna ka nanlo ka ɗa e neꞋi Gidiyon kula Jerubalu, ɗaɗa ki a kadanshi, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Balu u shilika̱ n ka̱ci ka̱ ni,&gt;&gt; adama na a̱ fa̱da̱ ta̱ Katalikalyuka ka̱ ni.

33 Ɗa aza a Midiya n aza a Ameleki koɓolo n aza a kasana o ɓolongi ɗa a pasai Kuyene ku Urudu, ɗa a vaki a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Jezirelu. 34 Ama ɗa Ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i u Gidiyon, ɗa u lika̱i kavana ɗa aza a Abiyezeru a̱ ta̱wa̱i o tonoi ni. 35 Ɗa u suki alingata a a kubana wa aza a Manasa ra̱ka̱, ɗa ele feu o foɓusoi ɗa uta̱i o tonoi ni. Ɗa kpamu u suki akaka a kubana wa aza a Ashera n aza a Zabalun n aza a Nafutali, ɗa a banai o ɓolongi ekiye n a̱yi.

36 Ɗa Gidiyon u danai Ka̱shile, &lt;&lt;Mayun ɗa baci vi a kuyaꞋan ulinga nu mpa vi isa aza a Isaraila, uteku tsu na vu dansai, 37 la̱na̱, mi ta̱ o kupolo ukpan u cileme a ulanga u kulapu. Ɗa baci u ɗa u matsai ciza koci, ɗa kpamu iɗika ra̱ka̱ yi uɗekpu, ta lo me kuyeve a na vi a kuyaꞋan ulinga nu mpa vi isa aza a Isaraila, tsu na vu dansai.&gt;&gt; 38 Ta tana wo okpoi nannai. Ana u ɗa̱nga̱i n usana u pishai ukpan wa, ɗa u ciya̱i ciza tsu na ci shanai kapara ka̱ mini. 39 Ɗa Gidiyon u danai Ka̱shile, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yaꞋan wupa nu mpa ba, ka̱sukpa̱ n doku n dansa ku te. YaꞋan n doku n kondo kute n ukpan u cileme wa. YaꞋan ukpan u cileme wa koci u ɗekpe, ama iɗika i yongo n ciza.&gt;&gt; 40 Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin nannai n kayin ka nanlo, ukpan u cileme u ɗa na uɗekpu ama iɗika n ciza.

7

Gidiyon u lyaꞋi aza a Midiya n kuvon

1 Ɗa Jerubalu vuza vu na e ci ɗeke Gidiyon koɓolo n uma a̱ ni ra̱ka̱ a na i koɓolo n a̱yi, a̱ ɗa̱nga̱i n usana ɗa a vaki a̱ ka̱kina̱ ka̱ a̱shi a̱ mini o Horodu. Ele tamkpamu aza a Midiya a vaki a uɓon u gaɗi n ele a̱ ka̱ra̱ ka nsasan ɗevu m More.

2 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Gidiyon, &lt;&lt;Osoji a na vi koɓolo n ele a yimkpa mu ta̱ an me kuneke aza a Midiya ekiye e le, talo aza a Isaraila a lapa ma̱ka̱nga̱ ka̱ta̱ a dana, &lt;Utsura utsu u ɗa wi isai tsu.&gt; 3 Gogo na salaka uma vu dana le, &lt;Yaba dem na baci de dem wi a kupana wovon n u jeꞋekei ikyamba, u kpatala u bono a kpaꞋa, ka̱ta̱ u dakaka u suma u ka̱sukpa̱ kusan ku Giliyadu.&gt; &gt;&gt; Ɗa uma a̱kpa̱n kamanga n e re (22,000) a kpatalai o bonoi a kpaꞋa, ɗa uma a̱kpa̱n kupa (10,000) a shamgbai.

4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Gidiyon, &lt;&lt;Ali n gogo na uma a yimkpa ta̱ n ka̱bunda̱i. Ɗika le vu banka e kuyene adama a na n kondo le, ka̱ta̱ yaba dem vu na baci n danai nu, &lt;A̱yi na va wi ta̱ a kubana n avu,&gt; wi ta̱ a kubana, ama yaba dem na baci n danai nu, &lt;A̱yi na va wi a kubana n avu ba,&gt; a̱yi va wi a kubana ba.&gt;&gt; 5 Ɗa Gidiyon u ɗikai uma a u bankai e kuyene. Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Pece uma a na e peɗei mini n elentsu uteku tsu nsheꞋe ugboku ute. Ka̱ta̱ kpamu vu pece ugboku u na u kuɗa̱ngi n a̱ka̱nga̱tsu e le ɗa o soꞋi mini n ekiye.&gt;&gt; 6 Ka̱bunda̱i ka uma na e peɗei mini uteku tsu nsheꞋe ka yawa ta̱ amangatawantatsu (300). Ama uma a na a buwai ra̱ka̱ a̱ kuɗa̱ngu ta̱ n a̱ka̱nga̱tsu e le a iɗika ɗa o soꞋi mini n ekiye. 7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Gidiyon, &lt;&lt;N uma amangatawantatsu (300) a na e peɗei mini n elentsu a, mpa n kisa ɗa̱ ta̱ ka̱ta̱ n neke aza a Midiya ekiye a̱ ɗa̱, ama aza na a buwai ra̱ka̱, ka̱sukpa̱ le o bono a iꞋuwa i le.&gt;&gt; 8 Ɗa Gidiyon u danai uma a na a buwai o bonoi a iꞋuwa i le, ama ɗa u ka̱sukpa̱i uma amangatawantatsu (300) a koɓolo n a̱yi. Ama uma a na kpatalai va, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ilikulya n avana a nlala n le ekiye aza e le. A̱va̱li aza a Midiya ta na i ta̱ a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ɗaka n ele.

9 N kayin ka nanlo ka ɗa Vuzavaguɗu u danai Gidiyon, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱, vu bana a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Midiya, adama a na mpa n neke le ta̱ ekiye a̱ nu. 10 Ama vi baci a kupana wovon a na va bana endeꞋen nu, ɗika Pura kagbashi ka̱ nu i bana koɓolo. 11 Vi ta̱ a kupana ili i na i a kudansa, yeve ka̱ta̱ vi ciya̱ katsura ka na va kufuɗa va bana a̱ ka̱tsura̱ ke le vu shilika̱ n ele.&gt;&gt; Ɗa Gidiyon ta na u banai koɓolo m Pura kagbashi ka̱ ni a̱ iga̱Ꞌin i ka̱tsura̱ ki irala i le. 12 Aza a Midiya n aza a Ameleki koɓolo n uma a̱ ka̱livi a na i a̱ ida̱shi a̱ ka̱kina̱ ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ i ta̱ n a̱bunda̱i tsa akyun, kpamu arakuma e le i ta̱ n a̱bunda̱i an kayala ka mala babu vuza na u kufuɗa kukece le. 13 An Gidiyon u yawai, ɗa u cinai vuza va aza a Midiya o kutonuko ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni alatani a na u yaꞋin. U danai, &lt;&lt;Mpa n yaꞋan ta̱ alatani a na me enei ka̱kutsu ko boroji vu bali ka̱ gida̱la̱i a̱ kuta̱wa̱ a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Midiya, ana ka yawai ɗa ka varai ma̱va̱li ma a n utsura ali ɗa ma̱ yikpa̱i a iɗika.&gt;&gt; 14 Ɗa ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni kushuki ɗa ka danai, &lt;&lt;Nava ili i yoku i ɗa ba, kotokobi ko Gidiyon kolobo ka Jowashi vuza va aza a Isaraila kaꞋa. Ka̱shile ke neke ta̱ aza a Midiya koɓolo n osoji a̱ tsu n ubuta̱ wi ida̱shi i tsu ra̱ka̱.&gt;&gt;

15 Ana Gidiyon u panai alatani a koɓolo n i na i a kadanshi, ɗa u cikpai Vuzavaguɗu. Ɗa u kpatalai u bonoi a̱tsura̱ aza a Isaraila. A na u yawai ɗa u danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱i, adama a na Vuzavaguɗu u neke ta̱ aza a Midiya ekiye a̱ ɗa̱.&gt;&gt; 16 Ɗa u pecei uma amangatawantatsu a (300) ugboku u tatsu ɗa u nekei yaba dem kavana m ma̱diki koɓolo nu nkuni punu. 17 Ɗa u danai le &lt;&lt;Indanai mu, ka̱ta̱ i yaꞋan uteku tsu na n yaꞋin. Ayin a na baci n yawai a̱ ubuta̱ u vishili, i yaꞋan uteku tsu na n yaꞋin. 18 Ɗa baci mpa n aza a na i koɓolo nu mpa ci lika̱i igbala, a̱ɗa̱ feu i lika̱ igbala i ɗa̱ akambu a̱ ka̱tsura̱ dem ka̱ta̱ yi orukpo, &lt;Adama a Vuzavaguɗu n Gidiyon.&gt; &gt;&gt;

19 Ɗa Gidiyon koɓolo n uma amangatawun (100) a na i koɓolo n a̱yi a yawai a̱ iga̱Ꞌin i ka̱tsura̱ ya n kayin kagbayin, a makyan ma na a sabaꞋi aza a kindi, ɗa a̱ lika̱i igbala ɗa o ɓosoi ndiki n na mi ekiye e le. 20 Ɗa ugboku u tatsu wa dem a̱ lika̱i igbala ɗa o ɓosoi ndiki n le. Ɗa e remei nkuni e ekiye a̱ ugula̱, igbala tamkpamu ekiye a usingai adama a̱ kulika̱. Ɗa a salai, &lt;&lt;Kotokobi ka Vuzavaguɗu n kotokobi ka Gidiyon.&gt;&gt; 21 Ɗa yaba dem u ɗa̱nga̱i u shamgbai kashani a̱ ubuta̱ u na wi uka̱ra̱Ꞌi n ka̱tsura̱ ka, ɗa uma a ra̱ka̱ a sumai n a lapai una̱. 22 Ana uma amangatawantatsu (300) a, a̱ lika̱i igbala i le, ɗa Vuzavaguɗu u zuwai aza a Midiya a̱ ka̱na̱i makapansanai n otokobi. Ɗa a sumai a kubana a Beti-shita a uye u Zerera, a kubana e kureꞋe ka aza a Ebelu-mehola, ɗevu n likuci i Tabatu. 23 Ɗa e ɗekei aza a Isaraila n kumaci ku Nafutali, n aza a Ashera koɓolo n aza a Manasa, ɗa a saɓai aza a Midiya a kubana.

24 Ɗa Gidiyon u suki alingata a kubana a iɗika yi nsansa ya aza a Ifirayimu ra̱ka̱, u danai, &lt;&lt;Cipa̱i i shilika̱ n aza a Midiya ka̱ta̱ yi isa ubuta̱ wa apasa e le e Kuyene ku Urudu nu nyeneke ali a kubana e Betu-bara adama a na ka̱ta̱ a pasa ba.&gt;&gt; 25 Ɗa kpamu e remei ngono ma aza a Midiya n re, Orebu koɓolo n Zebu. Ɗa unai Orebu a katali ka Orebu, Zebu tamkpamu a unai ni a̱ ubuta̱ u kupisha ku ma̱kya̱n ma Zebu. Ɗa o lokoi aza a Midiya ɗa a̱ tuka̱i Gidiyon n kaci ka Orebu n ka Zebu a upashi u Urudu.

8

Gidiyon wu unai Zeba n Zalumuna

1 Ɗa aza a Ifirayimu a danai Gidiyon, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai vu yaꞋankai tsu tsu nampa? Vu kpa̱ɗa̱i kuɗeke tsu ana vu banai kuyaꞋan vishili n aza a Midiya?&gt;&gt; Ɗa a dansukai ni wuya-wuya. 2 Ama ɗa u danai le, &lt;&lt;Gogo na yiɗa̱i n yaꞋin ɗa n laꞋi ɗa̱? Kuɗayu ku umaci u mambulu ka aza a Ifirayimu ku laꞋa ta̱ vukyaꞋa va aza a Abiyezeru. Ili i kenu i na i yaꞋin va, i laꞋa ta̱ i na kumaci kuva̱ kuyaꞋin n a̱bunda̱i. 3 Ka̱shile ke neke ɗa̱ ta̱ ngono ma aza a Midiya, Orebu n Zebu. Yiɗa̱i kpamu i na n yaꞋin ɗa i laꞋi i ɗa̱?&gt;&gt; Ana u dansai nannai ɗa wupa u le u jebei.

4 A makyan ma nanlo ma, Gidiyon koɓolo n uma amangatawantatsu (300) a, ko a na wo okpoi o oꞋwo ta̱, n nannai dem ɗa a̱ ka̱na̱i kusaɓa irala i le ali a pasai Kuyene ku Urdu. 5 Ana u yawai o Sukotu, ɗa u danai le &lt;&lt;Adama a̱ Ka̱shile neꞋe aza a na i koɓolo nu mpa ilikulya, adama na oꞋwo ta̱, kpamu mi ta̱ a kusaɓa Zeba koɓolo n Zalumuna, ngono ma aza a Midiya.&gt;&gt; 6 Ɗa tsugbayin tsa aza Sukotu tsu danai, &lt;&lt;A na vi a kudana tsu ci neke ovonshi a̱ nu ilikulya, vu ciya̱ ɗe vu reme Zeba n Zalumuna e kiye a̱ nu?&gt;&gt; 7 Ɗa Gidiyon u danai, &lt;&lt;Ta baci nannai, ɗa baci Vuzavaguɗu u nekei mu Zeba n Zalumuna ekiye va̱, mi ta̱ o kubono ka̱ta̱ m faba ɗa̱ n awana a̱ nkuru.&gt;&gt; 8 Ɗa u ka̱na̱i uye a kubana u Peniyelu, ɗa kpamu u doku u yaꞋin ufolu uteku tsu na u yaꞋin n aza o Sukotu, ɗa ele feu a̱ ushuki derere tsu na aza o Sukotu a dansai. 9 Ɗa u danai aza a Peniyelu, &lt;&lt;Ɗa baci m bonoi m ma̱ta̱na̱, n kuɓoso ta̱ mashilya ma ugaɗi ma nampa ma.&gt;&gt;

10 Gogo na Zeba koɓolo n Zalumuna i ta̱ ɗe a̱ likuci i Karuko koɓolo n osoji e le. Osoji aza a kasana ra̱ka̱ uma a̱kpa̱n gendu (15,000) koci ɗa a buwai, adama a na una ta̱ osoji aza a otokobi a̱kpa̱n amangatawun n kamanga (120,000). 11 Ɗa Gidiyon u tonoi n uye u yoku u na wi a kasana ka̱ likuci i Nobu n Jogbeha, ɗa u bankai le kuvon babu uyevi. 12 Ɗa Zeba koɓolo n Zalumuna ngono n re ma aza a Midiya ma a sumai, ɗa u saɓai le ali u remei le. Nannai va ɗa u zuwai osoji aza a Midiya ra̱ka̱ a panai wovon.

13 Ana Gidiyon kolobo ka Jowashi wu uta̱i a̱ ubuta̱ u kuvon ɗa u bonoi n uye u Heresu. 14 Ɗa u remei kolobo ka aza o Sukotu, ɗa we ecei ni. Ɗa u ɗanakai ni ula nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza o Sukotu uma amangatatsunkupa n e cindere. 15 Ɗa Gidiyon u banai a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni aza o Sukotu u danai, &lt;&lt;La̱na̱i, Zeba n Zalumuna, aza a na i yaꞋankai mu udani, i danai, &lt;Vu ciya̱ ɗe vu reme Zeba n Zalumuna e ekiye a̱ nu? An vi a kudana tsu neke ovonshi a̱ nu ilikulya?&gt; &gt;&gt; 16 Ɗa u remei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci i Sukotu ɗa u la̱nsa̱i awana a kakamba ɗa u gbarai le n aɗa. 17 Ɗa u fa̱da̱i mashilya mu ugaɗi ma Peniyelu, ɗa wu unai uma a̱ likuci kpamu.

18 Ɗa we ecei Zeba n Zalumuna, &lt;&lt;IcuꞋu i uma e ne a ɗai yu unai a Taboru?&gt;&gt; Ɗa a̱ ushuki, a danai. &lt;&lt;I ta̱ uteku tsu na vi. I ta̱ tsu muku mu ngono.&gt;&gt; 19 Ɗa Gidiyon u danai, &lt;&lt;Aza a̱ va̱ a ɗa, a̱na̱ku a̱ tsu e te. N kucuna ta̱ n Vuzavaguɗu, ishi baci yu una le ba, mpa feu mi ishi a kuna ɗa̱ ba.&gt;&gt; 20 Ɗa u danai Jeta maku ma iyain ma̱ ni, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu una le.&gt;&gt; Ama maku ma ma tala kotokobi ka̱ ni ba, adama a na u pana ta̱ wovon, u buwa ta̱ biꞋi maku me kenu. 21 Ɗa Zeba n Zalumuna a danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ n ka̱ci ka̱ nu vu una tsu, adama a na sai vuza wi vali ɗaɗa u ci yaꞋan ili tsu ali.&gt;&gt; Ɗa Gidiyon u ɗa̱nga̱i ɗa wu unai Zeba n Zalumuna, ɗa u ɗikai idolu i na yi ushiyi a lidoku ya arakuma e le.

Ulinga u Gidiyon u na u buwai

22 Ɗa aza a Isaraila a danai Gidiyon, &lt;&lt;Okpo mogono ma̱ tsu, avu m muku n nu koɓolo n ntsukaya n nu dem. Adama a na vi isa tsu ta̱ ekiye a aza a Midiya.&gt;&gt; 23 Ɗa Gidiyon wu ushuki ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa n ko okpo mogono ma̱ ɗa̱ ba, kpamu maku ma̱ va̱ feu mi o ko okpo mogono ma̱ ɗa̱ ba. Vuzavaguɗu ɗa u ko okpo mogono ma̱ ɗa̱.&gt;&gt; 24 Ɗa u danai, &lt;&lt;YaꞋan n folono ɗa̱, yaba dem u neke mu ili i kutsuvu i te, a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u na i pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon.&gt;&gt; Aza a Midiya a tsu uka ta̱ ili ya atsuvu ya azanariya, tsa aza a IshimaꞋilu. 25 Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Ci ta̱ e kuneke i ɗa m ma̱za̱nga̱.&gt;&gt; Yeve ɗa o poloi kuminya, ɗa yaba dem u taɗuki ɗe ili i kutsuvu i na u ɗikai a̱ ubuta̱ u kuvon. 26 A̱miki a ili ya atsuvu ya azanariya a na u folonoi va, a yawa ta̱ shekelu ka̱kpa̱n n amangatawun cindere (1,700), babu biꞋi nshingi, n ili i kuɗeku, n aminya a shili a na mogono ma aza a Midiya ma tsu uka, n idolu i na yi eɗeku arakuma e le. 27 Ɗa Gidiyon u maꞋin ka̱ma̱li n i ɗa, ɗa u shikpa̱i kaꞋa a̱ likuci i ni, a Ofara. Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a uwai cishakanlai, a̱ ka̱sukpa̱i kutono Ka̱shile, ɗa a banai ɗe adama a na o tono kaꞋa, ɗa ka ko okpoi maza u Gidiyon n aza a kpaꞋa ni. 28 Nannai ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi aza a Midiya n kuvon, o doku a banka aza a Isaraila n kuvon kpamu ba. Ɗa iɗika ya yu uvukai a̱ya̱ amangere, a ayin o tsugono tsu Gidiyon.

Ukpa̱ u Gidiyon

29 Ɗa Gidiyon kolobo ka Jowashi ko bonoi ɗa ka da̱sa̱ngi a kpaꞋa ku ni. 30 Gidiyon wi ta̱ m muku mo olobo amangatatsunkupa, n na u matsai, adama a na u zuwa ta̱ a̱ma̱ci n a̱bunda̱i. 31 Wi ta̱ kpamu n vuka vu pulai vi yoku vu na vi a̱ likuci i Shekem, u matsakai ni kolobo ɗa u neꞋi ni kula Abimeleki. 32 Ɗa Gidiyon kolobo ka Jowashi u kuwa̱i n tsukutsa tsu singai, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ka esheku a̱ ni Jowashi a̱ likuci i Ofara va aza a Abiyezeru. 33 An Gidiyon u kuwa̱i, ɗa aza a Isaraila o doku a yaꞋankai Vuzavaguɗu unushi o bonoi o kutono Balu. Ɗa o bonokoi Balu-beritu wo okpoi ka̱ma̱li ke le. 34 Aza a Isaraila a̱ kpa̱ɗa̱i kudoku kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka na ki isai le ekiye a irala i le i na yi uka̱ra̱Ꞌi n e le. 35 Kpamu o yotsonku aza a Gidiyon ucigi u mayun adama a ukuna u singai u na a yaꞋankai aza a Isaraila ba.

9

Tsugono tsu Abimeleki

1 Kanna ko yoku ɗa Abimeleki kolobo ka Jerubalu a̱yi na feu e ci ɗeke Gidiyon u banai e Shekem, a̱ ubuta̱ wi isheku i mashani i ni ra̱ka̱ u danai le. 2 &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u ɗa̱ i yaꞋan kadanshi n aza e kelime e Shekem ra̱ka̱, i dana, &lt;Yiɗa̱i i laꞋakai ɗa̱ n ugaꞋin, olobo a Gidiyon amangatatsunkupa a lyaꞋaka ɗa̱ tsugono, ko vuma te wo ko okpo mogono ma̱ ɗa̱?&gt; Ciɓai a na mpa mpasa n ɗa̱ n ɗa.&gt;&gt;

3 Ɗa isheku i mashani i Abimeleki i tonukoi aza e kelime e Shekem ukuna u nampa ra̱ka̱ adama a̱ ni. Ɗa a̱ɗu e le o bonoi a̱ ubuta̱ u Abimeleki, a danai, &lt;&lt;A̱yi toku tsu ɗa.&gt;&gt; 4 Ɗa e nekei ni azurufa amangatatsunkupa a na i a̱ kunu ku ka̱ma̱li ka Balu-beritu, a na Abimeleki u tsulakai uma a kavama a na o tonoi ni. 5 Ɗa u banai a kpaꞋa ke esheku a̱ ni a Ofara, ɗa wu unai otoku a̱ ni olobo a Jerubalu, uma amangatatsunkupa a katali kete. Ama ɗa u nusai Jotan maku mu ukocishi ma Jerubalu, adama a na u sheɗeku ta̱. 6 Ɗa aza e kelime e Shekem ra̱ka̱ n aza a Betu-milo o ɓolongi a̱ ubuta̱ u te a maɗanga gbayin mo Oku, a mashilya me Shekem a zuwai Abimeleki wo okpoi mogono.

7 Ana Jotan u panai kakuna ka, ɗa u kumbai kusan ku Garizim, ɗa u dansai n ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin ɗa u danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ aza e kelime e Shekem panakai mu, adama a na Ka̱shile feu ka panaka ɗa̱. 8 Kanna ko yoku ɗa nɗanga n ɓolongi adama a na a zagbaka ka̱ci ke le mogono, ɗa a danai maɗanga ma zaitu, &lt;Avu okpo mogono ma̱ tsu.&gt; 9 Ama ɗa maɗanga ma zaitu ma̱ ushuki, ɗa u danai, &lt;I ciga ta̱ n ka̱sukpa̱ uciyi u va̱ u na u ci neke a̱ma̱li n uma tsugbayin, ka̱ta̱ m bono a̱ ka̱ɓa̱na̱ ka nɗanga?&gt; 10 Ɗa nɗanga ma n danai maɗanga ma̱ ma̱biri, &lt;Avu ta̱wa̱ vo okpo mogono ma̱ tsu.&gt; 11 Ɗa ma̱biri mu ushuki ma danai, &lt;Ali mpa n ka̱sukpa̱ umaci u singai wu uyoꞋo u va̱, ka̱ta̱ m bono a̱ ka̱ɓa̱na̱ ka nɗanga?&gt; 12 Ɗa a danai maɗanga mi itacishi, &lt;Avu ta̱wa̱ vo okpo mogono ma̱ tsu.&gt; 13 Ɗa maɗanga mi itacishi ma, ma danai, &lt;Ali mpa n ka̱sukpa̱ ukuna u ma̱kya̱n ma̱ va̱ ma na ma tsu zuwa a̱ma̱li n uma ma̱za̱nga̱, ka̱ta̱ m bono ka̱ɓa̱na̱ ka nɗanga?&gt; 14 Ɗa nɗanga ra̱ka̱ n danai vubala, &lt;Avu ta̱wa̱ vo okpo mogono ma̱ tsu.&gt; 15 Ɗa vubala vu danai, &lt;Mayun ɗa baci, i cigai mo okpo mogono ma̱ ɗa̱ n ka̱ɗu kete, ta̱wa̱i i la̱nsa̱ ubuta̱ u ku kpaꞋwan wa̱ a̱va̱, ama ta baci nannai ba, ka̱sukpa̱i akina uta̱ punu a vubala ka̱ta̱ o songu nɗanga n Lebano.&gt;

16 &lt;&lt;Gogo na, ye ene ta̱ i yaꞋan ta̱ ili yi usuɓi n kasingai na va, a na i zuwai Abimeleki tsugono? I yaꞋanka ta̱ Jerubalu n aza kpaꞋa a̱ ni kasingai nanai va? Ko na va ɗaɗa katsupu ka̱ a̱ga̱nda̱ ka na u yaꞋin? 17 Ciɓai esheku a̱ va̱ u shilika̱ ta̱ adama a̱ ɗa̱, u nekei wuma u ni adama a na wu isa ɗa̱ ekiye a aza a Midiya. 18 Ama a̱ɗa̱ ɗa na gogo na i bonoi a kuyaꞋan tsurala n kpaꞋa ke esheku a̱ va̱, ali ɗa yu unai muku n ni uma amangatatsunkupa a katali kete, ɗa kpamu i zuwai Abimeleki kolobo ka kagbashi ka̱ ni mekere ko okpoi mogono ma aza e Shekem, adama a na a̱yi toku vu ɗa̱ ɗa. 19 Gogo na i na i yaꞋankai Gidiyon koɓolo n aza a kpaꞋa a̱ ni i singai i ɗa baci n yi usuɓi, to yaꞋin ma̱za̱nga̱ n Abimeleki, yaꞋan a̱yi feu u yaꞋan ma̱za̱nga̱ n a̱ɗa̱. 20 Ama ta baci nannai ba, ka̱sukpa̱ akina uta̱ u Abimeleki ka̱ta̱ o songu aza e kelime e Shekem, n aza a Betu-milo, ka̱sukpa̱ kpamu akina uta̱ a̱ ubuta̱ wa aza e kelime e Shekem n Betu-milo ka̱ta̱ o songu Abimeleki.&gt;&gt; 21 Ɗa Jotan u sumai, ɗa u banai u da̱sa̱ngi a̱ likuci i Beya, adama o wovon o vutoku ni Abimeleki.

Uyikpi u Abimeleki

22 Ɗa Abimeleki u lyaꞋi tsugono tsa aza a Isaraila ali a̱ya̱ a tatsu. 23 Ɗa Ka̱shile ka zuwai maꞋiwanai ma̱ ɗa̱nga̱i a̱ ubuta̱ u Abimeleki n aza e kelime e Shekem, ɗa a yaꞋankai Abimeleki ugbamukaci. 24 Ka̱shile kaꞋa ka yaꞋin nannai adama a na a tsupaka le ka gbani-gbani ka na a yaꞋankai olobo n Gidiyon, uma amangatatsunkupa a na Abimeleki toku le wu unai, n uɓa̱nki wa aza e kelime e Shekem. 25 Ɗa aza e kelime e Shekem a zuwai uma o bopo a gaɗi vu kusan adama a Abimeleki, ɗa a̱ ka̱na̱i kutakacika yaba dem vu na u tonoi uye u nanlo wa. Ɗa o tonukoi Abimeleki.

26 Ɗa Galu kolobo ka Ebedu ka banai ka da̱sa̱ngi e Shekem n aza a̱ni, ɗa aza e kelime e Shekem a̱ ushuki n a̱yi. 27 Ɗa aza e Shekem ra̱ka̱ a banai a ashina a nɗanga mi itacishi e le, adama a na a taꞋa umaci u mambulu, a pishai ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱ a̱ ma̱va̱li ma̱ ka̱ma̱li ke le. A lyaꞋi o soꞋi ɗa a̱ ka̱na̱i kushika Abimeleki. 28 Ɗa Galu kolobo ka Ebedu ka danai, &lt;&lt;Yayi e ci ɗeke Abimeleki ali ɗa a̱tsu aza e Shekem tsa kuyaꞋanka yi tsugbashi? Ashe kolobo ka Gidiyon ka ba, vuza na Zebulu wi a kuyaꞋanka ulinga? Adama a̱ yiɗa̱i ɗa tsa kuga̱nda̱ka̱ yi? YaꞋankai Hamoru akaya a̱ ɗa̱ kasingai a̱yi na wo okpoi ugiti u tsukaya u ɗa̱, ama adama a̱ yiɗa̱i tsa kuyaꞋanka yi a̱ga̱nda̱? 29 Ishi baci a dana mpa ɗa vuza kelime vu uma a nampa, mi ishi a̱ kutakpa Abimeleki. &lt;Ka̱ta̱ n dana yi bana vu doku ka̱bunda̱i ko osoji a̱ nu, ka̱ta̱ vu uta̱ vu yaꞋan kuvon.&gt; &gt;&gt;

30 Ana Zebulu mogono ma̱ likuci, ma panai kadanshi ka Galu kolobo ka Ebedu, ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ kula̱i. 31 Ɗa u suki alingata usokongi a bana a dana Abimeleki, u danai, &lt;&lt;Galu kolobo ka Ebedu koɓolo n aza̱ ni i ta̱ punu e Shekem, kpamu i ta̱ a ku kusha uma a̱ likuci adama na a yaꞋan vishili n avu. 32 Gogo na, tono kayin avu n uma a na i koɓolo n avu, ka̱ta̱ i bopo a̱ mita̱ a̱ ka̱pula̱ka̱. 33 Yeve n usana kanna a̱ ku uta̱, i ɗa̱nga̱ i banka likuci ya n kuvon. Ɗa baci a̱yi koɓolo n uma a na i koɓolo n a̱yi a ɗa̱nga̱i adama na a lapa ɗa̱, ka̱ta̱ i lapa le ulapi uteku tsu na i cigai.&gt;&gt;

34 Ɗa Abimeleki koɓolo n uma a na i koɓolo, a ɗa̱nga̱i n kayin ɗa a banai o bopoi ɗevu n Shekem ugboku u na̱shi. 35 Ɗa Galu kolobo ka Ebedu ka̱ uta̱i ɗa ka shamgbai a̱ utsutsu u likuci, ɗa Abimeleki n uma a̱ ni uta̱i e keteshe a̱ ubuta̱ u na ishi ubopi wa. 36 Ana Galu wu enei uma a, ɗa u danai Zebulu, &lt;&lt;La̱na̱, uma ɗa lo a̱ gida̱la̱i a̱ kucipa̱ gaɗi vu kusan.&gt;&gt;

Ɗa Zebulu u danai, &lt;&lt;Vu nusa ta̱, uma ɗa ba, nlulu mu nsansa n ɗa vu bonokoi uma.&gt;&gt; 37 Ɗa Galu kpamu u doku u danai, &lt;&lt;La̱na̱ biꞋi uma a̱ kucipa̱ gaɗi vu kusan a̱ kuta̱wa̱, ugboku ute a̱ kuta̱wa̱ n uye u na wu uta̱i a uɓon maɗanga mo Oku ma̱ kula̱na̱.&gt;&gt; 38 Ɗa Zebulu u danai ni, &lt;&lt;Teɗei wo una̱ u kadanshi u nu wa wi gogo na, avu na vu danai, &lt;Yayi Abimeleki, ali ɗa tsa kuyaꞋanka yi tsugbashi?&gt; Ashe uma a nampa a ele ɗa uma a na vu yaꞋankai a̱ra̱ɗi a ba? Wala a̱ kuta̱ gogo na adama a na vu shilika̱ n ele.&gt;&gt; 39 Ɗa Galu wu uta̱i u uwakai aza e Shekem kelime ɗa a̱ shilika̱i n Abimeleki. 40 Ɗa Abimeleki u guvai ni ɗa u sumai. Uma n a̱bunda̱i a̱ yikpa̱i ɗa a ukai usa̱n, ɗa u tonoi le ali a kubana a̱ utsutsu u likuci. 41 Ɗa Abimeleki u da̱sa̱ngi a̱ likuci i Aruma, ɗa a̱yi Zebulu tamkpamu u guvai Galu n aza a̱ ni a̱ ku uta̱ a̱ likuci i Shekem.

42 Ana kayin kasai ɗa uma e Shekem a banai a kakamba, ɗa a danai Abimeleki. 43 Ɗa u ɗikai uma a̱ni ɗa u peciki le ugboku u tatsu ɗa o bopoi a̱ ka̱pula̱ka̱ a̱ mita̱. Ana wu enei uma a̱ kuta̱ a likuci a̱ kuta̱wa̱ ɗa wu uta̱i a̱ keteshe ɗa wu unai le. 44 Ɗa a̱yi Abimeleki n ugboku ute u na wi koɓolo n a̱yi a lyaꞋi kelime ke le ɗa a shamgbai a̱ utsutsu u likuci, ugboku ure u na u buwai tamkpamu a uwai a̱ ka̱pula̱ka̱ a̱ ka̱na̱i ku una aza a na i punu. 45 Ɗa Abimeleki u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan kuvon n ele a kanna ka nanlo ka. U kambuki likuci ya ɗa wu unai uma a na i punu, ɗa u dyaɓai likuci ya akina ɗa u tsunki i ɗa mkpaɗi.

46 Ana aza e kelime a na i a mashilya mu utsura me Shekem a panai kaꞋa, ɗa a sumai a uwai a kunu ku ka̱ma̱li ke Eli-beritu adama a na a laꞋaka. 47 Ana Abimeleki u panai a danai, aza e kelime aza a na i punu a mashilya mu utsura me Shekem ra̱ka̱ oɓolongu ta̱ a̱ ubuta̱ ute. 48 Ɗa Abimeleki n uma a̱ ni ra̱ka̱ a gaɗukpai ɗa a kumbai kusan ku Zalimonu. Ɗa u ɗikai kogovu e kukiye ku ni ɗa u kapai acaka a nɗanga ɗa u saɓangi avangatsu a̱ ni. Ɗa u danai yaba dem na wi koɓolo n a̱yi, &lt;&lt;YaꞋin gogoꞋo i yaꞋan ili i na ye enei mu n yaꞋin.&gt;&gt; 49 Ɗa yaba dem u kapai nɗanga ɗa a̱ ka̱na̱i kutono Abimeleki. Ana a yawai ɗa yaba dem u zuwai nɗanga n ni a̱ ma̱va̱li ɗa a dyaɓai maꞋa akina. Ɗa uma a na i punu a mashilya mu ugaɗi me Shekem ra̱ka̱ a̱ kuwa̱i, ele ɗa uma ka̱kpa̱n kete ali n a̱ma̱ci.

50 Ɗa Abimeleki u ka̱na̱i uye a kubana a Tebezu ɗa u kambuki likuci ya ɗa wi isai i ɗa. 51 Ama punu a̱ likuci ya kumaꞋa ku utsura ku gbayin ki ta̱ lo, ɗa uma ra̱ka̱ a̱ma̱ci n ali n aza e kelime a̱ likuci a ra̱ka̱ a sumai a uwai punu ɗa a gbagurai ka̱ci ke le asuvu ɗa a kumbai gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱ vu kumaꞋa ka. 52 Ɗa Abimeleki u banai u kumbai kumaꞋa ka ɗa u yaꞋin kuvon ɗa u yawai ɗevu n utsutsu adama a na u dyaɓa ku ɗa akina. 53 Ama ɗa vuka vu yoku vu ɗikai makyin ɗa u varai Abimeleki n kaꞋa a kaci ɗa u ɓosoi ni moko ma kaci. 54 Ɗa gogoꞋo lo u ɗekei kabara ka̱ ni ɗa u danai ni, &lt;&lt;Tala kotokobi ka̱ nu, ka̱ta̱ vu una mu, ta lo a kudana, &lt;Vuka ɗa vu unai ni.&gt; &gt;&gt; Ɗa kabara ka ko sovoi ni n mawun ɗa u kuwa̱i. 55 Ana uma Isaraila enei Abimeleki u kuwa̱ ta̱, ɗa yaba dem u banai a kpaꞋa ku ni. 56 Nannai ɗa Ka̱shile ka tsupakai esheku kagbanigbani ka na Abimeleki u yaꞋankai ni, a na wu unai aza a̱ ni olobo uma amangatatsunkupa. 57 Nannai ɗa kpamu Ka̱shile ka zuwai aza e Shekem a takacikai adama a kagbanigbani ke ele, tsu na Jotan maku ma ukocishi ma Gidiyon u danai le a ayin a na u yaꞋin kadanshi ka̱ una̱ u wuya adama e le.

10

Tola n Jayiru okpoi azafada a Isaraila

1 Ana Abimeleki u kuwa̱i ɗa Tola kolobo ka Puwa matsukaya ma Dodo, vuza va aza a Isaka u ɗa̱nga̱i adama a na wi isa aza a Isaraila, a̱yi wi ta̱ ida̱shi a̱ likuci i Shamiru punu aginda a iɗika ya aza a Ifirayimu. 2 Ɗa wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila ali a̱ya̱ kamanga n a tatsu. Ɗa u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Shamiru. 3 Ana Tola u kuwa̱i ɗa Jayiru vuza va aza a Giliyadu u ɗa̱nga̱i, a̱yi feu ɗa wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza Isaraila ali a̱ya̱ kamanga n e re. 4 A̱yi wi ta̱ n olobo kamangankupa aza a na a tsu kumba n njaki kamangankupa. I ta̱ n likuci kamangankupa punu a iɗika ya aza a Giliyadu i na ali n anana e ci ɗeke likuci i Jayiru. 5 Ɗa Jayiru u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Kamon.

Aza a Amona a takacikai aza a Isaraila

6 Ɗa kpamu aza a Isaraila o doku a yaꞋin kagbanigbani a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ ka̱na̱i kutono ka̱ma̱li ka Balu n Ashitoretu, a̱ma̱li a aza a Siriya n aza Sidon n aza Mowabu n aza Amona n aza a Filisitiya kpamu. A cinukpai n Vuzavaguɗu ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kuyaꞋanka yi tsugbashi. 7 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n ele ra̱ka̱. Ɗa u nekei le ekiye aza a Filisitiya n aza a Amona. 8 Ɗa a unai le a̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka. Ɗa a̱ ka̱na̱i kutakacika aza a Isaraila ali a̱ya̱ kupa n kunla̱i, aza a na i a uɓon kasana ke Kuyene ku Urudu, a Giliyadu a̱ ubuta̱ u na aza a Amoriya i a ida̱shi. 9 Ɗa aza a Amona feu a pasai Kuyene ku Urudu adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Yahuda n aza a Bayami n aza a Ifirayimu. Aza a Isaraila tana a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci wuya-wuya. 10 Ɗa aza a Isaraila a̱ shiꞋika̱i Vuzavaguɗu, a danai, &lt;&lt;A̱tsu tsu nusaka wu ta̱, adama a na tsu ka̱sukpa̱ ta̱ kutono Ka̱shile ka̱ tsu ɗa tsu bonoi a kuyaꞋanka a̱ma̱li a Balu tsugbashi.&gt;&gt; 11 Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki ɗa u danai aza a Isaraila, &lt;&lt;Mpa mi isa ɗa̱ e ekiye aza a Masar n aza a Amoriya n aza a Amona n aza a Filisitiya ba? 12 Ali n aza a Sidon n aza Ameleki n aza a Mawon a na i a takacikai ɗa̱, ɗa i tuka̱i m ma̱shi ma̱ ɗa̱ wa̱ a̱ va̱ mi isa ɗa̱, mpa mi isa ɗa̱ ekiye e le ba? 13 Dem n nannai, ɗa i ka̱sukpa̱i mu ɗa i ka̱na̱i kutono a̱ma̱li o yoku, adama a nannai n kudoku ma ku isa ɗa̱ ba. 14 Walai i bana i shiꞋika̱ a̱ma̱li a na i zagbai va, ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ a isa ɗa̱ a kanna ka atakaci ka̱ ɗa̱.&gt;&gt; 15 Ɗa aza a Isaraila a danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;A̱tsu, tsu nusa ta̱, yaꞋanka tsu uteku tsu na ve enei u gaꞋin nu. Ama tsu folono wu ta̱, isa tsu anana.&gt;&gt; 16 Ɗa a takpai a̱ma̱li omoci a na ishi we ele, ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka Vuzavaguɗu tsugbashi, a̱yi tana u fuɗa u gbama asuvu adama atakaci a na aza a Isaraila i o kusoꞋo ba.

17 Ɗa aza a Amona a gasai, ɗa a zuwai ka̱tsura̱ ke le a̱ likuci i Giliyadu. Aza a Isaraila tamkpamu o ɓolongi a̱ ubuta̱ ute ɗa a zuwai ka̱tsura̱ ke le a Mizipa. 18 Ɗa aza e kelime a Giliyadu e ecenei a danai, &lt;&lt;Yayi vuza na wa̱ kugita̱ vishili n aza a Amona? A̱yi ɗa vuza na wo kokpo vuza kelime va aza a na i a̱ ida̱shi a̱ likuci i Giliyadu.&gt;&gt;

11

Jefuta wi isai aza a Isaraila

1 Vuma vu yoku ɗa e ci ɗeke Jefuta vuza va aza a Giliyadu kovonshi ka gbayin. Ama a̱na̱ku a̱ ni kashakanlai kaꞋa, a̱yi Jefuta va Giliyadu ɗa esheku a̱ ni. 2 Ɗa vuka vu Giliyadu u matsai muku mo olobo. Ana muku ma n gbonguroi, ɗa o lokoi Jefuta a kpaꞋa ka a danai, &lt;&lt;Avu vi a̱ kuciya̱ upecu wi ili yi uka̱ni n a̱tsu a kpaꞋa ke esheku a̱tsu ba, adama a na avu maku ma vuka vu yoku ɗa.&gt;&gt; 3 Ɗa Jefuta u sumai u ka̱sukpa̱i aza a̱ ni ɗa u banai u da̱sa̱ngi a̱ likuci i Toba, ta ɗe u ɓolongi n uma a kavama o yoku ɗa a̱ pura̱ngba̱na̱i kulaza.

4 Ana i lo ɗa aza a Amona a bankai aza a Isaraila n kuvon. 5 Ana a yaꞋin nannai ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n Giliyadu a banai a̱ la̱nsa̱i Jefuta a̱ likuci i Toba adama a na o bono n a̱yi. 6 Ɗa a danai Jefuta, &lt;&lt;Ta̱wa̱ vu okpo vuza vu kelime vu tsu, adama a na ci yaꞋan kuvon n aza a Amona.&gt;&gt; 7 Ɗa Jefuta u danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ ɗa i iwain mu ɗa i lokoi mu a kpaꞋa ke esheku a̱va̱ ba? Yiɗa̱i i zuwai ɗa i ta̱wa̱i wa̱ va̱ gogo na, ana yi a atakaci?&gt;&gt; 8 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Giliyadu a danai Jefuta, &lt;&lt;Ili i na i zuwai ɗa tsu ta̱wa̱i wa̱ nu gogo na, ɗaɗa adama a na vu tono n a̱tsu, tsu bana ci yaꞋan kuvon n aza a Amona ka̱ta̱ vu okpo vuza kelime vu tsu koɓolo n aza a na i punu ida̱shi a iɗika i Giliyadu ra̱ka̱.&gt;&gt; 9 Ɗa Jefuta wu ushuki, u danai le,&lt;&lt;YaꞋan biꞋi n ciya̱ kuyeve mayin, i dana ta̱ gogo na ɗa baci mu ushuki ɗa n tonoi ɗa̱ a kubana a kpaꞋa, ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱i mu ɗa n ciya̱i ulyaꞋi a̱ ubuta̱ wa aza a Amona, mi ta̱ o kokpo vuza kelime vu ɗa̱?&gt;&gt; 10 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Giliyadu a̱ ushuki Jefuta a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa magan e mere ma̱ tsu, mayun ci ta̱ a kuyaꞋan i na vu danai.&gt;&gt; 11 Ɗa Jefuta u banai nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n Giliyadu, ɗa uma a a zuwai ni wo okpo kovonshi vo osoji vu le. Jefuta tana u doku u tonosokoi ka na u dansai ra̱ka̱ e kelime ka Vuzavaguɗu a Mizipa.

12 Ɗa Jefuta u suki alingata a kubana u mogono ma aza a Amona, u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu cigai nu mpa, ali ɗa vu ta̱wa̱i vishili a iɗika i va̱?&gt;&gt; 13 Ɗa mogono ma aza a Amona mu ushuki alingata a Jefuta a, ɗa u danai, &lt;&lt;Ana aza a Isaraila uta̱i a Masar, isa ta̱ iɗika i va̱, ili i na ɗikai ɗe a uɓon u kuyene ku Aruno ku na ku banai a Jaboku ali a kubana e Kuyene ku Urudu. Gogo na bonokoi n i ɗa m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 14 Ɗa Jefuta u doku u suki n alingata a kubana u mogono ma aza Amona kpamu, 15 u danai, &lt;&lt;Mpa Jefuta n dana ta̱, aza a Isaraila a isa iɗika ya aza a Mowabu ko ya aza a Amona ba, 16 ama ana a̱ uta̱i a Masar, aza a Isaraila o tonoi e meremune a kubana Mala ma Shili, ɗa a yawai a iɗika i Kadeshi. 17 Ɗa aza a Isaraila a suki alingata a kubana u mogono ma Edom, o folonoi ni, &lt;Ka̱sukpa̱ tsu tsu tono a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ iɗika i nu,&gt; ɗa mogono ma Edom ma iwain ɗa u kpa̱ɗa̱i kupanaka le. Ɗa kpamu a̱ suꞋuki mogono ma aza a Mowabu n akaka, a̱yi feu ɗa u iwain kupanaka le. Nannai va ɗa u zuwai aza a Isaraila o yongoi a̱ likuci i Kadeshi.

18 &lt;&lt;Ɗa o tonoi m meremune ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi iɗika i Edom n tsu uɓon kasana ka̱ likuci i Mowabu ɗa a vaki a̱ ka̱kina̱ ke kuyene ku Aruno, adama a na Aruno va ɗaɗa kureꞋe ka aza a Mowabu. 19 Ɗa aza a Isaraila a̱ suki alingata a kubana u Sihon mogono ma aza a Amoriya vuza na wi o tsugono a iɗika i Heshibon, o folonoi ni, &lt;Ka̱sukpa̱ tsu tsu tono n iɗika i nu o kubono a iɗika i tsu.&gt; 20 Ama a̱yi Sihon wu ushuku aza a Isaraila o tono n iɗika i ni ba, adama a nannai ɗa Sihon u ɓolongi osoji a̱ ni ra̱ka̱ ɗa a vaki a Jahaza ɗa a̱ shilika̱i n aza a Isaraila. 21 Ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, ke nekei Sihon koɓolo n osoji a̱ ni ra̱ka̱ ekiye aza a Isaraila ɗa a lyai le n kuvon. Ɗa aza a Isaraila ka̱na̱i iɗika ya aza a Amoriya i na i a ida̱shi ra̱ka̱. 22 Ɗa a̱ ka̱na̱i kureꞋe ki iɗika ya aza a Amoriya ra̱ka̱, i na i ɗikai ɗe e kuyene ku Aruno, a kubana a Jaboku, ɗe e meremune a kubana e Kuyene ku Urudu. 23 Gogo na ve ene ta̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila kaꞋa ko lokoi aza a Amoriya a iɗika i le adama a uma a̱ ni aza a Isaraila. Gogo na vu ciga ta̱ vu isa iɗika ya ɗa? 24 U gaꞋan vu ka̱na̱ i na Kemoshi ka̱ma̱li ka̱ nu ke nekei nu ba? Ka̱ta̱ a̱tsu feu tsu ka̱na̱ i na de dem Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ke nekei tsu tsu ka̱na̱. 25 Gogo na, avu vu dana ta̱ vu laꞋa ta̱ Balaku kolobo ka Ziporu, mogono ma aza a Mowabu? Vu pana ta̱ a danai a na u saꞋwai kuyaꞋan mawasan n aza a Isaraila? Ko tana vu pana ta̱ a danai u saꞋwa ta̱ kuyaꞋan kuvon n ele? 26 A̱ya̱ amangatawantatsu (300) a ɗa aza a Isaraila a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Heshibon n likuci i wawaꞋa i ni n Arowa n likuci wawaꞋa i ni, n likuci ra̱ka̱ i na yi a̱ ka̱kina̱ ke kuyene ku Aruno, yiɗa̱i i sa̱nka̱i nu ku isa le a ayin nanlo a? 27 Mpa n nusaka wu ba, ama avu vu nusaka mu ta̱, a na vi a kuyaꞋan kuvon nu mpa. Vuzavaguɗu ɗa kayaꞋinkafada anana, ka̱sukpa̱ u kiɗaka aza a Isaraila afada n aza a Amona.&gt;&gt; 28 Ama mogono ma aza a Amona ma pana kadanshi ka na Jefuta u suꞋuki ni ba.

29 Ɗa a Ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i u Jefuta, ɗa u tonoi n likuci i Giliyadu m Manasa a kubana a Mizipa vu Giliyadu, ɗa u gaɗukpai a kubana wa aza a Amona. 30 Ɗa Jefuta u kucinai n Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ɗa baci vu nekei mu ulyaꞋi ekiye aza a Amona, 31 n ku songu ta̱ ili i na baci de dem i gita̱i ku uta̱ kugasa nu mpa a kpaꞋa kuva̱ tsa alyuka e kuneꞋe, ayin a na n ciya̱i ulyaꞋi wa aza a Amona ɗa m bonoi n ma̱ta̱na̱. Mi ta̱ e kuneke vuma nanlo tsu kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

32 Ɗa Jefuta u pasai kuyene adama a na u shilika̱ n aza a Amona, ɗa Vuzavaguɗu u nekei ni ulyaꞋi. 33 Ɗa u ka̱na̱i kuna uma ili i na i ɗikai a̱ likuci i Arowa a kubana a uɓon u Miniti ali n Ebelu-kerami ɗa u lyaꞋi likuci kamanga. Ɗa u yaꞋin munuka ma̱ a̱bunda̱i, nannai ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi aza a Amona.

Mekere ma Jefuta

34 Ana Jefuta u bonoi a̱ kpaꞋa ku ni a Mizipa. Ɗa mekere ma̱ ni ma̱ uta̱i kugasa n a̱yi, a kuyaꞋan tsuwaꞋi n u jeꞋi. A̱yi ɗa yi tana maku endeꞋen wi lo m mo yoku ba. 35 Ana we enei mekere ma, ɗa u karai motogu ma̱ ni adama a una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ɗa u danai, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱, vu una mu ta̱. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu zuwai mu una̱mgbi u ka̱tsuma̱? N yaꞋan ta̱ uzuwukpani n Vuzavaguɗu kpamu mi a̱ kukpa̱ɗa̱ kushatangu ba.&gt;&gt;*

36 Ɗa maku ma mu ushuki ma danai, &lt;&lt;Vu yaꞋan baci uzuwakpani n Vuzavaguɗu, yaꞋan i na vu dansai va kuyaꞋan nu mpa, a na Vuzavaguɗu u tsupakai nu i na irala i nu, aza a Amona a yaꞋankai nu.&gt;&gt; 37 Ɗa u folonoi esheku a̱ ni, u danai, &lt;&lt;N folono wu ta̱ yaꞋanka mu ili te i nampa. Ka̱sukpa̱ mu biꞋi n yongo wotoi u re adama a na m bana n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱ a kusan tsu shika̱ a na mi a̱ kukuwa̱ mpa mekere.&gt;&gt; 38 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Laza.&gt;&gt;Ɗa u ka̱sukpa̱i ni ali wotoi u re. Ɗa a̱yi n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni a banai a kusan a̱ shika̱i adama a na wi ta̱ a̱ kukuwa̱ babu u yaꞋan yolo babu kpamu maku. 39 Ana u kotsoi wotoi u re ɗa u bonoi we esheku a̱ ni ɗa u yaꞋin i na u yaꞋankai Vuzavaguɗu uzuwakpani, ɗa u kuwa̱i a̱yi mekere.

Nava ɗa wo okpoi le ili i kutono a iɗika yi Isaraila, 40 ka̱ya̱ lakam ka̱ta̱ nkere ma aza a Isaraila uta̱ a bana a kusan a̱ shika̱ adama e mekere ma Jefuta vuza va aza a Giliyadu ali ayin a̱na̱shi.

12

Aza a Jefuta a̱ shilika̱i n aza a Ifirayimu

1 Ɗa aza a Ifirayimu o foɓusoi kuvon, ɗa a pasai Kuyene ku Urudu a banai a Zafon ɗa ecei Jefuta, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu pasai kureꞋe adama a na vu shilika̱ n aza Amona ɗa vu kpa̱ɗa̱i kubanuku tsu, tsu bana koɓolo n avu? Gogo na ci ta̱ o kusongu wu m kpaꞋa ku nu.&gt;&gt; 2 Ɗa Jefuta wu ushuki le,&lt;&lt;Mpa n aza a̱ va̱ ci ta̱ a mawansa n aza a Amona wuya-wuya, n ɗekei ɗa̱ i ɓa̱nka̱ mu ama ɗa i iwain. 3 Ana me enei yi a kisa mu ba, ɗa n nekei wuma u va̱ m pasai a kubana vishili n aza a Amona, ɗa tana Vuzavaguɗu u nekei le ekiye a̱va̱. Yiɗa̱i i zuwai ɗa i ta̱wa̱i vishili nu mpa anana?&gt;&gt; 4 Ɗa Jefuta u ɓolongi aza a Giliyadu ra̱ka̱ ɗa a̱ shilika̱i n Ifirayimu. Ɗa aza a Giliyadu a lyaꞋi Ifirayimu, adama a na a dana ta̱, &lt;&lt;A̱ɗa̱ aza a Giliyadu aza a̱ kula̱nsa̱ a̱ ubuta̱ u kusheɗeku a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Ifirayimu n aza a Manasa a ɗa.&gt;&gt; 5 Ɗa aza a Giliyadu isai kapasa ke Kuyene ku Urudu ka a aza Ifirayimu. Ɗa baci vuza va aza a Ifirayimu u sumai ciya̱ u pasa, ka̱ta̱ aza a Giliyadu ece yi, &lt;&lt;Avu vuza va aza a Ifirayimu ɗa?&gt;&gt; Ɗa baci u danai,&lt;&lt;A̱Ꞌa̱,&gt;&gt; 6 ka̱ta̱ a dana yi, dana &lt;&lt;Siboletu,&gt;&gt; ɗa baci u danai &lt;&lt;Siboletu,&gt;&gt; adama a na u kufuɗa wa dansa mayin ba. Ka̱ta̱ a una yi a kapasa ke Kuyene ka̱ Urudu ka. Aza Ifirayimu a na a unai ayin a nanlo a i ta̱ a̱kpa̱n amangere n e re (42,000).

7 Ɗa Jefuta wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila ali a̱ya̱ a̱ ta̱li. Ɗa yeve Jefuta vuza va aza a Giliyadu u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i ni a Giliyadu.

Ibizanu n Elon n Abadon okpoi ayaꞋinafada aza a Isaraila

8 Ana Jefuta u kuwa̱i ɗa Ibizanu vuza va aza a Batalami wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila. 9 Wi ta̱ m muku mo olobo kamangankupa m muku mi nkere kamangankupa. Ɗa u nekei muku mi nkere ma yolo a kumaci ku yoku kau, muku mo olobo n ni kpamu ɗa u zamakai le nkere feu a kumaci ku yoku. Ɗa wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila ali a̱ya̱ e cindere. 10 Ɗa Ibizanu u kuwa̱i, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a Batalami.

11 Ana Ibizanu u kuwa̱i ɗa Elon vuza va aza a Zabalun wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila a̱ya̱ kupa. 12 Da̱ Elon feu vuza va aza a Zabalun u kuwa̱i, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a Ayijalon a iɗika i Zabalun.

13 Ana Elon u kuwa̱i, ɗa Abadon kolobo ka Hililelu vuza va aza a Piraton wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila. 14 Wi ta̱ n olobo amangere koɓolo nu ntsukaya kamangankupa n na n tsu kumba njaki amangatatsunkupa, ɗa wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila a̱ya̱ kunla̱i. 15 Ɗa Abadon kolobo ka Hililelu vuza va aza a Piraton u kuwa̱i, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a Piraton a iɗika i Ifirayimu aginda a̱ likuci aza a Ameleki.

13

A matsai Somuson

1 Ɗa kpamu aza a Isaraila o doku a yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u nekei le ekiye aza a Filisitiya ali a̱ya̱ amangere.

2 A ayin a nanlo a yaꞋan ta̱ vuma vi yoku vuza na e ci ɗeke Manowa, vuza va aza a Zora a kumaci ka aza a Dan. Vuka vu ni tana madari maꞋa wi m muku ba. 3 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u vuka va ɗa u danai ni, &lt;&lt;La̱na̱, avu madari maꞋa, vu matsa ba, ama gogo na vi ta̱ a kuyaꞋan ka̱tsuma̱ ka̱ta̱ vu matsa maku mo kolobo. 4 Vu yaꞋan mayin, ka̱ta̱ vu soꞋo ma̱ra̱ ko tana isoꞋoshi yu utsura ba, kpamu ka̱ta̱ vu lyaꞋa ili i na yi n unata ba, 5 adama a na vi ta̱ a kuyaꞋan ka̱tsuma̱ ka̱ta̱ vu matsa maku. Ka̱ta̱ kutanu kusaꞋwa ka̱nji ka ni ba, adama a na maku ma mi ta̱ o kokpo Nazara, ɗaɗa mazagbi ma Vuzavaguɗu ali a̱yi biꞋi a̱ ka̱tsuma̱, wi ta̱ a̱ kugita̱ kisa aza a Isaraila ekiye aza a Filisitiya.&gt;&gt; 6 Ɗa vuka va vu banai ɗa vu danai vali vi ni, &lt;&lt;Vuma vu Ka̱shile u ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱, an kalingata ka̱ Ka̱shile iyoci i a̱shi i ni yi ta̱ n wovon ka̱u. Mpa me ece yi ubuta̱ u na wu uta̱i ba, kpamu u dana mu kula ku ni ba, 7 Ama ɗa u danai mu, &lt;La̱na̱, vi ta̱ a kuyaꞋan ka̱tsuma̱ ka̱ta̱ vu matsa maku mo kolobo. Adama a nannai ka̱ta̱ vu soꞋo ma̱ra̱ ko tana isoꞋoshi yi utsura ba, kpamu ka̱ta̱ vu lyaꞋa ili yi unata ba, adama a na maku ma mi ta̱ o kokpo Nazara ɗaɗa mazagbi ma Vuzavaguɗu ali a̱yi biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ a kubana a ayin a na u kukuwa̱.&gt; &gt;&gt;

8 Ɗa Manowa u yaꞋin kavasa a kubana u Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu n folono wu ta̱, ka̱sukpa̱ vuma vu Ka̱shile vu na vu suki va u doku u ta̱wa̱ tsu kpamu, adama a na u yotsongu tsu na tsa kuyaꞋan m maku ma na a kumatsa va.&gt;&gt; 9 Ɗa Ka̱shile ka̱ ushuki n kavasa ka Manowa, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile ko doku ka̱ ta̱wa̱i u vuka va a makyan ma na wi a̱ ka̱pula̱ka̱. Ama vali ni Manowa wi lo koɓolon n a̱yi ba. 10 Ɗa vuka va vu sumai u banai a̱ ubuta̱ u vali ni, ɗa u danai, &lt;&lt;La̱na̱, Vuma na u ta̱wa̱i wa̱ a̱va̱ a kanna ka nanlo ka, u doku ta̱ kpamu u ta̱wa̱ wa̱ a̱va̱.&gt;&gt; 11 Ɗa Manowa u ɗa̱nga̱i u tonoi vuka vu ni. Ana u yawai a̱ ubuta̱ u vuma va, ɗa u danai, &lt;&lt;Avu ɗa vuza vu na vi yaꞋin kadanshi n vuka vu va̱?&gt;&gt;

Ɗa wushuki, u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa.&gt;&gt; 12 Ɗa Manowa u danai, &lt;&lt;Gogo na ɗa baci kadanshi ka̱ nu kokpoi mayun, yiɗa̱i ya ku okpo wila̱ u maku wa a wuma u ni, niniɗai tsa ku kumgbasa maku ma?&gt;&gt; 13 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu kadanai Manowa &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ vuka va vu tono ra̱ka̱ i na n danai ni. 14 Ka̱ta̱ u lyaꞋa ili i na a yaꞋin n umaci u mambulu ba. Ka̱ta̱ u soꞋo ma̱ra̱, ko isoꞋoshi yu utsura ba, ko kpamu u lyaꞋa ili yi unata ba. Ka̱sukpa̱ u tono i na n tonokoi ni ra̱ka̱.&gt;&gt;

15 Ɗa Manowa u danai kalingata ka Vuzavaguɗu, &lt;&lt;N folono wu ta̱, shamgba n suꞋwanka wu maku ma maraɗika.&gt;&gt; 16 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka̱ ushuki, ka danai Manowa, &lt;&lt;Ko ɗa baci vu zuwai mu m shamgbai, mpa n kulyaꞋa ilikulyaꞋa i na i yaꞋankai mu ba. Ama vu foɓuso baci kuneꞋe ku kusongu, neke ku ɗa u Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Adama a na Manowa u yeve an kalingata ka Vuzavaguɗu ka ba. 17 Ɗa Manowa we ecei kalingata ka Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Yayi kula ku nu? Adama a na ayin a na baci kadanshi ka̱ nu kokpoi mayun, ci neke wu tsugbayin.&gt;&gt; 18 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ke ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i ɗa vu cigai vu yeve kula ku va̱, ili mereve i ɗa?&gt;&gt; 19 Ɗa Manowa u ɗikai maku ma maraɗika koɓolo n kuneꞋe ki ishina, ɗa u lyukai le a katali u Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin ili i mereve a̱yi Manowa n vuka vi ni lo a kinda. 20 Ana melentsu ma akina ma na ma̱ uta̱i a Katalikalyuka ma̱ ɗa̱nga̱i gaɗi a̱ Ka̱shile, ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka uwai ko tonoi maꞋa. Ana Manowa n vuka vi ni e enei nannai, ɗa a̱ yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱ n a̱shi e le a iɗika.

21 Kalingata ka Vuzaguɗu kodoku ka̱ ta̱wa̱ u Manowa n vuka vu ni ba. Ɗa Manowa u coꞋokoi a na vuza va kalingata ka Vuzavaguɗu kaꞋa. 22 Ɗa Manowa u danai vuka vu ni, &lt;&lt;Mayun ci ta̱ a̱ kukuwa̱, adama a na ce ene ta̱ Vuzavaguɗu n a̱shi a̱ tsu.&gt;&gt; 23 Ama ɗa vuka vu ni vu danai, &lt;&lt;Ishi baci Vuzavaguɗu u cikala a na wa kuna tsu, wi ishi a kisa alyuka e kuneꞋe ku kusongu n ki ishina ku tsu ba, u yotsongu tsu ili i nampa, ko kpamu u tonuko tsu ili i nampa ra̱ka̱ ba.&gt;&gt;

24 Ɗa tana vuka va vu matsai maku mo kolobo ɗa e neꞋi ni kula Somuson. Ɗa maku ma mo gbonguroi ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai ni una̱singai. 25 Ɗa ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ gita̱i kutono n a̱yi a makyan ma na wi a ida̱shi a iɗika i Mahane-dan, i na yi ɗevu n likuci i Zora n Eshitawo.

14

Somuson u yaꞋin yolo

1 Kanna kete Somuson u banai a̱ likuci i Timuna ɗa we enei mekere ma aza a Filisitiya mo yoku. 2 Ana u bonoi a kpaꞋa u danai esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni, &lt;&lt;Mpa me ene ta̱ mekere ma aza a Filisitiya mo yoku a̱ likuci i Timuna. Zamakai mu maꞋa n zuwa yi&gt;&gt; 3 Ɗa esheku n a̱na̱ku a̱ ni a danai, &lt;&lt;Vu namba ta̱ mekere ma na va kuzuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka nkere n kpaꞋa ku nu ko a kumaci ku tsu? Ali ɗa vu kuciga kubana kuzama nkere ma aza ofoto aza a Filisitiya?&gt;&gt;

Ama ɗa Somuson u danai esheku a̱ ni, &lt;&lt;A̱yi ɗa n cigai i zamaka mu.&gt;&gt;

4 Mmaci n ni e yeve a na ukuna wa u Ka̱shile u ɗa ba, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kula̱nsa̱ kofon ka na wa kuyaꞋan kuvon n aza a Filisitiya. Adama a na ayin nanlo a aza a Filisitiya a ɗa i a kulyaꞋa tsugono tsa aza a Isaraila.

5 Ɗa Somuson u banai a Timuna koɓolo n esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni. Ana a yawai a kashina ki itacishi a Timuna. Ɗa maku ma kawu mu uta̱i n yura̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ni. 6 Ɗa ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i wa̱ ni n utsura ɗa u karai kawu va n ekiye an maku ma maraɗika. Ama u dana esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni i na u yaꞋin ba. 7 Ɗa u banai u yaꞋin kadanshi m mekere ma, ɗa tana mekere ma ma cigai ni.

8 Ayin kenu ɗa u banai adama a na u ɗika yi. Ɗa u ɓatsai adama a na u la̱na̱ keven ka kawu na wu unai va. Ɗa u cinai ka̱kuma̱ ki ishigi m maniꞋin punu a ukpan u kawu va. 9 Ɗa u kenuki i ɗa e kukiye ɗa u walai n u lyaꞋi. Ana u yawai ɗa u nekei esheku n a̱na̱ku a̱ ni, ele feu ɗa a lyaꞋi. Ama u dana le a na a̱ ka̱tsuma̱ ke keven ka kawu ka u kenuki i ɗa ba.

10 Ɗa esheku a̱ ni a banai adama a na we ene mekere ma, ɗa Somuson u foɓusoi ɗe ka̱ɗiva̱, uteku tsu na olobo a ci yaꞋanka kamana. 11 Ana aza a Filisitiya ene ni, ɗa a zuwai a̱ɗa̱nga̱ni kamangankupa o yongo n a̱yi. 12 Ɗa Somuson u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i n yaꞋanka ɗa̱ iteꞋe. Vuza na baci u fuɗai u danai mu i na iteꞋe ya yi a kadanshi, a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a̱ ka̱ɗiva̱ ka nampa, mpa n ku neke yi ta̱ ntogu ma arikinla kamangankupa koɓolo kpamu n ntogu n yoku kamangankupa. 13 Ama ɗa baci i danai mu ba, yi ta̱ e kuneke mu arikinla kamangankupa koɓolo ntogu kamangankupa.&gt;&gt;

Ɗa a danai. &lt;&lt;Tonuko tsu iteꞋe i nu ya tsu pana.&gt;&gt; 14 Ɗa Somuson u danai,

&lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka vuza kulyaꞋa, ɗa a̱ ci ciya̱ ilikulyaꞋa, a̱ ka̱tsuma̱ ka vuza vu utsura kpamu, ɗa a̱ ci ciya̱ ili yi uyoꞋo.&gt;&gt; Ali ayin a tatsu a fuɗa a dana kaci ki iteꞋe ka ba.

15 A kanna ka̱ na̱shi, ɗa a danai vuka vu ni, &lt;&lt;LeꞋeshe vali nu u dana tsu ukuna wi iteꞋe ya, ta baci nannai ba ci ta̱ o kusongu wu m kpaꞋa ke esheku a̱ nu. I banuku tsu ta̱ tsu ta̱wa̱ na adama a na i doro tsu?&gt;&gt;

16 Ɗa vuka vu Somuson va u ka̱na̱i ma̱shi e kelime ka̱ ni n u danai, &lt;&lt;Avu, vu ciga mu ba, mayun ɗa vu ciga mu ba. Vu yaꞋankai uma a̱ va̱ iteꞋe, ama vu dana mu ko yiɗa̱i iteꞋe ya yi a kadanshi ba.&gt;&gt; Ɗa u danai ni, &lt;&lt;La̱na̱, ko esheku a̱ va̱ n aza a kpaꞋa ku va̱ n dana le ba, niniɗai n kudana wu?&gt;&gt; 17 Ɗa u ka̱na̱i kushiꞋika̱ yi ali ayin e cindere a na a buwai a̱ ka̱ɗiva̱ ka nanlo. Ɗa a kanna ke cindere ɗa u danai ni, adama a na u gbagbala yi ta̱ kau. Ɗa u banai u danai aza a̱ ni ukuna wi iteꞋe ya. 18 A kanna ke cindere kafu kanna ka̱ yikpa̱, ɗa uma a̱ likuci a a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u Somuson a danai,

&lt;&lt;Yiɗa̱i i laꞋi ishigi uyoꞋo?

Yiɗa̱i kpamu i laꞋi kawu utsura?&gt;&gt;

Ɗa Somuson u danai le,

&lt;&lt;Ishi baci i yaꞋan kunima m mashan ma kanaka ma̱ va̱ ba,

yi ishi a kuyeve ukuna wi iteꞋe ya ba.&gt;&gt;

19 Ɗa ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i wa̱ ni, ɗa u banai a̱ likuci i Ashikelon ɗa wu unai uma kamangankupa, ɗa u ɗikai ntogu n le ɗa u nekei aza na o tonokoi ni iteꞋe ya. Ɗa Somuson u banai a kpaꞋa ke esheku a̱ ni n wupa. 20 Ɗa a ɗikai vuka vu Somuson ɗa e nekei ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni ka na ki koɓolo n a̱yi a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ wa.

15

Somuson wu unai aza a Filisitiya

1 Ayin kenu, a makyan ma vukyaꞋa vu alkama, ɗa Somuson u banai adama a na we ene vuka vu ni, ɗa u ɗikai maku ma maraɗika a na we neke yi. Ɗa u danai akaya a̱ ni, &lt;&lt;N kuciga ta̱ n uwa a kunu ku vuka vu va̱.&gt;&gt; Ama ɗa u sa̱nka̱i ni. 2 Ɗa akaya a̱ ni a danai, &lt;&lt;Mpa n sheshe kudana mayun ɗa vu cigai ni ba, ɗaɗa i zuwai ɗa n ɗikai ni ɗa n nekei ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu. Vangu ni kenu wi ta̱ lo, ashe u laꞋa vuka vu nu tsuloboi ba? Ɗika yi wu okpo a̱ una̱u u ni.&gt;&gt; 3 Ɗa Somuson u danai le, &lt;&lt;Gogo na mi ta̱ o kokpo vuza vu babu unushi a̱ ubuta̱ wa aza a Filisitiya adama i na ma kuyaꞋanka le.&gt;&gt; 4 Ɗa Somuson u banai u ka̱na̱i nsheꞋe n kakamba amangatawantatsu (300). Ɗa ugbaɓi le uma e re e re, ushiyi le winja n winja, ɗa ugbaɓi winja wa n ka̱vusu ka akina. 5 Ana u dyaɓai akina a̱ ka̱vusu ka, ɗa u ka̱sukpa̱i nsheꞋe n kakamba ma a kuꞋuwa ashina aza a Filisitiya. Ɗa o songi ishina i na yi kashani ni na a kapai, koɓolo n ashina a itacishi n zaitu. 6 Ɗa aza a Filisitiya a danai, &lt;&lt;Yayi u yaꞋin ili nampa?&gt;&gt; Ɗa a danai le, &lt;&lt;Somuson kototo ka Timuna ɗa u yaꞋin kaꞋa,&gt;&gt; Adama a na esheku a vuka a u ɗika ta̱ vuka vu Somuson va u nekei ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni.

Ɗa aza a Filisitiya a banai osongi vuka vu Somuson va koɓolo n kpaꞋa ke esheku a̱ ni n akina ra̱ka̱. 7 Ɗa Somuson u danai le, &lt;&lt;Nannai ɗa i yaꞋin, mayun n kucina ta̱ n ku ka̱sukpa̱ ba sai n tsupa.&gt;&gt; 8 Ɗa u kumbai le n vishili ali wu unai le n a̱bunda̱i, ɗa u sumai u banai u da̱sa̱ngi punu asuvu a kaɓatsu ka katali ka Itama.

9 Ɗa aza a Filisitiya uta̱i ɗa a zuwai a̱pa̱m e le a Yahuda, ɗa e pecekushi ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ dem e Lehi. 10 Ɗa aza a Yahuda e ecei le, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i ɗa i ta̱wa̱i kushilika̱ n a̱tsu?&gt;&gt;

Ɗa a danai, &lt;&lt;Tsu ta̱wa̱ ta̱ adama a na tsu shiya Somuson, ci yaꞋanka yi uteku tsu na u yaꞋankai tsu.&gt;&gt; 11 Ɗa uma a̱kpa̱n a tatsu (3,000) aza a Yahuda a banai a kaɓatsu ka katali ka Itama, ɗa a danai Somuson, &lt;&lt;Vu yeve a na aza a Filisitiya a ɗa i a kulyaꞋaka tsu tsugono ba? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu yaꞋanki tsu nannai?&gt;&gt;

Ɗa u danai,&lt;&lt;Tsu na a yaꞋanki mu ta feu n yaꞋankai le nanai.&gt;&gt; 12 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;Tsu ta̱wa̱ ta̱ adama a na ci shiya wu, ka̱ta̱ ci neke aza a Filisitiya.&gt;&gt;

Ɗa Somuson u danai, &lt;&lt;Kucinakai mu a na a̱ɗa̱ n ka̱ci ka̱ ɗa̱ ɗa ya ku una mu ba.&gt;&gt; 13 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, a̱tsu tsu kucina ta̱ tsa ku una wu ba kushiya ku ɗa koci tsa ku kushiya wu ka̱ta̱ ci neke aza a Filisitiya.&gt;&gt; Ɗa a shiya ni n awin a savu e re ɗa a̱ uta̱ka̱i ni a punu asuvu a kaɓatsu ka katali ka.

14 Ana u yawai a Lehi, ɗa aza a Filisitiya a̱ ta̱wa̱i n yoroli adama a na a gasa n a̱yi. Ɗa ayinviki a Vuzavaguɗu a utsura a̱ cipa̱i wa̱ ni, ɗa awin a na i ushiyi ekiye a̱ ni a taɓai an tsugbere tsu na tsu ka̱na̱i akina 15 Ɗa u ɗikai ketele ka̱ ta̱ku ka magbagulu ma majaki, ɗa wu unai uma ka̱kpa̱n (1,000). 16 Ɗa Somuson u danai,

&lt;&lt;N ketele ka mgbagulu ka majaki kaꞋa

mu unai uma ka̱kpa̱n.

N ketele ka mgbagulu ka majaki kaꞋa

mu unai koɓolo ka uma.&gt;&gt;

17 Ana u kotsoi kadanshi, ɗa u variki ketele ka na ki e kukiye ku ni. Ɗa e ɗekei ubuta̱ wa n kula Ramatu-lehi, ɗaɗa Kaginda ke Ketele ka Magbagulu ka Majaki.

18 Ɗa u panai kakuli ka̱u, ɗa u ɗekei Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Avu ɗa vu nekei kagbashi ka̱ nu ulyaꞋi u gbayin u nampa. Kpamu gogo na mi ta̱ a̱ kukuwa̱ adama a kakuli, ka̱ta̱ n doku n uwa ekiye a uma ofoto a nampa?&gt;&gt; 19 Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin kpenle ku mini a iɗika i Lehi, ɗa tana mini ma̱ uta̱i punu e kpenle ka. Ana u soꞋi, ɗa ayinviki a̱ ni o bonoi, ɗa e ɗekei kpenle ka n kula Ene-hakore, ubuta̱ wa wi ta̱ ɗe e Lehi ali n anana. 20 Ɗa Somuson wu okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila a̱ya̱ kamanga a ayin a na aza a Filisitiya i a kulyaꞋa ka le tsugono.

16

Somuson n Da̱lila

1 Kanna ko yoku Somuson u banai a Gaza, ɗa we enei kashakanlai, ɗa u banai wu asai n a̱yi. 2 Ɗa a danai aza a Gaza, &lt;&lt;Somuson ɗa lo a̱ likuci.&gt;&gt; Ɗa a kambuki ubuta̱ wa ɗa a̱ ka̱na̱i kuvanꞋwa yi a̱ utsutsu u likuci a kayin ka dem. A paɗai bini a kayin ka nanlo ka, ɗa a dananai, &lt;&lt;Ci ta̱ a kuvana ali kayi washi ka̱ta̱ tsu una yi.&gt;&gt; 3 Ama ɗa Somuson u latai ali kayin ka kutsai. Ɗa u ɗa̱nga̱i u banai u ka̱na̱i utsutsu u likuci ɗa u gba̱ɗa̱i u ɗa, ɗa u fa̱da̱i utsutsu ure wa n iga̱Ꞌin e le ra̱ka̱ n aburakpatsu e le dem, ɗa u ɗikai a ɗa avangatsu a̱ ni, u bankai gaɗi vu kaginda ka na ki a kinda Heburon.

4 M megeshe ɗa u cigai mekere ma yoku ma na a ci ɗeke n kula Da̱lila a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Soreku. 5 Ɗa tsugbayin tsa aza a Filisitiya tsu banai wa̱ a̱ ni ɗa a danai, &lt;&lt;Kparasa yi ali vu yeve utsura u ni, kpamu n tsu na tsa kufuɗa tsa lyaꞋa utsura u ni, adama a na tsu shiya yi. Yaba dem vu tsu wi ta̱ e kuneke wu kuneꞋe ku shekelu va azurufa ka̱kpa̱n n amangatawun (1,100).&gt;&gt; 6 Ɗa Da̱lila u danai Somuson, &lt;&lt;N folono wu ta̱, dana mu ubuta̱ u na utsura u nu wi, n tsu na kpamu a kushiya wu ka̱ta̱ vu namba utsura u nu.&gt;&gt;

7 Ɗa Somuson u danai ni, &lt;&lt;Ɗa baci vuza u shiyai mu n aꞋin a utan a savu e cindere a na ka̱ta̱ e ɗekpei ba, mi ta̱ a kunamba utsura u va̱ ka̱ta̱ mo okpo uteku tsu uma a na a buwai.&gt;&gt; 8 Ɗa tsugbayin tsa aza a Filisitiya a̱ tuka̱i ni n aꞋin a utan e cindere a na ka̱ta̱ e ɗekpei ba, ɗa u shiya ni n aɗa. 9 Ɗa u zuwai uma a kpaꞋwan o mololo ma asuvu. Ɗa u danai ni &lt;&lt;Somuson, aza a Filisitiya a ɗa lo a̱ ta̱wa̱i adama a na a̱ ka̱na̱ wu.&gt;&gt; Ɗa u ɗa̱nga̱i u kasai aꞋin a na i ikyamba i ni, tsu na akina o tsu songu tsugbere. Nannai va e yeve ubuta̱ u na utsura u Somuson wi ba.

10 Ɗa Da̱lila u danai Somuson, &lt;&lt;Vu doro mu ta̱ ɗa kpamu vu yaꞋankai mu aꞋuwa. N folono wu ta̱, tonuko mu uteku tsu na a kuyaꞋan ka̱ta̱ a shiya wu.&gt;&gt; 11 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ɗa baci vuza u shiyai mu n awin a savu a na ka̱ta̱ a yaꞋankai u linga ba, mi ta̱ a kunamba utsura u va̱ ka̱ta̱ mo okpo babu utsura tsu uma a na a buwai.&gt;&gt; 12 Ɗa Da̱lila u ɗikai awin a savu a na a sawai kuyaꞋanka ulinga ba ɗa u shiyai ni n aɗa, ɗa u danai, &lt;&lt;Somuson, aza a Filisitiya a ɗa lo a̱ ta̱wa̱i adama a na a̱ ka̱na̱ wu.&gt;&gt; Aza a na i a kuvanꞋwa yi va tana punu o mololo ma asuvu. Ama ɗa u kasai awin a na a shiyakai ni va an tsugbere.

13 Ɗa Da̱lila u danai Somuson, &lt;&lt;Ali n gogo na vu buwa ta̱ o kudoro mu n vu yaꞋanki mu aꞋuwa. Dana mu uteku tsu na a kufuɗa a shiya wu.&gt;&gt; Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ɗa baci vu caꞋi ka̱nji ka kaci ka̱ va̱ ka na ki ugboku u cindere, ɗa vu cindalai kaꞋa n tsugbere koɓolo n ili kucaꞋa, mi ta̱ a kunamba utsura u va̱ ka̱ta̱ mo okpo babu utsura tsu uma na a buwai.&gt;&gt; 14 Ɗa Da̱lila u leꞋeshei ni ali u latai, ɗa u caꞋi kaꞋa n tsugbere tsu kucaꞋa, ɗa kpamu u danai, &lt;&lt;Somuson, aza a Filisitiya a ɗa lo a̱ ta̱wa̱i adama a na a̱ ka̱na̱ wu.&gt;&gt; Ama ɗa Somuson u jimgbai ɗa u kasai kucaꞋa ka n tsugbere tsa.

15 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Nini ɗai va kudana, &lt;Vu ciga mu ta̱,&gt; kpamu ka̱ɗu ka̱ nu ki koɓolo m mpa ba? Tatsu ɗa na a na vu doroi mu, kpamu vu dana mu ubuta̱ u na utsura u nu wi ba.&gt;&gt; 16 Ɗa u ka̱na̱i koꞋuso yi n kadanshi kagbanigbani a kanna lakam, ɗa u na̱mgbi ka̱tsuma̱ adama a mavura ma̱ ni adanshi u kuwa̱. 17 Ɗa u tonokoi ni ili ra̱ka̱, u danai, &lt;&lt;A saꞋwa kupuna ka̱nji ka̱va̱ n kutanu ba, adama a na mpa Nazara ɗa mazagbi ma̱ Ka̱shile ali mpa biꞋi a̱ ka̱tsuma̱. Ɗa baci a punai ka̱nji ka̱va̱ n kutanu mi ta̱ a kunamba utsura u va̱ ka̱ta̱ mo okpo babu utsura tsu uma na a buwai.&gt;&gt;

18 Ana Da̱lila we enei Somuson u tonuko yi ta̱ ili ra̱ka̱, ɗa u suki e ɗekei tsugbayin tsa aza a Filisitiya, u danai, &lt;&lt;Doki i bono, adama a na u tonuko mu ta̱ ili ra̱ka̱.&gt;&gt; Ɗa tsugbayin tsu aza a Filisitiya tsu ta̱wa̱i koɓolo n ikebe ya azurufa ekiye e le. 19 Ɗa u zuwai ni u lata a̱ nkuta̱ n ni, ɗa u ɗekei vuza vi yoku ɗa u zuwa ni u punai ucaꞋi u cindere u kaci wa. Ɗa u gita̱i ku takacika yi, ɗa utsura u ni u ka̱sukpa̱i ni. 20 Ɗa u danai, &lt;&lt;Somuson, aza a Filisitiya a ɗa lo a̱ ta̱wa̱i ku reme wu.&gt;&gt; Ɗa u jimgbai alavu a̱ ni, u danai &lt;&lt;YaꞋan n ɗa̱nga̱ n utsura tsu na n kiwanai.&gt;&gt; Ama u yeve a na Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱i ni ba. 21 Ɗa aza a Filisitiya e remei ni ɗa o koꞋi ni a̱shi ɗa a ɗikai ni a kubana a Gaza ɗa a shiya ni, n ikani i shili. Ɗa a zuwa ni u yaꞋansa kiya a kutali a kpaꞋa ku ugbashi. 22 Ama ɗa ka̱nji ka kaci ka̱ ni ka̱ gita̱i kutopo.

Ukpa̱ u Somuson

23 M megeshe ɗa aza a gba̱ra̱-gba̱ra̱ aza a Filisitiya o ɓolongi ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱ kagbayin ɗa a yaꞋankai Dagon ka̱ma̱li ke le alyuka, a danai, &lt;&lt;Ka̱ma̱li ka̱ tsu Dagon u neke tsu ta̱ Somuson vurala vu tsu ekiye.&gt;&gt; 24 Ana uma a enei Somuson, ɗa a cikpai ka̱ma̱li ke le. A danai,

&lt;&lt;Ka̱ma̱li ka̱ tsu ke neke tsu ta̱ vurala tsu Somuson

ekiye tsu,

a̱yi na u la̱nga̱sa̱i iɗika i tsu

ɗa wu unai uma a̱tsu n a̱bunda̱i.&gt;&gt; 25 Ele a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ma̱za̱nga̱ n o zosoi, ɗa a danai, &lt;&lt;Ɗekekei tsu Somuson adama a na u jeꞋeke tsu.&gt;&gt; Ɗa a banai utuka̱i Somuson a kpaꞋa ku ugbashi, ɗa u jeꞋekei le. A zuwai ni u shamgba kashani e mere ma ashamkpatsu. 26 Ɗa Somuson u danai kagbashi ka na ki uremi n a̱yi e kukiye, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ mu n yawa ɗevu n ashamkpatsu a kasaka a, adama a na m tsubaku ɗe.&gt;&gt; 27 KpaꞋa ka tana ku shana ta̱ n uma n a̱bunda̱i ali n ma̱ci. Kpamu tsugbayin tsa a aza a Filisitiya ci ta̱ punu ra̱ka̱ a kpaꞋa ka. Ka̱bunda̱i ka uma ka na ki punu a ukpa̱ ka ka yawa ta̱ a̱kpa̱n a tatsu (3,000) ali n a̱ma̱ci a na a̱ ta̱wa̱i kinda Somuson a kuyaꞋan kujeꞋe.

28 Ɗa Somuson u vasai a kubana u Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile, ciɓa nu mpa mi ta̱ ufolu u nu, doku vu neke mu utsura kute, adama a na n tsupa i na aza a Filisitiya a yaꞋankai a̱shi a̱ va̱.&gt;&gt; 29 Ɗa Somuson u remei ashamkpatsu e re a kasaka a, ɗa u bonokoi utsura u ni we ele, kukiye ku usingai ku ka̱na̱i kete, kukiye ku ugula̱ kpamu ku ka̱na̱i kete. 30 Ɗa Somuson u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ n kuwa̱ koɓolo n aza a Filisitiya.&gt;&gt; Ɗa u tecengi n utsura u ni ra̱ka̱-ra̱ka̱, ɗa kpaꞋa ka kuyikpa̱i ɗa ku tsugbai tsugbayin tsa aza a Filisitiya koɓolo n uma a na i punu ra̱ka̱. Uma a na Somuson wu unai punu a kpaꞋa ka a laꞋa ta̱ aza a na wu unai a ayin a wuma u ni. 31 Ɗa aza a̱ ni koɓolo n kumaci ku ni ra̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i ɗa a ɗikai ni a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ke esheku a̱ ni Manowa ka na ki e mere ma Zora n Eshitawo. Somuson wo okpo ta̱ kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila ali a̱ya̱ kamanga.

17

A̱ma̱li a Mika

1 Vuza yoku wi ta̱ lo a̱ likuci yi nsasan a ɗika i Ifirayimu, vuza na e ci ɗeke Mika. 2 Kanna kete u danai a̱na̱ku a̱ ni, &lt;&lt;Azurufa ka̱kpa̱n ke te n amangatawun (1,100) a na oboki nu aɗa va, m pana ta̱ vu yaꞋankai vuma va una̱, la̱na̱, a ɗanna wa̱ va̱, mpa ɗa n ɗikai.&gt;&gt;

Ɗa a̱na̱ku a̱ ni a danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u zuwaka wu una̱singai.&gt;&gt; 3 Ana u bonokoi a̱na̱ku a̱ ni n azurufa ka̱kpa̱n kete n amangatawun (1,100) a. Ɗa a̱na̱ku a̱ ni a danai, &lt;&lt;Adama a na ka̱ta̱ una̱ u ka̱na̱ maku ma̱ va̱ ba, me erengu ta̱ azurufa a nampa u Vuzavaguɗu n ka̱ɗu kete. Adama a na i ta̱ a kufuɗa kusheꞋwe ka̱ma̱li, ka̱ta̱ kpamu a sura kaꞋa n azurufa a. Adama a nannai mi ta̱ o kubonoko wu n aɗa.&gt;&gt; 4 Ana u bonokoi a̱na̱ku a̱ ni n ikebe ya, ɗa a̱na̱ku a̱ ni a ɗikai azurufa amangatawenre (200) ɗa u nekei kawakana, ɗa u sheꞋwei a̱ma̱li a nu nɗanga ɗa u surai a ɗa n azurufa. Ɗa a zuwai a ɗa a kpaꞋa ku Mika. 5 A̱yi Mika va tana wi ta̱ m ma̱va̱li. Ɗa u yaꞋin efodu vu kula̱nsa̱ kuyeve ku Ka̱shile ɗa kpamu u yaꞋin a̱ma̱li. Ɗa u zagbai maku ma̱ ni mete mo okpo yi ganu. 6 A ayin a nanlo aza a Isaraila i m mogono ba. Yaba dem a kuyaꞋan tsu na u cigai.

7 A ayin a nanlo a tana, a yaꞋan ta̱ kolobo ko yoku a kumaci ka aza e Levi vuza na wi ida̱shi a Batalami vu Yahuda. 8 Ɗa u ka̱tsukpa̱i likuci i Batalami vu Yahuda. Adama a na u la̱nsa̱ ubuta̱ u na wa̱ kuda̱sa̱ngu. A̱yi a nwalu ɗa u yawai a kpaꞋa ku Mika a̱ likuci ya aginda ya aza a Ifirayimu. 9 Ɗa Mika we ecei ni, &lt;&lt;Teɗei vu uta̱i?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa vuza va aza e Levi ɗa a Batalami vu Yahuda, mu uta̱ ta̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u na ma̱ kuda̱sa̱ngu.&gt;&gt; 10 Ɗa Mika u danai ni, &lt;&lt;Shamgba vu da̱sa̱ngu koɓolo nu mpa, ka̱ta̱ vu okpo keneki ko odoki ka̱ va̱, ka̱ta̱ kpamu vu okpo ganu vu va̱. Ka̱ta̱ ka̱ya̱ lakam n neke wu azurufa kupa n ntogu koɓolo ni ilikulyaꞋa.&gt;&gt; 11 Ɗa vuza va aza e Levi va wu ushuki kuda̱sa̱ngu m Mika, ɗa wo okpoi an maku ma̱ ni. 12 Ɗa Mika we erengi vuza va aza e Levi va wo okpoi ganu vu ni, ɗa u da̱sa̱ngi a kpaꞋa ku ni. 13 Ɗa Mika u danai, &lt;&lt;Gogo na n yeve ta̱ Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ mu m ba̱ruwa̱, a na n ciya̱i vuza va aza e Levi wo okpoi ganu vu va̱.&gt;&gt;

18

Kumaci ku Mika n ku Dan

1 A ayin a nanlo, aza a Isaraila i m mogono ba. Kpamu a makyan ma nanlo aza a Dan i ta̱ a̱ kula̱nsa̱ iɗika yi uka̱ni i na a̱ kuda̱sa̱ngu. Adama a na ele a̱ ciya̱ iɗika yi uka̱ni i le a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ba. 2 Ɗa aza a Dan a zagbai uma a tawun a na i n utsura u ka̱ɗu a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku le dem. Ɗa a̱ suki le uta̱i a Zora n Eshitawo a bana a saka iɗika ya. Ɗa a banai a̱ likuci yi nsasan ya aza a Ifirayimu, ɗa a̱ cipa̱i a kpaꞋa ku Mika. 3 Ana a yawai ɗevu n kpaꞋa ku Mika ka, ɗa a panai ka̱la̱ka̱tsu ko kolobo ka aza e Levi ka. Ɗa a banai wa̱ ni e ɗekei ni a̱ ka̱ga̱Ꞌin ɗa ecei ni, &lt;&lt;Yayi u tuka̱i nu na? Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan punu na? Ulinga wu yiɗa̱i vi a kuyaꞋan na?&gt;&gt; 4 Ɗa u tonokoi le,&lt;&lt;Ci yaꞋan ta̱ uzuwakpani n Mika n yaꞋanka yi, ulinga u tsuganu kpamu wi ta̱ a kutsupasa mu.&gt;&gt; 5 Ɗa a danai ni,&lt;&lt;Ci ta̱ ufolu u nu, folonoko tsu Ka̱shile, ci yeve ko tsa̱ kuciya̱ agaꞋin a nwalu n na ci a kuyaꞋan na.&gt;&gt; 6 Ɗa Ganu va u danai le,&lt;&lt;Walai m ma̱ta̱na̱. Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱.&gt;&gt;

7 Ɗa uma a tawun a a̱ ka̱na̱i uye ali a yawai a̱ likuci i Layishi. Ɗa enei uteku tsu na uma a iɗika ya i a̱ ida̱shi le ba̱ri tsu na aza a Sidon i, babu i na yi a kutakacika le. Babu i na a nambai aduniyan i ta̱ n uciyi. Ɗa a̱ da̱sa̱ngi daꞋangi n aza a Sidon kpamu ili i bura le n vuza ba. 8 Ana aza a tsusaki a obonoi a Zora n Eshitawo, ɗa aza e le ecei le, &lt;&lt;Nini ɗai i cinai kakuna ka?&gt;&gt; 9 Ɗa a danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱i, tsu bankai le n vishili, adama a na ce ene ta̱ iɗika ya yi ta̱ n tsuloboi. Ka̱ta̱ i shamgba punu na kula̱nga̱sa̱ ayin ba, yaꞋin moloko i bana i ka̱na̱ i ɗa. 10 N kuyawa ku ɗa̱ yi ta̱ a kucina uma a ida̱shi i le ba̱ri. Iɗika ya yi ta̱ n wanshi, i ɗa yi ta̱ ni na vuma u cigai aduniyan ra̱ka̱, kpamu Ka̱shile ke neke ta̱ i ɗa ekiye a̱ɗa̱.&gt;&gt;

11 Ɗa uma amangatawun a̱ta̱li (600) a kumaci ku Dan a̱ ka̱sukpa̱i Zora n Eshitawo ufoɓi n ucanuku u kuvon, 12 ɗa a banai a̱ shikpa̱i a̱pa̱m ele a uɓon u ka̱livi ka Kiriyatu-jerimu a uɓon u Yahuda. I ɗaɗa i zuwai ali n anana e ci ɗeke ubuta̱ wa Ka̱tsura̱ ka Dan. 13 Ɗa a lazai a kubana a̱ likuci yi nsasan Ifirayimu ɗa a yawai a kpaꞋa ku Mika.

14 Ɗa uma a tawun a na a banai a sakai iɗika i Layishi ya, a danai aza a̱ ele, &lt;&lt;I yeve ta̱ an a̱ ka̱tsuma̱ ka iꞋuwa i nampa ya kpaꞋa kute ki punu n ka̱ma̱li ka maɗanga ka na a surai n azurufa? Kpamu n a̱ma̱li o yoku n efodu vu kula̱nsa̱ kuyeve ku Ka̱shile. Gogo na yiɗa̱i i yotsoi ci yaꞋan.&gt;&gt; 15 Ɗa a kpatalai a uwai a kpaꞋa ku Mika a ubuta̱ u na kolobo ka aza e Levi ka ki, ɗa a̱ kya̱sa̱ yi ni. 16 Ɗa tamkpamu ovonshi amangatawun a̱ta̱li (600) aza a Dan a na i n ucanuku u kuvon wa a shamgbai a̱ utsutsu. 17 Ɗa uma a tawun a na a banai a sakai likuci ya a uwai, ɗa a ɗikai ka̱ma̱li ka maɗanga ka na surai n azurufa a n efodu, n a̱ma̱li a kpaꞋa a na a buwai. A̱yi ganu va tamkpamu u shamgbai kashani koɓolo n ovonshi amangatawa̱nta̱li (600) a̱ utsutsu n ucanuku u kuvon u le. 18 Ana uma a a uwai a kpaꞋa ku Mika a ɗikai ka̱ma̱li ka maɗanga ka na surai n azurufa a n efodu, n a̱ma̱li a kpaꞋa a na a buwai, ɗa ganu va we eci le, &lt;&lt;Yiɗa̱i yi a kuyaꞋan?&gt;&gt; 19 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;Paɗa bini. Ka̱ta̱ vu dansa kakuna ba, avu de tono tsu ka̱ta̱ vu okpo vuza vu ku neke odoki n ganu vu tsu. U kulaꞋaka wu n ugaꞋin vu okpo ganu vu kumaci ka̱ a̱bunda̱i ka aza a Isaraila, an vo ku okpo ganu vu kpaꞋa ku vuma te ba?&gt;&gt; 20 Ɗa ganu va u yaꞋin ma̱za̱nga̱. Ɗa u ɗikai efodu n a̱ma̱li a kpaꞋa n ka̱ma̱li ka maɗanga ka na surai n azurufa a ɗa u tonoi le.

21 Ɗa a kpatalai a lazai m muku le n ilikuzuwa koɓolo n ucanuku n le. 22 Ana a banai daꞋangi n kpaꞋa ku Mika, ɗa Mika u ɗekei uma a na i a ida̱shi ɗeɗevu n a̱yi ɗa a guvai uma a Dan a. 23 Ɗa a̱ ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu e ɗekei uma a Dan, ɗa a kpatalai ecei Mika, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu cigai? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ta̱wa̱i n uma a̱ nu adama a na a saɓa a̱tsu?&gt;&gt; 24 Ɗa Mika u danai, &lt;&lt;I ɗikai mu a̱ma̱li a na n yaꞋin koɓolo n ganu vu va̱ i lazakai, yiɗa̱i i ka̱sa̱kpa̱ka̱i mu? Nini ɗai ye kece mu, &lt;Yiɗa̱i n cigai?&gt; &gt;&gt; 25 Ɗa aza a Dan a danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yaꞋan kananai n a̱tsu ba, talo aza a yoku aza asuvu a usuɗukpi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu a kumba wu n vishili n aza a kpaꞋa ku nu ali i namba wuma u ɗa̱.&gt;&gt; 26 Ɗa aza a Dan a lyaꞋi kelime nu nwalu n le, a na Mika we enei uma a laꞋa ta̱ utsura u ni, ɗa u kpatalai a kubono a kpaꞋa ku ni.

27 Ana aza a Dan a ɗikai a̱ma̱li a na Mika u yaꞋin koɓolo n ganu vi ni va, ɗa a lazai a kubana a̱ likuci i Layishi, a̱ ubuta̱ u na a cinai uma ida̱shi i le ba̱ri, ɗa a zamai le vishili ɗa unai le n otokobi ɗa osongi likuci ya n akina. 28 Babu vuza na wi lo a na wa ku isa aza a Layishi, adama a na i ta̱ daꞋangi n Sidon, kpamu e le ili i burai le n vuza ba. Likuci ya yi ta̱ a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ɗevu m Betu-rehobu.

Ɗa uma a Dan a maꞋasakai likuci ya ɗa a̱ da̱sa̱ngi punu i ɗa. 29 A sabaꞋi kula ku likuci ku Layishi o bonokoi ku ɗa Dan, kula ka akaya e le, maku ma Yakubu. 30 Ɗa aza a Dan a̱ shikpa̱ka̱i ka̱ci ka̱ le ka̱ma̱li ka na a ɗikai va adama a na a cikpa kaꞋa. Ɗa Janata kolobo ka Geshon a kumaci ku Musa koɓolo n muku n ni okpoi anan ganu e le. Ali ayin a na a̱ pura̱i uma a kubanka ugbashi. 31 Ɗa kumaci ka aza a Dan ku lyaꞋi kelime n kucikpa ka̱ma̱li ka na Mika u yaꞋin va, a ayin ra̱ka̱ a na kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ku yongoi a Shilo.

19

Vuza va aza e Levi n vuka vu pulai

1 A ayin a nanlo aza a Isaraila i m mogono ba. A yaꞋan ta̱ vuma vi yoku a kumaci ka aza e Levi vuza na wi ida̱shi a̱ likuci yi nsansa n Ifirayimu. Kanna Kete ɗa u ɗikai vuka a̱ likuci i Batalami vu Yahuda wo okpo vuka vu pulai vu ni. 2 Ɗa vuka vu pulai va vu yaꞋin unambi usuɓi, ɗa u lazai u banai a kpaꞋa ke esheku a̱ ni a Batalami vu Yahuda, ɗa u yongoi ɗe ali wotoi u na̱shi. 3 Ɗa vali ni u ɗa̱nga̱i ɗa u tonoi uye, u bana ta̱ koɓolo n kagbashi ni n njaki n re. Ana a yawai a kpaꞋa ke esheku a̱ ni ɗa u ukai le asuvu a kpaꞋa ɗa u esheku a̱ ni a rabasai ni m ma̱za̱nga̱. 4 Ɗa akaya a̱ ni a gutsai ni u shamgba, ɗa u da̱sa̱ngi n ele ali ayin a tatsu, a kulyaꞋa nu o soꞋi. 5 A kanna ka̱ na̱shi ɗa u foɓusoi a dama a na u laza, ama ɗa akaya a̱ ni a danai, &lt;&lt;Ciya̱ biꞋi i na vu zuwai a̱ ka̱tsuma̱ yeve vu ka̱na̱ uye.&gt;&gt; 6 Ɗa ele ejere e le a̱ da̱sa̱ngi ɗa a lyaꞋi ɗa o soꞋi koɓolo. Ɗa akaya a̱ ni a danai ni, &lt;&lt;N folono wu ta̱ vu doku vu asa, a dama a na vu pana uyoꞋo u ka̱ɗu ka̱ nu.&gt;&gt; 7 Ana vuma va u ɗa̱ngai an wa laza, ɗa akaya a̱ ni a gutsakai ni, ali ɗa u doku wa asai. 8 A kanna ka tawun ɗa vuma va u ɗa̱nga̱i m kpasani adama a na a laza. Ɗa akaya a̱ ni a danai, &lt;&lt;Ciya̱ biꞋi i na vu zuwai a̱ ka̱tsuma̱, ka̱ta̱ vu ali kanna ka̱ ta̱na̱.&gt;&gt; Ɗa ejere ele a̱ da̱sa̱ngi ɗa a lyaꞋi ili kulyaꞋa koɓolo. 9 Ana vuma va n kagbashi ka̱ ni n vuka vu pulai vu ni va a̱ ɗa̱nga̱i adama a na a laza, ɗa akaya a̱ ni, a danai, &lt;&lt;La̱na̱ biꞋi gogo na kulivi kuyaꞋan ɗe. La̱na̱ biꞋi kanna feu ka kotso ɗe. N folono wu ta̱ i doku yi asa, vu pana uyoꞋo u ka̱ɗu ka̱ nu, ka̱ta̱ makpaꞋa n usana i ɗa̱nga̱ i ka̱na̱ uye a kubana a kpaꞋa.&gt;&gt;

10 Ama ɗa vuma va u iwain kudoku ku asa. Ɗa u ɗa̱nga̱i ɗa u lazai u yawai a uɓon u Jebusiya ɗaɗa Urushelima. Wi ta̱ ni njaki n re n ni koɓolo n vuka vu pulai vu ni. 11 Kanna ɗe a̱ kuyikpa̱ ɗa a yawai ɗevu n Jebusiya, ɗa kagbashi ka̱ ni ka danai, vuza kpaꞋa, &lt;&lt;Ta̱wa̱, tsu uwa a̱ likuci ya aza a Jebusiya i nampa adama a na tsu asa punu.&gt;&gt; 12 Ɗa vuza kpaꞋa va u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ci a ku uwa a̱ likuci yi omoci a na i aza a Isaraila a ɗa ba, ama ka̱sukpa̱ tsu laza ci yawa a̱ likuci i Gibiya.&gt;&gt; 13 Ɗa u doku u danai ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱, tsu dakaka tsu yawa a̱ likuci i Gibiya ko Rama yeve tsu asa ɗe.&gt;&gt; 14 Ɗa a̱ ka̱na̱i uye a yaꞋin nwalu n le. Ɗa kanna ka koci le a na a yawai a̱ likuci i Gibiya a iɗika ya aza a Bayami, 15 ɗa a ɓanuki a̱ likuci i Gibiya adama a na asa. Ana a uwai ɗa a banai a̱ da̱sa̱ngi a̱ ka̱ba̱nga̱ ka̱ likuci, adama a na babu vuza na u ɗikai le asa a kpaꞋa ku ni.

16 N kulivi ku nanlo ɗa mokoshi mo yoku mu uta̱i a kashina o kubono a kpaꞋa. A̱yi vuza aza a Ifirayimu ɗa, ama wi ta̱ ida̱shi a Gibiya a uɓon wa aza a Bayami. 17 Ana u ɗengusa̱i a̱shi a̱ ni ɗa we enei aza a nwalu a̱ ida̱shi a̱ ka̱ba̱nga̱ ka̱ likuci. Ɗa mokoshi ma me ecei le, &lt;&lt;Teɗei yi a kubana? Kpamu teɗei yi uta̱i?&gt;&gt; 18 Ɗa u danai, &lt;&lt;Tsu uta̱ ta̱ a Batalami vu Yahuda, ci ta̱ a kubono a kpaꞋa ku tsu a̱ likuci kenu ya aginda ya aza a Ifirayimu a̱ uba̱ta̱ u na mu uta̱i. Mishi ta̱ m bana a Batalami vu Yahuda, kpamu gogo na n ciga ta̱ m bono a kpaꞋa. Ama n ciya̱ ko vuza te na u ɗikai tsu tsu asa a kpaꞋa ku ni ba. 19 A̱tsu ɗa na tana n ijanu adama a njaki n tsu, koɓolo m ma̱kya̱n n ilikulyaꞋa adama a̱ ka̱ci ka̱tsu n kagbashi ka maku mavuka n kagbashi ka̱ va̱. Ko ili i te tsu namba ba.&gt;&gt; 20 Ɗa mokoshi ma ma danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ ma̱ta̱na̱ mo yongo koɓolo n a̱ɗa̱. N kuneke ɗa̱ ta̱ ili dem i na i cigai. Ama ka̱ta̱ yi asa a̱ ka̱ba̱nga̱ ka̱ likuci ka nampa ba.&gt;&gt; 21 Ɗa u ɗikai le u bankai a kpaꞋa ku ni, ɗa u nekei njaki ma ijanu. Ɗa kpamu u keneki le mini a saꞋi ene*, ɗa a lyaꞋi ɗa o soꞋi.

22 A na ilo a̱ ida̱shi i ma̱za̱nga̱, babu e yeve ɗa uma a gbani-gbani o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci a kambuki kpaꞋa ka. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuka̱la̱ ka̱kpa̱ga̱ ka̱ utsutsu. Na a danai mokoshi ma kpaꞋa ma, &lt;&lt;Utuka̱ tsu n vuma na vu tuka̱i a kpaꞋa ku nu ka. Adama a na ci yaꞋan tsugbani n a̱yi.&gt;&gt; 23 Ɗa mokoshi ma kpaꞋa ma wu uta̱i ɗa u danai le, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, aza a̱va̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i gbani-gbani i nampa ba, adama a na vuma nampa komoci ka kpaꞋa ka̱ va̱ kaꞋa, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i wono i nampa ba. 24 La̱na̱i mekere ma̱va̱ ma na ka̱ta̱ u yeve mavali ba n vuka vu pulai vu kagbashi ka̱va̱, yaꞋan mu utuka̱ ɗa̱ n ele. Ka̱ta̱ i yaꞋan n ele tsu na i cigai, ama vuma nampa ka̱ta̱ i yaꞋankai ili i gbani-gbani i nampa ba.&gt;&gt; 25 Ama ɗa uma a a̱ kpa̱ɗa̱i kupana. Ɗa vuza va aza e Levi va u ɗikai vuka vu pulai va ɗa u nekei le. Ɗa a ɗika ni a banai a yaꞋin tsugbani n a̱yi ali a kubana kpasani. Ɗa a̱ ka̱sukpa̱ ni u lazai. 26 M kpasani, ɗa vuka va vu yawai ɗa vu yikpa̱i a̱ utsutsu u kpaꞋa ku mokoshi ku na vali ni wi, ali ubuta̱ wu akanai.

27 Ana vali vi ni vu ɗa̱ngai n usana, u ɓa̱yuwa̱i utsutsu u kefeku ka kpaꞋa, adama a na u ka̱na̱ uye, ɗa we enei vuka vu pulai vu ni ivaꞋin a iɗika a̱ utsutsu u kefeku, n ekiye a̱ ni a ka̱ga̱nda̱ ku ulanga. 28 Ɗa u dana ni, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱, tsu ka̱na̱ uye.&gt;&gt; Ama u keɓece kakuna ba. Ɗa u ɗikai ni u zuwai a majaki, ɗa u ka̱na̱i uye a kubana a kpaꞋa. 29 Ana u yawai a kpaꞋa ku ni ɗa u la̱nsa̱i mawun. Ɗaɗa u gbatyai keven ka akiɗi-akiɗi, ali ugboku kupa n ure, ɗa u suꞋuki m mavatsu a̱ ubuta̱ wi Isaraila dem. 30 Yaba dem na baci we ene i ɗa ka̱ta̱ u dana, &lt;&lt;Tsu saꞋwa kene ili tsu nampa ko a ayin a Isaraila ba, ali n ayin a na aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i Masar sai anana. Sheshei yiɗa̱i tsa kuyaꞋan adama a kakuna ka nampa.&gt;&gt;

20

Kuvon ka aza a Isaraila n kumaci ku Bayami

1 Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ uta̱i a Dan a uɓon gaɗi a kubana a Biyasheba a uɓon u ɗaka, koɓolo n aza a iɗika i Giliyadu n kasana, ɗa uma o ɓolongi a̱ ubuta̱ u te e kelime ka Vuzavaguɗu a̱ likuci i Mizipa. 2 Aza e kelime a kumaci ki Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ko koɓolo ka uma a̱ Ka̱shile a. Ka̱bunda̱i ko osoji ka na ki a nwalu a iɗika n otokobi, ele ɗa uma a̱kpa̱n amangatawuna̱na̱shi (400,000). 3 Aza a Bayami a pana ta̱ arabali a na aza a Isaraila a na a buwai o ɓolongi a Mizipa. Ɗa aza a Isaraila ecei vuza va aza e Levi va, &lt;&lt;Tonuko tsu, tsu na a yaꞋin ukuna u gbani-gbani u nampa?&gt;&gt; 4 Ɗa vuza va aza e Levi vali vu vuka vu na unai va, u danai, &lt;&lt;Mpa n vuka vu pulai vu va̱ tsu ta̱wa̱ ta̱ a Gibiya a uɓon u Bayami adama a na tsu asa. 5 Ɗa aza a Gibiya a̱ ta̱wa̱i ɗa a kanzai kpaꞋa ku na mi n kayin. E sheshei ku una mu, ama a na a̱ ciya̱i mu ba ɗa a ɗikai vuka vu pulai vu va̱, ɗa a yaꞋin tsugbani n a̱yi ali u kuwa̱i. 6 Adama a nannai ɗa mpa n ɗikai ikyamba i vuka vu pulai vu va̱ va, ɗa n kiɗi ni akiɗi-akiɗi ɗa n suꞋuki n akaka a banka a̱ ubuta̱ dem a iɗika yi uka̱ni i kumaci ka aza a Isaraila, adama a na a yaꞋan ta̱ ili yi unata n ili wono a Isaraila. 7 Gogo na a̱ɗa̱ aza a Isaraila ra̱ka̱, i dansa tsu na i kuyaꞋan n ukuna u kadanshi ka nampa.&gt;&gt;

8 Ɗa uma ra̱ka̱ a̱ ɗa̱nga̱i n kute, a danai, &lt;&lt;Babu vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu na wa kubana a̱ ka̱va̱li ka̱ ni ko kpaꞋa ku ni. 9 Ama gogo na i na tsa kuyaꞋan ka Gibiya i ɗanna. YaꞋan tsu yaꞋan kazagba ka̱ta̱ ci ciya̱ vuza na u kushilika̱ n ele. 10 Ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ e neke osoji a na a buwai ilikulyaꞋa. Ka̱ta̱ osoji a na a buwai a uwa a yaꞋanka Gibiya vu Bayami uteku tsu na ugaꞋin adama a ili yi unata n ili wono i na a yaꞋin a̱ ka̱tsuma̱ ka iɗika yi Isaraila.&gt;&gt; 11 Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ o ɓolongi n ka̱ɗu ke te, adama a na a̱ shilika̱ n likuci ya.

12 Ɗa kumaci ka aza a Isaraila ku suki n akaka a kubana wa aza a Bayami, a danai, &lt;&lt;Ili gbani-gbani yene i ɗai i yaꞋin tsu nampa? 13 Adama a nannai utuka̱i n uma a kavama a Gibiya aza a na a yaꞋin ili i gbani-gbani i nanlo adama a na tsu una le. Ka̱ta̱ tsu utuka̱ n ili gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka iɗika yi Isaraila.&gt;&gt;

Ama ɗa aza a Bayami a iwan kupana i na aza e le aza a Isaraila i a kudansa. 14 Ɗa aza a Bayami ra̱ka̱ uta̱i a̱ likuci i le o ɓolongi a Gibiya adama a na a̱ shilika̱ n aza a Isaraila a na a buwai. 15 A kanna ka nanlo ɗa aza a Bayami o ɓolongi ovonshi aza a na a fuɗai kuvon a̱ likuci i le uma a̱kpa̱n kamanga n a̱ta̱li (26,000), koɓolo n aza a Gibiya uma amangatawencindere (700) aza a na a fuɗai kuvon. 16 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza o kuvon a Bayami osoji amangatawencindere (700) a na a zagbai va a̱gula̱ a ɗa. I ta̱ a taɗuku ka̱vimgba̱tsu a̱ ka̱nji ke te, kpamu a kunusa ba. 17 Babu biꞋi aza a Bayami aza a Isaraila a na a buwai o ɓolongi ovonshi a̱kpa̱n amangatawuna̱na̱shi (400,000), dem vu le a fuɗi o kuvon a ɗa.

18 Ɗa aza a Isaraila a̱ ɗa̱nga̱i ɗa a banai e Betelu adama a na a̱ la̱nsa̱ kuyeve u Ka̱shile, &lt;&lt;Kumaci kene kuɗai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu ka̱ kugita̱ kubana kuyaꞋan vishili n aza a Bayami?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Kumaci ku Yahuda kuɗa ka̱ kugita̱ kubana.&gt;&gt;

19 Ɗa aza a Isaraila a̱ ɗa̱nga̱i n usana ɗa a̱ shikpa̱i a̱pa̱m e le devu n Gibiya. 20 Ɗa ovonshi aza a Isaraila uta̱i adama a na a̱ shilika̱ n aza a Bayami, ɗa darai a adama a na a yaꞋan kuvon ɗevu n likuci i Gibiya. 21 Ɗa aza a Bayami uta̱i a̱ likuci i Gibiya ɗa unai aza a Isaraila a̱kpa̱n kamanga n e re (22,000). 22 Ama ɗa aza a Isaraila o doku o ɓolongi a̱ ubuta̱ wa ɗa e nekpenei odoki, ɗa kpamu odoku a darai ka̱ci ke le adama a o kuvon. 23 Adama a na aza a Isaraila a bana ta̱ A̱Ꞌisa̱ e Betelu ɗa a̱ shiꞋika̱i Vuzavaguɗu ali a kubana kulivi. Ɗa o doku ecei ɗe Vuzavaguɗu, a danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱ tsu doku tsu uta̱ ci shilika̱ n itoku i tsu aza a Bayami?&gt;&gt; Ɗa Vuzavaguɗu wu ushiki le u danai, &lt;&lt;Banai i shilika̱ n ele.&gt;&gt;

24 Ɗa aza a Isaraila o doku uta̱i adama a na a̱ shilika̱ n aza a Bayami a kanna ke ire. 25 Ama ɗa aza a Bayami o doku uta̱i a Gibiya ɗa unai aza a Isaraila uma a̱kpa̱n kupa n kula̱i (18,000) ra̱ka̱ vu le tana eyevi a̱ vishili ɗa. 26 Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱, a banai e Betelu a̱ shika̱i. Ɗa a̱ da̱sa̱ngi e kelime ka Vuzavaguɗu, a yaꞋin kakuli a kanna ka nanlo ka ali a kubana kulivi, ɗa a nekei kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ e kelime ka Vuzavaguɗu. 27 Ɗa aza a Isaraila kpamu o doku a̱ la̱nsa̱i kuyeve ku Vuzavaguɗu, a ukuna u kuvon n kumaci ku Bayami. Adama a na ayin a nanlo a akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile vi ta̱ ɗe e Betelu. 28 Finihasu kolobo ka Eliyaza matsukaya ma Haruna, a̱yi ɗa ganu na wi a kuyaꞋan ulinga a ayin a nanlo a. Ɗa aza a Isaraila ecei Vuzavaguɗu, a danai, &lt;&lt;Tsu doku tsu bana ci yaꞋan vishili n itoku i tsu aza a Bayami, ko tsu ka̱sukpa̱?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Banai, adama a na makpaꞋa mi ta̱ e kuneke le ekiye a̱ɗa̱.&gt;&gt; 29 Ɗa aza a Isaraila a zuwai uma o yoku o bopoi u ka̱ra̱Ꞌi u Gibiya. 30 Ɗa aza a Isaraila a banai adama a na o doku a̱ shilika̱i n aza a Bayami tatsu. Ɗa o ɓolongi a̱ ubuta̱ u cau u le adama a na o doku a̱ shilika̱ n Gibiya. 31 Ana aza a Bayami uta̱i adama a na a yaꞋan kuvon, ɗa o ronoi le utuka̱i a̱ likuci tsu na a kiwanai, ɗa a ka̱na̱i kuna aza a Isaraila, uma a na a̱ kuwa̱i e keteshe n uye u gbayin a yawa ta̱ uma kamangankupa, a uye u na u banai e Betelu n uye u na kpamu u banai a Gibiya. 32 Ɗa aza a Bayami a danai, &lt;&lt;Ci ta̱ a kulyaꞋa le uteku tsu na tsu kiwanai,&gt;&gt; Ele a aza a Isaraila feu a kudana, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ tsu suma tsu rono le tsu uta̱ka̱ daꞋangi n likuci a kubana a uye u gbayin.&gt;&gt; 33 Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a ka̱sukpa̱i ubuta̱ u na ishi, a na a yawai a Balu-tamaru ɗa a darai adama a na a̱ shilika̱ n aza a Bayami. Ɗa aza a Isaraila a na i punu ubopi uta̱i n tsu uɓon ɗaka a Gibiya. 34 Ɗa osoji aza a Isaraila aza a na a fuɗai kuvon a̱kpa̱n kupa (10,000) a̱ ka̱na̱i vishili n aza a Gibiya. Ɗa tana vishili va vu suɗukpai, aza a Bayami tana e yeve a na kawuya ki a kucina le ba. 35 Ɗa Vuzavaguɗu wu unai aza a Bayami adama aza a Isaraila. Ɗa aza a Isaraila tana unai uma a̱kpa̱n kamanga n a tawun n amangatawun (25, 100) a kanna ka nanlo, uma a nampa ra̱ka̱ aza na a fuɗai vishili ɗa. 36 Ɗa aza a Bayami e yevei a na a lyaꞋi le n kuvon.

Ɗa aza a Isaraila e nekei aza a Bayami uye, adama a na e keɗe ta̱ a̱pa̱Ꞌa̱ e le a̱ ubuta̱ wa aza a na i ubopi ɗevu n Gibiya. 37 Ɗa aza a na i punu ubopi a dakakai uta̱i a yaꞋin vishili n Gibiya, ɗa unai likuci ya ra̱ka̱. 38 Urotu u na osoji a Isaraila a zuwakpanai n aza a na i ubopi ɗaɗa uɗa̱ngi u ka̱nga̱ kagbayin a̱ likuci. 39 Ana aza a Isaraila enei ka̱nga̱, ɗa a kpatalai kushilika̱ n aza a Bayami. Ama babu ka̱nga̱ ka ka̱ ɗa̱nga̱ cina ɗe aza a Bayami una aza a Isaraila uma kamangankupa. Ɗa orukpoi, a danai, &lt;&lt;Cita̱ a̱ kuciya̱ u lyaꞋi tsu na tsu kiwanai.&gt;&gt; 40 Ama ana urotu u ka̱nga̱ u gita̱i kuɗa̱nga̱ a̱ likuci, ɗa aza Bayami a̱ la̱nuki ka̱ca̱pa̱ ɗa enei ka̱nga̱ a̱ kuɗa̱nga̱ a̱ likuci i le a kubana gaɗi vu eleshu. 41 Ana aza a Isaraila a kpatalai we ele, ɗa aza a Bayami a̱ ripula̱i, talo e yevei an kawuya ka cina le ta̱. 42 Ana enei nannai, ɗa o bonoi ka̱ca̱pa̱ a̱ ka̱na̱i ilaɗi a kubana a kakamba, ama n nanai dem a laꞋaka ba. Adama a na una le ta̱ e mere ma aza a Isaraila n osoji a na i ubopi. 43 Ɗa aza a Isaraila a kanzai aza a Bayami, ɗa a guvai le i na i ɗikai a Manoha ali a kubana uɓon u kasana ka Gibiya. 44 A kanna ka nanlo ka ɗa unai aza a Bayami uma a̱kpa̱n kupa n kula̱i (18,000), ra̱ka̱ vu le tana ovonshi a ɗa. 45 Ɗa aza a na tamkpamu a buwai n wuma a sumai a kubana a kakamba ɗevu n akpanlai atali a Rimon. Ɗa aza a Isaraila unai uma a̱kpa̱n a tawun (5,000) a uye u gbayin. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuloko le ali a kubana a Gidom, ɗa kpamu o doku unai uma a̱kpa̱n e re (2,000). 46 A kanna ka nanlo aza a Bayami a na a kuwa̱i ra̱ka̱, ele ɗa uma a̱kpa̱n kamanga n a tawun (25,000), ra̱ka̱ vu le tana eyevi o kuvon a ɗa. 47 Ama uma amangatawa̱nta̱li (600) a sumai a kubana a kakamba a kakpanlai ka Rimon ɗa o yongoi ɗe ali wotoi u na̱shi. 48 Ɗa aza a Isaraila o bonoi a kumbai aza a Bayami a na a buwai n vishili. Unai uma n ili i kuzuwa ra̱ka̱, koɓolo n ili ra̱ka̱ i na enei. Ɗa osongi likuci i na enei a uɓon u nanlo dem n akina.

21

A̱ma̱ci adama a kumaci ku Bayami

1 Ana o kotsoi kuvon, ɗa aza a Isaraila o ɓolongi a Mizipa a yaꞋin akucina a danai, &lt;&lt;Babu vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu a na we kuneke mekere ma̱ ni yolo a kumaci ka aza a Bayami.&gt;&gt; 2 Ɗa uma a banai e Betelu a̱ da̱sa̱ngi e kelime ka̱ Ka̱shile ali kulivi, a yaꞋin kpalu a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu e le a̱ shika̱i wuya-wuya. 3 Ɗa a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka Isaraila, yiɗa̱i i zuwai ɗa ili nampa i ciya̱i aza a Isaraila? Ali ɗa a kunamba kumaci kute a ka̱tsuma̱ ka Isaraila?&gt;&gt; 4 Ana kayin kasai ɗa uma a̱ ɗa̱nga̱i ɗa a maꞋin katalikalyuka ɗe, ɗa a yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. 5 Ɗa aza a Isaraila ecei, &lt;&lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka Isaraila u kpa̱ɗa̱i ku ta̱wa̱ uba̱ta̱ koɓolo ka Vuzavaguɗu ka nampa?&gt;&gt; A dama a na a yaꞋan ta̱ akucina a utsura a danai, vuza na baci de dem u kpa̱ɗa̱i kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u koɓolo ka Vuzavaguɗu a Mizipa, &lt;&lt;Mayun ɗa una yi.&gt;&gt; 6 Ɗa aza a Isaraila a panai asuvayali aza e le aza a Bayami ɗa a danai, &lt;&lt;Anana tsu namba ta̱ kumaci ku te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila.&gt;&gt; 7 &lt;&lt;Niniɗai tsa̱ kuyaꞋan adama aza a na a buwai a̱ ciya̱ a̱ ma̱ci, a̱tsu ɗa na tsu kucina̱ ɗe n Vuzavaguɗu tsu danai, a̱tsu tsa ku neke le nkere n tsu yolo ba?&gt;&gt;

8 Ɗa ecei, &lt;&lt;Kumaci kene ku ɗai ku buwai a ka̱tsa̱ma̱ ka aza a Isaraila ku na ku kpa̱ɗa̱i kuta̱wa̱ a̱ uba̱ta̱ u koɓolo ka Vuzavaguɗu a Mizipa?&gt;&gt; Ɗa a cinai ashe babu ko vuza te a̱ ka̱tsuma̱ a aza Jabeshi-giliyadu na u ta̱wa̱i ubuta̱ u koɓolo wa. 9 Adama a na ayin a na e kecei uma a, babu vuza va aza a Jabeshi-giliyadu na u yongoi lo. 10 Ɗa koɓolo ka uma ka, a̱ suki eyevi o kuvon a̱kpa̱n kupa n e re (12,000) a bana ɗe, ɗa a danai le, &lt;&lt;Banai yi una aza a Jabeshi-giliyadu, a̱ma̱ci koɓolo n muku n wawaꞋa feu. 11 Ili i na i kuyaꞋan i ɗa na, yi una ali n a̱ma̱ci a na e yevei ali ra̱ka̱.&gt;&gt; 12 Ɗa a cinai a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Jabeshi-giliyadu nkere n na ka̱ta̱ n yevei ali ba uma amangatawa̱na̱shi (400), ɗa a ɗikai le o bonokoi a̱ ka̱tsura̱ a Shilo, a iɗika i KanaꞋana.

13 Ɗa koɓolo ka aza a Isaraila ra̱ka̱ ka suki n akaka a̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ wa aza a Bayami a na i ɗe ida̱shi a kakpanlai ka Rimon. 14 Ɗa aza a Bayami o bonoi a makyan ma nanlo, ɗa e nekei le nkere amangatawa̱na̱shi (400) ma aza a Jabeshi-giliyadu n na a̱ ka̱sukpa̱i n wuma wa. Ama n ɗa n yawa le ba. 15 Ɗa uma a panai a asuvayali a kumaci ka aza a Bayami, adama a na Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ ɗevu na wa kuna kumaci ku te a ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila.

16 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n koɓolo ka aza a Isaraila a danai, &lt;&lt;Nini ɗai tsa kuyaꞋan tsu ciya̱ka̱ aza a Bayami a na a buwai a̱ma̱ci, a na tsu unai ɗe a̱ma̱ci le ra̱ka̱?&gt;&gt; 17 Ɗa a danai, &lt;&lt;Mayun ɗa aza a Bayami a na a laꞋakai a̱ ciya̱ ili yi uka̱ni, adama a na ka̱ta̱ a namba kumaci ku te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ba. 18 Kpamu ci e kuneke le n kere n tsu a zuwa ba.&gt;&gt; Adama a na aza a Isaraila a kucina ta̱ ɗe, a danai, &lt;&lt;Una̱wuya u ɗa a kubana u vuza na baci u nekei kumaci ku Bayami mekere yolo.&gt;&gt; 19 Ɗa a danai, &lt;&lt;La̱na̱, ka̱ɗiva̱ ka Vuzavaguɗu ka na a ci yaꞋan a Shilo a̱ ka̱ya̱ lakam ka yawa ta̱ ɗevu, Shilo va vi ta̱ n tsugaɗi tsu Betelu, n tsu kasana tsu uye u gbayin u na wu uta̱i e Betelu a kubana e Shekem, n tsuɗaka tsu Lebona.&gt;&gt; 20 Ɗa a danai aza a Bayami, &lt;&lt;Banai i bopo a ashina a itacishi 21 ka̱ta̱ i la̱na̱, ayin a na baci yi enei nkere ma aza a Shilo mu uta̱i adama a na e jeꞋe, ka̱ta̱ i yaꞋan moloko yu uta̱ punu ashina a itacishi a, ka̱ta̱ yaba dem u ka̱na̱ mavuka mete n utsura u bonoko yi a iɗika i Bayami wo okpo vuka vi ni. 22 Ayin a na baci isheku i le ko aza e le a̱ tuka̱i ɗa̱ wa̱ a̱tsu adama afada, ci ta̱ a kudana le, &lt;Ci ta̱ ufolu u ɗa i ka̱sukpa̱ka̱ tsu e le, adama a na a̱ ubuta̱ u kuvon u ɗa tsu remei le o kpo a̱ma̱ci a̱ tsu ba. Ama a na i nekei tsu ele ba, yi n unushi u kukoɗo uzuwakpani ba.&gt; &gt;&gt; 23 Ɗa aza a Bayami a yaꞋin tsu na a danai le, yaba dem u zagbai mekere a̱ ka̱tsuma̱ ka nkere n na mu uta̱i kujeꞋe a Shilo wo okpo yi vuka. Ɗa o bonoi a̱ ubuta̱ wu uka̱ni u le. O doku a maꞋasakai likuci i le ɗa a̱ da̱sa̱ngi punu. 24 Ɗa aza a Isaraila a na a buwai e pecemgbenei. Yaba dem u bonoi a kumaci ku ni, n kpaꞋa ku ni. 25 A ayin a nanlo aza a Isaraila i m mogono ba, yaba dem a kuyaꞋan tsu na u cigai.

* 1:17 1:17 Horuma Kula ku nampa n kelentsu ka aza a Ibirahi ɗaɗa munuka.

† 1:21 1:21 Ali n anana Wi ta̱ a kadanshi ali a kubana a ayin a na a ɗanai katagarda ka nampa.

* 2:2 2:2 Kut 34:12-13; Wil 7:2-5

* 2:7 2:7

† 2:9 2:9Timinatu-heresu, e ci ɗeke ta̱ i ɗa kpamu Timinatu-sera

* 3:8 3:8 Kula ku yoku ku Mesopotamiya ɗaɗa Naharimu ku na ki a kadanshi &lt;&lt;Aram vu kuyene ku re.&gt;&gt;

* 6:25 6:25 kobomburon Atagarda a ciɗa o yoku i ta̱ a kadanshi ko obomburon e re.

* 11:35 11:35 Mkc 30:2

* 19:21 19:21 mini a saꞋi ene Ama o kuyongo ku tsu mini maꞋa e neke vuza koci u soꞋo ba u saꞋa ene ba

Ruti

1

2

3

4

Katagarda ka̱

RUTI

Kuɓa̱yuwa̱

Arabali a nampa a a̱ ta̱wa̱ ta̱ a ayin e te n arabali a na i uɗani a Katagarda ka Afada, ayin a na aza a Isaraila a̱ shirikpa̱ka̱i Ka̱shile kucina̱. Ushirikpi u kucina̱ u le u nampa wa, u ronoko le ta̱ atakaci. Katagarda ka̱ Ruti ko yotsongu tsu ta̱ ci yeve an Ka̱shile kaꞋa ka tsu zuwaka aza a na e nekei ka̱ci ke le wa̱ ni una̱singai. Ruti va aza a Mowabu feu u ciya̱ ta̱ una̱singai u nampa wa ali ɗa u ciya̱i kuꞋuwa a kumaci ka aza a Isaraila.

Uka̱ni u kpaꞋa ku Elimeleki tsu na Buwazu u ɗikai Ruti wo okpoi ni vuka, u yotsongu tsu ta̱ a na ukuna wu uka̱ni wa, u ɗaɗa kaci ka kadanshi punu a katagarda ka nampa (Indanai 4:2-10). Uka̱ni u vuka vu nampa u ɗaɗa u tuka̱i n kumatsa Obedu, a kaya a Dawuda, mogono ma gbayin mi Isaraila, vuza na kpamu wo okpoi koko vi Yesu Kishi.

Ili i na yi punu a katagarda ka nampa:

Nomi u bonoi a Batalami koɓolo n Ruti 1:1-22

Ruti u gasai m Buwazu 2:1 3:18

Buwazu u zuwai Ruti 4:1-17

Kumaci ku Buwazu n Dawuda 4:18-22

1

Elimeleki n aza a kpaꞋa a̱ ni a lazai a kubana a Mowabu

1 M megeshe, a ayin a na a yaꞋin afada i o tsugono ci Isaraila, a yaꞋan ta̱ kambulu a iɗika yi Isaraila. Ɗa vuma vi yoku, vuza va aza Batalami a Yahuda, u ɗikai vuka vu ni m muku n re n ni, adama a na a bana a da̱sa̱ngu a yaꞋan makyan kenu a iɗika i Mowabu. 2 Kula ku vuma ka ku ɗaɗa Elimeleki n kula ku vuka vi ni feu Nomi, ula a̱ muku n re e le a ɗaɗa Malonu n Kiliyonu, ele aza a Efarata a ɗa a na a̱ uta̱i a Batalami vi Yahuda. Ɗa a banai a iɗika i Mowabu adama a na a̱ da̱sa̱ngu ɗe. 3 Ɗa Elimeleki vali vu Nomi u kuwa̱i, u ka̱sukpa̱i ni m muku n re n ni. 4 Ɗa muku ma, a zuwai nkere ma aza a Mowabu, Orufa n Ruti. Ana a yawai ɗevu n a̱ya̱ kupa n ida̱shi ubuta̱ wa, 5 ɗa Malonu koɓolo Kiliyonu feu a̱ kuwa̱i, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Nomi endeꞋen ni, babu vali kpamu babu muku.

Nomi n Ruti o bonoi a iɗika i Batalami

6 Megeshe kenu ɗa Nomi u panai a danai, Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ ta̱ aza ni n ilikulya ba̱ri, ɗa u sheshei an wa ka̱sukpa̱ likuci i Mowabu. Ɗa o foɓusoi adama a na o bono a kpaꞋa n ejene a̱ ni. 7 N ejene a̱ ni ere u ka̱sukpa̱i ubuta̱ u na wi ishi a̱ ida̱shi, ɗa a̱ ka̱na̱i uye o kubono a Yahuda. 8 Ɗa Nomi u danai le, &lt;&lt;Bonoi a iꞋuwa yi mmaci n ɗa̱. Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u yaꞋan ka ɗa̱ kasingai uteku tsu na i yaꞋankai mu kasingai n ali a̱ ɗa̱ a na a̱ kuwa̱i ɗe. 9 Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ ɗa̱ i ciya̱ ali o kolo o yoku, adama a na i ciya̱ kpaꞋa ku ka̱ci ka̱ ɗa̱ kpamu.&gt;&gt; Ɗa Nomi wo oɓongi le ɗa e pecemgbenei. Ama ɗa a̱ ka̱na̱i ma̱shi. 10 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, a̱ tsu ci ta̱ o kutono wu tsu bana a̱ ubuta̱ u uma a̱ nu.&gt;&gt; 11 Ɗa Nomi u danai, &lt;&lt;Walai i bono a kpaꞋa, ejene a̱ va̱. Adama a̱ yiɗa̱i ɗa yi o kutono mu? A̱ɗa̱ ye ene ta̱ mpa m buwa o kudoku kumatsa muku n na yo kolo? 12 Walai i bono a kpaꞋa ku ɗa̱, adama a na mpa n kutsa ɗe ana mo kudoku ma yaꞋan yolo kpamu. Ko ɗa baci n ciya̱i vali vu na mo kudoku mo kolo, ko anana ɗa baci n ciya̱i vali vu na mo kolo, ka̱ta̱ m matsa muku mo olobo, 13 yi ta̱ a kuvana le ali o gbonguro? Nannai va u kusa̱nka̱ ɗa̱ ta̱ kuyaꞋan yolo i yoku? A̱Ꞌa̱ ejene a̱ va̱, una̱mgbuka̱tsuma̱ u va̱ u laꞋa ta̱ u ɗa̱, adama a na Vuzavaguɗu ɗa u sheshei kuyaꞋan tsurala nu mpa, ɗa u zuwai mu n takacika.&gt;&gt; 14 Ɗa kpamu o doku a̱ gita̱ngi ma̱shi ka̱u. Ɗa yeve Orufa wo oɓongi a̱na̱ku e le, ɗa e pecemgbenei u lazai, ama ɗa Ruti u iwain, ɗa u tonoi ni.

15 Ɗa Nomi u danai ni, &lt;&lt;Ruti toku nu kejene u kpatala ta̱ o kubono a̱ ubuta̱ wa̱ aza ni n a̱ma̱li a̱ ni. Avu feu kpatala vu tono yi.&gt;&gt; 16 Ama ɗa Ruti wu ushuki, &lt;&lt;Ɗa u danai ka̱ta̱ vu folono mu n ka̱sukpa̱ wu ba, ko vu sa̱nka̱ mu kutono wu ba. Ubuta̱ u na de dem vu dasai mpa feu mi ta̱ a kudasa. Ubuta̱ u na de dem vu da̱sa̱ngi, mpa feu mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu. Uma a̱ nu i ta̱ o kokpo uma a̱ va̱, ka̱ta̱ Ka̱shile ka̱ nu kpamu kokpo Ka̱shile ka̱ va̱. 17 Ubuta̱ u na de dem vu kuwa̱i, mpa feu ta lo ma̱ kukuwa̱, ta lo feu a̱ kuciɗa̱ngu mu. Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u takacika mu ka̱u, ɗa baci n ka̱sukpa̱i ili i yoku i pecei mu n avu sai ukpa̱ koci.&gt;&gt; 18 Ana Nomi u zukai an Ruti u sheshe ta̱ an wa tono yi, ɗa u kpa̱ɗa̱i kudoku kudana yi u kpatala.

19 Ɗa a lyai kelime nu nwalu ali a yawai a Batalami. Ana a yawai ɗa likuci ra̱ka̱ i yaꞋin ma̱za̱nga̱, ɗa a̱ma̱ci a̱ likuci a danai, &lt;&lt;Na va Nomi ɗa gaji?&gt;&gt;

20 Ɗa wu ushiki u danai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i doku i ɗeke mu Nomi ba, ama ɗekei mu Mara, adama a na MalaꞋimili ma zuwa ta̱ wuma u va̱ wo okpoi n okono. 21 A ayin a na n ka̱sukpa̱i na, mi ta̱ n uciyi wa̱ a̱bunda̱i, ama MalaꞋimili u bono ta̱ nu mpa lekeɗi. Adama a̱ yiɗa̱i i kuɗeke mu Nomi? A na wo okpoi Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱ mu ta̱ ɗe e keteshe, ɗa u suꞋuki mu n atakaci?&gt;&gt;

22 Nannai ɗa Nomi wu uta̱i a̱ likuci i Mowabu n Ruti kejene ka̱ ni, vuza va aza a Mowabu. Ayin a na a yawai Batalami ele a̱ kugita̱ vikyaꞋa vi itabi.

2

Ruti a kashina ka Buwazu

1 Gogo na Nomi wi ta̱ n vuza yoku a kumaci ku vali vi ni Elimeleki, vuza na e ci ɗeke Buwazu, vuza gbayin ɗa, kpamu wi ta̱ n uciyi. 2 Kanna ke te, Ruti vuza va aza a Mowabu u danai Nomi, &lt;&lt;YaꞋan m bana n yaꞋan kuɗayu ki ishina i na aza a zamalinga a nusai a kashina ka vuza na wu ushuki.&gt;&gt; Ɗa Nomi u danai ni, &lt;&lt;Bana kejene ka̱ va̱.&gt;&gt;

Ɗa Nomi u danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱, kejene ka̱ va̱ wala vu bana.&gt;&gt; 3 Ɗa Ruti wu uta̱i u banai a kashina, ɗa u ka̱na̱i kuɗayu a̱ ka̱ca̱pa̱ ka aza a ulinga. A makyan ma nanlo u yeve a na kashina ka Buwazu kaꞋa, kumaci ku Elimeleki ba. 4 Megeshe kenu ɗa Buwazu wu uta̱i a Batalami ɗa u yawai u kya̱sa̱i aza a ulinga. U danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n a̱ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka wu una̱singai.&gt;&gt; 5 Ɗa Buwazu we ecei vuza kelime vu ulinga va, u danai, &lt;&lt;Yayi tamkpamu mavuka ma na ɗe?&gt;&gt; 6 Ɗa vuza kelime wu ushuki, u danai, &lt;&lt;A̱yi ɗa vuza va aza a Mowabu vu na vu uta̱i a iɗika i Mowabu n Nomi va. 7 U folono mu ta̱ u danai, &lt;Ka̱sukpa̱ mu n tono kucina̱ ka aza a ulinga n yaꞋan kuɗayu.&gt; N usana u ɗa u gita̱i kuɗayu ka, wu uvuka ta na ba, sai mini ma na u shamgbai u soꞋi kenu.&gt;&gt;

8 Ɗa Buwazu u banai u danai Ruti, &lt;&lt;Pana i na n kudana wu. Ka̱ta̱ vu bana kuɗayu a kashina ko yoku ba, shamgba a kashina ka nampa koci. Tono otoku a̱ nu a̱ma̱ci agbashi e nkere a̱ va̱. 9 Zuka n kashina ka na a kuyaꞋan vukyaꞋa, ka̱ta̱ vu tono otoku a̱ nu agbashi e nkere vu yongo ɗe n ele. N yaꞋan ta̱ kadanshi n uma a̱ va̱ adama a na ka̱ta̱ a takacika wu ba. Kpamu ayin a na baci de dem vu panai kakuli, bana a̱ kulu vu kenuku mini mo ku soꞋo e kedele ka na a shatangi m mini.&gt;&gt; 10 Ɗa Ruti u kuɗa̱ngi ali a iɗika, ɗa u danai Buwazu, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu panai asuvayali a̱ va̱ nannai, mpa vu na mi komoci?&gt;&gt;

11 Ɗa Buwazu wu ushuki, &lt;&lt;Mpa m pana ta̱ ra̱ka̱ ili na vu yaꞋankai a̱na̱ku a vulaka a̱ nu Nomi ali n ayin a na vali nu u kuwa̱i. N yeve ta̱ uteku tsu na vu ka̱sukpa̱i Dada vu nu n a̱na̱ku a̱ nu, n uteku tsu na vu ka̱sukpa̱i iɗika i nu, n tsu na vu ta̱wa̱i vi da̱sa̱ngi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a na vu saꞋwai kuyeve ba. 12 Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u tsupa wu ili i na vi yaꞋin dem. Ka̱sukpa̱ vu ciya̱ katsupu ka gbayin u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka na vu ta̱wa̱i wa̱ ni kusheɗeku.&gt;&gt; 13 Ɗa Ruti u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin, ka̱sukpa̱ n lyaꞋa kelime n kuciya̱ uɓa̱nki wa̱ nu. Vi yaꞋanka ta̱ kagbashi ka̱ nu kadanshi ku uyoꞋo u ka̱ɗu, ko a na wo okpoi mpa mi a̱ ka̱tsuma̱ ka agbashi a̱ nu ba.&gt;&gt;

14 Ana ayin a kulyaꞋa ki ilikulya a yawai ɗa Buwazu u danai Ruti, &lt;&lt;Ta̱wa̱ vu lyaꞋa ilikulya. Ka̱na̱ kudyaɓusa boroji va n vu ukai punu a̱ ma̱kya̱n ma kalam ma nampa ma.&gt;&gt; Ana u da̱sa̱ngi koɓolo n aza a vukyaꞋa a, ɗa Buwazu u nekei ni ya̱nji uzungi. Ɗa u takumai a na i yawai ni, ɗa u zuwai kagimi ka na ka buwai. 15 Ana Ruti u ɗa̱nga̱i u bonoi a̱ ubuta̱ u kuɗayu, ɗa Buwazu u danai aza a ulinga a̱ ni, u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i ni u yaꞋan kuɗayu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na i ɓolongi, ka̱ta̱ i ɓarangu yi ba. 16 Ama ka̱na̱i kutala i yoku a kadaru n i ka̱sukpa̱i adama na u pura̱, ka̱ta̱ i ɓarangu yi ba.&gt;&gt;

17 Ɗa Ruti u ka̱na̱i kuɗayu a kashina ali kanna uyikpi. Ana u lapai ilya i na u ɗayai, ɗa u ciya̱i ifa vu te. 18 Ɗa u ɗikai a kubanka a kpaꞋa, ana a̱na̱ku a vulaka a̱ ni enei i na u ciya̱i. Ɗa kpamu Ruti wu utukai kagimi ki ilikulya ka ɗa u nekei ni. 19 Ɗa a̱na̱ku a vulaka a̱ ni ecei ni, &lt;&lt;Te ɗai vu yaꞋin kuɗayu anana? Te ɗai vi yaꞋin ulinga? Vuza vu una̱singai u ɗa a̱yi vuma na u ɓa̱nka̱i nu.&gt;&gt; Ɗa Ruti u danai a̱na̱ku a vulaka a̱ ni, vuza na u yaꞋin kuɗayu a kashina ka̱ ni. &lt;&lt;Kula ku vuza vu kashina vu na n yaꞋin ulinga a̱ ni anana, a̱yi ɗa Buwazu.&gt;&gt; 20 Ɗa Nomi u danai kejene ka̱ ni Ruti, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u zuwaka yi una̱singai. A̱yi u ka̱sukpa̱ kuɓa̱nka̱ aza a wuma n a̱kpisa̱ ba.&gt;&gt; Ɗa kpamu u doku u danai, &lt;&lt;Vuma nanlo va kumaci ku tsu ku ɗa, wi ta̱ feu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a gaꞋin a̱ ɓa̱nka̱ tsu.&gt;&gt; 21 Ɗa Ruti u danai ni, &lt;&lt;Ali u dana mu ta̱, &lt;N yongo koɓolo n aza zamalinga ali sai ayin a na o kotsoi vukyaꞋa vu kashina vu ni.&gt; &gt;&gt; 22 Ɗa Nomi u danai Ruti kejene ka̱ ni, &lt;&lt;Wi ta̱ a kulaꞋa n ugaꞋin vu yongo koɓolo n agbashi e nkere n ni, adama a na a kashina ka vuza yoku kaꞋa baci i ta̱ a kuꞋuwaka wu muna.&gt;&gt;

23 Ɗa Ruti u yongoi ulinga n ele, u ka̱na̱i kuɗayu ki ishina ali sapu na o kotsoi vukyaꞋa. Ɗa kpamu u lyaꞋi kelime n kuda̱sa̱ngu n a̱na̱ku a vulaka a̱ ni.

3

Ruti m Buwazu a̱ ubuta̱ u kuyelyukpu

1 Kanna ko yoku ɗa Nomi u danai Ruti kejene ka̱ ni, &lt;&lt;Mekere ma̱ va̱ u gaꞋan n la̱nsa̱ka̱ wu vali, adama a na vu ciya̱ kpaꞋa ku ka̱ci ka̱ nu ba? 2 Buwazu va, vuza na vi yaꞋansai ulinga n a̱ma̱ci a na a ci yaꞋansaka yi ulinga, kumaci ku tsu ku ɗa. Gogo na pana, n kulivi ku nampa wi ta̱ a kubana a̱ ubuta̱ u kuyelyukpu ki ishina ya. 3 Gogo na bana vu sumba̱, ka̱ta̱ vu sukuya̱ maniꞋin, vu bufangu ili i ma̱gula̱ni, vu uka akashi a singai. Ka̱ta̱ vu bana a̱ ubuta̱ u na wi e kuyelyukpe ishina ya, ama ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ yi u yeve a na vi lo ba sai ayin a na ve enei u kotso ta̱ kulyaꞋa ilikulya n isoꞋoshi. 4 Ka̱ta̱ vi indana mayin ve ene ubuta̱ u na u vaki, ayin a na baci u latai, ka̱ta̱ vu bana vu palukpa ogbodo a a uɓon u ene a̱ ni ka̱ta̱ vu vaku ɗe. Wi ta̱ a kudana wu i na va kuyaꞋan.&gt;&gt; 5 Ɗa Ruti wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa n kuyaꞋan ta̱ i na vu danai mu dem n yaꞋan.&gt;&gt;

6 Ɗa Ruti u banai a̱ ubuta̱ u kulapu ki ishina ka, ɗa u yaꞋin tsu na a̱na̱ku a vulaka a danai ni. 7 Ana Buwazu u kotsoi kulyaꞋa ilikulya n isoꞋoshi, n ka̱ɗu ka̱ ni ida̱shi. Ɗa u banai u vaki o kotomo ki ishina u latai. Ɗa Ruti u ɗa̱nga̱i sayin ɗa u banai u palakpai ene a̱ ni, ɗa u vaki ɗe. 8 Ana kayin ke pecei, Buwazu u rikpa̱i n kafura ɗa u cinai mavuka ivaꞋin e ene a̱ ni. 9 Ɗa we ecei, &lt;&lt;Avu ɗa ya?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin mpa ɗa Ruti kagbashi ka̱ nu, pala mu n ogbodo a̱ nu. An wo okpoi avu kumaci ku ɗevu ku ɗa.&gt;&gt; 10 Ɗa Buwazu u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u zuwaka wu una̱singai, kejene ka̱ va̱. Adama a kasingai ka na vu yotsongi gogo na ka laꞋi uteku tsu na vu yaꞋin cau. Adama a na vu iwan ta̱ kula̱nsa̱ kolobo ku uciyi ko vuza vu unambi. 11 Adama a ili i nampa mekere ma̱ va̱, ka̱ta̱ vu pana wovon ba, mi ta̱ a kuyaꞋanka wu i na vu cigai. Adama a na likuci ra̱ka̱ i yeve ta̱ avu vuka vu ma̱riki ɗa vi. 12 Mayun ɗa, mpa kumaci ku ɗevu ku ɗa, ama vuza yoku wi ta̱ lo vuza na u laꞋi mu m gbagu. 13 Gogo na kayin kaꞋa, ama shamgba ali ubuta̱ wa akana, ka̱ta̱ n usana me ece yi ko wa̱ kushuku adama a na u zuwa wu. Ama ɗa baci u iwain, to, n kucina ta̱ ali n Vuzavaguɗu mpa n kuzuwa wu ta̱. Ama vaku na ali kayin kasa.&gt;&gt;

14 Ɗa Ruti u vaki e ene a̱ ni ali kayin washi, Ama m kpasani ubuta̱ ka̱li-ka̱li, ɗa u ɗa̱nga̱i u ka̱na̱i uye. U yaꞋan ta̱ nannai adama a na Buwazu u ciga uma e yeve a na vuka vu ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u kuyelyukpu ba. 15 Ɗa Buwazu u danai, &lt;&lt;Tuka̱ n kalaba ka̱ nu na vu polo a iɗika.&gt;&gt; Ɗa ta na u poloi, ɗa Buwazu u kunzuki ni kagisamkpatsu kuta̱li ki ishina ɗa u canuki ni. Ɗa yeve u lazai a kubono a̱ likuci. 16 Ana u yawai a kpaꞋa ɗa a̱na̱ku a vulaku e ecei ni, u danai, &lt;&lt;Kejene ka̱ va̱, nini ɗai ka yaꞋin?&gt;&gt; Ɗa Ruti ta na u tonokoi Nomi ili na Buwazu u yaꞋankai ni ra̱ka̱. 17 Ɗa u doku u danai, &lt;&lt;Ɗa kpamu u nekei mu kagisamkpatsu kuta̱li ki ishina ka nampa, u danai, &lt;Ka̱ta̱ vu bono wa̱ a̱na̱ku a vulaka a̱ nu n ekiye agaɗa ba.&gt; &gt;&gt; 18 Ɗa Nomi u danai Ruti, &lt;&lt;Vana, kejene ka̱ va̱, ali ve ene i na i kugita̱. Ama vuma va wa kuvuka ba, sai kakuna ka nampa ka yaꞋan ukoci anana.&gt;&gt;

4

Buwazu u zuwai Ruti

1 Gogo na Buwazu u banai utsutsu u likuci ɗa u da̱sa̱ngi. Ana kumaci ku ɗevu ku na u danai va ku yawai, ɗa Buwazu u danai, &lt;&lt;Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱ ta̱wa̱ biꞋi tsu da̱sa̱ngu na.&gt;&gt; Ɗa u yawai ɗevu ɗa u da̱sa̱ngi.

2 Ɗa Buwazu u ɗekei aza̱ a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ likuci kupa, u danai le, &lt;&lt;Da̱sa̱ngi na,&gt;&gt; ɗa ta na a̱ da̱sa̱ngi. 3 Ɗa Buwazu u danai kumaci ku ɗevu ku ni, &lt;&lt;Nomi vu na wu uta̱i a iɗika i Mowabu ɗa u bonoi va, u ciga ta̱ u denge kashina ka vali ni, vuza tsu Elimeleki. 4 Ɗa me enei u gaꞋan ta̱ vu yeve n kaꞋa, adama a na vu tsula kaꞋa a̱ a̱shi a uma a na i ida̱shi na va, kpamu a̱ a̱shi aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a nampa. Vi baci a kuciga vu tsula. Ama vi baci a kuciga ba, dana mu n ciya̱ n yeve. Adama a na babu vuza na u gaꞋin u tsula ubuta̱ u nampa sai avu nu mpa vu na mi o kutono wu.&gt;&gt; Ɗa vuma va wu ushiki, &lt;&lt;Mpa n kutsula ta̱ kaꞋa.&gt;&gt; 5 Buwazu u danai, &lt;&lt;A kanna ka na baci de dem, vu tsulai kashina e ekiye o Nomi, vi ta̱ a kuɗika Ruti kagapa vuza va aza a Mowabu vu na vali vu ni vu kuwa̱i, adama na vu ɓa̱nka̱ kula ku ka̱kpisa̱ ka adama a na ka̱ta̱ kula ka ku kuwa̱ ba n ili yi uka̱ni i ni.&gt;&gt; 6 Ɗa kumaci ku ɗevu ka ku danai, &lt;&lt;Ta baci nannai mpa n ciga ba, ta lo ma̱ ta̱wa̱ ma̱ la̱nga̱sa̱ ili yi uka̱ni i va̱. Avu tsula, mpa n kutsula ba.&gt;&gt;

7 A ayin a na lo a iɗika yi Isaraila, ɗa baci vuma wu ushuki kuneke toku kofon u tsula ko u tsulasaka ili, u tsu foɗo ta̱ ataka a̱ ni ka̱ta̱ u neke vuza ni. Nannai ɗa a ci yaꞋan n ukuna u kutsulasuka iɗika a Isaraila.

8 Ɗa kumaci ku ɗevu ka, ku danai Buwazu, &lt;&lt;Avu tsula kaꞋa n ka̱ci ka̱ nu.&gt;&gt; Ɗa u foɗoi ataka a̱ ni.

9 Ɗa Buwazu u danai aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ likuci n uma a na i lo ra̱ka̱, &lt;&lt;Anana yo okpo ta̱ ngan a̱ ka̱tsuma̱ ku ukuna u nampa, ana n tsulai kashina ka vuza tsu vali vu Nomi Elimeleki, koɓolo n ucanuku u Kiliyonu n u Malonu e ekiye o Nomi. 10 Kpamu n tsula ta̱ Ruti va aza a iɗika i Mowabu kagapa ka vuka vu Malonu vu na u kuwa̱i ɗa wo okpoi vuka vu va̱, adama na a̱ ɓa̱nka̱ kula ku ka̱kpisa̱ ka talo kula ka ka̱ kuwa̱ n ili yi uka̱ni i ni, ciya̱ kula ku ni ku puwa̱nka̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni ko a̱ likuci ba. Anana a̱ɗa̱ ɗa ngan mu ukuna u nampa.&gt;&gt;

11 Ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ koɓolo n aza a na i utsutsu wa a danai, &lt;&lt;Mayun, a̱ tsu ɗa ngan. Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u zuwa vuka vu na vi a̱ kuta̱wa̱ a kpaꞋa ku nu vo okpo uteku tsu Rahila n Liya, aza a na okpoi ikaya i kpaꞋa ka aza a Isaraila. Ka̱sukpa̱ kpamu vo okpo vuza vu uciyi a Efarata ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan kula a Batalami. 12 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n na Vuzavaguɗu u kuneke wu m maku ma vuka ma nampa, ka̱sukpa̱ kpaꞋa ku nu kokpo tsu Pereza, maku ma na Tamaru u matsakai Yahuda.&gt;&gt;

Buwazu nu ntsukaya n ni

13 Ɗa Buwazu u ɗikai Ruti wo okpoi vuka vi ni. Ɗa u vaki n a̱yi, ɗa Vuzavaguɗu u nekei ni ka̱tsuma̱, ɗa u matsai maku mo kolobo. 14 Ɗa a̱ma̱ci a danai Nomi, &lt;&lt;Ci cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile, a̱yi na anana u ka̱sukpa̱ wu babu matsukaya ba. Ka̱sukpa̱ maku ma nampa mo okpo vuza vu uyevi a Isaraila. 15 Wi ta̱ a kuyaꞋansuka wuma u nu, ka̱ta̱ u ɓa̱nka̱ wu a ayin a tsukutsa a̱ nu. Adama a na a̱yi ɗa maku ma na kejene ka̱ nu, ka na ka cigai nu n a̱bunda̱i ka matsakai nu. Kejene ka ka laꞋa ta̱ muku n cindere wa̱ nu.&gt;&gt; 16 Ɗa Nomi u ɗikai mereɓu ma ɗa u ɓa̱na̱i maꞋa ɗa u woꞋi. 17 Ɗa a̱ma̱ci a na i lo ɗevu n a̱yi a danai, &lt;&lt;Nomi u ciya̱ ta̱ maku.&gt;&gt; Ɗa e neꞋi ni kula Obedu. A̱yi ɗa esheku e Jesi, vuza na u matsai Dawuda.

Tsukaya tsu Dawuda

18 Nava ele ɗa kumaci ku Pereza, Pereza ɗa u matsai Hezuron, 19 Ɗa Hezuron tamkpamu u matsai Ramu, ɗa Ramu u matsai Aminadabu. 20 Ɗa Aminadabu u matsai Nashon, Ɗa Nashon tamkpamu u matsai Salumanu. 21 Ɗa Salumanu u matsai Buwazu, ɗa Buwazu u matsai Obedu. 22 Ɗa Obedu tamkpamu u matsai Jesi, ɗa Jesi tamkpamu u matsai Dawuda.

1 Samaila

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Katagarda ka 1 Samaila

Kuɓa̱yuwa̱

A̱ ciya̱ kuyeve ku vuma vu na u ɗanai katagarda ka nampa ba. Ama tsu na o tonoi ene e yeve ta̱ vuza na u ɗanai katagarda ka nampa ka, u yongo ta̱ n wuma ana ili i nampa i gita̱i. Katagarda ka ugiti ka Samaila ki ta̱ a kadanshi tsu na sabaꞋi tsugono ili i na i ɗikai azafada a kubana a ngono a tsumani ci Isaraila. E kece uma a tatsu aza a na a yaꞋin ulinga u nanlo. Uma a ele ɗa, Samaila kayaꞋinkafada ka ukocishi a̱ ka̱tsuma̱ ka ayaꞋinfada a gbagbain a Isaraila, Shawulu a̱yi ɗa mogono ma ugiti ma aza a Isaraila, n Dawuda vuza na wu unai Goliya vuza va aza a Filisitiya, ɗa wo okpoi mogono a na Shawulu u kuwa̱i.

Katagarda ka ki ta̱ a kadanshi tsu na a zuwai tsugono ci Isaraila. Ushuku ta̱ Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni a̱yi ɗa mogono mi Isaraila, ama a na a̱ la̱nsa̱i e neke le mogono a zuwaka le mogono, ɗa Vuzavaguɗu u zagbakai le mogono. Ili i kindana ko i gbayin a̱ ubuta̱ u nampa ɗaɗa, mogono n uma, vuza vu uciyi ko vuza vu unambi, i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ Ka̱shile ɗa baci a iwain kutono yi 2:7-10.

Ili i na yi punu

A matsai Samaila n ugiti u tsugono ci ni 1:1; 7:17

Shawulu wo okpoi mogono 8:1; 10:27

A̱ya̱ a ugiti o tsugono tsu Shawulu 11:1; 15:35

Dawuda n Shawulu 16:30-31

Ukpa̱ u Shawulu m muku mo olobo n ni 31:1-13

1

A matsai Samaila

1 Vuma yoku wi ta̱ lo a kumaci ku Ifirayimu, vuza kula Elikana. Wi ta̱ ida̱shi a Rama a iɗika yi nsasan n Ifirayimu. A̱yi maku ma Jeroham maꞋa, matsukaya ma Elihu, a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa ku Tofu a kumaci ku Zufa. 2 Wi ta̱ n a̱ma̱ci ere, vuza te e ci ɗeke yi ta̱ Hanatu, vuza te kpamu e ci ɗe ke yi ta̱ Peninna, a̱yi Peninna u matsa ta̱ muku ama Hanatu u ciya̱ maku ba. 3 Ka̱ya̱ dem, Elikana u tsu ka̱sukpa̱ ta̱ likuci i ni Rama u bana a Shilo adama a na u yaꞋanka Vuzavaguɗu MalaꞋimili alyuka, ka̱ta̱ u cikpa yi kpamu. Olobo e re e Eli, Hofini n Finehas, ele ɗa anan ganu a Vuzavaguɗu ɗe. 4 A kanna ka na de dem Elikana u kuneke alyuka a̱ ni, u tsu neke ta̱ Peninna n muku n ni, olobo nu nkere, yaba dem n ugboku u ni. 5 Ama u ci neke ta̱ Hanatu ugboku ute u gbayin, adama a na u ciga yi ta̱ ka̱u, ama Vuzavaguɗu u neke yi limata ba. 6 Sheku vi ni Peninna u tsu paꞋin yi ta̱ una̱ ayin dem, ciya̱ u pana wupa ka̱u, adama a na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱ yi ta̱ limata. 7 Ta a̱ ka̱na̱i kuyaꞋansa nannai a̱ ka̱ya̱ dem, ayin a na baci de dem a banai adama a na a cikpa Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ Peninna sheku vu Hanatu u giva yi ali u shika̱ u iwan kulyaꞋa ilikulyaꞋa. 8 Ɗa vali vi ni Elikana wu ecei ni, &lt;&lt;Hanatu yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a̱ ma̱shi? Yiɗa̱i i sa̱nka̱i nu kulyaꞋa ilikulya? Yiɗa̱i ɗa vu na̱mgba̱i ka̱tsuma̱? Mpa n laꞋa muku mo olobo kupa wu a̱ nu ba?&gt;&gt;

Hanatu n Eli

9 Kanna ke te ana o kotsoi kulyaꞋa n kusoꞋo a Shilo, ɗa Hanatu u ɗa̱nga̱i. A makyan ma nanlo tana Eli Ganu lo ida̱shi a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin. 10 Hanatu n ka̱tsuma̱ ku una̱mgbi u ka̱ɗu ka̱u, ɗa u shika̱i n u vasai u Vuzavaguɗu. 11 Hanatu u kucina ta̱ u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu MalaꞋimili dem, vu inda baci atakaci a kagbashi ka̱ nu ɗa vu ciɓai nu mpa, vu cinukpa nu mpa ba, ɗa vu nekei mu maku, mpa n kuneke ta̱ maꞋa u Vuzavaguɗu a ayin a wuma u ni ra̱ka̱, kutanu kpamu ka ku saꞋawa kaci ka̱ ni ba.&gt;&gt;

12 Ana u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan kavasa u vuzavaguɗu, ɗa Eli u zukai n una̱ u ni. 13 Hanatu u ka̱na̱i kavasa punu a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, nlebu mu una̱ n ni izumgbi ama a pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ba. Ɗa Eli u sheshei u soꞋo ta̱. 14 Ɗa Eli u danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai vu soꞋi ma̱ra̱ ali ma makai nu nannai? Ka̱sukpa̱ kusoꞋo ma̱ra̱.&gt;&gt; 15 Ɗa Hanatu u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin va̱ ta nannai ba, mpa vuka ɗa vu una̱mgbuka̱tsuma̱ ka̱u. Mpa n tsusoꞋo ma̱ra̱ ko ili i yoku i na i kumaka mu ba, ama mi ta̱ a kudana Vuzavaguɗu ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ra̱ka̱. 16 Ka̱ta̱ vi ɗika mu mpa vuka vu wasasa ɗa mi ba. Ayin a nampa de dem mi ta̱ a kavasa adama a i na yi a kulyaꞋa mu ka̱ɗu.&gt;&gt; 17 Ɗa Eli u danai ni,&lt;&lt;Wala m ma̱ta̱na̱, yaꞋan Ka̱shile ki Isaraila ka̱ ushuku avasa a na vi a kuyaꞋan wu a̱ni.&gt;&gt; 18 Ɗa Hanatu wu ushuki u danai ni,&lt;&lt;YaꞋan kagbashi ka̱ nu ka̱ ciya̱ mapasa ma singai wa̱ nu.&gt;&gt; Ɗa Hanatu u lazai u banai u lyaꞋi ilikulyaꞋa, u doku u na̱mgba̱ ka̱tsuma kpamu ba.

19 Kanna ke ire n usana ka̱u Elikana n limata i ni a̱ ɗa̱nga̱i a cikpai Vuzavaguɗu, ɗa a lazai o kubono a iꞋuwa i le a Rama. Elikana u vaki n vuka vi ni Hanatu. Ɗa Vuzavaguɗu ta na u ciɓai n a̱yi. 20 Ana i lo ɗa Hanatu u ciya̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo, ɗa u neꞋi ni kula Samaila, ɗaɗa, &lt;&lt;N folono yi ta̱ u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

Erengi Samaila u Vuzavaguɗu

21 Ana ka̱ya̱ ko bonoi, ɗa Elikana n limata i ni a banai a Shilo adama a na e neke alyuka u Vuzavaguɗu tsu na a kiwanai, ka̱ta̱ kpamu u shatangu uzuwakpani na akucina a na u na u yaꞋin. 22 Ama a ayin a nampa Hanatu u bana ba, ama ɗa u danai vali vi ni, &lt;&lt;N kasa baci maku ma mi ta̱ a̱ kutuka̱ yi u Vuzavaguɗu, adama a na u da̱sa̱ngu ɗe a ayin a wuma u ni dem.&gt;&gt; 23 Ɗa Elikana u danai ni,&lt;&lt;YaꞋan ili i na i gaꞋan nu, vana ali ayin a na vu kasai ni mani, yaꞋan Vuzavaguɗu u shatangu kadanshi ka̱ ni,&gt;&gt; Hanatu u shamgbai a kpaꞋa o kuwoꞋo maku ma̱ ni ali u kasai ni mani. 24 Ana u kasai ni mani, ɗa u ɗikai ni koɓolo n kobomburon ka̱ a̱ya̱ a tatsu, n kapara ka kiya, m ma̱diki ma̱ ma̱kya̱n, ɗa u bankai ni a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu a Shilo. 25 Ana a kiɗai kobomburon ka, ɗa a bankai m maku ma u Eli. 26 Ɗa Hanatu u danai Eli,&lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱, vu ciɓa nu mpa ba? Mpa ɗa vuka vu na vu saꞋwai kushamgba e kelime ka̱ nu a kuyaꞋan kavasa u Vuzavaguɗu. 27 Maku ma nampa maꞋa n folonoi u Vuzavaguɗu, kpamu u pana ta̱ ufolu u na n yaꞋin wa̱ ni. 28 Adama nannai mi ta̱ e kuneke yi u Vuzavaguɗu a ayin a wuma a̱ ni dem, wokpo maku ma Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

Ɗa a cikpai Vuzavaguɗu ɗe a ubuta̱ wa.

2

Kavasa ka Hanatu

1 Ɗa Hanatu u yaꞋin kavasa u danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu u zuwai ka̱ɗu ka̱ va̱ kashanai m ma̱za̱nga̱,

mi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ adama a ili i na u yaꞋin.

Mi ta̱ o kuzoꞋoso irala i va̱,

mi ta̱ m ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i adama a na Ka̱shile ka isa mu ta̱.

2 &lt;&lt;Vuza wi lo ciɗa tsu Vuzavaguɗu ba.

Vuza wi lo kpamu uteku ci ni ba,

babu ubuta̱ u kusheɗeku tsu Ka̱shile ka̱ tsu.

3 Ka̱sukpa̱i kuyaꞋan kadanshi n a̱ra̱ɗi,

ko kuyaꞋan kadanshi n i ka̱ga̱i,

adama a na Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile, a̱yi ɗa kpamu keyevi,

a̱yi ɗa kpamu u kukondo ulinga u uma dem.

4 Vuzavaguɗu, avu ɗa vu koɗosoi utan wu osoji a utsura,

ɗa vu zuwai aza a babu utsura a tsurukpai.

5 Aza a na ishi n ucuwi ka̱u

gogo na ele ɗa o okpoi a kuyaꞋan ulinga a̱ ciya̱ ili i na a kulyaꞋa,

ama aza a na ishi n kambulu,

gogo na ele ɗa okpoi aza a ucuwi.

Vuka vu na wi ishi madari,

gogo na wo okpoi vuza muku n cindere.

Ama vuza na wi ishi m muku n a̱bunda̱i,

ɗa u kucukpa wo okpoi lekeɗi.

6 Vuzavaguɗu a̱yi ɗa u tsu una, ka̱ta̱ kpamu u neke wuma,

u tsu banka ta̱ uma ukpisa̱, ka̱ta̱ kpamu u ɗa̱ngusa̱ le.

7 Vuzavaguɗu u tsu zuwa ta̱ aza a yoku o okpo aza unambi,

ka̱ta̱ kpamu u zuwa aza a yoku o okpo aza a uciyi.

U tsu zuwa ta̱ aza a yoku a̱ ciya̱ ugoyi,

ka̱ta̱ kpamu u ɗa̱ngusa̱ aza a yoku.

8 U tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ aza a unambi a̱ ka̱tsuma̱ ku unambi u le,

ka̱ta̱ u zuwa aza a na i a iɗika a̱ ɗa̱nga̱.

U zuwa le a lyaꞋa koɓolo n muku mu ngono

ka̱ta̱ a̱ da̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono,

adama a na ugiti wa aduniyan u ɗaɗa Vuzavaguɗu

ta punu ta na u zuwai aduniyan a.

9 &lt;&lt;Wi ta̱ a kinda nwalu n uma a̱ usuɓi a̱ ni,

ama aza a gbani-gbani i ta̱ a̱ kuna̱mgba̱ a̱ ka̱yimbi,

utsura u vuma u ɗa u tsu zuwa vuza u ciya̱ ulyaꞋi ba.

10 Aza a na i a tsurala n Vuzavaguɗu i ta̱ a kuyaꞋan wuni,

u tsu lapa ta̱ kakpanga ɗe gaɗi adama a na u ɓarangu le.

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka aduniyan dem afada.

wi ta̱ kpamu e kuneke mogono ma na u zagbai utsura,

wi ta̱ a kuzuwa mogono ma na u zagbai ma̱ ciya̱ ulyaꞋi.&gt;&gt;

11 Ɗa Elikana n limata i ni a lazai o kubono a kpaꞋa ku le a Rama. Ama ɗa maku mo kolobo ma, ma lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka Vuzavaguɗu tsugbashi ekiye e Eli ganu.

Muku mo olobo n Eli

12 Muku mo olobo n Eli i n usuɓi ba, o tono kadanshi ka Vuzavaguɗu ba. 13 Tsu na anan ganu koɓolo n uma a ci yaꞋansa ɗaɗa, a ayin a na baci vuza u nekei alyuka, a makyan ma na inyama ya yi a̱ kupuna̱sa̱ o mogbodo, kagbashi ka ganu ka wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n kaya ka̱ a̱jivu a tatsu, 14 ka̱ta̱ u sapa kaya ka o mogbodo, vinyama vu na baci kaya ka ka sapai vu okpo ta̱ vu ganu. Ta a̱ ka̱na̱i kuyaꞋansaka uma a Isaraila nannai dem, aza a na a bankai alyuka a Shilo. 15 Ubuta̱ u yoku kafu o songu ushuma wa, kagbashi ka ganu ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ ka dana vuza na wi a kuyaꞋan alyuka a, &lt;&lt;NeꞋe ganu inyama i yoku u zungu, adama a na wi a kisa inyama yu usuꞋwin wa̱ nu ba, sai ita̱ku.&gt;&gt;

16 Vuza va u dana yi baci, &lt;&lt;YaꞋan biꞋi tsu songu ushuma wa, ka̱ta̱ yeve vi ɗika tsu na va kufuɗa,&gt;&gt; wi ta̱ a kudana, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, Neke mu gogo na, vi neke mu baci ba mi ta̱ a kuɗika n utsura.&gt;&gt;

17 Unushi u muku n Eli u doku u yinkpasakai ka̱u a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, adama a na o goyo ta̱ kuneꞋe ka.

18 Ama maku ma nanlo Samaila, u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ulinga a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu u uki m motogu ma ucaꞋi ma efodu. 19 A̱na̱ku a̱ ci jilya̱ka̱ yi ta̱ motogu me kenu a̱ ka̱ya̱ dem u banka yi. A ayin a na baci a̱yi n vali vi ni a banai a Shilo adama a na a yaꞋan alyuka a̱ ka̱ya̱ dem. 20 Ka̱ta̱ Eli u zuwaka Elikana n vuka vi ni una̱singai, u dana, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u neke wu muku n yoku n vuka vu nampa adama a na a shatangu una̱ u maku ma nampa ma, ma na i nekei Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Ka̱ta̱ a laza o kubono a kpaꞋa ku le.

21 Ɗa Vuzavaguɗu u la̱na̱i Hanatu u zuwakai ni una̱singai, ɗa u doku u matsai muku mo olobo n tatsu ni nkere n re. A̱yi Samaila u gbonguroi a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu ulinga.

22 Gogo na Eli u kutsa ta̱ ka̱u. Wi ta̱ kpamu a kupana ili i na kpamu muku n ni mi a kuyaꞋanka uma a Isaraila n uteku u na kpamu i a kuvaku n a̱ma̱ci a na i a kuyaꞋan ulinga a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. 23 Ɗa u yaꞋankai le kadanshi ɗa u danai,&lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a kuyaꞋan ili tsu nampa? Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a kadanshi ki ili wasasa i na yi a kuyaꞋansa. 24 A̱Ꞌa̱, muku n va̱, ka̱sukpa̱i kuyaꞋan nannai! Uma a Vuzavaguɗu i ta̱ a kadanshi adama a ili i gbani-gbani i nampa. 25 Vuza yoku u nusaka baci toku, Ka̱shile ki ta̱ a kushamgba adama a̱ ni, ama vuza u nusaka baci Vuzavaguɗu, yayi u kushamgba adama a vuza vu nanlo?&gt;&gt; Ama a tsu panaka esheku e le ba, adama a na Vuzavaguɗu u ciga ta̱ wa kuna le.

26 Ɗa kolobo ka nanlo Samaila u ka̱na̱i kugbonguro n ciya̱i mapasa ma singai u Vuzavaguɗu kpamu.

27 Kanna ke te keneki ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u Eli ɗa u nekei ni akaka a nampa u danai, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna, &lt;A ayin a na akaya a̱ɗa̱ Haruna m muku n ni i a kuyaꞋanka FiriꞋauna tsugbashi a Masar, n yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ va̱ wa̱ ni. 28 Ɗa kpamu n zagbai limata i ni a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ adama a na o kpo anan ganu vu va̱, a̱ ka̱na̱ kuyaꞋan ulinga a katalikalyuka n o songi ili i ma̱gula̱ni, ka̱ta̱ a ɗika efodu adama a̱ kula̱nsa̱ kuyeve ku va̱. Mu ushuku le ta̱ kpamu a̱ ciya̱ka̱ una u le alyuka a na o songi a katalikalyuka ka. 29 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu goyoi alyuka a na n danai uma a̱ va̱ a yaꞋanka mu? Avu Eli yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kucikpa muku n nu, u laꞋi tsu na vi a kucikpa mu? Ɗa vu ka̱sukpa̱i le i kulyaꞋa ugboku u na u laꞋi n kugaꞋan wa alyuka a uma a̱ va̱ aza a Isaraila?&gt; 30 Mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila, mi ishi ta̱ n yaꞋan uzuwakpani n danai, &lt;Avu m muku n nu n kumaci ku nu, yi ta̱ a kuyaꞋanka mu ulinga u tsuganu ali uteku.&gt; Ama gogo na n dana ta̱, &lt;Mi a̱ kushuku n ili i nanlo ba. Aza a na i e kuneke mu tsugbayin, mi ta̱ e kuneke le tsugbayin, aza a na o goyoi mu mpa feu mi ta̱ o kugoyo le. 31 Pana, ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na ma ku una muku mo olobo a kpaꞋa ku nu n kpaꞋa ki ikaya i nu, tsu na o doku a̱ ciya̱ vuza na u kulaꞋaka n wuma ali wokpo mokoshi a kumaci ku nu ba. 32 Vi ta̱ o kokpo n atakaci n wupa, e kene una̱singai u na mi a kuzuwaka Isaraila, ama a kumaci ku nu a kusaꞋwa kuciya̱ vuza na u kuciya̱ wuma ali u kutsa ba. 33 Mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku nu n wuma, wi ta̱ a kuyaꞋanka mu ulinga u tsuganu, ama wi ta̱ a̱ kuyimba̱na̱ ka̱ta̱ u takpa ka̱ɗu a̱ ubuta̱ wi ili ra̱ka̱. Kumaci ku nu ra̱ka̱ ku na ku buwai kpamu ki ta̱ a kubana ukpa̱ wu utsura. 34 Ayin a na baci muku n re n nu Hofini n Finehas a̱ kukuwa̱ a kanna ke te, ɗaɗa u kuyotsongu i na n danai dem mayun ɗa i kokpo. 35 Mi ta̱ a kuzagba ganu vu usuɓi vi yoku, vuza na u kuyaꞋanka mu tsugbashi tsu na n cigai n ka̱ɗu ka̱ va̱. Mi ta̱ e kuneke yi ntsukaya n na n kuyaꞋansuka mogono ma na n zagbai tsugbashi. 36 A̱ ka̱tsuma̱ ka vuza na u buwai va wi ta̱ a kubana u ganu vu usuɓi vu nanlo, ka̱ta̱ u folono ikebe n ilikulyaꞋa, &lt;&lt;Ka̱ta̱ kpamu u folono ko a̱ kuka̱sukpa̱ yi u yaꞋan ulinga u tsuganu adama a na u ciya̱ i na u kulyaꞋa.&gt;&gt; &gt; &gt;&gt;

3

Vuzavaguɗu u ɗekei Samaila

1 Ana i lo Samaila a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu tsugbashi a ekiye e Eli. A ayin a nanlo Vuzavaguɗu u dansa n uma sakaɗi ba, kpamu e ci ene ili tsa alatani ba.

2 Kanna ka yoku n kayin Eli vu na u gita̱i kuyimba̱na̱, a̱yi alavu a̱ ubuta̱ u na u kiwanai. 3 A̱yi Samaila tamkpamu a ivaꞋin punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u na a zuwai akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile, babu kayin ka asa ma̱kuni ma Vuzavaguɗu lo biꞋi a̱ kukula̱ babu ma̱ kima̱, 4 ɗa Vuzavaguɗu u ɗekei Samaila ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa na.&gt;&gt; 5 Ɗa u sumai a kubana u Eli, u danai &lt;&lt;Mpa ɗa na, vu ɗeke mu ta̱.&gt;&gt;

Ɗa Eli u danai, &lt;&lt;Wala mpa n ɗeke wu ba, bana vu lata.&gt;&gt; Ɗa Samaila u banai u vaki.

6 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u ɗekei ni kpamu, &lt;&lt;Samaila&gt;&gt; ɗa u ɗa̱nga̱i u banai u Eli ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa na vu ɗeke mu ta̱ kpamu.&gt;&gt;

Ɗa Eli wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa n ɗeke wu ba maku ma̱ va̱ wala vu bana vu vaku.&gt;&gt; 7 A ayin a nanlo ta na Samaila u yeve a na meɗevile ma Vuzavaguɗu ma ba, adama a na ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u saꞋwa kuyaꞋan kadanshi n a̱yi ba.

8 Ɗa Vuzavaguɗu u ɗekei Samaila u kutatsu, ɗa u ɗa̱nga̱i u banai u Eli ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa na vu ɗeke mu ta̱.&gt;&gt;

Ɗa Eli u coꞋokoi a na Vuzavaguɗu ɗa wi a kadanshi n kolobo ka. 9 Ɗa Eli u danai Samaila, &lt;&lt;Bana vu vaku, u doku baci u ɗekei nu kpamu vu dana yi, &lt;Vuzavaguɗu dansa kagbashi ka̱ nu ki ta̱ a kupana.&gt; &gt;&gt; Ɗa Samaila u bonoi a̱ ubuta̱ wi ivaꞋin i ni.

10 Ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i u shamgbai lo, ɗa u ɗekei tsu na u kiwanai, &lt;&lt;Samaila, Samaila.&gt;&gt; Ɗa Samaila wu ushuki u danai, &lt;&lt;YaꞋan kadanshi kagbashi ka̱ nu ki ta̱ a kupanaka wu.&gt;&gt; 11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Samaila, &lt;&lt;Mi ta̱ a kuyaꞋan ili i yoku wa aza a Isaraila i na i kuzuwa vuza na baci u panai n atsuvu a̱ ni u voɗotso. 12 A kanna ka nanlo ka ɗaɗa n kushatangu ili i na n danai m kuyaꞋanka Eli n limata i ni, a̱ ugiti ali a kubana a uteku. 13 N dana yi ta̱ ɗe mi ta̱ a kutakacika limata i ni, ali ayin babu uteku, adama a unushi u muku n ni u na u yevei. U yeve ta̱ tsu na i a ku lukanasa kula ku va̱, ama u goso le ba. 14 Adama a nannai n kucina ta̱ ɗe adama a kpaꞋa ku Eli n danai, babu alyuka ko kuneꞋe ku na ka kufuɗa kutakpa unushi u kpaꞋa ku Eli ayin babu uteku.&gt;&gt;

15 Ɗa Samaila u vaki lo ali kayin ka asai. Ana u ɗa̱nga̱i ɗa u banai u ɓa̱yuwa̱i utsutsu wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a. Ama ɗa u panai wovon tsu na u kudana Eli kene ku na we enei tsalatani. 16 Ama Eli u ɗekei Samaila ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Samaila, maku ma̱ va̱.&gt;&gt;

Ɗa Samaila wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa na.&gt;&gt; 17 Ɗa Eli wu ecei ni,&lt;&lt;Yiɗa̱i Vuzavaguɗu u danai nu? Ka̱ta̱ vu sokongu mu ili ba. Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutakacika wu ka̱u vu sokongu baci i na u danai nu ra̱ka̱.&gt;&gt; 18 Ɗa Samaila u danai ni ili ra̱ka̱, ko i te u sokongu ba. Ɗa Eli u danai ni, &lt;&lt;A̱yi ɗa Vuzavaguɗu, ka̱sukpa̱ u yaꞋan i na we enei dem i gaꞋin ni.&gt;&gt;

19 Ɗa Samaila u gbonguroi, Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ koɓolo n a̱yi. Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ ko kadanshi kete ka Samaila ko okpo gbani ba. 20 Aza a Isaraila dem, i na i ɗikai a Dan a uɓon u gaɗi a kubana a Biyasheba a uɓon u ɗakai, e yevei a na Samaila keneki kaꞋa ka Vuzavaguɗu. 21 Ɗa Vuzavaguɗu u lyaꞋi kelime n kuyotsongu ka̱ci ka̱ ni a Shilo, ta ɗe feu u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Samaila a̱ ubuta̱ u kadanshi ka̱ ni.

4

Aza a Filisitiya a isai Akpati vu Uzuwakpani

1 A ayin a na baci de dem Samaila u yaꞋin kadanshi aza a Isaraila ra̱ka̱ a tsu panakai ta̱.

A na i lo ɗa aza a Isaraila uta̱i adama a na a̱ shilika̱ n aza a Filisitiya. Ele aza a Isaraila a̱ shikpa̱i a̱pa̱m e le ɗe a Ibiniza, ele aza a Filisitiya tankpamu a̱ shikpa̱i a̱pa̱m ele ɗe a Afeku. 2 Ɗa aza a Filisitiya o foɓusoi kuvon, ɗa a banai a̱ shilika̱i n aza a Isaraila, ana vishili vi yaꞋin vishili ɗa aza Filisitiya a lyaꞋi aza a Isaraila n kuvon, ali unai osoji a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000) a̱ ubuta̱ u kuvon wa. 3 Ana osoji a na a laꞋakai n wuma o bonoi a̱pa̱m e le, ɗa aza e kelime a Isaraila e ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱i aza a Filisitiya ɗa a laꞋi tsu nahannai? YaꞋan tsu bana ci ɗika akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu ɗe a Shilo, adama a na Vuzavaguɗu u yongo n a̱tsu ka̱ta̱ kpamu wi isa tsu.&gt;&gt; 4 Ɗa a̱ suki uma a Shilo a bana a̱ ta̱wa̱ n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu vu na vi uzuwi e mere ma Corobi. Muku n Eli n re kpamu mi ta̱ koɓolo n ele, Hofini n Finehas i ta̱ ɗe kpamu a̱ ubuta̱ wa akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va.

5 Ana a yawakai n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va a̱pa̱m e le, ɗa aza a Isaraila orukpoi adama a̱ ma̱za̱nga̱ ali ɗa iɗika i jengeɗei. 6 Ana aza a Filisitiya a panai yoroli, ɗa e ecenei a danai,&lt;&lt;KacaꞋa ka̱ yiɗa̱i nannai a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m wa aza a Ibirahi?&gt;&gt;

Ama ana a̱ ta̱wa̱ e yevei akpati vu Uzuwakpani vu Vuzavaguɗu ɗa vi yawai a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m e le, 7 ɗa wovon u ka̱na̱i aza a Filisitiya ɗa a danai, &lt;&lt;Ka̱ma̱li ka̱ cipa̱ ta̱ a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m wa.&gt;&gt; Ɗa a danai,&lt;&lt;Tsu buwa n ko yoku ba. Ili tsu nampa ka̱ta̱ i saꞋwa kuciya̱ tsu ba. 8 Tsu kuwa̱i ta̱, yayi vuza na u ku isa tsu e ekiye a̱ma̱li a nampa? Ele ɗa aza a na a unai aza a Masar e meremune nu ndukpa̱. 9 A̱ɗa̱ aza a Filisitiya, yaꞋin utsura u ka̱ɗu ka̱u, ɗa baci ba yi ta̱ o kokpo agbashi a aza a Ibirahi tsu na e le ishi agbashi a̱ ɗa̱. Adama a nannai, shilika̱i an ali.&gt;&gt;

10 Ɗa aza a Filisitiya a̱ shilika̱ka̱i ka̱u ali a lyaꞋi aza a Isaraila n kuvon, ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a sumai a kubana a̱pa̱m ele, ɗa munuka ma ma yimkpai ali ɗa osoji a iɗika a̱kpa̱n kamangankupa a Isaraila a̱ kuwa̱i (30,000). 11 A isai akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile, ɗa kpamu unai muku n re n Eli, Hofini n Finehas.

Ukpa̱ u Eli

12 Ɗa vuma vi yoku a̱ ka̱tsuma̱ kumaci ku Bayami u sumai ɗe a̱ ubuta̱ u kuvon wa, u bonoi a Shilo a kanna ka nanlo ka, ɗa u yawai nu ntogu n ni ukari, u surai kokomo a kaci ka̱ ni adama a na u yotsongu tsu na wi n una̱mgbuka̱tsuma̱. 13 Ana vuma va uwai a̱ likuci i Shilo, Eli lo a ida̱shi a kakuba a̱ ka̱kina̱ ka uye a kuvana, ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱ ta̱ ka̱u adama akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va. Ana vuma va u danai uma i na i ciya̱i le ra̱ka̱. Ɗa uma dem a lapasai una̱. 14 Ana Eli u panai kacaꞋa ɗa we ecei, &lt;&lt;KacaꞋa ka̱ yiɗa̱i nannai?&gt;&gt; Ɗa vuma va u yaꞋin gogoꞋo u banai u Eli adama a na u dana yi. 15 Gogo na Eli wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa n kunla̱i (98) kpamu u yimba̱na̱ ta̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱. 16 Ɗa vuza va u danai Eli, &lt;&lt;Ta ɗe mu uta̱i a̱ ubuta̱ u kuvon, anana ɗa n sumai ɗe.&gt;&gt;

Eli we ecei, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱, nini ɗai ka yaꞋin?&gt;&gt;

17 Ɗa vuza na u tuka̱i n akaka a wu ushuki, &lt;&lt;Aza a Isaraila a suma ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ aza a Filisitiya, a una ta̱ uma a̱ nu n a̱bunda̱i, muku n re n nu Hofini n Finehas a una le ta̱, ɗa a isai feu akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va.&gt;&gt; 18 Ana vuza va u yaꞋin kadanshi ka akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va, ɗa Eli u yikpa̱i n kucina̱ u fitikpoi lo a uɓon wu utsutsu. Ɗa kuɗeku ku ni ku koɗoi ɗa u kuwa̱i. Adama a na a̱yi mokoshi maꞋa vuza vi ikyamba, u tono ta̱ n aza a Isaraila ali a̱ya̱ amangere.

19 Ayin a nanlo vuka vu Finehas kejene ke Eli wi ta̱ n ka̱tsuma̱ woꞋwi. Ana u panai a isa ta̱ akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile, vali vi ni n esheku a vali vi ni feu a̱ kuwa̱ ta̱, ɗa ka̱tsuma̱ ka̱ ni ka gindalukpai sai a̱ga̱nda̱ a limata, ɗa u matsai. 20 Ana wi ɗevu an wa̱ kuwa̱, vuka vu na wi a̱ kuɓa̱nka̱ yi u danai, &lt;&lt;Gbama asuvu kolobo kaꞋa vu matsai.&gt;&gt; Ama u keɓece le kakuna ba kpamu u dansa ba. 21 Ɗa u neꞋi maku mo kolobo ma kula Ikabodu, ɗaɗa, &lt;&lt;Tsugbayin tsu ka̱sukpa̱ ta̱ aza a Isaraila&gt;&gt; Adama a na a isa ta̱ akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile we ele, koɓolo n ukpa̱ u vali vi ni n ukpa̱ we esheku a̱ ni. 22 Ɗa u danai, &lt;&lt;Tsugbayin tsu ka̱sukpa̱ ta̱ aza a Isaraila, adama a na a ɗika ta̱ akpati vu uzuwukpani vu Ka̱shile.&gt;&gt;

5

Aza a Filisitiya isai akpati vu uzuwakpani

1 Ana aza a Filisitiya isai akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va, a Ibiniza ɗa a bankai a̱ likuci i Ashidodu. 2 Ɗa a uwakai akpati va punu a̱ ma̱va̱li ma̱ ka̱ma̱li ke le Dagon, ɗa a zuwai a ɗa ɗevu n Dagon va. 3 Ana aza a Ashidodu a̱ ɗa̱nga̱i n usana ɗa a cinai Dagon uyikpi ma̱kpa̱ɓa̱ e kelime ka akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu. Ɗa a̱ ɗa̱ngusa̱i kaꞋa o bonoko ni a̱ ubuta̱ u na wu ishi. 4 Ama n usana u yoku ɗa o doku a cinai Dagon va uyikpi ma̱kpa̱ɓa̱ e kelime ka akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu. Nampa a cinai ekiye a̱ ni n kaci dem ko ɓosoi miri-miri o okpoi lo ivaꞋin a utsutsu, ikyamba i ɗa yo okpoi koci. 5 I ɗaɗa i zuwai ali n gogo na* babu ganu vu Dagon ko vuza yoku vu na u kuꞋuwa ma̱va̱li ma Dagon punu a Ashidodu ka̱ta̱ u dasa utsutsu wa.

6 Ɗa Vuzavaguɗu u takacikai aza a Ashidodu n uka̱ra̱Ꞌi u le dem. U tsunki le ma̱dukpa̱ ma amici wuya-wuya. 7 Ana aza a Ashidodu e enei tsu na ili ya yi a nwalu ɗa a danai, &lt;&lt;Ci a̱ kuka̱sukpa̱ akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va aza a Isaraila vi yongo wa̱ a̱tsu ba, adama a na atakaci a̱ ni a yaꞋan tsu a̱bunda̱i n Dagon ka̱ma̱li ka̱ tsu.&gt;&gt; 8 Ɗa e ɗeke ngono ma aza a Filisitiya dem ecei le a danai,&lt;&lt;Yiɗa̱i tsa kuyaꞋan n akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile ki Isaraila?&gt;&gt;

Ɗa ngono ma a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Ɗikai vu ɗa i banka a Gatu.&gt;&gt; Ɗa a ɗikai akpati va a bankai ɗe. 9 Ama ana a bankai ɗe n vu ɗa, ɗa Vuzavaguɗu u takacikai aza a̱ likuci i nanlo ya ka̱u, u zuwai i ɗa i panai wovon. Ɗa u tsuwa̱nka̱i le ma̱dukpa̱ ma amici maku n vuzagbayin dem. 10 Ɗa a bankai akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va a Ekoron, ana akpati va vi yawai ɗe ɗa aza a Ekoron a lapai una̱ a danai, &lt;&lt;A̱ tuka̱ ta̱ n akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile ki Isaraila adama a na a una tsu n uma a̱ tsu.&gt;&gt; 11 Adama a nannai ɗa o doku o ɓolongi ngono ma aza a Filisitiya ɗa a danai, &lt;&lt;Bonokoi n akpati vu uzuwakpani vi Isaraila a̱ ubuta̱ u na vu ɗa vu uta̱i, ta lo va kuna tsu n uma a̱ tsu.&gt;&gt; Adama a na wovon u ka̱na̱ ta̱ uma a̱ likuci a n a̱bunda̱i, adama a na atakaci a̱ Ka̱shile a uwa ta̱ a̱ likuci ya wuya-wuya. 12 Amici a̱ ka̱na̱i aza ana a̱ kpa̱ɗa̱i kukuwa̱. Ɗa uma a, a̱ shika̱i adama a na a̱ma̱li e le isa le.

6

Aza a Filisitiya o bonokoi n akpati vu uzuwakpani

1 Ana akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu vi yaꞋin wotoi u cindere, a̱ likuci ya aza a Filisitiya. 2 Ɗa aza a Filisitiya e ɗekei oɓolo a anan ganu va̱ a̱ma̱li vi le n oboci, ɗa e ecei le a danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i tsa kuyaꞋan n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va? Danai tsu tsu na tso kubonoko n vu ɗa a̱ ubuta̱ u na vi ishi?&gt;&gt; 3 Ɗa uma a a̱ ushuki, &lt;&lt;Yi baci o kubonoko n akpati vu Ka̱shile ki Isaraila va, i bonoko vu ɗa ekiye agaɗa ba. I yaꞋan tsu na i kuyaꞋan i suku vu ɗa n kuneꞋe ka alyuka a̱ unushi, nannai ɗa i kupotso ka̱ta̱ i yeve i na i zuwai ɗa wi a kutakacika ɗa̱.&gt;&gt; 4 Ɗa aza a Filisitiya a ecei, &lt;&lt;IcuꞋu i kuneꞋe ku unushi ye ne i ɗai tsa̱ kusuku a kubana wa̱ ni?&gt;&gt;

Ɗa oboci a n anan ganu a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;YaꞋin iyoci yi mɓa̱la̱ ma amici ya azanariya i tawun, tsu ka̱bunda̱i ka ngono ma aza a Filisitiya, adama a na ma̱dukpa̱ me te maꞋa ma lapai ɗa̱ n ele dem. 5 I yaꞋan kpamu ili i tawun n iyoci yi mɓa̱la̱ ma amici koɓolo n iyoci ya abana, ele vu na a̱ la̱nga̱sa̱i iɗika i ɗa̱, ta i kuneke Ka̱shile ka aza a Isaraila tsugbayin nannai. U gaꞋan ba, wi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ kuneke ɗa̱ atakaci n a̱ma̱li a̱ ɗa̱ n iɗika i ɗa̱ feu. 6 Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi ugbamukaci tsu na aza a Masar n FiriꞋauna a yaꞋin? Sai na Ka̱shile ka takacikai le wuya-wuya, ɗa yeve a̱ ka̱sukpa̱i aza a Isaraila a yaꞋin nwalu n le. 7 Gogo na yaꞋin keke va anaka vu savu, i ciya̱ anaka e re a na i e kuneke ndendem mani, aza ana ka̱ta̱ a saꞋwai kushiya ka kogboro ba, i shiyaka anaka a keke va, ama ka̱ta̱ i shiya ndendem ma a kpaꞋa. 8 Ɗikai akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va, i zuwa vu ɗa a gaɗi vu keke va, i zuwa feu iyoci ya amici n iyoci ya abana punu akpati o yoku. Ka̱ta̱ i suku ili i nanlo ya koɓolo n vu ɗa, adama a kuyaꞋan kuneꞋe ku unushi. Yi uta̱ka̱ vu ɗa a uye i ka̱sukpa̱ keke va vu wala endeꞋen ni a kubana ɗe, 9 ka̱ta̱ i la̱na̱. Vu laza baci a kubana a iɗika i Betu-shemeshi na lo wi ta̱ a kudana tsu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila kaꞋa ki a kutakacika tsu. Ama ili i yaꞋan baci nannai ba, ɗaɗa tsa kuyeve an a̱yi ɗa u nekei tsu atakaci ba, ayin a ɗa de a̱ ta̱wa̱i nannai.&gt;&gt;

10 Ɗa uma a a yaꞋin tsu na a danai le, ɗa a̱ ciya̱i anaka e re ɗa a shiyakai le keke va, ɗa a̱ ka̱na̱i ndendem ma a shiyai a kpaꞋa. 11 Ɗa a zuwai akpati vu uzuwakpani punu e keke va, n akpati vu iyoci ya abana a zinariya n mɓa̱la̱ ma amici ma. 12 Ɗa anaka a a̱ ka̱na̱i uye a kubana a Betu-shemeshi o tonoi uye wa mejege, a ɓatsa ugula̱ ko usingai ba. Ɗa a walai n a̱ shika̱i. Ɗa ngono ma aza a Filisitiya ma n tonoi le ali a yawai kureꞋe ki iɗika i le n Betu-shemeshi. 13 A ayin a nanlo aza Betu-shemeshi a vikyaꞋa vu alkama vi le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱. Ana a̱ ɗa̱ngusa̱i aci e le ɗa e enei akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu, ɗa a̱ ka̱na̱i ma̱za̱nga̱ ana e enei vu ɗa. 14 Ana keke va anaka va vi yawai a kashina ka Jesuwa vuza va aza a Betu-shemeshi, ɗa a shamgbai lo ɗevu n kakpanlai. Ɗa aza a na i lo a̱ ubuta̱ wa ɗa a ɓatsai kogboro ka keke ka, ɗa a kiɗai anaka a o songi le tsa alyuka o kusongu u Vuzavaguɗu. 15 Ɗa anan Levi a ɗikai akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va koɓolo n akpati vu na a zuwai punu iyoci yi ili i na a yaꞋin n azanariya, ɗa a zuwai a gaɗi vu kakpanlai. Ɗa uma a Betu-shemeshi e nekei kuneꞋen ku kusongu ku le n alyuka o yoku u Vuzavaguɗu a kanna ka nanlo. 16 Ana ngono n tawun ma aza a Filisitiya n kotsoi kinda le a kuyaꞋan ili i nampa, ɗa a lazai o kubono a̱ likuci i le e Ekoron a kanna ka nanlo.

17 Aza a Filisitiya a̱ suki ili yi iyoci yi mɓa̱la̱ ma amici i tawun ya azanariya a na a yaꞋin va, adama a na e neke Vuzavaguɗu kuneꞋe ciya̱ a cinukpa n unushi u le. KuneꞋe ku te dem adama a̱ likuci i te, ku te adama a Ashidodu, ku te adama Gaza, ku te adama Ashikelon, ku te adama Gatu, ku te kpamu adama Ekoron. 18 Ɗa a̱ suki kpamu abana a na a yaꞋin n azanariya, ke te dem a una̱ u likuci u na ngono n tawun ma aza a Filisitiya i o tsugono, likuci i na yi ukanji n i wawaꞋa i na yi babu ukanji feu. Kakpanlai ka gbayin ka na ki a kashina ka Jesuwa vuza vu Betu-shemeshi, a̱ ubuta̱ u na a zuwai akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu, ubuta̱ wa wi ta̱ ɗe tsu magan mi ili i na i ɗa̱nga̱i ɗe a̱ ubuta̱ wa. 19 Ɗa Vuzavaguɗu wu unai uma amangatatsunkupa a Betu-shemeshi adama a na aza a yoku e le e lele ta̱ adama a na e ene i na yi punu a akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va, ɗa uma a̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u adama a na Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ munuka ma̱ a̱bunda̱i. 20 Ɗa uma a Betu-shemeshi a danai, &lt;&lt;Yayi u kushamgba e kelime ka Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka ciɗa ka nampa? Te ɗai tsa kusuku akpati vu uzuwakpani va ciya̱ vu ka̱sukpa̱ tsu?&gt;&gt; 21 Ɗa a̱ suki alingata a kubana wa aza a Kiriyatu-jerimu, a danai,&lt;&lt;Aza a Filisitiya o bonoko ta̱ n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu. Ta̱wa̱i adama a na i ɗika vu ɗa i bonoko wa̱ ɗa̱.&gt;&gt;

7

1 Ɗa uma a Kiriyatu-jerimu a banai a ɗikai akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu, ɗa a bankai vu ɗa a kpaꞋa ku Abinadabu gaɗi vu kusan. Ɗa e erengi Eliyaza kolobo ka̱ ni wi inda akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va. 2 Akpati vu uzuwakpani va vu geshe ta̱ ɗe a Kiriyatu-jerimu ali a̱ya̱ kamanga. A ayin a nampa dem aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i ma̱shi a̱ kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu, adama a na u ɓa̱nka̱ le. 3 Ɗa Samaila u danai aza a Isaraila ra̱ka̱, &lt;&lt;Mayu ɗa baci yi a kuciga kubono u Vuzavaguɗu n ka̱ɗu ke te, i jebeke ka̱ci ka̱ ɗa̱ n omoci a̱ma̱li koɓolo n ka̱ma̱li ka Ashitoretu. I neke a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu, a̱yi ɗa koci i kutono, wi ta̱ ta na a kisa ɗa̱ e ekiye aza a Filisitiya.&gt;&gt; 4 Ɗa aza a Isaraila a vakangi a̱ma̱li a Balu n a̱ma̱li a Ashitoretu ɗa o bonoi o tonoi Vuzavaguɗu koci.

5 Ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Ɓolongi aza a Isaraila dem a Mizipa, mpa kpamu mi ta̱ a kuyaꞋan kavasa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu adama a̱ ɗa̱.&gt;&gt; 6 Ana o ɓolongi ɗe a Mizipa, ɗa e keneki mini a̱ va̱ma̱i maꞋa e kelime ka Vuzavaguɗu, a yaꞋin kakuli a kanna ka nanlo ka, a danai, &lt;&lt;Ci yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu unushi.&gt;&gt; Samaila kpamu u da̱sa̱ngi a Mizipa u lyaꞋi tsugono tsa aza a Isaraila. 7 Ana aza a Filisitiya a panai aza a Isaraila o ɓolongu ta̱ a Mizipa, ɗa ngono ma aza a Filisitiya o foɓusoi adama a na a yaꞋan vishili n ele. Ana aza a Isaraila a panai kaꞋa, ɗa panai wovon wa aza a Filisitiya. 8 Ɗa aza a Isaraila a danai Samaila,&lt;&lt;Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ku folonoko tsu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ba, adama a na wu isa tsu e ekiye aza a Filisitiya.&gt;&gt; 9 Ɗa Samaila u ɗikai ma̱giri ma na ma buwai a kapa mani ɗa u kiɗai maꞋa tsu kuneꞋe ku kusongu a kubana u Vuzavaguɗu, u yaꞋin ufolu u Vuzavaguɗu a̱ una̱ wa aza a Isaraila, ɗa ta na wu ushuki ni. 10 A ayin a na Samaila wi e kuneke kuneꞋe ku kusongu, ɗa aza a Filisitiya a yawai ɗevu adama a na a̱ shilika̱ n aza a Isaraila. Ama ɗa Vuzavaguɗu u lapai kakpanga ka gbangam ali ɗa aza a Filisitiya a̱ ripula̱i ɗa a kpatalai a sumai adama aza a Isaraila. 11 Ɗa uma a Isaraila a̱ uta̱i a Mizipa ɗa a kiyangi aza a Filisitiya a kuna le ali a kubana a Betika.

12 Ɗa Samaila u ɗikai katali ɗa u shikpa̱i kaꞋa e mere ma Mizipa n Shan, ɗa u ɗekei kula ku ni Ibiniza, adama a na u dana ta̱, &lt;&lt;Ali n gogo na Vuzavaguɗu u buwa ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ tsu.&gt;&gt; 13 Ɗa a lyaꞋi aza a kuvon Filisitiya. Ili i na i ɗikai a ayin a nanlo o doku a uwa uɓon wi iɗika ya aza a Isaraila ba, adama a na Vuzavaguɗu u ka̱na̱ ta̱ tsurala n aza a Filisitiya a ayin a wuma u Samaila ra̱ka̱. 14 O bonokoi aza a Isaraila likuci i na aza a Filisitiya isai le i ɗa, ili i na i ɗikai a Ekoron ali a kubana a Gatu. Aza a Isaraila kpamu a isai uteku u likuci u le ra̱ka̱ ekiye aza a Filisitiya. Ɗa a̱ ciya̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila n aza a Amoriya.

15 Ɗa Samaila wo okpoi kayaꞋinkafada ka aza a Isaraila ali ayin a wuma u ni dem. 16 Ka̱ya̱ dem u tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ ubuta̱ dem adama a na u yaꞋanka aza a Isaraila afada, u gita̱ a Betelu a kubana a Giliga m Mizipa. 17 U kotso baci ka̱ta̱ u bono a̱ kpaꞋa ku ni a Rama, u yaꞋan ɗe ulinga wa afada a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila. Ɗa Samaila u maꞋin katalikalyuka ɗe adama a Vuzavaguɗu.

8

Aza a Isaraila o folonoi a zuwaka le mogono

1 Ana Samaila u kutsai ɗa u zagbai muku mo olobo n ni okpo ayaꞋinfada a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila. 2 Kula ku kolobo ka ugiti ku ni ku ɗa Juwelyu, vuza i re ɗa Abija, ele ɗa ayaꞋinfada ɗe a̱ likuci i Biyasheba. 3 Ama muku n nampa a yaꞋan nwalu n singai ce esheku e le ba. A sabaꞋi a̱shi e le a kubana wi ili i na a̱ kuciya̱ ko n uye u singai ba. Ɗa a̱ ka̱na̱i ku isa ikebe adama a kalyaꞋa.

4 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila o ɓolongi ɗa a banai u Samaila a Rama. 5 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;La̱na̱ vu kutsa ta̱, muku n nu n ɗa kpamu na o tono ili mejege tsu na vi yaꞋin ba. Ci ta̱ a kuciga vu zagbaka tsu mogono ma na ma kulyaꞋa tsugono wa̱ a̱tsu, ci iɗika i na i buwai.&gt;&gt; 6 Ama Samaila u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u adama a ufolu u le u na a̱ ciya̱ mogono. Ɗa u folonoi Vuzavaguɗu adama a na u tono n a̱yi. 7 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Samaila, &lt;&lt;Pana ili i na uma i a kudansa adama a̱ nu ra̱ka̱, avu ɗa a iwain ba, ama mpa ɗa a iwain mo okpo mogono me le. 8 Ili i na i ɗikai a ayin a na mu uta̱ka̱i le a iɗika i Masar ali a̱ kuta̱wa̱ anana a̱ ka̱sukpa̱i mu ɗa o bonoi o kutono a̱ma̱li o yoku. Gogo na kpamu ta i a kuyaꞋanka wu nannai. 9 Gogo na panaka le, ama ɓarangu le ka̱u, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le e yeve tsu na mogono ma na ma kulyaꞋa tsugono we le ma kuyaꞋan.&gt;&gt;

10 Ɗa Samaila u danai aza a na i a kuciga a̱ ciya̱ ngono ili i na Vuzavaguɗu u dansai ra̱ka̱. 11 Ɗa Samaila u danai le, &lt;&lt;Na ɗa ili i na mogono ma na ma kulyaꞋaka ɗa̱ tsugono u kuyaꞋan, wi ta̱ a kuzuwa muku mo olobo n ɗa̱ mo okpo osoji a̱ ni, aza a yoku i ta̱ a kuyaꞋan ulinga n ekeke o odoku, aza a yoku tamkpamu a kumbi odoku, n aza o kuvon. 12 Ngono n ɗa̱ mi ta̱ a kuzuwa muku n yoku n ɗa̱ okpo ovonshi osoji a̱tsura̱ a̱bunda̱i n e kenken, aza o yoku i ta̱ o kokpo aza a vicimba n aza a vukyaꞋa a kashina ko mogono. Ka̱ta̱ u zuwa aza o yoku okpo ayimi a ucanuku u kuvon adama a osoji, aza o yoku kpamu ayimi a ucanuku we ekeke wo odoku a̱ ni. 13 Wi ta̱ a kuzuwa nkere n ɗa̱ mo okpo aza a kuyaꞋanka yi ili i ma̱gula̱ni n kuya̱na̱ koɓolo n aza a ikangalishi. 14 Wi ta̱ a ku isa nvuɗa n singai n ɗa̱ n ashina a itacishi a̱ ɗa̱ n ashina a nɗanga n zaitu, ka̱ta̱ u neke agbashi a̱ ni. 15 Ka̱ta̱ kpamu wu isa i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa yi ishina i ɗa̱ n umaci wu nɗanga n zaitu u ɗa̱, ka̱ta̱ u neke aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a ulinga a̱ ni n agbashi a̱ ni a na a buwai. 16 Wi ta̱ a ku isa agbashi a̱ muku mu nkere n olobo a̱ ɗa̱, koɓolo n anaka ni njaki n ɗa̱ n na n laꞋi n kugaꞋan dem adama a ulinga u ka̱ci ka̱ ni. 17 Wi ta̱ a ku isa ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ilikuzuwa i ɗa̱, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ a̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ feu yo okpo agbashi a̱ ni. 18 Kanna ka nanlo ka yawa baci, yi ta̱ a̱ kushika̱ adama o mogono ma na i zagbai va, ama Vuzavaguɗu wa kupana ufolu u ɗa̱ ba.&gt;&gt;

19 Ama uma a iwain kupanaka Samaila. Ɗa a danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱! N nannai dem ci ciga ta̱ mogono, 20 ciya̱ tso okpo ci iɗika i na i buwai, a̱yi ɗa u kuyaꞋanka tsu afada ka̱ta̱ kpamu u banka tsu kuvon.&gt;&gt; 21 Ana Samaila u panai kadanshi ka uma ra̱ka̱, ɗa u bonokoi Vuzavaguɗu. 22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Samaila, &lt;&lt;Panaka le i na a danai, ka̱ta̱ vi neke le mogono.&gt;&gt;

Ɗa Samaila u danai a aza a Isaraila ra̱ka̱, &lt;&lt;Yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni.&gt;&gt;

9

A zagbai Shawulu wo okpo mogono

1 A yaꞋan ta̱ vuma vu uciyi vi yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Bayami, kula ku ni ku ɗa Kishu maku ma Abiyelu matsukaya ma Zeroru e kefeku ka Bekoratu a kumaci ku Afiya vuza va aza a Bayami. 2 Wi ta̱ m maku ma na e ci ɗeke Shawulu*, kolobo ka singai kaꞋa, kpamu babu vuma a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila vuza vu ugaꞋin ci ni. U laꞋa ta̱ vuma dem a Isaraila ugaɗi.

3 Kanna ke te ɗa njaki n Kishu esheku a Shawulu m puwa̱nka̱i, ɗa Kishu u danai maku ma̱ ni Shawulu, &lt;&lt;Pura̱ kagbashi ko yoku ka̱ta̱ i bana adama a na i la̱nsa̱ njaki ma.&gt;&gt; 4 Ɗa o tonoi n iɗika yi nsansa n Ifirayimu ɗa a lazai o tonoi n Shalisha, ama ene ɗe njaki ma ba. Ɗa o tonoi kpamu n ukambu u Shalimu ene feu n ɗa ba. A lazai kpamu a kubana a uɓon wi iɗika i Bayami, ama n nannai dem ene ɗe njaki ma ba. 5 Ana a yawai a iɗika i Zufa, ɗa Shawulu u danai kagbashi ka̱ ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱ tsu bono a kpaꞋa, ta lo esheku a̱ va̱ a kucikpa a̱ ka̱na̱ aciɓa n u ɓa̱la̱ka̱i ka̱tsuma̱ adama a̱ tsu, u ka̱sukpa̱ aciɓa a njaki.&gt;&gt; 6 Ɗa kagbashi ka̱ ni ka danai ni,&lt;&lt;Punu a̱ likuci i nampa ya vuma vu Ka̱shile wi ta̱ punu, vuma ɗa kpamu vu na i a kucikpa ka̱u, ili i na baci u danai dem i ɗa i tsu okpo ta̱ mayun, yaꞋan tsu bana ɗe wa̱ ni u gaꞋan ba wi ta̱ o kutonoko tsu uye u na tso kutono.&gt;&gt; 7 Ɗa Shawulu u danai kagbashi ka̱ ni,&lt;&lt;Tsu bana baci yiɗa̱i ci e kuneke vuma va? IlikulyaꞋa i na ci n i ɗa i kotso ta̱, ci kpamu n kuneꞋe ku na ci e kuneke vuma vu Ka̱shile va ba. Yiɗa̱i ci n i ɗa?&gt;&gt; 8 Ɗa kagbashi ka ka̱ ushuki Shawulu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ n kagimi ka azurufa na, mi ta̱ e kuneke a ɗa a kubana u vuma vu Ka̱shile, adama a na u dana tsu ubuta̱ u na tso kutono.&gt;&gt; 9 N cicau ɗe a iɗika ya aza a Isaraila, vuma wi baci a̱ kula̱nsa̱ kuyeve ku Ka̱shile u tsu dana ta̱, &lt;&lt;Ta̱wa̱ tsu bana a̱ ubuta̱ u vuza kene&gt;&gt; Adama a na vuza na e ci ɗeke keneki gogo na, ishi ta̱ e ci ɗeke yi vuza kene. 10 Ɗa Shawulu u danai kagbashi ka̱ ni ka, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱ a na vu danai mu ta̱wa̱ tsu wala.&gt;&gt; Ɗa a lazai a kubana a̱ likuci ya a̱ ubuta̱ u na vuma vu Ka̱shile va wi.

11 Ana a lazai a kugaɗukpa a̱ likuci ya. Ele a kuyawa ɗa a gasai ni nkere n yoku a kubana kukenuku mini ɗa e ecei le,&lt;&lt;Vuza kene va wi ta̱ punu?&gt;&gt; 12 Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;E, wi ta̱ punu, dakakai a̱yi ɗa ɗe kelime ka̱ ɗa̱. Gogo na ɗa u uwai a̱ likuci, adama a na anana uma i ta̱ n alyuka a na a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u kucikpa a kaginda. 13 I uwa baci a̱ likuci ya yi ta̱ a kucina yi babu u gaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ u kucikpa a kaginda adama a na u lyaꞋa ilikulya. Adama a na uma a kulyaꞋa ili ba sai ayin a na u ta̱wa̱i, a na wo okpoi mayun ɗa u zuwaka alyuka a una̱singai, yeve ka̱ta̱ aza a na a banuki a lyaꞋa. Gogo na banai, yi ta̱ a kucina yi.&gt;&gt; 14 Ɗa a lazai a kubana a̱ likuci, ele ta na a kuꞋuwa ɗa e enei Samaila a kuta̱wa̱ we ele, a̱yi a uye a kubana a̱ ubuta̱ u kucikpa wa.

15 An kayin ka kasa Shawulu u bana u Samaila, ɗa Vuzavaguɗu u yotsongi Samaila ili i nampa. 16 &lt;&lt;MakpaꞋa nahannai mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu vuma a iɗika i Bayami, ka̱ta̱ vu tsunki yi maniꞋin wo okpo mogono ma uma a̱ va̱ aza a Isaraila. A̱yi ɗa u ku isa uma a̱ va̱ ekiye aza a Filisitiya. Adama a na me ene ta̱ uma a̱ va̱, ma̱shi me le kpamu ma yawa ta̱ wa̱ va̱.&gt;&gt; 17 Ana Samaila we enei Shawulu, ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Na va ɗaɗa vuma vu na n yaꞋankai nu kadanshi ka. A̱yi ɗa vuma vu na u kulyaꞋaka uma a̱ va̱ tsugono.&gt;&gt; 18 Ɗa shawulu u banai u Samaila a̱ utsutsu u likuci ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Teɗai kpaꞋa ku keneki ki?&gt;&gt; 19 Ɗa Samaila wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa keneki ka. Walai n cinasa ɗa̱ a kubana a kaginda a̱ ubuta̱ u kucikpa, adama na anana ci ta̱ a kulyaꞋa ilikulya koɓolo, yeve n usana n ka̱sukpa̱ ɗa̱ i laza, ka̱ta̱ n tonuko wu i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ra̱ka̱. 20 Adama a njaki n na m puwa̱nka̱i nu a ayin a tatsu a na a lazai, ka̱ta̱ vu takacika ka̱ci ka̱ nu ba, adama na e ene ta̱ ɗe n ɗa. Nannai ɗa koci ba, ukuna wa aza a Isaraila ra̱ka̱ u nu u ɗa n kumaci ku nu dem&gt;&gt; 21 Ɗa Shawulu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa vuza va aza a Bayami ɗa, kumaci ku na kulaꞋi kenu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, kpamu kumaci ku va̱ e le ɗa aza na a laꞋi n kenu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Bayami? Adama a̱ yiɗa̱i vu danai mu kadanshi uteku tsu nampa?&gt;&gt;

22 Ɗa Samaila u ukai Shawulu n kagbashi ka̱ ni e kefeku ɗa u zuwai le a̱ da̱sa̱ngi e kelime ko omoci a na a banuki, uma kamangankupa. 23 Ɗa Samaila u danai ka̱ya̱ni ka, &lt;&lt;Tuka̱ n kakiɗi ka vinyama ka na n nekei nu, ka na n danai nu vu zuwa a kakambu ka.&gt;&gt; 24 Ɗa ka̱ya̱ni ka ka̱ tuka̱i m ma̱kuta̱ ma, ɗa u zuwai e kelime ka Shawulu. &lt;&lt;I na a zuwakai nu i ɗa na. Takuma, a zuwaka wu ta̱ i ɗa adama a makyan ma nampa, adama a na vu takuma i ɗa koɓolo n omoci.&gt;&gt; Ɗa Shawulu u lyai koɓolo n Samaila a kanna ka nanlo. 25 Ana a̱ cipa̱i a gaɗi vu ubuta̱ u kucikpa wa ɗa o bonoi a̱ likuci, ɗa Samaila u yaꞋin kadanshi n Shawulu a gaɗi vu kunu ku zuva vu kpaꞋa ku ni. 26 Ana kayin ka asai ɗa Samaila u ɗekei Shawulu u ta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u kunu ku zuva ku na wi, ɗa u danai ni,&lt;&lt;Bana vu foɓuso, adama na vu ka̱na̱ uye.&gt;&gt; Ana Shawulu u kotsoi ofoɓuso, ɗa a̱yi n Samaila a̱ uta̱i pulai koɓolo.

27 Ana a̱ ka̱na̱i kuyawa ɗevu n uteku u likuci, ɗa Samaila u danai Shawulu, &lt;&lt;Dana kagbashi ka̱ nu ka laza ci cinasa yi,&gt;&gt; Ɗa tana kagbashi ka ka yaꞋin nannai &lt;&lt;Ama avu tamkpamu shamgba nu mpa na, adama na n neke wu akaka a̱ Ka̱shile.&gt;&gt;

10

E erengi Shawulu wo okpoi mogono

1 Ɗa Samaila u ɗikai kedele ka maniꞋin ɗa u tsunki Shawulu a kaci, ɗa wo oɓongi ni u danai,&lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa u zagbai nu vu lyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ uma a̱ ni aza a Isaraila. 2 A makyan ma na baci vu ka̱sukpa̱i mu anana, vi ta̱ a kugasa n uma e re ɗevu n kasaun ka Rahila ɗe a Zeliza uteku wi iɗika ya aza a Bayami. I ta̱ a kudana wu, &lt;Njaki n na vu uta̱i kula̱nsa̱ va e ene ta̱ n ɗa. Gogo na esheku a̱ nu u ka̱sukpa̱ ta̱ ɗe aciɓa adama e le, ama u bono ta̱ aciɓa n u ɓa̱la̱ka̱i ka̱tsuma̱ adama a̱ nu. A kudana, &lt;&lt;Yiɗa̱i ma kuyaꞋan adama a maku ma̱ va̱?&gt;&gt; &gt; 3 A ayin a na baci vu lazai a kubana kelime a̱ ubuta̱ u na vu yawai a maɗanga ma gbayin ma Taboru. Talo va kugasa n uma a tatsu a kubana ku yaꞋan alyuka u Ka̱shile ɗe e Betelu. Vuma te a̱ uɓa̱ni nraɗika n tatsu, vuza te kpamu uɓa̱ni n a̱kutsu o boroji a tatsu, vuza te tamkpamu uɓa̱ni kedele ka̱ ma̱kya̱n. 4 I ta̱ e kukya̱sa̱ wu ka̱ta̱ e neke wu a̱kutsu o boroji e re, ka̱ta̱ ta na vi isa. 5 Yeve ka̱ta̱ vu laza a kubana a Gibiya kaginda ka̱ Ka̱shile, a̱ ubuta̱ u na ka̱tsura̱ ko osoji a Filisitiya ki. Ɗa baci vi a ku uwa a̱ likuci ya, vi ta̱ a kugasa n koɓolo ke eneki a nwalu a̱ kucipa̱ uta̱i a̱ ubuta̱ u kucikpa, uma a yoku kpamu i ta̱ a kulaza kelime ke le n umolu nu ndele n igbala a tsuwaꞋi a kubana, n a yaꞋin kene feu. 6 Ayinviki a Vuzavaguɗu i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wu n utsura, ka̱ta̱ avu feu vi yaꞋan kene koɓolo n ele, ka̱ta̱ vu sabaꞋa vo okpo vuma vi yoku kau. 7 Ɗa baci urotu u nampa u shanai, yaꞋan i na ekiye a̱ nu a fuɗai kuyaꞋan, adama a na Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n avu. 8 Laza a kubana a Giliga kafu n ta̱wa̱. Mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ma cinaka wu adama a na ci neke kuneꞋe ka alyuka o kusongu, n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ama mayun ɗa vu vana mu ali ayin e cindere, sapu ayin a na n ta̱wa̱i n danai nu i na va kuyaꞋan.&gt;&gt;

9 Ana Shawulu u ɗa̱nga̱i kulaza kuka̱sukpa̱ Samaila, ɗa Ka̱shile ka sabaꞋi ka̱ɗu ka Shawulu, kpamu ɗa urotu u nampa wa ra̱ka̱ u shanai a kanna ka nanlo ka. 10 Ana a yawai a Gibiya, ɗa a gasai n koɓolo ke eneki, ɗa ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i wa̱ ni n utsura, a̱yi feu u gita̱i kuyaꞋan kene. 11 Ana uma ra̱ka̱ a na ishi e yevei ni, e enei ni a kuyaꞋan kene koɓolo n eneki, ɗa ecenshenei, a danai &lt;&lt;Yiɗa̱i tamkpamu i ciya̱i kolobo ka Kishu ka nampa? Shawulu va feu keneki kaꞋa?&gt;&gt; 12 Ama ɗa vuma vi yoku vu na vi ida̱shi lo wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Aza a na a buwai va tamkpamu isheku le eneki a ɗa?&gt;&gt; Nanai va ɗa wo okpoi kasan, a kudana,&lt;&lt;A̱yi Shawulu va feu keneki kaꞋa?&gt;&gt; 13 Ana Shawulu u kotsoi kuyaꞋan kene ɗa u kumbai a̱ ubuta̱ u kucikpa wa.

14 Ɗa esheku e keꞋen a̱ ni ecei ni n kagbashi ka̱ ni, &lt;&lt;Teɗai i banai?&gt;&gt;

Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Tsu bana ta̱ kula̱nsa̱ njaki, ama ana ce enei n ɗa ba, ɗa tsu banai u Samaila.&gt;&gt; 15 Ɗa esheku e keꞋen a a danai, &lt;&lt;Dana mu i na Samaila u danai nu,&gt;&gt; 16 Ɗa Shawulu wu ushuki u danai,&lt;&lt;U dana tsu ta̱, ana e enei ɗe njaki ma.&gt;&gt; Ama u dana esheku e keꞋen a̱ ni ukuna u tsugono tsu na Samaila u danai ni ba.

17 Ɗa Samaila u ɗekei uma a Isaraila a gasa n Vuzavaguɗu a Mizipa. 18 Ɗa u danai le,&lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dansai i ɗanna. &lt;Mu uta̱ka̱ ta̱ n aza a Isaraila a iɗika ya aza a Masar, ɗa kpamu mi isai ɗa̱ ekiye aza a Masar n tsugono ra̱ka̱ tsu na tsu takacikai ɗa̱.&gt; 19 Ama ɗa anana kucikpa i iwain Ka̱shile ka na ka̱ ɓa̱nka̱i ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kawuya n atakaci. I iwain mu i danai, &lt;Zuwaka tsu mogono.&gt; Adama nannai darai ka̱ci ka̱ ɗa̱ e kelime ka Vuzavaguɗu kelentsu-kelentsu n kumaci-kumaci.&gt;&gt;

20 Ana Samaila u ɓolongi kelentsu ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa a zagbai kumaci ku Bayami. 21 Ɗa u zuwai e ɗekeke yi kumaci ku Bayami kefeku-kefeku, ɗa a zagbai kefeku ka Matiri. A ukocishi kpamu ɗa a zagbai Shawulu kolobo ka Kishu punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le. Ama ana a̱ la̱nsa̱i ni e ene yi ba. 22 Ɗa e ecei Vuzavaguɗu, a danai,&lt;&lt;Vuma va u yawa ta̱ ɗe?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki u danai,&lt;&lt;E, a̱yi ɗa na ɗe usheɗeki a̱ ubuta̱ wu ucanuku u na o ɓolongi.&gt;&gt; 23 Ɗa a sumai a banai a̱ ta̱wa̱i n a̱yi. Ana u shamgbai kashani ɗa u laꞋi yaba dem ugaɗi n udashi ku te. 24 Ɗa Samaila u danai uma,&lt;&lt;Yi ene yi ta̱? A̱yi ɗa vuma na Vuzavaguɗu u zagbai, babu vuza na wi ci ni a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ra̱ka̱.&gt;&gt;

Ɗa uma o orukpoi, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe mogono.&gt;&gt;

25 Ɗa Samaila u kecekei uma wila̱ u tsugono. Ɗa u ɗanai u ɗa u zuwai e kelime ka Vuzavaguɗu. Ɗa u ka̱sukpa̱i yaba dem u bana a kpaꞋa ku ni. 26 Ɗa a̱yi feu u banai a kpaꞋa ku ni a̱ likuci i Gibiya, ɗa olobo a utsura a na Vuzavaguɗu u saꞋwai a̱ɗu e le o soki ni. 27 Ama ɗa aza a ugbamukaci o yoku o goyoi ni a danai, &lt;&lt;Nini ɗai vuma vu nampa wa kufuɗa wi isa tsu?&gt;&gt; O goyo yi ni ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kubanka yi n kuneꞋe. Ama ɗa Shawulu u paɗai bini.

11

Shawulu u lyaꞋi aza a Amona n kuvon

1 Ɗa Nahashi mogono ma aza a Amona ma banai ma kambuki likuci i Jabeshi-giliyadu n kuvon. Ɗa ali aza a Jabeshi ra̱ka̱ a danai ni, &lt;&lt;YaꞋan uzuwakpani n a̱tsu ka̱ta̱ tsu tono wu.&gt;&gt; 2 Ama ɗa mogono Nahashi wu ushuki le u danai,&lt;&lt;N kuyaꞋan ta̱ uzuwukpani n a̱ɗa̱ adama a ili i te koci, u na n kuzuwa o koꞋo ka̱shi ku usingai ka yaba dem.* Nannai ɗa n kuzuwa aza a Isaraila ra̱ka̱ a pana wono.&gt;&gt; 3 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n Jabeshi mu ushuki n danai,&lt;&lt;Neke tsu ayin e cindere adama na tsu suku n akaka a iɗika yi Isaraila ra̱ka̱, ɗa baci tsu ciya̱i vuza na wa ku isa tsu ba, to ci ta̱ e kuneke utan.&gt;&gt; 4 Ana aza a usuki a a yawai Gibiya n kadanshi ka a̱ ubuta̱ u na Shawulu wi, ɗa a dansai kaꞋa a̱ ubuta̱ u uma, ɗa uma a̱ shika̱i ka̱u.

5 Ɗa u yaꞋin agaꞋin derere n ayin a na Shawulu u bonoi n kashina, n anaka a vicimba a̱ ni, ɗa we ecei u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i ciya̱i uma a ɗa i a̱ ma̱shi?&gt;&gt; Ɗa o bonokoi ni ukuna wa aza a Jabeshi. 6 Ana Shawulu u panai uteku tsu na a dansai, ɗa ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i wa̱ ni n utsura, ɗa wupa u ka̱na̱i ni. 7 Ɗa wu unai anaka a vicimba e re a̱ ni ɗa u kiɗasai le akiɗi-akiɗi, ɗa u nekei aza a suki e pecuku a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ra̱ka̱. U danai, ubuta̱ u na baci a banai dem o yotsongu inyama ya a dana, &lt;&lt;Vuza na baci de dem u kpa̱ɗa̱i ku uta̱ ku ɓa̱nka̱ Shawulu n Samaila kuvon ta a kuyaꞋan nannai n anaka a̱ ni.&gt;&gt;Ana uma a panai nannai ɗa wovon u Vuzavaguɗu u ka̱na̱i aza a Isaraila ka̱u, ɗa ali ra̱ka̱ uta̱i n ku te. 8 Ana Shawulu u ɓolongi le a Bezeki, ɗa a̱ ciya̱i aza a Isaraila uma a̱kpa̱n amangatawantatsu (300,000), aza Yahuda kpamu uma a̱kpa̱n kamangankupa (30,000). 9 Ɗa a danai aza a̱ usuki a na a̱ ta̱wa̱i va, &lt;&lt;Banai i dana aza a Jabeshi vu Giliyadu, &lt;MakpaꞋa kafu kanna ka suɗukpa, i ta̱ a ki isa ɗa̱.&gt; &gt;&gt; Ana aza a Jabeshi a panai akaka a nampa, ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u. 10 Ama ɗa a danai aza a Amona,&lt;&lt;MakpaꞋa ci ta̱ a̱ kuta̱ tsu neke utan, ka̱ta̱ i yaꞋanka tsu uteku tsu na i cikalai.&gt;&gt; 11 Ana kayin ka asai ɗa Shawulu u pecuki uma a̱ ni ugboku u tatsu, ana ubuta̱ u yimba̱na̱i ɗa a banai a kambuki a̱pa̱m aza a Amona, ɗa a̱ ka̱na̱i kuna le ali kanna a kaci. Kenu vu na a laꞋakai a̱ ka̱tsuma̱ ke le ɗa a wacuwai, yaba dem endeꞋen ni.

12 Ɗa uma a banai u Samaila ɗa a danai ni, &lt;&lt;Teɗai aza a na a yaꞋin kadanshi ka a danai, &lt;Adama a̱ yiɗa̱i Shawulu u kulyaꞋaka tsu tsugono?&gt; Utuka̱i tsu n ele tsu una le.&gt;&gt; 13 Ama ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;Babu vuza na a kuna anana, adama a na anana ɗa kanna ka na Vuzavaguɗu wi isai aza a Isaraila.&gt;&gt; 14 Ɗa Samaila u danai uma a, &lt;&lt;Ta̱wa̱i tsu banai a Giliga adama na tsu doku tsu yeve an Shawulu a̱yi ɗa mogono mayun.&gt;&gt; 15 Ɗa uma ra̱ka̱ a banai a Giliga, ɗa e yevei an Shawulu ɗa mogono ma mayun e kelime ka Vuzavaguɗu. Ɗa e nekei alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu. Ɗa Shawulu koɓolo n uma ra̱ka̱ a yaꞋin ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i.

12

Kadanshi ku upecemgbenei ka Samaila

1 Ɗa Samaila u yaꞋin kadanshi n uma a Isaraila ra̱ka̱ u danai,&lt;&lt;M pana ta̱ ili i na i dansai ra̱ka̱ kpamu n yaꞋanka ɗa̱ ta̱ i na i cigai, n zuwaka ɗa̱ ta̱ mogono. 2 Gogo na i ciya̱ ta̱ mogono vuza kelime vu ɗa̱, ama mpa n kutsa ta̱ n ka̱nji ka̱ri, muku n va̱ kpamu mi ta̱ na koɓolo n a̱ɗa̱. Mo okpo ta̱ vuza kelime ɗa̱ ali mpa maku, a̱ kuta̱wa̱ anana. 3 Mpa ɗa na e kelime ka̱ ɗa̱. Dansai e kelime ka Vuzavaguɗu n vuza na u zagbai. Ko n saꞋwa ta̱ ku isa vuza kanaka ko majaki? Ko n saꞋwa ta̱ kudoro vuza ɗa n takacikai ni? Ko n saꞋwa ta̱ ku isa vuza ili ɗa m kpa̱ɗa̱i kutsupa? N yaꞋan baci ko i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i nampa, n kutsupa ta̱.&gt;&gt; 4 Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Vu saꞋwa kudoro tsu ko vu lyaꞋa tsu ba. Kpamu vi isa tsu ili n tsura ba.&gt;&gt; 5 Ɗa Samaila u danai,&lt;&lt;Vuzavaguɗu m mogono ma na u zagbai anana ele ɗa okpoi ngan n va̱, ana i ciya̱ ko i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i nampa e ekiye a̱ va̱ ba.&gt;&gt;

Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;Mayun, Vuzavaguɗu ɗa magan ma̱ tsu.&gt;&gt;

6 Ɗa Samaila u danai uma a,&lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa u zuwai Musa n Haruna a̱ uta̱ka̱ ikaya i ɗa̱ ɗe a iɗika i Masar. 7 Gogo na shamgbai ubuta̱ u na yi, adama na n yaꞋanka ɗa̱ kadanshi e kelime ka Vuzavaguɗu adama a ulinga wu usuɓi u na Vuzavaguɗu u yaꞋankai ɗa̱ n ikaya i ɗa̱. 8 Ana Yakubu u banai a Masar n uma a̱ ni ɗa aza a Masar a takacikai le, ɗa a̱ shiꞋika̱i Vuzavaguɗu, ɗa u suꞋuki le Musa n Haruna, aza a na a̱ uta̱ka̱i ikaya i ɗa̱ ɗe a iɗika ya, ɗa u zuwai le a̱ da̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ u te. 9 Ama ɗa a cinukpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, Adama a nannai ɗa u dengei le e ekiye Sisera kovonshi vo osoji a Hazo, koɓolo n aza a Filisitiya, m mogono ma aza a Mowabu a̱yi na u bonoi u shilika̱i n ele. 10 Ɗa o folonoi Vuzavaguɗu a danai, &lt;Tsu nusa ta̱, tsu ka̱sukpa̱ wu ta̱ ɗa kucukpa tsu bonoi kutono ka̱ma̱li ka Balu n ka Ashitoretu. Ama gogo na isa tsu e ekiye a irala i tsu, ci ta̱ o kubono kutono wu.&gt; 11 Ɗa yeve Vuzavaguɗu u suki Jerubalu* m Baraku n Jefata koɓolo n Samaila. Ɗa wi isai ɗa̱ e ekiye a irala i ɗa̱ a akambu dem, ɗa ta na i ciya̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱. 12 Ama ana ye enei Nahashi mogono ma Amona ma ciga ta̱ kutuka̱ ɗa̱ n kuvon, ɗa i danai, &lt;A̱Ꞌa̱ tsu ciga ta̱ mogono ma na ma kulyaꞋaka tsu tsugono,&gt; ko an wo okpoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱yi ɗa mogono ma̱ ɗa̱. 13 Gogo na mogono ma na i zagbai ma ɗanna. I folono ta̱ Vuzavaguɗu, kpamu u neke ɗa̱ ta̱. 14 Yi baci a kupana wovon u Vuzavaguɗu, i ga̱nda̱ka̱ yi kpamu i tono yi ka̱ta̱ i iwan kutono wila̱ u ni ba, ɗa baci kpamu a̱ɗa̱ m mogono ma̱ ɗa̱ ma na mi a kulyaꞋaka ɗa̱ tsugono i tonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, yi ta̱ o kuyongo m ma̱ta̱na̱. 15 Ama ɗa baci i iwain kutono Vuzavaguɗu, ɗa kpamu iwain kutono wila̱ u ni, Vuzavaguɗu wi ta̱ wupa n a̱ɗa̱ m mogono ma̱ ɗa̱. 16 Adama a nannai, shamgbai ubuta̱ u na yi, yi ta̱ ta na e kene ili i mereve i na Vuzavaguɗu u kuyaꞋan a̱ a̱shi a̱ ɗa̱. 17 Gogo na ayin a vukyaꞋa vi itabi a ɗa ba? Ayain a kpandari a ɗa. Ama mi ta̱ e kuɗeke Vuzavaguɗu u lapa akpanga u yoꞋo mini. Ta lo ye kuyeve unushi u na i yaꞋin e kelime ka Vuzavaguɗu, a na i folonoi e neke ɗa̱ mogono.&gt;&gt; 18 Ɗa Samaila u ɗekei Vuzavaguɗu, ɗa a kanna ka nanlo ka Vuzavaguɗu u lapai akpanga ɗa u yoꞋi mini. Ɗa uma ra̱ka̱ a panai wovon u Ka̱shile koɓolo n Samaila.

19 Ɗa uma a ra̱ka̱ a danai Samaila, &lt;&lt;Vasa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu n una̱ u tsu, ta lo tsa ku kuwa̱. Adama a na tsu doku ta̱ ka̱ci ka̱ tsu unushi u gbani-gbani a na tsu folonoi e neke tsu mogono.&gt;&gt; 20 Ɗa Samaila wu ushuki u danai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana wovon ba, ko a na wo okpoi i yaꞋan ta̱ unushi u nampa ra̱ka̱, ka̱ta̱ i kpatala i ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu ba, ama ga̱nda̱ka̱i ni n a̱ɗu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱. 21 Ka̱ta̱ i kpatala i tono a̱ma̱li a gbani ba. A ɗa a̱ kuɓa̱nka̱ ɗa̱ ba, i ta na feu a ku isa ɗa̱ ba, adama a na ili i gbani ɗa. 22 Vuzavaguɗu wi a kuꞋiwan ɗa̱ ba, adama a na a cikpa kula ku ni, adama a na a̱yi n ka̱ci ka̱ ni kaꞋa u bonokoi ɗa̱ uma a̱ ni. 23 Ama mpa tamkpamu, Ka̱shile ka jebeshe n nusaka Vuzavaguɗu, a na m kukpa̱ɗa̱ kuyaꞋan kavasa adama a̱ ɗa̱. Adama a nannai mi ta̱ a kupiꞋisaka ɗa̱ ili na i gaꞋin n ili i na i kuyaꞋan. 24 Ama a̱ɗa̱ de panai wovon u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ i ga̱nda̱ka̱ yi n usuɓi n a̱ɗu a̱ɗa̱ ra̱ka̱, n i ciɓai ili i mereve i gbagbaꞋin i na u yaꞋankai ɗa̱. 25 Ama ɗa baci i lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ku unushi, i ta̱ a kuna ɗa̱ ra̱ka̱ m mogono ma̱ ɗa̱.&gt;&gt;

13

Kuvon ka aza a Isaraila n aza a Filisitiya

1 Shawulu wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa ana wo okpoi mogono. U lyaꞋi tsugono ci Isaraila a̱ya̱ amangere n e re.* 2 Ɗa Shawulu u zagbai ovonshi a̱kpa̱n a tatsu (3,000), a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila. Ɗa u karai a̱kpa̱n e re (2,000), o yongo n a̱yi a Mikamashi n uɓon wa aginda aza e Betelu. Ɗa u ka̱sukpa̱i ka̱kpa̱n ke te (1,000), ko yongo n kolobo ka̱ ni Janata a̱ likuci i Gibiya a uɓon wa aza a Bayami. Ovonshi a na a buwai tamkpamu ɗa u lokoi le a bana a iꞋuwa i le. 3 Ɗa Janata u bankai aza a Filisitiya kuvon a Geba, ɗa u lyaꞋi le n kuvon. Ɗa aza a Filisitiya a panai a arabali. Ɗa Shawulu u zuwai a̱ lika̱i kavana adama a na a dana aza a Ibirahi uta̱ u kuvon. 4 Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ a panai Shawulu u lyaꞋa ta̱ aza a Filisitiya n kuvon, kpamu ɗa aza a Isaraila okpoi ili yu unata a̱ ubuta̱ wa aza a Filisitiya, ɗa a̱ uta̱i o ɓolongi a̱ ubuta̱ u Shawulu a̱ likuci i Giliga.

5 Ɗa aza a Filisitiya a gasai adama a na a̱ shilika̱ n aza a Isaraila. Uta̱i n ekeke odoku a̱kpa̱n kamangankupa (30,000), n akumbi a̱kpa̱n a̱ ta̱li (6,000), koɓolo n ovonshi a̱bunda̱i tsu kayala ka Mala. A banai Mikamashi n kasana ka Betu-avin, a zuwai ɗe a̱pa̱m e le. 6 Ana aza a Isaraila e enei i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci, adama a na a zuwai le ta̱ kelime, ɗa e sheɗeki a aɓatsu n atali n enle n ayinva. 7 Aza a Ibirahi o yoku kpamu a pasai a gaɗukpai a kubana a Urudu a uɓon u kumaci ka aza a Gadu n Giliyadu. Ɗa a̱yi Shawulu u da̱sa̱ngi a Giliga, ovonshi a na tamkpamu i n a̱yi o tonoi ni n wovon.

8 Ɗa u vanai Samaila ali ayin e cindere, tsu na Samaila u danai ni u yaꞋan. Ama Samaila u ta̱wa̱ a Giliga ba, ɗa ovonshi a Shawulu a̱ gita̱i kuwacuwa. 9 Ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;Tuka̱i mu n kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; Ɗa ta na a̱ tuka̱i ni, ɗa u nekei ku ɗa alyuka o kusongu. 10 Gogo lo ana u kotsoi kuneke alyuka a, ɗa Samaila u yawai, ɗa Shawulu u banai u kya̱sa̱i ni. 11 Ɗa Samaila u danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi yaꞋin?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki ni u danai, &lt;&lt;Ana me enei uma a a kuwacuwa a̱ kuka̱sukpa̱ mu, kpamu avu vu ta̱wa̱ a makyan ma na vu yaꞋin uzuwukpani ba. Kpamu aza a Filisitiya a ɗa na a ɓolongi a Mikamashi. 12 Ɗa n sheshei, n danai &lt;Gogo na aza a Filisitiya o foɓuso ta̱ kuyaꞋan kuvon nu mpa a Giliga, ka̱ta̱ kpamu n la̱nsa̱ uɓa̱nki u Vuzavaguɗu ba.&gt; I ɗaɗa i zuwai ɗa wo okpoi mu ugutsuki n neke alyuka o kusongu.&gt;&gt; 13 Ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Avu vu yaꞋan ta̱ tsulau tsu gbangam, vu kpa̱ɗa̱ ta̱ kutono wila̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu u nekei nu, vi ishi baci vu tono u ɗa, Vuzavaguɗu wi ishi ta̱ a kuzuwa tsugono tsu nu tsu gbonguro a Isaraila ali a ayin babu uteku. 14 Ama gogo na tsugono tsu nu tsa kugeshe ba. Vuzavaguɗu u zagba ɗe vuza yoku vuza na ka̱ɗu ka̱ ni ka cigai, ɗa u zuwai ni wo okpo mogono ma uma a̱ ni, adama a na vu iwan ta̱ kutono wila̱ u ni.&gt;&gt; 15 Ɗa Samaila u lazai u ka̱sukpa̱i Giliga. Shawulu tamkpamu u kecei kagimi ka uma a na a buwai koɓolo n a̱yi a Gibiya vu uɓon u kumaci ka aza a Bayami, ɗa u ciya̱i uma amangatawa̱nta̱li (600). 16 Shawulu n Janata kolobo ka̱ ni koɓolo n ovonshi a na i n ele ɗa a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Geba a uɓon u kumaci ku Bayami. Aza Filisitiya tamkpamu ɗa a zuwai a̱pa̱m e le a Mikamashi. 17 Ɗa ugboku u tatsu wa ovonshi a aza a Filisitiya uta̱i a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m e le. Ugboku u te u gaɗukpai a kubana a̱ likuci i Ofura vu na vi a uɓon wi iɗika i Shuwalu, 18 u i re a kubana a uɓon u Betu-horon, u tatsu tamkpamu u ka̱na̱i uye a kubana a̱ ka̱ra̱ ka Zeboyimu ka na ki a kinda uɓon u meremune.

19 A makyan ma nanlo, babu kawakana a iɗika yi Isaraila ra̱ka̱, adama a na aza a Filisitiya a̱ sa̱nka̱ ta̱ aza a Ibirahi a kuyumaka ka̱ci ke le nsara n otokobi o kuvon. 20 Adama a nannai ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a banai wa aza a Filisitiya adama na a taza mba̱ri nu ngali n ogovu nu nkawun n le. 21 A ayin a na baci de dem tazai mba̱ri, nu ngali n le a tsu tsupa ta̱ azurufa e re. Ta feu nannai ɗa baci o gboroi ogovu ko mba̱ri ma anaka a tsu tsupa ta̱ kazurufa ke te. 22 Adama nannai, ana a̱ ɗa̱ngusa̱i kuvon, babu kovonshi ke te ki Isaraila ka na ki m masara ko ta na kotokobi, sai Shawulu a̱yi m maku ma̱ ni Janata koci.

23 Ɗa aza a Filisitiya a zuwai ugboku wo ovonshi o yoku inda uye u kuꞋuwa a Mikamashi.

14

Janata u lyaꞋi aza a Filisitiya n kuvon

1 Kanna ko yoku ɗa Janata kolobo ka Shawulu u ɗekei kolobo ka na ka tsu ɗikaka yi ucanuku u kuvon, u danai ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱, tsu gaɗukpa a kubana a uɓon wa a̱pa̱m aza a Filisitiya.&gt;&gt; Ama Janata u dana esheku a̱ ni Shawulu ba. 2 Shawulu tamkpamu u shikpa̱i ka̱pa̱m ka̱ ni a̱ kululu ku maɗanga ma ruman a̱ likuci i Miguro vu Gibiya. U yongo ta̱ n ovonshi amangatawa̱nta̱li (600) feu, 3 Ali n Ahija ganu vu Vuzavaguɗu wi ta̱ lo a̱ ubuta̱ wa, wi ta̱ uka̱ɓa̱ngi n efodu vu kula̱nsa̱ kuyeve ku Vuzavaguɗu. Ahija maku ma Ahitubu vangu vu Ikabodu kolobo ka Finihas a kpaꞋa ku Eli ganu vu Vuzavaguɗu a Shilo. Dem vu le babu vuza na u yevei ayin a na Janata u lazai. 4 Ubuta̱ u na Janata u cigai kutono a kubana wa aza a Filisitiya, wi ta̱ n aginda e re. Kaginda ke te e ci ɗeke ta̱ kaꞋa Bozezu, ke te tamkpamu Sene. 5 Kaginda kana ki a uɓon u gaɗi ki ta̱ a kinda Mikamashi, ka na kpamu ki a uɓon u ɗakai ki ta̱ a kinda Geba.

6 Ɗa Janata u danai kolobo ku ucanuku ka̱ ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱ tsu bana a̱pa̱m aza a ofoto. Ko Vuzavaguɗu u kuneke tsu ulyaꞋi, adama na babu i yoku i na ya kusa̱nka̱ Vuzavaguɗu kuciya̱ ulyaꞋi, ko n uma a̱bunda̱i ko n uma kenu.&gt;&gt; 7 Ɗa kolobo ka ka̱ ushuki, u danai, &lt;&lt;YaꞋan ra̱ka̱ tsu na ka̱ɗu ka̱ nu ke nekei nu. LyaꞋa kelime, mpa mi ta̱ koɓolo n a̱vu n ka̱ɗu n wuma u va̱ dem.&gt;&gt; 8 Ɗa Janata u danai, &lt;&lt;Ta baci nannai, ta̱wa̱ tsu gaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa aza a Filisitiya kpamu ci ta̱ kuyaꞋan tsu na e kene tsu. 9 A dana tsu baci, &lt;Shamgbai ali tsu ta̱wa̱ ubuta̱ u ɗa̱,&gt; ka̱ta̱ tsu shamgba a̱ ubuta̱ u na ci, tsa kubana a̱ ubuta̱ u na i ba. 10 Ama ɗa baci a danai, &lt;Ta̱wa̱i i cina tsu,&gt; ka̱ta̱ tsu kumba tsu bana, adama a na wi ta̱ o kokpo tsu urotu an Vuzavaguɗu u nekei le e ekiye a̱ tsu.&gt;&gt;

11 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i aza a Filisitiya enei le. Ana aza a Filisitiya enei le ɗa a danai, &lt;&lt;La̱na̱i biꞋi na ɗe, aza a Ibirahi a̱ kuta̱ aɓatsu a̱ ubuta̱ u na ishi e sheɗeki.&gt;&gt; 12 Ɗa ovonshi a a danai Janata n kaɗiki ku ucanuku ka̱ ni, &lt;&lt;Walai a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱tsu, ka̱ta̱ ta na tsu paɗukpaka ɗa̱ a̱shi.&gt;&gt; Ɗa Janata u danai kaɗiki ku ucanuku ka, &lt;&lt;Tono mu, Vuzavaguɗu u neke le ta̱ ekiye aza a Isaraila.&gt;&gt; 13 Ɗa Janata u kumbai kusan ka n nkuɗa̱ru, n kaɗiki ku ucanuku ka̱ ni o kutono yi ka̱ca̱pa̱. Ana a yawai ɗe ɗa Janata u ka̱na̱i kukapa aza a Filisitiya n u vakangi a iɗika, kaɗiki ku ucanuku ka̱ ni o kutono n wu unai. 14 A̱ ugiti u vishili ɗa Janata n kaɗiki ku ucanuku ka̱ ni a unai uma kamanga e keteshe ka na ka yawai agisana a kashina ka na anaka a kunima kanna ke te.

Aza a Isaraila o lokoi aza a Filisitiya

15 Ɗa wovon u ka̱na̱i ovonshi aza a Filisitiya ra̱ka̱ koɓolo n aza a na i punu asuvu a̱pa̱m n aza na i pulai, ali feu n aza na i a̱ ka̱ba̱nga̱ koɓolo n aza na i o kuvon. Dem vu le a panai wovon ɗa a dagazai, ɗa iɗika i jengeɗei. Ka̱shile ka ta na ka̱ tuka̱i n ukuna u nampa.

16 Ɗa ovonshi a kindi a Shawulu a na i a Gibiya vu uɓon wa aza a Bayami a̱ la̱na̱ki, ɗa enei ovonshi aza a Filisitiya a ilaɗi a̱ ubuta̱ dem. 17 Ɗa Shawulu u danai uma na i koɓolo n a̱yi, &lt;&lt;Kecei ovonshi a na i na, ciya̱ ci yeve aza na i lo ba.&gt;&gt; Ana e kecei ɗa a cinai Janata ɗa n kaɗiki ku ucanuku ka̱ ni, ele ɗa i lo ba. 18 Ɗa Shawulu u danai Ahija, &lt;&lt;Tuka̱i n akpati vu Ka̱shile va na.&gt;&gt; A ayin a nanlo ta na vu ɗa vi ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila. 19 A ayin a na Shawulu wi a kuyaꞋanka ganu kadanshi, ɗa aza a Filisitiya o doku a̱ ripula̱i ka̱u a̱pa̱m ele. Ɗa Shawulu u danai ganu va, &lt;&lt;Avu de yaꞋan tsu wala.&gt;&gt; 20 Ɗa Shawulu koɓolo n uma a na o ɓolongi ra̱ka̱ a uwai kuyaꞋan kuvon. A cinai aza a Filisitiya a̱ ripula̱i, a makapanai n otokobi. 21 Ɗa aza a Ibirahi a na ishi punu n aza a Filisitiya, aza a na o tonoi le a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m, a kpatalai o bonoi a̱ kuɓa̱nka̱ aza a Isaraila a na i koɓolo n Shawulu n Janata. 22 Ana aza a Isaraila a na ishi e sheɗeki a nsansa ma aza a Ifirayimu ra̱ka̱ a panai kakuna ka na a danai ovonshi aza a Filisitiya a suma ta̱, ɗa ele feu a uwai kuvon ka n utsura. 23 Ɗa a̱ ka̱na̱i kuvon ali a kubana ulaji u Betu-avin. Ɗa Vuzavaguɗu ta na u ɓa̱nka̱i aza a Isaraila a kanna ka nanlo.

Akucina a Shawulu

24 A kanna ka na lo ovonshi a aza a Isaraila i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci, adama a na Shawulu u kucina ta̱, u danai, &lt;&lt;N yaꞋanka ta̱ vuza na de dem u lyaꞋi ilikulyaꞋa anana kafu kanna ka̱ yikpa̱ una̱ u wuya, babu na n tsupai kutan a̱ ubuta̱ wi irala i va̱.&gt;&gt; Adama a nannai, babu kovonshi ka na ka lyaꞋi ilikulyaꞋa. 25 Ana ovonshi ra̱ka̱ a uwai a̱ kutsun, ɗa a cinai ishigi uva̱mi a iɗika. 26 Ana a cinai ishigi ya a iɗika, kpamu babu vuza na u ukai ka̱jivu ka̱ ni u peɗei, adama a na i ta̱ o wovon wa akucina a Shawulu a. 27 Ama Janata u yeve ana esheku a̱ ni u yaꞋin akucina ba. Adama a nannai ɗa u ukai kocombo ka kalangu ka na ki e kukiye ku ni a ishigi ya, ɗa u bankai a̱ una̱ u ni u peɗei. Ɗa a̱shi a̱ ni a akanai. 28 Ɗa kovonshi vu yoku u danai ni, &lt;&lt;Esheku a̱ nu u kucina ta̱ a danai vuza vu una̱ u wuya ɗa dem vuza na baci u lyaꞋi ilikulyaꞋa anana. I ɗaɗa i zuwai ovonshi ra̱ka̱ a nambai utsura.&gt;&gt; 29 Ɗa Janata u danai, &lt;&lt;Esheku a̱ va̱ a uka ta̱ iɗika i nampa atakaci. La̱na̱ tsu na a̱shi a̱ va̱ a akanai a na m peɗei ishigi i nampa kenu. 30 Nini ɗai wi ishi o kokpo anana, ishi baci ovonshi a̱ tsu a lyaꞋa ilikulyaꞋa i na a̱ pura̱i a̱ ubuta̱ wi irala i le? Ishi a kulaꞋa n kuna aza a Filisitiya n a̱bunda̱i ba?&gt;&gt;

31 A kanna ka nanlo, ana aza a Isaraila o kotsoi kuna aza a Filisitiya a na i ɗe a Mikamashi ali a kubana a Ayijalon. Ɗa oꞋoi n a̱bunda̱i adama a kambulu. 32 Ɗa a̱ kpa̱ta̱ra̱ ucanuku u na a ɗikai gbani a̱ ubuta̱ u kuvon. Ɗa a ɗikai nlala, n anaka koɓolo n obomburon, a kiɗai le a iɗika ɗa a takumai nu mpasa n le dem. 33 Ɗa vuza yoku u danai Shawulu, &lt;&lt;La̱na̱ biꞋi ovonshi a̱ nu i ta̱ a kunusaka Vuzavaguɗu, a kutakuma i nyama nu mpasa n le.&gt;&gt;

Ɗa u danai le, &lt;&lt;Ra̱ka̱ vu ɗa̱ i koɗo ta̱ akucina, gida̱la̱kpa̱i katali ka gbayin i tuka̱ mu na.&gt;&gt; 34 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Uta̱i i bana i dana osoji a, &lt;Yaba dem u tuka̱ n kanaka m malala ka̱ta̱ i kiɗa n ɗa tsu takuma na. Ka̱ta̱ i nusaka Vuzavaguɗu i takuma inyama nu mpasa n ni ba.&gt; &gt;&gt; Ɗa yaba dem u tuka̱i n manama ma̱ ni, u kiɗai a katali n kayin ka nanlo. 35 Ɗa Shawulu u maꞋi katalikalyuka ka Vuzavaguɗu, na va ɗaɗa katalikalyuka ku ugiti ka na u maꞋakai Vuzavaguɗu.

36 Ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;YaꞋan tsu banka a aza a Filisitiya a nampa kuvon n kayin, ka̱ta̱ tsu una le ali a kubana a usana, ka̱ta̱ tsu ka̱sukpa̱ ko vuza te n wuma ba.&gt;&gt;

Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;YaꞋan uteku tsu na ve enei u gaꞋin nu.&gt;&gt;

Ama ɗa ganu u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i biꞋi ce ecei Ka̱shile.&gt;&gt; 37 Ɗa Shawulu we ecei Ka̱shile u danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱ m bana n yaꞋan kuvon n aza a Filisitiya? Vi ta̱ e kuneke le e ekiye aza a Isaraila?&gt;&gt; Ama Ka̱shile ku ushuku yi a kanna ka nanlo ka ba. 38 Ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱i na ra̱ka̱ vu ɗa̱ a̱ɗa̱ na yi aza e kelime o ovonshi, adama a na tsu la̱na̱ unushi u na ci yaꞋin anana. 39 N kucina ta̱ n Ka̱shile ka wuma ka aza a Isaraila, ko maku ma̱ va̱ Janata ɗa baci u nusai wi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt; Ama babu vuza na u danai ni kakuna. 40 Ɗa Shawulu u danai uma a Isaraila, &lt;&lt;Ra̱ka̱ vu ɗa̱ shamgbai a̱ ubuta̱ u te, mpa n Janata maku ma̱ va̱ tamkpamu tsu shamgba na.&gt;&gt;

Ɗa ovonshi a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;YaꞋan i na i gaꞋin nu.&gt;&gt; 41 Ɗa Shawulu u vasai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, u danai, &lt;&lt;Ushuku tsu mayun, tsu folono wu ta̱, yotsongu tsu vuza na u nusai.&gt;&gt; Ɗa Ka̱shile kushuki Shawulu m maku ma̱ ni Janata a̱ ubuta̱ u Yurim n Tumi*, ɗa uma a na a buwai a laꞋakai. 42 Ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;Taɗuki kazagba adama a̱ va̱ n kolobo ka̱ va̱ Janata.&gt;&gt; Ɗa kazagba ka ka̱ yikpa̱i u Janata kolobo ka̱ ni.

43 Ɗa Shawulu we ecei Janata &lt;&lt;Dana mu i na vu yaꞋin.&gt;&gt;

Ɗa Janata u danai ni, &lt;&lt;Ishigi ɗa koci m peɗei n kocombo ka kalangu ka̱ va̱. Na va u yawa ta̱ n kuwa̱?&gt;&gt; 44 Ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;Avu Janata vu kuwa̱ baci ba, yaꞋan Ka̱shile kuna mu anana.&gt;&gt; 45 Ama ɗa osoji a a danai Shawulu, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i Janata u kukuwa̱, a̱yi vu na u tuka̱i n wishi u gbayin wa aza a Isaraila? Ka nanlo ki a kuyaꞋan ba. Tsu kucina ta̱ n Vuzavaguɗu ko cileme tsu ka̱nji tsu kaci ci ni ci te ci o kutoɗo ci yikpa̱ a iɗika ba. Adama na u yaꞋan ta̱ ili i nampa anana n utsura u Ka̱shile.&gt;&gt; Nannai va ɗa ovonshi a̱ ɓa̱nka̱i Janata ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kuna yi. 46 Ɗa yeve Shawulu u ka̱sukpa̱i kutono aza a Filisitiya, ɗa ele ta na o bonoi a iɗika i le.

Tsugono tsu Shawulu

47 Ana Shawulu wo okpoi mogono mi Isaraila, u yaꞋan ta̱ kuvon n irala i ni a̱ ubuta̱ dem u na wi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi. U yaꞋan ta̱ kuvon n aza a Mowabu, n aza Amona, aza a Edom, nu ngono ma aza a Zoba koɓolo n aza a Filisitiya. Ubuta̱ u na Shawulu u banai kuvon dem u ciya̱ ta̱ ulyaꞋi. 48 U yaꞋan ta̱ kuvon n utsura wa a̱bunda̱i ɗa u lyaꞋi aza a Ameleki, nannai ɗa wi isai aza a Isaraila e ekiye aza a na a̱ pura̱i le ucanuku gbani.

49 Muku n Shawulu e le ɗa Janata, n Ishivi koɓolo m Maliki-shuwa. Wi ta̱ kpamu m muku ma̱ a̱ma̱ci n re, ele ɗa Meriba mekere mu ugiti, m Makelu vuza kenu. 50 Kula ku vuka vu ni ku ɗa Ahinowam mekere ma Ahimazu. Kula ku kovonshi vi ni kpamu a̱yi ɗa Abuna kolobo ka Neru esheku e keꞋen a Shawulu. 51 Esheku a Shawulu a ɗa Kishu, esheku a Abuna a ɗa Neru, dem vu le olobo a Abiyelu a ɗa.

52 Ayin a Shawulu ra̱ka̱ i ta̱ tukpa n kuvon n aza a Filisitiya, kpamu ubuta̱ na baci de dem Shawulu we enei vuza vu utsura, ka̱ta̱ u rono yi u bonoko a̱ ka̱tsuma̱ ko ovonshi a̱ ni.

15

Kuvon n aza a Ameleki

1 Kanna ke te ɗa Samaila u danai Shawulu, &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu u suki n ta̱wa̱ me erengu wu, ka̱ta̱ kpamu n zuwa wu tsugono u uma aza a Isaraila. Adama a nannai pana i na Vuzavaguɗu u danai.* 2 Ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai i ɗanna. &lt;N kutakacika ta̱ aza a Ameleki adama i na a yaꞋankai aza a Isaraila a ayin a na a̱ uta̱i a Masar. 3 Gogo na bana vu yaꞋan kuvon n aza a Ameleki ka̱ta̱ vu una le ra̱ka̱. Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ili ba, unai le ali n a̱ma̱ci, muku nu nreɓu, anaka nu nlala, arakuma ni njaki.&gt; &gt;&gt;

4 Ɗa Shawulu u ɓolongi ovonshi a̱ ni ra̱ka̱ a Telem. U kecei le ɗa u ciya̱i uma a̱kpa̱n kupa (10,000) wa aza a Yahuda, osoji a̱kpa̱n amangatawenre (200,000) tamkpamu a kumaci ka aza a Isaraila. 5 Ɗa Shawulu n osoji a̱ ni a banai a̱ likuci i Ameleki ɗa a kpaꞋwain a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱. 6 Ɗa u suꞋuki aza e Kena n akaka, u danai, &lt;&lt;Uta̱i i ka̱sukpa̱ aza a Ameleki, ta lo ma kuna ɗa̱ koɓolo, adama a na i yaꞋanka ta̱ aza a Isaraila kasingai ana a̱ uta̱i a Masar.&gt;&gt; Ɗa aza e Kena a̱ uta̱i a̱ ka̱sukpa̱i aza a Ameleki. 7 Ɗa Shawulu u lyaꞋi aza Ameleki n kuvon, ili i na i ɗikai a Havila ali a kubana a Shuru vu na vi ɗe a kasana n iɗika i Masar. 8 Ɗa u ɗikai Agaga mogono ma aza a Ameleki n wuma. Ama wu una ta̱ uma a̱ ni ra̱ka̱ n kotokobi. 9 Ama Shawulu koɓolo n ovonshi a̱ ni a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ Agaga mogono n wuma koɓolo nu nlala n singai n singai, n anaka ni ndendem, ngiri, koɓolo n i na i laꞋi n kugaꞋan le dem. I nampa ya ra̱ka̱ a una i ɗa ba. Ama a una ta̱ nnama ra̱ka̱ n na mi nu usa̱n n na n gaꞋin ba.

10 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Samaila, 11 &lt;&lt;N na̱mgba̱ ta̱ ka̱tsuma̱ a na n zuwai Shawulu tsugono, adama a na u shirikpa̱ka̱ mu ta̱ kucina̱, kpamu u tono wila̱ u va̱ ba.&gt;&gt; Ɗa Samaila u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u, ɗa u ka̱na̱i kufolono Vuzavaguɗu kayin ka̱ɓa̱la̱.

12 Ana kayin ka asai ɗa Samaila u banai kula̱nsa̱ Shawulu, ama ɗa a dana na ni, &lt;&lt;Shawulu u bana ta̱ a Kamelu, a̱ ubuta̱ u na u maꞋakai ka̱ci ka̱ ni ili i na a kuciɓasa n a̱yi. A̱ ubuta̱ wa ɗe ka̱ta̱ u laza a kubana a Giliga.&gt;&gt;

13 Ana Samaila u yawai a̱ ubuta̱ u na wi, ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka wu una̱singai. Adama a na n tono ta̱ wila̱ u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

14 Ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Ta baci nannai, ma̱shi ma yiɗa̱i mi a kupana tsu mashi ma nlala n anaka?&gt;&gt;

15 Ɗa Shawulu wu ushuki, &lt;&lt;Ovonshi a ɗa a̱ ta̱wa̱i n ele ɗe a̱ ubuta̱ wa aza a Ameleki, a zagba ta̱ nlala n anaka a singai adama alyuka a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, ama tsu una ta̱ aza na a buwai.&gt;&gt; 16 Ɗa Samaila u danai Shawulu,&lt;&lt;Shamgba! Ka̱sukpa̱ n dana wu i na Vuzavaguɗu u danai mu na̱yi n kayin.&gt;&gt;

Ɗa Shawulu wu ushuki, &lt;&lt;Dana mu.&gt;&gt;

17 Ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Ko an vi a kinda ka̱ci ka̱ nu avu ili ɗa ba, ama avu ɗa vuza gbayin vu kumaci ka aza a Isaraila. Vuzavaguɗu u zagba wu ta̱ vo okpo mogono mi Isaraila. 18 Ɗa u suki nu vu yaꞋanka yi ulinga, u danai, &lt;Bana vu una uma a kavama aza a Ameleki, yaꞋan kuvon n ele ali vu una le ra̱ka̱-ra̱ka̱.&gt; 19 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu iwain kutono wila̱ u Vuzavaguɗu? Yiɗa̱i zuwai vu pura̱i ucanuku gbani u na u laꞋi n kugaꞋan? Ɗa vi yaꞋin ka gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu?&gt;&gt; 20 Ɗa Shawulu wu ushuki u danai, &lt;&lt;N tono ta̱ wila̱ u Vuzavaguɗu, m bana ta̱ a̱ ubuta̱ u na u suki mu m bana. Mu una ta̱ aza a Ameleki ra̱ka̱-ra̱ka̱, kpamu ɗa n remei Agaga mogono me le. 21 Ɗa ovonshi e kenuki nlala koɓolo n anaka a singai a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u gbani u na a̱ pura̱i, adama na a yaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu alyuka na ɗe a Giliga.&gt;&gt;

22 Ama ɗa Samaila wu ushuki,

&lt;&lt;Yiɗa̱i Vuzavaguɗu u laꞋi n kuciga?

Isumi, ko kuneꞋe ka alyuka?

U laꞋa ta̱ n ku gaꞋan o tono kadanshi ka̱ ni,

ana e kuneke yi alyuka a nlala n singai.

23 Adama a na ugbamiwasuvu wi ta̱ derere n unushi u tsuboci.

A̱ra̱ɗi kpamu derere ɗa n unushi u tsugbani.

Adama a na vu iwan ta̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu,

A̱yi feu u iwan wu ta̱ o tsugono.&gt;&gt;

24 Ɗa Shawulu u danai Samaila, &lt;&lt;N nusa ta̱. M kpa̱ɗa̱ ta̱ kutono wila̱ n kadanshi ka Vuzavaguɗu. Adama a na m pana ta̱ wovon wa osoji, i ɗaɗa i zuwai n yaꞋin ili i na a cigai. 25 Gogo na n folono wu ta̱, cinukpaka mu n unushi u va̱ ka̱ta̱ vu bono koɓolo nu mpa, adama na n cikpa Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 26 Ama ɗa Samaila u danai ni, &lt;&lt;Mpa n kubono koɓolo n a̱vu ba. Adama na vu iwain ta̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu, kpamu Vuzavaguɗu u iwan wu ta̱ o tsugono tsa aza a Isaraila.&gt;&gt; 27 Ana Samaila u kpatalai a na wa laza, ɗa Shawulu u remei ka̱ga̱Ꞌin ko motogu ma̱ ni, ɗa ma karai. 28 Ɗa Samaila u danai ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u kara ta̱ tsugono tsa aza a Isaraila wa̱ nu anana, kpamu u neke ta̱ tsu ɗa u vuza yoku vu na u laꞋi nu. 29 A̱yi na wi n Tsugbayin tsa aza a Isaraila u ci yaꞋan aꞋuwa ba, ko ta na u sabaꞋa ka̱ɗu ka̱ ni, adama na a̱yi vuma ɗa ba, vuza na u tsu sabaꞋa ka̱ɗu ka̱ ni.&gt;&gt; 30 Ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;Mpa n nusa ta̱. Ama n nannai dem cikpa mu e kelime ko nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n uma a̱ va̱ n kelime ka aza a Isaraila. Ta̱wa̱ tsu walaka, adama na m bana n cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu.&gt;&gt; 31 Ɗa Samaila u bonoi n Shawulu, ɗa u cikpai Vuzavaguɗu.

32 Ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Tukai mu n Agaga mogono ma aza a Ameleki.&gt;&gt; Ɗa Agaga u yawai wu a̱ni m ma̱ta̱na̱ n ka̱ɗu ida̱shi, &lt;&lt;Kusheshe ku ni a kuna yi ba.&gt;&gt; 33 Ama ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Uteku tsu na kotokobi ka̱ nu ko bonokoi a̱ma̱ci babu muku, nannai ɗa feu a̱na̱ku a̱ nu o kokpo babu maku.&gt;&gt; Ɗa Samaila wu unai Agaga e kelime ka Vuzavaguɗu a Giliga.

34 Ɗa Samaila u lazai a kubana a Rama, ɗa Shawulu u banai a kpaꞋa ku ni a Gibiya. 35 Ili i na i ɗikai a kanna ka nanlo Samaila u doku we ene Shawulu ba, ali Samaila u kuwa̱i, ama u na̱mgba̱ ta̱ ka̱tsuma̱ ka̱u adama a̱ ni. Vuzavaguɗu ta na u pana uyoꞋo a na u zuwai Shawulu wo okpoi mogono mi Isaraila ba.

16

Samaila u zuwai Dawuda wo okpoi mogono

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Samaila, &lt;&lt;Ali wana ɗai vu kulyaꞋa kelime n ku na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ adama a Shawulu? N iwai ta̱ ɗe wo okpo mogono ma aza a Isaraila. Gogo na shatangu kavana ka̱ nu m maniꞋin, vu bana a̱ likuci i Batalami a̱ ubuta̱ u vuma vi yoku vu na ci ɗeke Jesi, adama na n zagba ta̱ vuma te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n ni wo okpo mogono.&gt;&gt; 2 Ama ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Nini ɗai m kubana ɗe? Shawulu u pana baci kaꞋa wi ta̱ a kuna mu.&gt;&gt; Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Gogo na ɗika mashan ma kanaka a kubana, vu yawa baci ka̱ta̱ vu dana, &lt;N ta̱wa̱ ta̱ kuneke alyuka u Vuzavaguɗu.&gt; 3 Ka̱ta̱ vu banuku Jesi u ta̱wa̱ a̱ ubuta̱ wa alyuka a, mpa ta na n kudana wu ta̱ i na va kuyaꞋan. Vi ta̱ e kerengu vuza na n yotsonki nu.&gt;&gt; 4 Ɗa Samaila u yaꞋin i na Vuzavaguɗu u danai ni. Ana u yawai a Batalami, ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma n rabasai ni ikyamba e kujeꞋe. Ɗa ecei ni, &lt;&lt;Gbaga ɗa vu ta̱wa̱i ko?&gt;&gt; 5 Ɗa Samaila wu ushuki, &lt;&lt;E, gbaga ɗa, n ta̱wa̱ ta̱ kuyaꞋanka Vuzavaguɗu alyuka. Bonokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, ka̱ta̱ i ta̱wa̱ koɓolo nu mpa a̱ ubuta̱ wa alyuka.&gt;&gt; Ɗa Samaila we erengi Jesi ciɗa koɓolo m muku n ni, ɗa u banuki le a̱ ta̱wa̱ a̱ ubuta̱ wa alyuka wa.

6 Ana a yawai ɗe, ɗa Samaila we enei Eliyabu kolobo ka Jesi, ɗa u sheshei, &lt;&lt;Mayun, vuza na wi kashani e kelime ka̱ tsu na va a̱yi ɗa vuza na Vuzavaguɗu u zagbai.&gt;&gt; 7 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai Samaila, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi indana tsuloboi ci ni ko ugaɗi u ni ba, adama a na n iwain ta̱ ɗe. Vuzavaguɗu u ci indana i na vuma u ci indana ba. Vuma u ci indana ta̱ tsuloboi, ama Vuzavaguɗu u ci indana ta̱ ka̱ɗu.&gt;&gt; 8 Ɗa Jesi u ɗekei Abinadabu, u zuwai ni u laza e kelime ka Samaila. Ama ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;A̱yi na feu Vuzavaguɗu u zagba yi ba.&gt;&gt; 9 Ɗa Jesi kpamu u zuwai Shama u laza e kelime ka Samaila, ama ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, a̱yi na feu Vuzavaguɗu u zagba yi ba.&gt;&gt; 10 Jesi u doku u zuwai muku mo olobo n cindere n ni ra̱ka̱ n lazai e kelime ka Samaila, ama Samaila u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u zagba le ba.&gt;&gt; 11 Ɗa we ecei Jesi, &lt;&lt;Uteku wu muku n nu n ɗa na ra̱ka̱?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Vuza na u kotsokoi le mani u buwa ta̱, Ama wi ta̱ a̱ ubuta̱ u kaguɓa ka nlala.&gt;&gt;

Ɗa Samaila u danai, &lt;&lt;Suku a bana e ɗeke yi, kpamu ci a̱ kuda̱sa̱ngu ba, sai ayin a na u yawai.&gt;&gt; 12 Ɗa u suki a banai a̱ ta̱wa̱i n a̱yi. A̱yi ta na wi ta̱ ushili n tsuloboi kpamu m ma̱ta̱na̱ mi ikyamba. Ɗa Vuzavaguɗu u danai Samaila, &lt;&lt;Ɗenga̱ vu erengu yi, a̱yi ɗa vuza na m zagbai.&gt;&gt; 13 Ɗa Samaila u ɗikai kavana ka maniꞋin ɗa we erengi ni e kelime ko otoku a̱ ni, a kanna ka nanlo ka ɗa Ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i n utsura u Dawuda. Ɗa yeve Samaila u lazai u bonoi a Rama.

14 Ayinviki a Vuzavaguɗu ta na a̱ ka̱sukpa̱ ɗe Shawulu, ɗa wunla̱i u gbani-gbani u na wu uta̱i u Vuzavaguɗu u ka̱na̱i kutakacika yi. 15 Ɗa kagbashi ka̱ ni ka danai ni, &lt;&lt;Ɗanna wunla̱i u gbani-gbani u na wu uta̱i u Vuzavaguɗu a kutakacika wu. 16 Adama a nannai vuzagbayin yaꞋan agbashi a̱ nu a̱ la̱nsa̱ vuza na u yevei kuwaꞋa umolu. Adama a na u waꞋa a ayin a na baci wunla̱i u gbani-gbani wu uta̱i u Ka̱shile u ta̱wa̱i nu, vi ta̱ a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 17 Ɗa Shawulu u danai agbashi a̱ ni, &lt;&lt;La̱nsa̱ka̱i mu vuza na u fuɗai kuwaꞋa umolu mayin i tuka̱ mu.&gt;&gt; 18 Ɗa vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka agbashi ka wu ushuki, &lt;&lt;Me ene ta̱ kolobo ka Jesi va aza a Batalami vuza na u fuɗai kuwaꞋa umolu. A̱yi vuza vu utsura ɗa, kovonshi kpamu. U fuɗa ta̱ kadanshi mayin, kpamu wi ta̱ n tsuloboi. Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ koɓolo n a̱yi.&gt;&gt; 19 Ɗa Shawulu u suki muku mu usuki u Jesi, u danai, &lt;&lt;SuꞋuku mu kolobo ka̱ nu Dawuda, vuza na wi a kaguɓa ka nlala ka.&gt;&gt; 20 Ɗa Jesi u ɗikai majaki n ucanuku n ilikulyaꞋa, n kedele ka̱ ma̱kya̱n koɓolo m maku ma̱ ma̱ga̱ji u nekei kolobo ka̱ ni Dawuda u banka Shawulu. 21 Nannai ɗa Dawuda u uwai kuyaꞋanka Shawulu ulinga. Ɗa Shawulu u cigai ni n ka̱u, ɗa Dawuda wo okpoi vuza na u tsu ɗika ucanuku u kuvon. 22 Ɗa Shawulu u suki akaka u Jesi, u danai &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Dawuda u lyaꞋa kelime n kuyaꞋansaka mu ulinga, adama a na m pana ta̱ uyoꞋo wu ulinga u ni.&gt;&gt; 23 Ayin a na baci de dem wunla̱i u gbani-gbani wu uta̱i u Ka̱shile ɗa u ta̱wa̱i u Shawulu, ka̱ta̱ Dawuda u ɗika umolu u ni u waꞋa. Ka̱ta̱ Shawulu u ciya̱ ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ u pana uyoꞋo, ka̱ta̱ ayinviki a kavama a̱ Ka̱shile a a̱ ka̱sukpa̱ yi.

17

Dawuda n Goliya

1 Ɗa aza a Filisitiya o ɓolongi ovonshi e le o Soko vu Yahuda adama o kuvon. A zuwai a̱pa̱m e le a Efesu Damima vu na vi e mere ma̱ likuci i Soko n Azeka. 2 Ɗa Shawulu n osoji aza a Isaraila tamkpamu o ɓolongi a̱ ubuta̱ ute ɗa a zuwai a̱pa̱m e le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Ela, o foɓusoi adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Filisitiya. 3 Aza a Filisitiya a darai a kaginda ke te, aza a Isaraila feu a darai a ka nan ɗe, n ka̱ra̱ e mere me le.

4 Ɗa kovonshi ka aza a Filisitiya ka na e ci ɗeke Goliya vu likuci i Gatu, wu uta̱i a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Filisitiya ɗa u shamgbai e mere ma aza Isaraila n aza a Filisitiya. Ugaɗi u ni ta na u laꞋa ta̱ udashi kuci. 5 Wi ta̱ m ma̱ku ma̱ vuyum vi shili u kapi a kaci ka̱ ni, m motogu ma vuyum ma na a̱miki a̱ ni a yawai shekelu a̱kpa̱n a tawun (5,000). 6 Ɗa u ukai nra̱ga̱ n ene mi iyum i shili e ene a̱ ni, ɗa kpamu u woki kotokobi ka gbayin ka̱ viyum vi shili a kavangatsu ka̱ ni. 7 Ukutsu u masara u ni wi ta̱ tsu mashin, a̱miki a kaci ka masara ka a yawa ta̱ shekelu amangatawa̱nta̱li (600) a̱ vuyum vu lima̱. Kaɗiki ka̱ ma̱ra̱ga̱ ka̱ ni ki ta̱ a nwalu e kelime ka̱ ni.

8 Ɗa Goliya u shamgbai e mere ɗevu n a̱pa̱m aza a Isaraila u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai yu uta̱i i darai adama o kuvon? Mpa vuza va aza a Filisitiya ɗa, a̱ɗa̱ tamkpamu agbashi a Shawulu a ɗa. Zagbai vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u ta̱wa̱ tsu shilika̱. 9 Ɗa baci u fuɗai wu unai mu, ci ta̱ o ko okpo agbashi a̱ ɗa̱. Ama ɗa baci n ciya̱i ulyaꞋi ɗa mu unai ni, yi ta̱ o ko okpo agbashi a̱ tsu i yaꞋanka tsu ulinga.&gt;&gt; 10 Ɗa u doku u danai, &lt;&lt;Anana n goyo ta̱ ovonshi aza a Isaraila, nekei mu vuza na n kushilika̱ n a̱yi.&gt;&gt; 11 Ana Shawulu koɓolo n ovonshi a̱ ni ra̱ka̱ a panai kadanshi ka na vuza va aza a Filisitiya u dansai, ɗa ikyamba i le i kuwa̱i a panai wovon.

12 A̱yi Dawuda tamkpamu kolobo ka Jesi ka a, vuza va aza a Efarata a Batalami vu uɓon u Yahuda. Jesi u matsa ta̱ olobo kunla̱i, kpamu a ayin o tsugono tsu Shawulu ci na ɗe u kutsa. 13 Olobo a tatsu a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni o tono ta̱ Shawulu a kubana a̱ ubuta̱ u kuvon, maku mu ugiti ma a̱yi ɗa Eliyabu, vuza ire a̱yi ɗa Abinadabu, vuza tatsu kpamu Shama. 14 Dawuda va a̱yi ɗa u kotsokoi le mani. Ayin a na aza a̱ni uma a tatsu a banai a̱ ubuta̱ u kuvon n Shawulu, 15 Dawuda va ta na u tsu u bana ta̱ n u bonoi a Batalami adama a na wi inda nlala ma̱ esheku a̱ ni. 16 Goliya kovonshi ka aza a Filisitiya u ka̱na̱i kushika aza a Isaraila. Ali ayin amangere usana n kulivi,

17 Kanna ke te ɗa Jesi u danai kolobo ka̱ ni Dawuda,&lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu ɗika kagisamkpatsu ka ifa vi ishina yu uzungi n a̱kutsu o boroji kupa a nampa a vu dakaka vu banka aza a̱ nu a̱ ubuta̱ u kuvon. 18 Ka̱ta̱ vu ɗika kpamu a̱kutsu a mani* kupa vu banka vuza kelime vi le. Ve ene ma̱ta̱na̱ me le, vu bono baci ka̱ta̱ vu yaꞋanka mu izumgbi tsu na i ɗe.&gt;&gt; 19 I ta̱ ɗe koɓolo n Shawulu n osoji a aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱ra̱ ka Ela o kuvon n aza a Filisitiya.

20 M kpasani, ɗa Dawuda u ɗa̱nga̱i u ka̱sukpa̱i maguɓi mo yoku a ushiga wu nlala n ni. Ɗa u foɓusoi u ka̱na̱i uye tsu na Jesi u tonukoi ni. A̱yi a kuyawa, osoji tamkpamu a̱ kuta̱ a kubana a̱ ubuta̱ u kuvon u le, n a yaꞋin iciɓali i kuvon. 21 Ovonshi a Isaraila n aza a Filisitiya a darai kuvon a mindanai. 22 Ɗa Dawuda u ka̱sukpa̱i ucanuku u ni e ekiye o kosoji ka na ki kinda ucanuku, ɗa u sumai a kubana a̱ ubuta̱ u kuvon u kya̱sa̱i nkoshi n ni. 23 A̱yi a kadanshi n ele, ɗa Goliya kovonshi ka Filisitiya vu Gatu, wu uta̱i a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Filisitiya u yaꞋin kadanshi ka ishikushi tsu na u kiwanai, ɗa Dawuda u panai. 24 Ana aza a Isaraila e enei vuma va ɗa ra̱ka̱ vi le a sumai adama o wovon. 25 Ɗa aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i kudana, &lt;&lt;Ye ene ta̱ vuma vu nampa tsu na u dakakai ku uta̱sa̱? U tsu uta̱ ta̱ adama na u shika aza a Isaraila. Mogono mi ta̱ e kuneke uciyi wa a̱bunda̱i u vuza na wu unai ni. Ka̱ta̱ kpamu u neke yi mekere ma̱ ni mo olo yi. U sa̱nka̱ aza a kpaꞋa ku ni kutsupa utafu a iɗika yi Isaraila.&gt;&gt;

26 Ɗa Dawuda we ecei aza a na i kashani ɗevu n a̱yi, u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i a kuyaꞋanka vuza na wu unai vuma va aza a Filisitiya vu nampa, ali u takpakai aza a Isaraila ili wono i nampa? Yayi biꞋi vuza vu kofoto va aza a Filisitiya vu nampa vuza na wi o kugoyo ovonshi a̱ Ka̱shile ka wuma?&gt;&gt; 27 Ɗa a dana ni ili i na a kuyaꞋanka vuza na de dem wu unai Goliya.

28 Ana Eliyabu, Dawuda mokoshi ma̱ ni u panai tsu na wi a kadanshi n uma, ɗa u yaꞋin wupa ka̱u ɗa we ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i i tuka̱i nu na? Ya yi kpamu vu ka̱sukpa̱ka̱i nlala ma a kakamba? N yeve ta̱ a̱ra̱ɗi a̱ nu n ugbamukaci u nu. Vu ta̱wa̱ ta̱ koci adama a na vi inda kuvon.&gt;&gt; 29 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i n yaꞋin? Mi n kofon ka na n dansa ba?&gt;&gt; 30 Ɗa u kpatalai u bonoi o kovonshi ko yoku, u doku we ecei kakuna ka kpamu, ɗa uma a a̱ ushuki ni uteku tsu cau.

31 Ɗa ovonshi o yoku a banai a danai Shawulu i na Dawuda u dansai, Ɗa Shawulu wu ushuki a bana a̱ tuka̱ yi n Dawuda.

32 Ɗa Dawuda u danai Shawulu, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza u na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ko u pana wovon adama a vuza vu Filisitiya vu nampa ba, mpa kagbashi ka̱ nu mi ta̱ a kubana n shilika̱ n a̱yi.&gt;&gt; 33 Ɗa Shawulu wu ushuki, &lt;&lt;Avu vi a kufuɗa vu bana va̱ shilika̱ n vuza va aza a Filisitiya vu nampa ba. Adama a na avu maku me kenu ma biꞋi vi. A̱yi ta na u geshe ta̱ a̱ vishili n uma ali a̱yi ka̱ɗa̱nga̱ni.&gt;&gt; 34 Ɗa Dawuda wu ushuki Shawulu, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ nu maguɓi ma nlala me esheku a̱ ni ma a. Ayin a na baci kawu ko ma̱kunzukunzu mu uta̱i ɗa ma̱ ka̱na̱i malala punu a ushiga, 35 n tsu bana ta̱ ka̱ta̱ n lapa maꞋa, ka̱ta̱ mu unai mi isa malala ma̱ va̱ a̱ una̱ u ni. Ɗa baci u bonoi wa̱ a̱ va̱, n tsu ka̱na̱ yi ta̱ e kuɗeku ka̱ta̱ n lapa mu una. 36 Kagbashi ka̱ nu kunasa ta̱ ikawu nu nkunzukunzu, nannai ɗa feu n kuyaꞋanka vuza vu kofoto va Filisitiya va, adama a na u goyo ta̱ osoji a̱ Ka̱shile ka wuma. 37 Vuzavaguɗu vu na wu uta̱ka̱i mu a̱ ubuta̱ wi ikawu nu nkunzukunzu, wi ta̱ feu a kisa mu e ekiye a vuma va aza a Filisitiya vu nampa.&gt;&gt;

Ɗa Shawulu u danai Dawuda, &lt;&lt;Wala vu bana, Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ wu.&gt;&gt; 38 Ɗa Shawulu u ukai Dawuda ucanuku u kuvon u ni, ɗa u kapakai ni m ma̱kun ma̱ viyum a kaci m motogu ma̱ viyum ma̱ ni. 39 Ana Dawuda u ukai u ɗa, ɗa u sarangi kotokobi e iven a̱ kukyuꞋun, ɗa u gita̱ngi nwalu. Ama u fuɗa u walaka ba. Adama a na a̱yi u kiwana nu n ɗa ba. Ɗa u danai Shawulu. &lt;&lt;Mpa n kufuɗa ma wala n ucanuku u nampa ba, adama a na mpa n kiwana nu n ɗa ba.&gt;&gt; Ɗa u foɗoi u ɗa. 40 Ɗa u ɗikai kalangu ka̱ ni, u zagbai atali a singai a tawun e kuyene, u zuwai a ujika u kaguɓa u ni. Ɗa u ɗikai ka̱vimgba̱tsu u ka̱na̱i uye a kubana kugasa n vuma vu Filisitiya va.

41 A̱yi tamkpamu vuma vu Filisitiya va feu wu uta̱i a kugasa n Dawuda. N kaɗiki ku ucanuku u kuvon u ni e kelime 42 Ana Goliya u la̱na̱i ɗa we enei Dawuda maku me kenu maꞋa ushili n tsuloboi ɗa u goyoi ni. 43 Ɗa u danai Dawuda, &lt;&lt;Vi ɗika ta̱ mpa mesheꞋe maꞋa ɗa va̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱ n kalangu?&gt;&gt; Ɗa u shikai Dawuda n kula ka̱ a̱ma̱li aza a Filisitiya. 44 Ɗa vuza va aza a Filisitiya va u danai Dawuda, &lt;&lt;Wala a̱ kuta̱wa̱, anana mi ta̱ e kuneke nnu nu nnama n kakamba ikyamba i nu.&gt;&gt;

45 Ɗa Dawuda wu ushuki ni u danai. &lt;&lt;Avu vi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱ n kotokobi n utsula̱ m masara, ama mpa mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu n kula ku Vuzavaguɗu MalaꞋimili, Ka̱shile ko osoji ki Isaraila ka na vu goyoi. 46 Anana Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu ekiye a̱ va̱, ka̱ta̱ mu una wu ka̱ta̱ m gbatya kaci ka̱ nu, n neke even a uma a̱ nu wu nnu nu nnama n kakamba. Ka̱ta̱ uduniyan dem u yeve an Ka̱shile ki punu a iɗika yi Isaraila. 47 Ka̱ta̱ uma a na i na dem e yeve an n kotokobi kaꞋa ko m masara maꞋa Vuzavaguɗu u ku isaka uma a̱ ni ba, adama a na kuvon ku Vuzavaguɗu ku ɗa, wi ta̱ ta na e kuneke ɗa̱ ekiye a̱ tsu.&gt;&gt;

48 Ana vuza va aza a Filisitiya va u dakakai a̱ kuta̱wa̱, an wa cinaka Dawuda, ɗa Dawuda u sumai u banai a̱ ubuta̱ u kuvon u gasa n a̱yi. 49 Ɗa Dawuda u ɗikai katali a ujika u ni ɗa u zuwai a̱ ka̱vimgba̱tsu ɗa u vita̱la̱i u taɗuki ɗa u govoi Goliya vuma vu Filisitiya a̱ kuca̱n, katali ka liɓai a̱ kuca̱n ɗa u yikpa̱i a iɗika ma̱kpa̱ɓa̱.

50 Tsu nampa tsu ɗa Dawuda u ciya̱i ulyaꞋi n ka̱vimgba̱tsu n katali koci a̱ ubuta̱ u vuma va aza a Filisitiya. U varai ni ɗa wu unai ni babu kotokobi. 51 Ɗa Dawuda u sumai u banai a̱ ubuta̱ u vuza va aza a Filisitiya va, u talai kotokobi ka̱ ni punu a iven. Ɗa u gbatyai ni kaci.

Ana aza a Filisitiya e enei kovonshi ka gbayin ke le ka̱ kuwa̱i, ɗa a wacuwai n ilaɗi. 52 Ɗa uma a Isaraila n Yahuda a̱ shida̱i kelime, a kiyangi aza a Filisitiya n yoroli ali a kubana utsutsu u likuci i Gatu n Ekoron. Aza a Filisitiya a na ukai muna a̱ yikpa̱sa̱i a uye, ili i na i ɗikai e Sharayimu ali a kubana a̱ likuci i Gatu n Ekoron. 53 Ana aza a Isaraila o bonoi a̱ ubuta̱ u kuloko aza a Filisitiya, ɗa a̱ pura̱i ucanuku u gbani a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m wa aza a Filisitiya. 54 Ɗa Dawuda u ɗikai kaci ka vuza va aza a Filisitiya va u bankai a Urushelima, ɗa u zuwai ucanuku u kuvon u Goliya wa a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni.

55 Ana Shawulu we enei Dawuda a kubana kushilika̱ n Goliya, ɗa we ecei Abuna kovonshi vo osoji a̱ ni, u danai, &lt;&lt;Abuna, maku ma yayi na va?&gt;&gt; Ɗa Abuna wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin mpa n yeve ba.&gt;&gt; 56 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Ece ka̱ta̱ vu yeve ko maku ma yayi kolobo ka nampa.&gt;&gt; 57 Ana Dawuda u bonoi a̱ ubuta̱ u kuna Goliya, ɗa Abuna u bankai ni u Shawulu, Dawuda biꞋi uɓa̱ni n kaci ka Goliya. 58 Ɗa Shawulu we ecei ni, &lt;&lt;Avu ɗa kolobo ka ya?&gt;&gt; Ɗa Dawuda wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa kolobo ka Jesi kagbashi ka̱ nu a Batalami.&gt;&gt;

18

Shawulu u ka̱na̱i tsurala n Dawuda

1 Ana Dawuda u kotsoi kadanshi n Shawulu, ɗa Janata wu ushuki n Dawuda ka̱u, u cigai ni tsu ka̱ci ka̱ ni. 2 Ili i na i ɗikai a kanna ka nanlo ka, ɗa Shawulu u ka̱na̱i Dawuda u kpa̱ɗa̱i kuka̱sukpa̱ yi u bana a kpaꞋa ku esheku a̱ ni. 3 Ɗa Janata u yaꞋin uzuwakpani n Dawuda adama a na u ciga yi ta̱ tsu ka̱ci ka̱ ni. 4 Adama a nannai, ɗa Janata u foɗoi motogu ma na u ukai u nekei Dawuda, koɓolo n ucanuku u kuvon u ni, n kotokobi ka̱ ni, n utan u ni, n kaɗambura ka̱ ni kpamu. 5 A̱ ubuta̱ u na baci de dem Shawulu u suki Dawuda u tsu bana ta̱, ka̱ta̱ kpamu u ciya̱ ulyaꞋi, adama a nannai va ɗa Shawulu u nekei ni tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji. Ɗa i nampa ya i zuwai yaba dem ma̱za̱nga̱, ali n aza a ulinga a Shawulu feu.

6 Ana osoji i o kubono a kpaꞋa, wana ɗai Dawuda u kotso kuna Goliya, ɗa a̱ma̱ci a̱ uta̱i a̱ likuci yi Isaraila ra̱ka̱ adama a na a gasa n Shawulu mogono. N a cananai ishipa i ma̱za̱nga̱ n e jeꞋi n a waꞋi nka̱la̱ n umolu. 7 Ele e kujeꞋe n a yaꞋin ishipa, a kudana,

&lt;&lt;Shawulu wu una ta̱ a̱kpa̱n,

Ama Dawuda wu unai a̱kpa̱n-a̱kpa̱n babu uteku.&gt;&gt;

8 Vishipa vu na nampa va vu zuwa ta̱ Shawulu wupa ka̱u, ɗa u danai, &lt;&lt;A̱ma̱ci a dana ta̱ Dawuda wu una ta̱ a̱kpa̱n-a̱kpa̱n babu uteku, ama mpa mu una ta̱ a̱kpa̱n. Yiɗa̱i kpamu yo okpoi ni an wa̱ ciya̱, tsugono tsu ɗa ba?&gt;&gt; 9 Ili i na i ɗikai a kanna ka nanlo ɗa Shawulu u ka̱na̱i tsurala n Dawuda.

10 Ana kayin ka asai ɗa wunla̱i u gbani-gbani u Ka̱shile u uwai u Shawulu ɗa u ka̱na̱i kakpawawa an kajarishi. A̱yi Dawuda tamkpamu a kuwaꞋa umolu u ni tsu na u kiwanai. A̱yi Shawulu m masara uremi e kukiye ku ni, 11 ɗa u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni, u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ o kusovo Dawuda m gbaɓa yi n kasaka.&gt;&gt; Kure ku ɗa Shawulu u taɗuki masara, a̱yi Dawuda n u werei.

12 Ɗa Shawulu u ka̱na̱i kupana wovon u Dawuda adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱yi, ama u ka̱sukpa̱ ta̱ ɗe Shawulu. 13 Adama a nannai ɗa u lokoi Dawuda a kpaꞋa ku tsugono ɗa u zuwai ni wo okpo kovonshi vo osoji ka̱kpa̱n, ɗa u ka̱na̱i kutono n ele a̱ ubuta̱ u kuvon. 14 Ili i na baci de dem Dawuda u yaꞋin u tsu ciya̱ ta̱ ulyaꞋi, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱yi. 15 Ana Shawulu we enei Dawuda wi ta̱ a̱ kuciya̱sa̱ ulyaꞋi ɗa u doku u panai wovon u ni ka̱u. 16 Ama aza a Isaraila n aza a Yahuda ra̱ka̱ a cigai Dawuda adama na u tono ta̱ n ele mayin a̱ ubuta̱ u kuvon.

Dawuda u zuwai mekere ma Shawulu

17 Ɗa shawulu u danai Dawuda, &lt;&lt;Meriba ɗa na mekere ma gbayin ma̱ va̱. N kuneke wu ta̱ a̱yi yolo. Vi baci a kuyaꞋan ka mu ulinga n utsura u ka̱ɗu n utsura u nu kpamu vu yaꞋanka Vuzavaguɗu kuvon.&gt;&gt; Shawulu u sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni u danai,&lt;&lt;Mpa ma kuna Dawuda n ekiye a̱ va̱ ba, ama ka̱sukpa̱i ni u kuwa̱ e ekiye aza a Filisitiya.&gt;&gt;

18 Ama ɗa Dawuda u danai Shawulu, &lt;&lt;Mpa ɗa ya, yayi kumaci ku va̱, kpamu yayi esheku a̱ va̱ a iɗika yi Isaraila a na mo ko okpo kototo ko mogono?&gt;&gt; 19 Adama a nannai ana ayin a yawai a na Dawuda wa zuwa Meriba mekere ma Shawulu, ɗa Shawulu u ɗikai ni u nekei vuza yoku vuza na e ci ɗeke Adiriyelu vuza va aza a Mehola.

20 Ɗa Makelu vangu vu ni tamkpamu u cigai Dawuda. Ana Shawulu u panai nannai ɗa u panai uyoꞋo. 21 Ɗa u sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, u danai, &lt;&lt;N kuneke ta̱ Dawuda Makelu, ciya̱ wo okpo yi maza, ali sapu u kuwa̱ e ekiye aza a Filisitiya.&gt;&gt; Ɗa Shawulu u doku u danai Dawuda ire, &lt;&lt;Gogo na vi ta̱ o ko okpo kototo ka̱ va̱.&gt;&gt; 22 Ɗa Shawulu u danai agbashi a̱ ni,&lt;&lt;YaꞋin kadanshi n Dawuda usokongi, i dana yi, &lt;La̱na̱, mogono mi ta̱ a kupana uyoꞋo u nu n agbashi a̱ ni feu, gogo na ushuku ka̱ta̱ vu okpo kototo ka̱ ni.&gt; &gt;&gt; 23 Ɗa agbashi a Shawulu a danai Dawuda ukuna u nampa. Ama ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;A̱ɗa̱ i sheshe ta̱ vuza wo okpo kototo ko mogono ili i kenu i ɗa? Mpa maku kenu maꞋa kpamu vuza vu unambi.&gt;&gt;

24 Ana agbashi a Shawulu o bonoi a danai ni i na Dawuda u danai, 25 ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;Danai Dawuda, &lt;Mogono ma ciga katsupu adama a vuka vu savu va ba, sai ofoto amangatawun (100) aza a Filisitiya. Adama a na u tsupaka mogono i na irala i ni i yaꞋankai ni.&gt; &gt;&gt; Na va ugboji u ɗa u na Shawulu u yaꞋankai Dawuda, adama a na u uwa e ekiye aza a Filisitiya. 26 Ana muku mu usuki ma n danai Dawuda ili i na mogono ma danai. Ana Dawuda u panai nannai ɗa u wu ushuki u zuwa mekere mo mogono ma. Babu ayin a na a zuwai a yawa, 27 ɗa Dawuda koɓolo n uma a̱ ni a banai a unai aza a Filisitiya amangatawenre (200). U tuka̱i n ukpan wo ofoto u le, u shatangi derere tsu na a danai ni, adama a na wo okpo kototo ko mogono. Yeve ɗa Shawulu u nekei ni mekere ma̱ ni Makelu u zuwa.

28 Ana Shawulu u yevei Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n Dawuda, kpamu mekere ma̱ ni Makelu ma ciga yi ta̱, 29 Ɗa u doku u laꞋasakai kupana wovon u Dawuda, ɗa wo okpoi a tsurala n a̱yi a ayin a wuma a̱ ni dem.

30 Ɗa ovonshi a aza a Filisitiya a lyaꞋi kelime n kuta̱ n a yaꞋin kuvon n aza a Isaraila. Ama ayin tutu, Dawuda u ci ciya̱ ta̱ ulyaꞋi u laꞋa ovonshi osoji a Shawulu. Nannai va ɗa kula ku Dawuda ku laꞋi n kuta̱.

19

Shawulu u kondoi kuna Dawuda.

1 Ɗa Shawulu u danai maku ma̱ ni Janata koɓolo n aza a ulinga a̱ ni, a una Dawuda. Ama Janata u ciga ta̱ Dawuda ka̱u, 2 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Esheku a̱ va̱ Shawulu wi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ uye u na u kuna wu. Adama a nannai, vu zuka mayin makpa n usana, vu ciya̱ ubuta̱ u na vu sheɗeki. 3 Mpa n kubana ta̱ ka̱ta̱ n shamgba koɓolo n Esheku a̱ va̱ ɗe a kakamba ka na vi va. Ka̱ta̱ n yaꞋanka yi kadanshi ka̱ nu, i na baci m panai dem mi ta̱ o kutonuko wu.&gt;&gt; 4 Ɗa Janata u dansai ukuna u singai adama a Dawuda u Shawulu esheku a̱ ni, u danai, &lt;&lt;Mogono ka̱ta̱ vu takacika kagbashi ka̱ nu Dawuda ba, adama na a̱yi u nusaka wu ba, kpamu i na u yaꞋin i ɓa̱nka̱ wu ta̱ n a̱bunda̱i. 5 U neke ta̱ wuma u ni a ayin na wu unai Goliya. Ɗa Vuzavaguɗu ta na u nekei aza a Isaraila ulyaꞋi u gbayin. Avu feu a na ve enei ili i nampa ya vu yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱. Yiɗa̱i i kuzuwa vu takacika Dawuda vuza babu unushi ali vu una yi gbani?&gt;&gt; 6 Ɗa Shawulu u panai kadanshi ka na Janata u dansai, ɗa u yaꞋin akucina u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi baci de n wuma, a kuna Dawuda ba.&gt;&gt;

7 Ɗa Janata u ɗekei Dawuda ɗa u danai ni ili i na Shawulu u dansai ra̱ka̱. Ɗa u bankai ni u Shawulu. Ɗa Dawuda u lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka Shawulu ulinga uteku tsu na u kiwanai.

8 Ɗa kuvon ku doku ku ɗa̱nga̱i n aza a Isaraila n aza a Filisitiya, ɗa Dawuda wu uta̱i u yaꞋin kuvon n aza a Filisitiya wu unai le n a̱bunda̱i, ali aza a na buwai a sumai. 9 Kanna ke te Shawulu ida̱shi a kpaꞋa ku ni, a̱yi uka̱ni m masara, ɗa wunla̱i u gbani-gbani u Vuzavaguɗu u uwai ni. Dawuda ta na a kuwaꞋa umolu u ni, 10 ɗa Shawulu u sheshei u sovo yi u gbaɓa n kasaka, ama ɗa Dawuda u werei. Yeve ɗa masara ma lazai ɗa mo sovoi mashilya. N kayin ka nanlo ka ɗa Dawuda u sumai ɗa u laꞋakai n wuma u ni.

11 Ɗa Shawulu u suki uma a bana a inda kpaꞋa ku Dawuda adama a na a̱ ciya̱ a una yi n usana. Ama ɗa Makelu vuka vu Dawuda u danai ni, &lt;&lt;Ɗa baci vu sumai n kayin ka nampa adama a wuma u nu ba, makpa n usana vi ta̱ a̱ kukuwa̱&gt;&gt; 12 Ɗa Makelu u pusa̱ta̱ngi Dawuda n katusu, u sumai ɗa u laꞋakai. 13 Ɗa Makelu u ɗikai ka̱ma̱li ɗa u vaꞋankai a kajiba, ɗa u zuwai cileme tsu nraɗika a uɓon u kaci ɗa u palai kaꞋa n akashi. 14 Ana Shawulu u suki agbashi a̱ ni a bana a̱ ka̱na̱ Dawuda, ɗa Makelu u danai, &lt;&lt;Wi gbaga ba.&gt;&gt; 15 Ɗa Shawulu u doku u suki agbashi a o bono ɗe a̱ ciya̱ e ene Dawuda n a̱shi e le. Ɗa u danai le, &lt;&lt;Tuka̱i ni na n kajiba ka̱ ni adama a na mu una yi.&gt;&gt; 16 Ama ana agbashi a uwai a kpaꞋa ku Dawuda ka, ɗa a cinai ka̱ma̱li uvaꞋanki a kajiba, kpamu a uɓon u kaci a cinai ɗe cileme tsu nraɗika. 17 Ɗa Shawulu u danai Makelu, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu doroi mu nannai, vu zuwai vurala vu va̱ u suma adama na u laꞋaka?&gt;&gt;

Ɗa Makelu wu ushuki u danai ni, &lt;&lt;Dawuda u dana ta̱ ɗa baci n ka̱sukpa̱i ni u lazai ba, wi ta̱ a kuna mu.&gt;&gt;

18 Ɗa Dawuda u sumai u laꞋakai, ɗa u lazai a kubana a Rama a̱ ubuta̱ u Samaila ɗa u danai ni ra̱ka̱ i na Shawulu u yaꞋankai ni. Ɗa a̱yi va koɓolo n Samaila a lazai a kubana a Nayotu ɗa o yongoi ɗe. 19 Ɗa a danai Shawulu, &lt;&lt;Dawuda va wi ta̱ ɗe a Nayotu a Rama.&gt;&gt; 20 Ɗa u suki agbashi a bana e reme yi. Ama ana a yawai ɗa cinai koɓolo ka eneki a kuyaꞋan kene, Samaila ta na lo kashani e kelime ke le. Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i wa aza a usuki a Shawulu a, ɗa ele feu a yaꞋin kene. 21 Ana Shawulu u panai kaꞋa ɗa u suki aza o yoku, ɗa ele feu a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene. Ɗa Shawulu kpamu u doku u suki agbashi tatsu, ɗa ele feu a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene. 22 A ukocishi ɗa a̱yi n ka̱ci ka̱ ni u banai a Rama. Ana u yawai derere vu kayinva ka gbayin ka̱ likuci i Seku, ɗa we ecei, &lt;&lt;Ubuta̱ u na Samaila n Dawuda i?&gt;&gt; Ɗa a danai ni, &lt;&lt;I ta̱ ɗe a Nayotu a iɗika i Rama.&gt;&gt; 23 Ɗa Shawulu u banai Nayotu ɗe a Rama. Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i wa̱ ni feu ɗa u ka̱na̱i kuwala n u yaꞋin kene, ali sapu na u yawai a Nayotu. 24 Ali u foɗoi aminya a̱ ni, u ka̱na̱i kuyaꞋan kene e kelime ka Samaila. U vaki koshomboɗi kanna ka̱ɓa̱la̱ n kayin feu. Ta ɗe kansa ka nampa ka ka ɗa̱nga̱i, ka na a tsu dana, &lt;&lt;Shawulu feu keneki kaꞋa?&gt;&gt;

20

Janata u ɓa̱nka̱i Dawuda

1 A na i lo ɗa Ɗawuda u sumai u ka̱sukpa̱i Nayotu a Rama u bonoi u Janata we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i n yaꞋin? Yiɗa̱i unushi u va̱? Nini ɗai n nusakai esheku a̱ nu, ali ɗa wi a̱ kula̱nsa̱ wuma u va̱?&gt;&gt;

2 Ɗa Janata wu ushuki ni u danai, &lt;&lt;Mayun ɗa ba, vi a̱ kukuwa̱ ba, adama a na esheku a̱ va̱ a ci yaꞋan ili endeꞋen babu mpa ba, ko i kenu ko i gbayin. Yiɗa̱i i kuzuwa yi u sokongu ili i nampa wa̱ va̱? Mayun ɗa ba.&gt;&gt; 3 Ama ɗa Dawuda u yaꞋin akucina u danai, &lt;&lt;Esheku a̱ nu u yeve ta̱ an n ciya̱i mapasa ma singai wa̱ nu, i ɗaɗa i zuwai ɗa u tonukoi nu ba, ɗa u sheshei, &lt;Ka̱ta̱ Janata u yeve ukuna u nampa ba, ta lo wa̱ na̱mgba̱ ka̱ɗu n ka̱u.&gt; Ama n kucina ta̱ n Vuzavaguɗu vu wuma n wuma u nu, n danai mi ta̱ ɗevu n ukpa̱.&gt;&gt; 4 Ɗa Janata u danai Dawuda, &lt;&lt;Dana mu ili ra̱ka̱ i na vu cigai n yaꞋanka wu, mi ta̱ ta na a kuyaꞋan i ɗa.&gt;&gt; 5 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;La̱na̱, makpaꞋa ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu kaꞋa, kpamu u gaꞋan m kpa̱ɗa̱ kulyaꞋa ilikulyaꞋa koɓolo m mogono ba. Ama n ciga wu ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n suma m bana n sheɗeku a kakamba ali a kubana n kulivi ku makpaꞋa koci. 6 Ɗa baci esheku a̱ nu e ecei nu mpa, vu dana yi, &lt;Dawuda u folono mu ta̱ ka̱u n ka̱sukpa̱ yi u bana a kpaꞋa ku ni na ɗe a Batalami, adama a na kuneꞋe ka alyuka ki ta̱ ɗe ku na a ci yaꞋan a̱ ka̱ya̱ lakam adama a kpaꞋa ku tsu.&gt; 7 Ɗa baci u danai, &lt;Babu u kuna&gt; kagbashi ka̱ nu ki ta̱ o kuyongo gbaga. Ama ɗa baci u yaꞋin wupa, yeve a na wi ufoɓi adama a na u yaꞋanka mu iforotoi. 8 Ama avu tamkpamu, yotsongu kagbashi ka̱ nu ucigi, adama a na vi yaꞋan ta̱ uzuwakpani n a̱yi e kelime ka Vuzavaguɗu. Ama n nusa baci, to una mu n ka̱ci ka̱ nu, yiɗa̱i ɗa va kuka̱sukpa̱ esheku a̱ nu wu una mu?&gt;&gt; 9 Ɗa Janata wu ushuki u danai. &lt;&lt;Ko kenu! Mi shi baci n yevei a na esheku a̱ va̱ wi ofoɓuso adama na wu una wu, mi ishi a kudana wu.&gt;&gt; 10 Ɗa Dawuda u danai Janata,&lt;&lt;Yayi u kudana mu, ɗa baci esheku a̱ nu wu ushuki nu n wupa?&gt;&gt; 11 Ɗa Janata u danai Dawuda, &lt;&lt;Ta̱wa̱, yaꞋan tsu bana a̱ ka̱pula̱ka̱.&gt;&gt; Ɗa a lazai a kubana ka̱pula̱ka̱ ka koɓolo.

12 Ɗa Janata u danai Dawuda, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, mayun n kudana ta̱ esheku a̱ va̱ a makyan ma nampa makpa koci. Ɗa baci u sheshei kagbanigbani wa̱ nu, n kusuꞋuku wu ta̱ n akaka adama a na vu ciya̱ kuyeve. 13 Ama ɗa baci u sheshei kawuya a̱ nu, ɗa n suꞋuki nu n akaka vu suma ba, ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u takacika mu. YaꞋan Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n avu uteku tsu na u yongoi n esheku a̱ va̱. 14 A ayin a na mi n wuma yaꞋan vu yotsongu mu ucigi u babu kukotso u Vuzavaguɗu, adama a na n kuwa̱ ba. 15 Ama ayin a na baci n kuwa̱i vu lyaꞋa kelime n kuyotsongu aza a kpaꞋa a̱ va̱ ucigi u babu uteku. YaꞋan Vuzavaguɗu wu una irala i nu aduniyan ra̱ka̱.&gt;&gt; 16 Ɗa Janata u yaꞋin uzuwukpani m kpaꞋa ku Dawuda, u danai, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu wu una irala i Dawuda.&gt;&gt; 17 Adama a ucigi u na Janata u cigai Dawuda, ɗa u zuwai ni u doku u kucinasakai adama a̱ ni, adama a na u ciga ta̱ yi ka̱u uteku tsu na u cigai ka̱ci ka̱ ni.

18 Ɗa Janata u danai Dawuda, &lt;&lt;MakpaꞋa ɗa ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu. I ta̱ a kunamba wu, adama a na ubuta̱ wi ida̱shi u nu wi ta̱ o kokpo babu vuza. 19 Makpa koci n kulivi vu bana a̱ ubuta̱ u na vi ishi vi sheɗeki va a̱ uka̱ra̱Ꞌi u katali a uteku. 20 N kutaɗuku ta̱ aya a tatsu a̱ ubuta̱ u katali ka, n kuyaꞋan ta̱ adanshi ili i yoku i ɗa mi a kutawa. 21 Mi ta̱ a̱ kusuku maku n dana yi, &lt;Bana vu la̱nsa̱ aya a.&gt; Ɗa baci n danai ni, &lt;La̱na̱, aya a ɗa lo ɗevu n a̱vu, ɗika a ɗa vu tuka̱ mu.&gt; Yeve ka̱ta̱ vu uta̱ vu ta̱wa̱, adama na n kucina ta̱ n Vuzavaguɗu iforotoi yi lo ba, gbaga ɗa vi. 22 Ama ɗa baci n danai kolobo ka, &lt;La̱na̱! Aya ɗa ɗe kelime ka̱ nu,&gt; wo okpo ta̱ mayun vu laza, adama a na Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ wu ta̱ vu laza. 23 Ama adama a ukuna wa akucina a na ci yaꞋin n avu, Vuzavaguɗu ɗa magan e mere ma̱ tsu ali ko wanai.&gt;&gt;

24 Ɗa Dawuda u sheɗeki a kakamba, ana a̱ gita̱ngi ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu, ɗa mogono ma da̱sa̱ngi kulyaꞋa ilikulyaꞋa. 25 U da̱sa̱ngi a̱ ubuta̱ u na u kiwanai ɗevu n kasaka a mindansanai n Janata, Abuna tamkpamu u da̱sa̱ngi ɗevu n Shawulu, ama ubuta̱ wi ida̱shi u Dawuda lekeɗi. 26 Shawulu ta na u dansa kakuna a kanna ka lo ba, adama na u sheshe ta̱, &lt;&lt;Ili i yoku i zuwa ta̱ Dawuda u kpa̱ɗa̱i ko okpo ciɗa. I ɗaɗa i sa̱nka̱i ni kuta̱wa̱. Mayun ta kaꞋa ki nannai.&gt;&gt; 27 Ama ana kayin kasai, a kanna ke ire ka̱ ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu, a̱ ubuta̱ wa ida̱shi i Dawuda i ɗa lo babu vuza. Ɗa Shawulu we ecei Janata u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i sa̱nka̱i Dawuda kolobo ka Jesi kuta̱wa̱ kulyaꞋa ilikulyaꞋa na̱yi n anana?&gt;&gt; 28 Ɗa Janata wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Mayun Dawuda u folono mu ta̱ n ka̱sukpa̱ yi u bana a Batalami. 29 U dana mu ta̱, &lt;Ka̱sukpa̱ mu m bana, adama a na aza a kpaꞋa ku va̱ i ta̱ n kuneꞋe ka alyuka a̱ likuci i tsu. Ɗa baci n ciya̱i mapasa ma singai wa̱ nu ka̱sukpa̱ mu m bana me ene le.&gt; I ɗaɗa i zuwai ɗa u kpa̱ɗa̱i kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u kulyaꞋa ki ilikulyaꞋa m mogono.&gt;&gt;

30 Ɗa Shawulu u yaꞋin wupa n Janata ka̱u ɗa u danai ni, &lt;&lt;Avu maku ma kavama vuza vu ugbamukaci. N yeve ta̱ vu ɓolongu ta̱ kaci n Dawuda kolobo ka Jesi, adama a na vu neke ka̱ci ka̱ nu wono n a̱na̱ku nu a na a matsai nu. 31 YaꞋan n dana wu, maku ma Jesi mi baci de n wuma a aduniyan, vi a kulyaꞋa tsugono o tsugono tsu nu ba, kpamu vi a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ a wuma u nu ba. Gogo na suku a bana a̱ tuka̱ n a̱yi, adama a na mayun ɗa una yi.&gt;&gt; 32 Ɗa Janata we ecei esheku a̱ ni u danai, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i va kuna yi? Yiɗa̱i u yaꞋin?&gt;&gt; 33 Ama ɗa Shawulu u taɗuki masara ma̱ ni adama na wu una Janata. Ta lo Janata u yevei an mayun ɗa esheku a̱ ni u cigai kuna Dawuda.

34 Ɗa Janata u ɗa̱nga̱i u ka̱sukpa̱i kirukpa ki ilikulyaꞋa ka n wupa. A kanna ke ire ka ka̱ɗiva̱ ko wotoi u nanlo wa, ɗa u iwain kulyaꞋa ilikulyaꞋa. Adama a na ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱ ta̱ ka̱u adama a Dawuda, kpamu u pana ta̱ wono ka̱u adama a ili i na esheku a̱ ni a yaꞋankai Dawuda.

35 Ana kayin ka asai ɗa Janata u banai a kakamba m maku mo kolobo mo yoku, tsu na a zuwakpanai a gasa n Dawuda, 36 ɗa u danai maku ma &lt;&lt;Suma vu bana vu la̱nsa̱ aya a na n kutaɗuku.&gt;&gt; Ana maku ma ma sumai a kubana ɗa u taɗuki kaya e kelime ka̱ ni. 37 Ana maku ma ma yawai a̱ ubuta̱ u na kaya ka Janata ka̱ yikpa̱i, ɗa Janata u ɗekei ni ɗa u danai &lt;&lt;La̱na̱, kaya ka ɗa na ɗe kelime ka̱ nu.&gt;&gt; 38 Ɗa Janata u ɗekei maku ma, &lt;&lt;Dakaka! Suma gogoꞋo! Ka̱ta̱ vu shamgba ba.&gt;&gt; Ɗa maku ma ma ɗikai aya a, ɗa u bonoi a̱ ubuta̱ u ni. 39 Ama maku ma me yeve ukuna u na wi punu ba. Janata n Dawuda koci ele ɗa e yevei ukuna u na wi punu. 40 Ɗa Janata u nekei maku ma ucanuku u kuvon u ni, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Wala, ɗika u ɗa vu bonoko a̱ likuci.&gt;&gt; 41 Ana maku ma ma lazai, ɗa Dawuda wu uta̱i paki a katali ka na u sheɗeki va ɗa u kuɗa̱ngi u kya̱sa̱i Janata kutatsu, n kuca̱n ku ni a kulyaꞋa kayala a iɗika. Ɗa oɓongi ka̱ci ke le ɗa a̱ shika̱i koɓolo ama ma̱shi ma Dawuda ma laꞋa ta̱ n a̱bunda̱i.

42 Ɗa Janata u danai Dawuda, &lt;&lt;Wala m ma̱ta̱na̱, adama a na tsu kucina ta̱ ɗe n kula ku Vuzavaguɗu, tsu danai, &lt;Vuzavaguɗu a̱yi ɗa magan e mere ma̱ tsu m mere ma ntsukaya n va̱ koɓolo nu ntsukaya n nu ali a kubana ayin babu uteku.&gt; &gt;&gt; Yeve ɗa Dawuda u lazai, Janata tamkpamu ɗa u kpatalai u bonoi a̱ likuci.

21

Dawuda u sumai adama a Shawulu

1 Dawuda u banai a̱ ubuta̱ u Ahimeleki ganu a̱ likuci i Nobu. Ɗa Ahimeleki u jeꞋekei ikyamba ana we enei Dawuda, ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi endeꞋen nu? Ɗa vi kpamu babu vuza koɓolo n avu?&gt;&gt;

2 Ɗa Dawuda wu ushuki Ahimeleki ganu u danai,&lt;&lt;N ta̱wa̱ ta̱ kuyaꞋan ulinga u mogono, kpamu u dana mu ta̱, &lt;Ka̱ta̱ n ka̱sukpa̱ vuza u yeve ukuna wu usuki wa ba, ko u yeve ili i na n danai nu vi yaꞋan ba.&gt; Ama n dana ta̱ uma a̱ va̱ ubuta̱ u na a kucina mu. 3 Gogo na yiɗa̱i vi ni ɗa i kulyaꞋa? Neke mu a̱kutsu o boroji a tawun, ko ta na i na de dem vi n i ɗa.&gt;&gt;

4 Ama ɗa ganu wu ushuki Dawuda, &lt;&lt;Mpa mi m boroji vu gbani e ekiye a̱ va̱ ba, ama mi ta̱ m boroji vu na e erengi na. Yi ta̱ a kufuɗa ya takuma, ɗa baci de uma a̱ nu asai n a̱ma̱ci ba.&gt;&gt;

5 Ɗa Dawuda wu ushuki, ili i munla̱i yi punu ba, &lt;&lt;Mayun a̱ sa̱nka̱ tsu ta̱ kuyongo n a̱ma̱ci tsu na tsu kiwanai. Ucanuku u ali u ciɗa u ɗa a̱ wuti dem, bele ta na wuti u makara u ɗa anana.&gt;&gt; 6 Ɗa ganu u nekei ni boroji vu we erengi vu na a zuwai, adama a na boroji vu yoku vi lo ba, sai boroji vu ciɗa vu uzuwi vu na a takpai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, adama a na o sono vu ɗa.

7 A kanna ka nanlo ka, kagbashi ka Shawulu ko yongo ta̱ lo, vuza na a kpadai e kelime ka Vuzavaguɗu. Kula ku ni ku ɗa Doyegi vuza va aza a Edom, a̱yi ɗa vuza kelime vu nguɓi mi ilikuzuwa i Shawulu.

8 Ɗa Dawuda we ecei Ahimeleki, u danai,&lt;&lt;Vi ta̱ n kotokobi ko masara vu neke mu? Adama a na ulinga u mogono wa u ta̱wa̱ mu ta̱ kpakaru, ali ɗa n ɗa̱nga̱i babu ucanuku u kuvon.&gt;&gt;

9 Ɗa ganu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Kotokobi ka Goliya ka vuza va aza a Filisitiya vu na vu unai a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Ela ki ta̱ na uzuwi. Ka ki ta̱ upali n kakashi ɗa a zuwai kaꞋa a kakambu ka efodu. Vu ciga baci kaꞋa, ɗika, ɗaɗa kotokobi ka na ki na koci.&gt;&gt;

Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Babu kotokobi ka na ka laꞋi ka nampa, neke mu kaꞋa.&gt;&gt;*

10 A kanna ka nanlo ka ɗa Dawuda u sumai u ka̱sukpa̱i Shawulu, ɗa u banai u Akishu mogono ma Gatu. 11 Ama ɗa agbashi o mogono ma Akishu ma a danai ni, &lt;&lt;A̱yi na ɗaɗa Dawuda mogono ma̱ likuci ma ba? A̱yi ɗa vuza na a ci cikpa n kujeꞋe n ishipa a kudana,

&lt;Shawulu wu una ta̱ a̱kpa̱n,

ama Dawuda a̱kpa̱n-a̱kpa̱n babu uteku ba?*&gt; &gt;&gt;

12 Ɗa Dawuda u zuwai kadanshi ka nampa ka a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa u panai wovon u Akishu mogono ma Gatu ta lo wa ku unai. 13 Adama a nannai ɗa u bonokoi ka̱ci ka̱ ni an kajarishi. Ayin a na baci de dem wi koɓolo n e le, ka̱ta̱ wo okpo an vuza na u jarai. Ka̱ta̱ u ka̱na̱ ika̱ra̱shi a̱ utsutsu u likuci, ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ ntsa̱n a̱ kula̱la̱ a̱ ma̱tsa̱ka̱.

14 Ɗa Akishu u danai agbashi a̱ ni, &lt;&lt;La̱na̱i, vuma vu nampa va kajarishi kaꞋa! Yiɗa̱i i zuwai ɗa i tuka̱i ni wa̱ va̱? 15 A dana ɗa̱ ta̱ n namba ta̱ ajarishi, ɗa i kutuka̱ n a̱yi u yaꞋansa ujari e kelime ka̱ va̱ na? Vuma nampa ɗa u kuꞋuwa a kpaꞋa ku va̱?&gt;&gt;

22

Dawuda u banai a Adulam m Mizipa.

1 Ɗa Dawuda u ka̱sukpa̱i Gatu ɗa u bonoi a kakpanlai ka Adulam. Ana aza a̱ ni n aza a kpaꞋa ke esheku a̱ ni a panai wi ta̱ ɗe, ɗa a banai a cina ni ɗe. 2 Ɗa uma ra̱ka̱ aza a na i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci, n aza na i o kutono atan koɓolo n aza a una̱mgbi wa̱ a̱tsuma̱ a banai o ɓolongi u Dawuda, ɗa wo okpoi vuza kelime vi le. Ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ uma amangatawa̱na̱shi (400).

3 Ɗe va ɗa Dawuda u banai a Mizipa vu Mowabu, ɗa u yaꞋin kadanshi m mogono ma aza a Mowabu ma, u danai,&lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u nu vu ka̱sukpa̱ a̱na̱ku a̱ va̱ n esheku a̱ va̱ a̱ ta̱wa̱ a da̱sa̱ngu n avu biꞋi ali n yeve i na Ka̱shile ki a kuciga kuyaꞋan nu mpa&gt;&gt; 4 Ɗa u ka̱sukpa̱i le e ekiye o mogono ma aza a Mowabu. Ɗa a̱ da̱sa̱ngi ɗe a̱ ubuta̱ wa ali a kubana ayin a na Dawuda u yaꞋin a̱ ubuta̱ u na wi a usheɗeki.

5 Ama ɗa keneki Gadu ka danai Dawuda, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu punu a̱ ubuta̱ u kusheɗeku ba. Ɗa̱nga̱ vu bono a iɗika ya aza a Yahuda.&gt;&gt; Ɗa Dawuda u lazai u bonoi a̱ kutsun ka aza a Heretu.

Shawulu wu unai anan ganu o Nobu

6 Kanna ko yoku ana shawulu u yevei ubuta̱ u na Dawuda koɓolo uma a̱ ni i. A makyan ma nanlo ta na Shawulu a̱ ida̱shi m masara ma̱ ni uremi a̱ kulu ku maɗanga ma matana a kaginda ka Gibiya. Agbashi a̱ ni kpamu ra̱ka̱ uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi. 7 Ɗa Shawulu u danai le,&lt;&lt;Panakai mu a̱ɗa̱ aza a Bayami. I sheshe ta̱ Dawuda kolobo ka Jesi ki ta̱ a kuneke ɗa̱ akamba koɓolo n ashina a itacishi? Wi ta̱ kpamu o kubonoko ɗa̱ ovonshi a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n ovonshi amangatawun a tawun? 8 Yiɗa̱i i zuwai ɗa i foɓusoi kuyaꞋanka mu kawuya? Ko vuza u dana mu a na maku ma̱ va̱ ma yaꞋin uzuwukpani m maku me Jesi ba. Vuza wi lo feu adama a̱ va̱ ko u keɓecei mu ukuna ba, ko u dana mu an maku ma̱ va̱ ma danai Dawuda kagbashi ka̱ va̱ ka̱ puta̱ mu, uteku tsu na u yaꞋin anana.&gt;&gt;

9 Ama ɗa Doyegi vuza va aza a Edom, vuza na wi kashani n aza a gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Shawulu, u danai, &lt;&lt;Me ene ta̱ kolobo ka Jesi a kubana o Nobu a̱ ubuta̱ u Ahimeleki kolobo ka Ahitubu. 10 Ɗa Ahimeleki u folonoi Vuzavaguɗu adama a Dawuda, ɗa kpamu u nekei ni ilikulyaꞋa n kotokobi ka Goliya vuma va aza a Filisitiya.&gt;&gt;

11 Ɗa mogono ma suki e ɗeke Ahimeleki ganu kolobo ka Ahitubu koɓolo n aza kpaꞋa ke esheku a̱ ni ra̱ka̱, n anan ganu a na i a̱ likuci i Nobu. Ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono. 12 Ɗa Shawulu u danai Ahimeleki, &lt;&lt;Pana biꞋi na, avu kolobo ka Ahitubu.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mi ta̱ a kupana, vuzagbayin.&gt;&gt; 13 Ɗa Shawulu we ecei ni,&lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa avu n kolobo ka̱ nu Jesi i sheshei kuyaꞋanka mu kawuya? Adama a̱ yiɗa̱i ɗa vu nekei ni ilikulyaꞋa koɓolo n kotokobi ɗa kpamu vu yaꞋankai ni kavasa u Ka̱shile, adama a na u puta̱ mu tsu na u yaꞋin anana?&gt;&gt;

14 Ɗa Ahimeleki wu ushuki mogono u danai, &lt;&lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka agbashi a̱ nu wi n usuɓi u laꞋi Dawuda, a̱yi ɗa kototo ko mogono, vuza kelime va aza a kindi a̱ nu, vuza na a laꞋi n kuneke tsugbayin a kpaꞋa ku nu? 15 Anana ɗa mu ugiti u na n kufolonoko yi Ka̱shile? Anana ɗa ugiti ba. Ka̱ta̱ mogono me ene unushi u kagbashi ka̱ ni ko kpaꞋa ke esheku a̱ va̱ ba. Adama a na kagbashi ka̱ nu ke yeve ili punu a ukuna u nampa ba.&gt;&gt; 16 Ama ɗa mogono ma danai ni,&lt;&lt;Mayun vi ta̱ a̱ kukuwa̱, avu Ahimeleki koɓolo n aza kpaꞋa ke esheku a̱ nu dem.&gt;&gt; 17 Ɗa mogono ma danai aza a kindi a̱ ni a na i kashani a kakambu uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi,&lt;&lt;Unai anan ganu vu Vuzavaguɗu, adama na ele feu a gbaɓa ta̱ kaci n Dawuda. E yeve ta̱ ayin a na u sumai, ama ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kudana mu.&gt;&gt;Ama aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono a, a ciga kuna ganu vu Vuzavaguɗu va ba. 18 Ama ɗa mogono ma danai Doyegi,&lt;&lt;Avu una anan ganu a.&gt;&gt; Ɗa Doyegi va aza a Edom wu unai le ra̱ka̱. A kanna ka nanlo ka, wu unai anan ganu amanga̱na̱shi n a tawun aza a na i u uki nu ntogu n tsuganu. 19 Ɗa kpamu u zuwai a unai aza o Nobu, likuci i anan ganu. Ɗa wu unai a̱ma̱ci n ali, nreɓu koɓolo m muku, anaka ni njaki, koɓolo nu nlala. 20 Ama Abiyata kolobo ka Ahimeleki matsukaya ma Ahitubu, u fa̱ta̱tsa̱i ɗa u sumai a kubana u Dawuda. 21 U banai u danai Dawuda a na Shawulu wu unai anan ganu a Vuzavaguɗu. 22 Ɗa Dawuda u danai Abiyata.&lt;&lt;Ana me enei Doyegi va aza a Edom ɗe a kanna ka nanlo ka, n yeve ta̱ wi ta̱ a kudana Shawulu. Mpa ɗa n zuwai a unai aza a kpaꞋa ke esheku a̱ nu ra̱ka̱. 23 Shamgba koɓolo nu mpa, ka̱ta̱ vu pana wovon ba, a̱yi vuza na wi a̱ kula̱nsa̱ wuma u nu wa, wi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ wuma u va̱ feu. Vi ta̱ a kulaꞋaka koɓolo nu mpa.&gt;&gt;

23

Dawuda u wawai likuci i Kayila

1 A na i lo ɗa Dawuda u ciya̱i izumgbi a na aza a Filisitiya a̱ vishili n aza a Kayila a iɗika i Yahuda, kpamu a ku isa le ilya a ulanga u kulapu. 2 Ɗa Dawuda u folonoi Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Ko m bana n shilika̱ n aza a Filisitiya a nampa?&gt;&gt; Ɗa Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Bana, vu shilika̱ n aza a Filisitiya adama a na vu wawa aza a Kayila.&gt;&gt; 3 Ama uma a na i koɓolo n Dawuda a danai ni, &lt;&lt;A̱tsu ɗa biꞋi na a iɗika i Yahuda a kupana wovon, nini ɗai wo ko okpo tsu bana baci a Kayila vishili n osoji a aza a Filisitiya?&gt;&gt; 4 Ɗa Dawuda u doku u folonoi Vuzavaguɗu kpamu, ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu ka̱na̱ uye vu bana a Kayila, adama a na n kuneke ta̱ aza a Filisitiya e ekiye a̱ nu.&gt;&gt; 5 Ɗa Dawuda na aza a̱ ni a banai a Kayila, ɗa a̱ shilika̱i n aza a Filisitiya, ɗa unai le na a̱bunda̱i ɗa a̱ pura̱i ilikuzuwa i le. Nannai ɗa Dawuda u wawai aza Kayila.

6 A ayin a na Abiyata kolobo ka Ahimeleki u sumai a kubana u Dawuda a̱ likuci Kayila, u bana ta̱ n Efodu ekiye a̱ ni.

Shawulu u guvai Dawuda

7 Ɗa a danai Shawulu, a na Dawuda u banai a Kayila. Ɗa Shawulu u danai,&lt;&lt;Ka̱shile ke neke mu ta̱ yi ekiye, adama a na u gbagura ta̱ ka̱ci ka̱ ni asuvu a̱ likuci i na yi n utsutsu n ugbaguri n agbaguratsu.&gt;&gt; 8 Ɗa Shawulu u ɗekei ovonshi o kuvon a̱ ni ra̱ka̱, a bana a Kayila a kambuku Dawuda koɓolo n uma a̱ ni. 9 Ana Dawuda u panai a na Shawulu u foɓuso ta̱ adama a na wu una yi, ɗa u danai Abiyata ganu, &lt;&lt;Tuka̱ n Efodu va na.&gt;&gt; 10 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila, kagbashi ka̱ nu ka pana ta̱ a na Shawulu u foɓusoi kuta̱wa̱ a Kayila u la̱nga̱sa̱ likuci ya adama a̱ va̱. 11 Aza a Kayila i ta̱ e kuneke mu ekiye a̱ ni? Mayun ɗa Shawulu wi a̱ kuta̱wa̱ uteku tsu na kagbashi ka̱ nu ka panai? Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila dana kagbashi ka̱ nu.&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu u danai,&lt;&lt;Mayun ɗa, wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt; 12 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Uma a Kayila i ta̱ e kuneke mu n uma a̱ va̱ e ekiye a Shawulu?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu u danai,&lt;&lt;Mayun ɗa, i ta̱ e kuneke ɗa̱.&gt;&gt; 13 Ɗa Dawuda n uma a̱ ni amangatawa̱nta̱li (600) a̱ ka̱sukpa̱i Kayila ɗa ka̱na̱i ka̱ka̱ra̱sa̱ a̱ ubuta̱ kakau. Ana Shawulu u panai Dawuda u ka̱sukpa̱ ta̱ likuci i Kayila, ɗa u kpa̱ɗa̱i kubana ɗe. 14 Ɗa Dawuda u yongoi usheɗeki a nsasan ma akamba n Zifa. Ɗa Shawulu u dakakai kula̱nsa̱ yi kanna lakam, Ama Ka̱shile ka neke Dawuda ekiye a ni ba.

15 A ayin a na Dawuda u yongoi a Horeshi, a kamba aza a Zifa, ɗa u panai arabali a na Shawulu wu uta̱i ku la̱nsa̱ yi wu una. 16 Ɗa Janata kolobo ka Shawulu ka banai u Dawuda a Horeshi, adama na u neke yi kadanshi u neke Ka̱shile ka̱ɗu. 17 Ɗa u dana ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, esheku a̱ va̱ Shawulu wi a kufuɗa kuyaꞋan ili n avu ba. Vi ta̱ o kokpo mogono mi Isaraila, ka̱ta̱ mpa mo okpo ka̱ɓa̱nki ka̱ nu. Ko a̱yi esheku a̱ va̱ Shawulu u yeve ta̱ ili nampa.&gt;&gt; 18 Ɗa ejere ele dem a yaꞋain Uzuwukpani e kelime ka Vuzavaguɗu. Ɗa yeve Janata u banai a kpaꞋa, ɗa u ka̱sukpa̱i Dawuda a Horeshi.

19 Ɗa aza a Zifa a banai u Shawulu a likuci Gibiya ɗa a danai,&lt;&lt;Dawuda wi ta̱ na u sheɗeki a̱ ka̱tsuma̱ ka̱tsu a̱ ubuta̱ u kusheɗeku a̱ likuci i Horeshi, gaɗi va nsansa ma aza a Hakila, ɗaka vu uɓon u Jeshimo. 20 Gogo na, mogono ta̱wa̱ a kanna ka na ugaꞋin nu, ka̱ta̱ a̱tsu ci ɗika a̱miki e ku remeke wu a̱yi.&gt;&gt;

21 Ɗa Shawulu u danai, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka ɗa̱ una̱singai a na i ciɓai nu mpa. 22 Banai i doku i la̱na̱sa̱ka̱ mayin. Ka̱ta̱ i yeve ubuta̱ u na wi a̱ ida̱shi n vuza na we ene ni ɗe. Adama a na a dana mu ta̱ a̱yi ka̱ ka̱ra̱shi ka mayun. 23 Banai i yeve a̱ ubuta̱ u na u tsu sheɗeku mayin, ka̱ta̱ i bonoko mu n arabali a mayun. Yeve ka̱ta̱ m bana koɓolo n a̱ɗa̱. Ta punu baci wi uɓon wa, n ku la̱nsa̱i ta̱ a̱ ubuta̱ dem a likuci ya Yahuda.&gt;&gt; 24 Ɗa o foɓusoi, a̱ ka̱na̱i uye ɗa a laꞋi ni a kuyawa ɗe a kakamba ka Zifa ka. Dawuda ta na koɓolo n uma a̱ ni ele ɗe akamba aza Mawon, a̱ likuci Araba n tsu ɗaka tsu Jeshimo. 25 Ɗa Shawulu koɓolo n uma a̱ ni a ka̱na̱i kula̱nsa̱ le, ama a na Dawuda u panai arabali, ɗa u banai u sheɗeki a kakpanlai a kamba aza Mawon. Ana Shawulu u panai kaꞋa, ɗa ubanai a kamba aza Mawon a, a kusaɓa Dawuda. 26 A̱yi Shawulu n uma a̱ni a nwalu a kakambu ka nampa, Dawuda tamkpamu n uma a̱ni a nwalu a kakambu ka nan ɗe, a dakakai ku suma a ka̱sukpa̱ Shawulu. Adama a na a̱yi Shawulu koɓolo n uma a̱ni a dakaka ta̱ kuyawa ɗevu adama a na e reme e le. 27 Ɗa vuza vu suki u tuka̱i Shawulu n akaka, u danai, &lt;&lt;Bono gogo. Aza a Filisitiya ɗa ɗe a bankai Isaraila n kuvon.&gt;&gt; 28 Ɗa Shawulu u ka̱sukpa̱i ku guva Dawuda, ɗa u banai adama a na u yaꞋan kuvon n aza a Filisitiya. I ɗaɗa i zuwai ɗa a ci ɗeke ubuta̱ wa Hamolekotu ɗaɗa kusan ku mepecemgbenei. 29 Ɗa Dawuda u ka̱sukpa̱i ubuta̱ wa ɗa u bonoi ubuta̱ u kusheɗeku wa aza Enu-gedi.

24

Dawuda wi isai wuma u Shawulu

1 Ana Shawulu u bonoi, wanai ɗai u kotso kuvon n aza a Filisitiya, ɗa a dana ni, &lt;&lt;Dawuda wi ta̱ ɗe a kakamba aza a Enu-gedi.&gt;&gt; 2 Ɗa Shawulu u zagbai ovonshi a̱ a̱kpa̱n a tatsu (3,000) aza a na a laꞋi kufuɗa kuvon a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa uta̱i kula̱nsa̱ Dawuda koɓolo n uma a̱ ni, ɗevu n atali a nraɗika n kakamba.* 3 Ana Shawulu u yawai a kaɓatsu ko yoku ɗevu n uye a̱ ubuta̱ u na a tsu zuwa ushiga wa nraɗika, ɗa Shawulu u uwai punu adama a na u kofongu. Punu asuvu a kaɓatsu ka Dawuda n uma a̱ ni lo usheɗeki. 4 Ɗa uma a Dawuda a danai ni, &lt;&lt;Anana ɗa kanna ka na Ka̱shile kayaꞋin kadanshi n avu, a na u danai, &lt;N kuneke wu ta̱ vurala vu nu ekiye nu, adama a na vu yaꞋanka yi uteku tsu na vu cigai.&gt; &gt;&gt; Ɗa Dawuda u ɗa̱nga̱i sawu ɗa u banai u kiɗai vucombo vu motogu ma Shawulu babu u yeve. 5 M megeshe, ɗa ka̱ɗu ka Dawuda ka̱ na̱mgba̱i a na u kiɗai vucombo vu motogu ma Shawulu. 6 Ɗa u danai uma a̱ ni, &lt;&lt;Ka̱shile ke jebeshe a na ma kuyaꞋanka vuzagbayin vu va̱ ili i nampa, ali n ɗa̱ngusa̱ kukiye ku va̱ mu una mazagbi ma Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 7 Nannai ɗa Dawuda u dansukai uma a̱ ni, ɗa u sa̱nka̱i le kutakacika Shawulu.

Ɗa Shawulu wu uta̱i u ka̱sukpa̱i kaɓatsu ka u ka̱na̱i uye. 8 Ɗa Dawuda wu uta̱i a kakpanlai ka ɗa u ɗekei Shawulu, u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin, mogono ma̱ va̱.&gt;&gt; Ana Shawulu u la̱na̱i kucina̱, ɗa Dawuda u kuɗa̱ngi ali iɗika ɗa u lyai kayala. 9 Ɗa u danai Shawulu, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kupana utonu uma, an i a kudana, &lt;Mpa n foɓuso ta̱ kuyaꞋanka wu kagbanigbani?&gt; 10 Anana ve ene ta̱ n a̱shi a̱ nu uteku tsu na Vuzavaguɗu wi ishi nu ekiye a̱va̱ na ɗe a kaɓatsu. Aza o yoku a dana mu ta̱ mu una wu, ama ɗa n ka̱sukpa̱i nu n wuma, n danai &lt;Mpa n kuɗa̱ngusa̱ kukiye ku va̱ n takacika vuzagbayin vu va̱ ba, adama a na a̱yi mazagbi ma Vuzavaguɗu maꞋa.&gt; 11 La̱na̱, esheku a̱ va̱, indana biꞋi kakashi ka motogu ma̱ nu e kukiye ku va̱. N kiɗa ta̱ kakashi ko motogu ma̱ nu ama mu una wu ba. Gogo na la̱na̱ ka̱ta̱ vu yeve a na mpa n foɓuso adama a kuyaꞋanka wu kagbanigbani ko tana n yaꞋanka wu ugbamiwasuvu ba. N nusaka wu ba, ama ɗa vi a kutamba mu adama a na vu una mu. 12 YaꞋan Ka̱shile ka kiɗaka tsu afada mpa n a vu. Ka̱ta̱ kpamu u tsupaka mu ra̱ka̱ i na vu yaꞋankai mu, ama ekiye a̱ va̱ a kusaꞋwa wu ba. 13 Uteku tsu na asan a cau a danai, &lt;Ubuta̱ wa aza a gbani-gbani u ɗa a̱ ci ciya̱ kagbanigbani.&gt; Adama a nanai, ekiye a̱ va̱ a kusaꞋwa wu ba. 14 Yayi mogono mi Isaraila mu uta̱i kula̱nsa̱? Yayi vi a ku guva? MesheꞋe ma na ma̱ kuwa̱i ko kakupa? 15 YaꞋan Ka̱shile ka kiɗaka tsu afada ka̱ta̱ u uwa e mere ma̱ tsu. YaꞋan Vuzavaguɗu u shamgba ka mu, wi isa mu ekiye a̱ nu.&gt;&gt;

16 Ana Dawuda u kotsoi kudana Shawulu kadanshi ka nampa, ɗa Shawulu we ecei ni, &lt;&lt;Dawuda maku ma̱ va̱, ka̱la̱ka̱tsu ka̱nu ka na lo va?&gt;&gt; Ɗa u ɓosoi ka̱da̱uri ka̱u. 17 Ɗa u danai, &lt;&lt;Vu laꞋa mu ta̱ usuɓi, vu yaꞋanka mu ta̱ kasingai, ama ɗa n yaꞋankai nu kagbanigbani. 18 Gogo na ɗa vu kotsoi kudana mu ukuna usingai una vu yaꞋankai mu, Vuzavaguɗu u nekei mu ekiye nu, ama vu una mu ba. 19 Ɗa baci vuza u gasai n vurala vi ni, u tsu ka̱sukpa̱i ta̱ u laza gbani? YaꞋan Vuzavaguɗu u tsupa wu, adama a kasingai kana vu yaꞋankai mu anana. 20 Gogo na n yeve ta̱ an mayun ɗa vi o ko okpo mogono, kpamu tsugono tsa aza a Isaraila ci ta̱ a kulyaꞋa kelime wu a̱ nu. 21 Gogo na kucina n Vuzavaguɗu, a na va ku una kumaci ku va̱ a̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱ ba, ko kpamu vu ura kula ku va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa ke esheku a̱ va̱ ba.&gt;&gt; 22 Ɗa Dawuda u yaꞋain uzuwakpani n Shawulu. Ɗa yeve Shawulu u banai a kpaꞋa ku ni, ama Dawuda n uma a̱ ni a bonoi ɗe a kaɓatsu.

25

Ukpa̱ u Samaila n Dawuda n Abigelu

1 Ana kanampa ko kotsoi ɗa Samaila u kuwa̱i, yeve aza a Isaraila ra̱ka̱ o ɓolongi a̱ shika̱i. Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kpaꞋa kuni a̱ likuci i Rama.

Ɗa Dawuda u bonoi akamba aza a Mawon. 2 Punu a̱ likuci Mawon ya vuza yoku wi ta̱ punu, vuza na wi n kuzuwa a̱ likuci Kamelu. vuza vu uciyi ɗa n a̱bunda̱i. Wi ta̱ nu nkyon a̱kpa̱n a tatsu (3,000), n raɗika ka̱kpa̱n kete (1,000). 3 Kula kuni ku ɗa Nabalu, vuka vu ni kpamu Abigelu. Vuka va vi ta̱ n ugboji n tsuloboi ka̱u, ama vali ni vuza vu ulyopi ɗa n tsuya, a̱yi vuza vu kumaci ku Kalepu ɗa. 4 Ana Dawuda wi ɗe a ka kamba, ɗa u panai Nabalu wi ta̱ ɗe a kupuna nlala n ni. 5 Ɗa u suki muku mo olobo kupa, u danai le, &lt;&lt;Banai a Kamelu a̱ ubuta̱ u Nabalu i danai mi ta̱ ikya̱shi. 6 Ka̱ta̱ i dana yi. &lt;Vuzagbayin wuma u nu u geshe. Ma̱ta̱na̱ mo yongo wa̱ a̱nu n kpaꞋa kunu dem koɓolo n i na vi ni i ɗa ra̱ka̱. 7 M pana ta̱ a danai, vi ta̱ a kukiꞋwan nkyon n nu. A makyan ma na nguɓi n mu nkyon n nu o yongoi a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ a uɓon u na mpa feu mi a̱ ku ka̱ra̱sa̱ n uma a̱ va̱ ama tsu takacika le ba. Babu ili i na yi ile i na o bokoi a makyan ma na de dem o yongoi a Kamelu. 8 Ece agbashi a̱nu i ta̱ a kudana wu. Adama a nanai, yaꞋan uma a̱ va̱ a̱ ciya̱ mapasa ma singai wa̱ a̱nu, adama a na anana kanna ka ka̱ɗiva̱ kaꞋa. N folono wu ta̱, neke agbashi a̱nu n kolobo ka̱ nu Dawuda i na de dem vu ciya̱ka̱i le.&gt; &gt;&gt;

9 Ana uma a Dawuda a yawai, ɗa a danai Nabalu ili i na Dawuda u danai le ra̱ka̱, ɗa a vanai.

10 Ɗa Nabalu wu ushuki uma a Dawuda, u danai, &lt;&lt;Ya yi biꞋi vuma na e ci ɗeke Dawuda? Ya yi e ci ɗeke kolobo ka Jesi? A ayin a nampa, agbashi i ta̱ lo n a̱bunda̱i aza a na a yaꞋankai aza a gbagbain e le ugbamiwasuvu. 11 Mi a kuɗika ilikulya i va̱ n mini n inyama i na n kiɗakai aza a na i a kuyaꞋanka mu ulinga m peceke uma a na n yevei ubuta̱ una uta̱i ba!&gt;&gt; 12 Ɗa uma a Dawuda a kpatalai o bonoi. Ana a yawai ɗa a tonokoi Dawuda kakuna ka na Nabalu u dansai ra̱ka̱. 13 Ɗa Dawuda u danai uma a̱ni, &lt;&lt;Saɓangi otokobi a̱ ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa tana a saɓangi otokobi e le, ɗa a̱yi Dawuda feu u saɓangi ka̱ ni. A yawa ta̱ uma amangatawa̱na̱shi (400) e le na o tonoi Dawuda, uma amangatawenre (200) tamkpamu a shamgbai a̱ ubuta̱ wu ucanuku.

14 Ɗa vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka muku mo olobo n Nabalu u danai Abigelu vuka vu Nabalu. U danai,&lt;&lt;Dawuda u suku ta̱ n uma a̱ni a kakamba a̱ kya̱sa̱ vuzagbayin vu tsu, ama ɗa u shikusai le. 15 Kpamu uma nampa a nusaka tsu ba. A saꞋwa ku takacika tsu ba, kpamu ida̱shi i tsu n ele a kakamba ra̱ka̱ ko ili i te i tsu i puwa̱nka̱ ba. 16 Kanna n kayin okpo tsu ta̱ nshilya u ka̱ra̱i n a̱tsu a ayin na ci a kaguɓa ka nlala. 17 Gogo na vu sheshe ka̱ta̱ vu yeve i na va kuyaꞋan, adama a na a ciga ta kutakacika vuzagbayin n kpaꞋa ku ni ra̱ka̱. Ɗanna vuzagbayin va wi ta̱ n ka̱ɗu kagbanigbani, ka na u tsu panaka vuza ba.&gt;&gt;

18 Abigelu u la̱nga̱sa̱ makyan ba. Ɗa u ɗikai a̱kutsu o boroji amangatawenre (200) edele a̱ ma̱kya̱n e re, n nlala n tawun n na a suꞋwain n ishina yu ukangali agisamkpatsu kupa n a tatsu n umaci wi inabi amangatawun (100) ɗa u shiyakai njaki. 19 Ɗa u danai agbashi a, &lt;&lt;Ka̱na̱i uye a kubana, mi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt; Ama u dana vali ni Nabalu ba. 20 A̱yi a nwalu gaɗi vu majaki, a na u yawai a kumi ku kusan kugbayin, ɗa u we enei Dawuda koɓolo n uma a̱ni a̱ kucipa̱. Ɗa u gasai n ele. 21 Adama a na Dawuda u dana ta̱ ɗe, &lt;&lt;Ulinga u gbani ɗa n yaꞋin a na n la̱na̱i kuzuwa ku Nabalu a kakamba, ali ɗa wo okpoi ko ili te i ni i puwa̱nka̱ ba. N yaꞋankai ni kasingai ama ɗa kucikpa u bonokoi mu n kawuya. 22 YaꞋan Ka̱shile ka takacika mu, ɗa baci makpaꞋa n usana n ka̱sukpa̱i vuma te vu ni n wuma.&gt;&gt;

23 Ana Abigelu wenei Dawuda, ɗa u yaꞋin moloko u cipa̱i a majaki ma̱ ni ɗa u kuɗa̱ngi e kelime ka ni ali a iɗika. 24 U kuɗa̱ngi e ene a̱ni, ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱, ka̱sukpa̱ unushi u nampa wo okpo u va̱. N folono wu ta̱, ka̱sukpa̱ kagbashi ka̱ nu ka yaꞋan kadanshi n avu, ka̱ta̱ vu pana i na kagbashi ka̱ nu ka kudansa. 25 Vuzagbayin, ka̱ta̱ vu takacika kaci ka̱ nu adama kadanshi ka vuza gbani-gbani vu tsu Nabalu ba. Adama a na a̱yi kalau kaꞋa, tsu na kula ku ni ki ɗaɗa kalau. Kpamu e kupece yi n tsulau ci ni ba. Ama mpa kagbashi ka̱ nu me ene muku mu usuki ma ba. 26 Gogo na vuzagbayin vu va̱, a na wo okpoi Ka̱shile ke neke wu kofon ka na va kuyaꞋan munuka ba, n kucina ta̱ n Vuzavaguɗu n wuma u nu kpamu, yaꞋan irala a̱ nu ra̱ka̱, aza a na i a kuciga kuyaꞋanka wu ka gbani-gbani okpo tsu na Nabalu wi. 27 Gogo na vuzagbayin, isa kuneꞋe ku na mpa kagbashi ka̱ nu Abigelu n tuka̱i nu, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ m peceke aza a na i o kutono wu. 28 N folono wu ta̱ vuzagbayin, cinukpaka kagbashi ka̱ nu unushi u ni, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo mogono avu n kumaci ku nu, vi ta̱ o kuvon ku Vuzavaguɗu. Kpamu vi a kuyaꞋan kagbanigbani ba a ayin a wuma a̱ nu dem. 29 Ko ɗa baci vuza yoku u ɗa̱nga̱i kula̱nsa̱ wuma u nu, yaꞋan wuma u vuzagbayin vu va̱ wo okpo ushiyi n aza a wuma koɓolo n Ka̱shile ka̱ nu, uteku tsu na a tsu shiya makatalu ma kuneꞋe. Ka̱sukpa̱ a taɗuku wuma wi irala i nu tsu katali ka ka̱vimgba̱tsu. 30 Ayin a na baci Vuzavaguɗu u shatangi kasingai ka na u yaꞋankai nu uzuwukpani, ɗa kpamu u zuwai nu vo okpoi vuzagbayin vi Isaraila, 31 adama a na ka̱ta̱ vu ciya̱ ili i na i kuzuwa wu una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ba, ko vu na̱mgba̱ ka̱ɗu adama a na mpasa n vuza na mi a kaci ka̱ nu ba, vi kpamu a kutsupaka ka̱ci ka̱ nu ba. Ayin a na baci Vuzavaguɗu u nekei nu u lyai, vu ciɓa nu mpa kagbashi ka̱ nu.&gt;&gt;

32 Ɗa Dawuda u danai Abigelu, &lt;&lt;YaꞋan tsu cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, a̱yi na u suki nu vu gasa nu mpa anana. 33 YaꞋan una̱singai u yongo n avu adama a ugboji u nu. Adama a na vu sa̱nka̱ mu ta̱ kuyaꞋan munuka, n tsu na vu sa̱nka̱i mu kutsupaka ka̱ci ka̱ va̱ anana. 34 Ta ba nanai ba, n kucina ta̱ n wuma u Ka̱shile ki Isaraila kana ka sa̱nka̱i mu kuna ɗa̱, ishi baci vu ta̱ gogo ɗa vu ta̱wa̱i vu gasai m mpa ba, babu mavali ma kpaꞋa ku Nabalu ma na mi ishi a kubuwa n wuma anana kafu kayin kasa.&gt;&gt;

35 Ɗa Dawuda wi isai ili i na Abigelu u tuka̱i ni, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Bana a kpaꞋa m ma̱ta̱na̱. M pana ta̱ ufolu u nu kpamu n kuyaꞋan ta̱ i na vu dansai.&gt;&gt;

36 Ana Abigelu u bonoi u vali vi ni Nabalu, u cinai ni a kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ a kpaꞋa ku ni uteku tsu na ngono n tsu yaꞋansa. A kuyaꞋan ili i na u cigai ali u soꞋi ma̱ra̱ ma makai ni. Adama a nanai ɗa u kpa̱ɗa̱i ku keɓecei ka kuna sapu ali kayin ka asai. 37 Ana kayin ka asai, ana ma̱ra̱ ma̱ uta̱i, ɗa vuka vi ni u danai ni ukuna wa ra̱ka̱, ɗa ikyamba i ni i kuwa̱i. 38 Ana a yaꞋan ayin kupa, Ɗa Ka̱shile ka lapai Nabalu ɗa u kuwa̱i.

39 Ana Dawuda u panai a danai Nabalu u kuwa̱ ta̱, ɗa u danai, &lt;&lt;Cikpai Vuzavaguɗu, a̱yi na u ɓa̱nka̱i mu ayin na Nabalu u goyoi mu. Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i mu kuyaꞋan ka gbani-gbani, ɗa kucikpa u bonokoi n kagbanigbani ka Nabalu a kaci ka̱ ni.&gt;&gt;

Ɗa Dawuda u suꞋuki Abigelu n akaka adama a na wo okpo vuka vi ni. 40 Ɗa uma a̱ ni a banai a Kamelu ɗa a danai Abigelu, &lt;&lt;Dawuda u suku tsu ta̱ ci ɗika wu adama a na vo okpo vuka vu ni.&gt;&gt;

41 Ɗa Abigelu u kuɗa̱ngi n a̱ka̱nga̱tsu a̱ ni a iɗika, u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa na kagbashi ka̱ ni, mi ta̱ ufoɓushi adama a na n saꞋa ene aza a na i a kuyaꞋanka yi ulinga.&gt;&gt; 42 Ɗa Abigelu u foɓusoi gogo u kumbai majaki, ɗa u ɗikai agbashi e nkere a tawun, ɗa u tonoi uma a Dawuda ɗa wo okpoi vuka vi ni. 43 Ɗa kpamu Dawuda va u ɗikai Ahinowam mekere ma Jezireyelu, ɗa okpoi ni a̱ma̱ci e re. 44 A na i lo nannai Shawulu ta na u neke ɗe Makelu vuka vu Dawuda u Paletiyelu kolobo ka Layishi va aza a Galim wo okpo vuka vi ni.

26

Dawuda u doku wi isai wuma u Shawulu

1 Ɗa aza a Zifa a banai u Shawulu a̱ likuci i Gibiya ɗa a danai, &lt;&lt;Dawuda ɗa ɗe usheɗeki a ginda aza a Hakila va aza a Jeshimo.&gt;&gt;

2 Ɗa Shawulu u ɗenga̱i u gida̱la̱i a kubana akamba aza a Zifa n osoji a na a laꞋi n kufuɗa kuvon a̱kpa̱n a tatsu (3,000) a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila. Ɗa a uta̱i kula̱nsa̱ Dawuda. 3 Ɗa Shawulu va u zuwai a̱pa̱m a̱ ni a̱ ka̱kina̱ ku uye una u tonoi n aginda aza a Hakila a na i a kinda Jeshimon, ama ɗa Dawuda u shamgbai a kakamba. Ana u panai Shawulu wi ta̱ lo u ta̱wa̱i kula̱nsa̱ yi, 4 Ɗa u suki aza a tsusaki. Ɗa a danai ni mayun Shawulu u ta̱wa̱ ta̱.

5 Gogo lo ɗa Dawuda u foɓusoi u banai a̱ ubuta̱ u na Shawulu u zuwai a̱pa̱m a̱ ni. Ɗa we enei ubuta̱ u na Shawulu n Abuna kolobo ka Neru vuza vu kelime vo ovonshi a̱ ni a vaki. Shawulu u vaki e mere, ovonshi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi.

6 Ɗa Dawuda we ecei Abimeleki vuza va aza a Hititi n Abihayi vangu vu Jowabu aza a na e ci ɗeke a̱na̱ku e le Zeruya, ɗa u danai le, &lt;&lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u kutono mu a kubana a̱pa̱m a Shawulu?&gt;&gt;

Ɗa Abihayi wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa n kutono wu ta̱.&gt;&gt; 7 Ɗa Dawuda n Abihayi a banai a̱pa̱m a Shawulu n kayin, ɗa ta na a cinai Shawulu ɗe ivaꞋin alavu a̱ ka̱pa̱m m masara ma̱ ni ukisa̱ngi a iɗika ɗevu n kaci ka̱ ni. Abuna tamkpamu koɓolo n ovonshi a na a buwai alavu u ka̱ra̱i n a̱yi.

8 Ɗa Abihayi u danai Dawuda, &lt;&lt;Anana Ka̱shile ke neke ta̱ vurala vu nu ekiye a̱ nu. Gogo na yaꞋan n sovo yi n gbaɓa n iɗika n masara ma̱ va̱ ku te, adama a na n ciga n sovo yi kure ba.&gt;&gt;

9 Ama ɗa Dawuda u danai Abihayi, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu saꞋwai ba. Ya yi wa ku saꞋwa Mazagbi ma Vuzavaguɗu ka̱ta̱ u laꞋaka?&gt;&gt; 10 Ɗa u danai, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu, Ka̱shile n ka̱ci ka̱ ni ki ta̱ a kulapa yi ka̱ta̱ wu una yi, ko kpamu ayin a̱ ni a yawa ka̱ta̱ u kuwa̱, ko kpamu u bana a̱ ubuta̱ u kuvon, ka̱ta̱ u kuwa̱ ɗe. 11 Ama Ka̱shile kejebeshe a na mpa n kusaꞋwa mazagbi ma Vuzavaguɗu. Gogo na ɗika masara n kedele ka na ki ɗevu n kaci ka̱ ni, ka̱ta̱ tsu laza.&gt;&gt;

12 Ɗa Dawuda u ɗikai masara ma n kedele ka̱ mini ka na ki a uɓon kaci ka Shawulu, ɗa a lazai. Babu vuza vu na we enei le ko u yeve n uta̱wi u le, kpamu ko vuza u jimgba ba. Adama a na ra̱ka̱ vu le i ta̱ alavu, Vuzavaguɗu ɗa u zuwai alavu a̱miki a ɗikai le.

13 Ɗa Dawuda u pasai n kapashi ka nan ɗe, ɗa u shamgbai gaɗi vu kusan dangi n e le, ka̱ba̱nga̱ ka̱ a̱bunda̱i ki ta̱ e mere me le. 14 Ɗa u ɗekei osoji a Shawulu n Abuna kolobo ka Neru, u danai, &lt;&lt;Vi a kushuku mu ba, Abuna?&gt;&gt;

Ɗa Abuna wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Ya yi wi a kuɗekeshe mogono?&gt;&gt;

15 Ɗa Dawuda u danai Abuna,&lt;&lt;Avu vali ɗa ba? Kpamu ya yi wi uteku tsu nu a iɗika yi Isaraila? Yiɗa̱i i sa̱nka̱i nu kinda vuzagbayin mogono ma̱ nu? Vuza yoku u ta̱wa̱ ta̱ adama a na wu una vuzagbayin mogono. 16 Ili i na vu yaꞋain i gan ba. N kucina ta̱ n Ka̱shile, avu n uma a̱ nu i yawa ta̱ ku una, adama a na i kpa̱ɗa̱ ta̱ kinda vuzagbayin mogono ma̱ ɗa̱, vuza vu na Vuzavaguɗu u zagbai. La̱na̱i biꞋi akambu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱. Teɗei masara n kedele ka̱ mini ko mogono ka na ki ɗevu n kaci ka̱ ni?&gt;&gt;

17 Ɗa Shawulu u yevei an ka̱la̱ka̱tsu ka Dawuda kaꞋa, ɗa u danai, &lt;&lt;Dawuda kolobo ka̱ va̱, ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu ka na lo va?&gt;&gt;

Ɗa Dawuda wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa, vuzagbayin mogono.&gt;&gt; 18 Ɗa Dawuda u doku u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kusaɓa kagbashi ka̱ nu? Yiɗa̱i n yaꞋain? Kpamu yiɗa̱i unushi u va̱? 19 Gogo na yaꞋan vuzagbayin mogono u pana ili i na kagbashi ka̱ ni ka kudanasa. Vuzavaguɗu ɗa baci u zuwai nu wupa m mpa, yaꞋan wi isa kuneꞋe ki ishina. Ama uma ɗa baci a zuwai nu, yaꞋan una̱ u wuya u Vuzavaguɗu u ka̱na̱ le. Ka̱shile ka ta na a̱yi ɗa wa ko okpo magan ma̱ tsu. O loko mu ta̱ ta lo ma̱ kuciya̱ upecu a̱ ubuta̱ wu ili yi uka̱ni i Vuzavaguɗu, ɗa a danai, &lt;Bana vu tono a̱ma̱li o yoku.&gt; 20 Gogo na ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ una mu a iɗika i na yi dangi n ubuta̱ u kuyongo u Vuzavaguɗu ba. Adama a̱ yiɗa̱i ɗa mogono mi Isaraila ma̱ kula̱nsa̱ ku una kakupa tsu va̱? Adama a yiɗa̱i ɗa va kutamba mu tsu n nnu a kusan?&gt;&gt;

21 Ɗa Shawulu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa n nusa ta̱. Bono, maku ma̱ va̱ Dawuda. Adama a na vu ɗika ta̱ wuma u va̱ ili singai anana, mpa n kudoku ma kondo ku una wu ba. Mayun n yaꞋan ta̱ tsulau, kpamu n nusa ta̱ n a̱bunda̱i.&gt;&gt;

22 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Masara ma mogono ma ɗan na.&gt;&gt; Suku maku ma̱ ta̱wa̱ mi isa. 23 Ka̱shile ka tsupa yaba dem adama a u usuɓi n kasingai ka̱ ni. Anana Vuzavaguɗu u neke wu ta̱ ekiye a̱ va̱, ama mpa n kuzuwa ekiye a̱ va̱ u mazagbi ma Vuzavaguɗu ba. 24 Tsu na me enei ugain u wuma u unu anana, yaꞋan Vuzavaguɗu we ene ugain u wuma u va̱ feu nannai, ka̱ta̱ wi isa mu a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci dem. 25 Ɗa Shawulu u danai Dawuda, &lt;&lt;YaꞋan una̱singai u yongo koɓolo n a̱vu, maku ma̱ va̱ Dawuda, vi ta̱ a kuyaꞋan ili gbagbaꞋin ka̱ta̱ ta na vu ciya̱ ulyaꞋi.&gt;&gt; Ɗa yeve Dawuda u ka̱na̱i uye u ni, ɗa a̱ yi Shawulu tankpamu u banai a kpaꞋa ku ni.

27

Dawuda a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Filisitiya

1 Ɗa Dawuda u sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, u danai,&lt;&lt;Kanna ko yoku Shawulu wi ta̱ a ku una mu, Ili i na i kulaꞋa n kugan i ɗaɗa, yaꞋan n suma a kubana a iɗika ya aza a Filisitiya. Ka̱ta̱ Shawulu u ka̱sukpa̱ kutamba mu a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ a Isaraila, ka̱ta̱ mpa tamkpamu n fa̱ta̱tsa̱ ekiye a̱ ni.&gt;&gt; 2 Ɗa Dawuda koɓolo n ovonshi amangatawa̱nta̱li (600) a lazai a kubana u Akishi kolobo ka Mawoku mogono ma Gatu. 3 Ɗa Dawuda koɓolo n uma a̱ ni n muku n le a̱ da̱sa̱ngi a Akishi vu Gatu. Dawuda u yongo ta̱ n a̱ma̱ci e re a̱ ni, Ahinowam va aza Jezireyelu n Abigelu vuka vu Nabalu va aza Kamelu. 4 Ana Shawulu u panai a dana Dawuda u suma ta̱ a kubana Gatu, ɗa u ka̱sukpa̱i ku la̱nsa̱ yi.

5 Ɗa Dawuda u danai Akishi, &lt;&lt;Ɗa baci n ciya̱i mapasa ma singai wu a̱ nu, n folono wu ta̱ vu neke mu ubuta̱ wi ida̱shi a̱ likuci i yoku, adama a na n da̱sa̱ngu ɗe. Adama a na ugan kagbashi ka̱ nu ka da̱sa̱ngu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i tsugono koɓolo n a̱vu ba.&gt;&gt; 6 A kanna ka nanlo kaꞋa ɗa Akishi u nekei ni likuci i Zikilagu, kpamu ɗa i ɗa yi okpoi likuci yi ngono ma a Yahuda ali n anana. 7 Ɗa Dawuda u da̱sa̱ngi a uɓon wa aza a Filisitiya ka̱ya̱ ke te n wotoi u na̱shi.

8 A ayin a na Dawuda u yongoi a̱ ida̱shi a̱ likuci i Zikilaku, a̱yi n uma a̱ ni a tsu banka ta̱ aza a Gesheru n aza a Giruzi koɓolo n aza Ameleki n kuvon. Adama a na uma a nampa, ele ɗa aza a na a̱ ida̱shi a iɗika ya, i na i ɗikai ɗe a Shuru ali a kubana a iɗika i Masar. 9 Ayin a na baci de dem Dawuda u bankai likuci n kuvon, u tsu ka̱sukpa̱ vuka ko vali n wuma ba, ama u tsu ɗika ta̱ nlala n anaka n njaki n arakuma koɓolo n ucanuku. U bonoko Akishi. 10 Ɗa baci Akishi wu ece ni, &lt;&lt;Anan yayi vu bankai kuvon anana?&gt;&gt; Ka̱ta̱ Dawuda u dana, &lt;&lt;M banka ta̱ Negebu vu Yahuda kuvon, ko Negebu vu Jerameyelu, ko kpamu u dana, Negebu vu Kenitu.&gt;&gt; 11 Dawuda u ka̱sukpa̱ vuka ko vali n wuma ba, vuza na u ku tuka̱ n arabali a Gatu, adama a na u ciga a dansa ili i na wi a kuyaꞋan ba, a dana,&lt;&lt;Ili i na Dawuda u yaꞋin i ɗanna.&gt;&gt; Kpamu ili i na u ka̱na̱i kuyaꞋansa i ɗanna a ayin a na u da̱sa̱ngi a iɗika ya aza a Filisitiya. 12 Ɗa Akishi wu ushuki n Dawuda, u sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, u danai, &lt;&lt;Gogo na Dawuda wo okpo ta̱ ili yi unata a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni aza a Isaraila, tana wi ta̱ o ko kpo kagbashi ka̱ va̱ ali uteku u wuma u va̱.&gt;&gt;

28

Shawulu n u banai a̱ ubuta̱ u vuza kene a Eni-doru

1 Ayin a na i lo aza a Filisitiya o ɓolongi ovonshi e le adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Isaraila. Ɗa Akishu u danai Dawuda, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yeve a na avu n uma a̱ nu yi ta̱ a kugbaɓa kaci nu mpa n osoji a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u kuvon ku nampa.&gt;&gt; 2 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Vi ta̱ e kene n ka̱ci ka̱ nu i na kagbashi ka̱ nu ka kuyaꞋan.&gt;&gt;

Ɗa Akishu wu ushuki Dawuda, u danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱, mi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo vuza kindi vu va̱ ko wannai.&gt;&gt;

3 Samaila ta na u kuwa̱ ɗe, kpamu aza a Isaraila a shika̱ ɗe ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i ni a Rama. Kpamu wana ɗai Shawulu u loko oboci n a̱li a iɗika yi Isaraila.

4 Ɗa aza a Filisitiya o ɓolongi ɗa a̱ shikpa̱i a̱pa̱m e le a̱ likuci i Shunemu, Shawulu tamkpamu u ɓolongi aza a Isaraila ra̱ka̱ ɗa a̱ shikpa̱i a̱pa̱m e le a̱ likuci i Gilibowa. 5 Ana Shawulu we enei ovonshi aza a Filisitiya ɗa u panai wovon, ɗa u jeꞋekei ikyamba ka̱u. 6 Ɗa u folonoi Vuzavaguɗu, ama Vuzavaguɗu wu ushuku yi n alatani, ko n yurim, ko n ubuta̱ u eneki ba. 7 Ɗa Shawulu u danai agbashi a̱ ni, &lt;&lt;La̱nsa̱ka̱i mu vuka vu yoku vuza kene, adama a na m bana n yaꞋan kula̱na̱ ili i na i kugita̱.&gt;&gt;

Ɗa a danai Shawulu, &lt;&lt;Vuka vu yoku vi ta̱ ɗe a Eni-doru.&gt;&gt;

8 Ɗa Shawulu u ukai akashi o yoku adama a na u sabaꞋa ka̱ci ka̱ ni. Ɗa u ɗikai uma e re n kayin, o soki a kubana a̱ ubuta̱ u vuka va. Ɗa u danai ni, &lt;&lt;YaꞋanka mu kula̱na̱, ka̱ta̱ vu tuka̱ mu n vuma na n ɗekei kula ku ni.&gt;&gt;

9 Ama ɗa vuka va vu danai, &lt;&lt;Mayun vu yeve ta̱ ra̱ka̱ i na Shawulu u yaꞋin. Tsu na u lokoi aza a̱ kula̱na̱ n tsuboci a iɗika i nampa. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋanka mu maza adama a na una mu?&gt;&gt;

10 Ɗa Shawulu u kucinai n Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Ka̱shile, i a kutakacika wu adama a ka nampa ba.&gt;&gt; 11 Ɗa vuka va vu ecei ni, u danai, &lt;&lt;Yayi vuza na vu cigai n ɗekeke wu?&gt;&gt;

Ɗa u danai, &lt;&lt;Ɗeke mu Samaila.&gt;&gt; 12 Ana vuka va vu enei Samaila, ɗa u lapai una̱ ka̱u u danai Shawulu, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai vu ya̱nsa̱i mu? Avu ɗa Shawulu!&gt;&gt; 13 Ɗa mogono ma danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Yiɗa̱i vu enei?&gt;&gt;

Ɗa vuka va vu danai, &lt;&lt;Mene ta̱ ka̱kpisa̱ a̱ kuta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika.&gt;&gt; 14 Ɗa Shawulu we ecei vuka va, u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i iyoci i ni?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Mokoshi mo yoku maꞋa wali n akashi a̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt;

Ɗa yeve Shawulu u yevei a na Samaila ɗa, ɗa u kuɗa̱ngi u lyaꞋi kayala.

15 Ɗa Samaila u danai Shawulu, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i vu takacikai mu m bono?&gt;&gt; Ɗa Shawulu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ka̱u, aza a Filisitiya i ta̱ o kuvon nu mpa, kpamu Ka̱shile ka takpaka mu ta̱ a̱shi ɗa ka̱ ka̱sukpa̱i mu. U doku wu ushuku n ukuna u eneki ko n alatani ba. Adama a nannai n ɗeke wu ta̱ ciya̱ vu dana mu i na ma kuyaꞋan.&gt;&gt;

16 Ɗa Samaila u dana ni, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i ɗa vu la̱nsa̱i mu, ana vu yevei Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ wu ta̱, ɗa kpamu wo okpoi vurala vu nu? 17 Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ derere uteku tsu na u danai mu n dana wu. Vuzavaguɗu u kara ta̱ tsugono tsa ekiye a̱ nu ɗa u nekei toku nu Dawuda.* 18 Adama a na vu kpa̱ɗa̱ ta̱ kutono wila̱ u ni ɗa kpamu vu kpa̱ɗa̱i kuyotsongu wupa u ni wa aza a Ameleki, i ɗaɗa i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋankai nu ili i nampa anana. 19 Kpamu Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu n aza a Isaraila ra̱ka̱ e ekiye aza a Filisitiya, ka̱ta̱ makpaꞋa avu n olobo a̱ nu i yongo koɓolo nu mpa. Vuzavaguɗu wi ta̱ o doku kuneke ovonshi aza a Isaraila ekiye aza a Filisitiya.&gt;&gt;

20 Ana Shawulu u panai ili i na Samaila u danai gogo lo ɗa u yikpa̱i a iɗika adama o wovon. U buwa kpamu n utsura ba adama a na u lyaꞋa ilikulyaꞋa ba, kanna n kayin. 21 Ana vuka va vu yawai ɗevu n Shawulu a ubuta̱ u na wi a iɗika e kujeꞋeke ikyamba, ɗa u danai ni, &lt;&lt;La̱na̱, mpa kagbashi ka̱ nu n neke ta̱ wuma u va̱ adama a na n yaꞋan i na vu danai mu n yaꞋan. 22 Gogo na, ka̱na̱ ka̱ɗu ka̱ta̱ vu pana ka na kagbashi ka̱ nu ka kudansa, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n neke wu ilikulyaꞋa vu lyaꞋa adama a na vu ciya̱ utsura u kubanaꞋa.&gt;&gt; 23 Ɗa u iwain, u danai, &lt;&lt;Mpa n kulyaꞋa ba.&gt;&gt; Ɗa vuka va n agbashi a Shawulu o folonoi ni, ɗa yeve u panai kadanshi ke le. Ɗa u ɗa̱nga̱i a iɗika u da̱sa̱ngi a kajiba. 24 Vuka va ta na vi ta̱ n kobomburon ki ikyamba a kpaꞋa. Ɗa u zuwai a kiɗai kaꞋa gogo. Ɗa u kenuki kiya ɗa u yaꞋin boroji vu babu yisiti. 25 Ɗa u bankai Shawulu n uma a̱ ni a lyaꞋi, ɗa yeve a lazai a kubanaꞋa n kayin ka nanlo.

29

Aza a Filisitiya a iwain Dawuda

1 Ɗa aza a Filisitiya o ɓolongi ovonshi e le a Afeku, aza a Isaraila tamkpamu a̱ shikpa̱i a̱pa̱m e le a̱ ka̱kina̱ ke meyenike me Jezirelu. 2 Ana ngono ma aza a Filisitiya a̱ uta̱i n ka̱tsura̱ ko ovonshi ele aza a yoku amangatawun a tawun aza a yoku a̱kpa̱n-a̱kpa̱n, Dawuda n uma a̱ ni tamkpamu a o kutono ka̱ca̱pa̱ koɓolo Akishu mogono. 3 Ɗa ovonshi aza a Filisitiya ecei Akishu, a danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i tamkpamu aza a Ibirahi a nampa i a kuyaꞋan na?&gt;&gt;

Ɗa Akishu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Nava Dawuda kagbashi ka Shawulu mogono mi Isaraila maꞋa. U laꞋa ta̱ ka̱ya̱ o kuyongo nu mpa. Kpamu ali ayin ana u ka̱sukpa̱i Shawulu u ta̱wa̱i wa̱ a̱ va̱ n ciya̱ unushi wa̱ ni ba.&gt;&gt; 4 Ama ovonshi aza a Filisitiya a yaꞋin wupa n Akishu, ɗa a danai ni,&lt;&lt;Loko vuma va u bono a̱ ubuta̱ u na vu zagbakai ni u da̱sa̱ngu, wi o kutono tsu a kubana a̱ ubuta̱ u kuvon ba. Wi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋan ulinga n kofon ka nampa wu una tsu, ciya̱ vuzagbayin vi ni u pana uyoꞋo. 5 Dawuda vu nampa va a̱yi ɗa vuza na a ci yaꞋansaka ishipa n e jeꞋi va ba? Ka̱ta̱ a ka̱na̱ kudana,

&lt;Shawulu wu una ta̱ uma a̱kpa̱n,

ama Dawuda wu una ta̱ a̱kpa̱n-a̱kpa̱n babu uteku.&gt; &gt;&gt;

6 Ɗa Akishu u ɗekei Dawuda u danai ni, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu vu wuma avu vuza vu usuɓi ɗa, mi ishi ta̱ n ciga vu bana vu yaꞋan kuvon n osoji a̱ va̱. Adama a na n saꞋwa kuciya̱ wu n unushi ba ili i na i ɗikai a kanna ka na vu ta̱wa̱i wa̱ va̱ ali a̱ kuta̱wa̱ gogo na, ama ngono n na m buwai mu ushuku n avu ba. 7 Adama a nannai, ka̱na̱ uye vu bana a kpaꞋa m ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ vu yaꞋan ili i yoku i na ya kula̱nga̱sa̱ a̱ɗu a ngono m aza a Filisitiya ba.&gt;&gt;

8 Ɗa Dawuda u danai Akishu, &lt;&lt;Ama yiɗa̱i n yaꞋin? Unushi wene u ɗai vu remei mu n u ɗa, ali a kanna ka na n ta̱wa̱i wa̱ a̱nu? Yiɗa̱i ya kusa̱nka̱ mu kubana kuyaꞋan kuvon n irala i vuzagbayin vu va̱ mogono?&gt;&gt; 9 Ama ɗa Akishu wu ushuki, u danai, &lt;&lt;N yeve ta̱ vi ta̱ n usuɓi ka̱u an kalingata ka̱ Ka̱shile a̱ a̱shi a̱ va̱. N nannai dem, aza a e kelime ovonshi aza a Filisitiya a dana ta̱, &lt;Vi a kubana a̱ ubuta̱ u kuvon ku nampa n a̱tsu ba.&gt; 10 Gogo na vu ɗa̱nga̱ n kpasani, koɓolo n agbashi a vuzagbayin vu nu a na a̱ ta̱wa̱i koɓolo n avu. Ka̱ta̱ i ka̱na̱ uye n usana.&gt;&gt; 11 Ɗa Dawuda koɓolo n uma a̱ ni a̱ ɗa̱nga̱i m kpasani a̱ ka̱na̱i uye o kubono a iɗika ya aza a Filisitiya, ele aza a Filisitiya tamkpamu a̱ ka̱na̱i uye a kubana a Jezirelu.

30

Dawuda u lyaꞋi aza a Ameleki n kuvon

1 Dawuda koɓolo n aza a̱ ni o bonoi a Zikilagu a kanna ka tatsu, ɗa a cinai wana ɗai aza a Ameleki a banka Negebu n aza a Zikilagu kuvon. Ali ɗa o songi likuci Zikilagu. 2 Ɗa a ɗikai a̱ma̱ci koɓolo n aza a na i punu ra̱ka̱ muku n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱, a lazai n ele. Una vuza ba ama ɗa a̱ pura̱i le a lazakai. 3 Ana Dawuda n uma a̱ ni a yawai a Zikilagu, ɗa a cinai likuci ya usongi, kpamu ɗa a̱ pura̱i a̱ma̱ci e le n nkere n olobo e le a kubanka ugbashi. 4 Ɗa Dawuda koɓolo n uma a̱ ni a̱ shika̱i ka̱u ali ɗa okpoi babu utsura u ma̱shi kpamu. 5 Ɗa e remei a̱ma̱ci e re a Dawuda Ahinowam va aza a Jezirelu n Abigelu vuka vu Nabalu vuza va aza a Kamelu. 6 Dawuda u na̱mgba̱ ta̱ ka̱tsuma̱ ka̱u, adama a na uma a ciga ta̱ ku varai n atali adama a una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u muku n le nkere n olobo. Ama Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ka nekei ta̱ utsura u ka̱ɗu.

7 Ɗa Dawuda u danai Abiyata ganu maku ma Ahimeleki, &lt;&lt;Tuka̱ mu n efodu vu kula̱nsa̱ kuyeve ku Ka̱shile.&gt;&gt; Ɗa Abiyata tana u tuka̱i. 8 Ɗa Dawuda u we ecei Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;N tono uma a nampa a, aza a na a̱ tuka̱i tsu n kuvon? Mi ta̱ a kucina le?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, u danai &lt;&lt;E, tono le, vi ta̱ a kucina le, ali vu wawa muku n ɗa̱.&gt;&gt; 9 Ɗa Dawuda n uma amangatawa̱nta̱li (600) a̱ ka̱na̱i uye a kubana e kuyene ku Besoru, ɗa aza o yoku a shamgbai lo. 10 Dawuda u lyaꞋi kelime n uma amangatawa̱na̱shi (400) adama a na uma amangatawenre (200) oꞋwo ta̱ ka̱u ali a fuɗa pasa kuyene ka ba.

11 Ɗa a cinai vuza va aza a masar a kakamba, ɗa a ɗikai ni a̱ tuka̱i u Dawuda. Ɗa e nekei ni mini u soꞋi n ilikulya u lyaꞋi. 12 E nekei ni a̱kutsu a umaci u ma̱biri e ɗekpu e re. U takumai ɗa u ciya̱i utsura, adama na u lyaꞋa ba u soꞋo ba, ali ayin a tatsu kanna n kayin. 13 Ɗa Dawuda we ecei ni, &lt;&lt;Teɗai vu uta̱i, yayi vuzagbayin vu nu?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa vuza va aza a Masar ɗa, kagbashi ka aza a Ameleki. Vuzagbayin vu va̱ u ka̱sukpa̱i mu a na mi gbaga ba, anana ayin a tatsu a ɗa na. 14 Tsu bankai Negebu vu Keritiya va aza a Yahuda n Negebu va aza e Kelepu kuvon, ɗa kpamu tsu songi likuci i Zikilagu.&gt;&gt; 15 Ɗa Dawuda u danai ni, &lt;&lt;Ko va kubanka mu ta̱ a̱ ubuta̱ u wo ovonshi a?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Ɗa baci vu kucinai n Ka̱shile a na va ku una mu ko kpamu vu neke mu ekiye a vuzagbayin vu va̱ ba, n kubanka wu ta̱ ɗe we ele.&gt;&gt;

16 Ɗa u bankai Dawuda ɗe, ɗa u cinai le a wacuwai a̱ ubuta̱ dem ele a kulya n osoꞋi n e jeꞋi adama a ucanuku u gbani una a̱ pura̱i a iɗika ya aza a Filisitiya n Yahuda. 17 Ɗa Dawuda u shilika̱i n ele, ili i na i ɗikai kulivi ali sai kayin washi, ko vuza te u laꞋaka ba, sai olobo amangatawa̱na̱shi (400) ana a kumbai Arakuma ɗa a sumai. 18 Ɗa Dawuda u bonokoi n ili i na aza a Ameleki a̱ pura̱i koɓolo n a̱ma̱ci e re a̱ ni feu. 19 Ko i te i puwa̱nka̱ ba. Maku n vuzagbayin, olobo nu nkere, ucanuku n ili dem u na ishi a ɗikai. Dawuda u bono ta̱ n u ɗa ra̱ka̱. 20 Ɗa u ɗikai ushiga wu nlala nu nraɗika n wa anaka aza a Ameleki ra̱ka̱, ɗa uma a̱ ni a guɓai le e kelime ko otoku, n a danai, &lt;&lt;Nava ucanuku u gbani u Dawuda u ɗa.&gt;&gt;

21 Ɗa Dawuda u bonoi a̱ ubuta̱ u uma amangatawenre (200) a na a fuɗai o tonoi ni ba, adama o woꞋwi, aza a na a̱ ka̱sukpa̱i e kuyene ku Besoru. Ana e enei ni ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a gasai n Dawuda n uma a̱ ni. Ana Dawuda u yawai ɗevu n ele, ɗa u kya̱sa̱i le. 22 Ama ɗa icuꞋu i gbani-gbani koɓolo n aza a kavama a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a banai kuvon n Dawuda a danai, &lt;&lt;A na wo okpoi ele a bana kuvon n a̱tsu ba, ci e kupece ucanuku u na tsu pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon n ele ba. E neke le muku n ele n a̱ma̱ci e le a laza.&gt;&gt;

23 Ama ɗa Dawuda wu ushuki u danai le, &lt;&lt;Aza a̱ va̱ u gaꞋan tsu yaꞋan nannai n ili i na Vuzavaguɗu u nekei tsu ba. U ɓa̱nka̱ tsu ta̱, ali ɗa u nekei tsu ulyaꞋi a̱ ubuta̱ wi irala i tsu. 24 Ko vuza wa̱ kushuku n i na yi a kudansa ba. I ta̱ e kupece ili ya dem derere. Vuza na u da̱sa̱ngi kindi ku ucanuku n aza na a banai kuvon, yaba dem wi ta̱ a̱ kuciya̱ derere n vutoku.&gt;&gt; 25 Ɗa Dawuda u zuwai ukuna u nampa wo okpoi wila̱ n ili kutono ya aza a Isaraila a kanna ka nanlo ali n anana.

26 Ana Dawuda u bonoi a̱ likuci i Zikilagu ɗa u suki a banka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Yahuda ucanuku u yoku, ele na i a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni ɗa u danai, &lt;&lt;Isa yi, kuneꞋe ku ɗa n neꞋi ɗa̱, a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u kuvon u na ci isai ekiye aza a Ameleki irala i Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 27 U suꞋuki u ɗa a kubana nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ m Betelu n aza a Ramotu vu Negebu n aza a Jatiru, 28 n aza a̱ likuci i Arowa, n Sifomatu, n aza a Eshitemowa, 29 n aza a Rakalu n likuci ya aza a Jerameyelu, n likuci ya aza a Kena, 30 n aza a Horuma n aza a Boru-ashan n aza a Ataku, 31 n aza a Heburon koɓolo n aza a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ u na Dawuda u ka̱ra̱sa̱i n uma a̱ ni.

31

Ukpa̱ u Shawulu n olobo a̱ ni

(1 Ar 10:1-12)

1 Ɗa aza Filisitiya a̱ ka̱ni kuvon n aza Isaraila ali aza Isaraila a sumai. Ɗa unai aza Isaraila n a̱bunda̱i a kusan kugbain ku Gilibowa. 2 Ɗa aza Filisitiya a kanzai Shawulu koɓolo n olobo a̱ni, ɗa a unai Janata n Abinadabu koɓolo n Maliki-shuwa. 3 Ɗa vishili va vu suɗukpai uɓon u Shawulu, ali ɗa a tawa ni ɗa a̱ ciya̱i ni n kayaꞋa ɗa a uka ni muna wuya-wuya. 4 Ɗa Shawulu u danai kagbashi ka ni, &lt;&lt;Tala kotokobi ka̱ nu ka̱ta̱ vu kotso vu una mu, talo aza ofoto a nampa a̱ ta̱wa̱ una mu ka̱ta̱ a shika mu.&gt;&gt; Ama ɗa kagbashi ka̱ ni ka panai wovon ɗa u iwain, ɗa Shawulu u talai kotokobi ka̱ni u shikpai kaꞋa a iɗika ɗa u yikpa̱ka̱i ka a. 5 Ana kagbashi kana ka ci ɗika yi ucanuku, ka enei Shawulu u kuwa̱ ta̱ ɗa a̱yi feu wu unai ka̱ci ka̱ni uteku tsu na Shawulu u yaꞋin. 6 Ta Shawulu koɓolo n olobo a tatsu a̱ni n kagbashi ka̱ni koɓolo n uma ni a̱ kuwa̱i kanna kete nanai. 7 Ana aza a Isaraila ana i upashi u ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Jezireyelu n aza na i tsu uɓon u ka̱livi ka Kuyene ku Urdu a panai a dana osoji a Isaraila a suma ta̱ kpamu Shawulu koɓolo n olobo a̱ni ra̱ka̱ a̱ kuwa̱ ta̱, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i likuci i le ɗa a sumai. Ɗa aza a Filisitiya a̱ ta̱wa̱i a̱ da̱sa̱ngi punu a i ɗa. 8 Ana kayin ka asai ɗa a za Filisitiya a̱ ta̱wa̱i kupura̱ ucanuku u singai-singai wa osoji a na kuwa̱i, ɗa a cinai keven ka Shawulu koɓolon n even olobo a̱ni a kusan kugbain ku Gilibowa. 9 Ɗa a gbatyai kaci ka Shawulu ɗa o foɗoi u canuku u kuvon uni, ɗa a̱ suki muku ma kaka a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika ya aza Filisitiya ra̱ka̱ n a salai ukuna u singai u nampa a nva̱li ma a̱ma̱li e le n ubuta̱ u uma a̱ le ra̱ka̱. 10 Ɗa a zuwai ucanuku u kuvon uni a̱Ꞌisa̱ a̱ ka̱ma̱li ke le Ashitoretu, ɗa a bapai keven ki ikyamba ka̱ni a mashilya ma likuci i Betu-shan. 11 Ana uma aza a Jabeshi-giliyadu a panai i na aza Filisitiya a yaꞋankai Shawulu, 12 ɗa ali utsura ra̱ka̱ aza ugbamukaci a̱ ɗa̱nga̱i n kayin a banai e Betu-shan. Ɗa a takpai keven ka Shawulu koɓolo n ko olobo a̱ni a mashilya ma likuci i Betu-shan. A̱ tuka̱i Jabeshi ɗa osongi. 13 Ɗa a̱ pura̱i etele ele ɗa a̱ ciɗa̱ngi a̱ kumiꞋi ku maɗanga ma matana a̱ likuci i Jabeshi, ɗa a yaꞋan kakuli ayin cindere adama a u na̱mgbi u ka̱tsuma̱.

* 5:5 5:5 ali n gogo na I ta̱ a kadanshi ali a kubana a makyan ma na a ɗanai katagarda ka Samaila.

* 9:2 9:2 Shawulu Kula ku nampa ka kute ku ɗa n ku uzuwakpani u savu

* 11:2 11:2 Toɗo ka̱shi ku usingai. Aza a Isaraila i ta̱ ulinga n ka̱shi ku singai a̱ ubuta̱ u ku tawa kayaꞋa. Kutoɗo ku ka̱shi ku singai wi ta̱ a kadanshi i a kufuɗa kuyaꞋan kuvon n utan ba. Na lo wo okpo ta̱ ili i wono.

* 12:11 12:11 Jerubalu E yevei ta̱ kpamu n kula Gidiyon.

* 13:1 13:1 N tsa aza a Ibirahi a ɗana ta̱, &lt;&lt;Shawulu vuza vu ka̱ya̱ kete, u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ e re.&gt;&gt;

* 14:41 14:41 Yurim n Tumi Kut 28:30

* 15:1 15:1 1 Sam 10:1

* 17:18 17:18 a̱kutsu a mani Ili i kulyaꞋa i ɗa i na a ci yaꞋan m mani ma anaka.

* 21:9 21:9 1 Sam 17:51

* 21:11 21:11 1 Sam 18:7; 29:5

* 24:2 24:2 nraɗika n kakamba. Ɗaɗa e ci ɗeke nkurana

* 28:17 28:17 1 Sam 15:28

2 SAMAILA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Katagarda ka Ire ka

SAMAILA

Kuɓa̱yuwa̱

E yeve vuza na u ɗanai katagarda ka nampa ka ba. Ama o goɗumo o yotsongu ta̱ a ɗana ta̱ kaꞋa a̱ya̱ amangatawunkuci n kamangankupa (930) kafu umaci u Yesu, megeshe kenu ana Dawuda u kotsoi tsugono.

Katagarda ke ire ka Samaila ka dansa ta̱ ukuna wi ili i na a yaꞋin a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangere ko tsugono tsu Dawuda. Ukuna wa u gbaɓa ta̱ n ukuna u kuvon koɓolo n ulyaꞋi u na Dawuda u ciya̱i. Katagarda ka ka lyaꞋa ta̱ kelime n kadanshi ku ukuna wu uzuwi u tsugono u Dawuda mogono ma Yahuda 1:1-4, koɓolo n ukuna u kuzuwa yi wo okpo mogono mi Isaraila ra̱ka̱ 5:1-24.

Ana Dawuda u lyaꞋi Urushelima n kuvon, ɗa u bonokoi likuci ya yo okpoi likuci i gbayin yi iɗika yi Isaraila. Ɗa kpamu u ɗikai Akpati vu Uzuwakpani vu Ka̱shile u zuwai punu.

Katagarda ka ka shamgba adama a ukuna wu ulyaꞋi u Dawuda koci ba, ama ɗa ka lyaꞋi kelime n kadanshi ku ukuna wa atakaci a na a̱ ciya̱i Dawuda, a̱ ubuta̱ wu unushi u na u yaꞋin m Betusheba vuka vu Uriya koɓolo n ugbamukaci u na Abusalom kolobo ka̱ ni ka yaꞋankai ni. 15:1--18:18.

Ili i gbangam i na katagarda ka ka yaꞋin kadanshi i ɗaɗa ukuna u tsumani tsu Dawuda mogono. Ko a na wo okpoi Dawuda mogono maꞋa, a ayin a na baci de dem u yaꞋin unushi, u tsu dakaka ta̱ adama a na u shika̱ unushi u ni ka̱ta̱ kpamu wu ushuku n atakaci a̱ Ka̱shile. Katagarda ka Samaila ka i re ko yotsongu ta̱ n unushi u Dawuda dem Ka̱shile ka̱ kpa̱ɗa̱ kushatangu uzuwakpani u ni n uma a̱ ni ba.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa.

Tsugono tsu Dawuda wa aza a Yahuda 1:1--4:12.

Tsugono tsu Dawuda wa aza a Isaraila ra̱ka̱ 5:1--24:25.

a. A̱ ka̱ya̱ ku ugiti 5:1--10:19.

b. Dawuda m Betusheba 11:1--12:25.

c. Igbandarishi n atakaci a Dawuda 12:26--20:26.

b. A̱ya̱ a na a lazai o tsugono tsu Dawuda 21:1--24:25.

1

Dawuda u panai ukpa̱ u Shawulu

1 Ana shawulu u kuwa̱i, ci na ɗe Dawuda n uma a̱ ni o bono n a̱ ubuta̱ u na a lyaꞋi aza a Ameleki n kuvon, ɗa a̱ da̱sa̱ngi a Zikilagu ali ayin ere. 2 A kanna ka tatsu ɗa vuma vu yoku, wu uta̱i ɗe a uɓon wa̱ a̱tsura̱ a shawulu, m motogu ukari, kpamu n kubuta̱ a kaci adama una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u ni. Ana u yawai u Dawuda ɗa u kuɗa̱ngi a iɗika ɗa u nekei ni tsugbayin. 3 Ɗa Dawuda we ecei ni, &lt;&lt;Te ɗai vu uta̱i?&gt;&gt; Ɗa vuma va wu ushuki, &lt;&lt;N laꞋaka ta̱ a̱ ka̱tsura̱ ko osoji ka aza a Isaraila.&gt;&gt; 4 Ɗa Dawuda we ecei ni kpamu,&lt;&lt;Nini ɗai ka ki ɗe? Dana mu.&gt;&gt;

Ɗa u danai, &lt;&lt;Osoji a Isaraila a suma ta̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, kpamu osoji a̱bunda̱i a̱ kuwa̱ ta̱. Shawulu feu n kolobo ka̱ ni Janata a̱ kuwa̱ ta̱.&gt;&gt;

5 Ɗa Dawuda we ecei kolobo ka na ka̱ tuka̱i n arabali a, &lt;&lt;Nini ɗai vu yevei an Shawulu n kolobo ka̱ ni Janata a̱ kuwa̱ ta̱?&gt;&gt;

6 Ɗa kolobo ka ka̱ ushuki ɗa u danai, &lt;&lt;U gaꞋaka ta̱ a na mi lo gaɗi vu kusan ku Gilibowa, ɗa me enei Shawulu u tsubaki a masara ma̱ ni, ɗa me enei ekeke odoku n akumbi odoku a irala dakakai kuyawa ɗevu n a̱yi.* 7 Ana u vadalukpai ɗa we enei mu ɗa u ɗekei mu, ɗa mu ushuki, n danai, &lt;Mpa ɗa na&gt; 8 Ɗa wu ecei mu, &lt;Avu ɗa ya?&gt; Ɗa mu ushuki, n danai, &lt;Mpa vuza vu Ameleki ɗa.&gt; 9 Ɗa u danai mu, &lt;Yawa ɗevu nu mpa vu una mu, adama a na atakaci a yawa mu ta̱, kpamu mi a kulaꞋa ba.&gt; 10 Ɗa n yawai ɗevu n a̱yi ɗa mu unai ni, adama a na n yeve ta̱ mayun wi a kulaꞋa ba adama a na a yaꞋanki ta̱ usa̱n ka̱u. Ɗa n ɗikai oroliko a na i a kaci ka̱ ni koɓolo m mashingi ma na mi o kubolu ku ni kpamu, a ɗanna n tuka̱i nu ra̱ka̱ vuzagbayin vu va̱.&gt;&gt; 11 Ɗa Dawuda u remei motogu ma̱ ni u karai adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ta feu uma a na i koɓolo n a̱yi a yaꞋin nannai 12 Ɗa a̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ a̱ shika̱i, kpamu ɗa a yaꞋin kakuli ali a kubana kulivi adama a Shawulu n kolobo ka̱ ni Janata, kpamu adama a uma a Vuzavaguɗu m kpaꞋa ka aza a Isaraila, adama a na a bana ta̱ ukpa̱ u kotokobi.

13 Ɗa Dawuda we ecei kolobo ka na ka̱ tuka̱i n arabali a, u danai, &lt;&lt;Teɗai vu uta̱i?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa vuza vu Ameleki ɗa, ama ci ta̱ ida̱shi a iɗika yi Isaraila.&gt;&gt;

14 Ɗa Dawuda u danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kupana ka̱rikpa̱ni ka̱ kuɗa̱ngusa̱ kukiye ku nu vu una Mazagbi ma Vuzavaguɗu?&gt;&gt; 15 Ɗa Dawuda u ɗekei kolobo ke te a̱ ka̱tsuma̱ ko olobo a, u danai, &lt;&lt;Bana, vu una yi.&gt;&gt; Ɗa u lapai ni u vakangi a iɗika. 16 Ɗa Dawuda u danai vuza vu Amaleki va, &lt;&lt;Mpasa n nu mi ta̱ a kaci ka̱ nu, adama a na nu una̱ u nu u ɗa vu dansai, &lt;Vu una ta̱ Mazagbi ma Vuzavaguɗu.&gt; &gt;&gt;

Dawuda u yaꞋin kpalu ku Shawulu n Janata

17 Ɗa Dawuda u zuɓa̱i vishipa vu kpalu ku Shawulu n kolobo ka̱ ni Janata. 18 Ɗa u danai a piꞋisaka aza a Yahuda vishipa va, vu ɗa vi ta̱ uɗani a katagarda ka Jasharu.

19 &lt;&lt;Isaraila una ta̱ tsugbayin tsu nu,

una ta aza a tsugbayin aginda a̱ nu,

La̱na̱ biꞋi osoji a utsura a̱ yikpa̱i.

20 Ka̱ta̱ a dana Gatu ba,

ka̱ta̱ feu a sala kaꞋa a uye kakau u Ashikelon ba,

ta lo nkere ma aza a Filisitiya n kuyaꞋan ma̱za̱nga̱,

ta lo nkere ma aza a ofoto a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱.

21 &lt;&lt;A̱ɗa̱ Nsasan n Gilibowa,

yaꞋan o doku a̱ ciya̱ ciza ko mini gaɗi wa̱ a̱ɗa̱ ba,

yaꞋan ashina a̱ ɗa̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kudoku kumatsa ili i makara.

Adama a na ta ɗe a̱ la̱nga̱sa̱i nra̱ga̱ mo osoji a utsura gbani,

ma̱ra̱ga̱ ma Shawulu kpamu mo doku ma̱ ciya̱ maniꞋin ba.

22 Utan u Janata u munuka u ɗa,

kotokobi ka Shawulu ki n asuvayali ba,

ka tsu una ta̱ osoji a utsura,

kpamu ka tsu una ta̱ irala.

23 &lt;&lt;Shawulu n Janata ncigi n ɗa, mu usuɓi kpamu.

A wuma i ta̱ koɓolo a̱ ukpa̱ kpamu i ta̱ koɓolo,

a laꞋa ta̱ mashangi o moloko,

a laꞋa ta̱ kawu utsura.

24 &lt;&lt;A̱ɗa̱ nkere mi Isaraila,

shika̱i adama a Shawulu,

a̱yi na u yaꞋankai ɗa̱ ntogu mi ikebe

a̱yi na u ukai ɗa̱ ntogu n tsuzogu ma azanariya.

25 &lt;&lt;Osoji a utsura a̱ kuwa̱ ta̱, una le ta̱ a̱ ubuta̱ u kuvon.

Janata u vaku ta̱ ukpa̱ a nsasan.

26 N na̱mgba̱ ta̱ ka̱tsuma̱ ka̱u adama a̱ nu, vuza va̱ Janata,

macigi maꞋa vi wa̱ a va̱,

ucigi u nu wa̱ va̱ u gbani u ɗa ba,

u laꞋa ta̱ ucigi u maku ma vuka m mavali.

27 &lt;&lt;Ɗanna osoji a utsura a̱ yikpa̱i,

kpamu ucanuku u kuvon u le u na̱mgba̱ ta̱.&gt;&gt;

2

Erengi Dawuda wo okpo mogono ma Yahuda

1 Ana ukuna u nanlo u kotsoi, ɗa Dawuda we ecei Vuzavaguɗu, u danai,&lt;&lt;U gaꞋan ta̱ n gaɗukpa m bana a̱ likuci i te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i Yahuda?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Bana.&gt;&gt;

Ɗa Dawuda u doku u danai, &lt;&lt;Likuci yi ne i ɗai m kubana?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Bana a Heburon.&gt;&gt;

2 Ɗa Dawuda u banai ɗe koɓolo n a̱ma̱ci a̱ ni ere, Ahinowam vuza vu Jezirelu n Abigelu kagapa ka vuka ka Nabalu vuma vu Kamelu. 3 Ɗa Dawuda kpamu u ɗikai uma a na i koɓolo n a̱yi, yaba dem n aza a kpaꞋa a̱ ni, ɗa a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n Heburon. 4 Ɗa uma a Yahuda a̱ ta̱wa̱i a Heburon ɗa erengi Dawuda wo okpoi mogono a kpaꞋa ku Yahuda.

Ana a danai Dawuda aza a Jabeshi-giliyadu aɗa a̱ ciɗa̱ngi Shawulu, 5 ɗa Dawuda u suki n akaka a kubana wa aza a Jabeshi-giliyadu, u danai, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka ɗa̱ una̱singai, adama a na i neke ta̱ Shawulu mogono ma̱ ɗa̱ tsugbayin a na i ciɗa̱ngi ni. 6 Gogo na yaꞋan Vuzavaguɗu u yotsongu ucigi u gbangam n kasingai ka̱ ni wa̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ mpa feu n yaꞋanka ɗa̱ kasingai a na i yaꞋin ili i nampa. 7 Gogo na tsurukpai ka̱ta̱ i gbama asuvu, adama a na Shawulu mogono ma ɗa̱ ma̱ kuwa̱ ta̱, kpamu aza a kpaꞋa ku Yahuda a zagba mu ta̱ mo okpo mogono me le.&gt;&gt;

Ishi-boshetu wo okpoi mogono mi Isaraila

8 Ama Abuna kolobo ka Neru, kovonshi vo osoji a Shawulu, u ɗikai Ishi-boshetu kolobo ka Shawulu u bankai ni a̱ likuci i Mahanayim. 9 Ta ɗe u zuwa ni wo okpo mogono ma aza a Giliyadu n Ashera n Jezirelu n Ifirayimu m Bayami koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱.

10 Ishi-boshetu kolobo ka Shawulu ki ta̱ n a̱ya̱ amangere n umaci ana u lyaꞋi tsugono ci Isaraila, ɗa u lyaꞋi tsu ɗa a̱ya̱ ere. Ama ɗa aza a Yahuda o tonoi Dawuda. 11 Dawuda u lyaꞋi tsugono tsa aza a Yahuda a a̱ya̱ e cindere n wotoi u ta̱li.

Kuvon ka aza a Isaraila n aza a Yahuda

12 Kanna ko yoku Abuna kolobo ka Neru n agbashi a Ishi-boshetu kolobo ka Shawulu, uta̱i a Mahanayim a banai a Gibiyon. 13 Ɗa Jowabu kolobo ka Zeruya n osoji a Dawuda a̱ uta̱i a gasai n ele a kadaɓa ka Gibiyon. Ɗa a̱ da̱sa̱ngi apashi ere, aza o yoku a kapashi ka kadaɓa n tsu nan ɗe aza o yoku tamkpamu a kapashi ka kadaɓa n tsu nampa.

14 Ɗa Abuna u danai Jowabu, &lt;&lt;YaꞋan olobo a̱ ɗa̱nga̱ a̱ gita̱ vishili kafu a̱ tsu.&gt;&gt;

Ɗa Jowabu u danai, ta nannai, &lt;&lt;YaꞋan a̱ ɗa̱nga̱.&gt;&gt;

15 Ɗa a zagbai uma kupa n ere una̱ wa aza a Bayami aza a na i o kutono Ishi-boshetu kolobo ka Shawulu, n uma kupa n ere kpamu a una̱ u Dawuda. 16 Ɗa yaba dem u ka̱na̱i vurala vi ni a kaci, yaba dem u sapai vurala vi ni n kotokobi e meɓele, ɗa ra̱ka̱ vu le a̱ yikpa̱i koɓolo a̱ kuwa̱i. Adama a nannai ɗa e ɗekei ubuta̱ wa kula Helikatu-hazurimu, vu na vi a Gibiyon. 17 Kuvon ka tana ku suɗukpai a kanna ka nanlo ka. Ɗa o osoji a Dawuda a lyaꞋi Abuna n osoji a̱ ni n kuvon. 18 Kpamu olobo a tatsu a Zeruya i ta̱ lo, Jowabu n Abishayi koɓolo n Asahelu. Asahelu tana vuza vi ilaɗi ɗa ka̱u, ilaɗi an mesheun. 19 Ɗa Asahelu va u ka̱na̱i kuguva Abuna n ilaɗi, babu kukpatala ugula̱ ko usungai. 20 Ana Abuna u la̱nuki kucina̱ ɗa wu ecei ni, &lt;&lt;Avu ɗa Asahelu?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa.&gt;&gt; 21 Ɗa Abuna u danai ni, &lt;&lt;Guva vuma te a̱ ka̱tsuma̱ ko olobo, ka̱ta̱ vu isa ucanuku u kuvon u ni.&gt;&gt; Ama Asahelu u ka̱sukpa̱ kuguva yi ba. 22 Ɗa Abuna u doku u danai Asahelu, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ kutono mu. Ka̱ta̱ vu zuwa mu una wu ba. Ɗa baci n yaꞋin nannai, nini ɗai n kuɗa̱ngusa̱ a̱shi a̱ va̱ ere mi inda toku nu Jowabu?&gt;&gt; 23 Ama ɗa u iwain ku kpatala. Adama a nannai ɗa Abuna u sovoi ni m masara ma̱ ni a̱ ka̱tsuma̱, ali masara ma ma̱ uta̱i n kucina̱. Ɗa u yikpa̱i lo u kuwa̱i. Ɗa yaba dem na u yawai a̱ ubuta̱ u na Asahelu u kuwa̱i ka̱ta̱ u shamgba wu inda.

24 Ama ɗa Jowabu n Abishayi a guvai Abuna. Kanna a̱ kuyikpa̱ ɗa a yawai a kusan ku Amaha, ku na ki a kinda Giya a uye wa akamba aza a Gibiyon. 25 Ɗa aza a Bayami o ɓolongi ka̱ci ke le n ka̱tsura̱ ka Abuna ɗa okpoi vi te, ɗa a shamgbai kashani ɗe a gaɗi vu kusan ka. 26 Ɗa Abuna u ɗekei Jowabu,&lt;&lt;Ci ta̱ a kulyaꞋa kelime m mu unanai ali ayin babu uteku ɗa? Avu feu vi yeve ta̱ a na ukocishi wa wi ta̱ a̱ kutuka̱ n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ka̱u. Ali wana ɗai va kudana osoji a̱ nu a̱ ka̱sukpa̱ kusaɓa otoku e le aza a Isaraila?&gt;&gt; 27 Ɗa Jowabu u danai, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Ka̱shile ka wuma, ishi baci vu keɓece ukuna ba, mayun osoji a̱ va̱ i a̱ ka̱sukpa̱ kuguva wu ba, ali kayin washi.&gt;&gt;

28 Ɗa Jowabu u lika̱i kavana, ɗa osoji ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i kusaɓa a aza a Isaraila, kpamu o doku a̱ shilika̱ ba.

29 Ɗa Abuna n osoji a̱ ni a dasai nwalu n kayin, o tonoi n Araba. Ɗa a pasai Kuyene ku Urudu, urangi Bituron ɗa a yawai a Mahanayim. 30 Ɗa Jowabu u kpatalai u ka̱sukpa̱i kutono Abuna. Ama ana u ɓolongi osoji a̱ ni ra̱ka̱, ana a e kecei le ɗa a nambai uma kupa n kuci a Dawuda babu punu tana a Asahelu. 31 Kpamu osoji a Dawuda una ɗe aza a Bayami amangatawantatsu n amangatatsu (360) ele vu na i koɓolo n Abuna. 32 Ɗa a ɗikai Asahelu a̱ ciɗa̱ngi a kasaun ke esheku a̱ ni, ka na ki a Batalami. Ɗa Jowabu n uma a̱ ni a dasai nwalu n kayin ka nanlo ɗa ubuta̱ wakanai le a Heburon.

3

1 KpaꞋa ku Shawulu n ku Dawuda e geshe ta̱ o kuvon, ɗa kpaꞋa ku Dawuda ku lyaꞋi kelime n kutsurukpa, ama kpaꞋa ku Shawulu tamkpamu ɗa ku lyaꞋi kelime n ko okpo ka̱ca̱pa̱.

Muku n na a matsakai Dawuda a Heburon

(1 Ar 3:1-4)

2 Nava ele ɗa muku mo olobo n Dawuda, aza a na a matsakai ni a̱ likuci i Heburon, maku ma̱ ugiti a̱yi ɗa, Amonn a̱na̱ku a̱ ni a ɗa Ahinowam vuza vu Jezireyelu. 3 Vuza ire a̱yi ɗa, Kiliyabu maku ma Abigelu vuka vu magasa Nabalu vuza vu Kamelu. Vuza tatsu a̱yi ɗa Abusalom, kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa MaꞋaka, mekere ma Talamayi mogono ma Geshuru. 4 Vuza na̱shi a̱yi ɗa, Adonija a̱na̱ku a̱ ni aɗa Hagitu. Vuza tawun a̱yi ɗa Shefatiya a̱na̱ku a̱ ni aɗa Abitali. 5 Vuza ta̱li a̱yi ɗa Iturim a̱na̱ku a̱ ni aɗa Egila. Na va ele ɗa muku n na a matsakai Dawuda a Heburon.

Abuna u bonoi u ɓa̱nka̱i Dawuda

6 Ana wo okpoi kpaꞋa ku Shawulu n ku Dawuda ku lyaꞋi kelime n kuvon. Ɗa Abuna u ka̱na̱i kudoku ka̱ci ka̱ ni tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Shawulu. 7 Shawulu wi ta̱ n vuka vu gbani vu na e ci ɗeke Rizapa mekere ma Ayiya. Kanna ke te ɗa Ish-boshetu u ɓarangi Abuna, u danai, &lt;&lt;Adama a yiɗa̱i ɗa vu banai vu vaki n vuka ve esheku a̱ va̱?&gt;&gt; 8 Ɗa Abuna u yaꞋin wupa ka̱u n kadanshi ka na Ishi-boshetu u yaꞋankai ni, ɗa u danai, &lt;&lt;Vu zuwa ta̱ mpa vuza modoruko ɗa, vu zuwa ta̱ mpa mi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ aza a Yahuda ɗa? Ali nu ugiti ɗe, ɗa n yotsongi usuɓi u va̱ a kpaꞋa ku Shawulu esheku a̱ nu koɓolo n aza a̱ ni n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni. Kpamu n neke wu e ekiye a Dawuda ba. Ama avu ɗa na anana vu shikai mu, n ukuna wu unushi u tsugbani n vuka vu nampa. 9 YaꞋan Ka̱shile ka takacika mu Abuna, ɗa baci n kpa̱ɗa̱i kuɓa̱nka̱ Dawuda u ciya̱ i na Vuzavaguɗu u kucinakai ni, 10 Adama a na Vuzaguɗu u dana ta̱ wi ta̱ a kutakpa tsugono a kpaꞋa ku Shawulu, ka̱ta̱ u neke Dawuda wo okpo mogono mi Isaraila m ma aza a Yahuda, ka̱ta̱ u lyaꞋa tsugono a Dan a uɓon u gaɗi ali a kubana a Biyasheba a uɓon u ɗakai.&gt;&gt; 11 Ama Ishi-boshetu u kaꞋwan u doku u keɓece Abuna kakuna ba, adama na u pana ta̱ wovon u ni.

12 Ɗa Abuna u suki aza a usuki kubana u Dawuda, u danai,&lt;&lt;Iɗika ya i yayi? YaꞋan uzuwakpani nu mpa, ka̱ta̱ m ɓa̱nka̱ wu n zuwa aza a Isaraila ra̱ka̱ o tono wu.&gt;&gt; 13 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱, mi ta̱ a kuyaꞋan uzuwakpani n avu. Ama ili te i na n cigai wa̱ nu i ɗaɗa, vi a kugasa a̱shi nu mpa ba sai ayin a na vu tuka̱i mu m Mikalu mekere ma Shawulu, a makyan ma na vu ta̱wa̱i kene mu.&gt;&gt; 14 *Ɗa Dawuda u suki aza a usuki u Ishi-boshetu kolobo ka Shawulu, u danai, &lt;&lt;Neke mu vuka vu va̱ Mikalu, a̱yi na n tsupai tsumana ci ni n ukpan wo ofoto aza a Filisitiya amangatawun (100).&gt;&gt; 15 Ɗa Ishi-boshetu u suki a bana a ɗika Mikalu a kpaꞋa ku vali ni Palitiyelu kolobo ka Layishi. 16 Ama ɗa vali ni u tonoi ni m ma̱shi ali a kubana a Bahurim. Ɗa Abuna u danai ni, &lt;&lt;Wala vu bono a kpaꞋa.&gt;&gt; Ɗa ta na u kpatalai.

17 Ɗa Abuna u nekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma a aza a Isaraila odoki, u danai, &lt;&lt;M megeshe ɗe i la̱nsa̱ ta̱ Dawuda wo okpo mogono ma̱ ɗa̱. 18 Gogo na i ciya̱ ta̱ kofon ka na i kuyaꞋan nannai, adama a na Vuzavaguɗu u yaꞋanka ta̱ Dawuda uzuwakpani, u danai, &lt;Mi ta̱ a ku isa uma a Isaraila ekiye a irala i le aza a Filisitiya n utsura u kukiye ku kagbashi ka̱ va̱ Dawuda.&gt; &gt;&gt; 19 Abuna feu u yaꞋin kadanshi n aza a Bayami. Ɗa u banai u danai Dawuda a Heburon ili ra̱ka̱ i na aza a Isaraila n kpaꞋa ku Bayami enei i gaꞋan ta̱ a yaꞋan.

20 Abuna u ɗikai osoji a̱ ni kamanga a banai u Dawuda ɗe a Heburon. Ɗa Dawuda u yaꞋin ka̱ɗiva̱ adama a Abuna koɓolo n uma a̱ ni. 21 Ɗa Abuna u danai Dawuda, &lt;&lt;YaꞋan n ɗa̱nga̱ n ɓolonku vuzagbayin vu va̱ mogono aza a Isaraila ra̱ka̱ adama a na a yaꞋan uzuwakpani n avu, a zuwa wu vu okpo mogono me le, ka̱ta̱ vu lyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ tsu na ka̱ɗu ka̱ nu ka cikalai.&gt;&gt; Ɗa Dawuda wu utuka̱i Abuna, ɗa u lazai m ma̱ta̱na̱.

Jowabu wu unai Abuna

22 Megeshe kenu ɗa osoji o yoku a Dawuda koɓolo n Jowabu o bonoi n a̱ ubuta̱ u kuvon, ɗa tuka̱i n ucanuku u gbani wa̱ a̱bunda̱i u na a̱ pura̱i. Ama Abuna u buwa koɓolo n Dawuda a Heburon ba, adama a na e pecemgbenei ta̱ ɗe n Dawuda, kpamu u laza ɗe m ma̱ta̱na̱. 23 Ana Jowabu koɓolo n osoji a na i koɓolo n a̱yi ra̱ka̱ a yawai, ɗa a danai ni, &lt;&lt;Abuna kolobo ka Neru ka ta̱wa̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u mogono, kpamu u ka̱sukpa̱ yi ta̱ u lazai m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 24 Ɗa Jowabu u banai u danai mogono, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu yaꞋin nannai? Ali Abuna u ta̱wa̱i wu a̱ nu! Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ka̱sukpa̱i ni u lazai? A̱yi ɗa na tana u laza ɗe. 25 Vu yeve an Abuna kolobo ka Neru ka u ta̱wa̱ ta̱ adama a na u doro wu, ciya̱ u yeve kuꞋuwa ku nu n ku uta̱ ku nu, n ili i na vu sheshei kuyaꞋan dem.&gt;&gt; 26 Ana Jowabu wu uta̱i u ka̱sukpa̱i Dawuda, ɗa u suki aza a usuki a bana o bono n Abuna, ɗa a cina ni a kayinva ka Sira ɗa o bonoi n a̱yi. Ama Dawuda u yeve n ka ba. 27 Ana Abuna u bonoi a Heburon, ɗa Jowabu u ɗekei ni a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ utsutsu u likuci, adanshi wi ta̱ a kuyaꞋanka yi kadanshi paki, ɗa u sovoi ni m mawun a̱ ka̱tsuma̱ wu unai, adama a na u tsupa tsu na unai vangu ni Asahelu. 28 Ana Dawuda u panai kaꞋa, ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u yeve ta̱ mpa n uma o tsugono tsu va̱ ci n kukiye adama a ukpa̱ u Abuna kolobo ka Neru ba. 29 Ka̱sukpa̱ mpasa n Abuna m bono a kaci ka Jowabu m kpaꞋa ke esheku a̱ ni ra̱ka̱. YaꞋan ayin tutu a namba vuza vu kuɗoɗi ko vuza vu ukutu ko ma̱kutsuma̱ ko vuza vu usa̱n u muna ko vuza kambulu a kpaꞋa ku ni ba.&gt;&gt; 30 Ta Jowabu n toku ni Abishayi unai Abuna nannai, adama a na wu una ta̱ toku le Asahelu a̱ ubuta̱ u kuvon u na a yaꞋin a Gibiyon.

Dawuda u yaꞋin kpalu adama a Abuna

31 Ɗa Dawuda u danai Jowabu n uma a na i koɓolo n a̱yi ra̱ka̱, &lt;&lt;Karai ntogu n ɗa̱, ka̱ta̱ i uka akashi a kpalu i na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ adama a ukpa̱ u Abuna.&gt;&gt; Ɗa Dawuda mogono n ka̱ci ka̱ ni u tonoi aza a na a ɗikai keven ka. 32 A̱ ciɗa̱ngi Abuna a Heburon. Ɗa mogono mu utuka̱i ka̱la̱ka̱tsu ɗa u shika̱i gbani-gbani a kasaun ka Abuna, ɗa uma ra̱ka̱ a̱ shika̱i. 33 Ɗa mogono ma yaꞋankai Abuna vishipa vu kpalu, u danai,

&lt;&lt;Nini ɗai Abuna u kukuwa̱ tsu na kalau ka̱ tsu kuwa̱?

34 A shiya ekiye a̱ nu ba,

a daza ene a̱ nu n ikani ba,

tsu vuza na uma gbani-gbani unai,

ta una nu nannai.&gt;&gt;

Ɗa kpamu uma ra̱ka̱ o doku a̱ shika̱i adama a̱ ni. 35 Ɗa uma a̱ ta̱wa̱i u Dawuda a̱ ka̱na̱i kuleꞋeshe yi u lyaꞋa ilikulyaꞋa ali n kagimi ka kanna. Ama ɗa Dawuda u kucinai, u danai, &lt;&lt;YaꞋan Ka̱shile ka una mu na, ɗa baci m bankai n ilikulyaꞋa ko ili yoku a̱ una̱ u va̱ babu kanna ka̱ yikpa̱.&gt;&gt; 36 Ana uma a yaꞋin cicoꞋo n i na mogono ma yaꞋin, ɗa u gaꞋin le ɗa kpamu uma ra̱ka̱ a panai uyoꞋo wi ili i na mogono ma yaꞋin. 37 A kanna ka nanlo ka, ɗaɗa aza a Yahuda n aza a Isaraila ra̱ka̱ e yevei a na n ucigi u mogono u ɗa a unai Abuna kolobo ka Neru ba. 38 Ɗa mogono ma danai agbashi a̱ ni, &lt;&lt;I yeve a na vuza kelime n vuma gbayin u kuwa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila anana ba? 39 Anana m pana ta̱ ka̱rikpa̱ni ko an wo okpoi mpa ɗa mogono ma na e erengi. Uma a nampa, olobo a Zeruya a laꞋa mu ta̱ utsura. YaꞋan Vuzavaguɗu u tsupaka vuza kawuya derere vi ili i na u yaꞋin.&gt;&gt;

4

A unai Ishi-boshetu

1 Ana Ishi-boshetu kolobo ka Shawulu ka panai a danai Abuna u kuwa̱ ta̱ a Heburon, ɗa ikyamba i ni i kuwa̱i. Ɗa feu aza a Isaraila ra̱ka̱ a panai wovon. 2 A̱yi Ishi-boshetu kolobo ka Shawulu ka, wi ta̱ n uma ere a na i aza e kelime a aza a̱ vishili, ula e le a ɗa BaꞋana koɓolo n Rikabu, olobo a Rimon vuza vu Beyerotu a iɗika i Bayami, adama a na e kece ta̱ Beyerotu a̱ ka̱tsuma̱ ka uɓon iɗika i Bayami, 3 adama a na aza a Beyerotu a suma ta̱ a banai a Gitayim limoci, ta ɗe tana i a ida̱shi i limoci ali n anana*.

4 Janata kolobo ka Shawulu wi ta̱ m maku ma na e ci ɗeke Mefiboshetu ama ma̱kutsuma̱ maꞋa, maku ma mi ta̱ n a̱ya̱ a tawun. Ana vuka vu na vi o kuwoꞋo yi u panai arabali a na uta̱i a Jezirelu a danai Janata n Shawulu a̱ kuwa̱ ta̱, ɗa u ɗikai Mefiboshetu u sumai. Ama a̱yi o moloko ma a ilaɗi ɗa maku ma ma̱ yikpa̱i, ɗaɗa i zuwai wo okpoi ma̱kutsuma̱.*

5 Ɗa Rikabu m BaꞋana olobo a Rimon vu Beyerotu, a banai a kpaꞋa ku Ishi-boshetu n kanna a kaci, ɗa a cinai ni alavu a kanna. 6 Ɗa a uwai a kpaꞋa adanshi i ta̱ a̱ kenuku alkama. Ana o sovoi ni ɗa a sumai. 7 Ana a uwai asuvu a kpaꞋa ka, a̱yi ivaꞋin a kajiba a̱ kunu ku ni, ɗa o sovoi ni unai, ɗa a gbatyai ni kaci. Ɗa a ɗikai kaꞋa o tonoi uye u Araba n kayin ka nanlo. 8 Ɗa a bankai n kaci ka Ishi-boshetu u Dawuda mogono a Heburon. Ɗa a danai ni, &lt;&lt;Kaci ka Ishi-boshetu ka ɗaɗa na, kolobo ka Shawulu, vurala vu nu, a̱yi na u la̱nsa̱i wuma u nu. Anana Vuzavaguɗu u tsupaka ta̱ mogono u Shawulu nu ntsukaya n ni.&gt;&gt; 9 Ama ɗa Dawuda wu ushuki Rikabu m BaꞋana vuza ni, olobo a Rimon vu Beyerotu, &lt;&lt;N kucina ta̱ n kula ku Vuzavaguɗu vu wuma a̱yi na wi isai mu a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci dem. 10 Ana vuza yoku u danai mu, &lt;La̱na̱, Shawulu u kuwa̱ ta̱,&gt; u sheshe ta̱ u tuka̱ mu ta̱ n arabali a singai, ama ɗa n ka̱na̱i ni ɗa n zuwai unai ni a Zikilagu, wo okpoi ni katsupu ku ukuna wa akaka a̱ ni. 11 A̱ɗa̱ na yi uma gbani-gbani yi unai vuza singai a kpaꞋa ku ni a kajiba ka̱ ni. Mi ta̱ e ku ece mpasa n ni a kaci ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ n takpa ɗa̱ aduniyan.&gt;&gt; 12 Ɗa Dawuda u zuwai olobo a̱ ni a una Rikabu m BaꞋana, ɗa a yaꞋin nannai. A gbatyai ekiye e le n ene e le, ɗa a saɓangi even a ikyamba e le ɗevu n kadaɓa ka Heburon. Ama ɗa a ɗikai kaci ka Ishi-boshetu a ciɗa̱ngi a kasaun ka Abuna a Heburon.

5

Dawuda wo okpoi mogono mi Isaraila

(1 Ar 11:1-3; 14:1-7)

1 Ɗa kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ ku ta̱wa̱i u Dawuda a Heburon a danai ni, &lt;&lt;La̱na̱, a̱tsu mpasa n nu n ɗa. 2 N ayin a cau, ana Shawulu wi mogono ma̱ tsu, avu ɗa vuza na vu tsu uta̱ n aza a Isaraila a kubana kuvon, avu ɗa kpamu vu tsu bono n ele. Ɗa Vuzavaguɗu u danai nu, &lt;Avu ɗa vuza na vo kokpo maguɓi ma aza a Isaraila, ka̱ta̱ kpamu vu okpo mogono me le.&gt; &gt;&gt;

3 Ana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i u mogono Dawuda a Heburon, ɗa Dawuda u yaꞋin uzuwakpani n ele ɗe e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa erengi ni wo okpoi mogono ma aza a Isaraila. 4 Dawuda wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa ana u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono tsa a̱ya̱ amangere.* 5 Ɗe a Heburon va u lyaꞋa ta̱ tsugono tsa aza a Yahuda ali a̱ya̱ e cindere n wotoi u ta̱li, ɗa u lyaꞋi tsugono tsa aza a Isaraila n aza a Yahuda a a̱ya̱ kamangankupa n a tatsu ɗe a Urushelima.

Dawuda u lyaꞋi Urushelima n kuvon

(1 Ar 11:4-9; 14:1-7)

6 Ɗa mogono Dawuda n osoji a̱ ni a banai a Urushelima adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Jebusiya a na i a̱ ida̱shi ɗe. Ɗa a yaꞋankai Dawuda ulami a danai,&lt;&lt;Vi a kuꞋuwa na wa̱ tsu ba. Ko a̱yimba̱ nu nkutsuma̱ koci n yawa ta̱ o loko wu.&gt;&gt; E kusheshe ku le, &lt;&lt;Dawuda wi a kufuɗa kuꞋuwa punu a̱ ubuta̱ wa ba.&gt;&gt; 7 N nannai dem, Dawuda u lyaꞋa iɗika yi ukanji i Sihiyona n kuvon, i na gogo na e ci ɗeke likuci i Dawuda. 8 A kanna ka nanlo ka Dawuda u danai uma a̱ ni, &lt;&lt;Vuza na baci u cigai u lyaꞋa aza a Jebusiya n kuvon, mayun ɗa u tono n uye u mini nannai ɗa ya a ku una, &lt;Nkutsuma̱ n a̱yimba̱,&gt; aza a na Dawuda u iwain,&gt;&gt; i ɗaɗa i zuwai ɗa a danai, &lt;&lt;Nkutsuma̱ n a̱yimba̱ a kuꞋuwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ba.&gt;&gt; 9 Ana ka nanlo ko kotsoi, ɗa Dawuda u bonokoi likuci yi ukanji ya ubuta̱ wi ida̱shi i ni, u neꞋi i ɗa kula Likuci i Dawuda. Ɗa kpamu u yaꞋin imaꞋashi uka̱ra̱Ꞌi u ni. U gita̱i a Milo ubuta̱ u na a shatangi n kayala, uka̱ra̱Ꞌi n mashilya ma. 10 Ɗa utsura u tsugono u Dawuda u lyaꞋi kelime n kutsurukpa, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili wi ta̱ koɓolo n a̱yi. 11 Ɗa Hiram mogono ma Taya ma̱ suki n aza a usuki a kubana u Dawuda, a banka yi nɗanga n Sida, n amaꞋi n e sheꞋwei, adama a na a maꞋaka Dawuda kpaꞋa ku tsugono. 12 Ɗa Dawuda u yevei a na Vuzavaguɗu ɗa u zagbai ni mogono mi Isaraila, kpamu tsugono ci ni ci ciya̱i ucikpi adama a uma a̱ ni aza a Isaraila. 13 Ana Dawuda u ka̱sukpa̱i Heburon a kubana a Urushelima, u doku u ɗikai a̱ma̱ci koɓolo n a̱ma̱ci a gbani a Urushelima, ɗa a matsakai ni muku mo olobo ni nkere. 14 Na ɗa ula a̱ muku n na a matsakai ni a Urushelima. Shimeya n Shobabu n Natan koɓolo n Sulemanu, 15 n Ibaharu, n Elishuwa n Nefegu, koɓolo n Jafiya, 16 Elishama n Eliyada koɓolo n Elifeletu.

Dawuda u lyaꞋi aza a Filisitiya n kuvon

(1 Ar 14:8-17)

17 Ana aza a Filisitiya a panai a zagba ta̱ Dawuda wo okpoi mogono ma aza a Isaraila, ɗa uta̱i ra̱ka̱ a banai kula̱nsa̱ Dawuda. Ɗa ta na Dawuda u ciya̱i izumgbi ɗa u banai u sheɗeki e kpenle ku gbayin. 18 Ɗa aza a Filisitiya a̱ ta̱wa̱i e peciki ka̱ci ke le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Refimu. 19 Ɗa Dawuda we ecei Vuzavaguɗu, &lt;&lt;M bana n shilika̱ n aza a Filisitiya a? Vi ta̱ e kuneke le ekiye a̱ va̱?&gt;&gt;

Ɗa Vuzavaguɗu u danai Dawuda, &lt;&lt;Bana, mi ta̱ e kuneke wu ele ekiye a̱ nu.&gt;&gt; 20 Ɗa Dawuda u banai a BaꞋalu-Perazim, u lyaꞋi le n kuvon ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u ɓoso ta̱ irala i va̱ tsu na mini mo tsu ɓoso.&gt;&gt; Ɗa e ɗekei ubuta̱ wa BaꞋalu-Perazim. 21 Ɗa aza a Filisitiya a sumai a̱ ka̱sukpa̱i a̱ma̱li e le lo, Ɗa Dawuda koɓolo n uma a̱ ni a̱ pura̱i a ɗa. 22 Ɗa kpamu aza a Filisitiya a̱ uta̱i ɗa e pecei ka̱ci ke le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka aza a Refimu ka. 23 Ɗa Dawuda u doku we ecei Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu bana we ele magaba ba, ama ka̱ra̱Ꞌa̱ le n kucina̱, ka̱ta̱ vu uta̱ le n tsu uɓon wu nɗanga m Balasama. 24 A makyan ma na baci i panai izumgbi yi nwalu gaɗi vu nɗanga m balasama, ka̱ta̱ i wala gogoꞋo, adama a na urotu u ɗa u na Vuzavaguɗu u uwai e kelime ka̱ ɗa̱, adama a na u shilika̱ ka̱u no osoji a aza a Filisitiya.&gt;&gt; 25 Ɗa Dawuda u yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u danai ni, Dawuda n osoji a̱ ni a guvai aza a Filisitiya ili i na i ɗikai a Geba ali a kubana a Geza. Unai aza a Filisitiya n a̱bunda̱i.

6

A̱ tuka̱i n akpati vu uzuwakpani a Urushelima

(1 Ar 13:1-14; 15:1--16:3, 43)

1 Ɗa Dawuda u doku u ɓolongi osoji a Isaraila aza a na a fuɗai o kuvon uma a̱kpa̱n kamangankupa (30,000). 2 Ɗa u ɗa̱nga̱i a BaꞋala vu Yahuda ɗaɗa Kiriyatu-jerimu u banai koɓolo n uma ra̱ka̱ a na i koɓolo n a̱yi, adama a na a̱ tuka̱ n akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile, vu na e ci ɗeke n kula ku Vuzavaguɗu MalaꞋimili, a̱yi na wi ida̱shi e mere mi icorobi. 3 Ɗa a ɗikai akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile a kpaꞋa ku Abinadabu ku na ki a gaɗi vu kusan, ɗa a kiyangi vu ɗa e keke va anaka vu savu. Uza koɓolo n Ahiyo olobo a Abinadabu, ele ɗa o kutono n keke va anaka a. 4 Ahiyo ɗa wi a nwalu e kelime ka akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va. 5 Ɗa Dawuda koɓolo n aza kpaꞋa ki Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i tsuwaꞋi n e jeꞋi, n utsura u le ra̱ka̱ e kelime ka Vuzavaguɗu, n ishipa n a waꞋi umolu n ishari m medele n agundari koɓolo n ugogi.

6 Ana a yawai a ulanga u kulapu ku Nakon, anaka a na i o kurono keke va a̱ ta̱ɗa̱tsa̱i, ɗa Uza u ba̱rukpa̱i kukiye ku ni ɗa u ka̱na̱i akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va. 7 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n Uza, adama a ugbamukaci u na u yaꞋin a na u saꞋwai akpati vu uzuwakpani va, ɗa Ka̱shile ku unai ni, ɗa u kuwa̱i lo ɗevu n akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va. 8 Ɗa Dawuda u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ adama a wupa u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n Uza. Ɗa tana e ɗekei ubuta̱ wa kula Pereza-uza, ɗaɗa atakaci a Uza, ta tana ku ɗa ki ɗe nannai ali n anana.

9 Ɗa Dawuda u panai wovon u Vuzavaguɗu a kanna ka nanlo, u danai, &lt;&lt;Nini ɗai n kutuka̱ n akpati vu Vuzavaguɗu wa̱ va̱?&gt;&gt; 10 Adama a nannai Dawuda wu ushuku kuɗika akpati vu Vuzavaguɗu va a kubanka a Urushelima Likuci i Dawuda ba. Ɗa kucikpa u bankai n vu ɗa a kpaꞋa ku Obedu-edom vuza vu Gatu. 11 Ɗa Akpati vu Vuzavaguɗu vu yongoi a kpaꞋa ku Obedu-edom vuza vu Gatu ali wotoi u tatsu, ɗa ta na Vuzavaguɗu u zuwakai Obedu-edom koɓolo n aza a kpaꞋa a̱ ni ra̱ka̱ una̱singai. 12 Ɗa o tonokoi mogono Dawuda, a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u zuwaka ta̱ kpaꞋa ku Obedu-edom una̱singai koɓolo n ili i kpaꞋa i ni dem, adama a akpati vu Ka̱shile va.&gt;&gt; Ɗa Dawuda u banai u ɗikai akpati vu Ka̱shile va a kpaꞋa ku Obedu-edom ɗa u bankai n vu ɗa a̱ likuci i Dawuda m ma̱za̱nga̱. 13 Ana aza na a ɗikai akpati vu Vuzavaguɗu va a dasai adanga a̱ ta̱li, ɗa u yaꞋin alyuka o kobomburon koɓolo m medendem mi ikyamba. 14 Dawuda u uki n motogu mu ucaꞋi ma efodu n tsuzogu, ɗa u yaꞋin kujeꞋe n utsura u ni ra̱ka̱ adama a na u cikpa Vuzavaguɗu. 15 Ɗa Dawuda n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ tuka̱i n akpati vu Vuzavaguɗu n yoroli i ma̱za̱nga̱ koɓolo n ciliki ci kavana.

16 Ana a ukai n akpati vu Vuzavaguɗu asuvu a̱ likuci i Dawuda, ɗa Makelu mekere ma Shawulu, u la̱na̱i n katusu ɗa we enei mogono Dawuda e kujeꞋe n u ɗikpangi e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa u goyoi ni a̱ ka̱ɗu ka̱ ni.

17 Ɗa a ukai n akpati vu Vuzavaguɗu asuvu ɗa a zuwai vu ɗa a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u ni punu asuvu a̱ Ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu, ma na Dawuda u foɓusokoi ni. Ɗa Dawuda u yaꞋin kuneꞋe ku kusongu n ku ma̱ta̱na̱ e kelime ka Vuzavaguɗu. 18 Ana Dawuda u kotsoi kuyaꞋan alyuka e kuneꞋe ku kusongu koɓolo n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ɗa u zuwakai uma una̱singai n kula ku Vuzavaguɗu MalaꞋimili. 19 Ɗa u pecekei le ili kulyaꞋa, aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ma̱ci n ali, yaba dem ka̱kutsu ko boroji, n inyama yi uzungi, n ka̱kutsu ka umaci u mambulu u ɗekpu. Ɗa yaba dem vu le u bonoi a kpaꞋa ku ni.*

20 Ana Dawuda u bonoi a kpaꞋa ku ni adama a na u zuwaka kpaꞋa ku ni una̱singai. Ɗa Makelu mekere ma Shawulu wu uta̱i u gasai n Dawuda, ɗa u danai, &lt;&lt;Nini ɗai mogono mi Isaraila ma ɗikai ka̱ci ka̱ ni anana? U palukpai ikyamba i ni e kelime ka agbashi a̱ma̱ci a̱ ni, tsu na uma a wasasa a ci yaꞋan.&gt;&gt; 21 Ɗa Dawuda u danai Makelu, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ kujeꞋe e kelime ka Vuzavaguɗu adama a na n cikpa yi, a̱yi na u zagbai mu a̱ una̱ we esheku a̱ nu n aza a kpaꞋa ku ni ra̱ka̱, u zagba mu ta̱ mo okpo mogono mi Isaraila, uma a Vuzavaguɗu. Mi ta̱ a kuyaꞋan kujeꞋe adama a na n cikpa Vuzavaguɗu. 22 Mi ta̱ a kufuɗa kugoyo ka̱ci ka̱ va̱ u laꞋa tsu nampa, ali mo okpo ili i kugoyi wa̱ nu. Ama wa agbashi a̱ a̱ma̱ci a na vi a kadanshi i ta̱ e kuneke mu tsugbayin.&gt;&gt; 23 Adama a ili i nampa, Makelu mekere ma Shawulu u matsa maku ba, ali a ukpisa̱ u ni.

7

Ka̱shile ka yaꞋin Uzuwakpani n Dawuda

(1 Ar 17:1-15)

1 Ana Dawuda u da̱sa̱ngi a kpaꞋa ku ni, ɗa Vuzavaguɗu u nekei ni ida̱shi ma̱ta̱na̱ n irala i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi, 2 ɗa u danai keneki Natan, &lt;&lt;La̱na̱, gogo na mpa ɗa na a kuvuka a kpaꞋa ku nɗanga n sida, ama akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile ɗa ɗe a̱ Ma̱va̱li.&gt;&gt; 3 Ɗa Natan u danai mogono, &lt;&lt;YaꞋan ili na yi a̱ ka̱ɗu ka̱ nu, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n avu.&gt;&gt;

4 Ama n kayin ka nanlo ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Natan, u danai, 5 &lt;&lt;Bana vu dana kagbashi ka̱ va̱ Dawuda, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna. Avu ɗa vuza na va kumaꞋaka mu kpaꞋa ku na n kuda̱sa̱ngu? 6 Ili i na i ɗikai a makyan ma na mu utuka̱i aza a Isaraila a iɗika i Masar, ali a̱ kuta̱wa̱ anana, n saꞋwa kuda̱sa̱ngu a kpaꞋa ba, ama mi ta̱ a̱ kuka̱ra̱sa̱ a̱ ubuta̱ u ma̱va̱li tsu ubuta̱ wi ida̱shi u va̱. 7 A̱ ubuta̱ u na n ka̱na̱i kuka̱ra̱sa̱ n aza Isaraila ra̱ka̱, dana mu n saꞋwa ta̱ kuyaꞋan kadanshi n vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza e kelime a Isaraila vuza na n zagbai u tono n uma a̱ va̱ aza a Isaraila n danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kumaꞋaka mu kpaꞋa ku nɗanga n Sida?&gt;&gt; &gt; &gt;&gt;

8 &lt;&lt;Dana kagbashi ka̱ va̱ Dawuda, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili ma danai i ɗanna, n ɗika wu ta̱ a̱ ubuta̱ u kaguɓa avu maku, adama a na vo okpo mogono ma uma a̱ va̱ aza a Isaraila. 9 Kpamu n yongo ta̱ koɓolo n avu a ubuta̱ u na vu banai dem, ɗa mu unai irala i nu ra̱ka̱. N zuwa wu ta̱ vu ciya̱i kula ku gbayin uteku tsu ula aza a gbagbaꞋin a aduniyan. 10 Mi ta̱ e kuneke aza a Isaraila ubuta̱ u ka̱ci ke le, ka̱ta̱ n zuwa le ɗe a̱ ubuta̱ wa wo okpo u le. Babu vuza na u kugbandarasa le, uma a gbani-gbani o kudoku a gbandarasa le uteku tsu na a kiwanai kuyaꞋansaka le ba, 11 ili i na i ɗikai a makyan ma na n zagbai aza e kelime adama a na o tono n uma a̱ va̱ aza a Isaraila. Mi ta̱ e kuneke ɗa̱ ma̱ta̱na̱ e ekiye a irala i ɗa̱. Mpa Vuzavaguɗu n danai, mi ta̱ a kuzuwa kpaꞋa ku nu ko okpo kpaꞋa ku tsugono. 12 A makyan ma na baci ayin a̱ nu o kotsoi ɗa vu bankai ukpisa̱, mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n nu u lyaꞋa tsugono a̱ una̱ u nu. Ka̱ta̱ n zuwa tsugono ci ni tsu tsurukpa. 13 A̱yi ɗa vuza na u kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku va̱, ka̱ta̱ n zuwa tsugono ci ni ci lyaꞋa kelime ali ayin babu uteku. 14 Mi ta̱ o kokpo esheku a̱ ni, ka̱ta̱ a̱yi tamkpamu wo okpo maku ma̱ va̱. U yaꞋan baci ili i gbani-gbani, mi ta̱ a kuzuwa uma a takacikai yi. Uma a ɗa o ko okpo mashashawun ma̱ va̱.* 15 Mi a̱ kukpa̱ɗa̱ kuyotsongu yi ucigi u va̱ u babu kukotso ba, tsu na n yaꞋankai Shawulu, vuza na n takpai adama a na m bonuko wu mogono. 16 KpaꞋa ku nu koɓolo n tsugono tsu nu ci ta̱ a kulyaꞋa kelime ali ayin babu uteku, kakuba ko tsugono tsu nu ki ta̱ o kuyongo ali ayin babu uteku.&gt; &gt;&gt; 17 Ɗa Natan u tonokoi Dawuda ili ra̱ka̱ i na we enei a̱ ubuta̱ u kene ku ni.

Dawuda u yaꞋin avasa a kucikpa

(1 Ar 17:16-27)

18 Ɗa Mogono Dawuda u uwai a̱ ubuta̱ u na a zuwai akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va, ɗa u da̱sa̱ngi e e kelime ka Vuzavaguɗu u yaꞋin avasa, u danai. Yayi Mpa, Vuzavaguɗu vuzagbayin, kpamu anan yayi aza a kpaꞋa ku va̱, ali ɗa vu nekei mu tsugbayin tsu nampa? 19 Kpamu me ene ta̱ adanshi kanampa ka yawa ba, Vuzavaguɗu Ka̱shile, vi yaꞋan ta̱ kpamu kadanshi adama a kpaꞋa ku kagbashi ka̱ nu, vu danai kumaci ku ni ki ta̱ o kuyongo ayin n a̱bunda̱i. Ta vu ci yaꞋanka vuma nannai Vuzavaguɗu Ka̱shile? 20 Yiɗa̱i kpamu mpa Dawuda u kudana wu? Adama a na vu yeve mu ta̱ kagbashi ka̱ nu, Vuzavaguɗu Ka̱shile. 21 Adama a uzuwakpani u nu, koɓolo kpamu nu ucigi u ka̱ɗu ka̱ nu, ɗa vi yaꞋin ili i gbagbain i nampa ɗa kpamu vu ka̱sukpa̱i mu n yevei i ɗa. 22 Avu vuzagbayin ɗa vi ka̱u, Vuzavaguɗu Ka̱shile. Babu vuza na wi tsu nu, babu kpamu Ka̱shile ko yoku sai avu endeꞋen, uteku tsu na tsu panai n atsuvu a̱ tsu. 23 Babu uduniyan u yoku a duniya u na wi tsu uma a̱ nu aza a Isaraila. Aza a na avu Ka̱shile vu shiba̱i okpo uma a̱ nu. vu zuwai e yevei nu, vu yaꞋankai uma a̱ nu ili i mereve i gbagbain, ɗa kpamu vu lokoi uduniyan u yoku kelime ka uma a̱ nu a na vu shiba̱i a iɗika i Masar. 24 Vu zagbakai ka̱ci ka̱ nu aza a Isaraila okpoi uma a̱ nu ali ayin babu uteku. Ɗa avu Vuzavaguɗu, vu okpoi Ka̱shile ke le.

25 &lt;&lt;Gogo na, Vuzavaguɗu Ka̱shile, shatangu uzuwakpani u nu u na vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu m kpaꞋa ku ni, ka̱ta̱ kpamu vu zuwa kaꞋa ka shamgba ayin babu uteku, kpamu vu yaꞋan uteku tsu na vu dansai. 26 YaꞋan e neke kula ku nu tsugbayin ayin babu uteku. Ali uma a dana, &lt;Vuzavaguɗu MalaꞋimili a̱yi ɗa Ka̱shile ka aza a Isaraila.&gt; Ka̱ta̱ kpaꞋa ku kagbashi ka̱ nu Dawuda kutsurukpa. 27 Vuzavaguɗu MalaꞋimili, Ka̱shile ka aza a Isaraila, vu ka̱sukpa̱ ta̱ kagbashi ka̱ nu ke yevei ili i nampa, vu danai, &lt;Mi ta̱ a kuzuwa kpaꞋa ku nu ku lyaꞋa kelime.&gt; Adama a nannai ɗa kagbashi ka̱ nu ka̱ ciya̱i utsura u kuyaꞋan avasa a nampa wa̱ nu. 28 Vuzavaguɗu Ka̱shile, avu ɗa Ka̱shile, a makyan dem vu tsu shatangu ta̱ kadanshi ka̱ nu, kpamu avu vu yaꞋanka ta̱ kagbashi ka̱ nu uzuwakpani wu ili i singai i nampa ya. 29 Gogo na n folono wu ta̱, zuwaka kagbashi ka̱ nu n kpaꞋa ku ni ra̱ka̱ una̱singai, u ciya̱ kulyaꞋa ku kelime ali a kubana ayin babu uteku. Adama a na avu Vuzavaguɗu MalaꞋimili, avu ɗa vi yaꞋin kadanshi, adama a na avu vu zuwaka ta̱ kpaꞋa ku kagbashi ka̱ nu una̱singai, u ɗa wi ta̱ tana o kokpo yi n una̱singai ali a kubana ayin babu uteku.&gt;&gt;

8

UlyaꞋi u mogono Dawuda

(1 Ar 18:1-17)

1 Ana ilo, ɗa Dawuda u lyaꞋi aza a Filisitiya n kuvon, ɗa u bonokoi le agbashi a̱ ni. Ɗa wu isai likuci i Metegu-Amah ekiye aza a Filisitiya.

2 Ɗa kpamu Dawuda u lyaꞋi aza a Mowabu n kuvon, ɗa u gerei le adaru-adaru a vaki a iɗika. Ɗa u ɗikai kawin u gisanki le, ugisanki u kawin kure dem u zuwai una le, ugisanki u kawin kutatsu u ka̱sukpa̱i le n wuma. Ɗa aza a Mowabu okpoi agbashi a Dawuda, a̱ ka̱na̱i ku ta̱wa̱sa̱ka̱ yi n utafu.

3 Ɗa Dawuda u lyaꞋi Hadadezeru kolobo ka Rehobu mogono ma Zoba n kuvon. Ili i nampa ya i gita̱ ta̱ a makyan ma na Hadadezeru wi a nwalu a kubana e kuyene ku Yufiretu, Adama a na u doku u bonoko n utsura u ni ɗe. 4 Ɗa Dawuda wu isai akumbi odoku o mogono ma Zoba ka̱kpa̱n n amangatawencindere (1,700) n osoji a iɗika a̱kpa̱n kamanga (20,000). Ɗa Dawuda u gbatyasai ene odoku e le ra̱ka̱, ama ɗa u ka̱sukpa̱i o yoku adama ekeke odoku amangatawun (100). 5 Ama ana osoji aza a Siriya vu Dimaska a̱ ta̱wa̱i adama a na a̱ ɓa̱nka̱ Hadadezeru mogono ma Zoba, ɗa Dawuda wu unai osoji a̱kpa̱n kamanga n ere (22,000) e le. 6 Ɗa Dawuda va u zuwai a̱tsura̱ osoji a̱ ni a Siriya vu Dimaska, ɗa aza a Siriya okpoi agbashi a̱ ni, ɗa a̱ ka̱na̱i ku ta̱wa̱sa̱ka̱ yi n utafu. Vuzavaguɗu u tsu neke ta̱ Dawuda ulyaꞋi a̱ ubuta̱ dem u na u banai. 7 Ɗa Dawuda u pura̱i nra̱ga̱ ma azanariya m aza e kelime n Hadadezeru ɗa u bankai a Urushelima. 8 Ɗa kpamu u pura̱i iyum i shili n a̱bunda̱i ya aza a Beta m Berotayi vu likuci i tsugono tsu Hadadezeru.

9 Ana mogono Toyi ma aza a Hamata u panai arabali a danai Dawuda u lyaꞋa ta̱ osoji a Hadadezeru n kuvon ra̱ka̱, 10 ɗa u suki kolobo ka̱ ni Joram* u mogono Dawuda adama a na u kya̱sa̱ yi, ɗa kpamu u cikpai ni adama a na Dawuda u shilika̱ ta̱ n Hadadezeru ɗa kpamu u ciya̱i ulyaꞋi, Toyi u yaꞋan ta̱ nannai adama a na a̱yi Hadadezeru wi ta̱ o kuvon n a̱yi ayin tutu. A̱yi Joram va u tuka̱i ta̱ ucanuku wa azurufa n azanariya koɓolo n iyum i shili. 11 Ɗa mogono Dawuda we erengi ucanuku wa u Vuzavaguɗu ra̱ka̱ uteku tsu na u yaꞋin n azurufa koɓolo n azanariya a na u pura̱i a uduniyan u na u lyaꞋi n kuvon. 12 Uduniyan wa ele ɗa Edom m Mowabu n Amon n aza a Filisitiya, n aza a Ameleki. Ɗa kpamu we erengi ucanuku u na u pura̱i u Hadadezeru kolobo ka Rehobu mogono ma Zoba.

13 Ɗa Dawuda u yaꞋin kula ana u bonoi n ubuta̱ u kuvon, wu unai uma a Edom a̱kpa̱n kupa n kula̱i (18,000) a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka mkpaɗi. 14 Ɗa Dawuda u zuwai a̱tsura̱ osoji a̱ ni a iɗika i Edom ra̱ka̱. Ɗa aza a Edom okpoi agbashi a̱ ni. Vuzavaguɗu u nekei Dawuda ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u na u banai dem.

Aza e kelime a ulinga a Dawuda

(1 Ar 18:14-17; 2 Sam 20:23-26)

15 Ɗa Dawuda u lyaꞋi tsugono wa aza a Isaraila ra̱ka̱. Ɗa u yaꞋin kasingai n ukuna wu usuɓi a̱ ubuta̱ u uma ra̱ka̱. 16 Jowabu vuza na e ci ɗeke a̱na̱ku a̱ ni Zeruya, a̱yi ɗa kovonshi vo osoji. Johoshafatu kolobo ka Ahiludu wo okpoi kaɗani ka tsumani. 17 Zadoku kolobo ka Ahitubu koɓolo n Ahimeleki kolobo ka Abiyata ele ɗa anan ganu. Seraya ɗa kaɗani. 18 Benaya kolobo ka Jehoyida, a̱yi ɗa vuza kelime va aza a Keritiya n aza a Peletiya, ɗaɗa osoji a kindi ku Dawuda. Ɗa olobo a Dawuda tamkpamu okpoi anan ganu.

9

Dawuda u panai asuvayali a Mefiboshetu

1 Kanna ke te ɗa Dawuda u yaꞋin keci, u danai, &lt;&lt;Vuza wi ta̱ lo a kpaꞋa ku Shawulu vuza na u buwai n wuma, an ma kuyaꞋanka yi kasingai, adama a Janata?&gt;&gt; 2 A makyan ma nanlo ma kagbashi ka kpaꞋa ka Shawulu ko yongo ta̱ lo tana, vuza na e ci ɗeke Ziba. Ɗa e ɗekei ni u bana a̱ ubuta̱ u Dawuda. Ɗa mogono me ecei ni,&lt;&lt;Avu ɗa Ziba?&gt;&gt;

Ɗa u danai,&lt;&lt;Vuzagbayin, mpa ɗa kagbashi ka̱ nu.&gt;&gt;

3 Ɗa mogono me ecei ni u danai, &lt;&lt;Vuma vi yoku u buwa lo a kpaꞋa ku Shawulu an ma kuyaꞋanka yi kasingai ka̱ Ka̱shile ba?&gt;&gt;

Ɗa Ziba wu ushuki mogono, &lt;&lt;Kolobo ka Janata ka buwa ta̱ lo. Ama ka̱kutsuma̱ kaꞋa.&gt;&gt;

4 Ɗa mogono Dawuda we ecei u danai, &lt;&lt;Te ɗai wi?&gt;&gt;

Ɗa Ziba wu ushuki u danai, &lt;&lt;Wi ta̱ ɗe a kpaꞋa ku Makiru kolobo ka Amiyelu, a̱ likuci i Lodeba.&gt;&gt; 5 Ɗa Mogono Dawuda ma̱ suki a bana a̱ ta̱wa̱ n a̱yi ɗe a kpaꞋa ku Makiru kolobo ka Amiyelu ɗe a̱ likuci i Lodeba. 6 Ana Mefiboshetu kolobo ka Janata, matsukaya ma Shawulu u yawai u Dawuda, ɗa u kuɗa̱ngi ali iɗika u yaꞋin ikya̱shi.

Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Mefiboshetu.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Vuzagbayin, wuma u nu u geshe, kagbashi ka̱ nu ka na.&gt;&gt;

7 Ɗa Dawuda u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, mi ta̱ a kuyaꞋanka wu kasingai adama esheku a̱ nu Janata. Mi ta̱ o kubonoko wu n iɗika ya akaya a̱ nu Shawulu ra̱ka̱, ka̱ta̱ avu a̱ ka̱ci ka̱ nu vu lyaꞋa ilikulya i va̱ ayin dem.&gt;&gt; 8 Ɗa Mefiboshetu u doku u kuɗa̱ngi u kya̱sa̱i mogono, ɗa u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa ya, an va kuneke mu tsugbayin, mpa n laꞋa ta̱ mesheꞋe ma na ma̱ kuwa̱i?&gt;&gt;

9 Ɗa Mogono Dawuda u ɗekei Ziba, kagbashi ka Shawulu, u danai ni, &lt;&lt;N neke ta̱ Mefiboshetu matsukaya ma Shawulu vuzagbayin vu nu ili ra̱ka̱ i na yi i kpaꞋa ku Shawulu. 10 Ama avu n olobo a̱ nu n agbashi a̱ nu, yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ kucimbasa ka muku n Shawulu, ka̱ta̱ i ta̱wa̱sa̱ka̱ le n i na i cimbai adama a na a̱ ciya̱ ilikulyaꞋa. Ama Mefiboshetu wi ta̱ a kulyaꞋa ilikulyaꞋa i va̱ ayin tutu.&gt;&gt; Ziba tana wi ta̱ n olobo kupa n a tawun n agbashi kamanga. 11 Ɗa Ziba u danai Mogono, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ nu ki ta̱ a kuyaꞋan ili derere uteku tsu na vuzagbayin mogono ma danai ni u yaꞋan.&gt;&gt; Ɗa Mefiboshetu u lyaꞋi ilikulya i kpaꞋa ku Dawuda an muku n mogono. 12 Mefiboshetu wi ta̱ n kolobo ka na e ci ɗeke kula Mika. Ɗa aza na i ida̱shi a kpaꞋa ku Ziba ra̱ka̱ o okpoi agbashi a Mefiboshetu. 13 Mefiboshetu u da̱sa̱ngu ta̱ a Urushelima, u tsu lyaꞋa ta̱ ilikulyaꞋa i ni a kirukpa ku mogono ayin tutu. A̱yi ta na ka̱kutsuma̱ kaꞋa e ene e re dem.

10

Dawuda u lyaꞋi aza a Amon n aza a Siriya n kuvon

(1 Ar 19:1-19)

1 Ana i lo ɗa mogono Nahashi ma aza a Amon ma̱ kuwa̱i, ɗa Hanun kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni. 2 Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;Mpa n kuyaꞋanka ta̱ Hanun kolobo ka Nahashi kasingai, tsu na esheku a̱ ni a yaꞋankai mu kasingai.&gt;&gt; Ɗa Dawuda u suki uma adama a na a bana a̱ kya̱sa̱ Hanun adama a ukpa̱ we esheku ni.

Ama ana uma a Dawuda a yawai ɗe a iɗika i Amon, 3 ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Amon a danai Mogono me le Hanun, &lt;&lt;Avu vu shesheta̱ Dawuda wi ta̱ a kucikpa esheku a̱ nu, a na u suki aza a ikya̱shi wa̱ nu? Dawuda va ugboji u ɗa yi, adama a na u saka iɗika ya u yeve utsura u tsu ka̱ta̱ u lyaꞋa tsu n kuvon.&gt;&gt; 4 Adama a nannai, ɗa Hanun u remei agbashi a Dawuda adama a na u neke le wono, ɗa u punai le ntsa̱ka̱ apashi e te-te, ɗa u karai ntogu n le e mere-mere a uɓon wa atagulu, ɗa u ka̱sukpa̱i le a laza.

5 Ama o bono a kpaꞋa ba adama a na a pana ta̱ wono ka̱u. Ana a danai Dawuda ukuna u nampa, ɗa u suki a gasa n ele, ɗa a danai mogono ma dana ta̱, &lt;&lt;I shamgba a̱ likuci i Jeriko ali ayin a na ntsa̱ka̱ n ɗa̱ n topoi, ka̱ta̱ i yeve i bono a kpaꞋa.&gt;&gt;

6 Ana aza a Amon e yevei okpo ta̱ a tsurala n Dawuda ka̱u adama a ili i na a yaꞋin. Ɗa a banai a ɗikai osoji a iɗika i Siriya vu Betu-rehobu n aza a Zoba uma a̱kpa̱n kamanga (20,000), ɗa a ɗikai kpamu osoji a̱kpa̱n kupa n ere (12,000) a Toba. O doki kpamu m mogono ma MaꞋaka koɓolo n osoji a̱ ni ka̱kpa̱n ke te (1,000). 7 Ana Dawuda u panai nannai, ɗa u suki Jowabu n osoji a̱ ni ra̱ka̱ a na fuɗai kuvon, 8 Ɗa aza a Amon uta̱i ɗa a darai kuyaꞋan kuvon, a̱ gita̱i a̱ utsutsu u likuci, ama ele aza a Siriya vu Zoba n va aza a Rehobu, n aza Toba n aza a MaꞋaka tamkpamu a shamgbai uɓon u le kau.

9 Ana Jowabu we enei kuvon ka ku kanza yi ta̱ kelime n ka̱ca̱pa̱, ɗa u zagbai ovonshi Isaraila a na fuɗai kuvon ɗa u zuwai le a̱ shilika̱ n aza a Siriya. 10 Aza a na a buwai tamkpamu ɗa u ka̱sukpa̱i le e ekiye a Abishayi vuza ni u tono n ele, ɗa u darai le a̱ shilika̱ n aza a Amon. 11 Ɗa Jowabu u danai Abishayi, &lt;&lt;Ɗa baci vi enei aza a Siriya a lyaꞋi utsura u va̱, ka̱ta̱ vu ta̱wa̱ vu ɓa̱nka̱ mu, ama ɗa baci me enei aza a Amon a lyaꞋi utsura u nu, ka̱ta̱ n ta̱wa̱ m ɓa̱nka̱ wu. 12 Gbamai asuvu, ka̱ta̱ kpamu ci shilika̱ ka̱u adama a uma a̱ tsu n likuci i Ka̱shile ka̱ tsu. Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u yaꞋan i na i gaꞋin ni.&gt;&gt;

13 Ana Jowabu n osoji a̱ ni a yawai ɗevu adama a na a̱ shilika̱ n osoji a Siriya, ɗa aza a Siriya a sumai. 14 Ana aza a Amon enei aza a Siriya a suma ta̱, ɗa ele feu a sumai a̱ ka̱sukpa̱i Abishayi o bonoi a̱ likuci i le a Raba. Ɗa Jowabu n osoji aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i kuvon n aza a Amon ɗa o bonoi a Urushelima.

15 Ama a na aza a Siriya enei aza a Isaraila a lyaꞋa le ta̱ n kuvon, ɗa o doku o ɓolongi ka̱ci ke le. 16 Ɗa Hadadezeru mogono ma Zoba u suki a bana a̱ tuka̱ n osoji aza a Siriya a na i upashi u kuyene ku Yufiretu. Ɗa a yawai a Helam ekiye a Shobaka kovonshi vo osoji a Hadadezeru. 17 Ana Dawuda u panai arabali, ɗa u ɓolongi osoji a Isaraila ra̱ka̱ ɗa a pasai Kuyene ku Urudu a kubana a Helam. Ɗa osoji a Siriya foɓusoi ka̱ci ke le a̱ shilika̱i n Dawuda. 18 Ɗa aza a Siriya a sumai a̱ ka̱sukpa̱i aza a Isaraila, ɗa Dawuda wu unai osoji aza a Siriya aza ekeke o doku amangatawencindere (700) n aza o doku a̱kpa̱n amangere (40,000). Ɗa kpamu u lapai Shobaku kovonshi vo osoji a Siriya, ali ɗa u kuwa̱i ɗe. 19 Ana ngono ra̱ka̱ n na mi anan taji a Hadadezeru e enei aza a Isaraila a lyaꞋa le ta̱, ɗa a̱ la̱nsa̱i ma̱ta̱na̱ n aza a Isaraila a, ɗa okpoi agbashi e le. Adama a nannai ɗa aza a Siriya a panai wovon u na o kudoku kuɓa̱nka̱ aza a Amon.

11

Dawuda koɓolo m Betsheba

1 Ana ka̱ya̱ ko doku ko bonoi, a ayin a na ngono n tsu uta̱ kuvon, ɗa Dawuda u suki Jowabu n aza e kelime ko osoji a̱ ni koɓolo n osoji aza a Isaraila ra̱ka̱, a bana una aza Amon. Ɗa kpamu a kanzai likuci i Raba. Ama ɗa Dawuda u shamgbai a Urushelima. 2 Kanna ko yoku n kulivi, Dawuda u ɗa̱nga̱i a̱ ubuta̱ u kuvuka u ni, ɗa wu uta̱i a̱ kuka̱ra̱sa̱ a gaɗi e kefeku ko tsugono ka̱ ni, ɗa we enei vuka a̱ kusumba̱ a̱ kushiri. Vuka va tana wi ta̱ n tsuloboi ka̱u. 3 Ɗa Dawuda u suki agbashi a̱ ni ece ko vuka vu yayi. Ɗa kabara ka ko bonoi ka danai Dawuda, &lt;&lt;Vuka va kula ku ni ku ɗa Betusheba. Mekere ma Eliyam, vuka vu Uriya vuza vu Hitiya.&gt;&gt; 4 Ɗa Dawuda u suki a bana e ɗeke yi, ana u yawai a kpaꞋa ku mogono ma, ɗa tana mogono ma ma vaki n a̱yi. Wana ɗai tana vuka va vu kotso kutakpa nshinda̱ ana we enei kusumbu ku ni, ɗa tana u bonoi a kpaꞋa. 5 Ɗa tana vuka va vu ɗikai ka̱tsuma̱, ɗa u suꞋuki n akaka a dana mogono Dawuda, &lt;&lt;Mi ta̱ n ka̱tsuma̱.&gt;&gt; 6 Ɗa Dawuda u suki n akaka a dana kovonshi vo osoji a̱ ni, Jowabu,&lt;&lt;SuꞋuku mu n Uriya vuza vu Hitiya.&gt;&gt;Ɗa Jowabu u suki Uriya u Dawuda. 7 Ana Uriya u yawai, ɗa Dawuda we ecei ni ko Jowabu n osoji a̱ ni i ta̱ ɗe m ma̱ta̱na̱, n uteku tsu na kuvon ka ki ɗe. 8 Ɗa Dawuda u danai ni, &lt;&lt;Bana vu uvuka biꞋi kenu a kpaꞋa ku nu.&gt;&gt; Ana Uriya wu uta̱i e kefeku ko mogono ka, ɗa mogono ma zuwai o tonoi ni n ili i kulyaꞋa. 9 Ama Uriya u bana a kpaꞋa ku ni ba, ɗa wa asai lo a̱ utsutsu u kefeku ko mogono koɓolo n agbashi a vuzagbayin vi ni. 10 Ana a danai Dawuda Uriya va u wu asa a kpaꞋa ba, ɗa u ɗeke ni we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kubana a kpaꞋa? Avu na vi ishi vi yaꞋin nwalu?&gt;&gt; 11 Ɗa Uriya u danai mogono Dawuda, &lt;&lt;Akpati vu uzuwakpani, n osoji a Isaraila n Yahuda i ta̱ ɗe a a̱pa̱m. Vuza vu kelime vu va̱ Jowabu n aza a gbagbaꞋin osoji i ta̱ ɗe e keteshe. Nini ɗai n kubana a kpaꞋa ku va̱ n lyaꞋa n soꞋo ka̱ta̱ kpamu n vaku n vuka vu va̱? N kucuna ta̱ mpa ma kuyaꞋan ili i nanlo ba.&gt;&gt; 12 Ɗa Dawuda u danai Uriya, &lt;&lt;Doku vu asa na anana, ka̱ta̱ mkpa n yeve n dana wu vu wala vu bono ɗe.&gt;&gt; Ɗa Uriya u doku wa asai lo a Urushelima. 13 Ana kayin ka asai ɗa Dawuda u ɗekei ni u ta̱wa̱ u lyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa kpamu u zuwai ni u soꞋi ma̱ra̱ ali ma makai ni. Ama n nannai dem Uriya u bana wa asa a kpaꞋa ku ni kayin ka nanlo ba, ɗa u vaki a kajiba wa asai e kefeku ko mogono koɓolo n agbashi a vuzagbayin vi ni.

14 Ana kayin ka asai n usana, ɗa Dawuda u ɗanai katagarda ka akaka ɗa u nekei Uriya u banka Jowabu. 15 Punu akaka a u dana ta̱ Jowabu, &lt;&lt;Banka Uriya kelime a̱ ubuta̱ u na vishili vu laꞋi n usuɗukpi, ka̱ta̱ i bono n ka̱ca̱pa̱ i ka̱sukpa̱ a una yi.&gt;&gt; 16 Ana Jowabu u yawai n vishili ɗevu n likuci ya, ɗa u zuwai Uriya u shamgba a̱ ubuta̱ u na u yevei osoji aza a Amon a na fuɗai kuvon i. 17 Ana osoji a̱ likuci a̱ uta̱i a̱ shilika̱i n Jowabu, ɗa a unai osoji a Dawuda o yoku. Koɓolo n Uriya vuza vu Hitiya feu punu. 18 Ɗa Jowabu u suki n akaka a bana a dana Dawuda tsu na kuvon ka ki a nwalu. 19 Ɗa Jowabu u danai vuza vu usuki va, &lt;&lt;Dana mogono Dawuda uteku tsu na kuvon ki a nwalu ra̱ka̱. 20 Ɗa baci vu enei mogono ma yaꞋin wupa ali ɗa we ecei nu, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ali ɗa i yawai ɗevu n likuci ya n vishili? A̱ɗa̱ i yeve a na a kufuɗa kutawa ɗa̱ n ayaꞋa n tsu nshilya ba? 21 I ciɓa n ili i na i ciya̱i Abimeleki maku ma Jerubeshetu ba? Na ɗe a Tebezu vuka ɗa vu taɗuki kutali a mashilya ma̱ likuci ma, ɗa tana ku varai ni a kaci ɗa u kuwa̱i lo. Adama a̱ yiɗa̱i i banai ɗevu m mashilya ma̱ likuci ma?&gt; Dawuda mogono we ece wu baci nannai, ka̱ta̱ vu dana yi, &lt;Kagbashi ka̱ nu Uriya vuza vu Hitiya feu u kuwa̱ ta̱.*&gt; &gt;&gt; 22 Ɗa tana vuza vu usuki va u banai u danai Dawuda ili i na Jowabu u danai ni ra̱ka̱. 23 Ɗa vuza vu suki va u danai Dawuda, &lt;&lt;Irala i tsu yi uta̱ ta̱ adama a na a̱ shilika̱ n a̱tsu e keteshe, ɗa tana tsu lokoi le a kubana a̱ utsutsu u likuci. 24 Ɗa aza a̱ vishili e le a na i a kuyaꞋan vishili nu njiki, a taki ayaꞋa n tsu mashilya ɗa a unai osoji a̱ nu o yoku. Ali kagbashi ka̱ nu Uriya feu u kuwa̱i.&gt;&gt;

25 Ɗa Dawuda u danai vuza vu suki va,&lt;&lt;Bono ɗe vu dana Jowabu kadanshi ka nampa ka, &lt;Ka̱ta̱ u na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ adama a kakuna ka nampa ba, adama a na kotokobi ka tsu zagba vuza na wa kuna ba. Dana yi u lulukpa̱ ka̱ta̱ kpamu u doku utsura ali u la̱nga̱sa̱ i ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱.&gt; Dokushi nannai.&gt;&gt;

26 Ana vuka vu Uriya Betsheba u panai vali vu ni vu kuwa̱ ta̱, ɗa u yaꞋin kpalu adama a vali vu ni. 27 Ana ayin a kpalu a lazai, ɗa Dawuda u suki a̱ tuka̱ yi m Betsheba va a kpaꞋa ku ni, ɗa wo okpoi vuka vu ni ali ɗa tana u matsakai ni maku mo kolobo. Ama Vuzavaguɗu u pana uyoꞋo n ili i na Dawuda u yaꞋin va ba.

12

Natan u ɓarangi Dawuda

1 Vuzavaguɗu u suki Natan keneki a kubana u Dawuda. Ana u yawai, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Uma ere o yoku i ta̱ o kuyongo a̱ likuci i yoku, vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le wi ta̱ n uciyi vuza te kpamu vuza yali ɗa. 2 Vuza vu uciyi va wi ta̱ n ushiga wu nkyon n wu nraɗika n wa anaka n a̱bunda̱i. 3 Ama vuza yali va wi n ili ba, maku ma mashan mo mokyon maꞋa koci ma na u tsulai. Ɗa u ɓa̱na̱i maꞋa ali mo gbonguroi a kpaꞋa ku ni koɓolo m muku n ni. U tsu lyaꞋa ta̱ ilikulyaꞋa koɓolo n a̱yi, u tsu soꞋo ta̱ mini o mokoꞋo me te n a̱yi, kpamu u tsu lata ta̱ a̱ nkuta̱ n ni. Wo okpoi an maku me mekere ma umaci ma̱ ni. 4 Ɗa kanna ke te vuza vu uciyi va u yaꞋin komoci, ama u ciga ku uta̱ka̱ malala me te ko kanaka asuvu a ushiga u ni u kiɗaka komoci ka ba. Ama ɗa u kucikpa u kiɗakai komoci ka̱ ni mokyon ma vuza vu yali va.&gt;&gt;

5 Ɗa Dawuda u na̱mgba̱i ka̱ɗu ka̱u adama a ili i na vuza vu uciyi va u yaꞋin, ɗa u danai keneki Natan, &lt;&lt;N kucuna ta̱ n Vuzavaguɗu vu na wi n wuma, vuma vu na u yaꞋin ili i nampa ya u yawa ta̱ a una yi. 6 Mayun ɗa u tsupa vuza yali va mashan mo mokyon ma ali kuna̱shi, adama a unambi wa asuvayali a na u yaꞋankai vuza yali va.&gt;&gt;

7 Ɗa Natan u danai Dawuda, &lt;&lt;Avu ɗa vuma va! Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u danai ɗaɗa, &lt;Mpa ɗa n erengi nu vu okpo mogono mi Isaraila, ɗa kpamu mi isai nu ekiye a Shawulu. 8 Ɗa n nekei nu tsugono tsu Shawulu tsa koɓolo n a̱ma̱ci a̱ ni dem. Ɗa kpamu n zuwai nu vo okpo mogono ma aza a Isaraila n Yahuda. Ishi baci vu dana mu ta̱ ili i nanlo i yawa wu ba, mishi o kudoku wu i na i laꞋi i nanlo. 9 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu goyoi kadanshi ka Vuzavaguɗu ali ɗa vu yaꞋin ili i gbani-gbani i nampa a̱ a̱shi a̱ ni? Vu una ta̱ Uriya vuma vu Hitiya n kotokobi ka aza a Amon, ɗa vu ɗikai vuka vu ni. 10 Adama a nannai, a tsukaya dem a kunamba vuza na u kubana ukpa̱ u kotokobi a kpaꞋa ku nu ba, adama a na vu goyo mu ta̱ ali ɗa vu ɗikai vuka vu Uriya vuza vu Hitiya ɗa wo okpoi vuka vu nu.&gt; 11 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna, &lt;Mi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n kawuya a kpaꞋa ku nu. Ka̱ta̱ n ɗika a̱ma̱ci a̱ nu n neke vuza na yi a̱ ida̱shi ɗeɗevu, ka̱ta̱ kpamu u vaku n a̱ma̱ci a̱ nu n kanna e keteshe. 12 Avu vu yaꞋan ta̱ i ɗa u sokongi, ama mpa mi ta̱ a kuzuwa a yaꞋanka vuka vu nu a̱ a̱shi aza a Isaraila ra̱ka̱.&gt; &gt;&gt;

13 Ɗa Dawuda u danai Natan, &lt;&lt;N yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu unushi.&gt;&gt;

Ɗa Natan wu ushuki, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u cinukpaka wu ta̱ n unushi u nu. Vi a̱ kukuwa̱ ba. 14 Ama adama a ili i na vu yaꞋin, i zuwa ta̱ irala i Vuzavaguɗu i lukanasai kula ku ni. Maku ma na a kumatsaka wu va mi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

15 Ɗa Natan u bonoi a kpaꞋa ku ni. Ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai maku ma na vuka vu Uriya vu matsakai Dawuda va mɓa̱la̱, ɗa tana maku ma ma vaki mɓa̱la̱. 16 Ɗa Dawuda u folonoi Ka̱shile adama a na u potsokpo maku ma. Ɗa u ka̱na̱i una̱ u lyaꞋa ili ba ɗa u uwai asuvu a̱ kunu ku ni ɗa u vaki a iɗika kayin ka̱ɓula̱. 17 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m kpaꞋa ku Dawuda n yawai ɗevu n a̱yi adama a na n ɗa̱ngusa̱ yi a iɗika ya, ama ɗa u iwain, ali ɗa kpamu u iwain kulyaꞋa ilikulya n e le. 18 A kanna ke cindere ɗa maku ma ma̱ kuwa̱i. Ɗa agbashi a Dawuda a panai wovon u kudana yi maku ma ma̱ kuwa̱ ta̱. Adama a na e sheshe ta̱, a danai, &lt;&lt;Ayin a na maku ma mi n wuma tsu yaꞋankai ni kadanshi ama u keɓece tsu ukuna ba, nini ɗai tsa kudana yi maku ma ma̱ kuwa̱ ta̱? Wi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋanka ka̱ci ka̱ ni muna.&gt;&gt;

19 Ana Dawuda we enei agbashi a̱ ni a kuyaꞋankpanai kadanshi atsuvu, ɗa Dawuda u yevei a na maku ma ma̱ kuwa̱ ta̱. Ɗa wu ecei agbashi a̱ ni, &lt;&lt;Maku ma ma̱ kuwa̱ ta̱?&gt;&gt; Ɗa a̱ ushuki, &lt;&lt;E, u kuwa̱ ta̱.&gt;&gt;

20 Ɗa Dawuda u ɗa̱nga̱i a iɗika ya u sumba̱i u sukuya̱i maniꞋin, ɗa u sabaꞋi ucanuku. Ɗa u banai a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu u cikpai ni. Ɗa u bonoi a kpaꞋa ku ni, u danai e neke yi ilikulyaꞋa, ɗa u lyaꞋi. 21 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ me ecei ni, a danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin ili tsu nampa? Vu ka̱na̱ ta̱ una̱ ali ɗa kpamu vu shika̱i a makyan ma na maku ma̱ nu ma mi n wuma, ama ana maku ma ma̱ kuwa̱i, vu ɗa̱nga̱ ta̱ ali ɗa kpamu vu lyaꞋi ilikulyaꞋa.&gt;&gt;

22 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ana maku ma mi n wuma, n ka̱na̱ ta̱ una̱ ɗa kpamu n shika̱i. Nsheshe ta̱, &lt;Yayi u yevei? U gaꞋan ba Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana asuvayali a̱ va̱ ali u ka̱sukpa̱ maku ma n wuma.&gt; 23 Ama gogo na u kuwa̱ ta̱. Yiɗa̱i i kuzuwa mu n ka̱na̱ una̱ u va̱? Mi ta̱ o kubonoko yi n wuma kpamu? Mpa ɗa n kubana wa̱ ni, ama a̱yi wi o kubono a̱ va̱ ba.&gt;&gt;

24 Ɗa Dawuda u nekei vuka vu ni Betsheba kadanshi, ɗa u doku vaki n vuka vu ni Betsheba, ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱. Ɗa u matsai maku mo kolobo, ɗa u nekei ni kula Sulemanu. Ɗa Vuzavaguɗu u cigai maku mo kolobo ma, 25 ɗa Vuzavaguɗu u suki n akaka a̱ una̱ u Natan u neꞋe maku ma kula Jedidiya*, adama a na u ciga yi ta̱.

Dawuda u lyaꞋi Raba n kuvon

(1 Ar 20:1-3)

26 Ayin a na i lo ɗa Jowabu u bankai Raba Likuci i gbayin i Amuno n kuvon, ubuta̱ u na mogono me le mi, ɗa a ɗikai tsugbayin tsu likuci tsa. 27 Ɗa Jowabu u suꞋuki Dawuda n akaka, u danai, &lt;&lt;N shilika̱ ta̱ n likuci i Raba ɗa mi isai ubuta̱ u na a̱ ci ciya̱ mini. 28 Ɗa u danai, ɓolongu osoji a̱ nu i banka likuci ya n kuvon, vu isa i ɗa. Ɗa baci ba, mi ta̱ a kisa i ɗa n ka̱ci ka̱ va̱, ka̱ta̱ e ɗekushe i ɗa n kula ku va̱.&gt;&gt; 29 Ɗaɗa Dawuda u ɓolongi osoji a̱ ni ra̱ka̱ ɗa a bankai likuci i Raba n kuvon ali ɗa a lyaꞋi likuci ya. 30 Ɗa Dawuda u zuwai o foɗoi ma̱kun mo tsugono a kaci ko mogono me le, ɗa a kapaka yi ni maꞋa a kaci. A̱miki a̱ ma̱kun ma azanariya ma a yawa ta̱ a̱miki kilo kamangankupa n a tawun, ma̱kun mo tsugono ma mi ta̱ n tsuzogu tsa atali o tsuloboi upaɗi. Ɗa tana Dawuda u pura̱i ucanuku wa̱ a̱bunda̱i a suvu a̱ likuci ya. 31 Ɗa Dawuda u zuwai aza a̱ likuci a uta̱ ra̱ka̱ vu le, u zuwai le a yaꞋan kuvon n ugangafu, n arigida, n ogovu. Ɗa kpamu u zuwai le a yaꞋan iputa̱. Ɗa Dawuda u yaꞋankai likuci ya aza a Amuno i na i buwai nannai ra̱ka̱. Ɗa a̱yi koɓolo n osoji a̱ ni ra̱ka̱ a kpatalai o kubono a Urushelima.

13

Amunon n Tamaru

1 Abusalom maku ma Dawuda wi ta̱ n taku vu na wi n tsuloboi vuza na e ci ɗeke Tamaru, ɗa Amunon maku ma Dawuda ma̱ ka̱na̱i kuciga Tamaru va. 2 Ɗa Amunon u ucigi ni gbani-gbani ali u ka̱na̱i mɓa̱la̱ adama taku vu ni Tamaru, we ne ta̱ adanshi wi a̱ kuciya̱ kuyaꞋan tsugbani n a̱yi ba, adama a na a̱yi Tamaru va ka̱ta̱ u yeve mavali ba. 3 Ama Amunon va wi ta̱ n ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni vuza kula Jonadabu maku ma Shimeya toku vu Dawuda. Jonadabu va wi ta̱ n ugboji ka̱u. 4 Ɗa we ecei Amunon u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai usana lakam vu yongo ka̱tsuma̱ una̱mgbi? Avu maku mo mogono ma ba? Dana mu.&gt;&gt;

Ɗa Amunon wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a kuciga Tamaru taku vu mokoshi ma̱ va̱ Abusalom.&gt;&gt;

5 Ɗa Jonadabu u danai ni, &lt;&lt;Bana vu vaku ka̱ta̱ vu dana vu pana uyoꞋo wi ikyamba i nu ba. Ɗa baci esheku a̱ nu a̱ ta̱wa̱i ku ene wu, ka̱ta̱ vu danai, &lt;YaꞋan taku vu va̱ Tamaru u ta̱wa̱ u neꞋeshe mu ilikulyaꞋa. Ka̱ta̱ kpamu u ta̱wa̱ u yaꞋanka mu ilikulyaꞋa ya a̱ a̱shi a̱ va̱, ali n lyaꞋa i na u yaꞋin n ekiye a̱ ni.&gt; &gt;&gt;

6 Ɗa Amunon u vaki a danshi ugaꞋin ba. Ana mogono Dawuda u ta̱wa̱i kene yi, ɗa Amunon u danai mogono ma, &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u nu danaka mu taku vu va̱ Tamaru u ta̱wa̱. Mi ta̱ a kuciga u yaꞋanka mu emeshe mpa e kene ka̱ta̱ u neꞋeshe mu.&gt;&gt; 7 Ɗa Dawuda u suki a kpaꞋa a dana Tamaru, &lt;&lt;Bana a kpaꞋa ku taku vu nu Amunon vu yaꞋanka yi ilikulyaꞋa.&gt;&gt; 8 Ɗa Tamaru u banai a kpaꞋa ku taku vu ni Amunon, a̱ ubuta̱ u na wi ivaꞋin. Ɗa u kenuki kiya ɗa u zuɓuki, ɗa u yaꞋankai ni emeshe a̱yi e kene. 9 Ɗa u ɗikai kapara ɗa u kenuku ni emeshe a, ama ɗa u iwain kulyaꞋa. Ɗa Amunon u danai aza kuyaꞋanka yi ulinga a̱ uta̱ ra̱ka̱, ɗa ra̱ka̱ vu le a̱ uta̱i. 10 Ɗa Amunon u danai Tamaru, &lt;&lt;Tuka̱ mu n ilikulyaꞋa a̱ kunu ki ivaꞋin ku va̱. Ka̱ta̱ vu neꞋeshe mu n kukiye ku nu n lyaꞋa.&gt;&gt; Ɗa Tamaru u ɗikai emeshe a na u yaꞋin va ɗa u banai n a ɗa a̱ kunu ki ivaꞋin ku taku vu ni Amunon. 11 Ama ana u yawai ɗevu n a̱yi adama a na u neꞋeshe yi, ɗa u ka̱na̱i ni u danai, &lt;&lt;Taku vu va̱, ta̱wa̱ vu vaku nu mpa.&gt;&gt;

12 Ɗa wu ushuki ni u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, taku vu va̱! Nannai va wi a kuyaꞋan ba, ka̱ta̱ kpamu vu zuwa mu n yaꞋan nannai n utsura ba. Adama a na a ci yaꞋan nannai a Isaraila ba, ka̱ta̱ vu yaꞋan ili i gbani-gbani i wono i nanlo ba. 13 N yaꞋan ba ci nannai, teɗai n kuꞋuwa adama o wono? Avu feu i ta̱ o kubonoko wu vuza gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila. Ama gogo na mi ta̱ ufolu u nu yaꞋan kadanshi m mogono, wi a̱ kusa̱nka̱ mu ku olo wu ba.&gt;&gt; 14 Ama Amunon u panaka yi ba. Ana wo okpoi u laꞋa yi ta̱ utsura, ɗa u lyaꞋi ni utsura u yaꞋin tsugbani n a̱yi.

15 Ɗa Amunon u iwain Tamaru ka̱u, ali ɗa u laꞋi tsu na wi ishi a kuciga yi. Ɗa Amunon u danai ni, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu wala.&gt;&gt;

16 Ɗa Tamaru u danai ni, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱ taku vu va̱, kuloko ku na vi a kuciga kuloko mu na wi ta̱ a kulaꞋa ili i na vu yaꞋankai mu ɗe n gbani-gbani.&gt;&gt;

Ama Amuno u panaka yi ba. 17 Ɗa u ɗekeshei maku mu ulinga ma̱ ni u danai ni, &lt;&lt;Utuka̱ vuka vu nampa va pulai, ka̱ta̱ vu ɓa̱ya̱ngu utsutsu wa.&gt;&gt; 18 Ɗa maku mu ulinga ma̱ ni mu utukai ni pulai ɗa u ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa. Tamaru va tana wi ta̱ u uki m motogu me ekiye a ugaɗi, adama a na ta nkere m kpaꞋa ku mogono, aza a na ka̱ta̱ e yevei ali ba a tsu uka. 19 Ɗa Tamaru u tsungi kokomo a kaci ka̱ ni adama o wono, ɗa kpamu u ka̱na̱i motogu ma̱ ni u karai. Ɗa u kiyangi ekiye a̱ ni a kaci u walai n u lapasai una̱. 20 Ana taku vu ni Abusalom we enei ni ɗa we ecei ni u danai, &lt;&lt;Amuno taku vu nu ɗa u vaki n avu? Gogo na paɗa bini taku vu va̱ ka̱ta̱ vu dana vuza ba. Ka̱ta̱ kpamu wo okpo wu ili i yoku ba, taku vu nu ɗa feu, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ i ɗa i la̱nga̱sa̱ wu ka̱ɗu ka̱u ba.&gt;&gt; Ɗa Tamaru u da̱sa̱ngi a kpaꞋa ku taku vu ni Abusalom endeꞋen.

21 Ana mogono Dawuda u panai ukuna wa ra̱ka̱, ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i ka̱u. 22 Ama Abusalom u keɓece Amuno kakuna ba, u iwan ta̱ Amuno adama a na u la̱nga̱sa̱ ta̱ taku vu ni Tamaru.

Abusalom wu unai Amuno

23 Ana a̱ya̱ ere a lazai, ɗa Abusalom u danai a puna nlala n ni cileme ɗe a BaꞋalu Hazo likuci i na yi ɗevu n likuci i Ifirayimu. Ɗa Abusalom u banuki olobo o ngono ra̱ka̱. 24 Ɗa Abusalom u banai u mogono u danai ni, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe, aza a na a kupuna ka mu cileme tsu nlala tsa a̱ ta̱wa̱ ta̱ kuyaꞋanka mu ulinga. Ko vi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ koɓolo n abara a̱ nu ci yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka koɓolo?&gt;&gt;

25 Ɗa mogono ma danai Abusalom, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱ maku ma̱ va̱, tsa kubana ra̱ka̱ vu tsu ba, ci ta̱ a kuyaꞋan a̱bunda̱i.&gt;&gt; Ɗa Abusalom u gutsai ni, ama u iwain kubana ɗa u zuwakai ni una̱singai.

26 Ɗa Abusalom u danai, &lt;&lt;Vi baci a kubana ba, sai vu ka̱sukpa̱ Amuno vuza va̱ u bana koɓolo n a̱tsu.&gt;&gt;

Ɗa mogono me ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuciga u bana koɓolo n a̱ɗa̱?&gt;&gt; 27 Ɗa Abusalom u gutsai ni, ali ɗa wu ushuki Amuno u bana koɓolo n a̱yi n olobo a̱ ni a na a buwai, ɗa a banai ra̱ka̱ n a̱yi.

28 Ɗa Abusalom u danai agbashi a̱ ni, &lt;&lt;Zukai, a makyan ma na baci ye enei Amuno ma̱ra̱ ma makai ni, ɗa baci i panai n danai ɗa̱, unai ni, ka̱ta̱ yu una yi, i pana wovon ba. Mpa ɗa vuza na n danai ɗa̱ i yaꞋan. Tsurukpai ka̱ta̱ i gbama asuvu.&gt;&gt; 29 Ɗa agbashi a Abusalom a unai Amuno uteku tsu na Abusalom u danai le a yaꞋan. Ɗa olobo o mogono a na a buwai ra̱ka̱ a̱ ɗa̱nga̱i, a kumbai mkparagi n le a sumai.

30 Ele a uye o kubono, ɗa kadanshi ka yawai u Dawuda a danai ni, &lt;&lt;Abusalom wu una ta̱ olobo o mogono ra̱ka̱, babu vuza na u buwai n wuma.&gt;&gt; 31 Ɗa mogono Dawuda u ɗa̱ngai u karai motogu ma̱ ni ɗa u vaki a iɗika adama a una̱mgbuka̱tsuma̱. Ɗa kpamu agbashi a̱ ni a na i kashani n a̱yi ra̱ka̱ vu le feu a karai ntogu n le.

32 Ama ɗa Jonadabu maku ma Shimeya, toku vu Dawuda, u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin, ka̱ta̱ vu sheshe a una ta̱ olobo a̱ nu ra̱ka̱ ba, Amuno ɗa koci a unai. Abusalom va u foɓuso ta̱ ka nampa ka, ali a kanna ka na Amuno u yaꞋin tsugbani n taku vu ni Tamaru. 33 Vuzagbayin mogono ka̱ta̱ vu dana a una ta̱ olobo a̱ nu ra̱ka̱ ba, Amuno ɗa koci u kuwa̱i.&gt;&gt;

34 Ɗa Abusalom u sumai.

Ɗa vuza kindi u ɗa̱ngushi a̱shi a̱ ni ɗa we enei uma n a̱bunda̱i a̱ kuta̱wa̱ n uɓon u ɗakai u kusan. 35 Ɗa Jonadabu u danai mogono, &lt;&lt;La̱na̱, olobo a̱ nu a ɗa lo o kubono uteku tsu na n danai nu&gt;&gt; 36 A̱yi o kukotso kuyaꞋan kadanshi, ɗa olobo o mogono a yawai, ɗa a̱ ka̱na̱i ma̱shi. Ɗa Dawuda koɓolo n agbashi a̱ ni ra̱ka̱ a̱ shika̱i ka̱u. 37 Ɗa Abusalom u sumai a kubana u Talamayi maku ma Amihudu, mogono ma Geshuru. Ɗa Dawuda u na̱mgba̱i ka̱tsuma kanna n kayin adama a ukpa̱ u maku ma̱ ni Amunon. 38 Ana Abusalom u sumai a kubana a Geshuru, u yongoi ɗe ali a̱ya̱ a tatsu. 39 Ana mogono Dawuda ma cinukpai n ukpa̱ u maku ma̱ ni Amuno, ɗa u ka̱na̱i ma̱za̱nga̱ ma na we ene Abusalom.

14

Abusalom u bonoi a Urushelima

1 Jowabu vuza na e ci ɗeke a̱na̱ku a̱ ni Zeruya u yevei an ka̱ɗu ko mogono Dawuda ko bonoi u Abusalom. 2 Ɗa Jowabu u suki a ɗikaka yi vuka vu ugboji ɗe a̱ likuci i Tekowa. Ana u yawai ɗa Jowabu u danai vuka va. &lt;&lt;YaꞋan adanshi vi ta̱ a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱, vu uka akashi a kpalu, ka̱ta̱ kpamu vu sukuya̱ maniꞋin ba. YaꞋan adanshi vi geshe ta̱ ɗe a una̱mgbuka̱tsuma̱ tsu vuza na vuza u kuwa̱i ni. 3 Ka̱ta̱ vu bana a̱ ubuta̱ u mogono vu yaꞋan kadanshi tsu nampa.&gt;&gt; Ɗa Jowabu u danai vuka va ili i na wa kudana mogono ma.

4 Ana vuka va aza a Tekowa u yawai a̱ ubuta̱ u mogono, ɗa u vaki ma̱kpa̱ɓa̱ a iɗika ɗa u danai, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe mogono, ɓa̱nka̱ mu!&gt;&gt; 5 Ɗa mogono me ecei ni u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i mɓa̱la̱ n nu?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa kagapa kaꞋa, vali vu va̱ vu kuwa̱ ta̱. 6 Mpa kagbashi ka̱ nu mi ta̱ m muku mo olobo n re, ɗa a yaꞋin vishili ɗe a kashina, babu vuza lo vu na we pece le. Ɗa vuza te wu unai vuza ni. 7 Gogo na nahannai, aza a̱ va̱ a̱ ta̱wa̱ ta̱ adama a na n neke le vuza na wu unai vuza ni va, adama a na una yi feu a̱ una̱ vuza ni na wu unai, ama a yaꞋan baci nannai mi ta̱ a ku namba maku ma na ma ku lyaꞋa ili yi uka̱ni i vali vu va̱. Maku ma̱ va̱ ma ɗaɗa mu koci ili i na mi a kinda, una yi baci i ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ mu babu ili. Ka̱ta̱ kpamu kula ku vali vu va̱ ku puwa̱nka̱ aduniyan a nampa.&gt;&gt; 8 Ɗa Mogono ma danai vuka va, &lt;&lt;Bono a kpaꞋa kunu, mi ta̱ e kuneke kadanshi adama ukuna u nu wa.&gt;&gt; 9 Ɗa vuka vuza vu Tekowa va u doku u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱ mogono, yaꞋan unushi u nampa wu okpo a kaci ka̱ va̱ koɓolo m kpaꞋa ke esheku a̱ va̱. YaꞋan mogono n kakuba ko tsugono tsu nu tsu okpo babu unushi.&gt;&gt; 10 Ɗa mogono ma danai ni, &lt;&lt;Vuza yoku u keɓece wu baci ukuna, ka̱ta̱ vu tuka̱i na a̱ va̱, wi o kudoku koꞋuso wu ba.&gt;&gt; 11 Ɗa u danai, &lt;&lt;YaꞋan mogono ma kucina n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ aza a na a kuciga kutsupa kutan a yaꞋan munuka ba adama a na una maku ma̱ va̱ ba.&gt;&gt;

Ɗa mogono ma danai vuka va, &lt;&lt;N kucuna ta̱ n Vuzavaguɗu vu wuma n danai ko ka̱nji ka̱ ni ke te ki o kutoɗo ka̱ yikpa̱ a iɗika ba.&gt;&gt;

12 Ɗa vuka va vu doku vu danai, &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u nu vuzagbayin, yaꞋan n doku n dansa koyoku ke nu.&gt;&gt;

Ɗa mogono ma̱ ushuki ma danai, &lt;&lt;Dansa.&gt;&gt;

13 Ɗa vuka va vu danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu yaꞋankai uma a̱ Ka̱shile kusheshe ku gbani-gbani tsu nampa? Adama a kadanshi ka na ka̱ uta̱i una̱ u nu mogono, vu kiɗaka ta̱ ka̱ci ka̱ nu afada a na vu kpa̱ɗa̱i kuka̱sukpa̱ maku ma̱ nu ma na o lokoi mo bono a kpaꞋa. 14 Mayun ɗa ra̱ka̱ vu tsu tsu kuwa̱. Adama a na ci ta̱ uteku tsu mini ma na a̱ va̱ma̱i a iɗika, ma na babu vuza na wa kufuɗa kupura̱ maꞋa. Ama Ka̱shile ka tsu ɗika wuma u vuza nannai bini ba. Adama a nannai u tsu la̱nsa̱ ta̱ uye u na aza a na a sumai o bono. 15 Wuma u nu u geshe mogono, gogo na n ta̱wa̱ ta̱ kudana wu ka nampa, adama a na uma a zuwa mu ta̱ m panai wovon. Ɗa mpa kagbashi ka̱ nu n sheshei n danai, &lt;Mi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi m mogono, yoku ba wi ta̱ a kuyaꞋan ili i na kagbashi ka̱ nu ko folonoi. 16 U gaꞋan ba mogono mi ta̱ a̱ kushuku ku isa kagbashi ka̱ ni a ekiye a vuza a na wi a kuciga ku una tsu mpa n maku ma̱ va̱, ka̱ta̱ feu e pece tsu n ili yi uka̱ni i na Ka̱shile ke nekei tsu.&gt; 17 Vuzagbayin, n sheshe ta̱ n danai, &lt;Kadanshi ko mogono ma̱ va̱ ki ta̱ zuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ da̱sa̱ngu, adama a na wi ta̱ tsu kalingata ka̱ Ka̱shile, u tsu pece ta̱ kasingai n kagbanigbani.&gt; YaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ko yongo n avu.&gt;&gt;

18 Ɗa mogono ma danai vuka va,&lt;&lt;Ka̱ta̱ vu sokongu mu ko i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na mi a ku ece wu ba.&gt;&gt;

Ɗa vuka va vu danai, &lt;&lt;Vuzagbayin mogono yaꞋan keci ku nu.&gt;&gt; 19 Ɗa mogono me ecei ni, &lt;&lt;Jowabu wi ta̱ punu n kukiye a̱ ka̱tsuma̱ ka kadanshi ka nampa ko?&gt;&gt;

Ɗa vuka vu ushuki, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe, vuzagbayin va̱ mogono, babu vuza na wa kukpatala u gula̱ ko u singai a̱ ka̱tsuma̱ ke keci kana vu yaꞋin. Kagbashi ka̱ nu Jowabu ɗa u danai mu n yaꞋan ka wu keci ka ra̱ka̱, a̱yi ɗa kpamu vuza na u danai mu ili i na ma kudansa. 20 Kagbashi ka̱ nu Jowabu va u yaꞋan ta̱ nannai, adama a na u sabaꞋa ukuna u na wi an nwalu gogo na. Vuzagbayin vu va̱ wi ta̱ n kuyeve tsa alingata a̱ Ka̱shile, u yeve ta̱ i na yi punu a iɗika ya.&gt;&gt;

21 Ɗa mogono ma danai Jowabu, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱ mi ta̱ a kuyaꞋan i ɗa. Bana vu bono n kolobo ka Abusalom.&gt;&gt;

22 Ɗa Jowabu u kuɗa̱ngi u lyaꞋakai ni kayala, ɗa u zuwakai mogono una̱singai. Jowabu u danai, &lt;&lt;Anana n ciya̱ ta̱ mapasa ma singai wa̱ nu, vuzagbayin vu va̱ mogono, adama a na vu ushuku ta̱ n ufolu u va̱.&gt;&gt;

23 Ɗa Jowabu u banai a̱ likuci i Geshuru u bonoi n Abusalom a Urushelima. 24 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Danai ni u wala o kubono a kpaꞋa ku ni, ka̱ta̱ u ta̱wa̱ wa̱ va̱ ba.&gt;&gt; Ɗa Abusalom u da̱sa̱ngi kpaꞋa ku ni, u bana a̱ ubuta̱ u mogono ba.

25 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ra̱ka̱ babu vuza na i a kucikpa tsuloboi tsu Abusalom. Ili i na i ɗikai a kaci ali a kubana e ene a̱ ni wi n uꞋiwin u Ka̱shile ba. 26 A̱ ka̱ya̱ dem u tsu puna ta̱ ka̱nji ka̱ ni adama a na ka ci yaꞋan yi ta̱ a̱miki. U puna baci ka̱ta̱ u gisanku kaꞋa, a̱miki a̱ ka̱nji ka a ci yawa ta̱ kilo vu re.

27 A matsaka ta̱ Abusalom muku mo olobo n tatsu n mekere me te, kula kuni ku ɗa Tamaru. Mekere ma tana mi ta̱ n tsuloboi.

28 Abusalom u da̱sa̱ngi a Urushelima a̱ya̱ e re tana we ne o mogono ba. 29 Ɗa Abusalom u suki e ɗekusheke yi Jowabu adama a na u suku yi u mogono, ama ɗa Jowabu u iwain kubana. Ɗa u doki u suki ire, ama ɗa u iwain kubana. 30 Ɗa u danai agbashi a̱ ni, &lt;&lt;Banai, a kashina ka Jowabu ka na ki ɗevu n ka̱ va̱, ka na ki m bali. I songu kaꞋa.&gt;&gt; Ɗa agbashi a Abusalom a banai o songi kaꞋa.

31 Ɗa Jowabu u banai a kpaꞋa ku Abusalom we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu suki agbashi a̱ nu a bana o songi kashina ka̱ va̱?&gt;&gt;

32 Ɗa Abusalom wu ushuki u danai ni, &lt;&lt;Vu iwan ta̱ kuta̱wa̱ a makyan ma na n ɗekushi nu. Mi ishi n ciga kusuku vu bana vu eceke mu mogono ili i na i zuwai ɗa u danai mu n ka̱sukpa̱ Geshuru m bono. Mpa n laꞋa ta̱ n kuciga n da̱sa̱ngu ɗe. Gogo na n ciga ta̱ tsu gasa a̱shi m mogono, n yaꞋanka yi baci unushi, yaꞋan wu una mu.&gt;&gt;

33 Ɗa Jowabu u banai u danai mogono ili i na Abusalom u danai, ɗa mogono ma̱ u suki e ɗekushe Abusalom ɗa u banai. Ana u yawai ɗa u vaki a iɗika u lyaꞋi kayala e kelime ko mogono. Ɗa mogono mo oɓongi Abusalom va.

15

Abusalom u yaꞋankai Dawuda ugbamiwasuvu.

1 Ana ka nanlo ka lazai, ɗa Abusalom u ciya̱ka̱i ka̱ci ka̱ ni keke vo odoku, koɓolo n odoku, n uma amangerenkupa aza a na a kuwala kelime ka̱ ni. 2 Abusalom u tsu ɗa̱nga̱ ta̱ n kpasani u shamgba ɗevu uye u na u banai a utsutsu u likuci. Ɗa baci vuza u ta̱wa̱i n kakuna u mogono adama afada, Abusalom u tsu ɗeke yi ta̱ we ece yi, &lt;&lt;Avu a̱ likuci i ne i ɗai vu uta̱i?&gt;&gt; Ɗa baci vuma va wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin mu uta̱ ta̱ a̱ likuci i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila.&gt;&gt; 3 Abusalom wi ta̱ a ku dana yi, &lt;&lt;La̱na̱, kadanshi ka̱ nu ki ta̱ n ugaꞋin n kamayun, ama mogono mi n vuza na wa ku panaka wu ba.&gt;&gt; 4 Abusalom u tsu dana ta̱ kpamu, &lt;&lt;Ishi baci a dana mpa ɗa kayaꞋinkafada ka iɗika ka, mi ta̱ a kuyaꞋanka vuma dem vu na u ta̱wa̱i wa̱ va̱ n kadanshi, afada a mayun.&gt;&gt; 5 Ɗa baci vuza yoku u ta̱wa̱i ɗevu n Abusalom ɗa u kuɗa̱ngi kukya̱sa̱ yi, u tsu ka̱na̱i ta̱ kukiye ka̱ta̱ u ɗa̱ngusa̱i wo oɓongu yi. 6 Ɗa Abusalom u ka̱na̱i kuyaꞋanka aza a Isaraila nannai aza a na a banai u Dawuda adama a na u yaꞋanka le afada, ta u ka̱na̱i ku sabaꞋa a̱ɗu aza a Isaraila nannai.

7 Ana a̱ya̱ a̱ na̱shi a lazai, ɗa Abusalom u danai Mogono, &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u nu ka̱sukpa̱ mu m bana a Heburon adama a na n shatangu akucina a na n yaꞋin n Vuzavaguɗu. 8 Adama a na kagbashi ka̱ nu ka yaꞋan ta̱ akucina a makyan ma na wi a Geshuru vu Siriya, u danai, &lt;Ɗa baci Vuzavaguɗu u bonokoi mu a Urushelima kpamu, mi ta̱ a̱ kuga̱nda̱ka̱ yi ɗe a Heburon.&gt; &gt;&gt;

9 Ɗa mogono ma danai ni, &lt;&lt;Wala m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; Ɗa u lazai a kubana a Heburon.

10 Ama Abusalom va u suku ta̱ ɗe aza a usuki n akaka usokongi a ubuta̱ u kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, u danai, &lt;&lt;Ɗa baci i panai ciliki tsu kavana, ka̱ta̱ i sala, &lt;Abusalom ɗa mogono wi ta̱ ɗe a Heburon.&gt; &gt;&gt; 11 Ana Abusalom wu uta̱i a Urushelima a kubana a Heburon, uma a amangatawenre (200) a ɗa o tono ni. U banuki le o soki ni usokongi ta na e yeve kusheshe ku ni ba. 12 A makyan ma na Abusalom wi a kuyaꞋan kuneꞋen kalyuka ka, ɗa kpamu u suki e ɗekusheke yi Ahitofelu vuza vu Gilo, vuza vo odoki vu mogono Dawuda. Ka̱bunda̱i ka uma ka na ka gbaɓai kaci n Abusalom aza a na i ufoɓushi adama a na a yaꞋan vishili n Dawuda a yimkpai n ka̱bunda̱i.

Dawuda u sumai a Urushelima

13 Ɗa vuza vu usuki u ta̱wa̱i u dana yi Dawuda, &lt;&lt;A̱ɗu a uma a Isaraila ra̱ka̱ o bono ta̱ u Abusalom.&gt;&gt;

14 Ɗa Dawuda u danai agbashi a̱ ni a na i koɓolon n a̱yi ra̱ka̱ a Urushelima, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱i, Tsu sumai, nannai ɗa baci ba Abusalom wi ta̱ a ku una tsu ra̱ka̱. Tsu sumai gogo na, ka̱ta̱ Abusalom u cina tsu ali wu una tsu koɓolo n uma a̱ likuci n kotokobi ba.&gt;&gt;

15 Ɗa agbashi o mogono a ushuki ni, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe, ili i na baci mogono me enei i gaꞋan ta̱, ci ta̱ a kuyaꞋan.&gt;&gt;

16 Ɗa Mogono ma̱ uta̱i n aza a kpaꞋa a̱ ni koɓolo n agbashi a̱ ni. Ɗa mogono ma̱ ka̱sukpa̱i a̱ma̱ci kupa a gbani a̱ ni adama a na a̱ la̱na̱ ka̱ yi kpaꞋa. 17 Ana mogono koɓolo uma a̱ ni ra̱ka̱ a̱ uta̱i adama a na a laza a̱ ka̱sukpa̱ likuci ya, ɗa a shamgbai a kpaꞋa ku ukocishi. 18 Ɗa uma a̱ ni ra̱ka̱ a lazai kelime ka̱ ni, a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a nanlo osoji aza a na a tsu inda mogono i ta̱ punu, koɓolo n osoji ali amangatawa̱nta̱li (600) aza a o tonoi ni a Gatu. Ra̱ka̱ vu le a lazai e kelime ko Mogono. 19 Ɗa mogono ma danai Itayi vuma vu Gatu, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa avu feu vi na o kutono tsu? Kpatala vu bono vu shamgba n Mogono ma savu Abusalom. Avu komoci kaꞋa, vuza na o lokoi a iɗika i nu. 20 Na̱yin na ɗa vu ta̱wa̱i. Niniɗai n kuzuwa wu vu gita̱ ka̱ ka̱ra̱sa̱ n a̱tsu anana, mpa n yeve biꞋi ubuta̱ u na maku bana ba? Kpatala, avu n uma a̱ nu ra̱ka̱. YaꞋan Vuzavaguɗu u yaꞋanka wu kasingai ka̱ ni, ka̱ta̱ kpamu u yotsongu ucigi u gbayin u ni.&gt;&gt;

21 Ama ɗa Itayi wu ushuki Mogono ma, &lt;&lt;N kucuna ta̱ n Vuzavaguɗu vu na wi n wuma, n wuma u mogono, ubuta̱ u na baci ɗe ɗem i banai, ko tsu kuwa̱ ko tana tsu yaꞋan wuma, mpa kagbashi ka̱ nu mi ta̱ o kutono wu.&gt;&gt; 22 Ɗa Dawuda u danai Itayi, &lt;&lt;Wala kelime.&gt;&gt; Ɗa Itayi vuza vu Gatu u walai kelime n uma a̱ ni koɓolo n muku n kenkeꞋen n na mi koɓolo n a̱yi.

23 Ɗa uma a na i punu a iɗika ya ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i ma̱shi n kacaꞋa a makyan ma na Dawuda n uma a̱ ni i a nwalu a kulaza ku ka̱sukpa̱ likuci ya. Ɗa Mogono koɓolo n uma a̱ ni a pasai kuyene ku Kidiron, ɗa ra̱ka̱ vu le a lazai a kuꞋuwa a kakamba ka na ki n vuza ba.

24 Zadoku ganu wi ta̱ lo, kpamu aza e Levi a na i koɓolo n a̱yi i ta̱ ucaniki n akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va. Ɗa a zuwai akpati vu uzuwakpani va a iɗika ɗevu n Abiyata ganu, ali uma a o kotsoi ku uta̱ punu a̱ likuci ya.

25 Ɗa Mogono ma danai Zadoku, &lt;&lt;Ɗika akpati vu uzuwakpani vu bonuko punu asuvu a̱ likuci ya. N ciya̱ baci mapasa ma singai u Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubonoko mu ka̱ta̱ n doku me ene akpati vu uzuwakpani va, ali n ida̱sa̱mkpa̱tsu i ni. 26 Ama u dana baci, &lt;M pana uyoꞋo u nu ba,&gt; ka̱ta̱ u yaꞋanka mu ili i na i gaꞋin ni.&gt;&gt; 27 Ɗa Mogono ma lyaꞋi kelime n kadanshi n Zadoku ganu, u danai, &lt;&lt;Avu va keniki kaꞋa ba? Kpatala vu bono a̱ likuci ya m ma̱ta̱na̱, n maku ma̱ nu Ahimazu n Janata maku ma Abiyata. 28 La̱na̱, mi ta̱ a kushamgba na a kapasa ka Urudu ka na ka tonoi a kubana e meremune sapu makyan ma na i ta̱wa̱i i yaꞋankai mu kadanshi.&gt;&gt; 29 Ɗa Zadoku koɓolo n Abiyata o bonokoi akpati vu uzuwakpani vu Ka̱shile va a Urushelima, ɗa feu a̱ da̱sa̱ngi ɗe.

30 Ɗa Dawuda u kumbai nsasan mu nɗanga n Zaitu a̱ ma̱shi. Ɗa u ka̱na̱i nwalu babu ataka, ɗa kpamu u palai kaci ka̱ ni adama u una̱mgbuka̱tsuma̱. Ɗa uma a na i o kutono yi feu a palai aci ele a̱ ka̱na̱i ma̱shi. 31 Ɗa a danai Dawuda, &lt;&lt;Ahitofelu wi ta̱ feu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na o foɓusoi kuyaꞋanka Abusalom ugbamiwasuvu.&gt;&gt; Ɗa Dawuda u vasai, &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u nu Vuzavaguɗu, bonuko kadanshi ka Ahitofelu ukuna u gbani.&gt;&gt; 32 Ana Dawuda u yawai gaɗi vu kusan a ubuta̱ u na uma a tsu cikpa Ka̱shile, ɗa Hushayi vuza vu aza a Ariki u gasai n a̱yi. Ɗa Hushayi u karasai ntogu n ni ɗa u kiyangi e kiye a̱ ni gaɗi kaci adama una̱mgbi u ka̱tsuma̱. 33 Ɗa Dawuda u danai ni, &lt;&lt;Vu tono mu baci, vi ta̱ o kudoku mu atakaci. 34 Ama ɗa baci vu bonoi a̱ likuci ɗa vu danai Abusalom, &lt;Mi ta̱ o kokpo kagbashi ka̱ nu mogono. N tsu cau n yaꞋanka ta̱ eshevu tsugbashi, ama gogo na mi ta̱ o kokpo kagbashi ka̱ nu.&gt; Vu yaꞋan baci nannai, vi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ mu n ciya̱ n bonoko kadanshi ka Ahitofelu ukuna u gbani. 35 Anan ganu Zadoku n Abiyata i ɗe ba? Vu dana le i na vu panai a kpaꞋa ku mogono ma savu. 36 Muku n re n le, Ahimazu maku ma Zadoku, n Janata maku ma Abiyata, i ta̱ ɗe koɓolo n ele suku le a̱ ta̱wa̱ a dana mu ili dem i na vu panai.&gt;&gt; 37 Ɗa Hushayi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka Dawuda u bonoi a Urushelima a makyan ma na Abusalom wi a kuꞋuwa a̱ likuci ya.

16

Dawuda n Ziba

1 Ana Dawuda u wu urangi gaɗi kusan va kenu, ɗa Ziba kagbashi ka Mefiboshetu ka gasai n a̱yi. Wi ta̱ nu Njaki n re ucaniki n boroji ali amangatawenre (200), koɓolon n akala e ɗekpu kpamu amangatawun (100), n a̱kutsu a umaci u mambulu n kedele ka ma̱kya̱n. 2 Ɗa mogono me ecei Ziba, yiɗa̱i i zuwai ɗa vu tukai n ili nampa?

&lt;&lt;Ɗa Ziba wu ushuki, n tuka̱ ta̱ n njaki ma adama a kpaꞋa ku mogono a̱ ciya̱ a kumba. Boroji n umaci wu nɗanga tamkpamu adama a na uma a̱ ciya̱ a lyaꞋa. Ma̱kya̱n tamkpamu adama a aza a na oꞋoi a kakamba a̱ ciya̱ o soꞋo.&gt;&gt;

3 Ɗa Mogono me ecei, &lt;&lt;Teɗai Mefiboshetu matsukaya ma vuzagbayin vu nu Shawulu wi?&gt;&gt;

Ɗa Ziba wu ushuki mogono u danai, &lt;&lt;Wi ta̱ ɗe a Urushelima, adama a na wi ta̱ a̱ kusheshe kpaꞋa ki Isaraila i ta̱ o kubonoko yi n tsugono tsa akaya a̱ ni Shawulu.&gt;&gt;

4 Ɗa Mogono ma danai Ziba, &lt;&lt;Ili ra̱ka̱ i na yi i Mefiboshetu anana yo okpo ta̱ i nu.&gt;&gt;

Ɗa Ziba u danai, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe mogono, n kuɗa̱nku ta̱, yaꞋan ka̱na̱ kuciya̱ mapasa ma singai wa̱ nu nannai, vuzagbayin mogono.&gt;&gt;

Dawuda n Shimeyi

5 Ana mogono Dawuda u yawai ɗevu n likuci i Bahurim, ɗa vuma vu yoku wu uta̱i u ka̱na̱i kushika yi. Vuma va kula kuni ku ɗa Shimeyi, maku ma Gera, a kumaci ku Shawulu. 6 Ɗa Shimeya va u ka̱na̱i ku vara Dawuda n agbashi a̱ ni n atali, ko ana wo okpoi uma a̱ ni n osoji ra̱ka̱ a kanza ta̱ mogono Dawuda. 7 Shimeya u ka̱na̱i ku shikusa Dawuda n u danai, &lt;&lt;Wala, wala, vuza munuka, vuma vu gbani-gbani. 8 Vuzavaguɗu u tsupaka ta̱ Shawulu mpasa n uma a na vu unai a kpaꞋa ku ni, vuza na vu isai tsugono ci ni. Gogo na Vuzavaguɗu u neke ta̱ tsugono tsa u Abusalom, maku ma̱ nu. La̱na̱, kagbanigbani ka cina wu ta̱, adama a na avu vuza vu munuka ɗa.&gt;&gt;

9 Ɗa Abishayi vuza na e ci ɗeke a̱na̱ku a̱ ni Zeruya u danai mogono, &lt;&lt;Wuma unu u geshe, Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ka̱sukpa̱i ka̱kuwishi ke mesheꞋe ka nampa ki a ku shikusa Vuzagbayin mogono ma̱ va̱? YaꞋan n bana n gbatya kaci ka̱ ni.&gt;&gt;

10 Ama ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i gasai mpa a̱ɗa̱, a̱ ɗa̱ muku n Zeruya? Wi baci a kuyaꞋan ishikushi ya adama a na Vuzavaguɗu ɗa u danai ni, &lt;Shika Dawuda,&gt; Yayi u ku ece yi, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu yaꞋin nannai?&gt; &gt;&gt; 11 Ɗa Dawuda u danai Abishayi n aza ulinga a̱ ni ra̱ka̱, &lt;&lt;Maku ma na mpa n matsai, mi baci a kula̱nsa̱ wuma u va̱ kuna, teɗai tamkpamu vuza vu Bayami vu nampa. Ka̱sukpa̱i ni u lyaꞋa kelime n kushika mu, adama a na Vuzavaguɗu ɗa u danai ni u shika mu. 12 U gaꞋan ba Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana asuvayali a̱ va̱, ka̱ta̱ u kucikpa u yaꞋan ka mu kasingai adama ishikushi i na mi a kupana anana.&gt;&gt;

13 Ɗa Dawuda koɓolo n uma a̱ ni a lyaꞋi kelime nu nwalu uye, Shimeya tamkpamu o kutono le n kakambu ka kusan a kushika le n u varai le n atali n u tsunki le kayala. 14 Ɗa mogono n uma a na i koɓolo n a̱yi a yawai a̱ ubuta̱ u na a kubana n woꞋwi ka̱u. Ɗa uvukai lo.

Hushayi u gasai n Abusalom

15 Ɗa makyan kenu, Abusalom koɓolo n aza a Isaraila a na i koɓolo n a̱yi a yawai a Urushelima, Ahitofelu feu wi ta̱ koɓolo n a̱yi. 16 Ana Hushayi vuza vu Ariki ka̱ja̱Ꞌa̱ ka Dawuda u yawai ubuta̱ u Abusalom ɗa u danai, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe mogono! Wuma u nu u geshe mogono!&gt;&gt;

17 Ɗa Abusalom we ecei Hushayi, &lt;&lt;Ucigi u na vi a kuyaꞋanka ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu u ɗan na? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kutono ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu.&gt;&gt;

18 Ɗa Hushayi u danai Abusalom, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, mpa mi ta̱ a̱ kucina̱ ku vuza na Vuzavaguɗu koɓolo uma aza a Isaraila a zagbai. N a̱yi ɗa mpa mi o kuyongo. 19 N nannai dem, yayi n kuyaꞋanka tsugbashi maku ma Dawuda ma a ba? Uteku tsu na n yaꞋankai eshevu, ta feu maku yaꞋan ka wu nannai.&gt;&gt;

20 Ɗa Abusalom u danai Ahitofelu, &lt;&lt;Ta baci nannai, neke tsu odoki a̱ nu. Yiɗa̱i tsa kuyaꞋan?&gt;&gt; 21 Ɗa Ahitofelu u danai Abusalom, &lt;&lt;Bana vu vaku n a̱ma̱ci a gbani e esheku a̱ nu aza a na u ka̱sukpa̱i inda kpaꞋa ku ni. Vu yaꞋan baci nannai aza a Isaraila i ta̱ e kuyeve ana vu goyoi eshevu, tsu nanlo tsu ɗa u kuzuwa aza a na i o kutono wu a lasuka kuciga wu.&gt;&gt; 22 Ɗa a yaꞋan kai Abusalom ma̱va̱li a kpaꞋa ku mogono. Ɗa Abusalom u uwai, ɗa u vaki n a̱ma̱ci a gbani esheku a̱ ni aza a Isaraila e kene. 23 A makyan ma nanlo uma ra̱ka̱ a tsu pana ta̱ odoki a Ahitofelu adanshi kadanshi ka̱ Ka̱shile kaꞋa. Ta odoki a Ahitofelu i n utsura u Dawuda n Abusalom nannai.

17

Hushayi u nekei Dawuda odoki

1 Ɗa Ahitofelu u danai Abusalom, &lt;&lt;YaꞋan n zagba uma a̱ kpa̱n kupa n e re (12,000) tsu bana tsu tono Dawuda n kayin ka nampa. 2 Mi ta̱ kubanka yi n kuvon a makyan ma na wu oꞋoi ɗa wi ɗevu n kutakpa ka̱ɗu. Mi ta̱ a ku neke yi wovon ka̱u ali uma a̱ ni ra̱ka̱ a suma a̱ ka̱sukpa̱ yi. Ama mogono Dawuda ɗa endeꞋin ɗa mi a ku una, 3 ka̱ta̱ m bonoko wu n uma a na buwai ra̱ka̱. Tsu na a̱ tsu tuka̱ n vuka vu savu kpaꞋa ku vali vi ni, vuma vu te ɗa koci vi a̱ kula̱nsa̱, uma a na a buwai ra̱ka̱ o yongo n ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 4 Odoki nanlo a yaꞋan ta̱ Abusalom koɓolo n nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila ra̱ka̱.

5 Ama ɗa Abusalom u danai, &lt;&lt;Ɗeke Hushayi vuza vu Ariki, adama a na tsu pana ili i na wa kudansa.&gt;&gt; 6 Ana Hushayi u ta̱wa̱i u Abusalom, ɗa Abusalom u danai ni, &lt;&lt;Odoki a na Ahitofelu u nekei a ɗaɗa na. U gaꞋan ta̱ ci yaꞋan ili i na u danai? Ko vi ta̱ n o yoku kau?&gt;&gt;

7 Ɗa Hushayi u danai Abusalom, &lt;&lt;Nampa odoki a na Ahitofelu u nekei a gaꞋan ba.&gt;&gt; 8 Ɗa Hushayi u danai, &lt;&lt;Avu vu yeve ta̱ esheku a̱ nu n uma a̱ ni a fuɗi o kuvon a ɗa, i ta̱ n asuvu usuɗukpi an kawu na a ɗikai muku. Ko n tsu nannai ba, esheku a̱ nu keyevi ko kuvon kaꞋa, wi a ku asa n uma a̱ ni ba. 9 U gaꞋan ba gogo na u bana ta̱ u sheɗeku a kaɓatsu ko ubuta̱ u yoku kau. Ɗa baci o kuvon ku giti ɗa osoji a̱ nu o yoku kenu a̱ kuwa̱i, vuza na baci u panai arabali a wi ta̱ a kudana, &lt;A una ta̱ osoji a Abusalom n a̱bunda̱i.&gt; 10 Nannai va wi ta̱ a kuzuwa kosoji ka na ki n wovon ba tsu ka̱ɗu ka kawu u pana wovon. Adama a na aza a Isaraila ra̱ka̱ e yeve ta̱ esheku a̱ nu u yeve ta̱ vishili ka̱u osoji a̱ ni kpamu aza a ugbamiwasuvu a ɗa. 11 Ama odoki a̱ va̱ a ɗa na, o ɓolonku wu aza a Isaraila ra̱ka̱, ili i na i ɗikai a Dan a kubana a Beyersheba, ka̱bunda̱i ke le ki ta̱ a kuyaꞋan tsu kayala ka malaꞋa. Ka̱ta̱ avu n ka̱ci ka̱ nu vu wala kelime a kubana a̱ ubuta̱ u vishili wa. 12 Ta tsa kubana tsa la̱nsa̱ yi a ubuta̱ u na baci de dem wi, ka̱ta̱ tsu palai n kuvon tsu na ciza tsu tsupala iɗika. A̱yi n uma a̱ ni, babu vuza na tsa kuka̱sukpa̱ n wuma. 13 Ɗa baci kpamu u sumai a kubana asuvu a̱ likuci ya, osoji a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kutuka̱ n awin, ka̱ta̱ o rono atali a na i a mashilya ma̱ likuci ya a kubana a ka̱ra̱Ꞌa̱, ali wokpo babu vuza na wa kene kpamu katali u katsangbani n vutoku.&gt;&gt;

14 Ɗa Abusalom n aza a Isaraila ra̱ka̱ ushuki n a danai, &lt;&lt;Odoki a Hushayi vuza vu Ariki a laꞋa ta̱ a Ahitofelu.&gt;&gt; Adama a na Vuzavaguɗu ɗa u zuwai aza a Isaraila a̱ kpa̱ɗa̱ kupana odoki a singai a Ahitofelu, adama a na u tuka̱ Abusalom n kawuya.

15 Ɗa Hushayi u danai anan ganu Zadoku n Abiyata, &lt;&lt;Odoki a na Ahitofelu u danai Abusalom koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a ɗaɗa na, ama odoki a na mpa n danai le a ɗa na. 16 Gogo na yaꞋin moloko i bana i dana Dawuda, &lt;Ka̱ta̱ wa asa ɗevu m meremune anana ba, ama u pasa adama a na talo a ku una yi koɓolo n uma a̱ ni ra̱ka̱.&gt; &gt;&gt; 17 Ɗa Janata koɓolo n Ahimazu a shamgbai lo a kuvana yi a̱ ubuta̱ u a̱shi a̱ mini a na e ci ɗeke Eni-rogelu. Kagbashi ke mekere ka tsu bana ta̱ n ka danai le ili na yi punu asuvu a̱ likuci ya, ka̱ta̱ ele tamkpamu a bana a dana mogono Dawuda. A tsu yaꞋan ta̱ nannai adama a na ka̱ta̱ ene le a ku uwa punu asuvu a̱ likuci ya ba. 18 Ama ɗa maku mo kolobo me enei le ɗa u banai u danai Abusalom. Adama a nannai ɗa Ahimazu n Janata a yaꞋin moloko ɗa a uwai asuvu a kpaꞋa ku vuma vu yoku a̱ likuci i Bahurim. Vuma va tana wi ta̱ n kayinva punu asuvu a kpaꞋa ku ni, ɗa a uwai punu a suvu a kayinva ka ɗa e sheɗeki. 19 Ɗa vuka vu kpaꞋa va u palai una̱ u kayinva wa. Ɗa u tuka̱i n ili i kashina wu ecikpei gaɗi vu una̱ u kayinva ka. Ɗa u kalukpai i ɗa mayin uteku tsu na vuma u kuyeve a na ili yoku yi punu ba. 20 Ana uma a Abusalom a̱ ta̱wa̱i a kpaꞋa ku vuka ka, ɗa a danai, &lt;&lt;Teɗai Ahimazu koɓolo n Janata va i?&gt;&gt;

Ɗa vuka va wu ushuki le u danai, &lt;&lt;A pasa ta̱ ɗe kuyene gogo na&gt;&gt; Ɗa tana a̱ la̱nsa̱i le ama e ne le ba, ɗa uma a a kpatalai o kubono a Urushelima.

21 Ana uma a a lazai, ɗa Ahimazu koɓolo n Janata va a̱ uta̱i punu a kayinva ka, ɗa a banai u mogono Dawuda a danai ni. &lt;&lt;YaꞋan moloko vu pasa kuyene ka, adama a odoki a na Ahitofelu u nekei adama a̱ nu a gbani-gbani a ɗa.&gt;&gt; 22 Ɗa Dawuda koɓolo n uma a na n a̱yi ra̱ka̱ a̱ ɗa̱nga̱i a pasai Kuyene ku Urudu. Kafu kayin ka asa vuza dem u pasai kuyene ka.

23 Ana Ahitofelu we enei a̱ kpa̱ɗa̱i kutono odoki a̱ ni, ɗa u foɓusoi majaki ma̱ ni ɗa u kumbai, u bonoi a̱ likuci i ni. Ana u foɓusoi kpaꞋa ku ni koɓolon n ucanuku u ni, ɗa u saki ka̱ci ka̱ ni a maɗanga u kuwa̱i, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ke esheku ka̱ ni.

24 Ɗa Dawuda u yawai a̱ likuci i Mahanayim, ana Abusalom koɓolo n uma a̱ ni aza a Isaraila ra̱ka̱ a pasai Kuyene ku Urudu. 25 Ɗa Abusalom u zuwai Amasa wo okpoi kovonshi vo osoji a̱ ni a una̱ u Jowabu. Amasa maku ma Itahara* ma a, vuza kumaci ku Ishimaila. Itahara u zuwai Abigelu mekere ma Nahashi, taku vu Zeruya, a̱na̱ku a Jowabu. 26 Ɗa uma a Isaraila koɓolo n Abusalom a̱ shikpa̱i a̱pa̱m e le a uɓon u likuci i Giliyadu.

27 Ana Dawuda u yawai a̱ likuci i Mahanayim ɗa u cinai lo Shobi maku ma Nahashi vuza na wu uta̱i a̱ likuci i Raba a iɗika i Amona, Koɓolon n Makiru kolobo ka Amiyelu vuza vu likuci i Lodeba, koɓolo m Bazila vuza vu Giliyadu vu Rogelim. 28 Ɗa a̱ tuka̱i Dawuda n kajiba, nu nvene, nu mgbodo n kuya̱na̱, koɓolo n itabi, m bali, n kiya, n ya̱nji yi uzungi, n awaya, nu ngeceꞋin. 29 Ɗa kpamu o doku a̱ tuka̱i n ishigi, nu aruguda a mani ma anaka, n nkyon, n ukuja u mani adama a na e yeve ta̱ Dawuda n uma a̱ ni i ta̱ a kupana kambulu, n woꞋi, n kakuli, e meremune.

18

Ukpa̱ u Abusalom

1 Dawuda u foɓusoi osoji a na i koɓolo n a̱yi ɗa u peciki le a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n amangatawun a tawun. A̱ ka̱tsura̱ dem u zagbakai le vuza e kelime. 2 Ɗa Dawuda u pecei le a̱tsura̱ a tatsu. Ɗa Jowabu u tonoi n ugboku u iyain, Abishayi toku vu Jowabu maku ma Zeruya u tonoi n ugboku u ire. Ɗa kpamu Itayi vuza vu Gatu u tonoi n ugboku u tatsu. Ɗa Dawuda u danai le, &lt;&lt;Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ a kubana n a̱ɗa̱.&gt;&gt;

3 Ama osoji a a danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, vi a kubana n a̱tsu ba. Adama a na tsu suma baci a̱ ubuta̱ u kuvon, e kukeɓece ukuna u tsu ba. Ko kagimi ka̱ tsu ka baci a̱ kuwa̱i, e kukeɓece tsu ukuna ba, adama a na avu endeꞋin vi ta̱ a̱ una̱ u uma a̱kpa̱n kupa (10,000) a uma a̱ tsu. Wi ta̱ a kula n ku gaꞋan kpamu avu da̱sa̱ngu asuvu a̱ likuci vu ka̱na̱ ku suꞋuku tsu n uɓa̱nki.&gt;&gt;

4 Ɗa mogono ma danai le, &lt;&lt;Ili i na de dem ye enei yi ta̱ n ugaꞋin mi ta̱ a kuyaꞋan i ɗa.&gt;&gt;

Ɗa mogono ma shamgbai a̱ utsutsu u likuci wa a makyan ma na osoji a i nwalu a kubana ubuta̱ u kuvon wa a̱tsura̱ amangatawun tawun n a̱tsura̱ a̱ a̱kpa̱n-a̱kpa̱n. 5 Ɗa Mogono ma danai Jowabu n Abishayi n Itayi, &lt;&lt;Adama a̱ va̱ i tono n Abusalom kolobo ka nanlo ka sawu.&gt;&gt; A̱tsura̱ a ra̱ka̱ a pana ta̱ makyan ma na Mogono mi e kuneke ovonshi ra̱ka̱ kadanshi u tsu na a kuyaꞋan n Abusalom va.

6 Ɗa osoji a Dawuda a lazai a kubana a kakamba, a yaꞋin kuvon n a osoji a Isaraila a̱ kutsun ku Ifirayimu. 7 Ɗa osoji a Dawuda a lyaꞋi osoji a Isaraila n kuvon, ɗa unai uma ka̱u a kanna ka nanlo, ali uma a̱kpa̱ kamanga (20,000). 8 Ɗa vishili va vu ka̱ra̱Ꞌi asuvu a iɗika ya ra̱ka̱, aza a na kutsun ku lyaꞋi a laꞋa ta̱ aza a na unai n kotokobi.

9 Ana i lo ɗa Abusalom u gasai n osoji a Dawuda. A̱yi tana ilaɗi n makparagi ma̱ ni, ɗa makparagi ma ma uwai ɗaka vu acaka a maɗanga mo oku, ɗa kacaka ko koyonoi ni a kaci ɗa wokponoi, makparagi ma tamkpamu ma lazai ma̱ ka̱sukpa̱i ni uta̱la̱kpi.

10 Ana vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji a Dawuda we enei nannai, ɗa u danai Jowabu, &lt;&lt;Me ene ta̱ Abusalom a̱ ka̱ta̱la̱la̱ gaɗi vu maɗanga magbayin mo oku.&gt;&gt;

11 Ɗa Jowabu u danai vuza na u danai ni va, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu danai ve enei? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i ku unai yi lo vu vakangu a iɗika? Mi ishi tana e kuneke wu azurufa kupa koɓolon kaɗambura ka tsugbayin.&gt;&gt;

12 Ɗa Vuma va u danai Jowabu, &lt;&lt;Kukiye ku va̱ ki a ku saꞋawa maku ma mogono ba, ko vu neke mu baci azurufa ka̱kpa̱n (1,000) e kukiye ku va̱, adama a na ra̱ka̱ vu tsu tsu pana ta̱ makyan ma na mogono mi e kuneke ɗa̱ kadanshi, avu n Abishayi n Itayi, &lt;Adama a̱ va̱ i tono n Abusalom kolobo ka nanlo ka sawu.&gt; 13 Mi ishi baci mu una yi, babu tsu na a kuyaꞋan mogono ma̱ kpa̱ɗa̱ kuyeve, ka̱ta̱ tana a vu n ka̱ci ka̱ nu vu ronono, vu ka̱sukpa̱ mu.&gt;&gt;

14 Ɗa Jowabu u danai, &lt;&lt;Mi a̱ kula̱nga̱sa̱ makyan na ba.&gt;&gt; Ɗa u ɗikai nsara n tatsu u banai a̱ ubuta̱ u na Abusalom wi. U cina ni a̱ uta̱la̱kpi a maɗanga ma gbayin mo Oku ma babu u kuwa̱, ɗa u sapai Abusalom nu nsara ma a̱ ma̱ka̱nga̱, 15 Ɗa olobo kupa aza a na a tsu ɓa̱na̱ ucanuku u kuvon u Jowabu wa, a kambuki Abusalom ɗa una ni.

16 Ɗa Jowabu lika̱i kavana adama a na u shamkpa kuvon. Ɗa osoji a̱ ni ka̱sukpa̱i kutono osoji aza a Isaraila. 17 Ɗa a ɗikai keve ka ikyamba ka Abusalom ɗa a vakangi kaꞋa asuvu e kpenle kugbayin a kakamba. Ɗa palai ni n atali kaginga. Ɗa aza Isaraila ra̱ka̱ a sumai a kubana a iꞋuwa i le.

18 A ayin a wuma a̱ ni, Abusalom u maꞋaka ta̱ ka̱ci ka̱ ni kashamkpatsu ka na a kuciɓa n a̱yi ɗe a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ko mogono, adama a na u dana ta̱, &lt;&lt;Mi m maku ma na ma kuzuwa a ciɓa n Kula ku va̱ ba.&gt;&gt; Ɗa u neꞋe kashamkpatsu ka kula ku ni, ɗa tana a̱ ka̱na̱i kuɗekushei n kula ku Abusalom ali n anana.

Dawuda u yaꞋin kpalu ku ukpa̱ u Abusalom

19 Ɗa Ahimazu maku ma Zadoku u danai Jowabu, &lt;&lt;YaꞋan n suma m bana n dana mogono uteku tsu na Vuzavaguɗu wu isai ni ekiye irala i ni.&gt;&gt;

20 &lt;&lt;Ɗa Jowabu u danai ni vi a kubanka n kadanshi ka anana ba. Ama vi ta̱ a kufuɗa kubanka kadanshi ka nanlo a kanna ko yoku, ama ka̱ta̱ vu yaꞋan nannai anana ba, adama a na maku mo mogono ma̱ kuwa̱ ta̱.&gt;&gt;

21 Ɗa Jowabu u danai vuza vu Kush, &lt;&lt;Bana vu dana mogono ili na ve enei.&gt;&gt; Ɗa vuza vu Kush u kuɗa̱ngi ki Jowabu, ɗa u ɗa̱nga̱i u sumai u ka̱sukpa̱i ni.

22 Ɗa Ahimazu maku ma Zadoku u doki u danai Jowabu, &lt;&lt;Ko yiɗa̱i baci i kuciya̱ mu, ka̱sukpa̱ mu n suma n tono kucina̱ ku vuza vu Kushi va.&gt;&gt;

Ɗa Jowabu wushuki, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱ yiɗa̱i i zuwai ɗa va kusuma, adama a na vi n katsupu ka arabali ka na va kubanka ba?&gt;&gt;

23 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ko yiɗa̱i baci ya kucinaka mu sai mpa m bana.&gt;&gt; Ɗa Jowabu u danai, &lt;&lt;Suma.&gt;&gt;Ɗa tana Ahimazu va u sumai u tonoi n uye u na u walai a̱ ka̱pula̱ka̱ ali u lazai vuza vu Kushi va.

24 Dawuda tana ida̱shi e mere ma utsutsu u re u likuci, Ɗa vuza na wi a kinda likuci ya u kumbai mashilya ma̱ likuci ali gaɗi kukpa̱Ꞌa̱, ɗa u ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ni ɗa we enei vuma yoku a ilaɗi n endeꞋin ni a̱ kuta̱wa̱. 25 Ɗa vuza vu kindi va u ɗekushei mogono u danai ni.

Ɗa mogono ma ma danai, &lt;&lt;A̱yi ɗa baci endeꞋen ni, u gaꞋan ba wi ta̱ n kadanshi kasingai.&gt;&gt; Ɗa vuma va u laꞋasakai kuyawa ɗevu.

26 Ɗa kpamu vuza kindi va u doku we enei vuma vi yoku ilaɗi, ɗa u ɗekushi vuza na wi a̱ kinda utsutsu, &lt;&lt;La̱na̱, vuma vi yoku ɗa lo ilaɗi a̱ kuta̱wa̱ endeꞋin.&gt;&gt;

Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;U gaꞋan ba a̱yi feu wi ta̱ a̱ kutuka̱ n arabali a kasingai.&gt;&gt;

27 Ɗa vuza kindi va u danai, &lt;&lt;Mene ta̱ adanshi vuza vu gita̱i va wi ta̱ ilaɗi adanshi Ahimazu maku ma Zadoku maꞋa.&gt;&gt;

Ɗa mogono ma danai,&lt;&lt;A̱yi vuma vu singai ɗa wi, u ta̱wa̱ ta̱ feu n arabali a singai.&gt;&gt;

28 Ɗa Ahimazu va u ɗekushei mogono, wuma u nu u geshe &lt;&lt;Ili ya yi ta̱ nwalu derere.&gt;&gt; Ɗa u vaki ma̱kpa̱ɓa̱ n a̱shi a̱ ni a iɗika e kelime ko mogono u danai,&lt;&lt;Una̱singai u ɗa a kubana u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, a̱yi na wu isai nu ekiye aza a na i a tsurala n vuzagbayin mogono.&gt;&gt;

29 Ɗa mogono me ecei, &lt;&lt;Abusalom wi ta̱ n wuma?&gt;&gt;

Ɗa Ahimazu wu ushuki, &lt;&lt;A ayin ana Jowabu u suki mu, ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ muɗa̱ ta̱ ka̱u ama n yeve ili i na yi lo ba.&gt;&gt; 30 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Shamgba a kakambu vu vana punu na.&gt;&gt; Ɗa u bonoi a kakambu u shamgbai.

31 Ɗa Vuza vu Kushi va u yawai u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱ mogono, pana arabali asingai a nampa. Vuzavaguɗu wu isa wu ta̱ anana ekiye aza a na i a tsurala n avu.&gt;&gt;

32 Ɗa mogono me ecei vuza vu Kushi va u danai, &lt;&lt;Abusalom kolobo ka nanlo wi ta̱ m ma̱ta̱na̱?&gt;&gt;

Ɗa Vuza vu Kushi va u danai, &lt;&lt;YaꞋan aza a na i a tsurala n mogono ma̱ va̱ koɓolo n aza a na i o ku foɓosuko wu kagbanigbani ra̱ka̱ okpo uteku tsu kolobo ka nanlo ka.&gt;&gt;

33 Ɗa mogono mo voɗotsoi. Ɗa u kumbai gaɗi vu kunu ko oɓolo ku na ki utsutsu u likuci ɗa u shika̱i. U ka̱na̱i ma̱shi nu udanai, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱ Abusalom, maku ma̱ va̱ Abusalom. Wi ishi u laꞋa n ugaꞋin mpa n kuwa̱ ana maku ma̱ va̱ Abusalom wa̱ kuwa̱, maku ma̱ va̱ maku ma̱ va̱.&gt;&gt;

19

Jowabu u ɓarangi Dawuda

1 A danai Jowabu, &lt;&lt;Mogono mi ta̱ ɗe a̱ ma̱shi m kpalu u adama a Abusalom.&gt;&gt; 2 Ɗa u lyaꞋi u kuvon una osoji ra̱ka̱ a̱ ciya̱i a kanna ka nanlo ka wo okpoi le ili una̱mgbi u ka̱tsuma̱, adama a na a kanna ka nanlo ka osoji a pana ta̱ a danai, &lt;&lt;Mogono mi ta̱ ɗe a una̱mgbuka̱tsuma̱ adama a ukpa̱ u maku ma̱ ni.&gt;&gt; 3 Ɗa osoji a o bonoi asuvu a̱ likuci i le n ka̱bini uteku tsu osoji a na a panai wono ana sumai a ubuta̱ u kuvon. 4 Ɗa mogono ma palai a̱shi a̱ ni, ɗa u shika̱i n kacaꞋa n u danai, &lt;&lt;Maku ma̱ va̱ Abusalom, maku ma̱ va̱ Abusalom.&gt;&gt;

5 Ɗa Jowabu u uwai asuvu a kpaꞋa ku na mogono ma mi ɗa u danai ni, &lt;&lt;Anana vu neke ta̱ osoji a̱ nu wono. Ele na isai wuma u nu, koɓolo n wuma u muku n nu n a̱ma̱ci a̱ nu n a̱ma̱ci a gbani a na vu zuwai. 6 Adama a na vu laꞋa ta̱ n kuciga aza a na a iwain nu, ɗa vu iwain aza a na a cigai nu. Anana vu yotsongu tsu ta̱ e keteshe ovonshi n osoji le ili i ɗa i wa̱ nu ba. Mene ta̱ vi ta̱ a kulaꞋa m ma̱za̱nga̱ anana Abusalom wi baci n wuma, ka̱ta̱ a̱ tsu tamkpamu tsu kuwa̱. 7 Ama gogo na uta̱ ka̱ta̱ vu neke uma ra̱ka̱ kadanshi, vu yaꞋan baci nannai ba n kucina ta̱ n Vuzavaguɗu anana babu vuza te na wa ku asa n a vu n kayi ka nampa. Nannai va wi ta̱ a kulaꞋa nu mɓa̱la̱ ali u laꞋa ili i wuya i na i saꞋwai kucina ka wu a ayin a na vi ishi kolobo ali a̱ kuta̱wa̱ anana.&gt;&gt;

8 Ɗa mogono ma ɗa̱nga̱i ma banai ma̱ da̱sa̱ngi a utsutsu u likuci. Ana uma a panai,&lt;&lt;Mogono mi ta̱ ɗe ida̱shi a utsutsu u likuci,&gt;&gt; ɗa uma ra̱ka̱ a banai a̱ ubuta̱ u ni.

Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ yaba dem u sumai a kubana a kpaꞋa ku ni. 9 Ɗa kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kanananai n dansai, &lt;&lt;Mogono Dawuda ɗa wi isai tsu a ekiye i rala i tsu. A̱yi ɗa vuza na wi sai tsu ekiye a aza a Filisitiya. Ama ɗa gogo na u sumai a iɗika ya adama a Abusalom. 10 Ama Abusalom vuza na tsu erengi wu okpo mogono ma̱ tsu u kuwa̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u kuvon. Gogo na yiɗa̱i i zuwai ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kukeɓece kakuna adama ukuna u kubonoko m mogono Dawuda?&gt;&gt;

11 Ana Dawuda u panai ili i na aza a Isaraila i a kudansa, ɗa u suki n akaka a kubana u Zadoku n Abiyata anan Ganu. Ɗa u danai le, &lt;&lt;Ecei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Yahuda i dana le, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa yo okpoi aza a ukocishi a ukuna u kubonoko Mogono ma̱ ɗa̱ a kpaꞋa ku ni? 12 A̱ ɗa̱ aza a̱ va̱ a ɗa nu mpasa n va̱. Yiɗa̱i i zuwai ɗa yo okpoi aza a ukocishi u kubonoko mogono ma̱ ɗa̱ a kpaꞋa ku ni?&gt; 13 Ka̱ta̱ i dana Amasa, &lt;Avu va vuza̱ va̱ ɗa nu mpasa n va̱ ba? Ka̱shile ka ɗika wuma u va̱ n zuwa wu baci vu okpo kovonshi vo osoji a̱ va̱ una̱ Jowabu ba.&gt; &gt;&gt;

14 Ɗa Amasa u fuɗai a̱ɗu aza a Yahuda o bonoi a ubuta̱. Ɗa a̱ suꞋuki mogono n akaka, &lt;&lt;Bono, avu n uma a̱ nu ra̱ka̱.&gt;&gt;

Dawuda u bonoi a Urushelima

15 Ɗa mogono ma̱ ka̱na̱i uye o kubono a Urushelima. Ana u yawai e Kuyene ku Urudu, ɗa aza a Yahuda a̱ ta̱wa̱i lo a Giliga adama a na a gasa n a̱yi kpamu a pasa Kuyene Urudu n a̱yi. 16 Shimeya maku ma Gera vuza vu Bayami vu likuci i Bahurim, u yaꞋin moloko a kubana koɓolo n uma aza a Yahuda, adama a a gasa m mogono Dawuda. 17 Shimeya u ta̱wa̱i n aza a Bayami uma ka̱kpa̱n (1,000), koɓolo n Ziba vuza vu ulinga vu Shawulu a̱yi m muku mo olobo n ni gendu n agbashi a̱ ni uma kamanga. Ra̱ka̱ vu le a lazai a kubana e Kuyene ku Urudu adama a na a gasa m mogono Dawuda. 18 Ɗa a pasai kuyene ka adama a na a pasaka mogono ma n uma a̱ ni, ka̱ta̱ kpamu a yaꞋanka yi ili i na wi a kuciga. 19 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe, mi ta̱ ufolu u nu ka̱ta̱ vu reme unushi u va̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ba. Ka̱ta̱ kpamu vu ciɓa n tsu na kagbashi ka̱ nu ka nusaka yi nu kanna ka na vu ka̱sukpa̱i Urushelima ba. YaꞋan vu takpa kaꞋa a̱ ka̱ɗu ka̱ nu mogono. 20 N yeve ta̱ mpa kagbashi ka̱ nu n yaꞋanka wu ta̱ unushi. I ɗaɗa i zuwai ɗa mo okpoi vuza iyain vuna wa kugasa n a vu a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa ku Isufu, adama a na n ta̱wa̱ n gasa n avu vuzagbayin vu va̱ mogono.&gt;&gt;

21 Ɗa Abishayi maku ma Zeruya ma̱ ushuki ma danai, &lt;&lt;U gaꞋan a una Shimeya adama a kakuna ka nampa ba? U shika ta̱ Mazagbi ma Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

22 Ama ɗa Dawuda wu ushuki, &lt;&lt;Yayi wu ecei ɗa̱ kakuna a̱ɗa̱ muku n Zeruya? I ciga ta̱ i ronoko mu kadama? Gogo na n yeve ta̱ mpa ɗa mogono ma aza a Isaraila, kpamu babu vuza na a ku una anana a̱ ka̱tsuma ka aza a Isaraila.&gt;&gt; 23 Ɗa mogono ma danai Shimeya, &lt;&lt;N kucina ta̱ babu vuza na wa ku una wu.&gt;&gt;

24 Ɗa Mefiboshetu vashi vu Shawulu u cipa̱i feu adama a na u gasa n mogono. Mefiboshetu va tana u saꞋa ene a̱ ni ba u puna kpamu ntsa̱ka̱ n ni ba u za̱Ꞌa̱ kpamu ntogu n ni ba a kanna ka na Dawuda u lazai ali n kanna ka na u bonoi m ma̱ta̱na̱.* 25 Ana u yawai a Urushelima adama a na u gasa n mogono, ɗa mogono me ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kubana koɓolo nu mpa Mefiboshetu?&gt;&gt;

26 Ɗa Mefiboshetu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Wuma u nu geshe, vu yeve ta̱ mpa ma̱kutsuma̱ maꞋa. A makyan ma na n danai Ziba vuza na wa kuyaꞋan ka wu u linga u foɓosuko mu majaki n kumba n tono wu mogono, ɗa Ziba u kparasai mu u lazai. 27 Ama ɗa u yaꞋankai mu kadanshi ka uwa. Wuma u nu geshe mogono, avu vi ta̱ tsu kalingata ka̱ Ka̱shile, mi ta̱ a kufolono wu vu yaꞋanka mu ili i na ve enei i gaꞋin nu. 28 Adama a na ntsukaya n akaya a̱ va̱ ra̱ka̱ u yotso ta̱ a̱ kuwa̱, adama a̱ nu vuzagbayin mogono, ɗa vu zuwai mu mo okpoi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na i a kulyaꞋa a kirukpa kute n avu. M buwa n una̱ u kadanshi n folono ili i yoku e kiye a̱ nu kpamu ba?&gt;&gt;

29 Ɗa mogono ma danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi o kufolono kpamu? N sheshe ta̱ ɗe avu n Ziba a̱ɗa̱ ɗa i kupece iɗika i Shawulu ya.&gt;&gt;

30 Ɗa Mefiboshetu u danai mogono, &lt;&lt;Vuzagbayin a̱ ka̱sukpa̱ka̱ Ziba ili ra̱ka̱, an me enei vu bonoi m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 31 Ɗa feu Bazila vuza vu Giliyadu wu uta̱i a Rogelim u banai ɗe e Kuyene ku Urudu ka adama a na u pasa koɓolo mogono ma ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ yi u laza. 32 Bazila u kutsa ta̱ ka̱u wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shi. U ɓa̱nka̱ ta̱ mogono Dawuda n ili n a̱bunda̱i a makyan ma na wi ida̱shi a Mahanayim, adama a na a̱yi vuza vu uciyi ɗa. 33 Ɗa mogono ma danai Bazila, &lt;&lt;Ta̱wa̱ tsu pasa kuyene ka koɓolo a kubana a Urushelima, mpa mi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu.&gt;&gt;

34 Ama ɗa Bazila wu ushuki mogono, &lt;&lt;A̱ya̱ e ne a ɗai a buwai mu a wuma, an ma kubana koɓolo m mogono a Urushelima? 35 Mpa gogo na mi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shi. Mi ta̱ a kufuɗa kudoku ku kuyeve i singai n i gbani-gbani? Kagbashi ka̱ nu ki ta̱ o kudoku kuyeve uyo wi ili i na u kulyaꞋa n i na wo kusoꞋo? Mi ta̱ a kufuɗa kupana a̱la̱ka̱tsu a aza a ishipa ali ko a̱ma̱ci? Yiɗa̱i i kuzuwa n doku wu a̱miki vuzagbayin vu va̱ mogono? 36 U gaꞋan n ciya̱ katsupu tsunampa ba, kagbashi ka̱ nu ki ta̱ o kusoku wu mogono, ka̱ta̱ tsu pasa Urudu ali tsu bana daꞋangi kenu, 37 YaꞋan kagbashi ka̱ nu ka kpatala, adama a na n kuwa̱ a̱ likuci i va̱ ɗevu n kasaun ke esheku a̱ va̱ n ka̱ a̱na̱ku a̱ va̱. Ama vuzagbayin, kagbashi ka̱ nu ka na maku ma̱ va̱ Kimham. YaꞋan u pasa koɓolo n vuzagbayin va̱ mogono. Ka̱ta̱ kpamu vu yaꞋan ili dem i na ve enei i gaꞋin nu kuyaꞋanka yi.&gt;&gt;

38 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Kimham wi ta̱ a kupasa koɓolo nu mpa, ka̱ta̱ n yaꞋanka yi ili i na vi cigai. Ili i na vu cikalai wa̱ va̱ dem, mi ta̱ a kuyaꞋanka wu i ɗa.&gt;&gt;

39 Ɗa uma ra̱ka̱ a pasai Kuyene ku Urudu ka, ɗa feu mogono mo tonoi. Ɗa mogono moɓongi Bazila ɗa u zuwakai ni una̱singai, ɗa Bazila u kpatalai u bonoi a kpaꞋa ku ni.

40 Ana mogono ma pasai Giliga, ɗa Kimham feu u pasai koɓolo n a̱yi. Osoji aza a Yahuda ra̱ka̱ n kagimi ko osoji ka aza a Isaraila feu, a pasai koɓolo n mogono ma.

41 Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a banai u mogono ɗa a danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa uma a̱tsu aza a Yahuda o bokoi nu ɗa a lazakai n avu n uma a kpaꞋa ku nu ra̱ka̱ a kubana upashi u nampa u Urudu?&gt;&gt;

42 Ɗa aza a Yahuda a ushuki aza a Isaraila, &lt;&lt;Tsu yaꞋan ta̱ nannai va adama a na mogono ma kumaci kutsu ku ɗa ku cika. Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi una̱mgbuka̱tsuma̱ adama ili i nampa? Yiɗa̱i ci lyaꞋi i mogono, ko i pana ta̱ u nekei tsu ili i yoku i ni.&gt;&gt;

43 Ɗa aza a Isaraila ushuki aza a Yahuda, a danai, &lt;&lt;A̱tsu ci ta̱ kumaci kupa a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono ka, kpamu tsu laꞋa ta̱ n katsura an tsa kuɗika Dawuda wo okpo mogono ma̱ tsu. Yiɗa̱i i zuwai ɗa i goyoi tsu? A̱tsu ɗa tsu gita̱i kudana mogono ma̱ tsu mo bono ba?&gt;&gt; Ama kadanshi ka na aza a Yahuda a dansai ka laꞋa ta̱ ka aza a Isaraila usuɗukpi.

20

Sheba u yaꞋankai Dawuda ugbamukaci

1 A yaꞋan ta̱ vuza vu ugbamukaci vu yoku vuza kula Sheba, maku ma Bikiri vuza vu Bayami. U lika̱i kavana ɗa u ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu u danai,

&lt;&lt;Yiɗa̱i i burai tsu n Dawuda!

Ci n ili yi uka̱ni u kolobo ka Jesi ba!

Aza a Isaraila yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni!&gt;&gt;

2 Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i Dawuda, ɗa a̱ ka̱na̱i kutono Sheba maku ma Bikiri. Ama aza a Yahuda a gbagai mogono me le, ɗa a walai koɓolo n a̱yi ili i na i ɗikai e Kuyene ku Urudu ali a kubana a Urushelima.

3 Ana Dawuda u bonoi e kefeku ko tsugono ka̱ ni a Urushelima, Ɗa u ɗikai a̱ma̱ci a gbani kupa ana u ka̱sukpa̱i a indaka yi kefeku ka. Ɗa u lyaꞋi kelime n ku nekele i na a cigai dem, ama u doku u vaku n ele ba. Ɗa u ka̱sukpa̱i le lo ali a kubana a kanna ku ukpa̱ ke le, ta a̱ ka̱na̱i ida̱shi i le nannai tsa agapa.

4 Ɗa mogono ma danai Amasa, &lt;&lt;Ɗekushekei mu aza a Yahuda a̱ ta̱wa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka a yin a tatsu, ka̱ta̱ avu feu vu ta̱wa̱ koɓolo n e le.&gt;&gt; 5 Ama ana Amasa u banai adama a na u ɗeke aza a Yahuda, ɗa u lazai makyan ma na mogono ma zuwakai ni.

6 Ɗa Dawuda u danai Abishayi, &lt;&lt;Gogo na Sheba maku Bikiri wi ta̱ a̱ kurono ko tsu kadama ka na ka laꞋi ka Abusalom. Ɗika osoji a vuzagbayin a̱ nu ka̱ta̱ vu tono yi, nannai ɗa baci ba wi ta̱ a kuꞋuwa a̱ likuci yi ukanji ka̱ta̱ u laꞋaka.&gt;&gt; 7 Ɗa uma a Jowabu koɓolo na aza a Keritiya, n aza a Pelatiya koɓolo osoji a na fuɗai kuvon ra̱ka̱ a̱ uta̱i a Urushelima n utsura u Abishayi, adama a na a kiyangu Sheba maku ma Bikiri.

8 Ana a yawai a katali kagbayin ka Gibiyon ɗa Amasa u gasai n e le. Jowabu wi ta̱ u uki n motogu mo tsusoji. Asuvu o motogu ma̱ ni ma wi ta̱ n kotokobi a iven i ni ushiyi n kaɗambura. Ana u doki u walai n kelime ɗa kotokobi ka ka̱ uta̱i a iven ya ka̱ yikpa̱i a iɗika.

9 Ɗa Jowabu u danai Amasa, &lt;&lt;Nini ɗai vi, vuza va̱?&gt;&gt; Ɗa Jowabu va u ka̱na̱i ntsa̱ka̱ n Amasa n kukiye ku sungai ku ni adanshi wi ta̱ o ku oɓongi. 10 Ama a̱yi Amasa va u zuka n kotokobi ka na ki e kukiye ku gula̱ ku Jowabu va ba. Tsu nannai tsu ɗa Jowabu u sapai Amasa a̱ ka̱tsuma̱ ali ma̱la̱ki ma Amasa i yikpa̱i a iɗika. Ɗa Amasa u kuwa̱i lo n u sapai u te u na Jowabu u yaꞋankai ni va, ɗa Jowabu n vuza ni Abishayi a lyaꞋi kelime n kutono Sheba maku ma Bikiri.

11 A̱ ka̱tsuma̱ ko osoji a Jowabu ɗa vuza te u banai ɗevu n keve ki kyamba ka Amasa va ɗa u danai, &lt;&lt;Vuza na baci de dem wi a kuciga Jowabu, ɗa kpamu wi a kuciga Dawuda, u tono Jowabu.&gt;&gt; 12 Amasa tana wi ta̱ lo ivaꞋin a mpasa n ni e mere ma uye. Kpamu vuza na baci de dem u yawai lo ka̱ta̱ u shamgba. Ana kosoji ka kenei tsu na uma a ci shamgba lo a̱ ubuta̱ u keve ki kyamba ka, ɗa u takpai lo kaꞋa u zuwai asuvu a̱ mita̱ ɗevu n uye, ɗa u palai kaꞋa n kakashi. 13 Ana a takpai keven ki kyamba ka Amasa lo a uye wa, ɗa osoji ra̱ka̱ o tonoi Jowabu a kubana kula̱nsa̱ Sheba maku ma Bikiri.

14 Ele a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ kula̱nsa̱ Sheba va, cina ɗe u tono kumaci ka aza Isaraila ra̱ka̱, a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki wa̱ aza a̱ ni. Ɗa tana o ɓolongi ka̱ci ke le o tonoi ni a kubana a Ebelu vu Betu-maka n uɓon wi iɗika i Berita, 15 Ɗa Jowabu n uma ra̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i a kambuki Sheba a suvu a̱ likuci i Ebelu vu Betu-maka. O ɓolongi kayala a̱ ka̱ra̱ka̱i derere vu ugaɗi u mashilya ma, ɗa tamkpamu uma a yoku a̱ ka̱na̱i moloko ma na a̱ fa̱da̱ maꞋan a varuku. 16 Ɗa vuka vu ugboji vu yoku u yaꞋin meɗevile punu a suvu a̱ likuci ya u danai, &lt;&lt;Panakai mu. Ka̱ta̱ i dana Jowabu, &lt;Ta̱wa̱ na, adama a na n ciga ta̱ n yaꞋan kadanshi n a̱yi.&gt; &gt;&gt; 17 Ɗa Jowabu u banai ɗevu n vuka va, ɗa vuka va vu ecei ni, &lt;&lt;Avu ɗa Jowabu?&gt;&gt;

Ɗa wushuki vuka va u danai,&lt;&lt;E, mpa ɗa.&gt;&gt;

Ɗa vuka va vu danai, &lt;&lt;Pana ili i na kagbashi ka̱ nu ka kudansa.&gt;&gt;

Ɗa Jowabu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a kupanaka wu,&gt;&gt; 18 Ɗa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, &lt;&lt;M megeshe ma ɗe a tsu dansa ta̱, &lt;Banai i la̱nsa̱ odoki a singai a̱ likuci i Ebelu,&gt; ka̱ta̱ tana kadanshi ka ko kotso. 19 A̱tsu ɗa aza a ida̱shi i ma̱ta̱na̱ n usuɓi a Isaraila. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuciga ku la̱nga̱sa̱ likuci ya? Vu ciga ta̱ vu la̱nga̱sa̱ ili i na yi i Vuzavaguɗu?&gt;&gt;

20 Ɗa Jowabu wu ushuki, &lt;&lt;Ka̱shile kejebeshe! Mpa mi a̱ kula̱nga̱sa̱ ko mu una likuci i nu ba. 21 I ɗaɗa n sheshei ba. Ama vuma vu yoku wi ta̱ lo kula ku ni ku ɗa Sheba maku ma Bikiri wu uta̱ ta̱ a uɓon u likuci ya aginda a i Ifirayimu, a̱yi ɗa vuza na u yaꞋankai mogono Dawuda ugbamukaci. Nekei mu a̱yi, Ka̱ta̱ mpa n ka̱sukpa̱ka̱ ɗa̱ likuci ya.&gt;&gt;

Ɗa vuka va u danai Jowabu, &lt;&lt;Ci ta̱ a ku taɗuku ku wu n kaci ka̱ ni n tsu mashilya.&gt;&gt;

22 Ɗa tana vuka va u bonoi u yaꞋin kadanshi n uma a̱ likuci ya ra̱ka̱ n odoki a ugboji ni. Ɗa a gbatyai kaci ka Sheba maku ma Bikiri ɗa a taki kaꞋa Jowabu. Jowabu u lika̱i kavana ɗa osoji a a̱ ka̱sukpa̱ likuci ya. Ɗa yaba dem u bonoi a kpaꞋa ku ni, ɗa Jowabu tamkpamu u bonoi ubuta̱ u mogono a Urushelima.

23 Jowabu ɗa vuza vu kelime vo osoji a Isaraila ra̱ka̱. Benaya maku ma Jehoyida a̱yi ɗa vuza vu kelime vo osoji aza a kindi ku mogono Dawuda. 24 Adoramu ɗa vuza kelime vu ulinga wa̱ a̱ga̱nda̱, Jehoshafatu maku ma Ahiludu ɗa kaɗani ka ukuna u tsumani. 25 Shewa ɗa kaɗani, Zadoku koɓolo n Abiyata ele ɗa anan Ganu. 26 Ira vuza vu Jayiru wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka anan Ganu vu Dawuda.

21

Dawuda u tsupukai aza a Gibiyon

1 Ayin ana Dawuda wi a kulyaꞋa tsugono, a yaꞋan ta̱ kambulu ali a̱ya̱ a tatsu. Ɗa Dawuda u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu adama a kambulu ka na ki a iɗika ya. Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Mpasa ma aza a Gibiyon mi ta̱ a kaci ka Shawulu m kpaꞋa ku ni, adama a na wu una le ta̱.&gt;&gt; 2 Ɗa mogono me ɗekei aza a Gibiyon u danai le, a̱ɗa̱ aza a Isaraila a ɗa ba, ama a̱ɗa̱ kagimi ka aza a Amoriya kaꞋa. Ama n tsu cau ɗe aza a Isaraila a kucina ta̱ a ku una aza a Gibiyon ba, ama ɗa Shawulu u yaꞋin tsu na u kuyaꞋan adama a na wu una le ra̱ka̱, adama a ucigi u na wi n uɗa a kubana wa aza a Isaraila n aza a Yahuda. 3 Ɗa Dawuda we ecei aza a Gibiyon, &lt;&lt;Yiɗa̱i n kuyaꞋanka ɗa̱? Nini ɗai n kulapula kagbanigbani ka na a yaꞋankai ɗa̱, adama a na i zuwaka uma a Vuzavaguɗu una̱singai, ili yi uka̱ni i ni?&gt;&gt;

4 Ɗa aza a Gibiyon ushuki i ni, &lt;&lt;Ukuna wa azanariya ko azurufa u ɗaɗa u kuzuwa tsu ida̱shi i ma̱ta̱na̱ n Shawulu m kpaꞋa ku ni ba. ko ukuna u ku una vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ɗa ba.&gt;&gt;

Ɗa Dawuda we ecei le, u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i cigai n yaꞋan ka ɗa̱?&gt;&gt;

5 Ɗa aza a Gibiyon ushuki ni, &lt;&lt;Vuma vu na wu unai tsu va, ɗa kpamu u sheshei ku kotso n a̱ tsu ra̱ka̱, adama a na ka̱ta̱ tsu ciya̱ ubuta̱ punu a iɗika ya aza a Isaraila ba, 6 neke tsu muku mo olobo n cindere n ni. Ci ta̱ a ku una le, ka̱ta̱ tsu saɓangu le a nɗanga a Gibiyon likuci i Shawulu, mogono ma na Vuzavaguɗu u zagbai.&gt;&gt;

Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Mi ta̱ e kuneke le ekiye a̱ ɗa̱.&gt;&gt;

7 Ama adama a kucina a na Dawuda n Janata maku ma Shawulu a yaꞋin e kelime ka Vuzavaguɗu, wu ushuku u neke le Mefiboshetu maku ma Janata vashi vu Shawulu ba. 8 Ɗa mogono ma ɗikai Aromoni m Mefiboshetu muku mo olobo nre n na Rizafa mekere ma Ayiya u matsakai Shawulu, koɓolo n muku molobo n tawun n Merabu mekere ma Shawulu, n na u matsakai Adiriyelu maku ma Bazila vuza vu Mehola. 9 Ɗa Dawuda u nekei le wa aza a Gibiyon, ɗa unai le ra̱ka̱ ɗa a kiyangi even ikyamba e le gaɗi vu n nɗanga ɗe a kaginda e kelime ka Vuzavaguɗu. Ra̱ka̱ vu le uma e cindere a a̱ kuwa̱i koɓolo. A una le ta̱ a makyan ma na a̱ gita̱i vikyaꞋa vu bali.

10 Ɗa Rizafa mekere ma Ayiya, u la̱nsa̱i akashi a kpalu ɗa u banai u polokoi kaci ka̱ ni aɗa gaɗi vu kakpanlai. Ɗa u da̱sa̱ngi lo a ubuta̱ wa ali ugiti u vikyaꞋa a kubana a makyan ma na lyushi bonoi ɗa mini ma̱ ciya̱i even ikyamba a. N kanna u tsu loko ta̱ nnu ɗe ubuta̱ we even ikyamba ya, n kayi tamkpamu u tsu loko ta̱ n nama n kakamba a̱ ubuta̱ wa. 11 Ana a danai Dawuda ili i na Rizafa vuka vu gbani vu Shawulu mekere ma Ayiya u yaꞋin, 12 ɗa Dawuda u banai u ɗikai etele a Shawulu koɓolo n a maku ma̱ ni Janata, a kumaci ka aza a Jabeshi vu Giliyadu. Ele vu na o bokoi even a ikyamba a e keteshe ka̱ likuci i Betu-shan a̱ ubuta̱ u na aza a Filisitiya ishi a saki a ɗa gaɗi vu nɗanga, a kanna ka na a unai Shawulu a Gilibowa. 13 Ɗa Dawuda u pura̱i etele a Shawulu n a maku ma̱ ni Janata, n etele a uma e cindere a na a unai va ɗa a saki.

14 Ɗa a̱ ciɗa̱ngi etele a Shawulu n a maku ma̱ ni Janata a kasaun ka esheku a̱ ni Kishu, asuvu a̱ likuci i Zela a iɗika i Bayami. Ɗa a yaꞋin ili ra̱ka̱ i na mogono ma danai. Ana a yaꞋin nannai ɗa Ka̱shile ka̱ ushuki avasa e le adama a iɗika ya.

Kuvon n aza a Filisitiya

(1 Ar 20:4-8)

15 Ana i lo ida̱shi ɗa vishili vu doki vu ɗa̱nga̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Filisitiya n aza a Isaraila. Ɗa Dawuda koɓolo n uma a̱ ni a banai a̱ yaꞋin kuvon n aza a Filisitiya, ɗa woꞋwi ka̱u. 16 Ɗa vuza vi yoku kasagbada vuza na e ci ɗeke Ishibibenobu vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n Rafa u sheshei wi ta̱ a kufuɗa ku una Dawuda. A̱yi na a̱miki a kaci ka masara ma̱ ni a yawai shekelu amangatawantatsu (300), n kotokobi ka savu, adama a na wu una Dawuda. 17 Ama ɗa Abishayi maku ma Zeruya ma̱ ɓa̱nka̱i Dawuda. Ɗa u lapai vuza va aza a a Filisitiya va wu unai. Ɗa osoji a Dawuda a kucinai a danai ni, &lt;&lt;Wi o kudoku kutono tsu a kubana kuvon ba, adama a na wu a̱ nu u ɗa aza a Isaraila e keɗei a̱pa̱Ꞌa̱.&gt;&gt;

18 Ana kanampa ko kotsoi ɗa o doku a yaꞋin vishili n aza a Filisitiya ɗe o Gobu. A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ vishili va ɗa Sibekayi vuza vu Husha wu unai vuza vu utsura vu na e ci ɗeke Safa.

19 Ɗa o doku a yaꞋin kuvon n aza a Filisitiya ɗe o Gobu. Ɗa Elihana maku ma Jayiru vuza vu Batalami wu unai toku vu Goliya vuza vu Gatu, vuza na kakutsu ka masara ma̱ ni ka yawai mgbayin m mashin.

20 Ɗa o doku a yaꞋin kuvon ɗe a Gatu, ɗe va kpamu vuma vu yoku wi ta̱ lo kasagbada n a̱jivu a̱ta̱li e kukiye dem, koɓolo n a̱jivu a̱ta̱li e kune dem, ra̱ka̱ va a̱jivu a̱ ni kamanga n a̱shi. A̱yi feu wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Rafa. 21 Ana u goyoi aza a Isaraila, ɗa Janata maku ma Shimeya toku vu Dawuda wu unai ni.

22 Uma a̱na̱shi a nanlo dem i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Rafa a Gatu. Ɗa Dawuda koɓolon m uma a̱ ni unai le.

22

Vishipa vu Dawuda adama a kucikpa Vuzavaguɗu

(Ishp 18:1-50)

1 A kanna ka na Vuzavaguɗu wu isai Dawuda e kukiye ku Shawulu n irala i na i buwai dem, ɗa Dawuda u yaꞋin vishipa vu nampa u Vuzavaguɗu. U danai,

2 &lt;&lt;Vuzavaguɗu, katali ke kusheɗeku ka̱ va̱,

mashilya ma̱ va̱ n kishi ka̱ va̱,

3 Ka̱shile ka̱ va̱, ubuta̱ Kusheɗeku ka̱ va̱,

wa̱ a̱ nu ɗa n tsu sheɗeku.

Ma̱ra̱ga̱ ma̱ va̱, n utsura u wishi u va̱,

mashilya ma̱ va̱, n ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

kishi ka̱ va̱, vu isai mu a̱ ubuta̱ u vishili.

4 N tsu ɗeke ta̱ Vuzavaguɗu,

a̱yi na u yotsoi kucikpa,

kpamu u tsu wawa mu ta̱ ekiye a irala i va̱.

5 &lt;&lt;Mayu a aɓau a munuka a pala mu ta̱,

wayi u mala u laꞋa ta̱ utsura u va̱.

6 Kasaun ka shiya mu ta̱ n awin a̱ ni,

ukpa̱ u zuwaka mu ta̱ maza.

7 &lt;&lt;A makyan ma na mi a una̱mgbi u ka̱tsuma̱ n tsu ɗekushe ta̱ Vuzavaguɗu,

ɗa kpamu n ɗekushi Ka̱shile ka̱ va̱.

Ɗe a̱Ꞌisa̱ a̱ ni u panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱,

ɗa kpamu ma̱shi ma̱ va̱ ma yawai atsuvu a̱ ni.

8 &lt;&lt;Aduniyan a̱ gba̱ɗa̱i,

ɗa kumiꞋi ku zuva ku jeꞋi,

adama a na wi ta̱ a wupa.

9 Ka̱nga̱ ka̱ ka̱na̱i ku uta̱ a̱ vunu vi ni,

melentsu ma akina, n a̱ga̱ruwa̱shi a̱ ku uta̱ a̱ una̱ u ni.

10 Ɗa u ɓa̱yuwa̱i gaɗi u cipa̱i a iɗika,

eleshu a̱ lima̱ ka̱u a ɗaka vu ene a̱ ni.

11 Ɗa u kumbai Corobi ɗa u imkpai zuva,

a gaɗi ve evelyu a ɗa enei ni tsu manunu.

12 U bonokoi ka̱yimbi ko okpoi kapalatsu ka̱ ni,

n eleshu a̱ lima̱ ka̱u a na a̱ tsu tuka̱ m mini.

13 Ɗa ulaɗi u gbayin wu akanai ni,

ɗa kpamu a̱ga̱ruwa̱shi uta̱i wu a̱ ni.

14 Vuzavaguɗu u lapai ɗe kakpanga gaɗi,

ɗa a panai ka̱la̱ka̱tsu ka MalaꞋimili.

15 U tawai ayaꞋa a̱ ni u wacuwai irala,

ɗa u suꞋuki le n ulaɗi, ɗa u lokoi le.

16 Uɓarangi u Vuzavaguɗu,

n utsura wa ayinviki a̱ vunu vi ni,

ɗa a̱ ɓa̱yuwa̱i a̱shi a mala,

ɗa kumiꞋi ka aduniyan ku okpoi e keteshe.

17 &lt;&lt;Ɗe gaɗi Vuzavaguɗu u ba̱rukpa̱i kukiye ku ni ɗa u ɗikai mu,

a̱ ubuta̱ u mini mu uga̱vi ɗa wu utuka̱i mu.

18 Ɗa wi isai mu a̱ ubuta̱ wi irala i va̱ aza a utsura,

a̱ ubuta̱ wa aza na a iwain mu, adama a na a laꞋa mu ta̱ utsura.

19 A̱ gba̱nga̱ra̱ngi mu a kanna ka atakaci ka̱ va̱,

ama ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱i mu.

20 Ɗa u tuka̱i mu a̱ ubuta̱ u na wi isai mu,

ɗa kpamu wu isai mu adama a na wi ta̱ a kupana uyoꞋo uva̱.

21 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u tsupa mu ta̱ adama a usuɓi u va̱,

ɗa u zuwakai mu una̱singai adama a na mi n unushi ba.

22 Adama a na n tono ta̱ uye u Vuzavaguɗu,

n ka̱sukpa̱ uye u Ka̱shile ka̱ va̱ ɗa n yaꞋin ka gbani-gbani ba.

23 N tono ta̱ wila̱ u ni ra̱ka̱,

n kpa̱ɗa̱ kutono ili i na u dansai ba.

24 Ɗa mo okpoi vuza vu babu unushi a̱ ubuta̱ ni.

Ɗa kpamu me erei ka̱ci ka̱ va̱ a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan unushi.

25 Vuzavaguɗu u neke mu ta̱ katsupa mu ta̱ adama a usuɓi u va̱,

adama a na mi nu unushi a̱ a̱shi a̱ ni ba.

26 &lt;&lt;Vuzavaguɗu avu vuza vu uneki u ka̱ɗu ɗa, wa aza a na e nekei u a̱ɗu,

vuza vu ma̱riki ɗa kpamu wa aza a̱ ma̱riki,

27 Wa aza a ciɗa, vu tsu yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ nu vi ta̱ ciɗa,

ama wa aza a gbani-gbani vu tsu yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ nu an vu laꞋi le.

28 Vu ci isa ta̱ aza a na o goyoi ka̱ci ka le,

ama vu tsu goyo ta̱ aza a̱ra̱ɗi.

29 Vuzavaguɗu, avu ɗa kutashi ku va̱,

avu ɗa vu lokoi ka̱yimbi ka̱ va̱.

30 N utsura u nu mi ta̱ a ku una ka̱tsura̱ ko osoji,

n utsura u Ka̱shile ka̱ va̱ mi ta̱ a kupasa mashilya dem.

31 Uye u Ka̱shile wi ta̱ derere!

Kadanshi ka Vuzavaguɗu mayun ɗa.

Wi ta̱ tsu ma̱ra̱ga̱,

a u vuza na dem u la̱nsa̱i ubuta̱ u kusheɗeku wa̱ a̱ ni.

32 &lt;&lt;Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile koci,

Ka̱shile kaꞋa koci ubuta̱ u kusheɗeku u tsu.

33 Ka̱shile kaꞋa vuza na u tsu neke mu utsura,

u tsu zuwa ta̱ kpamu uye u va̱ wo okpo derere.

34 Ana n walai a gaɗi vu n sansan,

ɗa n walai mayin babu ma̱ta̱ɗa̱ tsu na mesheun ma tsu suma.

35 Ɗa kpamu u gbarai e kiye a̱ va̱ adama a kuvon,

ciya̱ n fuɗa n ka̱nza̱ utan u vuyum vishili.

36 Vuzavaguɗu vu ere mu ta̱, ɗa vu isai mu,

uɓa̱nki u nu u zuwa mu ta̱ mo okpoi vuzagbayin. 37 Ɗa vu zuwai mu a uye u singai,

n saꞋwa kpamu kuyikpa̱ ba.

38 Ɗa n guvai irala i va̱ n lyaꞋi le,

n shamgba ba sai na mu unai le ra̱ka̱.

39 Ɗa n lapai le ali a iɗika, a fuɗa a̱ ɗa̱nga̱ ba,

a̱ yikpa̱i a ɗaka vu ene a̱ va̱.

40 Vu neke mu ta̱ utsura adama o kuvon,

ɗa vu zuwai irala i va̱ a ɗaka vu ene a̱ va̱.

41 Vu zuwai irala i va̱ a kpatalai a sumai,

ɗa mu unai aza a na a iwain mu.

42 Ɗa a̱ la̱nsa̱i uɓa̱nki, ama babu vuza na wa ku isa le,

ɗa e ɗekushei Vuzavaguɗu, ama ɗa u iwain ku ushuku le.

43 Ɗa n lapai le luɓa̱ luɓa̱ ali okpoi tsu kubuta̱,

n dasai le uteku tsu kolyoꞋo ka uye.

44 &lt;&lt;Vu isai mu e ekiye a uma a̱ va̱ aza a ugbamukaci,

ɗa vu zuwai mu mo okpoi vuza kelime ku uduniyan,

aza a na n yevei ba, ɗa okpoi aza a ulinga a̱ va̱.

45 Ɗa omoci a̱ ka̱na̱i kuta̱wa̱ n a̱ kuɗa̱nki mu,

ɗa baci de a panai ukuna u va̱ o tsu tono mu ta̱.

46 A̱ɗu e le a̱ gusa̱i

ɗa uta̱i a̱ ubuta̱ u na ishi usheɗeki a̱ ta̱wa̱i n kujeꞋe ki ikyamba.

47 &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ n wuma. Ucikpi a kubana a katali ke kusheɗeku ka̱ va̱.

Ucikpi a kubana u Ka̱shile ka̱ va̱, katali ka wishi ka̱ va̱.

48 A̱yi ɗa Ka̱shile ka na ka kutsupaka mu,

vuza na u zuwai kumaci ku uduniyan ɗaka vu va̱,

49 u tsu isa mu ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza a na i a kuꞋiwan mu.

U tsu neke mu ta̱ tsugbayin wa aza a na i a tsurala nu mpa,

u tsu isa mu ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza a a̱ɗu a̱ vishili.

50 &lt;&lt;Adama a nannai Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kucikpa wu a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan,

mi ta̱ a kuyaꞋan ishipa i kucikpa kula ku nu.

51 U neke ta̱ ulyaꞋi u gbayin u mogono ma na u zagbai,

ɗa kpamu u yotsongi ucigi u na u tsu sabaꞋa ba u mazagbi ma̱ ni,

u Dawuda nu ntsukaya n ni ali ayin babu uteku.&gt;&gt;

23

Kadanshi ka Dawuda ku ukocishi

1 Na ɗa kadanshi ka Dawuda ku ukocishi.

Kadanshi ka Dawuda maku ma Jesi,

Kadanshi ka vuza na MalaꞋimili ma cikpai,

vuza na Ka̱shile ka Yakubu ka zagbai mogono

vuma vi Isaraila kayaꞋin ki ishipa i singai.

2 &lt;&lt;Ayinviki a Vuzavaguɗu a yaꞋan ta̱ kadanshi a̱ una̱ u va̱,

Kadanshi ka̱ ni ki ta̱ e kelentsu ka̱ va̱.

3 Ka̱shile ka aza a Isaraila ka yaꞋan ta̱ kadanshi,

Ubuta̱ u kusheɗeku wa aza a Isaraila u dana mu ta̱,

Vuza wi baci a kulyaꞋa tsugono tsu usuɓi a uma a̱ ni,

ɗa kpamu wi a kulyaꞋa tsu ɗa n wovon u Ka̱shile,

4 wi ta̱ tsu kutashi ku usana,

n tsu kanna ku usana ka na ka̱ uta̱i babu keleshu ka na ka palai kaꞋa,

n tsu kutashi a makyan ma na u kotsoi kuyoꞋo mini, ku na ku tsu zuwa mi ta̱ ma̱ uta̱ a iɗika.

5 &lt;&lt;Ta Ka̱shile ka kuzuwaka ntsukaya n va̱ una̱singai nannai,

adama a na u yaꞋanka mu ta̱ uzuwakpani u kowanai,

kpamu wi ta̱ u foɓushi u tono u ɗa,

i ɗaɗa i na n cigai, ɗaɗa ulyaꞋi u va̱,

n yeve ta̱ mayun Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwa ili ya yo okpo nannai.

6 Ama uma a gbani-gbani ra̱ka̱ i ta̱ tsa awana a na a variki,

i kuɗika n ekiye ba.

7 Ama vuza na baci u ku saꞋwa le

u yaꞋan ulinga m viyum ko ukutsu u masara,

i ta̱ o kusongu le gbende.&gt;&gt;

A fuɗi o kuvon a Dawuda

(1 Ar 11:10-19)

8 Na ɗa ula osoji a Dawuda a na a laꞋi n kufuɗa kuvon. Vuza vu ugiti a̱yi ɗa Joshebu-bashebetu vuza vu Takemon, e yeve yi ta̱ kpamu n kula Adini-izini. A̱yi ɗa vuza vu kelime vo osoji a tatsu a. U saꞋwa ta̱ kuɗika masara ma̱ ni wu unai uma amangatawunkunla̱i (800) a makyan me te.

9 Vuza ire a̱ ka̱tsuma̱ ka osoji a tatsu a, a̱yi ɗa Eliyaza maku ma Dodayi a kumaci ku Ahohi. Eliyaza wi ta̱ koɓolo n Dawuda a makyan ma na o goyoi aza a Filisitiya wana ɗai o ɓolongu a̱ ubuta̱ u kuvon. A makyan ma na aza a Isaraila a sumai. 10 Ɗa a̱yi u shamgbai u shilika̱i na aza a Filisitiya a ali kukiye ku ni ku oꞋoi, ali kotokobi ka paɗai e kukiye ku ni. Vuzavaguɗu u nekei ni ulyaꞋi u gbayin a kanna ka nanlo ka. Osoji a na ishi a sumai ɗa a kpatalai o bonoi a̱ ubuta̱ u kuvon wa, adama a na a̱ pura̱ ucanuku wa aza a na a unai.

11 Vuza tatsu vu le a̱yi ɗa Shama maku ma Agi vuza vu Harara. Kanna ke te ana aza a Filisitiya o ɓolongi adama a na a yaꞋan kuvon ɗevu n kashina ka awaya, ɗa osoji a Isaraila a sumai. 12 Ama ɗa Shama u shamgbai e mere ma kashina ma wu isai kaꞋa, ɗa wu unai aza a Filisitiya. Ɗa Vuzavaguɗu u nekei ni ulyaꞋi u gbayin.

13 Kanna ko yoku a ayin a vukyaꞋa, ɗa osoji a tatsu a na laꞋi n kufuɗa kuvon a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji kamangankupa a banai u Dawuda a kaɓatsu ka Adulam. Cina ɗe ka̱tsura̱ ko osoji ka aza a Filisitiya a̱ shikpa̱ a̱pa̱m le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Refimu. 14 A makyan ma nanlo Dawuda wi ta̱ ɗe a̱ ubuta̱ u na u tsu sheɗeku. Ka̱tsura̱ ko osoji o yoku ka aza a Filisitiya ɗe a Batalami. 15 Ɗa kakuli ka̱ ka̱na̱i Dawuda, u danai, &lt;&lt;Ishi baci n kuciya̱ vuza na u ku kenuku mu mini a kayinva ka na ki na ɗe a̱ utsutsu u likuci i Batalami.&gt;&gt; 16 Ɗa osoji a utsura uma a tatsu aza a na a fuɗai kuvon ka a uwai punu asuvu a̱ ka̱tsura̱ ko osoji a aza a Filisitiya. E keneki mini a kayinva ka na ki a̱ utsutsu u likuci wa. Ɗa a̱ tuka̱i Dawuda, ama ɗa u iwain kusoꞋo. Ɗa u kucikpa u va̱ma̱i maꞋa a iɗika tsa alyuka u Vuzavaguɗu. 17 Ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u jebeshe ke mu n soꞋo mini ma nanlo. Wi ta̱ o kokpo mu uteku tsu mpasa ma aza a na e nekei wuma u le adama a na e kenuku mini ma.&gt;&gt;Adama nannai, ɗa Dawuda u iwain kusoꞋo maꞋa.

Na lo ɗa ili i na osoji a tatsu a na a laꞋi n kufuɗa kuvon a yaꞋin.

18 Abishayi toku vu Jowabu maku ma Zeruya a̱yi ɗa vuza kelime vo osoji a tatsu a na a laꞋi n kufuɗa kuvon ka, u ɗikai masara ma̱ ni ɗa wu unai osoji amangatawantatsu (300). Ɗa u yaꞋin kula a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji. 19 Ɗa u ciya̱i tsugbayin u laꞋi kamangankupa va. Ɗa wo okpoi vuza kelime vu le, ko n tsu nannai u yawa aza a tatsu a nan ɗe a ba.

20 Benaya maku ma Jehoyida, vuma ɗa vuza a na u fuɗai kuvon vuza vu Kabuzeyelu, u yaꞋan ta̱ ili mereve. Wu una ta̱ aza a utsura a Mowabu e re aza a na tsu yaꞋan kuvon tsu kawu. Kanna ke te a ayin a uta̱ni ka̱u, ɗa u banai wu unai kawu a kaɓatsu. 21 Ɗa kpamu wu unai vuza va aza a Masar vu gbangam. Vuza na wi uka̱ni m masara e kukiye ku ni. Ama a̱yi Benaya wi ta̱ uka̱ni n kalangu, ɗa wi isai masara ma na mi e kukiye ku vuza va aza a Masar va, ɗa wu unai ni m maꞋa. 22 Ili i nanlo i ɗa Benaya maku ma Jehoyida u yaꞋin ali ɗa u yaꞋin kula uteku tsu osoji a utsura a tatsu a nanlo a. 23 Ɗa u ciya̱i tsugbayin u laꞋi uma kamangankupa a nanlo a, ama u yawa osoji a tatsu a nanlo ba. Ɗa Dawuda u zuwai ni wo okpo vuza kelime vo osoji aza a kindi a̱ ni. 24 Ele na va i ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji kamangankupa a Dawuda aza a na a fuɗai kuvon.

Asahelu toku vu Jowabu,

Elihana maku ma Dodayi vuza vu Batalami.

25 Shama n Elika aza a Harodu,

26 Helezu vuza vu Paliti,

Ira maku ma Ikesha vuza vu Tekowa,

27 Abiyeza vuza vu Anatotu,

Mebuna vuza vu Husha,

28 Zalimonu vuza vu Ahohi,

Mahara vuza vu Netofa,

29 Helebu maku ma BaꞋana vuza vu Netofa,

Itayi maku ma Rabai vuza vu Gibeya vu uɓon u kumaci ku Bayami,

30 Benaya vuza vu Piraton

Hidayi vuza vu a̱ra̱Ꞌa̱ a na i ɗevu n Gashi,

31 Abi-albonu vuza vu Araba,

Azamavetu vuza vu Bahurim,

32 Eliyabu vuza vu ShaꞋalbonu,

muku n Jashen,

33 Janata maku ma Shama vuza vu Harara,

Ahiyam maku ma Shara vuza vu Harara,

34 Elifeletu maku ma Ahasaba vuza vu Makatu,

Eliyamu maku ma Ahitofelu vuza vu Gilo,

35 Heziro vuza vu Kamelu,

Para vuza vu Araba,

36 Igalu maku ma Natan vuza vu Zoba,

Bani vuza vu Gatu,

37 Zeleku vuza vu Amona,

Naharayi vuza vu Beyerotu,

vuza na u tsu ɗikaka Jowabu maku ma Zeruya ucanuku u kuvon,

38 Ira n Garebu uma Itiriti,

39 Uriya vuza vu Hitiya.

Na va ele ɗa osoji kamangankupa n e cindere a na a laꞋi n kufuɗa kuvon.

24

Dawuda u kecei uma a̱ ni

(1 Ar 21:1-27)

1 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u yaꞋain wupa ka̱u n aza a Isaraila, ɗa u kushangi Dawuda u danai, &lt;&lt;Bana vu kece uma aza Isaraila koɓolo n aza a Yahuda.&gt;&gt; 2 Ɗa mogono ma danai Jowabu kovonshi vo osoji a̱ ni, &lt;&lt;Banai i kece kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, i na i ɗikai a kumaci ku Dan n uɓon u gaɗi ali a kubana a uɓon u ɗakai u Beyersheba adama a na n yeve uma a yaꞋin a ɗa i.&gt;&gt;

3 Ama ɗa Jowabu u danai mogono, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka doku ka̱bunda̱i ka uma a̱ nu ali amangatawun a laꞋa tsu na ishi, Ali vuzagbayin va̱ mogono wu ene n a̱shi a̱ ni. Ama yiɗa̱i i zuwai ɗa vuzagbayin va̱ mogono vu cigai kuyaꞋan ili i nampa?&gt;&gt; 4 Ɗa mogono ma gutsakai Jowabu koɓolo n ovonshi o osoji, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ubuta̱ u na mogono mi adama a na a bana e kece uma a Isaraila. 5 Ana a pasai Kuyene ku Urudu, ɗa a vaki ɗevu n likuci i Arowa e mere ma ka̱ra̱Ꞌa̱, ɗa o tonokoi n uɓon u likuci i Gadu a kubana Jaza. 6 Ɗa o doku a lazai a kubana a̱ likuci i Giliyadu vuna vi a iɗika i Tatim vu Hoshi, ɗa o tonokoi n uɓon u Dan-jan a̱ ka̱ra̱Ꞌi a kubana a Sidon. 7 Ɗa o tonoi a kubana a uɓon u ɗakai u likuci i Taya i na yi nu nshilya. Ɗa o tonoi n likuci ya aza a Hiviya n aza a KanaꞋana. Ɗa a ukocishi a banai a Biyasheba Negebu vu Yahuda. 8 Ana o kotsoi ku ka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika ya ra̱ka̱, ɗa o bonoi a Urushelima wana ɗai wotoi kuci n ayin kamanga a laza. 9 Ɗa Jowabu u bonoi u danai mogono ka̱bunda̱i ka ali ka na ka yawai ku uwa tsu soji. Aza a a iɗika yi Isaraila a yawa ta̱ a̱kpa̱n amangatawunkunla̱i (800,000), aza a uɓon Yahuda tamkpamu ele ɗa a̱kpa̱n amangatawantawun (500,000).

10 Ana Dawuda u kotsoi kukece uma a, ɗa u dagazai u danai, Vuzavaguɗu, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ unushi u gbayin adama ili i na n yaꞋin. Gogo na Vuzavaguɗu n folono wu ta̱, takpaka mu u nushi u va̱. N yaꞋan ta̱ ili i tsulau.&gt;&gt;

11 Ana Dawuda u ɗa̱nga̱i n usana, ɗa Vuzavagɗu u yaꞋin kadanshi n keneki Gadu vuza na wi koɓolo n Dawuda, u danai, 12 &lt;&lt;Bana vu dana Dawuda, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na. N neke yi ta̱ ili i tatsu, adama a na u zagba ite a̱ ka̱tsuma̱ ke le i na a kuyaꞋanka yi.&gt; &gt;&gt;

13 Ɗa Gadu u ta̱wa̱i u Dawuda ɗa u danai ni, &lt;&lt;Vu ciga ta̱ a yaꞋan kambulu ali a̱ya̱ a tatsu a iɗika i nu? Ko vu ciga ta̱ vu ka̱na̱ kusuma irala i nu ali wotoi u tatsu? Ko kpamu vu laꞋa ta̱ ku ciga a yaꞋan ma̱dukpa̱ ayin a tatsu a iɗika i nu? Gogo na sheshe ka̱ta̱ vu dana mu i na n kubonoko Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

14 Ɗa Dawuda wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱, u laꞋa ta̱ n ugaꞋin Vuzavaguɗu u takacika tsu, adama a na wi ta̱ n asuvayali, ama ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ vuma u takacika tsu ba.&gt;&gt;

15 Ɗa Vuzavaguɗu u suki m ma̱dukpa̱ a kubana wa aza a Isaraila, ili i na i ɗikai a usana ali a kubana a makyan ma na u zuwai. Ɗa uma a̱kpa̱n amangatatsu n kupa a̱ kuwa̱i (70,000), ili i na i ɗikai a Dan ali a kubana a Biyasheba 16 Ana kalingata ka Vuzavaguɗu ka ka sapangi kukiye ku ni a adama a na wu una Urushelima, ɗa Vuzavaguɗu u panai asuvayali e le adama a ma̱dukpa̱ ma, ɗa u danai kalingata ka na ki a ku una uma a, &lt;&lt;U yawa ta̱, bonoko n kukiye ku nu.&gt;&gt; A makyan ma nanlo ma kalingata ka Vuzavaguɗu ka ki ta̱ lo a ulanga u kulapu u Aruna-jebusiya.

17 Ana Dawuda we enei kalingata ka na ki a ku una uma a, ɗa u danai Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Mpa ɗa vuza na n yaꞋain n unushi. Mpa ɗa kpamu n yaꞋin kagbanigbani. Uma a nampa a i ta̱ tsa nkyon. Yiɗa̱i a yaꞋin? YaꞋan kukiye ku nu ku takacika mu n muku n va̱.&gt;&gt;

Dawuda u maꞋin katalikalyuka

18 A kanna ka nanlo kaꞋa Gadu u banai u Dawuda ɗa u danai ni, &lt;&lt;Gaɗukpa vu bana vu maꞋaka Vuzavaguɗu katalikalyuka ɗe a ulanga u kulapu ku Aruna vuza vu Jebusiya.&gt;&gt; 19 Ɗa tana Dawuda u ɗa̱nga̱i u banai tsu na Vuzavaguɗu u dansai a̱ una̱ u keneki Gadu. 20 Ana Aruna u la̱nuki, ɗa we enei mogono n uma a̱ ni a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ ni, ɗa wu uta̱i u gasai n e le. Ɗa u kuɗa̱ngi e kelime ko mogono u lyaꞋaka yi ni kayala. 21 Ɗa Aruna u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin, yiɗa̱i i tuka̱i mogono na wa̱ a̱ va̱?&gt;&gt;

Ɗa Dawuda u danai, &lt;&lt;N ta̱wa̱ ta̱ adama a na n tsula ulanga u kulapu u nu, adama a na n maꞋaka Vuzavaguɗu katalikalyuka. Ta punu n kuyaꞋanka Vuzavaguɗu alyuka, adama a na u shamkpa m ma̱dukpa̱ ma na ma kuꞋuwa a̱ ubuta̱ u uma.&gt;&gt;

22 Ɗa Aruna u danai Dawuda, &lt;&lt;Vuzagbayin, ɗika i na de dem i gaꞋin nu ka̱ta̱ vi kuyaꞋanka alyuka. Kanaka kaꞋa na adama a kuneꞋe ku kusongu. Alangu a kulapu a ɗana koɓolo n ogboro anaka a vu cimba adama a na vu ciya̱ nɗanga n kusongu. 23 Mogono, ili i nampa ya ra̱ka̱ mpa Aruna n neke wu ta̱ i ɗa.&gt;&gt;Ɗa Aruna u doku u danai ni,&lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka̱ ushuku na alyuka a̱ nu.&gt;&gt;

24 Ɗa mogono ma̱ ushuku ki Aruna, u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, mi ta̱ a kutsula ubuta̱ wa n ikebe tsu na wu untsai. Adama a na mi a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka va̱ alyuka o kusongu n ili i na yi i nu ba ko ili i na i kpa̱ɗa̱i kulyaꞋa mu ili ba.&gt;&gt; Ɗa Dawuda u tsupai Aruna ulanga u kulapu wa koɓolo n Kanaka ka, azurufa shekelu amangerenkupa. 25 Ɗa Dawuda u maꞋakai lo Vuzavaguɗu Katalikalyuka ɗa u yaꞋin kuneꞋen ku kusongu koɓolo n kuneꞋen ku ma̱ta̱na̱. Ɗa Vuzavaguɗu u panai ufolu wi iɗika ya, ɗa tana ma̱dukpa̱ ma ma̱ ka̱sukpa̱i aza a Isaraila.

* 1:6 1:6 1 Sam 31:1-6; 1 Ar 10:1-6

* 3:14 3:14 1 Sam 25:44

* 4:3 4:3 ali n anana I ta̱ a kadanshi ali a kubana a makyan ma na a ɗanai katagarda ka i re ka Samaila.

* 4:4 4:4 2 Sam 9:12

* 5:4 5:4 1 Ng 2:11; 1 Ar 3:4; 29:27

* 6:19 6:19 1 Ar 16:43

* 7:14 7:14 Ishp 89:26-27; 2 Ar 6:18; A Ib 1:5

* 8:10 8:10 Joram Va a̱ ubuta̱ u yoku e ci ɗeke yi ta̱ Hadoram.

* 11:21 11:21 Aza 9:53

* 12:25 12:25 Jedidiya Ɗaɗa vuza vu na Vuzavaguɗu u cigai.

* 17:25 17:25 Itahara E ci ɗeke yi ta̱ kpamu n kula Yetere.

* 19:24 19:24 2 Sam 9:1-13; 16:1-4

1 Ngono

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

1 Ngono

1

Tsukutsa tsu Dawuda

1 Ana Dawuda mogono u kutsai, wana ɗai a̱ya̱ a̱ ni a bana daꞋin, u tsu pana shen-shen ba ko a pala yi baci. 2 Ɗa agbashi a̱ ni a danai ni, &lt;&lt;YaꞋan tsu la̱nsa̱ka̱ wu maku me mekere ma na ma̱ kula̱na̱ wu, wi ta̱ a kuvaku ɗevu n avu adama a na u yaꞋan wu shen-shen.&gt;&gt;

3 A̱ la̱nsa̱i mekere ma singai punu a iɗika yi Isaraila, ɗa a̱ ciya̱i Abishagu vuza va aza a Shunemu, ɗa a̱ tuka̱i ni u mogono. 4 Maku me mekere ma ma gaꞋan ta̱ ka̱u, kpamu u la̱na̱i mogono ma mayin n u yaꞋankai ni ulinga, ama mogono ma ma vaku n a̱yi ba.

Adonija u bonokoi ka̱ci ka̱ ni mogono

5 Adonija kolobo ka na Hagitu u matsakai Dawuda, u lapai ma̱ka̱nga̱ ma̱ ni n a̱ra̱ɗi ɗa u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ o kokpo mogono,&gt;&gt; ɗa u la̱nsa̱ka̱i ka̱ci ka̱ ni ekeke o odoku n akumbi o odoku a koɓolo n uma amangerenkupa, adama a na a laza kelime ka̱ ni. 6 Esheku a̱ ni a saꞋwa kuɓarangu yi ko ecei yi, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuyaꞋan ili tsu nam pa?&gt;&gt; Wi ta̱ n tsuloboi, a̱yi ɗa wi o kutono Abusalom.

7 Adonija u yaꞋin kadanshi n Jowabu kolobo ka Zeruya n Abiyata ganu. Ɗa a̱ ɓa̱nka̱i ni. 8 Ama Zadoku ganu, m Benaya kolobo ka Jehoyida, n Natan keneki n Shimeyi n Reyi koɓolo n aza a kindi a makara a Dawuda a iwain kutono Adonija.

9 Ɗaɗa Adonija u banai a katali ka Zoheletu ɗevu m meyenike ma Eni-rogelu, a̱ ubuta̱ u na u yaꞋin alyuka m mokyon, n kanaka, koɓolo ni ndendem n na n cuwa̱i mayin. U banuki aza a̱ ni ra̱ka̱, muku n yoku m mogono Dawuda, koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n mogono e le na a̱ uta̱i a Yahuda. 10 Ama u banuku Natan keneki ko Benaya, ko aza a kindi a makara, ko Sulemanu mokoshi ma̱ ni ba.

11 Ɗa Natan u danai Betusheba a̱na̱ku e Sulemanu, &lt;&lt;Vu pana ta̱ a na Adonija kolobo ka Hagitu ko okpoi mogono babu uyevi u vuzagbayin vu tsu Dawuda? 12 Gogo na nahannai ta̱wa̱, yaꞋan n neke wu odoki, ciya̱ vi isa wuma u nu koɓolo n wuma u maku ma̱ nu Sulemanu. 13 Bana gogoꞋo u Dawuda mogono, ka̱ta̱ vu dana yi, &lt;Vuzagbayin vu va̱ mogono, vi yaꞋan akucina vu danai, &lt;&lt;Sulemanu kolobo ka̱ va̱ wi ta̱ o ku okpo vuza na u kuka̱na̱ka̱ wu tsugono ba? Ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu a kakuba ka̱ nu&gt;&gt;? Yiɗa̱i i zuwai ɗa Adonija wo okpoi mogono?&gt; 14 Ayin a na avu biꞋi a kadanshi m mogono ma, mi ta̱ a kuꞋuwa punu ka̱ta̱ n doku n danai yi ili i na vu danai va mayun ɗa.&gt;&gt;

15 Ɗa Betusheba u banai u cinai mogono a̱ kunu ku kasa ku ni, a̱ ubuta̱ u na Abishagu vuza va aza a Shunemu wi a̱ kula̱na̱ yi. 16 Ɗa Betusheba u kuɗa̱ngi e kelime ko mogono, ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi cigai?&gt;&gt;

17 U danai ni, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱, avu a̱ ka̱ci ka̱ nu vu kucinaka mu ta̱ mpa kagbashi ka̱ nu n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu. &lt;Maku ma̱ va̱ Sulemanu a̱yi ɗa vuza na u kuka̱na̱ka̱ mu tsugono, a̱yi ɗa u kuda̱sa̱ngu a kakuba ka̱ va̱.&gt; 18 Ama gogo na Adonija wo okpo ta̱ mogono, avu vuzagbayin vu va̱ mogono vu yeve n kaꞋa ba. 19 U yaꞋin alyuka n anaka ni ndendem mu ucuwi ni nkyon ma̱ a̱bunda̱i, ɗa kpamu u banuki muku mu ngono dem. Koɓolo n Abiyata ganu, n Jowabu vuza kelime vo osoji, ama u banuku kagbashi ka̱ nu Sulemanu ba. 20 Gogo na vuzagbayin vu va̱ mogono, aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a ku vana wu, vu dana le yayi vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka vuzagbayin vu va̱ mogono. 21 Ta baci nannai ba, ayin a na baci vuzagbayin u bankai anan koko a̱ ni n kiya, i ta̱ o kubonoko mu m maku ma̱ va̱ Sulemanu aza a unushi.&gt;&gt;

22 Ayin a na a̱yi biꞋi a kadanshi m mogono ma, ɗa Natan keneki u uwai punu. 23 Ɗa a danai mogono, &lt;&lt;Natan keneki wi ta̱ na.&gt;&gt; A ayin a na u uwai u mogono wa, u kuɗa̱ngi e kelime ko mogono ma n a̱shi a̱ ni uza̱liki.

24 Ɗa Natan va u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱ mogono, vu dana ta̱ &lt;Adonija ɗa u kuta̱wa̱ wa ku isa ka wu tsugono tsa, ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu a kakuba ka̱ nu&gt;? 25 Adama a na anana va u bana ta̱ ɗe u yaꞋan lyuka n anaka ni ndendem mu ucuwi koɓolo ni nkyon ma̱ a̱bunda̱i. Ɗa kpamu u banuki muku mu ngono ra̱ka̱, aza e kelime o osoji koɓolo n Abiyata ganu. Gogo na i ta̱ ɗe a kulyaꞋa n o soꞋi koɓolo n a̱yi n a danai, &lt;Wuma u nu u geshe mogono Adonija.&gt; 26 Ama mpa kagbashi ka̱ nu, n Zadoku ganu, m Benaya kolobo ka Jehoyida, n kagbashi ka̱ nu Sulemanu u banuku tsu ba. 27 Vuzagbayin vu va̱ mogono, mayun ɗa ili i na yi a̱ kugita̱ na va n uyevi u nu ɗa? Kpamu vu dana vuza te vu tsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ agbashi a̱ nu ko yayi u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ nu ba?&gt;&gt;

Sulemanu wo okpoi mogono

28 Ɗa Dawuda mogono u danai, &lt;&lt;Ɗekekei mu Betusheba.&gt;&gt; Ɗa u ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono shamgbai e kelime ka̱ ni.

29 Ɗa mogono ma ma yaꞋin akucina u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi baci n wuma, a̱yi na wi isai mu a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci dem, 30 anana mi ta̱ a kushatangu akucina a na n yaꞋankai nu n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, n danai, &lt;Sulemanu maku ma̱ nu a̱yi ɗa u ku isa ka mu tsugono, a̱yi ɗa u kuda̱sa̱ngu a kakuba ka̱ va̱ a̱ ubuta̱ u na mpa mi ishi,&gt; ta tana mi a kuyaꞋan nannai anana.&gt;&gt;

31 Ɗa Betusheba u kuɗa̱ngi u za̱lika̱i a̱shi a̱ ni e kelime ko mogono, ɗa u danai, &lt;&lt;YaꞋan wuma u vuzagbayin vu va̱ mogono u geshe ali ayin babu uteku.&gt;&gt;

32 Ɗa mogono Dawuda u danai, &lt;&lt;Ɗekekei mu Zadoku ganu, n Natan keneki, koɓolo m Benaya maku ma Jehoyida.&gt;&gt;Ana a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono, 33 ɗa u danai le, &lt;&lt;Ɗikai agbashi a vuzagbayin a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i kumbaka Sulemanu maku ma̱ va̱ a o kodoku i banka yi a Gihon. 34 A̱ ubuta̱ wa ɗe ka̱ta̱ i zuwa Zadoku ganu n Natan keneki e erengi yi wo okpo mogono ma aza a Isaraila. I lika̱ vushari i dana, &lt;Wuma u nu u geshe mogono Sulemanu.&gt; 35 Ka̱ta̱ i ta̱wa̱ n a̱yi, a̱yi ɗa u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ va̱. Adama a na wi ta̱ o kokpo mogono a̱ una̱ u va̱, kpamu n zuwa yi ta̱ u lyaꞋa tsugono ci Isaraila n Yahuda.&gt;&gt;

36 Ɗa Benaya kolobo ka Jehoyida kushuki mogono u danai, &lt;&lt;Tananai, yaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ka vuzagbayin vu va̱ mogono u zuwa nannai va u yaꞋan. 37 Tsu na Vuzavaguɗu u yongoi koɓolo n vuzagbayin vu va̱ mogono, yaꞋan u tono n Sulemanu nannai u zuwa tsugono ci ni tsu tsurakpa ali tsu laꞋa tsu vuzagbayin vu va̱ mogono Dawuda.&gt;&gt;

38 Ɗa Zadoku ganu n Natan keneki, m Benaya kolobo ka Jehoyida, koɓolo n aza a kindi ku mogono, aza e Keritiya n aza a Peletiya, a banai a kumbakai Sulemanu o kodoku ko mogono Dawuda, ɗa o soki ni a kubana a Gihon. 39 Ta ɗe Zadoku ganu u ɗikai kavana ka maniꞋin, punu a̱ ma̱va̱li ɗa wu erengi Sulemanu. Ɗa a̱ lika̱i vushari, ɗa uma a dem a danai, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe avu mogono Sulemanu.&gt;&gt; 40 Ɗa uma ra̱ka̱ o tonoi ni ɗe a kubana, n a̱ lika̱i ishari n a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ma gbayin ma na ali iɗika i jengeɗei adama a kacaꞋa ka nanlo.

41 Adonija n omoci a na i ɗe koɓolo n a̱yi dem a panai kacaꞋa ka nanlo a makyan ma na i o kukotso ka̱ɗiva̱ ke le. Ana Jowabu u panai ciliki ci ishari tsu nanlo ɗa we ecei, &lt;&lt;KacaꞋa ka̱ yiɗa̱i tamkpamu ki ɗe a̱ likuci nannai?&gt;&gt;

42 A̱yi biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ ka kadanshi, ɗa Janata kolobo ka Abiyata ganu u yawai. Ɗa Adonija u danai, &lt;&lt;Uwa asuvu, vuma vu usuɓi n yeve ta̱ vu tuka̱ ta̱ n arabali a singai.&gt;&gt; 43 Janata wu ushuki Adonija u danai, &lt;&lt;Ta nannai ba, vuzagbayin vu tsu mogono Dawuda u zuwa ta̱ Sulemanu wo okpoi mogono. 44 Ɗa mogono ma zuwai Zadoku ganu n Natan keneki m Benaya kolobo ka Jehoyida, n aza a Keritiya koɓolo n aza a Peletiya. A kumbakai Sulemanu o kodoku ko mogono, 45 ɗa Zadoku ganu n Natan keneki erengi ni a Gihon adama a na wo okpo mogono. Ɗa a̱ gita̱i ɗe ma̱za̱nga̱ a kubana, ali ɗa likuci feu yu ushuki m ma̱za̱nga̱ ma. Na lo ɗaɗa kacaꞋa ka na i panai va. 46 Na lo dem ci na ɗe Sulemanu u da̱sa̱ngu ɗe a kakuba ko tsugono. 47 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m mogono a̱ ta̱wa̱i kukya̱sa̱ vuzagbayin vu tsu mogono Dawuda ɗa a danai, &lt;YaꞋan Ka̱shile ka̱ nu ka zuwa kula ku Sulemanu ku ciya̱ ucikpi ka̱u ku laꞋa ku nu, ka̱ta̱ kpamu tsugono ci ni tsu laꞋa tsu nu.&gt; Ɗa mogono ma̱ kuɗa̱ngi ma̱ za̱lika̱i a kajiba ka̱ ni, 48 ɗa u danai, &lt;Ucikpi a kubana u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila, a̱yi na u ka̱sa̱kpa̱i mu me enei vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ va̱ n a̱shi a̱ va̱ anana.&gt; &gt;&gt;

49 Nannai va ɗa u zuwai omoci a Adonija ra̱ka̱ a panai wovon ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a lazai yaba dem n uye u ni. 50 Ama Adonija adama o wovon u Sulemanu u na wi a kupana, ɗa u banai u ka̱na̱i avana a katalikalyuka. 51 Ɗa a danai Sulemanu, &lt;&lt;Adonija wi ta̱ a kupana wovon u nu, ɗa wi ɗe uka̱ni n avana a katalikalyuka. Nu u danai, &lt;YaꞋan mogono Sulemanu u kucinaka mu anana u dana, wi a kuna kagbashi ka̱ ni n kotokobi ba.&gt; &gt;&gt; 52 Ɗa Sulemanu wu ushuki, &lt;&lt;U yotsongu baci ka̱ci ka̱ ni a̱yi vuma vu usuɓi ɗa, ko ka̱nji ka kaci ka̱ ni ki o kutoɗo ka̱ta̱ ka̱ yikpa̱ a iɗika ba, ama a̱ ka̱na̱ yi baci n kagbanigbani, wi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt; 53 Ɗa mogono Sulemanu u suki uma, a̱ cipa̱ka̱i ni ɗe a katalikalyuka ka ɗa a̱ tuka̱i ni. Ɗa Adonija u ta̱wa̱i u kuɗa̱ngi e kelime ko mogono Sulemanu, ɗa Sulemanu u danai, &lt;&lt;Bono a kpaꞋa ku nu.&gt;&gt;

2

Kadanshi ko odoki ka Dawuda a kubana u Sulemanu

1 Ana ayin a̱ ukpa̱ a mogono Dawuda a yawai ɗevu, ɗa u nekei maku ma̱ ni Sulemanu kadanshi. 2 &lt;&lt;Mi ta̱ ɗevu a na ma̱ ka̱sa̱kpa̱ aduniyan a nampa tsu na yaba dem u ku ka̱sukpa̱ a ɗa, yaꞋan utsura u ka̱ɗu, ka̱ta̱ vi yaꞋan tsu maku ma vali, 3 vu yaꞋan ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka danai nu vi yaꞋan, vi yaꞋan nwalu a uye u ni, vu tono wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni, n ili i kutono i ni tsu na i ɗa yi punu uɗani a katagarda ka̱ wila̱ u Musa, adama a na vu ciya̱ ulyaꞋi u kelime a ili i na vi a kuyaꞋan dem n ko teɗai baci vu banai, 4 Adama a na Vuzavaguɗu u shatangu uzuwakpani u na u yaꞋankai mu, u danai, &lt;Ntsukaya n nu a zuka baci uteku u na i o kuyongo, ɗa kpamu o yongoi mayin n uneki wa̱ a̱ɗu n wuma u le a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱, vi a̱ kukpa̱ɗa̱ kuciya̱ vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila ba.&gt;

5 &lt;&lt;Gogo na avu a̱ ka̱ci ka̱ nu vi yeve ta̱ ili i na Jowabu kolobo ka Zeruya ka yaꞋankai mu, tsu na u yaꞋin kagbanigbani wu unai aza e kelime e re a osoji a Isaraila, Abuna maku me Neru n Amasa maku ma Jeta. Wu unai le ɗa u lolotongi mpasa n le adanshi ayin o kuvon a ɗa. Ɗa u surai mpasa ma a kaɗambura ka na ki a̱ kukyun ku ni koɓolo n ataka e ene a̱ ni, ɗa mi atakaci adama a kagbanigbani ka na u yaꞋin. 6 Takacikai ni tsu kuyeve ku ɗa, ama ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱ yi u kutsa ali u bana ukpa̱ u ma̱ta̱na̱ ba. 7 Ama yotsongu ucigi a kubana u muku n Bazila vuza va aza a Giliyadu, ka̱ta̱ feu a yaꞋan a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a kulyaꞋa a kapara ke te n avu. A shamkpa mu ta̱ a ayin a na n sumai a̱ ubuta̱ u vuza nu Abusalom. 8 Ka̱ta̱ kpamu vi ciɓa, vi ta̱ koɓolo n Shimeyi kolobo ka Gera vuza va aza a Bayami na ɗe a Bahurim, a̱yi ɗa u yaꞋankai mu una̱wuya a kanna ka na m banai a Mahanayim. Ana u ta̱wa̱i ku cina mu a̱ Urudu, ɗa n kucinakai ni n Vuzavaguɗu n danai, &lt;Mi a ku una wu n kotokobi ba.&gt; 9 Ama gogo na ka̱ta̱ vi ɗika yi tsu vuza vu babu unushi ba. Avu vuza vu ugboji ɗa vi, vi yeve ta̱ tsu na va kuyaꞋan n a̱yi, Tecengu yi a kasaun u laza.&gt;&gt;

10 Ɗa Dawuda u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. 11 U lyaꞋa ta̱ tsugono ci Isaraila ali a̱ya̱ amangere, wa aza a Heburon a̱ya̱ e cindere, n Urushelima a̱ya̱ kamangankupa n a tatsu. 12 A̱yi Sulemanu u da̱sa̱ngu ta̱ a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ ni Dawuda, ɗa tsugono ci ni tana ci shamgbai n utsura.

Tsugono tsu Sulemanu ci shamgba ta̱ mayin

13 Kanna ko yoku Adonija kolobo ka Hagitu ka banai u Betusheba a̱na̱ku e Sulemanu. Ɗa Betusheba we ecei ni, &lt;&lt;Vu ta̱wa̱ ta̱ ma̱ta̱na̱?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;E, m ma̱ta̱na̱ maꞋa n ta̱wa̱i.&gt;&gt; 14 Ɗa u danai, &lt;&lt;N ta̱wa̱ ta̱ adama a na n tonuko wu ili i yoku.&gt;&gt;

Ɗa Betusheba u danai, &lt;&lt;Dansa i ɗa.&gt;&gt;

15 U danai, &lt;&lt;Tsu na vu yevei, tsugono tsa tsu va̱ tsu ɗa ci ishi. Aza a Isaraila ra̱ka̱ ishi ta̱ a kinda mu tsu mogono me le. Ama ɗa ili i sabaꞋi, tsugono tsa tsu bonoi u vangu va̱, adama a na tsu ɗa tsu uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. 16 Gogo na mi ta̱ n ili i te i na mi a kuciga kufolono wu. Ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ mu i ɗa ba.&gt;&gt;

Ɗa Betusheba u danai, &lt;&lt;YaꞋan ufolu u nu.&gt;&gt;

17 Ɗa u lyaꞋi kelime, &lt;&lt;Folono mogono Sulemanu u neke mu Abishagu mekere ma aza a Shunema mo okpo vuka vu va̱, n yeve ta̱ wa kuꞋiwan ufolu u nu ba.&gt;&gt;

18 Ɗa Betusheba u danai, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱, mi ta̱ a kuyaꞋanka mogono kadanshi adama a̱ nu.&gt;&gt;

19 Ana Betusheba u banai u mogono Sulemanu kuyaꞋanka yi kadanshi ka Adonija. Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i adama a na u gasa n a̱yi, ɗa u kuɗa̱nki a̱na̱ku a, ɗa yevei u bonoi u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka̱ ni. Ɗa u zuwai a̱ tuka̱i a̱na̱ku a̱ ni n kakuba, ɗa u da̱sa̱ngi e kukiye ku usingai ku mogono ka.

20 Ɗa u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ n ili i te i na mi a kuciga kufolono wu, ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ mu i ɗa ba.&gt;&gt; Ɗa mogono mu ushuki ni u danai, &lt;&lt;Dana i na vu cigai a̱na̱ku a̱ va̱, mi a̱ kusa̱nka̱ wu i ɗa ba.&gt;&gt; 21 Ɗa u danai, &lt;&lt;Neke Adonija mokoshi ma̱ nu mekere ma na e ci ɗeke Abishagu vuza va aza a Shunama wo okpo yi vuka.&gt;&gt;

22 Ɗa mogono Sulemanu wu ushuki a̱na̱ku a̱ ni u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu folonoko yi Adonija Abishagu mekere ma vuza va aza a Shunama? Tsugono tsu ɗa wi ishi ugaꞋin vu kufolonoko yi, a̱yi mokoshi ma̱ va̱ maꞋa, wi ta̱ feu koɓolo n ganu Abiyata, n Jowabu maku ma Zeruya.&gt;&gt;

23 Ɗa Sulemanu mogono u kucinai n kula ku Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;YaꞋan Ka̱shile ka una mu, ufolu u nampa u ronoko baci Adonija ukpa̱ ba. 24 Vuzavaguɗu wi baci de n wuma, a̱yi na u yaꞋin mu ɗa u zuwai mu a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ va̱ Dawuda, ɗa u zuwai kumaci ku va̱ ko okpoi aza o tsugono tsu na u yaꞋin uzuwakpani, mayun ɗa a una Adonija anana.&gt;&gt; 25 Ɗa Sulemanu mogono u zuwai Benaya kolobo ka Jehoyida u banai u wu unai Adonija.

26 Ɗa mogono ma danai Abiyata ganu, &lt;&lt;Bono a iɗika i nu a Anato, u yotso ta̱ vu kuwa̱. Ama mpa mi a ku una wu gogo na ba, adama a na vi ɗika ta̱ akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu Ka̱shile e kelime ka esheku a̱ va̱ Dawuda, n adama a na vu takacikai n esheku a̱ va̱ a ayin a na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci.&gt;&gt; 27 Ɗa Sulemanu mogono u takpai Abiyata a ulinga u tsuganu tsu Vuzavaguɗu, nannai ɗa wo okpoi ushatangi u kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na u yaꞋin a Shilo ku ukuna u kpaꞋa ku Eli.

28 Ana arabali a nan lo a yawai u Jowabu a̱yi na u ɓa̱nka̱i Adonija, ama u ɓa̱nka̱ Abusalom ba. Ɗa u sumai u banai a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu ɗa u ka̱na̱i avana a katalikalyuka. 29 Ana a danai Sulemanu mogono, &lt;&lt;Jowabu u suma ta̱ u uwai a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu a̱yi ɗa ɗe paki n katalikalyuka.&gt;&gt; Ɗa Sulemanu u suki Benaya kolobo ka Jehoyida, u danai,&lt;&lt;Bana, vu una yi.&gt;&gt;

30 Ɗa Benaya u uwai a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu ɗa u danai Jowabu, &lt;&lt;Mogono ma dana ta̱, &lt;Vu uta̱ punu.&gt; &gt;&gt; Ama ɗa wu ushuki, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ta n kukuwa̱ punu na.&gt;&gt; Ɗa Benaya u banai u tonokoi mogono u danai, &lt;&lt;Ili i na Jowabu u dansai.&gt;&gt; 31 Ɗa mogono ma danai Benaya, &lt;&lt;YaꞋan tsu na u danai, una yi ka̱ta̱ vu ciɗa̱ngu yi, ta va kutakpaka mu nshinda̱ koɓolo m kpaꞋa ke esheku a̱ va̱ adama a mpasa ma aza a babu unushi, a na Jowabu unai. 32 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutsupa yi adama a mpasa n na u tsuwa̱in, babu uyevi we esheku a̱ va̱ Dawuda u unai uma e re a na a laꞋi ni usuɓi n kotokobi. Uma a nan lo ele ɗa Abuna kolobo ke Neru, kovonshi ko osoji a aza a Isaraila, n Amasa kolobo ka Jeta, kovonshi ko osoji a aza a Yahuda aza a na a laꞋi ni n usuɓi n kasingai. 33 YaꞋan unushi wu mpasa n le m bono a kaci ka Jowabu nu ntsukaya n ni dem ali uteku n uteku. Ama u Dawuda nu ntsukaya n ni, m kpaꞋa ku ni ali n kakuba ko tsugono ka̱ ni, yaꞋan ma̱ta̱na̱ ma Vuzavaguɗu mo yongo punu ali ayin babu uteku.&gt;&gt;

34 Ɗa Benaya kolobo ka Jehoyida ka banai ɗa u lapai Jowabu ɗa wu unai ni, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a iɗika i ni a kakamba. 35 Ɗa mogono ma zuwai Benaya koloɓo ka Jehoyida wo okpo vuza kelime vo osoji a̱ una̱ u Jowabu. Ɗa kpamu u doku u zuwai Zadoku wo okpoi ganu a̱ una̱ u Abiyata.

36 Ɗa mogono ma̱ suki e ɗekei Shimeyi ɗa u danai ni, &lt;&lt;MaꞋaka ka̱ci ka̱ nu kpaꞋa a Urushelima ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu ɗe, ama ka̱ta̱ vu bana a̱ ubuta̱ u yoku ba. 37 Kanna ka na baci vu uta̱i ɗa vu pasai ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron, yeve mayun vi ta̱ a̱ kukuwa̱. Mpasa n nu mi ta̱ o kubono a kaci ka̱ nu.&gt;&gt;

38 Ɗa Shimeyi u danai mogono ma, &lt;&lt;Ili i na vu dansai va i gaꞋan ta̱, tsu na vuzagbayin vu va̱ mogono ma danai, nannai ɗa kagbashi ka̱ nu ka kuyaꞋan.&gt;&gt; Ɗaɗa Shimeyi u yongoi a Urushelima ali ayin n a̱bunda̱i.

39 Ama ana a̱ya̱ a tatsu a lazai, ɗa agbashi e re a Shimeyi a sumai o bonoi u Akishu kolobo ka Maka mogono ma Gatu. Ɗa a danai Shimeyi, &lt;&lt;La̱na̱ agbashi a̱ nu a suma ta̱ o bono a Gatu.&gt;&gt; 40 Nannai, ɗa u lapulai ida̱sa̱mkpa̱tsu i majaki i ni, ɗa u banai u Akishu na ɗe a Gatu a̱ kula̱nsa̱ agbashi a̱ ni. Ɗa Shimeyi u lazai u banai u ɗikai agbashi a a Gatu ɗa u tuka̱i.

41 Ana Sulemanu u panai a na Shimeyi wu uta̱i a Urushelima ɗa u banai a Gatu ali ɗa u bonoi, 42 ɗa mogono me ɗekei Shimeyi ɗa ma danai ni, &lt;&lt;Mpa n zuwa vu kucina n Vuzavaguɗu ba ɗa kpamu n dansukai nu, n danai nu, &lt;Kanna ka na baci vu banai a̱ ubuta̱ u yoku kpamu, vi yeve vi ta̱ a̱ ku kuwa̱&gt;? A ayin a nanlo a ɗa vu danai mu, &lt;Ili i na vu dansai i gaꞋan ta̱, mi ta̱ o kutono i ɗa.&gt; 43 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuɓa̱na̱ akucina a na vi yaꞋin n Vuzavaguɗu, n wila̱ una mpa n nekei nu?&gt;&gt;

44 Ɗa mogono ma danai feu Shimeyi, &lt;&lt;Vi yeve ta̱ mayin a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ili i gbani-gbani i na vi yaꞋankai esheku a̱ va̱ Dawuda. Gogo na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutsupa wu adama a kawuya ka na vi yaꞋin 45 Ama Sulemanu mogono wi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, ka̱ta̱ kakuba ko tsugono ka Dawuda ko yongo ufoɓi mayin e kelime ka Vuzavaguɗu ali ayin babu uteku.&gt;&gt;

46 Ɗa Sulemanu mogono u zuwai Benaya kolobo ka Jehoyida, ɗa u banai u lapai Shimeyi ali u kuwa̱i. Ɗa tsugono tsa ci shamgbai e ekiye e Sulemanu mayin.

3

Sulemanu u folonoi kuyeve

1 Sulemanu u la̱nsa̱i kuyaꞋan ida̱shi i ma̱ta̱na̱ n FiriꞋauna mogono ma Masar, ɗa u zuwai mekere ma̱ ni. U ta̱wa̱i m maꞋa a̱ likuci i Dawuda ali sai a ayin a na u kotsoi kumaꞋa kefeku ko tsugono ka̱ ni n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, koɓolo m mashilya ma na ma̱ ka̱ra̱Ꞌi Urushelima. 2 A ayin a nanlo uma o yongo ta̱ a kuyaꞋan alyuka a̱ nva̱li n yoku kau, adama a na ka̱ta̱ a maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin n kula ku Vuzavaguɗu ba. 3 Sulemanu u yotsongi ucigi u ni a kubana u Vuzavaguɗu a kuwalaka tsu na esheku a̱ ni Dawuda u yaꞋin. Ama u yaꞋan ta̱ alyuka n kuneꞋe n ili i ma̱gula̱ni a̱ nva̱li.

4 Ɗa mogono ma banai a Gibiyon ciya̱ u yaꞋan alyuka, adama a na ɗaɗa ma̱va̱li ma na ma laꞋi nu bgayin. Sulemanu u yaꞋin alyuka o kusongu ka̱kpa̱n (1,000) a katalikalyuka ka nanlo. 5 N kayin ka nanlo ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i u Sulemanu tsa alatani ɗe a Gibiyon, u danai ni, &lt;&lt;Folono ili i na vi cigai n neke wu.&gt;&gt;

6 Ɗa Sulemanu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vu yotsongu ta̱ ugaꞋin n ucigi u gbayin u na wi kugisanku ba, a kubana u kagbashi ka̱ nu Dawuda esheku a̱ va̱, adama a na u yongo ta̱ n avu n uneki u ka̱ɗu, koɓolo kpamu n usuɓi, n ka̱ɗu ka singai. Ɗa vu lyaꞋi kelime n kuyotsongu yi ucigi u gbayin u nampa u na wi kugisanku ba, ali ɗa vi nekei ni kolobo adama a na ka̱ da̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ ni a ayin a nampa. 7 Gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, vu zuwa ta̱ kagbashi ka̱ nu kokpoi mogono a una̱ we esheku a̱ va̱ Dawuda. Ama mpa maku me kenu maꞋa mi, n yeve tsu na n kutono n ulinga u tsugono u va̱ ba. 8 Mpa kagbashi ka̱ nu ka na e mere ma uma a na vu zagbai, i ta̱ n ka̱bunda̱i ka na ka laꞋi kukece. 9 A dama nanai neke kagbashi ka̱ nu kuyeve, adama a na u fuɗa u yaꞋanka uma a̱ nu a fada a singai, ka̱ta̱ kpamu u fuɗa u pece i singai n i gbani-gbani. Adama na yayi vuza vu na wa kufuɗa kutono n uma a̱bunda̱i a nampa?&gt;&gt;

10 Vuzavaguɗu u panai uyoꞋo a na Sulemanu we ecei ili i nampa. 11 Ɗa Ka̱shile ka danai ni, &lt;&lt;Adama a na ve ece ta̱ ili i nampa, vu kpa̱ɗa̱i keceke ka̱ci ka̱ nu wuma wu ugaɗi, ko uciyi, ko adama a na irala i nu i kuwa̱, ama vu ecekei ka̱ci ka̱ nu kuyeve adama a na vu fuɗa vi sheshe i na yi i singai, 12 mi ta̱ e kuneke wu ili i na vu folonoi. Mi ta̱ e kuneke wu kuyeve n kufuɗa kusheshe i na yi i singai, ku na ka̱ta̱ vuza u saꞋwai kuciya̱ ba, kpamu i o kudoku feu kuciya̱ vuza nannai ba. 13 Mi ta̱ e kuneke wu feu ili i na vu ecei ba, ɗaɗa uciyi n tsugbayin, adama a na a ayin a wuma u nu dem a̱ kpa̱ɗa̱ kuciya̱ mogono ma na a kugisanku n avu. 14 Vu wala baci a uye u va̱, ɗa kpamu vu tonoi wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱, tsu na esheku Dawuda u yaꞋin, mi ta̱ o kudoku wu wuma wu ugaɗi.&gt;&gt; 15 Ɗa Sulemanu u jimgbai, ɗa u yevei a na alatani a ɗa yi.

U bonoi a Urushelima ɗa u banai e kelime ka akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin alyuka o kusongu koɓolo n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. Ɗa u yaꞋin ka̱ɗiva̱ adama a agbashi a̱ ni ra̱ka̱.

Afada a̱ usuɓi

16 Kanna ko yoku ɗa ashakanlai e re a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono ɗa shamgbai kelime ka̱ ni. 17 Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱, mpa n vuka vu nampa ci ta̱ o kuyongo a kpaꞋa ku te. M matsai a̱yi punu a kpaꞋa ka koɓolo nu mpa. 18 A kanna ka tatsu wana ɗai m matsa, ɗa vuka vu nampa va feu u matsai. A̱ tsu ɗa uteku u tsu, vuza yoku wi punu a kpaꞋa ka koɓolo n a̱ tsu ba, sai a̱ tsu aza e re koci. 19 N kayin ɗa vuka vu nampa vu tsugbai maku ma̱ ni ɗa ma̱ kuwa̱i. 20 Ana kayin ke pecei ɗa u ɗa̱nga̱i, u ɗikai maku ma̱ va̱ mpa alavu. U vaꞋankai maꞋa wa̱ ni, ɗa u bonoi u zuwakai mu ma̱ ni ma na ma̱ kuwa̱i va a a suvu a̱ va̱. 21 Ana kayin ka asai, n ɗa̱nga̱i kuneꞋe maku ma̱ va̱ mani ɗa n cinai maꞋa ukpa̱. Ana n la̱na̱i maꞋa mayin, ɗa me enei maku ma na m matsai va ma ɗa ba.&gt;&gt;

22 Ama ɗa vuka vu te va vu danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, maku ma wuma ma ɗaɗa ma̱ va̱, ma na ma̱ kuwa̱i ma ɗaɗa ma̱ nu.&gt;&gt; Ama vuka vu iyain va vu gbagbalai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ma na ma̱ kuwa̱i ma ɗaɗa ma̱ nu, ma wuma ma ɗaɗa ma̱ va̱.&gt;&gt; Nannai ɗa o yongoi a kanananai a̱ ubuta̱ u mogono.

23 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;A̱yi na a kudana, &lt;Maku ma̱ va̱ maꞋa mi n wuma, ma̱ nu maꞋa mi ukpa̱,&gt; a̱yi nan ɗe feu a kudana, &lt;A̱Ꞌa̱, ma̱ nu maꞋa mi ukpa̱, ma̱ va̱ maꞋa mi n wuma.&gt; &gt;&gt;

24 Ɗaɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Tuka̱i mu n kotokobi.&gt;&gt; Ɗa a̱ tuka̱i mogono n kotokobi. 25 Ɗa u danai, &lt;&lt;Pecei maku ma wuma ma kure, ka̱ta̱ i neke vuza te kagbati ke te, ke te kpamu i neke vuza i re.&gt;&gt;

26 Ɗa vuka vu na maku ma̱ ni mi n wuma wa u danai mogono adama a na wi ta̱ a kupana asuvayali a maku ma̱ ni ma, &lt;&lt;Vuzagbayin vu va̱, neke yi maku ma wuma ma, ka̱ta̱ vu una maꞋa ba.&gt;&gt; Ama vuka vu te va vu danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ko vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu u kuciya̱ maꞋa ba. Pecei maꞋa kure.&gt;&gt;

27 Ɗa mogono Sulemanu u kiɗai afada u danai, &lt;&lt;Nekei vuka vi iyain maku ma wuma ma. Ka̱ta̱ yu una maꞋa ba, a̱yi ɗa a̱na̱ku a maku a.&gt;&gt;

28 Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ a panai afada a na mogono ma ma yaꞋin, ɗa a cikpa yi ni adama a na e ene ta̱ u ciya̱ ta̱ kuyeve n ugboji u kuyaꞋan ka afada asingai a̱ ubuta̱ u Ka̱shile.

4

Aza gbagbaꞋin a ulinga a Sulemanu

1 Sulemanu u lyaꞋa ta̱ tsugono a iɗika yi Isaraila dem, 2 Na ɗa ula aza a gbagbaꞋin a ulinga a̱ ni,

Azariya kolobo ka Zadoku a̱yi ɗa ganu, 3 Elihorefa n Ahija olobo a Shisha, aɗani, Jehoshafatu kolobo ka Ahiludu a̱yi vuza na u tsu u ɗana tsumani, 4 Benaya kolobo ka Jehoyida a̱yi ɗa kovonshi, Zadoku n Abiyata e le ɗa anan ganu, 5 Azariya kolobo ka Natan a̱yi ɗa wi a̱ kula̱na̱ aza gbagbain a uɓon. Zabuda kolobo ka Natan, a̱yi ganu ɗa kpamu vuza kuneke mogono odoki. 6 Ahisharu vuza na wi a̱ kula̱na̱ kefeku ko mogono, Adoniram kolobo ka Abuda a̱yi ɗa wi a̱ kula̱na̱ ulinga u tsugbashi. 7 Sulemanu wi ta̱ n anan gomuna kupa n e re a̱ kula̱na̱ ubuta̱ kakau a Isaraila dem, ele ɗa kpamu a̱ tsu tuka̱ mogono n ilikulyaꞋa ali n ya aza a kpaꞋa a̱ ni dem. Yaba dem vi le u tsu tuka̱ ta̱ n ilikulyaꞋa i wotoi u te a̱ ka̱ya̱ dem. 8 Uma a ula e le a ɗa na, Ben-huru a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika yi nsasan i Ifirayimu, 9 Ben-dika a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Makazu, Shalubimu, n Betu-shemeshi, n Elon Beti-hana. 10 Ben-hese, a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Arubotu n Soko, koɓolo n uɓon u Hefa. 11 Ben-abinadabu a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Nafatu-doru, ɗa kpamu u zuwai Tafatu mekere ma Sulemanu. 12 BaꞋana kolobo ka Ahiludu a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Tanaku m Magido. A̱yi ɗa kpamu vuzagbayin vu iɗika u Betu-shen dem ɗevu n likuci i Zaretan ɗaka n Jezirelu ili i na i ɗikai a Betu-Shen ali a kubana a Ebelu-mehola n ukambu u yoku u Jokamiyam, 13 Ben-geba a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Ramotu-giliyadu, koɓolo n likuci i wawaꞋa ya aza e kefeku ka Jayiru maku ma Manasa i na yi a̱ Giliyadu feu koɓolo n uɓon u Agobu a Bashan, likuci amangatatsu i na yi nu nshilya n agbaguratsu a̱ iyum i shili a̱ utsutsu u le. 14 Ɗa a zuwai Ahinadabu kolobo ka Ido a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Mahanayim, 15 Ahimazu a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Nafutali, ɗa kpamu u zuwai Basematu mekere ma Sulemanu. 16 BaꞋana kolobo ka Hushayi a̱yi ɗa vuzagbayin vu uɓon u Ashera koɓolo n Bilotu, 17 Jehoshafa kolobo ka Paruwa a̱yi ɗa vuzagbayin vu uɓon u Isaka. 18 Shimeyi kolobo ka Ela a̱yi ɗa vuzagbayin vu uɓon u Bayami, 19 Geberu kolobo ka̱ Uri a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Giliyadu, a̱ ubuta̱ u na mogono Sihon va aza a Amoriya koɓolo m mogono Ogu va aza a Bashan o yongoi. Kpamu mogono me te mi ta̱ lo a̱ kula̱na̱ iɗika i Yahuda.

Kuyeve ku Sulemanu n uciyi u ni

20 Uma a Yahuda koɓolo n aza a Isaraila a yimkpai tsu kayala ka̱ ka̱kina̱ ka mala, a lyaꞋi ɗa o soꞋi, ɗa kpamu a yaꞋin ma̱za̱nga̱. 21 Ɗa Sulemanu u lyaꞋi tsugono a ubuta̱ wa dem, ili i na i ɗikai a̱ Yufiretu ali a kubana a iɗika ya aza a Filisitiya, sai kpamu ɗe a uteku n aza a Masar. Likuci kakau i nampa i tuka̱i n utafu u le u Sulemanu ɗa a yaꞋanka ni tsugbashi ali a uteku u wuma u ni.

22 Ilikulya i na kpaꞋa ku Sulemanu ku tsu kotso a kanna dem i ɗaɗa kiya ku lenwu ogbodo a̱ ta̱ku kamangankupa n kiya ki ishina ogbodo a̱ ta̱ku amangatatsu, 23 n obomburon kupa a na a̱ ɓa̱na̱i a kpaꞋa, n anaka kamanga a na a guɓai pulai, nraɗika ni nkyon amangatawun (100), koɓolo ni nreꞋe, ni nsheun, ali nu ntoku n na n cuwa̱i. 24 Adama a na u lyaꞋa ta̱ tsugono a uɓon u ka̱livi u Yufiretu dem, ili i na i ɗikai a Tifasa ali a kubana a Gaza. Ɗa o yongoi m ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ wa dem. 25 A ayin o tsugono tsu Sulemanu, Yahuda n Isaraila o yongo ta̱ m ma̱ta̱na̱. Ili i na i ɗikai a Dan ali a kubana a Biyasheba yaba dem vi le n kashina ki itacishi ka̱ ni koɓolo ni nɗimbi ma Ayahuda.

26 Sulemanu wi ta̱ n afalaka a̱kpa̱n amangere (40,000) adama keke odoku, koɓolo na odoku kpamu a̱kpa̱n kupa n e re, (12,000).

27 Ɗa anan gomuna kupa n i re ya dem a̱ tuka̱i n utafu u wotoi u le a kpaꞋa ku Sulemanu n aza a na tsu lyaꞋa n a̱yi e kefeku ka. A̱ tsu ka̱sukpa̱ a namba ilikulyaꞋa a̱ ubuta̱ wa ba. 28 A tsu banka ta̱ m bali n ijanu adama a odoku a na o tsu rono e keke, n odoku a na a buwai tsu na e pecekei le.

Kuyeve ku Sulemanu

29 Ka̱shile ke nekei Sulemanu ugboji n kuyeve ka̱ a̱bunda̱i koɓolo n tsu coꞋo ka̱u, tsu na tsu laꞋi kugisanku tsu kayala ka mala. 30 Kuyeve ku Sulemanu ku laꞋa ta̱ kuyeve ku uma a na i a uɓon u kasana dem, ku doku ku laꞋi kpamu kuyeve ku uma a Masar. 31 U laꞋa ta̱ uma a na a buwai dem ugboji, U laꞋa ta̱ Etan vuza va aza a Ezirahitu, koɓolo m muku n tatsu m Maholu, Hemanu, Kalikoli n Daruda. Sulemanu wo okpoi vuza vu uyevi a iɗika ya aduniyan dem. 32 U yaꞋin kpamu asan ali a̱kpa̱n a tatsu (3,000), n ishipa ka̱kpa̱n n i tawun (1,005). 33 U yaꞋin kadanshi ka ukuna wu nɗanga, u gita̱i a nɗanga n sida n na mi a Lebano ali a kubana a umaci u kadala u na u tsu tatsa a mashilya. U yaꞋin kpamu kadanshi adama a nnama, nnu, n ili i na i tsu rono a̱tsuma̱ a iɗika koɓolo n adan feu. 34 Ngono ma aduniyan dem a panai ukuna u kadanshi ku ugboji ka Sulemanu, ɗa a̱ suki uma a bana a pana kuyotsongusu ku ni.

5

Ofoɓuso adama a kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin

1 Ana Hiram mogono ma Taya u panai e erengu ta̱ Sulemanu ɗa wo okpoi mogono a̱ una̱ wa esheku a̱ ni Dawuda, ɗa u suki anan taji a̱ ni a bana u Sulemanu wa, adama a na u ciga ta̱ Dawuda va. 2 Ɗa Sulemanu feu u suki o bonokoi Hiram n akaka a nampa a, 3 &lt;&lt;Vi yeve ta̱ adama a kuvon ku na ku kambuki esheku a̱ va̱ Dawuda kucina̱ n a suvu dem, i ɗaɗa i zuwai u fuɗa u maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ba, sai a na Vuzavaguɗu u bonokoi irala i ni a ɗaka vi idasakpatsu i ni. 4 Ama gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ u neke mu ta̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ dem, mi kpamu n irala ko unambi wi ida̱shi i ma̱ta̱na̱ wa̱ va̱ ba. 5 N sheshe ta̱ kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a na n cikpa kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, tsu na Vuzavaguɗu u danai esheku a̱ va̱ Dawuda. U danai, &lt;Maku ma̱ nu, ma na n kuzuwa tsugono a̱ una̱ u nu, wi ta̱ a kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a kula ku va̱.&gt; 6 Gogo na neke kadanshi adama a na a kapaka mu nɗanga n sida n na mi a Lebano. Agbashi a̱ va̱ o kuɓolongu ta̱ n agbashi a̱ nu ka̱ta̱ a yaꞋan ulinga koɓolo, m kutsupa ta̱ agbashi a̱ nu a tsu na vi cigai n tsupa le. Vi yeve ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu babu vuza na u yevei kukiɗa ogboli tsa aza a Sidon.&gt;&gt; 7 Ana Hiram u panai kadanshi ka Sulemanu ɗa u yaꞋin ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i ɗa u danai, &lt;&lt;Ucikpi a kubana u Vuzavaguɗu anana, adama a na u neke ta̱ Dawuda maku mu ugboji ma na ma kulyaꞋa tsugono tsu uduniyan u gbayin u nampa.&gt;&gt;

8 Ɗa Hiram u suki n akaka o kubono u Sulemanu u danai,

&lt;&lt;M pana ta̱ akaka a na vu suki a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱. Mi ta̱ ufoɓushi adama a na n yaꞋan i na vi cigai dem ukuna wu nɗanga n sida koɓolo nu nɗanga n Firi. 9 Agbashi a̱ va̱ i ta̱ a̱ kuta̱ n ele a Lebano a kubana a mala, ka̱ta̱ n shiya le kozoro n zuwa le a mala a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u na vi yaꞋin kadanshi, ta ɗe m kupece le ka̱ta̱ vi isa le a̱ ubuta̱ wa. Ka̱ta̱ avu vu tsupa mu i na n folonoi wa̱ nu adama a̱ kuciya̱ka̱ kpaꞋa ku va̱ ilikulya.&gt;&gt;

10 Nannai ɗa Hiram u la̱nsa̱ka̱i Sulemanu nɗanga n sida nu nɗanga n Firi tsu na u cigai, 11 ɗa Sulemanu u nekei Hiram ilikulya aburuma a itabi a̱kpa̱n kamanga (20,000), m mani ma zaitu ma na a̱ luwa̱i ali agisamkpatsu a̱kpa̱n kamanga feu (20,000). Sulemanu u yongoi e kunekeshe yi ili i nampa a̱ ka̱ya̱ dem. 12 Vuzavaguɗu u nekei Sulemanu kuyeve, tsu na u yaꞋankai ni uzuwakpani. Ɗa Hiram koɓolo n Sulemanu o yongoi ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ɗa aza e re le a yaꞋin uzuwakpani.

13 Ɗa mogono Sulemanu u zuwai ali ulinga u tsugbashi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila dem ali uma a̱kpa̱n kamangankupa (30,000). 14 U suki le m masabaꞋansanai a kubana a Lebano, u peciki le a̱kpa̱n kupa kupa, ugboku dem wi ta̱ a kubana kuyaꞋan wotoi ɗe. A lyaꞋa baci wotoi u te a Lebano, yeve o bono a yaꞋan wotoi u re a kpaꞋa. Adoniram ɗa vuza vu kelime va aza a ulinga u tsugbashi a na a zagbai va. 15 Sulemanu wi ta̱ n aza a kucanuku atali a̱kpa̱n amangatatsunkupa (70,000), aza a kusheꞋwe atali tankpamu a̱kpa̱n amanga̱na̱shi (80,000), a̱ likuci yi nsasan 16 wi ta̱ kpamu n aza e kelime a na a kinda aza a ulinga a ali uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatatsu (3,300). 17 O kutono kadanshi ka na mogono me nekei le, ɗa a̱ ciɗa̱kpa̱i atali a singai-singai adama a na a varaka kumaꞋa ka koɓolo n a na a kuyaꞋanka a̱Ꞌisa̱ a tsuzogu. 18 AmaꞋi a Sulemanu koɓolo n amaꞋi a Hiram n ali aza a Geba a kiɗai ɗa o foɓusoi ogboli a koɓolo n atali a adama a kumaꞋa ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka.

6

Sulemanu u maꞋi A̱Ꞌisa̱ a gbayin

1 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n amanga̱na̱shi (480) a na aza a Isaraila a̱ ka̱sa̱kpa̱i a iɗika i Masar, a̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Sulemanu a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila, o wotoi u Zivu u na u ɗaɗa wotoi u ire, ɗa u gita̱ngi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

2 A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na mogono Sulemanu u maꞋakai Vuzavaguɗu, ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi amanga̱na̱shinkupa (90), wanshi udashi kamangankupa, n uɗa̱ngi udashi amangere n u tawun. 3 Utsutsu u kafalaka n tsu kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a, wanshi u ni u yawa ta̱ udashi kamangankupa, Derere n wanshi wa̱ A̱Ꞌisa̱ wa. N tsupulai tsa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a wanshi u ni u yawa ta̱ udashi gendu derere. 4 U yaꞋin atusu una̱ wa a suvu u laꞋi una̱ u pulai n wanshi. 5 A̱ ubuta̱ u na a yaꞋin kumaꞋa ka u maꞋi kpamu unu u ka̱ra̱ka̱i a akambu a̱Ꞌisa̱ dem, unu a kpamu i ta̱ ugbaɓi n kumaꞋa ka. 6 KpaꞋa ku zuva ku ukiyangbani u tatsu, anunu a ɗaka wanshi u le u ɗaɗa udashi u cindere n kagimi, anunu a ire wanshi u le udashi kuci, ku tatsu ku na ki gaɗi gbende-gbende, wanshi u ni u ɗaɗa udashi kupa n kagimi. Unu a i ta̱ ugbatyangi ni nshilya ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin. A gbatyangi unu a koɓolo ni nshilya ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma nu nshikpu mu utsura n na a tsubaki a nshilya ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma. A sapa punu nɗanga ma a nshilya ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma ba.

7 A maꞋa ta̱ A̱Ꞌisa̱ a n atali a na e sheꞋwei ɗe a̱ ubuta̱ u na a̱ ga̱va̱i atali a, adama a na ka̱ta̱ a pana izumgbi i matalaka, ko i kogovu ko ili yi ulinga dem i na yi viyum, a makyan ma na i a kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a ba.

8 Utsutsu u kuꞋuwa anunu a ɗaka wi ta̱ a uɓon u ɗakai n a̱Ꞌisa̱ a, adasukpatsu i ta̱ lo a na walai a kuꞋuwa a̱ unu e mere ali a kubana a̱ kunu ku tatsu. 9 Ɗa Sulemanu u kotsoi kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a, ɗa u shamkpai a ɗa nu nɗanga n sida koɓolo n aburakpatsu. 10 U maꞋi unu a akambu u ka̱ra̱ka̱i a̱Ꞌisa̱ a dem. Uɗa̱ngi u kunu dem u ɗaɗa udashi u cindere n kagimi, ɗa a matyangi le aburakpatsu a nɗanga n sida a̱ ubuta̱ u te n a̱Ꞌisa̱ a.

11 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Sulemanu, 12 &lt;&lt;Adama a̱ a̱Ꞌisa̱ a na vi a kumaꞋa na, vu tono baci kadanshi ka̱ va̱ koɓolo n wila̱ u va̱, ɗa kpamu vi yaꞋin ili i na n tonokoi nu dem, mi ta̱ a kushatangu wa̱ nu uzuwakpani u na n yaꞋankai Dawuda esheku a̱ nu. 13 Mi ta̱ o kuyongo a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, mi a̱ ku ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ aza a Isaraila ba.&gt;&gt;

14 Ɗaɗa Sulemanu u kotsoi kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a. 15 U kumai a suvu a kasaka a, ili i na i gita̱i ɗaka ali a kubana gaɗi ni nshemberu mu nɗanga n sida, ɗa kpamu u kumai iɗika ya̱ a̱Ꞌisa̱ a ni nshemberu mu nɗanga n Firi. 16 U maꞋi mololo ma a suvu ma ɗe ukocishi punu a̱Ꞌisa̱ a, u maꞋi mololo ma na ma laꞋi n ciɗa. Ugaɗi u kunu wa udashi kamangankupa, ɗa u kumai iɗika n kasaka dem ali a kubana a̱ kukpa̱Ꞌa̱ ni nshemberu n sida. 17 Kefeku ka gbayin ka na ki punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a, n tsupulai tsu ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi amangatatsu. 18 Punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nshemberu mu nɗanga n sida n ɗa a yaꞋankai ulinga. Atali a na a maꞋakai kasaka ka dem ɗa a palai a ɗa n sida, ko katali vi e kene pulai ba.

19 U lapulai mololo ma ciɗa ma na mi punu a suvu a̱ a̱Ꞌisa̱ a adama a na a zuwa ɗe akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu. 20 Mololo ma ciɗa ma ugaɗi u ni u ɗaɗa udashi kamangankupa, wanshi u ni feu udashi kamangankupa, uɗa̱ngi feu nannai udashi kamangankupa. U kumai a suvu a̱ ni n azanariya koci. U kumai katalikalyuka ka feu m maɗanga ma sida. 21 Sulemanu u kumai a suvu a̱ a̱Ꞌisa̱ a n azanariya koci, ɗa u shiyai ikani ya azanariya u pasamgbanai punu kelime ka̱ a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa va, u na a kumai feu n azanariya. 22 U kumai a̱Ꞌisa̱ a dem n azanariya. Ɗa u doku u kumai kpamu katalikalyuka ka na ki punu o mololo ma na ma laꞋi n ciɗa va n azanariya.

23 O mololo ma ciɗa ma a suvu ma, u yaꞋin punu corobi vi re m maɗanga ma zaitu, yaba dem vi le ugaɗi u ni udashi gendu. 24 Kuvelyu ku te ku corobi dem ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi u cindere n kagimi, ili na i ɗikai e kuvelyu ku nampa a kubana e kuvelyu ku nan ɗe ugaɗi u ni udashi gendu ɗa. 25 Corobin vi ire a gisanku yi ta̱ ɗa udashi u ni wu uta̱i derere n udashi u corobi vi iyain, mgbayin n wanshi feu derere. 26 Uɗa̱ngi u corobi dem u ɗaɗa udashi gendu. 27 U zuwai i corobi ya punu a mololo ma a suvu ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma, n evelyu e le upetikpi. Kuvelyu ku corobi vi te ku ba̱rukpa̱i ali ku saꞋwai kasaka, ɗa kpamu kuvelyu ku corobi vi ire feu ku saꞋwai kasaka ka n tsu nan ɗe. Ɗa evelyu a na a buwai a gasai ali a saꞋwanai punu o mololo ma. 28 U kumai anan corobi a n azanariya.

29 U ka̱ra̱i ɗe corobi u ka̱ra̱ka̱i kasaka ko mololo ma a suvu ma̱ a̱Ꞌisa̱ a pulai n a suvu dem, koɓolo n ululu a mashuwa ali n a̱pa̱lu feu. 30 U kumai kpamu iɗika i mololo ma pulai m ma a suvu ma dem punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a n azanariya.

31 A̱ utsutsu u mololo ma na ma laꞋi n ciɗa va, u yaꞋin a̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu nu nɗanga n zaitu. Urotu wu utsutsu dem wi ta̱ nu ngon n tawun. 32 A̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu a na u yaꞋin nu nɗanga n zaitu ma, u ka̱ra̱i ɗe anan corobi, n urotu wa̱ a̱vuku e kekeme, koɓolo n a̱pa̱lu a na o ɓosoi, ɗa u doku u kumai le n azanariya. 33 Nannai kpamu ɗa u yaꞋin urotu utsutsu wu ngon n na̱shi adama a̱ utsutsu u mololo ma gbayin nu nɗanga n zaitu. 34 Ɗa kpamu u yaꞋin a̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu e re m maɗanga ma Firi, a̱ ka̱ta̱la̱ ku te a kubana ugula̱ ku te kpamu a kubana u singai. 35 Ɗa u ka̱ra̱i ɗe i corobi, n a̱vuku e kekeme, koɓolo n a̱pa̱lu a na o ɓosoi, ɗa kpamu u surai le n azanariya a na a̱ uluwi a̱ una̱ u te derere.

36 Ɗa u maꞋi mashilya ma a ulanga wa asuvu wa n atali a usheꞋwi a gbagbain uwalaki a tatsu, n uwalaki u te u kaburakpatsu ka maɗanga ma sida.

37 A zuwa ta̱ kumiꞋi ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a nan lo a̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko wotoi u ire. 38 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kete ko wotoi u Bulu, ɗaɗa wotoi u kunla̱i, o kotsoi kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a tsu na o foɓusoi kumaꞋa a ɗa. U yaꞋan ta̱ a̱ya̱ e cindere a̱yi a kumaꞋa a ɗa.

7

Sulemanu umaꞋi kefeku ko tsugono

1 Sulemanu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ kupa n a tatsu, kafu u kotso kumaꞋa kefeku ko tsugono ci ni. 2 U maꞋi kefeku ka nu nɗanga n na a kapai a̱ Kuntsu ku Lebano. Ugaɗi u ni u ɗaɗa udashi amangatawun n amangerenkupa (150), wanshi u ni udashi amangatatsunkupa n a tawun. Uɗa̱ngi u ni kpamu udashi amangere n a tawun, a maꞋi ta̱ ɗa e peciki ni kuna̱shi ni nshikpu mu nɗanga n sida, koɓolo kpamu aburakpatsu a gbagbaꞋin n sida uzuwi punu a̱ nshikpu ma. 3 A̱ kpa̱Ꞌi gaɗi va n aburakpatsu a nɗanga n sida. Aburakpatsu a utsura a ra̱ka̱ vi le i ta̱ amangere n a tawun, ugeri gendu a kadaru dem. 4 A kasaka dem wi ta̱ n atusu gaɗi udari ugboku u tatsu a mindansanai. 5 Utsutsu u kuꞋuwaka wa dem wi ta̱ n urotu wu utsutsu wu ngon n na̱shi ugeri adaru a tatsu, a mindansanai.

6 Sulemanu u maꞋi kpamu kafalaka ka na ugaɗi wa ashamkpatsu a̱ ni a yawai udashi amangatatsunkupa n a tawun, n wanshi amangere n a tawun. A maꞋa ta̱ kpamu kafalaka ko yoku n ashamkpatsu e kelime ka̱ ni, koɓolo n kafalaka ɗe feu.

7 U maꞋi kpamu kunu kakuba ko tsugono, ɗa u ɗekei ni kefeku ka afada, ubuta̱ u kukiɗa ka afada, ɗa u kumai kaꞋa nu nɗanga n sida ili i na i ɗikai a iɗika ali a kubana a gaɗi vu kukpa̱. 8 Sulemanu u maꞋi kpaꞋa ku na u kuyongo a̱ kucina̱ ku mashilya mo mololo mo yoku n tsuzogu icuꞋu i te n kefeku ka afada. U doku u maꞋakai kpamu vuka vu ni mekere ma FiriꞋauna kefeku ko tsugono, tsu kefeku ka nampa ka.

9 ImaꞋashi i nampa dem, a ili i na i ɗikai n tsupulai ali punu a ulanga u gbayin wa, ili i na i ɗikai a̱ kumiꞋi ali a kubana a̱ kukpa̱, a yaꞋan ta̱ ulinga wa n atali a singai n aza ikebe n a̱bunda̱i. Ana a gisanki atali a ɗa a kiɗai a ɗa n ugangafu, pulai n a suvu dem. 10 Ugiti u kumaꞋa wa a yaꞋan ta̱ u ɗa n atali a gbagbaꞋin a singai ka̱u, o yoku ali ugaɗi u le u yawa ta̱ udashi gendu, o yoku kpamu ugaɗi u le udashi kupa n ure. 11 Gaɗi vi ni atali a singai a utsura ɗa, usheꞋwi derere, koɓolo kpamu n aburakpatsu a nɗanga n sida. 12 Ulanga u gbayin u kefeku ko mogono ka, ulanga wa asuvu u na wi e kelime ka̱ a̱Ꞌisa̱, n utsutsu u kunu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka ki ta̱ ukanji m mashilya ma na a walakai kutatsu n atali a na e sheꞋwei, e mere ma uwalaki dem u na a yaꞋin n aburakpatsu a nɗanga n sida n kodololo ka̱ ni.

Ucanuku wa̱ a̱Ꞌisa̱

13 Mogono Sulemanu u suki e ɗekeke yi Hiram vuza va aza a Taya, 14 Vuza na a̱na̱ku a̱ ni i kagapa a̱ ka̱tsuma̱ ke kelentsu ka aza a Nafutali, esheku a̱ ni tankpamu vuza va aza a Taya, wi ta̱ kpamu n ulinga we ekiye u kuyaꞋan ki iyum i shili. Hiram wi ta̱ n kuyeve ka̱u koɓolo n kufuɗa ku kuyaꞋan ili kakau n iyum i shili. U ta̱wa̱i u mogono Sulemanu ɗa u yaꞋin ili dem i na a zuwai ni u yaꞋan.

15 U luwa̱i ashamkpatsu a iyum i shili e re, yaba dem uɗa̱ngi u ni u yawa ta̱ udashi kamanga n u cindere, ugaɗi u kawin ka na ka̱ ka̱ra̱Ꞌi le dem ɗaɗa udashi kupa n kunla̱i. 16 A gaɗi va ashamkpatsu a, u maꞋi ɗe obisho n iyum i shili i gbagbaꞋin a na yaba dem ugaɗi u ni u yawai udashi u cindere n kagimi. 17 A gaɗi vu kobisho dem a yaꞋin ɗe tsuzogu tsu kucaꞋa ci ikani ali ugeri u cindere. 18 U yaꞋin adaru e re a iyum i shili o tsuzogu ci iyoci yi umaci u ruman. 19 Obisho a na i a gaɗi vu ashamkpatsu a punu a̱ kunu ku na va̱ kugita̱ kuꞋuwa o yotso ta̱ apulufa, ɗa ugaɗi u le u yawai udashi u ta̱li. 20 Obisho a na i a gaɗi vu ashamkpatsu re a, i ta̱ n ululu a iyoci yu umaci u Ruman ali amangatawenre (200) udari a adaru e re uka̱ra̱ki dem. 21 Hiram u shikpa̱i ashamkpatsu a̱ utsutsu u kefeku ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka. Kashamkpatsu ka na ki a uɓon u ɗakai ka ɗaɗa e ci ɗeke Jakini, ka na ki a uɓon u gaɗi ka ɗaɗa Buwazu. 22 Obisho a na i gaɗi va ashamkpatsu a yaꞋan ta̱ a ɗa tsa apulufa. Ta a yaꞋin nannai ali o kotsoi ulinga u kuyaꞋan ka ashamkpatsu ka.

23 U yaꞋin kebelyu ka gbayin n iyum i na a̱ luwa̱i adama a̱ kutsungu mini. Uga̱vi u ni u yawa ta̱ udashi u cindere n kagimi wanshi u ni kpamu udashi gendu, n kawin ka na ka̱ ka̱ra̱Ꞌi una̱ u kebelyu wa, ka yawa ta̱ udashi amangere n u tawun. 24 U ka̱ra̱Ꞌi a̱ una̱ u kebelyu ka a yaꞋan ta̱ ololu e re a edele a na a yaꞋin n iyum i shili ɗa a̱ ka̱ra̱ka̱i kebelyu ka, a yaꞋan ta̱ edele a̱ ta̱li a̱ una̱ wu udashi u ute-ute ali uka̱ra̱Ꞌi.

25 A zuwai kebelyu ka gbayin ka a gaɗi va obomburon kupa n e re iyum i shili, a tatsu a kinda uɓon u gaɗi, a tatsu a kinda uɓon u ka̱livi, a tatsu kpamu a kinda ɗakai, a tatsu a na a buwai kpamu a kinda kasana. Kebelyu ka tamkpamu a gaɗi vi le, ogundoi e le punu n a suvu. 26 A̱guruzu e kebelyu a, a yawa ta̱ kukiye ku tatsu, una̱ u ni tsu una̱ u mokokoꞋo ɗa kpamu u yotsoi apulufa a̱ mini. U tsu ɗika ta̱ mini ma na ma yawai edele a̱kpa̱n amangere. (40,000.)

27 Ɗa kpamu u yaꞋin a̱ma̱la̱nke a̱ kuka̱ra̱ka̱ n iyum i shili, yaba dem vi le u yawa ta̱ udashi u ta̱li, wanshi ubapi u ta̱li, ɗa ugaɗi u ni wo okpoi tamkpamu udashi u na̱shi n kagimi. 28 Na ɗa tsu na a yaꞋin a̱ma̱la̱nke a, i ta̱ uyaꞋin apashi a̱ na̱shi ɗa a gbaɓai le n urotu wu utsutsu wa. 29 Apashi a̱ na̱shi a ita̱ uka̱ri n ululu a kawu, n wa Anaka, n Corobi ali n gaɗi vu ni dem. Gaɗi n ɗaka vi Ikawu n Anaka a, a yaꞋan ta̱ ɗe ikari ya apulufa. 30 a̱ma̱la̱nke dem i ta̱ n anci a nwalu a na a yaꞋin n iyum i shili a̱ na̱shi, yaba dem kpamu n kebelyu u kiyangi a nsaɓu n na̱shi n na a yaꞋin n anci o tsuzogu a akambu dem. 31 Punu a a suvu a una̱ wi ta̱ punu u na a yaꞋin n urotu wu utsutsu tsu makawani ali udashi u te n kagimi. Una̱ wa wi ta̱ ma̱kurugu, koɓolo ida̱sa̱mkpa̱tsu udashi u re n kagimi. N tsupulai ci ni a yaꞋin ɗe tsuzogu tsu kanci tsa, kapashi ka faɓalya ka a̱ma̱la̱nke ka a yaꞋin u ɗa ugaɗi derere, ba ma̱kurugu ba. 32 Anci a nwalu a̱ na̱shi a i ta̱ ɗaka vu kapashi ka faɓalya ka, alangu a na e remei anci a i ta̱ ugbaɓi n a̱ma̱la̱nke va. Kisani ka kanci dem ka yawa ta̱ udashi u te n kagimi. 33 Anci a i ta̱ u yaꞋin tsu anci e ekeke o odoku, alangu a na a̱ ɓa̱na̱i anci a n geru va, n ika̱na̱tsu i geru, nu mogbodo ma na ma̱ ɓa̱na̱i le dem a yaꞋan le ta̱ n iyum i shili.

34 A̱ma̱la̱nke dem i ta̱ n ika̱na̱tsu i na̱shi, mogon dem n ka̱ka̱na̱tsu ke te ka na ka̱ uta̱i a a̱ma̱la̱nke a. 35 A gaɗi vu a̱ma̱la̱nke dem makatsu mi ta̱ ɗe ma na wanshi u ni u yawai udashi kuci. Ika̱na̱tsu i kapashi ka faɓalya ka ki ta̱ ugbaɓi n gaɗi vu a̱ma̱la̱nke va. 36 U ka̱ra̱i ɗe ululu o Corobi, n ikawu koɓolo n urotu wu nɗanga mu nshuwa a ikyamba ya̱ ika̱na̱tsu ya ɗe a na i a gaɗi vu ubuta̱ u faɓalya wa koɓolo n ubuta̱ u gbani u na u buwai dem. N ikari ya apulufa a̱ uka̱ra̱Ꞌi dem. 37 Na ɗa tsu na u yaꞋin ashamkpatsu kupa a. U yaꞋin le m moyotsonoi ugisanki le kpamu derere.

38 Ɗa Hiram u yaꞋin ebelyu e kenkeꞋen kupa a̱ iyum i shili, yaba dem vi le wanshi u ni u yawa ta̱ udashi u ta̱li, u tsu ɗika ta̱ mini ma na ma yawai edele amangatawenre n kamangankupa (230). 39 U zuwai a̱ma̱la̱nke a tawun a uɓon u ɗakai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, a tawun kpamu n uɓon u gaɗi. U zuwai kebelyu ka a uɓon u ɗakai u mogon ma kasana ma̱ ni. 40 U yaꞋin ebelyu a n ikenekpetsu ali m mokoꞋo ma na a ci jaꞋanku.

Hiram u kotsoi ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu u na u ɗikai kuyaꞋanka mogono Sulemanu,

41 Ili i na u yaꞋin i ɗanna, ashamkpatsu e re a, n asasu a gbagbaꞋin e re a na i tsu kebelyu ka na ki gaɗi va ashamkpatsu a, n ololu n re n na mi n tsuzogu adama a kupalaka ebelyu a gbagbaꞋin a na i gaɗi va ashamkpatsu a, 42 u yaꞋankai kpamu ololu e re a ili i na yi tsu umaci u ruman ali amangatawa̱na̱shi (400) adaru e re e re a ci ili yi umaci u ruman ya o kololu ke te dem, n tsuzogu tsu na a yaꞋankai ebelyu a gbagbaꞋin a na i a gaɗi va ashamkpatsu a, 43 a̱ma̱la̱nke kupa koɓolo n ebelyu kupa e le, 44 kebelyu koɓolo n anaka kupa n e re ɗaka vi ni. 45 Mgbodo, n ikenekpetsu koɓolo m mokoꞋo ma kujaꞋangu. Ili i nampa ya ra̱ka̱ i na Hiram u yaꞋankai Mogono Sulemanu adama a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, a yaꞋan ta̱ i ɗa n iyum i shili. 46 Mogono ma zuwai a yaꞋin i ɗa n ciꞋin a̱ a̱pula̱ka̱ a na i ɗevu n Urudu e mere ma Sukotu n Zaretan. 47 Sulemanu u kondo a̱miki a̱ ucanuku u nanlo ba, adama a na u ɗa wi ta̱ n a̱bunda̱i. E yeve a̱miki a iyum i shili ya ba.

48 Sulemanu u yaꞋin ucanuku wu ulinga u na wi punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a, katalikalyuka ka azanariya, n kirukpa ka azanariya ku na a tsu zuwa ɗe boroji vu ciɗa, 49 ashamkpatsu a̱ nkuni ma azanariya koci, a na a zuwai e kelime ka a̱ ubuta̱ u ciɗa, a tawun a kakambu ku usingai, a tawun feu a kakambu ku ugula̱, n ikari ya a̱pa̱lu ra̱ka̱ nu nkuni n ataꞋan a gbagbain a azanariya. 50 nu nkokoꞋo n wawaꞋa, n ili i ku kima̱sa̱ nkuni, nvene m gbagbaꞋin, ebelyu a̱ kuɓa̱na̱ ili i ma̱gula̱ni, n a̱mbu e ku kenuku akina, n ili i na yi uɓa̱ni n utsutsu wu ubuta̱ u ciɗa koɓolo n a̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Dem u yaꞋin le n azanariya. 51 Ana Sulemanu u kotsoi kuyaꞋan ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a, ɗa u tuka̱i punu ili i na esheku a̱ ni Dawuda we erengi, ili i ɗaɗa azurufa, n azanariya koɓolo n ucanuku u kunu, ɗa u zuwai le a̱ kunu ku kuzuwa ku canuku ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

8

A̱ tuka̱i n akpati a̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin

1 Ɗa Sulemanu u ɓolongi nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila, koɓolo n aza e kelime a umaci kakau, n isheku yi iꞋuwa ya aza a Isaraila a Urushelima, adama a na a bana a̱ uta̱ka̱ n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu a̱ likuci i Dawuda ɗaɗa Sihiyona. 2 Ali aza a Isaraila ra̱ka̱ o ɓolongi u mogono Sulemanu a ayin a̱ ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱pa̱m ko wotoi u Etanimu, u ɗaɗa ta na wotoi u cindere.

3 Ana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a yawai, ɗa anan ganu u ɗikai akpati vu uzuwakpani va, 4 ɗa a̱ tuka̱i n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va, m Ma̱va̱li mo Oɓolo, koɓolo n ili i ciɗa i na yi punu dem. Anan ganu n anan Levi ele a̱ tuka̱i n u ɗa, 5 ɗa mogono Sulemanu n koɓolo ka aza a Isaraila ka na ka gasai va, a shamgbai lo kelime ka akpati ka a kuyaꞋan alyuka nkyon ma̱ a̱bunda̱i ali n anaka a na e yevei ka̱bunda̱i ke le ba. 6 Ɗa anan ganu a̱ tuka̱i n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u ni punu a suvu o mololo ma ciɗa a̱Ꞌisa̱ a, ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa ɗa zuwai vu ɗa a ɗaka ve evelyu o Corobi. 7 Ɗa icorobi ya a bapai evelyu e le a gaɗi va akpati va, a kuyaꞋanka akpati va n ika̱na̱tsu i ni dem kulu. 8 Ika̱na̱tsu i nan lo yi ta̱ ugaɗi ka̱u tsu na va kufuɗa ve kene ko vi baci a̱ ubuta̱ u ciɗa punu a suvu o mololo ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma, ama vi baci pulai vu ubuta̱ u ciɗa wa ve kene ba, a ɗa i ta̱ ɗe ali n anana. 9 Ili i yoku yi punu ba sai nshemberu ma atali n re n na Musa u zuwai punu a kusan ku Sinai, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n aza a Isaraila ayin a na a̱ ka̱sa̱kpa̱i iɗika i Masar.

10 Ana anan ganu a̱ ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa va, ɗa keleshu ka̱ kimba̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a. 11 Anan ganu a fuɗa a yaꞋan ulinga u le ba, adama e keleshu ka, Adama a na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci shana ta̱ a̱ a̱Ꞌisa̱ a̱ ni.

12 Ɗa Sulemanu u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, a̱yi wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu e keleshu ka̱ ka̱yimbi. 13 Gogo na m maꞋaka wu ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a singai, a̱ ubuta̱ u na va̱ kuda̱sa̱ngu ali ayin babu uteku.&gt;&gt;

14 Ana koɓolo ka aza a Isaraila ki lo kashani, ɗa mogono ma kpatalai ɗa u zuwakai le una̱singai. 15 Ɗaɗa u danai,&lt;&lt;Cikpai Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila, a̱yi na n ekiye a̱ ni a ɗa u shatangi uzuwakpani u na u yaꞋin n una̱ u ni a kubana u Dawuda esheku a̱ va̱ u danai. 16 &lt;Ili i na i ɗikai a kanna ka na mu uta̱ka̱i uma a̱ va̱ aza a Isaraila a Masar, n zagba likuci i yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci yu umaci ya aza a Isaraila adama a na m maꞋa a̱Ꞌisa̱ ciya̱ kula ku va̱ ku yongo ɗe ba. Ama n zagba ta̱ Dawuda u lyaꞋaka uma a̱ va̱ aza a Isaraila tsugono.&gt; 17 Esheku a̱ va̱ Dawuda u sheshe ta̱ u maꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a na a cikpa kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila. 18 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai esheku a̱ va̱ Dawuda, &lt;U gaꞋan ta̱ ana wo okpoi vu sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ nu kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a kula ku va̱. 19 Ko n nannai dem, avu ɗa vuza na va kumaꞋaka mu a̱Ꞌisa̱ a ba, ama maku ma̱ nu ma na a ku matsaka wu, a̱yi ɗa u kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a adama a kula ku va̱.&gt; 20 Vuzavaguɗu u shatangu ta̱ uzuwakpani u na u yaꞋin. Mi isaka ta̱ esheku a̱ va̱ Dawuda tsugono, ɗa n da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani, ɗa ta na m maꞋi a̱Ꞌisa̱ adama a kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila. 21 N foɓuso ta̱ punu ubuta̱ u na a kuzuwa akpati va, vu na vu ɗaɗa uzuwakpani u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n ikaya i tsu a ayin a na wu uta̱ka̱i le a Masar.&gt;&gt;

Avasa a Sulemanu e kerengu a̱Ꞌisa̱

22 Ɗa Sulemanu u shamgbai e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu e kelime ko koɓolo ka uma ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ ni gaɗi, 23 u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila, babu Ka̱shile ka na ki gaɗi ko a iɗika tsu nu, a̱ kuɓa̱na̱ uzuwakpani koɓolo n ucigi u babu uteku a kubana wa agbashi a̱ nu a na i a kuwala a uye u nu n a̱ɗu e le dem. 24 Vu shatangu ta̱ uzuwakpani u na vi yaꞋankai kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ Dawuda, n una̱ u nu u ɗa vi yaꞋin uzuwakpani wa, ɗa kpamu vu shatangi u ɗa tsu na u ɗa wi anana. 25 Gogo na Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila, shatangu uzuwakpani u na vi yaꞋankai kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ Dawuda, ana vu danai, &lt;Vi a kusaꞋwa kunamba vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila ba, ɗa baci de muku n nu n yaꞋan mayin a̱ ubuta̱ wi ili i na i a kuyaꞋan dem, ɗa a yaꞋin nwalu nu mpa tsu na avu vi yaꞋin.&gt; 26 Gogo na avu Ka̱shile ka aza a Isaraila, yaꞋan uzuwakpani u na vi yaꞋankai kagbashi ka̱ nu Dawuda esheku a̱ va̱ u yaꞋan mayun.

27 &lt;&lt;Ama Ka̱shile ki ta̱ o kuyongo aduniyan? Gaɗi, ko gaɗi vu a̱da̱nga̱shile wa kuyaꞋan wu ba. Bele a̱Ꞌisa̱ a na mpa m maꞋi. 28 N nannai dem pana avasa a kagbashi ka̱ nu koɓolo n ufolu u ni wa a asuvayali, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱. Pana ma̱shi n kavasa ka na kagbashi ka̱ nu ki a kuyaꞋan a kubana wa̱ nu anana. 29 YaꞋan a̱shi a̱ nu o yongo upaɗukpi kanna n kayin dem adama a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa, ubuta̱ u na vu danai, &lt;Kula ku va̱ ki ta̱ o kuyongo ɗe,&gt; adama a na vu pana avasa a na kagbashi ka̱ nu ka ci yaꞋan adama a̱ ubuta̱ u nam pa. 30 Pana ufolu u kagbashi ka̱ nu koɓolo n ufolu uma a̱ nu aza a Isaraila, a ayin a na baci a vasai a̱ ubuta̱ u nampa. Vu pana na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu, vu pana baci, cinukpaka tsu.

31 &lt;&lt;Ɗa baci vuma u nusakai vuza ni ali ɗa ka yawai ka akucina, ɗa ta na u ta̱wa̱i u kucinai a̱ ubuta̱ u katalikalyuka ka̱ nu punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa, 32 pana na ɗe gaɗi ka̱ta̱ vi yaꞋan ili i yoku. YaꞋanka agbashi a̱ nu afada, vu takacika vuza vu unushi, ka̱ta̱ vu zuwaka yi unushi u na u yaꞋin va a kaci ka̱ ni. Vuza vu babu unushi vu ka̱sa̱kpa̱ yi u laza babu unushi, ka̱ta̱ vu zuwa kasingai ka̱ ni ko tono yi.

33 &lt;&lt;Ayin ana baci de dem a lyaꞋi uma a̱ nu aza a Isaraila n kuvon adama a na a yaꞋanka wu ta̱ unushi, ama o bono baci wa̱ nu ɗa e yevei kula ku nu ali ɗa a vasai ɗa kpamu o folonoi nu punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa, 34 panaka le na ɗe gaɗi ka̱ta̱ vi cinukpaka uma a̱ nu aza a Isaraila unushi u le, ka̱ta̱ vu bonoko le a iɗika i na vi nekei isheku i le.

35 &lt;&lt;A̱ ɓa̱ya̱ngu baci gaɗi ɗa kpamu o doku o yoꞋi mini ba, adama a na uma a̱ nu a nusaka wu ta̱, a vasa baci punu a̱ ubuta̱ u nampa ɗa yeve a̱ shika̱i u kula ku nu ali ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i unushi u le adama a na vu saꞋwa le ta̱ n kawuya, 36 panaka le na ɗe gaɗi ka̱ta̱ vi cinukpaka agbashi a̱ nu aza a Isaraila unushi u le. Yotsongu le uye u singai u na o kutono, ka̱ta̱ vi yoꞋo mini a iɗika i na vi nekei uma a̱ nu adama a na yo okpo i le.

37 &lt;&lt;Ayin a na baci kambulu ko ma̱dukpa̱ ma uwai a iɗika ya, ko iɗika ya i pomoi ko i pa̱lukpa̱i, akyun ko nta̱ɗa̱ma̱ci, ko irala i le i kanza le baci a̱ likuci i le, ko kawuya ke ne ka baci ko mɓa̱la̱ n na n ta̱wa̱i, 38 Ɗa baci vuza ko uma ra̱ka̱ a yaꞋin avasa ko ufolu, adama a na e yevei ili i na yi a kutakacika a̱ɗu e le, ɗa a̱ ba̱rukpa̱i ekiye e le e kelime ka̱ a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa, 39 ka̱ta̱ vu pana na ɗe gaɗi, a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu. Cinukpaka le ka̱ta̱ vi yaꞋan ulinga, yaꞋanka yaba dem ili i na u yaꞋin, adama a na vi yeve ta̱ ɗe ka̱ɗu ka̱ ni kpamu avu ɗa koci vi yevei a̱ɗu a uma dem, 40 nannai ɗa a kupana wovon u nu a ayin dem i baci de o kuyongo punu a iɗika i na vi nekei ikaya i tsu.

41 &lt;&lt;Ama komoci ka na baci ki punu u uma a̱ nu aza a Isaraila ba, ɗa wu uta̱i a̱ ubuta̱ u daꞋin ɗa u ta̱wa̱i adama a kula ku nu, 42 Omoci i ta̱ a kupana ukuna u kula kugbayin ku nu n utsura we ekiye u nu n ili i gbagbain i mereve i na vu yaꞋin. Ayin a na baci a̱ ta̱wa̱i a vasai punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa, 43 ka̱ta̱ vu pana na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu, ka̱ta̱ vi yaꞋan ili i na omoci a o folonoi nu dem, adama a na uma a aduniyan dem e yeve kula ku nu o doku kpamu a pana wovon u nu, tsu na uma a̱ nu aza a Isaraila i a kuyaꞋan. I ta̱ kpamu a kufuɗa kuyeve a na a̱Ꞌisa̱ a na m maꞋi na va, n kula ku nu ku ɗa m maꞋi a ɗa.&gt;&gt; 44 &lt;&lt;Uma a̱ nu a bana baci kuvon wi irala i le, a̱ ubuta̱ u na vu zuwai le a bana dem, a vasa baci u Vuzavaguɗu adama a̱ likuci i na vu zagbai koɓolo n a̱Ꞌisa̱ a na m maꞋi n kula ku nu, 45 pana avasa e le n ufolu u le na ɗe gaɗi, ka̱ta̱ vu takpaka le kadama.

46 &lt;&lt;A yaꞋanka wu baci unushi, adama a na babu vuza na u kpa̱ɗa̱i kunusa, ɗa vi yaꞋin wupa n ele ali ɗa vi nekei le wi irala i le. Ɗa a ɗikai le tsa agbashi a kubana a iɗika i le i na yi daꞋin ko ɗevu, 47 n nannai dem a sabaꞋa baci a̱ɗu e le a iɗika i na a banai ugbashi wa, ɗa a̱ shika̱i unushi u le ali ɗa o folonoi nu ɗe a kudana, &lt;Ci yaꞋan ta̱ unushi, tsu yaꞋan kasingai ba, ci yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani,&gt; 48 a sabaꞋa baci a̱ɗu e le n wuma u le ɗa o bonoi wa̱ nu ɗe a iɗika yi irala i le i na i ɗikai le ugbashi, ɗa a vasai wa̱ nu a kubana a iɗika i na vi nekei ikaya i le, n likuci i na vu zagbai n a̱Ꞌisa̱ a na m maꞋi n kula ku nu, 49 na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu, pana avasa e le n ufolu u le ka̱ta̱ vu pana asuvayali e le 50 Vi cinukpaka uma a̱ nu a na a nusakai nu, vi cinukpaka le unushi wa dem u na a yaꞋankai nu, ka̱ta̱ vu zuwa aza a na a lyaꞋi le utsura wa a pana asuvayali e le, 51 adama a na ele uma a̱ nu a ɗa aza a̱ uka̱ni a̱ nu, ele na vu uta̱ka̱i a Masar, a̱ ubuta̱ wu usuɗukpi wa akina a na e kuderekpe viyum.

52 &lt;&lt;YaꞋan vu zuwa atsuvu a̱ nu adama a ufolu wa kagbashi a̱ nu, koɓolo n ufolu u uma a̱ nu aza a Isaraila. YaꞋan vi lyaꞋa kelime n kupanaka le a ayin a na baci de dem a lapai una̱ a kubana wa̱ nu. 53 Adama a na vu pece le ta̱ n uma a aduniyan a na a buwai ɗa vu bonokoi le uma uka̱ni a̱ nu, tsu na vu danai a una̱ u Musa kagbashi ka̱ nu a ayin a na avu Vuzavaguɗu Ka̱shile vu uta̱ka̱i ikaya i tsu a Masar.&gt;&gt;

54 Ana Sulemanu u kotsoi kavasa ka nampa ra̱ka̱ n ufolu a kubana u Vuzavaguɗu, ɗa u ɗa̱nga̱i kashani a̱ ubuta̱ u na wi ishi u kuɗa̱ngi n ekiye a̱ ni uɗengushi ɗevu n katalikalyuka ka Vuzavaguɗu. 55 U ɗa̱nga̱i ɗa u zuwakai koɓolo ka aza a Isaraila ra̱ka̱ una̱singai n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u a kudana, 56 &lt;&lt;Ci cikpai Vuzavaguɗu a̱yi na u nekei uma a̱ ni aza a Isaraila wuvuki, tsu na u yaꞋin uzuwakpani. Babu kadanshi ka na u yaꞋin uzuwakpani a̱ una̱ u kagbashi ka̱ ni Musa ɗa ka̱ kpa̱ɗa̱i kushana. 57 YaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko tono n a̱ tsu tsu na u tonoi n isheku i tsu. Ka̱ta̱ u kuka̱sa̱kpa̱ tsu ko u kuvakangu tsu ba. 58 YaꞋan u bonoko a̱ɗu a̱ tsu wa̱ ni, tsu wala a uye u ni ka̱ta̱ kpamu tsu ɓa̱na̱ wila̱ u ni, n kadanshi ka̱ ni koɓolo n kusheshe ku ni tsu na u danai ikaya i tsu. 59 YaꞋan kadanshi ka̱ va̱ ka nampa, ka na n vasai a kubana u Vuzavaguɗu, ka yawa ɗevu n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu kanna n kayin dem, ciya̱ u takpa kadama ka kagbashi koɓolo n uma a̱ ni aza a Isaraila derere n i na i a kuciga a kanna dem, 60 adama a na uma a aduniyan dem e yeve a na Vuzavaguɗu ɗa Ka̱shile, babu kpamu vuza yoku. 61 Ama a̱ɗu a̱ɗa̱ a shamgba mayin a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a kuwala a uye u ni mayin n i ɓa̱na̱i wila̱ u ni, tsu na yi a kuyaꞋan ali a̱ kuta̱wa̱ anana.&gt;&gt;

Kerengu ka̱ a̱Ꞌisa̱

62 Ɗa mogono ma koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ a na i n a̱yi, a yaꞋin alyuka a kubana u Vuzavaguɗu. 63 Sulemanu u lyukai alyuka a̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu. U yaꞋin a ɗa n anaka ali a̱kpa̱n kamanga n e re (22,000), koɓolo kpamu ni nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n amangatawun n kamanga (120,000). Ɗaɗa mogono ma koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ e erengi a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 64 A kanna ka nanlo ka feu mogono me erengi mere ma ulanga ma na mi e kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, punu a̱ ubuta̱ wa ɗa u yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku kusongu, kuneꞋe ki ili i kashina koɓolo n ushuma u kuneꞋe ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱. Adama a na katalikalyuka ki iyum i shili ka ka yaꞋan ta̱ kenu a na ka ɗika kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ki ili i kashina koɓolo n ushuma u kuneꞋe ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱. 65 Ɗa Sulemanu u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka a ayin a nan lo, n ka̱bunda̱i ka gbayin ka aza a Isaraila dem, n uma a na a̱ uta̱i a Lebo-hamata a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Masar. A yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka nanlo u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ali ayin e cindere ɗa o doku a yaꞋin ayin e cindere ɗa wo okpoi ayin kupa n a̱na̱shi. 66 A kanna ka̱ kunla̱i ɗa u ka̱sukpa̱i uma a wala. A zuwakai mogono ma una̱singai ɗa ta na a lazai o kubono a iꞋuwa i le, m ma̱za̱nga̱ koɓolo n imeshi a̱ a̱ɗu e le adama a ili ra̱ka̱ i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai kagbashi ka̱ ni Dawuda n uma a̱ ni aza a Isaraila.

9

Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i u Sulemanu u ire

1 Ana Sulemanu u kotsoi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu koɓolo n kefeku ko mogono ali n ili i na u cikalai kumaꞋa dem, 2 ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i u Sulemanu a̱ uta̱wi u ire, tsu na u saꞋwai kuta̱wa̱ wa̱ ni na ɗe a Gibiyon. 3 Vuzavaguɗu u danai ni,

&lt;&lt;M pana ta̱ avasa n ufolu u na vi yaꞋin a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, me erengu ta̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa a na vu maꞋi va a̱ ubuta̱ u na a e kuneke kula ku va̱ tsugbayin ayin babu uteku. A̱shi a̱ va̱ n ka̱ɗu ka̱ va̱ o kuyongo ta̱ ɗe ayin tutu. 4 Avu tamkpamu, vu wala baci a uye u va̱ n kasingai n ka̱ɗu ka̱ nu derere tsu na eshevu Dawuda u yaꞋin, ɗa feu vi yaꞋin ili i na n danai ali n vu tonoi wila̱ koɓolo n kadanshi ka̱ va̱, 5 Gogo mi ta̱ a kuzuwa kakuba ko tsugono ka̱ nu a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ali ayin babu uteku, tsu na n yaꞋankai eshevu Dawuda uzuwakpani n danai, &lt;Va kusaꞋwa kunamba vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono wa aza a Isaraila ba.&gt; 6 Ama avu ko muku n nu i zuwakai mu baci kucina̱ ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka̱ va̱ ko wila̱ u va̱ u na n zuwai, ɗa i kucukpai i bonoi i tonoi a̱ma̱li o yoku ali i cikpai le, 7 mi ta̱ a kutakpa aza a Isaraila a iɗika i na n nekei le ka̱ta̱ kpamu n iwan a̱Ꞌisa̱ a nampa a na me erengi n kula ku va̱. Aza a Isaraila i ta̱ o kubono ka̱ca̱pa̱ ka̱ta̱ kpamu o kpo ili i ma̱ka̱n a̱ ubuta̱ u uma dem. 8 Ka̱ta̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa o bono agali, aza a na a kuwala lo dem i ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ke mereve koɓolo m ma̱ka̱n a kudana, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋankai iɗika ya ili i nampa koɓolo n a̱Ꞌisa̱ a?&gt; 9 Uma i ta̱ a̱ kushuku, &lt;Adama a na a̱ ka̱sa̱kpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le a̱yi na wu uta̱ka̱i ikaya i le a Masar, ɗa o bonoi a̱ ka̱na̱i a̱ma̱li o yoku ali ɗa a cikpai a ɗa n o tonoi a ɗa. Ɗaɗa i zuwai Vuzavaguɗu u tuka̱ le ta̱ n kawuya ka nampa dem.&gt; &gt;&gt;

Ulinga u yoku u Sulemanu

10 Sulemanu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ kamanga a̱yi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin koɓolo n kefeku ko tsugono. 11 Sulemanu mogono u nekei Hiram mogono ma Taya likuci kamanga i na yi a̱ uɓon u Ga̱lili, adama a na Hiram va u zamaka yi ta̱ nɗanga n sida ra̱ka̱, n ogboli, koɓolo n azanariya n a̱bunda̱i tsu na u cikalai. 12 Ama ana Hiram u ka̱sa̱kpa̱i Taya adama a na u bana we ene likuci i na Sulemanu u nekei ni, ɗa wu enei i ɗa i yaꞋin ba. 13 Ɗa u danai, &lt;&lt;Likuci i yiɗa̱i tamkpamu na i na vi nekei mu, vuza va̱?&gt;&gt; Ɗa u neꞋi likuci ya kula iɗika i Kabulu*, kula ku ɗaɗa ku buwai ali a̱ kuta̱wa̱ anana. 14 Hiram u suꞋuki mogono n Azanariya a na a̱miki e le a yawai ngura amangatawun n kamanga (120). 15 Na ɗa ukuna wu ulinga u tsugbashi u na Sulemanu u ɗanai adama a kumaꞋa ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n kefeku ka̱ ni, nu nsongolimo ma akambu, m mashilya ma Urushelima n ma̱ likuci i Hazo m Magido, koɓolo n Geza. 16 FiriꞋauna mogono ma Masar ma lyaꞋa ta̱ Geza n kuvon, ali ɗa u songi likuci ya n akina. Wu unai aza a KanaꞋana a na i punu a̱ ida̱shi ɗa u nekei i ɗa vuka vu Sulemanu mekere ma̱ ni tsu ili i kuneꞋe i kanna ko yolo. 17 Ɗa Sulemanu u maꞋasakai Geza. U maꞋi kpamu likuci i ka̱ɗa̱ki i Betu-horon, 18 m Balata, koɓolo n Tadamoru na ɗe e meremune, dem punu a iɗika i Yahuda, 19 koɓolo n likuci yi a̱ ubuta̱ u kuzuwa u ni ra̱ka̱, n likuci ye ekeke o odoku a̱ ni koɓolo n odoku a, ali n ili i na u cikalai kumaꞋa a Urushelima dem, a Lebano koɓolo kpamu n iɗika i na yi a̱ ubuta̱ u tsugono u ni dem.

20 Uma o yoku a buwa ta̱ punu a iɗika ya, aza a na i aza a Isaraila a ɗa ba, ele ɗa aza a Amoriya n aza a Hitiya n aza a Periziya n aza a Hiviya n aza a Jebusiya, 21 ele ɗa ntsukaya n na n buwai iɗika ya, aza a na aza a Isaraila a fuɗa unai ba, Sulemanu u zagba le ta̱ okpo agbashi a ulinga a̱ ni, ali tana anana ɗaɗa ulinga u na i a kuyaꞋan. 22 Ama Sulemanu u bonoko vuza va aza a Isaraila kagbashi ba, ɗa kucikpa u bonokoi le osoji, n anan taji a̱ ni, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, n aza e kelime ko osoji, koɓolo n ovonshi a na i aza e kelime a ekeke o odoku n akumbi e le. 23 Ele ɗa kpamu aza a gbagbaꞋin a kinda ulinga u na Sulemanu wi n u ɗa, i ta̱ ali uma amangatawantawun n amangerenkupa (550), ele na i kula̱na̱ uma a na i a kuyaꞋan ulinga wa.

24 Sulemanu wu uta̱ka̱i vuka vi ni mekere ma FiriꞋauna punu a̱ likuci i Dawuda, ɗa u bonokoi ni e kefeku ka savu ka na u maꞋakai ni. Ɗa kpamu u maꞋi nsongolimo lo. 25 A̱ ka̱ya̱ dem kutatsu ku ɗa Sulemanu u ci yaꞋan alyuka e kuneꞋe ku kusongu n alyuka e kuneꞋe ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a gaɗi vu katalikalyuka ka na u maꞋakai Vuzavaguɗu. U yaꞋin kpamu alyuka o kusongu a ili i ma̱gula̱ni a kubana u Vuzaguɗu, nannai ɗa u kotsoi ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ wa. 26 Mogono Sulemanu u yaꞋin kpamu antsu a Eziyon-gebe, ɗevu Ilatu a Edom a̱ ka̱kina̱ ka Mala ma Shili. 27 Ɗaɗa Hiram u suki a fuɗi a antsu a bana a yaꞋan ulinga ɗe koɓolo n uma a Sulemanu. 28 Ɗa antiki antsu a kubana a Ofiri, ɗa o bonokoi nu ngura ma azanariya ali amangatawa̱na̱shi n kamanga (420) ɗa e nekei Sulemanu.

10

Egbere Sheba u banai u Sulemanu

1 Ana Egbere vu iɗika i Sheba u panai tsu na Sulemanu wu uta̱i kula n tsu na wi a nwalu n Vuzavaguɗu, ɗa u ta̱wa̱i kukondo yi n keci ku gbagbaꞋin. 2 U yawai a Urushelima n ka̱bunda̱i ka uma o kutono yi n arakuma e le ucaniki n ili i wali koɓolo n azanariya n a̱bunda̱i ali n atali a singai-singai dem. Ɗa u banai u danai Sulemanu ili i na wi n i ɗa a̱ ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱. 3 Sulemanu wu ushuki keci ku vuka ka ra̱ka̱, babu ili i na i yaꞋin mogono atakaci a̱ kushuku punu. 4 Ana Egbere vu Sheba u panai kuyeve ku Sulemanu ra̱ka̱, kpamu wu enei kefeku ka na u maꞋi, 5 n ilikulya i na a̱ tsu tuka̱ Sulemanu a kanna lakam, n tsu na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma ulinga u ni i a̱ ida̱shi, n tsu na i a kuyaꞋanka yi ulinga, n aza a na e ci neke yi ili i kusoꞋo, n alyuka e kuneꞋe ku kusongu a na Sulemanu va u yaꞋin a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, ɗa u yaꞋin mereve.

6 Ɗa u danai mogono ma, &lt;&lt;Ili i na m panai ra̱ka̱ na ɗe a̱ likuci i va̱ adama a kadanshi ka singai n kuyeve ku nu dem mayun ɗa, 7 Mi ishi mu ushuku n ili i nampa ba, sai na n ta̱wa̱i me enei n a̱shi a̱ va̱. Mayun ɗa, i na a danai mu kagimi kaꞋa. Kuyeve ku nu koɓolo n uciyi dem u laꞋa ta̱ i na m panai. 8 Inda tsu na uma a̱ nu i m ma̱za̱nga̱, n tsu na aza a ulinga a̱ nu i feu m ma̱za̱nga̱, ele na i kashani ɗevu ayin tutu a kupana kadanshi ka ukuna kuyeve ka̱ nu. 9 Una̱singai u ɗa a kubana u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, a̱yi na u u panai uyoꞋo u nu ɗa u zuwai nu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila. Ana wo okpoi Vuzavaguɗu u ciga ta̱ aza a Isaraila ali ayin babu n uteku, ɗaɗa i zuwai ɗa u zuwai nu mogono adama a na vu yaꞋan afada a asingai n a usuɓi kpamu.&gt;&gt;

10 Ɗa Egbere va u nekei mogono ngura ma azanariya ali amangatawaun n kamanga (120), koɓolo n ili i wali n a̱bunda̱i n atali a singai-singai. Babu vuza na u saꞋwai kutuka̱ n ili i wali tsu na Egbere vu Sheba u tuka̱i mogono Sulemanu. 11 Antsu a Hiram a̱ ta̱wa̱i n azanariya na ɗe Ofiri, a Ofiri va a̱ tuka̱ ta̱ nu nɗanga n almugu n a̱bunda̱i koɓolo n atali a singai. 12 Ɗa mogono ma yaꞋin ulinga nu nɗanga n almugu, adama a na u doku katsura ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a koɓolo n kefeku ko mogono ka. Ɗa kpamu u yaꞋankai ulinga a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan umolu n ugogi adama a awashi. Babu kpamu nɗanga n almugu n na o doku a̱ tuka̱i ko e enei ali a̱ kuta̱wa̱ anana.

13 Ɗa Sulemanu mogono u nekei Egbere vu Sheba ili i na u cigai dem, babu biꞋi i na u nekei ni a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tsugono. Ɗa u lazai u bonoi a iɗika i ni n agbashi a̱ ni.

Uciyi wu a̱bunda̱i u Sulemanu

14 A̱ ka̱ya̱ dem Sulemanu u tsu isa ta̱ azanariya a na a yawai ngura amangatawa̱nta̱li n amangatatsu n ta̱li (666), 15 babu punu biꞋi utafu wa aza a tsulaga tsu gbagbaꞋin n aza a wawaꞋa, koɓolo nu ngono ma aza Arabiya n anan gomuna a iɗika a.

16 Mogono Sulemanu u luwa̱i nra̱ga̱ m gbagbaꞋin ma azanariya ali amangatawenre (200), ma̱ra̱ga̱ dem a yaꞋin i ta̱ n a̱miki a na a yawai shekelu amangatawa̱nta̱li (600). 17 Ɗa kpamu u yaꞋin nra̱ga̱ n wawaꞋa n na a̱ luwa̱i n azanariya ali amangatawantatsu (300), dem vi le n a̱miki a na a yawai shekelu vu na̱shi. Ɗa mogono ma zuwai le e kefeku ka na u yaꞋin nu nɗanga n na a kapai a̱ kutsun ku Lebano.

18 Ɗa mogono ma yaꞋin kakuba ko tsugono ka gbayin ɗa a kalai kaꞋa n anga a kagiwa ɗa u kumai anga a n azanariya. 19 Kakuba ka ki ta̱ n adasukpatsu a̱ ta̱li, ɗa ka̱ca̱pa̱ ka a yaꞋin ni ma̱kurugu gaɗi. A akambu e re a kakuba ka ɗa a zuwakai kaꞋa ubuta̱ u kukiyangu ekiye, n ululu i kawu lo kashani akambu e re dem. 20 Ululu a ikawu kupa n e re uzuwi lo a idasakpatsu i ta̱li ya, ululu ikawu akambu e re a kadasukpatsu dem. Babu ubuta̱ u na a saꞋwai kuyaꞋan kakuba ko tsugono tsu nanlo. 21 NkokoꞋo n ku soꞋo ko mini m mogono Sulemanu ra̱ka̱ a yaꞋan ta̱ n ɗa n azanariya, ili yu ulinga i kefeku ka na a yaꞋin nu nɗanga n kutsun ku Lebano dem a yaꞋan ta̱ i ɗa n azanariya feu koci. Babu i na a yaꞋin n azurufa, adama a na e ene ta̱ azurufa i n a̱miki a ayin a Sulemanu ba. 22 Mogono ma mi ta̱ n antsu n a̱bunda̱i a tsulaga punu a mala ma koɓolo n antsu a Hiram. A̱ya̱ a tatsu dem o tsu bono ta̱ n ucanuku wa azanariya, azurufa, anga agiwa, ali nu nkalu n ajinna feu.

23 Mogono Sulemanu u laꞋa ta̱ ngono n na m buwai a aduniyan dem uciyi koɓolo n kuyeve. 24 Aduniyan ra̱ka̱ a tsu ciga ta̱ a̱ ta̱wa̱ kula̱na̱sa̱ odoki u Sulemanu adama a na a pana kadanshi ke kuyeve ka na Ka̱shile ke nekei ni a̱ ka̱ɗu. 25 A̱ ka̱ya̱ dem yaba dem vu na baci wi a̱ kuta̱wa̱ u tsu ta̱wa̱ n ili i kuneꞋe ya azanariya, n ya azurufa, n akashi, n ucanuku u kuvon, n ili i wali, koɓolo n odoku, nu mkparagi feu. 26 Sulemanu u ɓolongi ekeke o odoku koɓolo n odoku a, wi ta̱ n ekeke o odoku ka̱kpa̱n ke te n amangatawa̱na̱shi (1,400), n odoku a̱kpa̱n kupa n e re (12,000). U foɓoi le a̱ likuci i na o tsu foɓo ekeke o odoku, o yoku kpamu na ɗe koɓolo n a̱yi a Urushelima. 27 Mogono mo bonokoi azurufa o okpoi ili i gbani tsa atali a Urushelima, nɗanga n sida feu u bonokoi n ɗa n a̱bunda̱i tsu nɗanga mu ma̱biri n na n tsu gbonguro a̱ ubuta̱ wa aginda a Yahuda. 28 Odoku a Sulemanu ta ɗe a̱ uta̱ka̱i aɗa a iɗika i Masar koɓolo n iɗika i Kuwe, aza a tsulaga a gbagbaꞋin o mogono a ɗa a tsulai le a iɗika i Kuwe. 29 A tsula ta̱ ekeke odoku dem a iɗika i Masar ali Azurufa amangatawa̱nta̱li (600), a tsulai odoku feu dem amangatawun n amangerenkupa (150). Ɗa o okpoi aza a na e kudenke ngono ma aza a Hitiya koɓolo nu ngono ma aza a Siriya.

11

A̱ma̱ci a Sulemanu

1 Ayin a na i lo ɗa Sulemanu mogono u cigai a̱ma̱ci a uduma n a̱bunda̱i, babu biꞋi vuka vu na wi n vu ɗa mekere ma FiriꞋauna. Ɗa u zuwai nkere ma aza a Mowabu n ma aza a Amona n ma aza a Edom n ma aza a Sidon koɓolo n aza a Hitiya. 2 Uma a nanlo a ɗaɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi ke le wa aza a Isaraila u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i nekpenei yolo ba, ta lo o kubonoko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono a̱ma̱li e le.&gt;&gt; N nannai dem, Sulemanu u gbagbalai kuciga le. 3 Wi ta̱ n a̱ma̱ci a nkere mu ngono ali amangatawencindere (700), n a̱ma̱ci a gbani amangatawantatsu (300), ɗa a̱ma̱ci a̱ ni a sabaꞋi ni ka̱ɗu. 4 Ana Sulemanu u kutsai ɗa a̱ma̱ci a̱ ni a sabaꞋi ka̱ɗu ka̱ ni a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li o yoku. Ka̱ɗu ka̱ ni ka buwa a nwalu derere a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ba, tsu na ka̱ɗu ke esheku a̱ ni Dawuda ko yongoi ba. 5 Sulemanu u bonoi o kutono Ashitoretu ka̱ma̱li ka vuka ɗa a Sidon, m Moleka ka̱ma̱li ku unata ka aza a Amona. 6 Ɗa Sulemanu u yaꞋin ili i gbani-gbani a kubana u Vuzavaguɗu, u doku u tono Vuzavaguɗu mayin ba, tsu na esheku a̱ ni Dawuda a yaꞋin.

7 A̱ ubuta̱ wu nsasan wu uɓon u kasana a Urushelima, Sulemanu u maꞋi ma̱va̱li ma kucikpa Kemoshi, ka̱ma̱li ka unata ka aza a Muwabu, koɓolo m ma̱va̱li ma kucikpa Moleka ka̱ma̱li ku unata ka aza a Amona. 8 U yaꞋankai kpamu a̱ma̱ci a uduma a̱ ni nannai, adama a na o songi ili i ma̱gula̱ni na a yaꞋin alyuka a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li e le.

9 Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n Sulemanu adama a na ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ ka̱sa̱kpa̱ ta̱ uye u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila, a̱yi na u ta̱wa̱i wa̱ ni ali kure. 10 Ko a na u sa̱nka̱i Sulemanu kutono a̱ma̱li o yoku, ama Sulemanu ta na u tono wila̱ u Vuzavaguɗu ba. 11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Sulemanu, &lt;&lt;Ana wo okpoi kagbanigbani ka vu sheshei ɗa vi iwain kuka̱na̱ uzuwakpani u va̱ koɓolo n wila̱ u va̱ u na n nekei nu, mayun mi ta̱ e kupece tsugono tsu nu ka̱ta̱ n neke kagbashi ka̱ nu. 12 Ama adama e eshevu a̱ nu Dawuda, mi a kuyaꞋan nannai avu n wuma ba, ama mi ta̱ a kisa tsugono tsa e kiye a maku ma̱ nu. 13 N nannai dem mi a kisa tsugono tsa ra̱ka̱ wa̱ ni ba, ama mi ta̱ e kuneke yi umaci u te u lyaꞋaka le tsugono, adama a Dawuda kagbashi ka̱ va̱ kpamu n adama a Urushelima, a̱ ubuta̱ u na n zagbai.&gt;&gt;

Irala i Sulemanu

14 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai Hadadu vuza vu kpaꞋa ku tsugono tsa aza a Edom u yaꞋin tsurala n Sulemanu. 15 A ayin a cau ɗe ana Dawuda u lyaꞋi Edom, ɗa Jowabu kovonshi vo osoji u banai kuciɗa̱ngu osoji a Isaraila a na a̱ kuwa̱i a̱ ubuta̱ u kuvon. Ɗa wu unai muku n ali ra̱ka̱ a Edom. 16 Jowabu n aza a Isaraila ra̱ka̱ a shamgbai ɗe ali wotoi u ta̱li, sai a na o kotsoi kuna ali a aza e Edom ra̱ka̱. 17 Ama Hadadu u sumai a kubana a Masar, koɓolo n aza a Edom o yoku a na i agbashi e esheku a̱ ni. Ayin a nanlo Hadadu biꞋi maku. 18 A̱ uta̱i a Midiya ɗa a banai a Param. Ɗa a ɗikai ali ɗe a Param o kubono a Masar u mogono FiriꞋauna, a̱yi na u nekei Hadadu kpaꞋa n iɗika ɗa u doku u nekei ni ilikulya feu. 19 FiriꞋauna u panai uyoꞋo u Hadadu ali ɗa u nekei ni vangu vu vuka vu ni egbere Tafene, adama a na wo okpo vuka vu ni. 20 Ɗa vangu vu Tafene va vu matsakai ni maku mo kolobo ɗa u neꞋi ni kula Genubatu, maku ma na Tafene va u ɗikai u ɓa̱na̱i a kpaꞋa ku tsugono. Ta ɗe Genubatu u yongoi m muku n FiriꞋauna.

21 A̱yi ɗe a Masar, ɗa Hadadu u panai Dawuda u banka ta̱ n anan koko a̱ ni n kiya, a̱yi Jowabu kovonshi vo osoji feu u kuwa̱ ta̱. Ɗaɗa Hadadu u danai FiriꞋauna, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ mu m bono a iɗika i va̱.&gt;&gt;

22 Ɗa FiriꞋauna we ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu nambai punu na ali ɗa vi a kuciga kubono a iɗika i nu?&gt;&gt; Ɗa Hadadu wushuki u danai, ko ili,&lt;&lt;Ka̱sa̱kpa̱ mu koci n laza.&gt;&gt;

23 Ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱ngusa̱i Rezo kolobo ka Eliyada u yaꞋan tsurala n Sulemanu, vuza na u sumai a̱ ubuta̱ u vuzagbayin vi ni, Hadadezeru mogono ma Zoba. 24 U ɓolongi uma a̱ ubuta̱ u ni ɗa wo okpoi vuza vu kelime va aza a ugbamiwasuvu a ayin a na Dawuda wu unai aza a utsura a Zoba. Aza a ugbamiwasuvu a a sumai a banai a Dimaska, a̱ ubuta̱ u na a̱ da̱sa̱ngi ɗa a isai ubuta̱ wa. 25 Rezon u yongo ta̱ a tsurala n aza a Isaraila a ayin a na Sulemanu u yongoi n wuma, u doku u zamai kadama tsu na Hadadu u yaꞋin. Rezon u lyaꞋa ta̱ tsugono a Siriya ɗa kpamu o yongoi a tsurala n aza a Isaraila.

Jerobuwam u yaꞋankai Sulemanu ugbamiwasuvu

26 Ɗa feu Jerobuwam kolobo ka Nebatu u yaꞋin tsurala m mogono. A̱yi wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka a za ulinga a Sulemanu, a̱yi vuza va aza a Ifrayimu ɗa va aza Zereda ɗa, a tsu ɗeke ta̱ a̱na̱ku a̱ ni kula Zeruya, a̱yi kagapa ka a. 27 Ili i na i zuwai u yaꞋankai mogono ugbamiwasuvu ɗaɗa, Sulemanu u maꞋa ta̱ nsongolimo ɗa kpamu u maꞋasakai mashilya ma̱ likuci i Dawuda esheku a̱ ni. 28 Jerobuwam vuma vu utsura ɗa, ana Sulemanu we enei tsu na ka̱ɗa̱nga̱ni ka ka yaꞋin ulinga u ni mayin, ɗa u zuwai ni wo okpo vuza kinda ulinga u tsugbashi a kumaci ku Isufu. 29 A makyan ma nanlo ana Jerobuwam wu uta̱i Urushelima, ɗa keneki Ahija ka na ka̱ uta̱i wa aza a Shilo ka gasai n a̱yi a uye. Ahija wi ta̱ m motogu ma savu u uki. Ele ɗa koci uma e re a gasai a̱ uka̱ra̱Ꞌi u likuci babu vuza yoku lo. 30 Ɗa Ahija u ka̱na̱i motogu ma savu ma na u ukai va ɗa u karai maꞋa ali akari kupa n e re. 31 Ɗaɗa u danai Jerobuwam, &lt;&lt;Ɗikaka ka̱ci ka̱ nu akari kupa a, adama a na ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila ka danai i ɗaɗa na, &lt;La̱na̱, mi ta̱ e kupece tsugono tsu Sulemanu ka̱ta̱ n neke wu kumaci kupa. 32 Ama adama a kagbashi ka̱ va̱ Dawuda n likuci i Urushelima i na n zagbai adama a kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, mi ta̱ e kuneke yi kumaci ku te koci. 33 Mi ta̱ a kuyaꞋan ili i nampa adama a na a̱ ka̱sa̱kpa̱ mu ta̱ ɗa o bonoi o tonoi Ashitoretu ka̱ma̱li ka na ki vuka ka aza a Sidon, n ka Kemoshi ka aza a Muwabu, m Moleka vu Amon, a wala kpamu a uye u va̱ ba, a yaꞋan kpamu i na i gaꞋin a̱ a̱shi a̱ va̱ ba, o tono kadanshi n wila̱ u va̱ tsu na Dawuda esheku a Sulemanu a yaꞋin ba. 34 Ama mi a kisa tsugono tsa ra̱ka̱ e ekiye a Sulemanu ba, mi ta̱ a̱ ku ka̱sa̱kpa̱ yi u lyaꞋa tsugono a ayin a wuma u ni dem adama a kagbashi ka̱ va̱ Dawuda, vuza na n zagbai ɗa kpamu u tonoi wila̱ n kadanshi ka̱ va̱ mayin. 35 Ama mi ta̱ a kisa tsugono tsa e ekiye a maku ma̱ ni, ka̱ta̱ n neke wu kumaci kupa. 36 Mi ta̱ e kuneke maku ma̱ ni kumaci ku te adama a na kagbashi ka̱ va̱ Dawuda u ciya̱ muku n tsukaya n na n kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa n tsugono a Urushelima, likuci i na n zagbai kuzuwa kula ku va̱. 37 Ka̱ta̱ avu tamkpamu n ɗika wu, vi lyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ u uma a na ka̱ɗu ka̱ nu ka cikalai, vo okpo mogono a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila. 38 Vi yaꞋan baci de dem ili i na n danai nu ɗa kpamu vu walai a uye u va̱ ali ɗa vi yaꞋin i na i gaꞋin a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, vu ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ tsu na kagbashi ka̱ va̱ Dawuda u yaꞋin. Mi ta̱ o kutono n avu, ka̱ta̱ kpamu m maꞋaka wu kpaꞋa ku tsugono tsu na m maꞋakai Dawuda, ka̱ta̱ kpamu n neke wu uma a Isaraila. 39 Adama a unushi u Sulemanu mi ta̱ a kutakacika ntsukaya n Dawuda, ama ali a kubana ayin babu uteku ɗa ba.&gt; &gt;&gt; 40 Sulemanu u la̱nsa̱i uye adama a na wu una Jerobuwam, ama Jerobuwam u sumai a kubana a Masar u Shishaka mogono. U shamgbai ɗe ali ayin a na Sulemanu u kuwa̱i. 41 Ulinga u yoku u Sulemanu n ili i na u yaꞋain, koɓolo n kuyeve ku ni, yi ta̱ punu uɗani a katagarda ka tsumani tsu Sulemanu. 42 Sulemanu u lyaꞋi tsugono wa aza a Isaraila a Urushelima ali a̱ya̱ amangere. 43 Ɗa u bankai anan koko n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda esheku a̱ ni. Ɗa Rehobuwam maku ma̱ ni ma isai tsugono e ekiye a̱ ni.

12

Aza a Isaraila a yaꞋankai Rehobuwam ugbamiwasuvu

1 Rehobuwam u banai e Shekem, adama a na aza a Isaraila ra̱ka̱ a bana ta̱ e Shekem ciya̱ a zuwai yi wo okpo mogono. 2 Ana Jerobuwam maku ma Nebatu ma panai ili i nampa, a̱yi ɗe biꞋi n ida̱shi a Masar ana u sumai u ka̱sa̱kpa̱i mogono Sulemanu, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i Masar. 3 Ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila e ɗekei Jerobuwam, a̱yi n aza a Isaraila ra̱ka̱ a banai u Rehobuwam ɗa a danai ni, 4 &lt;&lt;Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki, ama gogo na sa̱da̱ka̱ tsu ukuna wu ulinga wu utsura wa koɓolo n a̱miki a na i wa̱ tsu va, a̱tsu tso kutono wu ta̱.&gt;&gt;

5 Ɗa Rehobuwam wu ushuki, &lt;&lt;Walai biꞋi i yaꞋan ayin a tatsu ka̱ta̱ i bono mpa tankpamu n kusheshe ta̱ ka̱ta̱ mu ushuku ɗa̱.&gt;&gt;Ɗa uma a tana a lazai. 6 Ɗa mogono Rehobuwam u banai u cinakai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na n yaꞋankai esheku a̱ ni Sulemanu ulinga a ayin a na wi n wuma, ɗa we ecei, &lt;&lt;Odoki e ne a ɗai i kuneke mu adama a na n kasana uma a nampa una̱.&gt;&gt;

7 Ɗa ushuki ni a danai, &lt;&lt;Anana vi baci o kokpo kagbashi ka uma a nampa vi yaꞋanka le ulinga, ka̱ta̱ vi neke le una̱ u singai, i ta̱ o kokpo agbashi a̱ nu ayin dem.&gt;&gt;

8 Ama Rehobuwam u iwain odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ɗa u banai u cinakai a̱ɗa̱nga̱ni ele na i ushan u te, ele na gogo na okpoi ni aza a odoki. 9 Ɗa we ecei le, &lt;&lt;Odoki e ne a ɗai ya kuneke mu? Ciya̱ tsu ushuku uma a nampa a na a danai, &lt;Sa̱da̱ka̱ tsu a̱miki o kogboro a na esheku a̱ nu a zuwakai tsu?&gt; &gt;&gt;

10 Ɗa a̱ɗa̱nga̱ni a na a̱ ɗa̱nga̱i ayin e te n a̱yi va a danai, &lt;&lt;Dana uma a na a danai nu va, &lt;Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki, ama avu sa̱da̱kpa̱ tsu kaꞋa,&gt; Ama dana le, &lt;Ka̱jivu ke kenu ka̱ va̱ ka laꞋa ta̱ kukyun ke esheku a̱ va̱ m gba̱ra̱.* 11 Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku aɗa laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a faba ɗa̱ ta̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.&gt; &gt;&gt; 12 Ana ayin a tatsu a lazai ɗa Jerobuwam n uma a ra̱ka̱ o bonoi u Rehobuwam, tsu na mogono ma danai, &lt;&lt;Ayin a tatsu a yaꞋan baci i bono wa̱ va̱.&gt;&gt; 13 Ɗa Rehobuwam mogono mu ushuki uma a n a suvu usuɗukpi, adama a na wu ushuku n odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ba, 14 u tonoi odoki a na a̱ɗa̱nga̱ni a e nekei ni ɗa u danai, &lt;&lt;Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku a ɗa a laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a takacikai ɗa̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.&gt;&gt; 15 Ama mogono ma panaka uma a ba, adama a na kusheshe ku Vuzavaguɗu ku ɗa nannai, ciya̱ u shatangu kadanshi ka na u danai Jerobuwam maku ma Nebatu a̱ una̱ u keneki Ahija vuza va aza a Shilo.

16 Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ e enei mogono ma panaka le ba, ɗa a̱ ushuki mogono ma a danai, &lt;&lt;Te ugboku u tsu wi a̱ ubuta̱ u Dawuda, yiɗa̱i ci n i ɗa a̱ ubuta̱ u maku me Jesi? Bonoi a̱ a̱pa̱m a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza a Isaraila, la̱na̱i iꞋuwa i ɗa̱, a̱ɗa̱ uma a Dawuda feu i la̱na̱ iꞋuwa i ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa aza a Isaraila a lazai o bonoi a iꞋuwa i le. 17 Ama aza a Isaraila a na i o kuyongo a̱ likuci i Yahuda, Rehobuwam ɗa wi a kulyaꞋaka le tsugono.

18 Ɗa Rehobuwam mogono u suki Adoram, vuza na wi vuza kelime vu ulinga u tsugbashi, ama ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a varai ni ali unai. Ana Rehobuwam mogono wu enei nannai, ɗa u yaꞋin gogoꞋo u kumbai keke vo odoku a̱ ni ɗa u sumai a kubana a Urushelima. 19 Ta aza a Isaraila i lo a kuyaꞋansaka kpaꞋa ku Dawuda ugbamiwasuvu nannai ali a̱ kuta̱wa̱ anana.

20 Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ a panai Jerobuwam wu uta̱ ta̱ a Masar u bonoi, ɗa a̱ suki e ɗekei ni a̱ ubuta̱ u ka̱bunda̱i ka uma ɗa a zuwai ni wo okpo mogono ma aza a Isaraila. Babu vuza na u tonoi kpaꞋa ku Dawuda, ama sai kumaci ku Yahuda koci. 21 Ana Rehobuwam u yawai a Urushelima, u ɓolongi eyevi a̱ vishili uma a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (180,000), a kumaci ku Yahuda n kumaci ku Bayami, adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Isaraila ciya̱ o bonoko tsugono tsa u Rehobuwam maku ma Sulemanu. 22 Ama ɗa Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n Shemiya vuma vu Ka̱shile, u danai, 23 &lt;&lt;Dana Rehobuwam maku ma Sulemanu mogono ma Yahuda n aza a Yahuda ra̱ka̱ koɓolo n aza a Bayami ali n uma a na a buwai dem, 24 &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, ka̱ta̱ i bana i shilika̱ n aza n aza a̱ ɗa̱ ba. Yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni, na va ukuna u va̱ u ɗa.&gt; &gt;&gt; Ɗa o tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu yaba dem u bonoi a kpaꞋa, tsu na Vuzavaguɗu u danai.

Medendem ma azanariya

25 Ɗa Jerobuwam u maꞋi likuci i Shekem a̱ ubuta̱ wu aginda ɗe a iɗika i Ifirayimu ɗa u yongoi ɗe. Ta ɗe wu uta̱i ɗa u banai udoku u maꞋi likuci i Peniyelu.

26 Ɗa Jerobuwam u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni u danai, &lt;&lt;Tsugono tsa ci ta̱ a kufuɗa kubono a kpaꞋa ku Dawuda. 27 Uma a nampa a bana baci kuyaꞋan alyuka a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a Urushelima, a̱ɗu e le i ta̱ a kukpatala o bono u vuzagbayin vi le Rehobuwam mogono ma Yahuda, ka̱ta̱ a una mu o bono u Rehobuwam.&gt;&gt;

28 Ana u la̱nsa̱i odoki u uma a̱ ni, ɗa mogono ma ma yaꞋin ululu a ndendem n re n azanariya. Ɗa u danai uma a, &lt;&lt;Kubansa ku na yi a kubansa a Urushelima ku yawa ɗa̱ ta̱ nannai. Aza a Isaraila a̱ma̱li a̱ ɗa̱ a ɗa na, ele na uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar.&gt;&gt; 29 U shikpa̱i me te e Betelu, me te kpamu a Dan. 30 Ɗa ili i nampa yo okpoi unushi, uma a banai ɗe a Dan adama a na a cikpa kululu kuna ki ɗe va.

31 Jerobuwam u maꞋi nva̱li a̱ ubuta̱ u kucikpa dem, ɗa u zagbai anan ganu a̱ ubuta̱ u uma dem, aza a na i kumaci ka aza e Levi ba. 32 Jerobuwam u zuwai ka̱ɗiva̱ a kanna ke gendu ku wotoi u kunla̱i, tsu ka̱ɗiva̱ ka na a yaꞋin a Yahuda ali ɗa a yaꞋin alyuka a katalikalyuka. Derere tsu na a yaꞋin e Betelu, a yaꞋin alyuka a̱ kululu ku medendem ma na u shikpa̱i ɗe e Betelu va. Ɗa u zagbai anan ganu adama a̱ ubuta̱ u kucikpa u na u yaꞋin va. 33 A kanna ke gendu ko wotoi u kunla̱i, wotoi u na u zagbai a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, u yaꞋin alyuka kakau a katalikalyuka ka na u shikpa̱i e Betelu. U zuwai ka̱ɗiva̱ adama a aza a Isaraila ɗa a kumbai a katalikalyuka ka a yaꞋin alyuka.

13

Keneki ka ɓarangi Jerobuwam

1 Ayin a na Jerobuwam wi kashani ɗevu n katalikalyuka adama a na u yaꞋan alyuka, ɗa keneki ka̱ Ka̱shile ka̱ uta̱i a Yahuda ɗa u banai e Betelu tsu na Vuzavaguɗu u danai. 2 Ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ɗa u yaꞋin kene ku wuya adama a katalikalyuka ka n utsura u kadanshi ka Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Avu katalikalyuka, katalikalyuka, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;La̱na̱, a kpaꞋa ku Dawuda i ta̱ a kumatsa maku kula ku ni Josaya. A̱ ubuta̱ u nu u ɗa u kulyuka anan ganu a na a yaꞋin ulinga a̱ nva̱li n kucikpa ma, ka̱ta̱ kpamu o songu etele a uma a gaɗi vu nu.&gt; &gt;&gt; 3 A kanna ka nanlo ka kpamu vuma vu Ka̱shile va u nekei urotu, &lt;&lt;Na ɗa urotu u na Vuzavaguɗu u danai, &lt;La̱na̱ katalikalyuka ka ki ta̱ a kuyaꞋan uɓoshi, ka̱ta̱ kokomo ka na ki punu a̱ va̱ma̱ kaꞋa.&gt; &gt;&gt; 4 Ana mogono Jerobuwam u panai ili i keneki ka danai adama a katalikalyuka ka na ki e Betelu, u ba̱rukpa̱i kukiye ku ni ɗe a katalikalyuka ka ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱na̱i ni.&gt;&gt; Ama kukiye ku na u ba̱rukpa̱i a kubana u vuma va ku ɓisai u fuɗa kubonoko n ku ɗa ba. 5 Ɗa katalikalyuka ka ko ɓosoi ali ɗa kokomo ka na ki punu va ka̱ va̱ma̱i, tsu na urotu u na vuma vu Ka̱shile va u nekei n utsura u kadanshi ka Vuzavaguɗu. 6 Ɗa Jerobuwam mogono u danai vuma vu Ka̱shile va, &lt;&lt;Folonoko mu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka̱ta̱ vu vasa u bonoko kukiye ku va̱ derere.&gt;&gt; Ɗa vuma vu Ka̱shile u folonoi Vuzavaguɗu, ɗa kukiye ku mogono ku bonoi derere tsuna kishi.

7 Ɗa mogono ma danai vuma vu Ka̱shile va, &lt;&lt;Tono mu a kubana a kpaꞋa adama a na vi ciya̱ ili i na vi lyaꞋi, ka̱ta̱ n yaꞋanka wu kuneꞋe.&gt;&gt;

8 Ama vuma vu Ka̱shile va wushuki mogono ma u danai, &lt;&lt;Ko vi baci e kuneke mu kagimi ku uciyi u nu, mo kutono wu ba. ali n lyaꞋa ili i kulyaꞋa ko n soꞋo mini punu na ba, 9 adama a na Vuzavaguɗu u dana mu ta̱, &lt;Ka̱ta̱ vu lyaꞋa ili i kulyaꞋa ko vu soꞋo mini, ko vu bono n uye u na vu bankai ba.&gt; &gt;&gt; 10 Ɗa u lazai n uye u yoku, u doku u bono n uye u na u bankai e Betelu va ba. 11 A makyan ma nanlo ma kakuci ka keneki ko yoku ki ta̱ lo e Betelu, a̱yi na muku n ni m bonoi n danai ni ra̱ka̱ ili i na vuma vu Ka̱shile u yaꞋin a kanna ka nanlo. A danai kpamu esheku e le ili i na u danai mogono. 12 Ɗa esheku e le e ecei le, &lt;&lt;Uye we ne u ɗai u tonoi?&gt;&gt; Ɗa muku n ni n yotsongi ni uye u na vuma vu Ka̱shile vu Yahuda va u tonoi. 13 U danai muku n ni ma, &lt;&lt;Foɓusokoi mu majaki,&gt;&gt; Ana o kotsoi kufoɓusoko yi majaki ma ɗa u kumbai, 14 ɗa u kiyangi vuma vu Ka̱shile va. Ɗa u cinai ni ida̱shi a maɗanga mo oku ɗa we ecei ni, &lt;&lt;Avu ɗa vuma vu Ka̱shile vu na vu uta̱i a Yahuda va?&gt;&gt; Wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa.&gt;&gt; 15 Ɗa kakuci ka keneki ka danai ni, &lt;&lt;Tono mu a kubana a kpaꞋa adama a na vi lyaꞋa ilikulya.&gt;&gt;

16 Vuma vu Ka̱shile va u danai, &lt;&lt;Mi a kukpatala n tono wu ba, mi a kulyaꞋa ili i kulyaꞋa ko n soꞋo mini n avu na ba. 17 Adama a na Vuzavaguɗu u dana mu ta̱, &lt;Ka̱ta̱ vu lyaꞋa ili i kulya ko vu soꞋo mini ko vu bono n uye u na vu bankai ba.&gt; &gt;&gt;

18 Ɗa kakuci ke keneki ka̱ ushuki, &lt;&lt;Mpa feu keneki kaꞋa, tsu na vi. Kalingata ka̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱ n kadanshi ka̱ Ka̱shile u danai, &lt;Bono n a̱yi a kpaꞋa ku nu adama a na u lyaꞋa ilikulya ka̱ta̱ u soꞋo mini.&gt; &gt;&gt; Ama aꞋuwa a ɗa tana wi a kuyaꞋanka yi. 19 Ɗa vuma vu Ka̱shile va u bonoi n a̱yi ɗa u lyaꞋi ali u soꞋi punu a kpaꞋa ku ni ka.

20 Ayin a na i a kulyaꞋa ilikulya ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u kakuci ka keneki ka na ka̱ tuka̱i ni a kpaꞋa ka. 21 Ɗa u ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱u u danai vuma vu Ka̱shile vu na wu uta̱i a Yahuda va, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;Vu la̱nga̱sa̱ ta̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu, ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuɓa̱na̱ wila̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ke nekei nu. 22 Vu bonoi vu lyaꞋi ilikulyaꞋa ali ɗa vu soꞋi mini a̱ ubuta̱ u na a danai nu, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi lyaꞋa ko vu soꞋo ba.&gt;&gt; Adama a nannai keven ki ikyamba ka̱ nu a̱ kuciɗa̱ngu kaꞋa a̱ ubuta̱ u kasaun ki isheku i nu ba.&gt; &gt;&gt;

23 Ana vuma vu Ka̱shile na wu uta̱i a Yahuda u lyaꞋi u u soꞋi, ɗa kakuci keneki ka na ka̱ tuka̱i ni a kpaꞋa ka u foɓusokoi ni majaki ma̱ ni. 24 Ana u lazai ɗa kawu u gasai n a̱yi ɗa wu unai ni. Ɗa a vakangi keven ki ikyamba ka̱ ni a uye, ɗa majaki ma n kawu dem a shamgbai lo ɗevu n keven ki ikyamba ka. 25 Uma o yoku a na a walai lo e enei keven ki ikyamba uvakangi a uye, n kawu lo kashani ɗevu n keven ka. Ɗa o bonoi a danai a̱ likuci a̱ ubuta̱ u na kakuci keneki ka ki.

26 Ana keneki ka na ko bonokoi ni va ka panai nannai, ɗa u danai, &lt;&lt;Vuma vu Ka̱shile ɗa vuza na u kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu. Vuzavaguɗu ɗa u nekei ni u kawu vu na vi wejelei ni ali ɗa wu unai ni, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai ni.&gt;&gt; 27 Ɗa u danai muku n ni, &lt;&lt;Foɓusokoi mu majaki.&gt;&gt;Ɗa ta na o foɓusoi maꞋa. 28 U lazai ɗa u banai u cinai keven ki ikyamba ka uvakangi a uye, m majaki koɓolo n kawu va lo kashani ɗevu. Kawu va u takuma keven ki ikyamba ka ko wu una majaki ma ba. 29 Ɗa kakuci ke keneki ka ɗikai keven ki ikyamba ka vuma vu Ka̱shile va ɗa u kumbakai kaꞋa a majaki, u bonokoi kaꞋa a̱ likuci, a̱ shika̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngu yi ni. 30 Ɗa u ciɗa̱ngi keven ki ikyamba ka a kasaun ka̱ ni. A yaꞋankai ni kpalu n a danai, &lt;&lt;Vuza va̱.&gt;&gt;

31 Ana o kotsoi kuciɗa̱ngu yi ɗa u danai muku n ni, &lt;&lt;N kuwa̱ baci, i ciɗa̱ngu mu a kasaun ka na a̱ ciɗa̱ngi vuma vu Ka̱shile va, i dara etele a̱ va̱ ɗevu n etele a̱ ni. 32 Akaka a na Vuzavaguɗu u danai a ukuna u katalikalyuka e Betelu, koɓolo kpamu nu nva̱li n na a maꞋi a̱ ubuta̱ u kucikpa dem a̱ likuci i Samariya, ukuna u nanlo tana wi ta̱ a kuyaꞋan mayun.&gt;&gt;

33 Ana ili i nampa i kotsoi Jerobuwam u ka̱sukpa̱ kuyaꞋan kagbanigbani ba, ama ɗa u doku u zagbai anan ganu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka ra̱ka̱ kpamu a yaꞋan ulinga a̱ ubuta̱ u kucikpa wa. We erengi yaba dem vu na u cikalai kokpo ganu a̱ ubuta̱ u kucikpa wa. 34 Ɗa ili i nampa yo okpoi unushi u na u lyai kpaꞋa ku Jerobuwam, ali kuɗa ku kuwa̱i ra̱ka̱.

14

Kene ku wuya ku Ahija a kubana u Jerobuwam

1 A ayin a nanlo Abija maku ma Jerobuwam ma̱ ka̱na̱i mɓa̱la̱, 2 ɗa Jerobuwam u danai vuka vi ni, &lt;&lt;Ɗenga̱ ka̱ta̱ vu bonoko ka̱ci ka̱ nu, tsu na vuza wa kufuɗa we yeve wu ana avu ɗa vuka vu va̱ ba. Ka̱ta̱ vu bana a Shilo. Keneki Ahija vuza na u danai mi ta̱ o kokpo mogono ma u uma a nampa, wi ta̱ ɗe. 3 Vu ɗika a̱kutsu o boroji kupa, n emeshe koɓolo n kedele ki ishigi vu banka yi. Wi ta̱ a kudana wu ili i na i kuciya̱ maku ma.&gt;&gt; 4 Ɗa vuka vu Jerobuwam u yaꞋin ili i na vali vi ni vu danai, u banai a kpaꞋa ku Ahija a Shilo.

Ahija tana u buwa e kene ba, a̱shi a̱ ni a̱ yimba̱na̱ ta̱ adama a tsukutsa. 5 Ama Vuzavaguɗu u dana ta̱ Ahija, &lt;&lt;Vuka vu Jerobuwam wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ciya̱ we ece wu ukuna u maku ma̱ ni, adama a na maku ma mi ta̱ nu mɓa̱la̱, ka̱ta̱ vu dana yi ili i na mi a kudana.&gt;&gt; U yawa baci wa̱ nu wi ta̱ a kuyaꞋan adanshi vuza yoku ɗa kau.

6 Ama ana Ahija u panai nwalu n ene n ni a kuyawa a̱ utsutsu, ɗa u danai,&lt;&lt;Uwa a suvu, vuka vu Jerobuwam. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuyaꞋan adanshi avu ɗa ba? E neke mu ta̱ akaka a gbani-gbani n dana wu. 7 Wala, bana vu dana Jerobuwam &lt;ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila ka danai i ɗanna, &lt;&lt;Mpa ɗa n ɗengusa̱i nu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma, ɗa m bonokoi nu vuza vu kelime vu uma a̱ va̱ aza a Isaraila. 8 M pecei tsugono tsu kpaꞋa ku Dawuda ɗa n nekei nu, ama vi yaꞋan tsu kagbashi ka̱ va̱ Dawuda ba, vuza na u ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ ɗa u tonoi mu n ka̱ɗu ke te, a kuyaꞋan ili i na yi derere a̱ a̱shi a̱ va̱. 9 Vu yaꞋan ta̱ unushi u na u laꞋi aza a na i kelime ka̱ nu. Vu yaꞋankai ka̱ci ka̱ nu a̱ma̱li o yoku, a̱ma̱li a na a yimai n iyum, vu zuwa mu ta̱ n yaꞋin wupa ɗa vu zuwakai mu kucina̱. 10 Adama a nannai, mi ta̱ a̱ kutuka̱ n atakaci a kpaꞋa ku Jerobuwam. Mi ta̱ a ku una maku ma vali dem a Isaraila ma kagbashi ko vuza na wi ba̱ri a kpaꞋa ku Jerobuwam dem, mi ta̱ o kusongu kpaꞋa ku Jerobuwam tsu na o tsu songu kazana, ali ku kula̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱. 11 Aza a kpaꞋa ku Jerobuwam a na a̱ kuwa̱i punu a̱ likuci ya, nsheꞋe n ɗa n kutakuma le, ka̱ta̱ asakali a takuma aza a na a̱ kuwa̱i a kakamba, mpa Vuzavaguɗu n danai.&gt;&gt; &gt; 12 Ɗa Ahija u danai vuka vu Jerobuwam, bono a kpaꞋa. Ene a̱ nu a dasa baci punu a̱ likuci i nu, maku ma mi ta̱ a̱ kukuwa̱. 13 Aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kushika̱ ka̱ta̱ a̱ ciɗa̱ngu yi. A̱yi ɗa maku mete ma Jerobuwam ma na u kuciɗa̱ngu, adama a na a̱yi ɗa koci a kpaꞋa ku Jerobuwam vuza na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila n cinai n ili i singai kenu wa̱ ni. 14 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ vuza yoku wokpo mogono ma aza a Isaraila, vuza na u ku una kpaꞋa ku Jerobuwam. Anana, gogo na. 15 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ takacika aza a Isaraila ali okpo tsu na mini ma̱ tsu vukutsa̱ mita̱. Wi ta̱ a̱ kumuɗukpa̱ aza a Isaraila punu a iɗika i singai i nampa i na u nekei ikaya i le ka̱ta̱ u wacuwa le ali a upashi kuyene ku Yufiretu, a zuwai Vuzavaguɗu ku yaꞋan wupa adama a na a yaꞋan ta̱ ka̱ma̱li ka Ashera. 16 Wi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ aza a Isaraila adama a̱ unushi u na Jerobuwam u yaꞋin, ɗa kpamu u zuwai aza a Isaraila feu a yaꞋin.&gt;&gt;

17 Ɗaɗa vuka vu Jerobuwam vu ɗa̱nga̱i u banai a Tiza. Ana u yawai utsutsu u kpaꞋa ku ni, ɗa maku ma ma̱ kuwa̱i. 18 A̱ ciɗa̱ngi ni ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a yaꞋin kpalu adama a̱ ni, tsu na Vuzavaguɗu u danai a̱ una̱ u keneki Ahija.

19 Ili i na i buwai yi ukuna u tsugono u Jerobuwam, kuvon ku na u yaꞋansai n tsu na u lyaꞋi tsugono, a ɗana ta̱ i ɗa a katagarda ka tsumani ko ngono mi Isaraila. 20 U lyaꞋi tsugono ali a̱ya̱ kamanga n e re ɗa u bankai anan koko a̱ ni n kiya. Ɗa maku ma̱ ni Nadabu wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Rehobuwam mogono ma Yahuda

21 Rehobuwam maku ma Sulemanu u lyaꞋa ta̱ tsugono a Yahuda. A̱yi n a̱ya̱ amangere n ke te ana wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima ali a̱ya̱ kupa n ecindere a̱ likuci i na Vuzavaguɗu u zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila adama a na a cikpa kula ku ni ɗe. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa NaꞋama, vuza va aza a Amona.

22 Ɗa aza a Yahuda a yaꞋin i na i kpa̱ɗa̱i kugaꞋan a kubana u Vuzavaguɗu u laꞋi isheku i le. Unushi u na a yaꞋin u zuwai Vuzavaguɗu kuyaꞋan wupa ka̱u. 23 A maꞋakai ka̱ci ke le a̱Ꞌisa̱, ɗa a̱ shikpa̱i atali koɓolo n ashamkpatsu a Ashera a̱ ubuta̱ u kucikpa a̱ a̱miꞋin a nɗanga dem n na mi n kulu. 24 Nva̱li ma a ashakanlai a na i ali mi ta̱ feu punu a iɗika ya, uma a ukai ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ku ukuna u gbani-gbani wa uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi adama a aza a Isaraila.

25 A̱ ka̱ya̱ ka tawun ka tsugono tsu Rehobuwam, Shishaka mogono ma Masar u bankai Urushelima n kuvon. 26 U pura̱i ucanuku u singai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu nu kefeku ko mogono u lazakai. Ɗa kpamu u pura̱i nra̱ga̱ ma azanariya n na Sulemanu u yaꞋin. 27 Ɗa mogono Rehobuwam u doku u yaꞋin nra̱ga̱ n yoku mi iyum i ishili a̱ una̱ wa aza azanariya a, ɗa u nekei n ɗa wa aza e kelime ko osoji a na i a kinda u utsutsu u kefeku ko mogono. 28 Ayin a na baci de dem mogono mi a kubana A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, aza a kindi a i ta̱ a kuɗika nra̱ga̱ ma, ka̱ta̱ megeshe o bonoko n ɗa a̱ kunu ku uwoku.

29 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Rehobuwam, n i na u yaꞋin, i ɗa yi ta̱ uɗani ra̱ka̱ a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Yahuda. 30 Rehobuwam n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon a ayin a wuma e le ra̱ka̱. 31 Ɗa Rehobuwam u bankai anan koko a̱ ni n kiya ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ubuta̱ u na a̱ ciɗa̱ngi ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa NaꞋama, vuza vu aza a Amona. Ɗa Abija maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

15

Abija mogono ma Yahuda

1 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Jerobuwam maku ma Nebatu, ɗa Abija u gita̱i tsugono a Yahuda, 2 ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ a tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa MaꞋaka, mekere ma Abusalom.

3 U yaꞋin feu unushi tsu na esheku a̱ ni a yaꞋin n ayin a ɗe, u neke Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ka̱ɗu ka̱ ni tsu na Dawuda akaya a̱ ni e nekei ka̱ɗu ba. 4 Ama n nannai dem, adama a Dawuda ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ke nekei Abija maku mo kolobo adama a na u lyaꞋa tsugono a Urushelima ka̱ta̱ kpamu Urushelima u tsurukpa. 5 Adama a na Dawuda u yaꞋan ta̱ i na yi mejege a kubana a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu kpamu u kpa̱ɗa̱ kuyaꞋan ili i na Vuzavaguɗu u danai ni u yaꞋan a ayin a wuma u ni ba, sai ukuna u Uriya vu Hitiya koci.

6 A ayin a wuma u Abija gbende, Rehobuwam n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon. 7 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Abija koɓolo n i na u yaꞋin dem, i ɗa yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono n Yahuda. Abija n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon. 8 Ɗa Abija u bankai n anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Asa maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Asa mogono ma Yahuda

9 A̱ ka̱ya̱ ka kamanga ka tsugono tsu Jerobuwam mogono ma aza a Isaraila, Asa u wo okpoi mogono ma Yahuda, 10 u lyaꞋi tsugono a Urushelima ali a̱ya̱ amangere n ke te. Kula ka akaya vuka ku ɗaɗa Maka mekere ma Abusalom.

11 Asa u yaꞋin i na yi mejege u Vuzavaguɗu, tsu na akaya a̱ ni Dawuda a yaꞋin. 12 U lokoi ali ana i a shakanlai a̱ nva̱li a nanlo punu a iɗika ya, ɗa kpamu u doku u muɗa̱i a̱ma̱li a na ikaya i ni i yaꞋin dem. 13 Ali ɗa kpamu u cipa̱ka̱i akaya a̱ ni MaꞋaka o tsugono tsa egbere, adama a na u yaꞋan ta̱ kululu ki ili yi unata ku ka̱ma̱li ka Ashera. Asa u ɓosoi kululu ku nanlo ɗa u songi ku ɗa a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron. 14 Ama u fa̱da̱ ubuta̱ u kucikpa wa ra̱ka̱ ba, n nannai dem Asa u neke ta̱ Vuzavaguɗu ka̱ɗu ka̱ ni a ayin a wuma a̱ ni ra̱ka̱. 15 U tuka̱i n azanariya n azurufa n ucanuku u yoku u na a̱yi n esheku a̱ ni e erengi ɗe, punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

16 Asa m Basha mogono ma aza a Isaraila o yongo ta̱ o kuvon a ayin o tsugono e le dem. 17 Basha mogono ma aza a Isaraila u banai u shilika̱i n Yahuda, ɗa u maꞋi mashilya ma utsura u ka̱ra̱ka̱i Rama adama a na u sa̱nka̱ uma kuꞋuwa ku uta̱ punu a uteku u tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda.

18 Ɗa Asa u ɗikai azurufa n azanariya ra̱ka̱ a na a buwai punu o mpon A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n e kefeku ko mogono. Ɗa u nekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a banka Ben-hadadu vuma vu Siriya vu na wi a̱ ida̱shi a Dimaska. Ben-hadadu maku ma Tabarimon vashi vu Heziyon. 19 &lt;&lt;YaꞋan ci yaꞋansaka uzuwakpani we esheku a̱ va̱ n esheku a̱ nu. N suꞋuku wu ta̱ azurufa n azanariya. Adama a na vu koɗo uzuwakpani u nu m Basha mogono mi Isaraila, adama a na wu uta̱ a iɗika i va̱.&gt;&gt;

20 Ben-hadadu wu ushuki n ili i na mogono Asa u danai, ɗa u suki n kovonshi vo osoji a̱ ni a̱ shilika̱ n likuci ya aza a Isaraila. U lyaꞋi Dan n Ijonu n Ebelu-betu-maka n likuci yi mpon i na yi a uɓon u Nafutali dem. 21 Ana Basha u panai ukuna u na wi lo, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i kumaꞋasaka Rama ɗa u bonoi a Tiza. 22 Ɗa mogono Asa u banuki aza a Yahuda ra̱ka̱, babu vuza na u buwai, ɗa a̱ pura̱i atali n ogboli a̱ likuci i Rama a na Basha wi ishi a kuyaꞋanka ulinga. A ɗaɗa mogono Asa u maꞋakai Geba a Bayami n Mizipa. 23 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Asa, n i na u yaꞋin dem, ali n likuci kakau i na u maꞋi, i ɗa yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono n Yahuda. Ama n tsukutsa ci ni, ɗa u ka̱na̱i mɓa̱la̱ n ene. 24 Ɗa Asa u bankai n anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni koɓolo n e le a̱ likuci ya akaya a̱ ni Dawuda. Ɗa kolobo ka̱ ni Johoshafatu wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Nadabu mogono ma aza a Isaraila

25 Nadabu maku ma Jerobuwam wu okpoi mogono ma aza a Isaraila a̱ ka̱ya̱ ke ire ka na Asa wi mogono ma Yahuda, u lyaꞋi tsugono wa aza a Isaraila ali a̱ya̱ e re. 26 U yaꞋin i na i kpa̱ɗa̱i kugaꞋan u Vuzavaguɗu, u tonoi ili i na esheku a̱ ni a yaꞋin n unushi u ni, u na u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin.

27 Basha maku ma Ahija vuza vu kpaꞋa ku Isaka u yaꞋankai ni nsata, ɗa wu unai ni a Gibeton a̱ likuci ya aza a Filisitiya, u yaꞋan ta̱ nannai a makyan ma na Nadabu n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ kanzai iɗika ya. 28 Basha wu unai Nadabu, ɗa wo okpoi mogono ma aza a Isaraila a̱ ka̱ya̱ ka tatsu ka na Asa wi o tsugono tsu Yahuda.

29 Ana u gita̱i kulyaꞋa tsugono tsa, ɗa wu unai limata i Jerobuwam ra̱ka̱. U ka̱sa̱kpa̱ limata i Jerobuwam i na i buwai n wuma ba, ama wu unai le ra̱ka̱ tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na ka̱ ta̱wa̱i a̱ una̱ u kagbashi ka̱ ni Ahija vuza vu aza a Shilo ka danai, 30 adama a unushi u na Jerobuwam u yaꞋin ɗa zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa, adama unushi u na u yaꞋin n unushi u na u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin.

31 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Nadabu n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ o tsugono ci ni, i ɗa yita̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Isaraila. 32 Asa m Basha mogono ma aza a Isaraila o yongo ta̱ o kuvon a ayin o tsugono le ra̱ka̱.

Basha mogono ma aza a Israila

33 A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, Basha maku ma Ahija wu okpoi mogono ma aza a Isaraila ra̱ka̱ a Tiza. Ɗa u lyaꞋi tsugono tsa ali a̱ya̱ kamanga n a̱na̱shi. 34 U yaꞋin ka gbani-gbani a kubana u Vuzavaguɗu, u tonoi uye u Jerobuwam n kuyaꞋan ku unushi ku ni dem, kuna u zuwai aza a Isaraila feu a yaꞋin.

16

1 Kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u Jehu maku ma Hanani adama a ka gbani-gbani ka na Basha u yaꞋin, ka danai, 2 &lt;&lt;Vi ishi ili yoku ba ɗa m bonokoi nu vuza kelime va aza a Isaraila, ama ɗa vu yaꞋin tsu na Jerobuwam u yaꞋin ali ɗa vu zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi u na u zuwai mu wupa. 3 Mi ta̱ ɗevu a na ma kuna Basha m kpaꞋa ku ni dem, ka̱ta̱ m bonoko kpaꞋa ku ni tsu kpaꞋa ku Jerobuwam maku ma Nebatu. 4 Vuma vu Basha vu na baci de dem u kuwa̱i punu a̱ likuci ya, nsheꞋe n ɗa n kutakuma yi, ka̱ta̱ asakali a̱ cuwa̱ tamkpamu n inyama ya aza a na a̱ kuwa̱i a kakamba.&gt;&gt;

5 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Basha, n ili i na u yaꞋin n ubuta̱ u na u yawai, i ɗa yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Isaraila. 6 Ɗa Basha u bankai anan koko a̱ ni n kiya ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a Tiza, ɗa Ela maku ma̱ ni wu okpoi mogono a una̱ u ni.

7 Ɗa kpamu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u keneki Jehu maku ma Hanani a kubana u Basha n kpaꞋa ku ni, adama a ukuna u gbani-gbani u na u yaꞋin dem a kubana u Vuzavaguɗu, u zuwa ni wupa adama a ili i na u yaꞋin, u yaꞋin tsu na Jerobuwam u yaꞋin, n tsu na kpamu wu unai kpaꞋa ku Jerobuwam ka.

Ela mogono mi Isaraila

8 A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n a̱ta̱li o tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, Ela maku ma Basha mo okpoi mogono ma aza a Isaraila, ɗa u lyaꞋi tsugono a Tiza ali a̱ya̱ e re.

9 Ama kagbashi ka̱ ni Zimiri, vuza vu kelime vu kagimi ke te ve ekeke o doku a̱ ni, u sheshei kawuya a kubana wa̱ ni. A makyan ma na Ela wi a Tiza, u soꞋi ma̱ra̱ ali ma makai ni a kpaꞋa ku Aza, vuza na a zuwai wi inda kefeku ka Tiza. 10 Ɗa Zimiri u uwai u lapai ni wu unai, ili i nampa i gita̱ ta̱ a̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ke cindere ka na Asa wi o tsugono tsu Yahuda. Ɗa wo okpoi mogono a una̱ u ni.

11 Ana u gita̱i kulyaꞋa tsugono, u da̱sa̱ngi a kakuba ka nanlo, ɗa wu unai limata i kpaꞋa ku Basha ra̱ka̱. U buwaka maku ma vali me te m wuma ba, ko umaci u le ko a̱ja̱Ꞌa̱ e le. 12 Ɗa Zimiri wu unai kpaꞋa ku Basha ra̱ka̱, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai a kubana u Basha a una̱ u keneki Jehu, 13 adama a̱ unushi u na Basha m maku ma̱ ni Ela a yaꞋin, ɗa kpamu a zuwai aza a Isaraila a yaꞋin unushi, ali ɗa a zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila wupa adama a̱ a̱ma̱li a kavama e le.

14 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ela n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ a makyan ma na wi o tsugono, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Isaraila.

Zimiri mogono mi Isaraila

15 A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ke cindere a na Asa wi o tsugono a Yahuda, Zimiri u lyaꞋi tsugono a Tiza tsu ayin e cindere koci. Ɗa osoji a kanzai likuci i Gibeton, a iɗika ya aza a Filisitiya. 16 Ana osoji a na i ɗe a̱ ubuta̱ u kuvon a panai a danai, &lt;&lt;Zimiri u sheshei kawuya a kubana u mogono ali ɗa wu unai ni.&gt;&gt; ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a zuwai Omiri, vuza vu kelime vo osoji wo okpoi mogono ma aza a Isaraila ɗe a kanna ka nanlo ɗe a̱ ka̱tsura̱. 17 Ɗa Omiri n osoji a aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ uta̱i a Gibeton, ɗa a banai bopoi a kanzai likuci i Tiza n kuvon. 18 Ana Zimiri we enei a lyaꞋa ta̱ likuci ya, ɗa u uwai a̱ ubuta̱ u wu ukanji e kefeku ko mogono ka, ɗa u songi kpaꞋa ka n ka̱ci ka̱ ni punu dem, ɗa u kuwa̱i, 19 adama a̱ unushi u na u yaꞋin, u yongoi a kuyaꞋan ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu a kuyaꞋan tsu na Jerobuwam wi ishi a kuyaꞋan ali ɗa u zuwai aza a Isaraila feu a yaꞋin unushi.

20 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Zimiri n kagbanigbani ka na u yaꞋansai, ki ta̱ uɗani a katagarda ko ngono ma aza a Isaraila.

Omiri mogono mi Isaraila

21 Ana Zimiri u kuwa̱i ɗa uma a Isaraila e pecei ugboku u re, ugboku u te u tonoi Tibini maku ma Ginatu wu okpoi mogono, ugboku u te u na u buwai o tonoi Omiri. 22 Ama aza a na i a kuciga Omiri a laꞋa ta̱ aza na i a kuciga Tibini kolobo ka Ginatu. Ɗa Tibini u kuwa̱i, ɗa Omiri wu okpoi mogono. 23 A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kete ka tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, Omiri u lyaꞋa ta̱ tsugono ci Isaraila, u yaꞋin a̱ya̱ kupa n e re. A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ ka u yaꞋan ta̱ a̱ta̱li a̱ likuci i Tiza. 24 U tsulai kaginda ka aza Samariya u Shimeru azurufa a̱kpa̱n a̱ta̱li (6,000) u maꞋi ɗe likuci ɗa u ɗekei i ɗa Samariya, adama a na a ciɓa sa m Shimeru vuza vu ubuta̱ wa.

25 Ama ɗa Omiri u nusakai Vuzavaguɗu u laꞋi aza a na lyaꞋi tsugono e kelime ka̱ ni ra̱ka̱. 26 Adama a na u tono ta̱ uye u Jerobuwam kolobo ka Nebatu, uteku tsu na u yaꞋin u nushi u na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi, u na u zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa a̱ adama a̱ma̱li kavama e le.

27 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Omiri n ili i na u yaꞋin koɓolo n utsura u tsugono u ni ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ka ngono mi Isaraila. 28 Ɗa Omiri u bankai anan koko a̱ ni n kiya ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a Samariya. Ɗa Ahabu kolobo ka̱ ni kokpoi mogono mi Isaraila.

Ahabu mogono mi Isaraila

29 A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kunla̱i ko tsugono tsu Asa, mogono ma Yahuda ɗa Ahabu kolobo ka Omiri ka okpoi mogono mi Isaraila, ɗa u lyaꞋi tsugono ci Isaraila a Samariya a̱ya̱ kamanga n e re. 30 Ɗa Ahabu kolobo ka Omiri ka nusakai Vuzavaguɗu u laꞋi aza a na lyaꞋi tsugono e kelime ka̱ ni ra̱ka̱. 31 Kutono ku uye u gbani-gbani tsu Jerobuwam kolobo ka Nebatu wu okpo yi ili ba ɗa u zuwai Jezebelu mekere ma EtabaꞋalu, mogono ma Sidon, ɗa u tonoi ka̱ma̱li ke le Balu ɗa kpamu u yaꞋanka ni tsugbashi. 32 Ɗa u shikpa̱ka̱ yi Balu katalikalyuka a̱ a̱Ꞌisa̱ a Balu ka na u maꞋin a Samariya. 33 Ahabu u shikpa̱i iyoci i ka̱ma̱li ka Ashera. Ɗa u doku u yaꞋin u nushi wa a̱bunda̱i adama a na u zuwa ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa u na u laꞋi wu ngono mi Isaraila n na n lyaꞋi tsugono kelime ka̱ ni.

34 A ayin o tsugono tsu Ahabu tsu ɗa Hiyelu vuza va aza Betelu u maꞋin Jeriko. A ayin a na u varai kumaꞋa ka ɗa maku mu ugiti ma̱ ni Abiram ma̱ kuwa̱i, ana kpamu u kotsoi kumaꞋa ka, ɗa Segubu maku ma ukocishi ma̱ ni ma̱ kuwa̱i, ili ya i yaꞋan ta̱ derere uteku tsu na Vuzavaguɗu u dansai a una̱ u Jesuwa kolobo ka Nun.

17

Kene ku Iliya adama a unambi u mini

1 A na i lo ɗa keneki vuza kula Iliya, vuza va aza a Tishibi a̱ likuci Giliyadu, u danai mogono Ahabu, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila ka na mi o kutono ki baci n wuma, anana kuyaꞋan ciza ko o yoꞋo mini iɗika a̱ya̱ a na a̱ kuta̱wa̱ nampa ba sai n dansa.&gt;&gt; 2 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iliya. 3 &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu ka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa wa vu bana a kasana, ka̱ta̱ vu sheɗeku e meyenike ma Keritu n tsu kasana ka Kuyene ku Urudu. 4 Mini me meyenike ma ɗaɗa va kusoꞋo, kpamu n zuwa ta̱ agawun a̱ ta̱wa̱sa̱ka̱ wu n ilikulyaꞋa.&gt;&gt; 5 Ɗa Iliya tana u ɗa̱nga̱i u yaꞋin i na Vuzavaguɗu u tonokoi ni. U lazai a kubana e meyenike ma Keritu ma na mi a kasana n Kuyene ku Urudu ɗa u da̱sa̱ngi ɗe. 6 Agawun a̱ ka̱na̱i ku ta̱wa̱sa̱ka̱ yi n ilikulyaꞋa n inyama usana n kulivi. Mini ma meyenike ma ɗa feu wi o kusoꞋo. 7 A kubana megeshe ɗa meyenike ma me ɗekpei adama a unambi u mini ma̱ Ka̱shile a iɗika.

Iliya n kagapa ka vuka a̱ likuci i Zarefatu.

8 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iliya, 9 &lt;&lt;Ɗa̱nga̱, vu yaꞋan moloko vu bana a̱ likuci i Zarefatu a uɓon Sidon ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu ɗe. N dana ta̱ kagapa ka vuka vu yoku ɗe u lyaꞋatangu wu.&gt;&gt; 10 Ɗa u ɗa̱nga̱i u banai a Zarefatu, a na u yawai utsutsu u likuci ya, ɗa u cinai kagapa ka vuka ɗe a kuzama nɗanga. Ɗa u ɗekei ni, ɗa u danai, &lt;&lt;NeꞋe mu mini o mokoꞋo n soꞋo.&gt;&gt; 11 Ana u ɗa̱nga̱i kubana ku neꞋe yi mini, ɗa u doku u ɗekei ni, ɗa u danai ni, &lt;&lt;N folono wu ta̱, gbaɓaka mu n kawanshi ko boroji kenu.&gt;&gt; 12 Ɗa u danai, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka na ki n wuma, m buwa n kawanshi ko boroji ba, ka̱kun ka kiya kaꞋa koci ka buwai mu o mogbodo n maniꞋin kenu e mevene. Mi ta̱ a kuzama nɗanga adama na m bana a kpaꞋa n ya̱na̱ kuɗa tsu lyaꞋa n maku ma̱ va̱, ka̱ta̱ tsu vana ukpa̱.&gt;&gt;

13 Ɗa Iliya u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Wala vu bana a kpaꞋa vu yaꞋan uteku tsu na vu danai, ama vu gba̱da̱ra̱ka̱ mu biꞋi vu tuka̱ mu, ka̱ta̱ vu yaꞋanka ka̱ci ka̱ nu n kolobo ka̱ nu. 14 Adama a na ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana i ɗaɗa na &lt;Kiya ku na ki punu o mogbodo ma m maniꞋin ma mi o kukotso ba, sai kanna ka na Vuzavaguɗu u yoꞋi mini a iɗika.&gt; &gt;&gt;

15 Ɗa u lazai, u banai u yaꞋin uteku tsu na Iliya u tonokoi ni. Ɗa dem vu le a ciya̱i ilikulyaꞋa kanna dem. 16 Kpamu kiya ku mogbodo ka m maniꞋin ma kukotso ba. Uteku tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai a̱ una̱ u Iliya.

17 M megeshe ɗa kolobo ka vuka vuza kpaꞋa va ka vaki mɓa̱la̱. Tana mɓa̱la̱ ma potso ba, ali maku ma ma̱ kuwa̱i. 18 Ɗa u danai Iliya, &lt;&lt;Kawuya kene ka i vu tuka̱i mu, vuma vu Ka̱shile? Vu ta̱wa̱ ta̱ adama a na vu ciɓaka mu n unushi u va̱ adama a na vu una mu maku ma̱ va̱?&gt;&gt;

19 &lt;&lt;Ɗa Iliya u danai tuka̱ mu m maku ma̱ nu ma,&gt;&gt; Ɗa wishi maku ma ekiye ni ɗa u kumbai a̱ kunu ku zuva a̱ kunu ku na u tsu asa, ɗa u vaꞋankai ni a kajiba ka̱ ni. 20 Ɗa u ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu u yaꞋin avasa u Vuzavagɗu, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, adama yiɗa̱i ɗa vu tuka̱i kagapa ka na mi ida̱shi a kpaꞋa ku ni na una̱mgbuka̱tsuma̱ u nampa, ma na ma unai kolobo ka̱ ni?&gt;&gt; 21 Ɗa u vaki a ikyamba i maku ya ali kutatsu n u vasai u Vuzavaguɗu, n u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, bonoko maku ma nampa m wuma u ni.&gt;&gt;

22 Ɗa Vuzavaguɗu u panai avasa a Iliya ɗa kolobo ka ka̱ ɗa̱nga̱i n wuma. 23 Ɗa Iliya u ɗikai kolobo ka ɗa u cipa̱i n a̱yi iɗika punu a kpaꞋa ka. U nekei a̱na̱ku a̱ ni ɗa u danai, &lt;&lt;La̱na̱, kolobo ka̱ nu ka na n wuma.&gt;&gt;

24 Ɗa vuka va vu danai Iliya, &lt;&lt;Gogo na n yeve ta̱ a na avu vuma vu Ka̱shile ɗa vi, kpamu kadanshi ka Vuzavaguɗu a̱ una̱ u nu mayun ɗa.&gt;&gt;

18

Iliya n eneki a Balu

1 Ana a yaꞋin ayin, a̱ ka̱ya̱ ka tatsu ku unambi u mini wa, ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u Iliya, ka danai, &lt;&lt;Bana vu yotsongu ka̱ci ka̱ nu u mogono Ahabu, ka̱ta̱ mpa tana n yoꞋo mini a iɗika.&gt;&gt; 2 Ɗa Iliya u banai u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Ahabu.

Kambulu tana ka yimkpa ɗe punu a Samariya, 3 ɗa Ahabu u ɗekei Obodiya, kagbashi kagbayin ka kpaꞋa ku ni. Obodiya tana vuza ku pana wovon u Vuzavaguɗu ɗa. 4 A ayin a na Jezebelu u ka̱na̱i ku una eneki a Vuzavaguɗu, Obodiya u sokongu ta̱ eneki amangatawun u pecei le kure ugboku u te amangerenkupa ugboku u i re feu nannai a kaɓatsu, ɗa u ka̱na̱i ku neke le mini n ilikulya. 5 Ɗa mogono Ahabu u danai Obodiya, &lt;&lt;Ka̱ra̱ nyeneke n a̱ra̱Ꞌa̱ a iɗika ra̱ka̱ ubuta̱ u na mini ma tsu yongo ko va ku ciya̱ ijanu adama odoku nu mkparagi n tsu, ta lo aza o yoku a̱ ku kuwa̱.&gt;&gt; 6 Ɗa e peciki ka̱ci ke le, a̱yi mogono Ahabu n ka̱ci ka̱ni u tonoi kakambu ke te, Obodiya tan feu u tonoi ukambu u nan ɗe.

7 A ayin na Obodiya wi a nwalu uye ɗa a gasai n Iliya. A̱yi tana ɗa u yevei ni, ɗa u vaki a iɗika u lyaꞋi kayala, ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin va̱ Iliya, avu ɗa na va mayun?&gt;&gt;

8 Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;E, mpa ɗa. Bana vu dana vuzagbayin vu nu, &lt;Iliya wi ta̱ na.&gt; &gt;&gt;

9 Ɗa Obodiya wu ecei, &lt;&lt;Unushi wene u ɗai n yaꞋin, an vi a kuciga va denge kagbashi ka̱ nu u mogono Ahabu wu una yi? 10 N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka wuma ka̱ nu, babu uduniya u na ko tsugono tsu na vuzagbayin vu va̱ u kpa̱ɗa̱i ku suku vuma a̱ la̱nsa̱ wu. Kpamu ɗa baci uduniyan wa ko tsugono tsa tsu danai &lt;Vi punu na ba,&gt; ka̱ta̱ u zuwa tsugono ko uduniyan wa u kucina an ene nu ba. 11 Ɗa gogo na vi a kudana mu &lt;Bana vu dana vuzagbayin vu nu, &lt;&lt;Iliya wi ta̱ punu na.&gt;&gt; &gt; 12 Mpa n yeve ubuta̱ u na ayinviki a Vuzavaguɗu a kuɗika wu a kubana ba, ɗa baci n lazai kubana kudana mogono Ahabu mene wu ta̱. Kpamu ɗa baci n bonoi ɗa n cinai nu ba, wi ta̱ a kuna mu. Ciɓa, ana mpa kagbashi ka̱ nu vuza wovon u Vuzavaguɗu ɗa a ayin uɗa̱ngi u va̱. 13 Vuzagbayin vu va̱, vu pana i na n yaꞋin a makyan ma na Jezebelu u ka̱na̱i kuna eneki a Vuzavaguɗu ba? N sokongu ta̱ eneki a Vuzavaguɗu amangatawun, m peciki le kure ugboku ute amangerenkupa, ugboku u ire feu nannai, kpamu ɗa n ka̱na̱i kuneke le mini n ilikulya. 14 Gogo na, nini ɗai va kudana mu, &lt;M bana n dana mogono vuzagbayin va̱, &lt;&lt;Avu ɗa na.&gt;&gt; &gt; Wi ta̱ a ku una mu.&gt;&gt; 15 Ɗa Iliya u danai, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu MalaꞋimili vuza na wi n wuma u nu, anana mi ta̱ a kubanka ka̱ci ka̱ va̱ u mogono Ahabu.&gt;&gt;

Iliya wu unai eneki a Balu

16 Ɗa Obodiya u banai u danai mogono Ahabu, ɗa mogono ma banai adama a na u gasa n Iliya. 17 Ana Ahabu we enei Iliya, ɗa u dana ni, &lt;&lt;Avu ɗa, vuza vu na wi a kutakacika aza a Isaraila a?&gt;&gt;

18 Ɗa Iliya wu ushuki, u danai &lt;&lt;Mpa, n takacika aza a Isaraila ba, ama avu n kpaꞋa ke esheku a̱ nu aɗa yi a kutakacika le, adama a na i iwan ta̱ kutono Vuzavaguɗu ɗa i ka̱na̱i kutono Balu. 19 Gogo na suku e ɗekeke mu uma Isaraila ra̱ka̱ a cina mu a Kusan ku Kamelu, koɓolo n eneki amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa (450) a Balu koɓolo n eneki amangatawa̱na̱shi a Ashera aza a na Jezebelu wi a̱ kuɓa̱na̱.&gt;&gt;

20 Ɗa mogono Ahabu u suki akaka a̱ ka̱ra̱Ꞌi ubuta̱ ra̱ka̱ a Isaraila, ɗa u ɓolongi eneki ra̱ka̱ a Kusan ku Kamelu. 21 Ɗa Iliya u yawai ɗevu n ubuta̱ u uma a ɗa u danai, &lt;&lt;Wannai ɗai ya ku ka̱sukpa̱ kupecuku a̱ɗu a̱ɗa̱? Vuzavaguɗu Ka̱shile kaꞋa baci, tonoi ni, ama Balu ɗa baci Ka̱shile tonoi ni.&gt;&gt; Ama ɗa uma ra̱ka̱ a paɗai bini, e keɓece ukuna ba. 22 Ɗa Iliya u danai, &lt;&lt;Mpa ɗa keneki ka Ka̱shile kete ka na ka buwai, ama Balu wi ta̱ n eneki amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa (450). 23 Ɗa u danai, nekei tsu obomburon e re, ka̱ta̱ a zagba ke te a kiɗa, a lapula ka̱ta̱ a dara a nɗanga ama ka̱ta̱ a dyaɓa a kina ba. Mpa mi ta̱ a ku kiɗa ka na ka buwai va, ka̱ta̱ n lapula n dara feu a nɗanga ma ama mpa n ku dyaɓa a kina feu ba. 24 Ka̱ta̱ i ɗeke kula ku ka̱ma̱li ka̱ ɗa̱, mpa feu n ɗeke kula ku Vuzavaguɗu. Ka̱shile ka na baci kushuki n akina, a̱yi ɗa Ka̱shile.&gt;&gt;

Ɗa uma ra̱ka̱ a danai, &lt;&lt;Ka na vu dansai na va ka gaꞋan ta̱.&gt;&gt;

25 Ɗa Iliya u danai eneki a Balu, &lt;&lt;Ana wo okpoi, yi ta̱ n ka̱bunda̱i, a̱ɗa̱ ɗa i kugita̱ kuzagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ kobomburon i lapula, ka̱ta̱ i vasa i ɗeke kula ku ka̱ma̱li ka̱ ɗa̱, ama ka̱ta̱ i dyaɓa akina ba.&gt;&gt; 26 Ɗa a ɗikai kobomburon ka na a̱ tuka̱i le ɗa a lapulai kaꞋa, ɗa a darai an nɗanga,

Ɗa a̱ ka̱na̱i kavasa n e ɗekei kula ku ka̱ma̱li ke le Balu ili i na i ɗikai a usana ali a kubana a kanna a kaci, a̱ ka̱na̱i kudana, &lt;&lt;Avu, Balu ushuku tsu.&gt;&gt;A̱ ka̱na̱i kujeꞋe n a̱ ka̱ra̱Ꞌi Katalikalyuka ka na a maꞋi va. Ama babu vuza na wu ushuki le.

27 Ana kanna kayawai a kaci derere, ɗa Iliya u yaꞋankai le ulami, u danai, &lt;&lt;Ɗekei ni n ka̱la̱ka̱tsu kagbayin, adama a na a̱yi ka̱ma̱li kaꞋa, yoku wi ta̱ ɗe e kusheshe, ko kpamu wu uta̱ ta̱ ku ka̱ra̱Ꞌa̱, ko u bana ta̱ nwalu. Yoku u yaꞋan ɗe alavu, ka̱ta̱ u jimgba.&gt;&gt; 28 Ɗa a̱ ka̱na̱i meɗevile n utsura, uteku tsu na a kiwanai, a̱ ka̱na̱i kuɗanasa ka̱ci ka̱ le n muwun n atanu ali mpasa n mu uta̱i. 29 A̱ ka̱na̱i kakpawawa ili i na i ɗikai a kanna a kaci ali kubana makyan ma kuneꞋe alyuka a̱ kulivi, babu vuza vu na wu ushuki le, ko u keɓecei le ukuna, kpamu ko vuza u zuka n ele ba.

30 Ɗa Iliya u danai uma ra̱ka̱ &lt;&lt;Ta̱wa̱i na.&gt;&gt; Ɗa a yawai ɗevu n a̱yi, ɗa u lapulasakai katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ka na a̱ la̱nga̱sa̱i. 31 Ɗa u zagbai atali kupa n e re, tsu ka̱bunda̱i ka kumaci ku muku n Yakubu, vuza na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai ni, &lt;&lt;Kula ku nu ki ta̱ o kokpo Isaraila.&gt;&gt; 32 N atali a ɗaɗa u maꞋin katalikalyuka n kula ku Vuzavaguɗu. Ɗa kpamu u ga̱va̱i kpenle u ka̱ra̱ka̱i katalikalyuka ka, ku na ka kuɗika ma̱diki me te ma̱ mini. 33 Ɗa u gerei nɗanga, ɗa u kiɗai kobomburon ka a kiɗi a kiɗi, ɗa u gerei a ɗa gaɗi vu nɗanga va. Ɗa u danai shatangi ndiki n na̱shi m mini, ka̱ta̱ i tsunku inyama ya n nɗanga ma.

34 Ɗa udanai, &lt;&lt;Doku i tsungu i re,&gt;&gt; ɗa o doku a̱ tsungi. Ɗa udanai, &lt;&lt;Doku i tsungu tatsu.&gt;&gt; ɗa o doku a̱ tsungi ali kutatsu. 35 Ɗa mini ma me yeki katalikalyuka ka ali ma yenei ɗa ma shanai kpenle ku na a̱ ga̱va̱i a̱ ka̱ra̱ka̱i va.

36 Ana makyan ma kuneꞋe alyuka ma yawai, ɗa keneki Iliya u yawai ɗevu, ɗa u vasai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Ibirahi, Ishaku n ka Yakubu, ka̱sukpa̱ anana uma e yeve ana avu ɗa Ka̱shile ka aza a Isaraila, kpamu mpa kagbashi ka̱ nu ka mi n yaꞋan ta̱ ili i nampa ra̱ka̱ n utsura u nu. 37 Vuzavaguɗu ushuku mu, adama a na uma a nampa e yeve a na avu, Vuzavaguɗu avu ɗa Ka̱shile, avu ɗa kpamu vuza vu na vi o kubonoko a̱ɗu e le wa̱ nu.&gt;&gt;

38 Ɗa akina a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i ɗa o songi alyuka a, n nɗanga ma, n atali a, koɓolo n kayala ka dem, ɗa kpamu a ɗa a leɓecei mini ma na mi punu e kpenle ka.

39 Ana uma ra̱ka̱ enei nannai, ɗa a kuɗa̱ngi a iɗika ɗa a̱ za̱lika̱i aci e le, ɗa a danai, &lt;&lt;Mayun, Vuzavuguɗu Ka̱shile ka a, Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile.&gt;&gt;

40 Ɗa Iliya u danai, &lt;&lt;Remei eneki a Balu ra̱ka̱. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko vuza te u suma ba.&gt;&gt; Ɗa Iliya u zuwai a banka le e kuyene ku Kishon ɗa a kiɗai le ɗe ra̱ka̱.

Avasa a Iliya adama a̱ mini

41 Ɗa Iliya u danai Ahabu, &lt;&lt;Bana vu lyaꞋa vu soꞋo m pana ta̱ izumgbi i mini mu utsura a̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt; 42 Ana Ahabu u lazai ku lyaꞋa ilikulya, ɗa Iliya u kumbai gaɗi vu Kusan ku Kamelu, ɗa u za̱lika̱i kaci ka̱ ni a iɗika e mere ma a̱ka̱nga̱tsu a̱ ni.

43 Ɗa u danai kagbashi ka̱ ni, &lt;&lt;Bana vu la̱na̱ uɓon u mala.&gt;&gt;Ɗa kagbashi ka ka banai, ɗa ko bonoi, ka danai,

&lt;&lt;Mpa mene ili ba.&gt;&gt;Ɗa u danai ni &lt;&lt;Doku vu bana.&gt;&gt; Ali kucindere Iliya n u danai kagbashi ka̱ ni ka bana ka̱ la̱nuku.

44 Ubani u cindere wa ɗa kagbashi ka ka danai, &lt;&lt;Mene ta̱ maku ma keleshu kenu an kataka ka kukiye ka vuma a̱ kuɗa̱nga̱ gaɗi a mala.&gt;&gt;

Ɗa Iliya u danai kagbashi ka̱ ni, &lt;&lt;Bana vu dana Ahabu, &lt;Foɓuso keke vo odoku a̱ nu ka̱ta̱ vu ka̱na̱ uye a kubana a kpaꞋa, ta lo mini ma̱ Ka̱shile ma kukpada wu.&gt; &gt;&gt;

45 Megeshe kenu eleshu a̱ lima̱na̱i ɗa wunla̱i u ɗa̱nga̱i, ɗa o yoꞋi mini ma̱ a̱bunda̱i. Ɗa Ahabu u sumai a kubana a Jezirelu. 46 Ɗa utsura u Vuzavaguɗu u cipa̱i u Iliya, ɗa u shiyai kaɗambura ka̱ ni, ɗa u sumai u lyai melentsu ma Ahabu a ku yawa a Jezirelu.

19

Iliya u sumai a kubana a kusan ku Sinai

1 Ana Ahabu u yawai a kpaꞋa ɗa u danai vuka vu ni Jezebelu i na Iliya u yaꞋin, n uteku tsu na wu unai eneki a Balu ra̱ka̱ n kotokobi. 2 Ɗa Jezebelu u suꞋuki Iliya n akaka, u danai, &lt;&lt;YaꞋan a̱ma̱li a takacika mu ali u laꞋa nannai ɗa baci makpaꞋa makyan ma nampa mu unai nu tsu na vu unai eneki a Balu ba.&gt;&gt;

3 Ɗa Iliya u panai wovon, ɗa u sumai adama na u laꞋaka n wuma u ni. Ana u yawai a̱ likuci i Biyasheba a Yahuda ɗa u ka̱sukpa̱i kagbashi ka̱ ni lo. 4 Ama ɗa a̱yi u lazai, u yaꞋan nwalu n kanna kete a kakamba, u yawai u da̱sa̱ngi a kumi ku maɗanga ma yoku, ɗa u folonoi ukpa̱, u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, kadama ka yawa mu ta̱. Ɗika wuma uva̱. Adama a na mpa n laꞋa ikaya i va̱ i na i kuwa̱i ba.&gt;&gt; 5 Ɗa u vaki a̱ kumiꞋi ku maɗanga ma ɗa alavu a̱ pura̱i ni.

U yaꞋan megeshe ba ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka sawai ni ɗa ka danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu lyaꞋa ilikulyaꞋa.&gt;&gt; 6 Ana u la̱na̱i, ɗa u cinai emeshe a na a yaꞋin n katali ka usuɗukpi n kedele ka̱ mini. Ɗa u ɗa̱nga̱i u lyaꞋi u soꞋi ɗa kpamu u doku u vaki.

7 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ko doku ka̱ ta̱wa̱i ire, ɗa ka saꞋwa ni, ka danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu lyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa baci ba nwalu n na mi kelime ka̱ nu mi ta̱ nu mɓa̱ri.&gt;&gt; 8 Ɗa u ɗa̱nga̱i u lyaꞋi ɗa u soꞋi, ɗa u ciya̱i utsura wu nwalu, ɗa u yaꞋin nwalu ayin amangere kanna n kayin ali u yawai a kusan ku Sinai, kusan ku Ka̱shile. 9 Ta ɗe u banai a kaɓatsu ka katali ɗa wu asai.

Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Iliya

Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Iliya, u danai, &lt;&lt;Iliya, yiɗa̱i vi a kuyaꞋan na?&gt;&gt;

10 Ɗa Iliya wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili, mi ta̱ e cisheꞋe adama a̱ nu ayin tutu. Ama aza a Isaraila a iwan ta̱ uzuwakpani u nu, a̱ fa̱da̱i katalikalyuka ka̱ nu, ɗa unai eneki a̱ nu n kotokobi. Mpa ɗa koci m buwai, ɗa kpamu a cigai ku una mu.&gt;&gt;

11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Uta̱ ka̱ta̱ vu Shamgba a kusan e kelime ka Vuzavaguɗu, adama a na wi ta̱ a kuciga kupasamgbanai.&gt;&gt;

Ɗa wunla̱i wu utsura u ɓatsai nsasan ɗa u ɓosoi akpanlai okpoi miri-miri e kelime ka Vuzavaguɗu, ama Vuzavaguɗu u wi punu a̱ wunla̱i wa ba. Ana wunla̱i u kotsoi, ɗa iɗika i jengeɗei, ama Vuzavaguɗu wi punu feu ba. 12 Ana iɗika i kotsoi ku jengeɗe, ɗa akina a̱ cipa̱i, ama Vuzavaguɗu wi punu akina a ba. Ana akina o kotsoi, ɗa a panai ka̱la̱ka̱tsu e yemeni. 13 Ana Iliya u panai ka̱la̱ka̱tsu, ɗa u palai a̱shi a̱ ni m motogu ɗa wu uta̱i pulai u shamgbai utsutsu wu una̱ kaɓatsu wa.

Ɗa u panai Ka̱la̱ka̱tsu ka danai ni, &lt;&lt;Iliya, yiɗa̱i vi a kuyaꞋan na?&gt;&gt;

14 Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili, mi ta̱ cisheꞋe adama a̱ nu ayin tutu. Ama aza a Isaraila a iwan ta̱ uzuwakpani u nu, a̱ fa̱da̱i katalikalyuka ka̱ nu, ɗa unai eneki a̱ nu n kotokobi. Mpa ɗa koci m buwai, ɗa a cigai ku una mu.&gt;&gt;

15 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱, vu bono n uye u na vu tuka̱i, o kubana e meremune ma Dimaska. Vu yawa baci ɗe, ka̱ta̱ vu erengu Haziyelu, wo okpo mogono ma Siriya. 16 Ka̱ta̱ kpamu vu erengu Jehu kolobo ka Nimishi, wo okpo mogono mi Isaraila, n Ilisha kolobo ka Shafatu vuza aza a Ebelu-mehola, wo okpo keneki una̱ u nu. 17 Jehu wi ta̱ a ku una vuza vu na dem u laꞋakai ukpa̱ u kotokobi ka Haziyelu, Ka̱ta̱ Ilisha tamkpamu wu una vuza vu na dem u laꞋakai ukpa̱ u kotokobi ka Jehu. 18 N nannai dem, mi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ uma a̱kpa̱n e cindere (7,000) n wuma punu a Isaraila, aza a na a iwain ku kuɗa̱nku ka̱ma̱li ka Balu, ɗa kpamu a iwain ku oɓongu ka̱ma̱li ka.&gt;&gt;

E ɗekei Ilisha

19 Ɗa Iliya u ɗa̱nga̱i ɗa u ka̱na̱i uye, ɗa u cinai Ilisha kolobo ka Shafatu, vuza vu na wi a vicimba n anaka ugboku kupa n e re. Kpamu a̱yi n ka kupa n ka ire ka. Ɗa u yawai ɗevu n a̱yi ɗa u taɗuku ni motogu ma̱ ni. 20 Ɗa u ka̱sukpa̱i anaka a̱ ni ɗa u sumai u tonoi Iliya, ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ mu biꞋi m bana m pecemgbenei n esheku a̱va̱ n a̱na̱ku a̱ va̱, ka̱ta̱ yeve m bono n tono wu,&gt;&gt; Ɗa Iliya wu ushuki u danai,

&lt;&lt;Kpatala, mpa yiɗa̱i n yaꞋankai nu?&gt;&gt;

21 Ɗa Ilisha u ka̱sukpa̱ ni u bonoi u remei anaka a na wi a vicimba n aɗa u kiɗai, u suꞋwain inyama ya nu nɗanga ma ogboro ma, ɗa u pecekei uma a takumai. Ɗa yeve u ka̱na̱i uye u banai u cinakai Iliya. Ɗa wu okpoi ka̱ɓa̱nki ka̱ ni.

20

Ben-hadadu u bankai aza Samariya n kuvon.

1 Ɗa Ben-hadadu mogono vuza va aza a Siriya u ɓolongi ovonshi a̱ ni ra̱ka̱, koɓolo nu ngono n yoku kamangankupa n ere n odoku koɓolo n ekeke odoku e le. A banai a kanzai Samariya likuci igbain yi Isaraila n kuvon. 2 Ɗa u suki n akaka a kubana a likuci u mogono Ahabu va aza a Isaraila, u danai, &lt;&lt;Ili i na Ben-hadadu u danai i ɗan na. 3 &lt;Azurufa n azanariya a̱ nu a̱ va̱ a ɗa, a̱ma̱ci a singai a̱ nu n muku n nu feu n va̱ n ɗa.&gt; &gt;&gt;

4 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Tsuna vu danai vuzagbayin va̱ mogono, mpa n ili i na mi n i ɗa dem i nu i ɗa.&gt;&gt;

5 Ɗa aza a suki a o doku o bonoi ɗe ɗa a danai, &lt;&lt;Ben-hadadu u dana ta̱, &lt;N suꞋuku ta̱ n akaka n danai, &lt;&lt;Neke mu Azurufa n azanariya a̱ nu, n a̱ma̱ci a̱ nu koɓolo n muku n nu.&gt;&gt; 6 Ta baci nannai ba, makpaꞋa a makyan tsu nampa mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu n uma a̱va̱ a̱ ta̱wa̱ a̱ e vece kefeku ka̱ nu n iꞋuwa ya aza a ulinga a̱ nu, ka̱ta̱ a̱ pura̱ i na dem i cigai a lazaka.&gt; &gt;&gt;

7 Ɗa mogono mi Isaraila me ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma iɗika ra̱ka̱, ɗa u danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ yene ta̱ mayin uteku tsu na vuma nampa wi a̱ kula̱nsa̱ una̱ u tsu. U suꞋuku mu ta̱ n akaka, u danai, n neke yi a̱ma̱ci a̱va̱, n muku n va̱, n azanariya koɓolo n azurufa a̱va̱, ɗa n nekei ni.&gt;&gt;

8 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ koɓolo n uma ra̱ka̱ a danai mogono Ahabu, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu keɓece yi ukuna ba, kpamu ka̱ta̱ vu ushuku ba.&gt;&gt;

9 Ɗa u danai aza a u suki a Ben-hadadu, &lt;&lt;Danai vuzagbayin va̱ mogono, &lt;Kagbashi ka̱ nu ki ta̱ a kuyaꞋan ili i na akaka a iyain a dansai ra̱ka̱, ama akaka a ire a mi a kuyaꞋan ba.&gt; &gt;&gt; Ɗa aza a u suki a lazai o bonokoi Ben-hadadu n akaka.

10 Ɗa Ben-hadadu u doku u suki n akaka o yoku a kubana u Ahabu, u danai, &lt;&lt;YaꞋan a̱ma̱li una mu ɗa baci kubuta̱ ku buwai a Samariya ali kushana ka̱kun adama osoji a̱va̱ ra̱ka̱.&gt;&gt;

11 Ɗa mogono mi Isaraila mu ushuki, ma danai, &lt;&lt;Banai i dana yi, &lt;Kovonshi kamayun ka tsu lapa ma̱ka̱nga̱ ba, sai ayin a na u ciya̱i ulyaꞋi.&gt; &gt;&gt;

12 Ana Ben-hadadu u panai akaka a nampa, a̱yi o kusoꞋo koɓolo nu ngono n na m buwai a̱pa̱m e le, ɗa u danai ovonshi a̱ ni, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱i i foɓuso.&gt;&gt; Ɗa o foɓusoi tsu na a kuꞋuwa a̱ likuci ya n kuvon.

Ahabu mogono u lyaꞋi Ben-hadadu n kuvon

13 An i lo, ɗa Keneki ka̱ ta̱wa̱i u Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa ka danai ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, Ve ene ta̱ ka̱bunda̱i ko osoji a nampa? Mi ta̱ e kuneke le ekiye a̱ nu anana. Talo va kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

14 Ɗa Ahabu mogono me ecei keneki ka, u danai,&lt;&lt;Yayi u ko okpo kovonshi ka kuvon ka?&gt;&gt; Keneki ka kushuki, ka danai, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na, a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi a uɓon kakau a ɗa, a kuyaꞋan ku ɗa.&gt;&gt; Ɗa mogono Ahabu u danai,

&lt;&lt;Yayi u kugita̱ kuvon ka?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Avu ɗa.&gt;&gt;

15 Ɗa mogono Ahabu u ɓolongi a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi osoji aza e kelime a uɓon kakau amangatawenre n kamangankupa n e re (232). Ɗa kpamu u ɗekei ovonshi a Isaraila, dem vu le a̱kpa̱n e cindere (7,000). 16 N kanna a kaci, ɗa a̱ uta̱i kuyaꞋan kuvon, ɗa a cinai mogono Ben-hadadu o kusoꞋo ma̱ra̱ a kpaꞋa ku ma̱ra̱ koɓolo nu ngono kamangankupa n e re na m kuɓa̱nka̱ yi va. 17 Ɗa a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi osoji aza e kelime a uɓon kakau va a̱ gita̱i kuta̱ kuvon.

Ɗa aza a tsusaki o mogono Ben-hadadu o bonoi n akaka, a danai, &lt;&lt;Osoji a ɗa lo uta̱i a Samariya a̱ kuta̱wa̱.&gt;&gt;

18 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱na̱i le n wuma i tuka̱ mu, ko vishili ɗa baci ishi a̱ ta̱wa̱i ko ufolu u ma̱ta̱na̱.&gt;&gt;

19 Ama wanai ɗai a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi osoji a uɓon kakau a uta̱ ɗe a̱ likuci ya, n osoji a na a buwai o kutono ka̱ca̱pa̱. 20 Ɗa yaba dem wu unai vurala vi ni, ɗa aza a Siriya a na a buwai a sumai, ɗa aza a Isaraila tamkpamu o tonoi le. Ama ɗa Ben-hadadu mogono ma aza a Siriya ma kumbai kodoku ɗa u sumai koɓolo n akumbi odoku a̱ ni. 21 Ɗa mogono mi Isaraila ma uta̱i koɓolo n ovonshi a̱ ni ɗa wu unai le n odoku e le koɓolo n ekeke odoku e le ra̱ka̱, ɗa a unai aza a Siriya n a̱bunda̱i.

22 Ɗaɗa keneki ka ko doku ko bonoi u Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Foɓuso mayin vu ene i na va kufuɗa va yaꞋan, adama na mogono ma Siriya mi ta̱ o ku doku kutuka̱ wu n kuvon a makyan ma nampa ka̱ya̱ ku uboni.&gt;&gt; 23 an i lo ɗa aza a gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono Ben-hadadu a danai ni, &lt;&lt;A̱ma̱li a aza a Isaraila a̱ma̱li a ginda a ɗa, ɗaɗa i zuwai ɗa a lyaꞋi tsu, ama ci ta̱ a̱ kuciya̱ u lyaꞋi ɗa baci ci tsu shilika̱i n e le e keteshe. 24 I na va kuyaꞋan i ɗan na, takpa ngono kamangankupa n e re ma, ka̱ta̱ vu sabaꞋa le n ovonshi osoji. 25 Ka̱ta̱ vu doku ka̱bunda̱i ko ovonshi, n ko odoku, n ke ekeke odoku uteku tsa aza na unai, nannai ɗa tsa kufuɗa tsa shilika̱ n ele e keteshe, mayun ci ta̱ a kuciya̱ u lyaꞋi.&gt;&gt; Ɗa mogono Ben-hadadu wu ushuki n odoki e le ɗa u yaꞋin uteku tsu na a dana ni.

26 An ka̱ya̱ ko bonoi ɗa mogono Ben-hadadu u ɗa̱nga̱i u ɓolongi aza a Siriya a kubana a̱ likuci i Afeku kuyaꞋan kuvon na aza a Isaraila. 27 Ana o ɓolongi aza a Isaraila, ɗa e nekei le ucanuku u kuvon, ɗa a̱ uta̱i kugasa n aza a Siriya. Aza a Isaraila o ɓolongi a̱tsura̱ e re a kinda le tsu ushiga wu nraɗika, ama aza a Siriya a wacuwai a kambuki ubuta̱ wa dem.

28 Ɗa keneki ka ka̱ ta̱wa̱i u mogono mi Isaraila u danai, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na, &lt;Adama a na aza a Siriya a dana ta̱, &lt;&lt;Mpa, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ a̱ ubuta̱ wa aginda kaꞋa, ba Ka̱ma̱li ka a̱ ubuta̱ u keteshe ka ba,&gt;&gt; Mpa n kuneke ta̱ ka̱bunda̱i ko ovonshi ka na ve enei na va ekiye nu. Talo va kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.&gt; &gt;&gt;

29 A yaꞋan ta̱ ayin e cindere e le a mindansanai yaba dem ida̱shi a̱ ka̱tsura̱ ka̱ ni. Ama a kanna ke cindere ɗa a̱ gita̱i kuvon, ɗa aza a Isaraila a unai osoji a iɗika a Siriya a̱kpa̱n amangatawun (100,000) a kanna ke te. 30 Ɗa aza a na laꞋakai a sumai a kubana a̱ likuci i Afeku, ɗa kpamu mashilya ma likuci ma ma̱ yikpa̱ka̱i osoji a̱kpa̱n kamanga n e cindere (27,000). A̱yi Ben-hadadu tamkpamu u sumai u uwai a̱ likuci ɗa u sheɗeki punu a̱ kunu ka a suvu.

31 Ɗa ovonshi osoji a̱ ni a banai wa̱ ni ɗa a danai ni, &lt;&lt;La̱na̱, tsu pana ta̱ a danai ngono mi Isaraila ngono ma asuvayali n ɗa, yaꞋan tsu uka ntogu n kpalu a̱kyun n awin aci a̱ tsu, tsu bana u mogono mi Isaraila adama a na tsu folono yi. Ko wa̱ ku ka̱sukpa̱ wu n wuma.&gt;&gt;

32 Ɗa a ukai ntogu n kpalu a̱kyun n awin ushiyi aci e le, ɗa a banai u mogono mi Isaraila, ɗa a danai ni, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ nu, Ben-hadadu wi ta̱ ufolu nu u danai, &lt;Ka̱sukpa̱ mu n wuma.&gt; &gt;&gt;

Ɗa mogono ma̱ ushuki, ma danai, &lt;&lt;U buwa ta̱ n wuma? A̱yi vutoku va̱ ɗa.&gt;&gt;

33 Ɗaɗa tana ili i na ovonshi osoji a Ben-hadadu i a kuciga a pana, gogolo a lamanasai Ahabu mogono. Ɗa ushuki, &lt;&lt;A̱yi vutoku nu ɗa Ben-hadadu,&gt;&gt; Ɗa mogono ma danai,

&lt;&lt;Banai i ta̱wa̱ n a̱yi,&gt;&gt; Ana Ben-hadadu u yawai, ɗa mogono Ahabu u kumbakai ni e keke vo odoku u da̱sa̱ngi koɓolo n a̱yi.

34 Ɗa Ben-hadadu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ o kubonoko wu n likuci i na esheku a̱ va̱ isai e kiye esheku a̱ nu. Ka̱ta̱ vu zuwa kuden a̱ likuci i Dimaska, uteku tsu na esheku a̱ va̱ a yaꞋin a Samariya.&gt;&gt;

Ɗa Ahabu u danai ni, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ wu vu laza uteku tsu na tsu ushuki kuyaꞋan.&gt;&gt;Ɗa a yaꞋankpanai uzuwakpani, ɗa u ka̱sukpa̱i mogono Ben-hadadu u lazai.

Keniki ka ɓarangi Ahabu

35 Tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai a̱ ka̱tsuma̱ ke eneki, vuza vu yoku u dana ta̱ toku ni &lt;&lt;N folono wu ta̱ lapa mu,&gt;&gt; Ɗa u iwain kulapa yi.

36 Ɗa keneki ka danai, &lt;&lt;Ana wo okpoi vu inwan ta̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu, avu a̱ ku ka̱sukpa̱ mu, Kawu wi ta̱ a ku una wu.&gt;&gt;Ana tana vuma va u lazai ɗa Kawu wu unai ni.

37 Ɗa keneki ka, ka gasai n vuma vu yoku kpamu, ɗa u danai, &lt;&lt;N folono wu ta̱ lapa mu.&gt;&gt;Ɗa vuma va u lapai ni ali ukai ni usa̱n. 38 Ɗa keneki ka, ka alai ka̱ci ka̱ ni n akashi a kaci adama a na ka̱ta̱ e yevei ba, ɗa u shamgbai a uye a kuvana mogono. 39 A makyan ma na mogono mi a kulaza lo, ɗa keneki ka, ke ɗekei ni, &lt;&lt;Vuzagbayin, kagbashi ka̱ nu ki ta̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ɗa vuza yoku u tuka̱i mu n kagbashi, ɗa u danai, &lt;Inda vuma vu nampa va. Ɗa baci u sumai, vi ta̱ a kutsupa n wuma u nu ko kpamu vu tsupa n azurufa a̱kpa̱n a tatsu.&gt; (3,000). 40 A ayin a na mi a kuyaꞋan koyoku ɗa vuma va u puwa̱nka̱i.&gt;&gt;

Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila ma danai, &lt;&lt;N una̱ u nu ɗa vu dansai unushi u nu, adama nannai, vi ta̱ a kuɗika atakaci a̱ nu.&gt;&gt;

41 Ɗa keneki ka kayaꞋin gogo ka shikpai akashi ana wu alai a kaci ka, ɗa mogono ma yeve an vuza yoku ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka eneki. 42 Ɗa u danai mogono, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;Vu ka̱sukpa̱ ta̱ vuma na n takpai adama a ku una. Adama nannai, n wuma u nu u ɗa a ku tsupaka wuma u ni, kpamu wuma u uma a̱ nu, u ɗaɗa a̱ una̱ u uma a̱ ni.&gt; &gt;&gt; 43 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila u bonoi a kpaꞋa ku ni a Samariya n wupa n una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

21

Kashina ki itacishi ka Nabot

1 N ayin o yoku ɗe a yaꞋan ta̱ ukuna u kashina ki itacishi ka Nabot vuza va aza a Jezirelu. Kashina ki itacishi ka ki ta̱ a Jezirelu a uɓon Samariya ɗevu n kefeku ka Ahabu mogono. 2 Kanna ke te, ɗa mogono Ahabu u danai Nabot, &lt;&lt;Neke mu kashina ka̱ nu n cimba ishuꞋwan, a na wokpoi ka ki ta̱ ɗevu n kefeku ka̱ va̱, ka̱ta̱ n sabaka wu n koyoku ka na ka laꞋi ka nampa, ama vu laꞋa baci n kuciga n ikebe mi ta̱ tsupa wu derere uteku tsu na u gaꞋin.&gt;&gt;

3 Ama ɗa Nabot wu ushuki Ahabu, udanai, &lt;&lt;Ka̱shile ke jebeshe a na mpa ma kuneke wu ili yi uka̱ni yi ikaya i va̱.&gt;&gt;

4 Ɗa mogono Ahabu u banai a kpaꞋa n wupa n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ adama a na Nabot vuza va aza a Jezirelu u dana ta̱, &lt;&lt;Mpa, n kuneke wu ili yi uka̱ni ye ikaya i va̱ ba.&gt;&gt; Ɗa Ahabu u vaki u vadalukpai a kinda kasaka kpamu u iwain kulyaꞋa ilikulya. 5 Ama ɗa Jezebelu vuka vu ni vu uwai punu ɗa we ece ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi una̱mgbi u ka̱tsa̱ma̱? Ɗa kpamu vu iwain kulyaꞋa ilikulya.&gt;&gt;

6 Ɗa wu ushuki ɗa u danai, &lt;&lt;Adama a na n dana ta̱ Nabot vuza va aza a Jezirelu, &lt;Denke mu kashina ki itacishi ka̱ nu, ko kpamu ɗa baci vu cigai n sabaka wu n koyoku.&gt; Ama ɗa u danai, &lt;Mpa n ku neke wu kashina ki itacishi ka̱ va̱ ba.&gt; &gt;&gt;

7 Ɗa Jezebelu vuka vu ni u danai, &lt;&lt;Ta va lyaꞋa tsugono ci Isaraila nanai? Ɗa̱nga̱ vu lyaꞋa ilikulya. Vu yaꞋan ma̱za̱nga̱. Mi ta̱ e kuneke wu kashina ki itacishi ka Nabot vuza va aza a Jezirelu.&gt;&gt;

8 Ɗa vuka va u ɗanai atagarda akaka n kula ku mogono Ahabu ɗa u lapakai le ka̱ta̱mba̱ri ko mogono ka, ɗa u pecekushi atagarda a, a kubana wu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza e kelime a̱ likuci i na Nabot wi ida̱shi. 9 Punu atagarda a u danai,

&lt;&lt;Salai kanna ka kakuli i ɗeke uma, ka̱ta̱, i zuwa Nabot u da̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ u tsugbayin e kelime ka uma. 10 Ka̱ta̱ i zuwa aza ugbamukaci e re a̱ da̱sa̱ngu a mindanai n a̱yi, ka̱ta̱ a dana &lt;Vu nusaka ta̱ Ka̱shile m mogono.&gt; Ka̱ta̱ i ɗika yi yu utuka̱ pulai i varai n atali yi una.&gt;&gt;

11 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza e kelime a na i ida̱shi a̱ likuci i te n Nabot a yaꞋin derere uteku tsu na Jezebelu u danai le a yaꞋan punu a atagarda a. 12 Ɗa a salai kanna ka kakuli, ɗa a̱ da̱sa̱nka̱i Nabot a̱ ubuta̱ u tsugbayin e kelime ka uma. 13 Ɗa aza a ugbamukaci e re a a yawai ɗa a̱ da̱sa̱ngi a mindanai n a̱yi, ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nga̱sa̱ Nabot e kelime ka uma, a danai, &lt;&lt;Nabot u shika ta̱ Ka̱shile n mogono.&gt;&gt;Ɗa a ɗikai ni utukai pulai vu likuci ɗa a vara ni n atali ali u kuwa̱i. 14 Ɗa a̱ suꞋuki Jezebelu n akaka, a danai, &lt;&lt;A vara ta̱ Nabot n atali unai.&gt;&gt;

15 Gogo lo ana Jezebelu u panai a danai a vara ta̱ Nabot n atali ali u kuwa̱i, ɗa u danai Ahabu, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu bana vu ɗika kashina ki itacishi ka a̱ ubuta̱ wu uka̱ni u Nabot vuza va aza a Jezirelu va, ka na u sa̱nka̱i nu va. U buwa n wuma ba, u kuwa̱ ta̱ ɗe.&gt;&gt; 16 Ana Ahabu u panai a danai Nabot u kuwa̱ ta̱, ɗa u ɗa̱nga̱i ɗa u banai wu isai kashina ka ko okpoi ka̱ ni.

17 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Iliya vuza va aza a Tishibi. U danai, 18 &lt;&lt;Ɗa̱nga̱. Bana vu cinaka Ahabu mogono mi Isaraila, ma na ma lyaꞋi tsugono a Samariya. Gogo na wi ta̱ ɗe a kashina ka Nabot, u bana ta̱ ɗe adama na wi isa kaꞋa. 19 Dana yi, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na. &lt;&lt;Ana vu unai vuma va ɗa vu cigai kaɓangu ucanuku u ni?&gt;&gt; &gt; Doku vu dana yi, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na. &lt;&lt;A̱ ubuta̱ u na nshe m peɗei mpasa n Nabot ma, ta ɗe feu nshe ma n kupeɗe n nu.&gt;&gt; &gt; &gt;&gt;

20 Ana Ahabu wu enei Iliya ɗa u danai, &lt;&lt;Gogo na vu ciya̱ mu ta̱ vurala va̱.&gt;&gt;

Ɗa Iliya wu ushuki u danai, &lt;&lt;E, mayun ɗa gogo na n ciya̱ wu ta̱ adama a na vu neke ta̱ ka̱ci ka̱ nu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. 21 Mi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n ma̱dukpa̱. Mi ta̱ a ku una ntsukaya n nu, avu m muku mo olobo n nu ra̱ka̱, kagbashi ko maku punu a Isaraila. 22 Mi ta̱ a kuna kpaꞋa ku nu tsu kpaꞋa ku Jerobuwam kolobo ka Nebatu, n uteku tsu kpaꞋa ku Basha kolobo ka Ahija, adama a na vu zuwa mu ta̱ wupa, ɗa kpamu vu zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi. 23 A̱yi vuka vu nu Jezebelu tamkpamu, Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;NsheꞋe ɗa n m kutakuma yi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i Jezirelu.&gt; 24 Aza a kpaꞋa ku Ahabu a na a̱ kuwa̱i punu a̱ likuci ya nsheꞋe n ɗa n kutakuma le, ka̱ta̱ asakali tamkpamu n takuma yaba dem na u kuwa̱i a kakamba.&gt;&gt;

25 Babu vuza vu na u sawai kuyaꞋan ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu aduniyan tsu mogono Ahabu, adama a na vuka vu ni Jezebelu ɗa u zuwai ni kuyaꞋan nannai. 26 U yaꞋansa ta̱ ili yi unata n a̱bunda̱i, a̱ ubuta̱ u kutono a̱ma̱li, uteku tsa aza a Amoriya a na Vuzavaguɗu u lokoi, e kelime ka aza a Isaraila.

27 Ana Ahabu u panai kakuna ka nampa, ɗa u karai ntogu n ni, ɗa u ukai m kpalu ɗa u yaꞋin kakuli wu asai n akashi a kpalu a ɗa u ka̱na̱i nwalu sawu adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

28 Ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka ta̱wa̱i u Iliya vuza va aza a Tishibi, ka danai, 29 &lt;&lt;Ko ve ene ta̱ uteku tsu na Ahabu ugoyi ka̱ci ka̱ ni wa̱ a̱va̱? A na wo okpoi u goyo ta̱ ka̱ci ka̱ ni wa̱ a̱va̱, n kutuka̱ n ma̱dukpa̱ ma nampa a ayin a̱ ni ba, ama n kutuka̱ ta̱ m maꞋa a kpaꞋa ku ni ayin a maku ma̱ ni.&gt;&gt;

22

Mikaya u yaꞋin kene ku wuya u mogono Ahabu.

1 A yaꞋan ta̱ a̱ya̱ a tatsu aza a Isaraila a yaꞋan kuvon n aza a Siriya ba. 2 Ama a̱ ka̱ya̱ ka tatsu ɗa Johoshafatu mogono ma Yahuda u ta̱wa̱i adama a na we ene mogono mi Isaraila. 3 Ɗa mogono mi Isaraila me ecei nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci n ni, u danai, &lt;&lt;A̱ɗa̱ i yeve a na likuci i Ramotu-giliyadu ya i tsu i ɗa ba? Kpamu ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan ukuna u ki isa i ɗa ekiye o mogono ma aza a Siriya?&gt;&gt;

4 Ɗa mogono Ahabu we ecei Johoshafatu, u danai, &lt;&lt;Ko va kutono mu ta̱ tsu bana ci yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu?&gt;&gt;

Ɗa mogono Johoshafatu wu ushuki mogono mi Isaraila u danai, &lt;&lt;Mpa, m foɓuso ta̱ tsu na vi ufoɓushi, osoji a̱ va̱ osoji a̱ nu a ɗa, odoku a̱ va̱ tsu odoku a̱ nu a ɗa.&gt;&gt; 5 Ɗa Johoshafatu u doku u danai mogono mi Isaraila, &lt;&lt;Ama la̱nsa̱ biꞋi kusheshe ku Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

6 Ɗa Ahabu mogono u suki e ɗekeke yi eneki amangatawuna̱na̱shi (400), ɗa we ecei le, &lt;&lt;M bana n shilika̱ n Ramotu-giliyadu ko n ka̱sukpa̱?&gt;&gt;

Ɗa ra̱ka̱ vu le ushuki, a danai, &lt;&lt;Bana adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu i ɗa ekiye a̱ nu.&gt;&gt; 7 Ama ɗa Johoshafatu we ecei, &lt;&lt;Keneki ka Vuzavaguɗu ko yoku ki lo ka na ka̱ kula̱nsa̱ ka̱ tsu kuyeve ku Vuzavaguɗu ba?&gt;&gt;

8 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila wu ushuki Jehoshafatu u danai, &lt;&lt;Vuza vu yoku wi ta̱ lo vuza na tsa kufuɗa ku ece, a̱yi ɗa Mikaya kolobo ka Imila, ama mpa n ciga yi ba, adama a na u ci yaꞋan kene ku singai wa̱ a̱ va̱ ba, sai ku wuya.&gt;&gt;

Ɗa Johoshafatu mogono u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, ka̱ta̱ mogono ma dansa nannai ba.&gt;&gt; 9 Ɗa mogono me ɗekei vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, u danai, u danai &lt;&lt;Ta̱wa̱kai mu n Mikaya maku ma Imla na gogoꞋo.&gt;&gt; 10 Ɗa mogono mi Isaraila n mogono Johoshafatu vu Yahuda a ukai aminya o tsugono e le ɗa a̱ da̱sa̱ngi akuba o tsugono ɗevu n ulanga u kulapu ka̱ utsutsu u likuci i Samariya, ɗa eneki a iɗika ya ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene e kelime ke le.

11 Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le vuza kula Zedekiya kolobo ka Kenana u yaꞋankai ka̱ci ka̱ ni avana a̱ iyum, ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱,&lt;N avana a nampa a ɗa va ku sapaka aza a Siriya ali a̱ kuwa̱.&gt; &gt;&gt;

12 Ɗa eneki a ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene ku te, n a danai, &lt;&lt;Bana vu yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu vi ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu e le ekiye a̱ nu.&gt;&gt;

13 Ɗa vuza vu suki na a̱ suki u bana u ɗeke Mikaya va u danai ni, &lt;&lt;La̱na̱ eneki a na a buwai ra̱ka̱, a yaꞋanka ta̱ mogono kene ku singai, avu feu bana vu yaꞋan nanai.&gt;&gt; 14 Ama ɗa Mikaya u danai, &lt;&lt;Mpa n kucina ta̱ n Vuzavaguɗu vuza na wi n wuma, ili i na Vuzavaguɗu u danai mu, i ɗaɗa n kudansa koci.&gt;&gt; 15 Ana u yawai, ɗa mogono ma ecei ni,&lt;&lt;Mikaya, tsu bana ci yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, ko tsu ka̱sukpa̱?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki u danai &lt;&lt;Bana vu yaꞋin kuvon n ele, vi ta̱ a kuciya̱ ulyai, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu e le ekiye a̱ nu.&gt;&gt; 16 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Kuyain ku ɗai ma kuzuwa wu vu kucina n kula ku Vuzavaguɗu adama a na vu dansa kamayun?&gt;&gt; 17 Ɗa Mikaya wu ushuki, &lt;&lt;Me ene ta̱ aza a Isaraila ra̱ka̱ a wacuwai a nsansa tsu nlala n na mi n maguɓi, ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Uma a nampa a i n maguɓi ba, yaꞋan yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni n ma̱ta̱na̱.&gt; &gt;&gt; 18 Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, &lt;&lt;N dana wu ba, u ci yaꞋan kene ku singai wa̱ a̱ va̱ ba, sai ku wuya?&gt;&gt; 19 Ɗa Mikaya u lyai kelime n kadanshi, u danai, &lt;&lt;Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu, adama a na me ene ta̱ Vuzavaguɗu ida̱shi a kakuba ko tsugono ka̱ ni, n ili i wuma i gaɗi ra̱ka̱ kashani ɗevu n a̱yi e kukiye ku singai ku ni n ku gula̱ ku ni. 20 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Yayi u ku leꞋeshe Ahabu mogono mi Isaraila adama a na u bana u yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, a̱ ubuta̱ u na a una yi?&gt; Ɗa yaba dem u tuka̱i n kusheshe ku ni. 21 Ɗa a ukocishi, ayinviki o yoku a̱ ta̱wa̱i e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa a danai, &lt;Mpa n ku leꞋeshe yi ta̱.&gt; 22 Ɗa Vuzavaguɗu we ecei ayinviki a, u danai, &lt;Nini ɗai va kuyaꞋan?&gt; Ɗa u danai, &lt;Mpa n kubana ta̱ ka̱ta̱ n zuwa eneki a̱ ni a yaꞋanka yi aꞋuwa.&gt; Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Mayun ɗa gogo na wala vu bana vu yaꞋan a nannai.&gt;

23 &lt;&lt;Gogo na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ ayinviki aꞋuwa una̱ u eneki a̱ nu ra̱ka̱. Adama na u kotso ta̱ ɗe kusheshe kawuya adama a̱ nu.&gt;&gt;

24 Ɗa Zedekiya kolobo ka Kenana ka̱ ɗa̱nga̱i ka ɓasai Mikaya a maguji. Ɗa u danai, &lt;&lt;Nini ɗai ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ kuka̱sukpa̱ mu a bana kuyaꞋan kadanshi n avu?&gt;&gt; 25 Ɗa Mikaya wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vi ta̱ e kuyeve, a kanna ka na va kusuma va sheɗeku a̱ kunu ka a suvu.&gt;&gt; 26 Ɗa mogono Ahabu u danai &lt;&lt;Remei Mikaya va i bonoko yi u Amon, vuza vu kelime vu likuci n Jowashi kolobo ko mogono, 27 ɗa u danai, &lt;Mogono ma dana ta̱, &lt;&lt;Vu zuwa vuma nampa va a kunu ku ugbashi, ka̱ta̱ vu nekei ili i yoku ba sai boroji kenu n mini feu kenu, ali ayin a na m bonoi m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; &gt; &gt;&gt;

28 Ɗa Mikaya u danai, &lt;&lt;Ali ɗa baci vu bonoi n ma̱ta̱na̱, Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin kadanshi n mpa ba.&gt;&gt; Ɗa u doku u danai,&lt;&lt;Ra̱ka̱ vu ɗa̱ i pana ta̱ i na n dansai.&gt;&gt;

A unai Ahabu a̱ ubuta̱ u kuvon

29 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila koɓolo n Johoshafatu mogono ma Yahuda a lazai a kubana ku yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu. 30 Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, &lt;&lt;Mi ta̱ a kusabaꞋa iyoci i va̱ ka̱ta̱ n uwa kuvon, ama a vu uka ntogu n tsugono n nu.&gt;&gt; Ɗa mogono ma aza a Isaraila ma sabaꞋi iyoci i ni ɗa u uwai kuvon.

31 Mogono ma aza a Siriya ma neke ta̱ aza e kelime akunbi e keke odoku kamangankupa n e re kadanshi u danai,&lt;&lt;Ka̱ta̱ i shilika̱ n vuza yoku ba, maku ko vuzagbayin, sai mogono mi Isaraila koci.&gt;&gt; 32 Ana aza e kelime e keke odoku enei Johoshafatu, ɗa a danai, &lt;&lt;Munla̱i mi punu ba na ɗe va mogono mi Isaraila ma a.&gt;&gt; Ɗa a kpatalai adama a na a̱ shilika̱ n a̱yi, ama a na Johoshafatu u lapai una̱, 33 ɗa a zuwukai a na a̱yi ɗa mogono mi Isaraila ba, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ni. 34 Ama ɗa kosoji ka aza a Siriya ko yoku u talai kaya ɗa u tawai ubuta̱ u gbani u gisanku vuza ba, ɗa tana kaya ka ka̱ ka̱na̱i mogono e mere ma̱ a̱ ubuta̱ u na motogu ma viyum ma̱ ni ma gasai. Ɗa u danai ka antiki ka keke vu odoku vu ni,&lt;&lt;Kpatala vu uta̱ nu mpa a̱ ubuta̱ u kuvon wa. Adama a na a uka mu ta̱ muna gbani-gbani.&gt;&gt; 35 A kanna ka ɗa kuvon ka kusuɗukpai, ama ɗa mogono mi Isaraila ma tsubaki a e keke vo odoku vi ni a kinda aza a Siriya. Ɗa mpasa mu ubuta̱ wu usa̱n wa n ka̱na̱i kuyene ɗaka vu keke vo odoku a̱ ni ali a kubana kanna u koci, yeve ɗa u kuwa̱i. 36 Kanna a̱ kuyikpa̱ ɗa a salakai ovonshi ra̱ka̱, &lt;&lt;Yaba dem u ka̱na̱ uye u bono a likuci ni a iɗika i ni.&gt;&gt;

37 Ta mogono Ahabu ma kuwa̱i nannai, ɗa a ɗika ni o bonokoi a Samariya a̱ ciɗa̱ngi. 38 Ɗa a̱ za̱Ꞌi keke vu o doku vu na mpasa n la̱nga̱sa̱i e kuyene ku Samariya a̱ ubuta̱ u na ashakanlai a̱ tsu sumba̱, ɗa nshe n peɗei mpasa ma. Uteku tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai. 39 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ahabu mogono n ili dem i na u yaꞋansai, koɓolo n kpaꞋa kuna u maꞋi n anga a kagiwa, koɓolo n likuci dem i na u maꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono mi Isaraila. 40 Ɗa mogono Ahabu u bankai anan koko a̱ ni n kiya, ɗa kolobo ka̱ ni Ahaziya wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Johoshafatu mogono ma Yahuda

41 A̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa Johoshafatu mogono kolobo ka Asa ka̱ gita̱i tsugono a Yahuda. 42 Johoshafatu wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa n a tawun a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n a tawun. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Azuba, mekere ma Shilihi. 43 Ɗa u tonoi kuyotsongusu ke esheku a̱ ni Asa, u kpatala ba ko ke nu, a kuyaꞋan kasingai u Vuzavaguɗu. Ama u la̱nga̱sa̱ ubuta̱ wa a̱Ꞌisa̱ ba, ɗa uma a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ka alyuka n kuneꞋe ku kusongu ki ili i ma̱gula̱ni. 44 Johoshafatu kpamu u yaꞋan ta̱ ida̱shi i singai n mogono mi Isaraila.

45 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu mogono Johoshafatu n utsura u tsugono ci ni, n ulyaꞋi u na u ciya̱i, n kuvon kuna u yaꞋin dem. Yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono n Yahuda. 46 Ɗa u lokoi ashakanlai a̱ma̱ci n ali a na ishi a buwai a ayin o tsugono tsa esheku a̱ ni Asa a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱. 47 A ayin nanlo tana babu mogono a̱ likuci i Edom, ka̱ɓa̱nki kaꞋa ki o tsugono.

48 Ɗa mogono Johoshafatu u yaꞋin antsu a̱ mini adama a na a bana a iɗika i Ofiri kuɗika azanariya. Ama a fuɗa a bana ba, adama a na antsu a̱ kimba̱ ta̱ n ele a Eziyon-gebe. 49 A ayin nanlo tana mogono Ahaziya kolobo ka Ahabu ka danai Jehoshafatu &lt;&lt;YaꞋan agbashi a̱ va̱ a yaꞋan nwalu n agbashi a̱ nu a antsu&gt;&gt; Ama ɗa Johoshafatu u iwain. 50 Ɗa Johoshafatu u bankai anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa kolobo ka̱ ni Jehoramu u wokpoi mogono una̱ u ni.

Ahaziya mogono mi Isaraila

51 A ka̱ya̱ ka gendu n ka ire ka tsugono tsu Johoshafatu va aza a Yahuda, ka ɗaɗa Ahaziya mogono kolobo ka Ahabu ka gita̱i kulyaꞋa tsugono ci Isaraila a likuci i Samariya. Ahaziya u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ e re a kulyaꞋa tsugono ci Isaraila. 52 Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, u tonoi uye we esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni, ɗa kpamu u tonoi uye u gbani-gbani u Jerobuwam kolobo ka Nebatu. U na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi. 53 U ka̱na̱i kutono ka̱ma̱li ka balu n u kuɗa̱nki ni, ɗa u zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa, derere uteku tsu na esheku ni a zuwai Vuzavaguɗu wupa.

* 9:13 9:13 Kabulu N kelentsu ka aza a Yahuda ɗaɗa ili i kavama.

* 12:10 12:10 Ka̱jivu ke kenu ka̱ va̱ ka laꞋa ta̱ kukyun ke esheku a̱ va̱ m gba̱ra̱. Ubuta̱ u nampa wa wi ta̱ a kadanshi atakaci a na esheku a̱ ni e nekei le kenu ɗa, a na a̱yi u kuneke le i ta̱ a kulaꞋa n a̱bunda̱i.

NGONO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

Ngono

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ko ngono ke ire ka lyaꞋa ta̱ kelime n ukuna u tsugono ci Isaraila n tsa aza a Yahuda, a̱ ubuta̱ u na ngono m ugiti n da̱sa̱ngi. Katagarda ka nampa ki ta̱ upeci kure. (1) Kapashi ka nampa ki ta̱ e kuneke arabali o tsugono ci Isaraila n ci Yahuda a kubana a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n amangere n kupa (850) kafu a matsa Yesu a kubana uyikpi u Samariya, n ukocishi u tsugono ci Isaraila n uɓon u gaɗi, a̱ ka̱ya̱ ka amangatawencindere (722) kafu a matsa Yesu, (2) Arabali o tsugono ci Yahuda ili i na i ɗikai ali a ayin a na tsugono tsa aza a Isaraila tsu yikpa̱i a kubana Urushelima ekiye e Nebukanezaru vuza va aza a Babila a̱ ka̱ya̱ ka amangatawantawun n amanga̱na̱shi n a̱ta̱li (586) kafu a matsa Yesu. Katagarda ka ko kotsusa̱ta̱ n arabali a Gedaliya vuzagbayin vu Yahuda wa aza a Babila, n arabali a̱ wuti u mogono Jehoyakimu na wi a Yahuda a̱ ubuta̱ u tsugbashi a Babila.

Ma̱dukpa̱ ma̱ ta̱wa̱ ta̱ adama a unambi wu usuɓi wu ngono, n uma a Isaraila n Yahuda. Wuni u Urushelima n uloki u uma a Yahuda wo okpoi usabaꞋi wa arabali aza a Isaraila. Ukpa̱ɗi wu usuɓi wa aza a na Ka̱shile ka zagbai n uyikpi u tsugono tsu le wi ta̱ o kokpo adanshi wi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ Ka̱shile ka̱ kpa̱ɗa̱ kushatangu ukuna u wuma u ɗa̱. Ɗa Ka̱shile ka isai uma kenu aza a na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ ku kuɗa̱ngu a̱ ka̱ma̱li ka Balu. Adama aza a usuɓi a na a buwai ɗaɗa u nekei Ka̱shile utsura wu uzuwakpani u na u yaꞋin n uma a̱ ni. I na katagarda ka ki a kudansa i na baci de dem uma a yaꞋin, i a kufuɗa kusa̱nka̱ Ka̱shile kushatangu i na u sheshei kuyaꞋanka uma a̱ ni ba, n suku ta̱ n kishi.

Ili i na yi punu udari

Tsuna tsugono tso okpoi upeci 1:1-17, 41

a.Keniki Ilisha 1:1-8, 15 b.Ngono n Yahuda n mi Isaraila 8:16-17, 4 c. Uyikpi u Samariya 17, 5-41 Tsugono tsu Yahuda 18:1-25, 30 a. Hezekaya a kubana ayin a Josaya 18:1-21, 26 b.Tsugono tsu Josaya 22:1-23, 30 c Ngono mu ukocishi n Yahuda 23:31-24, 20 d.Uyikpi u Urushelima 25:1-30

1

Afada a Vuzavaguɗu a kubana u mogono Ahaziya

1 Ayin a na mogono Ahabu mi Isaraila ma̱ kuwa̱i, ɗa aza a Mowabu a yaꞋankai aza a Isaraila ugbamiwasuvu. 2 Kanna ke te Ahaziya mogono mi Isaraila ma̱ fa̱ta̱tsa̱i a kafalaka ka̱ kunu ku zuva ku ni a iɗika i Samariya ɗa ukai usa̱n. Ɗa u suki aza a usuki, u danai, &lt;&lt;Banai yi ece Baluzebu ka̱ma̱li ka̱ likuci i Ekoron, ko mɓa̱la̱ n va̱ n kuta̱na̱ ta̱.&gt;&gt;

3 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai Iliya vuza va aza a Tishibi, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱, vu bana vu gasa n alingata a na mogono mi Isaraila ma̱ suki, uta̱i a Samariya. Ka̱ta̱ vu ece le, &lt;Ka̱shile kilo a Isaraila ba ɗa yi a kubana u BaꞋalu-zebu a̱ma̱li a Ekoron? 4 Gogo na, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna, vi a̱ kuɗa̱nga̱ a kajiba ka na vi ivaꞋin ya ba, vi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt; &gt;&gt; Ɗa Iliya u lazai.

5 Ayin a na aza a usuku a o bonoi u mogono, ɗa mogono me ecei le u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i bonoi?&gt;&gt;

6 Ɗa a̱ ushuki mogono a danai, &lt;&lt;Vuma vu yoku u cina tsu ta̱ uye ɗa u danai tsu, &lt;Bonoi a̱ ubuta̱ u mogono ma na ma̱ suki ɗa̱ va i dana yi, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na. Ka̱shile ki ɗe a Isaraila ba? Ana i tsu suku uma a bana ece BaꞋalu-zebu ka̱ma̱li ka Ekoron? Adama a nannai vi a̱ kuɗa̱nga̱ a kajiba ka na vi a ivaꞋin ya ba, mayun vi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt; &gt;&gt;

7 Ɗa Mogono me ecei le, &lt;&lt;VicuꞋu vuma vene ɗai u gasai n a̱ɗa̱, ɗa u danai ɗa̱ ili i nampa?&gt;&gt;

8 Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;U uka ta̱ motogu mu ukpan u manama, n kaɗambura ku ukpan a̱ kukyun ku ni.&gt;&gt; Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Iliya ɗa vuza va aza a Tishibi.&gt;&gt;

9 Ɗa mogono ma̱ suki kovonshi vo osoji n osoji amangere n kupa a bana e reme Iliya. Vuzagbayin vo osoji a u banai u Iliya ɗa u cinai ni ida̱shi a kusan, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Vuma vu Ka̱shile, mogono ma danai &lt;Cipa̱ a iɗika.&gt; &gt;&gt;

10 Iliya wu ushuki vuzagbayin vu osoji va, &lt;&lt;Mpa ɗa baci vuma vu Ka̱shile, yaꞋan akina a̱ uta̱ gaɗi o songu wu n osoji a̱ nu amangere n kupa.&gt;&gt; Gogo lo ɗa akina uta̱i gaɗi o songi vuzagbayin va n osoji amangere n kupa a̱ ni.

11 Ɗa mogono mo doku ma̱ suki vuzagbayin vi yoku n osoji amangere n kupa. Ɗa vuzagbayin va u danai ni, &lt;&lt;Vuma vu Ka̱shile, mogono ma danai &lt;Cipa̱ gogo o.&gt; &gt;&gt;

12 Ama ɗa Ilisha wu ushuki u danai, &lt;&lt;Mpa vuma vu Ka̱shile ɗa baci yaꞋan akina uta̱ gaɗi o songu wu n osoji amangere n kupa a̱ nu.&gt;&gt; Gogo lo ɗa akina a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i o songi vuzagbayin n osoji amangere n kupa.

13 Mogono mo doku ma̱ suki vuzagbayin vu osoji n uma amangere n kupa ali kutatsu. Ɗa vuzagbayin vu osoji va u kumbai gaɗi ɗa u kuɗa̱ngi u folonoi Iliya u danai. &lt;&lt;Vuma vu Ka̱shile, pana asuvayali a̱ va̱, vu ka̱sukpa̱ mu n uma amangere n kupa a nampa a agbashi a̱ nu. 14 La̱na̱, tsu na akina uta̱i zuva o songi aza a gbagbaꞋin osoji e re n uma ele. Mi ta̱ ufolu vu pana asuvayali a̱ va̱ vu isa wuma u va̱.&gt;&gt;

15 Ɗa kalingata ka̱ Vuzavaguɗu ka danai Iliya, &lt;&lt;Cipa̱ i walaka ka̱ta̱ vu pana wovon ba.&gt;&gt; Ɗa Iliya u ɗa̱nga̱i u tonoi ni a kubana a̱ ubuta̱ u mogono.

16 Ɗa Iliya u danai mogono, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;Yiɗa̱i i zuwai vu suki alingata a kubana u BaꞋalu-zebu ka̱ma̱li ka̱ Ekoron, u yaꞋanka wu kula̱na̱ ko vi ta̱ a kulaꞋa? Ka̱shile ki lo a Isaraila ka na ka̱ ku ushuku keci ku nu ba? Adama a nannai, ali vu yaꞋin ili i nampa, vi a̱ kuɗa̱nga̱ a kajiba ka na vi a ivaꞋin ba. Vi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt; &gt;&gt; 17 Ɗa Ahaziya u kuwa̱i, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na ka̱ uta̱i a̱ una̱ u Iliya.

Ahaziya tana wi m maku ba, ɗa vuza ni Jehoram u lyaꞋi tsugono a̱ una̱ u ni, a yaꞋan ta̱ ili nampa a̱ ka̱ya̱ ke ire ko tsugono tsu Jehoram maku ma Jehoshafatu mogono ma Yahuda. 18 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ahaziya ci ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

2

A ɗikai Iliya a kubana zuva

1 Ayin a na Vuzavaguɗu u sheshei kuɗika Iliya a kubana zuva a kabatalikpau, Iliya ele n Ilisha ele uye cina a̱ uta̱ a Giliga. 2 Ɗa Iliya u danai Ilisha, &lt;&lt;Shamgba na, Vuzavaguɗu u dana mu ta̱ m bana e Betelu.&gt;&gt;

Ɗa Ilisha u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi baci m wuma ɗa kpamu vi n wuma mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu ba.&gt;&gt; Ɗa a lazai koɓolo.

3 Ɗa ka̱kuma̱ ka eneki ka na ki e Betelu a̱ ta̱wa̱i ubuta̱ u Ilisha a danai, &lt;&lt;Vu yeve ta̱ ko anana ɗa Vuzavaguɗu wi a kuɗika vuzagbayin nu wa̱ nu?&gt;&gt; Ilisha wu ushuki, &lt;&lt;E n yeve ta̱,&gt;&gt; Ama paɗai bini.

4 Ɗa Iliya u danai Ilisha, &lt;&lt;Shamgba na, Vuzavaguɗu u dana mu ta̱ m bana e Jeriko.&gt;&gt;

Ɗa Ilisha wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi baci n wuma, ɗa mpa feu mi n wuma u nu mi a̱ ku ka̱sukpa̱ wu ba.&gt;&gt;Ɗa a lazai koɓolo a kubana e Jeriko.

5 Ɗa ka̱kuma̱ ka eneki o yoku a na i e Jeriko a banai wu Ilisha ɗa e ecei ni a danai, &lt;&lt;Vu yeve ta̱ a na Vuzavaguɗu wi a kuɗika vuzagbayin vu nu wa̱ nu anana?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;E n yeve ta̱, ama paɗai bini.&gt;&gt;

6 Ɗa kpamu Iliya u doku u danai Ilisha,&lt;&lt;Shamgba na, Vuzavaguɗu u dana mu ta̱ m bana e Kuyene ku Urudu.&gt;&gt;

Ɗa kpamu wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi baci n wuma, ɗa mpa feu mi n wuma u nu mi a̱ ku ka̱sukpa̱ wu ba.&gt;&gt;Ɗa a lazai aza e re le koɓolo.

7 Ɗa uma amangerenkupa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱kuma̱ ka Eneki ka, o tonoi le a banai a shamgbai daꞋangi n ubuta̱ u na Iliya n Ilisha a shamgbai e Kuyene ku Urudu. 8 Iliya u foɗoi motogu ma gbanyin ma̱ ni u ka̱ta̱la̱i maꞋa, ɗa u lapai mini m motogu ma. Ɗa mini me pecei kure, a̱yi n Ilisha a pasai a iɗika i ɗekpu.

9 Ana a pasai kuyene ka, ɗa Iliya u danai Ilisha,&lt;&lt;Dana mu ili i na vu cigai n yaꞋanka wu babu a ɗika mu wu a̱ nu.&gt;&gt;Ilisha wu ushuki u danai, &lt;&lt;Neke mu ugboku u re wu utsura wa ayinviki a̱ nu.&gt;&gt;

10 Iliya u danai vu ece ta̱ ili i na ya kuyaꞋan ba, ɗa baci ve enei makyan ma na a ku ɗika mu, vi ta̱ a ki isa ayinviki a. Ɗa ba tana ve enei makyan ma ba, vi a̱ kuciya̱ ili i na vu folonoi ba.

11 Ana i nwalu a kadanshi, ko arabali ɗa keke vu odoku akina uta̱i e peci le. Ɗa kabatalikpau ka ɗikai Iliya a kubana zuva. 12 Ana Ilisha we enei nannai, ɗa uɓoshi ka̱da̱uri u danai, &lt;&lt;Esheku a̱ va̱, esheku a̱ va̱, avu na vu tsu keɗe aza a Isaraila u laꞋa e keke odoku n akumbi odoku,&gt;&gt; Ana u nambai ni.

Ɗa u karai motogu ma̱ ni kure. 13 Ɗa u ɗikai motogu magbayi ma Iliya ma na ma̱ yikpa̱i ikyamba ni, ɗa u bonoi u shamgbai a̱ ka̱kina̱ ke Kuyene ku Urudu. 14 Ɗa u ɗikai motogu magbayi ma u lapai mini me Kuyene ku Urudu ka, ɗa u danai, &lt;&lt;Teɗai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka Iliya?&gt;&gt; Ɗa kuyene ka ku pecei kure, ɗa Ilisha u pasai a kubana a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka nan ɗe.

15 Ana ka̱ kunma̱i ke eneki a na i e Jeriko enei nannai ɗa a danai, utsura wa ayinviki a Iliya i ta̱ wu Ilisha, ɗa a banai wa̱ ni a̱ kuɗa̱ngi a̱ kya̱sa̱ ni. 16 A danai ni, &lt;&lt;Ci ta̱ n ali utsura amangerenkupa punu agbashi a̱ nu. Vu ka̱sukpa̱ le a bana a̱ la̱nsa̱ vuzagbayin nu. Yoku ba ayinviki a Vuzavaguɗu a bankai ta̱ a kagaɗi ko yoku, ko a̱ ka̱ɗa̱ka̱i ko yoku.&gt;&gt;

Ɗa Ilisha wu ushuki u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i suku le ba.&gt;&gt;

17 Ana a kpakalakai ni n kadanshi ali u nambai ili i kudansa. Ɗa u danai, &lt;&lt;Suki le.&gt;&gt;Ɗa a̱ suki uma amangere n kupa ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ yi ali ayin a tatsu, ama ene yi ba. 18 Ana obonoi e Jeriko, a̱ ubuta̱ u na Ilisha u shamgbai. Ɗa u danai le, &lt;&lt;N dana ɗa̱, &lt;Ka̱ta̱ i bana ba?&gt; &gt;&gt;

Ilisha u gita̱i kuyaꞋan ili mereve

19 Uma a̱ likuci i Jeriko a banai wu Ilisha a danai ni, &lt;&lt;Vuzagbayin, vu yeve ta̱ likuci i nampa ya yi ta̱ a̱ ubuta̱ usingai. Ama mini ma̱ likuci ma magaꞋan ba, ma tsu zuwa ta̱ iɗika yo okpo babu tsuta̱.&gt;&gt;

20 Ɗa Ilisha u danai, &lt;&lt;Tukai mu n masasu ma savu nu mkpaɗi punu.&gt;&gt; Ɗa a̱ tuka̱i ni.

21 Ɗa u banai a̱ ubuta̱ u na a̱shi a̱ mini a i ɗa u tsungi punu mkpaɗi ma, ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u danai, ili i na i ɗikai anana m lapula ta̱ mini ma ra̱ka̱. Mini ma mi o kudoku ma̱ tuka̱ n ukpa̱ ko ukpa̱ɗi u kumatsa ili a iɗika ya ba.&gt;&gt; 22 Ɗa mini ma mo okpoi ugaꞋin a ayin a nanlo ali a̱ kuta̱wa̱ anana. Tsu na Ilisha u dansai. 23 Ana Ilisha u ka̱sukpa̱i Jeriko a kubana e Betelu, a̱yi uye ɗa u gasai m muku molobo n yoku aza a na uta̱i a̱ likuci. Ɗa muku ma n gita̱i ku zoꞋoso yi &lt;&lt;Wala, vuza kukpani.&gt;&gt;

24 Ilisha u vadalukpai wu indai le ɗa u yaꞋankai le una n kula ku Vuzavaguɗu. Ɗa a̱kunzu e re uta̱i a̱ kuntsu a karasai muku molobo amangere n e re. 25 Ɗa Ilisha u banai a kusan ku Kamelu ali u bonoi Samariya.

3

Ugbamiwasuvu wa aza a Mowabu

1 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kula̱i ko tsugono ka Johoshafatu mogono ma Yahuda, ɗa Jehoram maku ma Ahabu wo okpoi mogono ma Isaraila a Samariya. Jehoram u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kupa n e re. 2 U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, ama kagbanigbani ka̱ ni ka yawa ke esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni ba. Adama a na u takpa ta̱ kululu ku katali ka̱ a̱ma̱li a Balu aza a na esheku a̱ ni a yaꞋin. 3 N nannai dem, u lyai kelime n kagbanigbani ka Jerobuwam maku ma Nebatu, vuza na u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin unushi, tana u ka̱sa̱kpa̱ ba.

4 Mesha mogono ma Mowabu maguɓi ma n nkyon ma a. Ka̱ya̱ dem u tsu neke ta̱ mogono ma Isaraila utafu wu nkyon a̱kpa̱n amangatawun (100,000) N cileme tsu a̱giri a̱kpa̱n amangatawun (100,000) wu nkyon. 5 Ayin ana mogono Ahabu ma Isaraila ma̱ kuwa̱i, ɗa mogono ma Mowabu ma yaꞋankai mogono ma Isaraila ugbamiwasuvu. 6 Ɗa Jehoram mogono ma Isaraila ma̱ uta̱i a Samariya ɗa u ɓolongi osoji a Isaraila adama o kuvon. 7 Ɗa u suki na akaka a kubana u mogono Johoshafatu vuza va aza a Yahuda u danai &lt;&lt;Mogono ma Mowabu ma yaꞋanka mu ta̱ ugbamiwasuvu. Vi ta̱ a kubana nu mpa tsu yaꞋan kuvon n Mowabu?&gt;&gt;

Ɗa Johoshafatu wu ushuki u danai, &lt;&lt;E, mi ta̱ a kubana n avu. Mpa tsu nu tsu ɗa mi osoji a̱va̱ a̱ nu a ɗa odoku a̱va̱ kpamu a̱ nu a ɗa.&gt;&gt;

8 Johoshafatu we ecei, &lt;&lt;Uye wenei u ɗai tsa kutono?&gt;&gt;

Jehoram u danai, &lt;&lt;Uye u na u tonoi n kakamba ka Edom.&gt;&gt;

9 Mogono ma Isaraila n mogono ma Yahuda, n mogono ma Edom ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a lazai. Ana a yaꞋin ayin e cindere ele a̱ ku ka̱ra̱Ꞌa̱, ali a yawai a̱ ubuta̱ u na babu mini mo kusoꞋo a dama osoji ele nu nnama na mi n ele.

10 Ɗa mogono ma Isaraila ma danai, &lt;&lt;Nini ɗai tsa kuyaꞋan, Vuzavaguɗu u ɓolongu tsu ta̱ matatsu ma̱ tsu adama a na mogono ma mowabu wu una tsu.&gt;&gt;

11 Ɗa Johoshafatu u danai, &lt;&lt;Keneki ka Vuzavaguɗu ki punu na ba vuza vuna wa kuyaꞋan kene ili i na Vuzavaguɗu wi a kuciga ba?&gt;&gt;

Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka za̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila u danai, &lt;&lt;Ilisha maku ma Shafatu, vuza vuna u yaꞋankai Iliya ulinga, wi ta̱ lo.&gt;&gt;

12 Johoshafatu u danai, kadanshi ka Vuzavaguɗu ki ta̱ n a̱yi. Adama nannai ɗa mogono mi Isaraila, n mogono ma Yahuda, n mogono ma Edom ɗa a banai a̱ ubuta̱ u Ilisha.

13 Ilisha u danai mogono mi Isaraila, &lt;&lt;Yiɗa̱i i gasai mu n avu? Bana a̱ ubuta̱ u eneki e esheku a̱ nu n eneki a̱na̱ku a̱ nu.&gt;&gt;

Ama mogono mi Isaraila u danai, &lt;&lt;Ko ili, Vuzavaguɗu ɗa u ɓolongi tsu ngono n tatsu adama a na u neke tsu ekiye aza a mowabu.&gt;&gt;

14 Ilisha wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi baci n wuma, vuza na mi o kutono, ishi ba adama a na mi e kuneke Johoshafatu mogono ma Yahuda tsugbayin ba, ko kindana mi ishi a kindana wu ba. 15 Gogo na tuka̱i mu n vuza na u tsuwaꞋa a umolu.&gt;&gt; A makyan ma na wi a kuwaꞋa umolu, ɗa utsura u Vuzavaguɗu u cipa̱i wi Ilisha. 16 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na, &lt;I ga̱va̱ ayinva a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka nampa ka.&gt; 17 Vuzavaguɗu u danai, &lt;Yi e kene wunla̱i ko mini ma̱ Ka̱shile ba, ama ka̱ra̱Ꞌa̱ ki ta̱ a kushana m mini, ali a̱ ɗa̱ n anaka a̱ ɗa̱ nnama n na n buwai yi ta̱ o kusoꞋo.&gt; 18 Ili ya atakaci i ɗa ba u Vuzavaguɗu, wi ta̱ a̱ kuneke aza a Mowabu e kiye a̱ɗa̱. 19 Yi ta̱ a ki isa likuci yi ukanji n likuci i singai. Yi ta̱ kpamu a kukapa nɗanga n na n kuyaꞋan ulinga, ka̱ta̱ i votsuku a̱shi a̱ mini, n atali a ɗa i kula̱nga̱sa̱ ashina a singai ele.&gt;&gt;

20 N usana makyan ma na a ci yaꞋan alyuka, ɗa mini ma̱ uta̱i uɓon Edom ma shanai a̱ ubuta̱ ra̱ka̱.

21 Ana aza a Mowabu a panai ngono n tatsu ma uta̱ ta̱ kuyaꞋan kuvon n ele, ɗa muku m ali aza a na a yawai kuɓa̱na̱ ucanuku u kuvon, ili i na i ɗikai maku a kubana u vuzagbayin, a zuwai le uteku wu i ɗikai i le. 22 Ana kayin kasai ɗa a̱ ɗa̱nga̱i, a na kutashi ku kanna ka ku akanai mini ma ɗa mini ma ma shilyamgbai a na mpasa. 23 Uma a Mowabu oɓoshi ka̱da̱uri a danai, &lt;&lt;Mpasa n ɗa, mayun ngono n nampa unanai ta̱. Uma a Mowabu ta̱wa̱i tsu banai, tsu pura̱ ucanuku u gbani.&gt;&gt;

24 Ana a yawai a̱ ubuta̱ kuvon wa aza a Isaraila, ɗa uma Isaraila uta̱i ni ilaɗi a lyaꞋi le n kuvon ali a sumai. Osoji a Isaraila a guvai le ali a kubana a iɗika i Mowabu n unai le. 25 A̱ la̱nga̱sa̱i le likuci, ɗa a̱ ka̱na̱i ku varuku atali ashina ele ali a palai aɗa. Ɗa o votsuki a̱shi a̱ mini ele, ɗa kpamu a kapai nɗanga n singai n ele. Kiru-haresetu ɗa koci u buwai, ama osoji a na i n a̱vingba̱tsu a ɗa ka̱ra̱Ꞌi i ɗa a lyaꞋi i ɗa n kuvon.

26 Ayin ana mogono ma Mowabu ma zukai kuvon ki ta̱ a kulyaꞋa yi, ɗa u ɗikai osoji amangatawencindere (700) aza a kuvon n otokobi, adama a na wu uta̱ n kapashi ko osoji a Edom u suma, am u fuɗa ba. 27 Ɗa u ɗikai maku ma ugiti ma̱ ni vuza na u kulyaꞋa tsugono a̱ una̱ u ni, u yaꞋankai kuneꞋe ku kusongu a mashilya ma̱ likuci ma. Adama nannai, aza a Isaraila a yaꞋin wupa u gbani-gbani ɗa o rononoi o bonoi a i ɗikai i le.

4

Ilisha u ɓa̱nka̱i kagapa ka vuka

1 Kanna kete vuka vu keneki kete punu a̱ ka̱kuma̱ ke eneki u banai u Ilisha, u bankai ni n ma̱shi u danai, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ nu vali va̱ u kuwa̱ ta̱. Vi yeve ta̱ a na vuza vu wovon u Vuzavaguɗu ɗa. Ama ɗanna vuza yoku na wi o kutono yi kutan u ta̱wa̱i kuɗika muku n e re n va̱ mo okpo agbashi a̱ ni.&gt;&gt;

2 Ilisha we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i ma kuyaꞋanka wu? Dana mu, yiɗa̱i vi ni i ɗa a kpaꞋa?&gt;&gt;

Ɗa u danai, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ nu ki n ili a kpaꞋa ba sai kedele ka maniꞋin ma zaitu koci.&gt;&gt;

3 Ilisha u danai vuka va, &lt;&lt;Bana vu ka̱ra̱Ꞌa̱ aza a̱ nu, vu folono edele a maniꞋin a na i n ili ba, vu folono a ɗa n a̱bunda̱i. 4 Ka̱ta̱ vu uwa a̱ kunu, n muku mo olobo n nu, i gbagura utsutsu. Ka̱ta̱ i tsuwa̱n maniꞋin ma punu edele a. Kedele ka na baci ka shanai, i zuwai kaꞋa a kakanbu ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kutsungu.&gt;&gt;

5 Ɗa vuka va vu lazai. Ɗa u uwai a̱ kunu koɓolo n muku mo olobo n ni, ɗa a gbagurai utsutsu. A̱ gita̱i ku tsungu maniꞋin ma Zaitu ma, muku n ni a̱ kutusa̱ka̱ n edele, a̱yi n utsungi punu maniꞋin ma. 6 Ana edele a maniꞋin a shanai ra̱ka̱, ɗa u danai maku ma̱ ni, &lt;&lt;Tuka̱ n kedele ko yoku.&gt;&gt;

&lt;&lt;Ɗa u danai ni, babu kedele ko yoku.&gt;&gt; Ɗa maniꞋin ma ka̱sukpa̱i kutsuwa̱n.

7 Ɗa u banai u danai Ilisha vuma vu Ka̱shile, ɗa u danai vuka va, bana vu denge maniꞋin ma, ka̱ta̱ vu tsupa kutan ka, kagimi ka na ka buwai ka ɗaɗa ka̱ kuɓa̱na̱ wu n muku n nu.

Ilisha u ɗa̱ngusa̱i maku ma vuka vuza va aza a Shunemu

8 Kanna kete Ilisha u banai a̱ likuci i Shunemu, a̱ ubuta̱ u na vuka vu uciyi vi yoku vi. Ɗa vuka va vu danai ni u ta̱wa̱ u lyaꞋa ilikulya a kpaꞋa ku ni. Ɗa wo okpoi a makyan ma na baci wi a kupasamgbanai lo dem, u tsu shamgba ta̱ u lyaꞋa ilikulyaꞋa. 9 Ɗa u danai vali vu ni, &lt;&lt;Babu munla̱i vuma vu na u ta̱wa̱ na va vuma vu ciɗa vu Ka̱shile ɗa. 10 Ci yaꞋanka yi maku ma̱ kunu kenu zuva vu kpaꞋa kutsu, ka̱ta̱ tsu lapulaka yi kuɗa. Tsu zuwaka yi ivaꞋamkpatsu n kirukpa n kakuba n ma̱kuni. Adama a na u ciya̱ ubuta̱ u kucipa̱ ɗa baci u ta̱wa̱i dem.&gt;&gt;

11 Kanna kete ana Ilisha u ta̱wa̱i a̱ likuci Shunemu, ɗa u kumbai gaɗi a̱ kunu ku ni a dama a na wu uvuka. 12 Ɗa u danai Gehazi vuza na u ci yaꞋanka yi ulinga &lt;&lt;Ɗeke vuka va.&gt;&gt; Ana u ɗeke ni, Ɗa u uwai u shamgbai kelime ka̱ ni. 13 Ilisha u danai ni &lt;&lt;Dana vuka va, &lt;An wo okpoi vu yaꞋanka tsu ta̱ a̱ga̱nda̱, yiɗa̱i va kuciga n yaꞋanka wu? Vu ciga ta̱ n yaꞋanka mogono kadanshi ko n yaꞋanka kovonshi vo osoji kadanshi?&gt; &gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, mi ta̱ n uma a̱va̱, a na e kuneke mu ili i na n cigai ra̱ka̱.&gt;&gt;

14 Ilisha we ecei Gehazi, &lt;&lt;Yiɗa̱i n kuyaꞋanka yi?&gt;&gt; Gehazi u danai, &lt;&lt;Wi n maku mo kolobo ba, tana vali vi ni vu kutsa ta̱.&gt;&gt;

15 Ɗa Ilisha u danai, &lt;&lt;Ɗekei ni u ta̱wa̱ na.&gt;&gt; Ana u ɗeke ni, ɗa u ta̱wa̱i u shamgbai u tsutsu. 16 Ilisha u danai vuka va, &lt;&lt;Ka̱ya̱ ka̱ kuta̱wa̱ a makyan ma nampa vi ta̱ a̱ kuɓa̱na̱ maku mo kolobo ma̱ nu n a̱ kiye a̱ nu.&gt;&gt;

Ɗa u danai &lt;&lt;A̱Ꞌa̱, vuzagbayin vu va̱, vuma vu Ka̱shile, ka̱ta̱ vu doro mu ba.&gt;&gt;

17 Vuka va tana vu yaꞋin ka̱tsuma̱, a na ka̱ya̱ ko bonoi ɗa u matsai maku mo kolobo derere a makyan ma na u danai ni.

18 Ana maku ma mo gbonguroi, ɗa kanna kete u banai u cinai esheku a̱ ni, a̱ ubuta̱ wa aza a ulinga.

19 Babu arabali, &lt;&lt;Ɗa u lapai una̱ u danai esheku a̱ ni, kaci ka̱ va̱, kaci ka̱ va̱,&gt;&gt;

Ɗa esheku a̱ ni a danai kagbashi kete, &lt;&lt;Ɗika yi vu banka a̱na̱ku a̱ ni.&gt;&gt; 20 Ana u bankai a̱na̱ku a, ɗa u keɓe ni a̱ nkuta̱ ali kanna ke pecei, ɗa u kuwa̱i. 21 Ɗa u ɗikai maku ma u kumbai zuva a̱ kunu ku vuma vu Ka̱shile va, ɗa u vaꞋankai maku ma a ivaꞋamkpatsu i ni, u gbagurai utsutsu wa ɗa wu uta̱i.

22 Ɗa u ɗekei vali vi ni u danai, &lt;&lt;N folono wu ta̱ suꞋuku mu n kagbashi kete m majaki, adama a na n suma a kubana u vuma vu Ka̱shile gogoꞋo ka̱ta̱ m bono.&gt;&gt;

23 Vali vi ni ve ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i ɗa vi a kubana wu a̱ ni anana? Ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu ka a ba, kpamu anana Ashibi a ɗa feu ba.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai,&lt;&lt;Babu ko yoku.&gt;&gt; 24 U foɓusoi majaki ma. Ɗa u danai kagbashi ka,&lt;&lt;Zuwa majaki ma ma dakaka, ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱i u wala sawu ba sai n dana wu.&gt;&gt; 25 Ɗa u ka̱na̱i uye, u banai a̱ ubuta̱ u vuma vu Ka̱shile va a kusan kugbayin ku Kamelu.

Ana vuma vu Ka̱shile we enei vuka va a̱ kuta̱wa̱, ɗa u danai Gehazi, &lt;&lt;La̱na̱, vuza va aza a Shunama ɗa lo a̱ kuta̱wa̱. 26 Suma vu gasa n a̱yi, ka̱ta̱ ve ece yi, &lt;Vu ta̱wa̱ ta̱ gbaga? Vali vu nu vi ta̱ gbaga? Maku ma̱ nu tana?&gt; &gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai,&lt;&lt;Babu ko yoku.&gt;&gt;

27 Ana u yawai a̱ ubuta̱ u vuma vu Ka̱shile va a kusan ka, ɗa u remei ene a̱ ni. Ɗa Gehazi u ta̱wa̱i u ka̱Ꞌa̱ngu ni, ɗa vuma vu Ka̱shile va u danai,&lt;&lt;Ka̱sukpa̱ yi, adama a na wi ta̱ n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ka̱u. Vuzavaguɗu tana u sokongu mu ta̱, u dana mu ko yiɗa̱i ba.&gt;&gt;

28 Ɗa vuka va vu danai, &lt;&lt;Vuzagbayin n folono u ta̱ maku? N dana wu ba, &lt;Ka̱ta̱ vu doro mu ba?&gt; &gt;&gt;

29 Ɗa Ilisha u danai Gehazi, &lt;&lt;Foɓuso vu ɗika kalangu ka̱va̱ e kukiye ku nu, ka̱ta̱ vu suma vu bana a kpaꞋa ku vuka ka. Vu gasa baci n vuma ka̱ta̱ vu kya̱sa̱ yi ba. Ɗa baci tana vuza yoku u kya̱sa̱i nu, ka̱ta̱ vu ushuku yi ba. Vu vaꞋanku yi kalangu ka̱va̱ ka a̱ a̱shi a maku a.&gt;&gt;

30 Ama a̱na̱ku a maku a, a danai Ilisha, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi baci n wuma, mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu ba.&gt;&gt; Ɗa u ɗa̱nga̱i u banai n a̱yi.

31 Gehazi u lazai kelime ɗa u vaꞋankai kalangu ka a̱ a̱shi a maku ma, ama ko izumgbi, kpamu ko urotu u wuma. Ɗa Gehazi u bonoi kugasa n Ilisha a na wa dana yi, &lt;&lt;Maku ma ma̱ ɗa̱nga̱ ba.&gt;&gt;

32 Ana Ilisha u yawai a kpaꞋa ka, ɗa u cinai a vaꞋankai keven ka ikyamba ka a ivaꞋamkpatsu i ni. 33 Ɗa u uwai punu u gbagurai utsutsu, a̱yi n maku ma koci, u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu. 34 Ɗa u vaki a̱ ma̱ka̱nga̱ ma maku ma, u zuwai una̱ u ni a̱ una̱ u maku wa a̱shi a̱ ni kpamu a̱ a̱shi a maku a, n a̱ ekiye a̱ ni a̱ ekiye a maku a. Ana u ba̱rukpa̱i ka̱ci ka̱ ni a ikyamba i maku ya, ɗa ikyamba i maku ya i suɗukpai. 35 Ilisha u ɗa̱nga̱i u ka̱na̱i nwalu a kubana n u bonoi a̱ kunu. Ɗa u doku u ba̱rukpa̱i ka̱ci ka̱ ni a ikyamba i maku ya. Ɗa maku ma ma dishai kucindere, ɗa u paɗukpai a̱shi a̱ ni.

36 Ilisha u ɗekei Gehazi u danai, &lt;&lt;Ɗeke a̱na̱ku a maku a, vuza va aza a Shunama a̱ ta̱wa̱.&gt;&gt; Ɗa u ɗekei vuka va. Ana u uwai ɗa Ilisha u danai ni, &lt;&lt;Ɗika maku ma̱ nu.&gt;&gt; 37 Ɗa u ta̱wa̱i u kuɗa̱ngi e ene a̱ ni, u kuɗa̱ngi ali iɗika, ɗa u ɗikai maku ma̱ ni wu uta̱i.

Ilisha u takpai yaza o mogbodo

38 Ilisha u bonoi a Gilga, u cinai kambulu a iɗika ya. Kanna kete a na ka̱kuma̱ ke eneki ki ida̱shi koɓolo n a̱yi, ɗa u danai kagbashi ka̱ ni, &lt;&lt;Daɓamgu mogbodo magbayin akina, vu yaꞋanka eneki ilikulyaꞋa.&gt;&gt;

39 Vuza vu te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a ulinga a u uwai a kakamba kula̱nsa̱ itacishi. Ɗa u taɓai umaci u ni u shatangi motogu ma̱ ni, ana u bonokoi a kpaꞋa. Ɗa u miryai u tsungi o mogbodo mi ilikulya ya, babu vuza na u yeve ko yiɗa̱i. 40 Ɗa a̱ tsuwa̱nka̱i uma adama a na a lyaꞋa. Ana i punu a kulyaꞋa ilikulyaꞋa ya, ɗa o ɓosoi ka̱da̱wuri a danai, &lt;&lt;Vuma vu Ka̱shile, yaza yi ta̱ punu o mogbodo ma.&gt;&gt; Ɗa a iwain kulyaꞋa ilikulyaꞋa ya. 41 Ilisha u danai, &lt;&lt;A̱ tuka̱ n kiya.&gt;&gt; Ana a̱ tukai, ɗa u tsungi punu o mogbodo mi ilikulyaꞋa ya ɗa u danai, &lt;&lt;Pecekei uma adama a na a lyaꞋa.&gt;&gt; Ɗa tana wo okpoi nannai babu koyoku.

Ilisha u lyaꞋatangi uma amangatawun (100)

42 Vuma vu yoku wu uta̱i a Balu-shelisha, u tuka̱i vuma vu Ka̱shile n a̱kutsu o boroji kamanga a na a yaꞋin n ili i kashina i nai gita̱i kugeꞋwe. Koɓolo n aza a̱ ta̱ku a kaburma ka̱ ni. Ɗa Ilisha u danai,&lt;&lt;Nekei uma adama a na a lyaꞋa.&gt;&gt;

43 Ama kagbashi ka̱ ni ka danai, &lt;&lt;Vi ta̱ e kene adanshi i ɗa yi ta̱ a kuyawa uma amangatawun?&gt;&gt; Ilisha u danai ni, &lt;&lt;Neke le a lyaꞋa, adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;I ta̱ a ku lyaꞋa ali a̱ ka̱sukpa̱ kagimi.&gt; &gt;&gt; 44 Ɗa kagbashi ka ka nekei le ilikulyaꞋa, ɗa a lyaꞋi ali a̱ ka̱sukpa̱i kagimi, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai.

5

O potsokpoi NaꞋaman

1 NaꞋaman kovonshi vo osoji o mogono ma Siriya. U ciya̱ ta̱ tsugbayin a̱ ubuta̱ vuzagbayin vi ni kpamu wi ta̱ a kupana u yoꞋo u ni, adama a na n kukiye ku ni kuɗa Vuzavaguɗu u nekei aza a Siriya ulyaꞋi kuvon. A̱yi kosoji ka ka na ka fuɗai kuvon, ama wi ta̱ nu mɓa̱la̱ ma̱ ukutu.

2 Ana aza a Siriya a bankai Isaraila kuvon, ɗa a ɗikai maku me mekere ɗe a iɗika ya, ɗa wo okpoi kagbashi ka vuka vu NaꞋaman. 3 Kanna kete ɗa mekere ma ma danai vuka vu NaꞋaman, &lt;&lt;Ishi baci vali vu nu wi ta̱ a kubana u keneki ka na ki a̱ likuci i Samariya, wi ishi ku potsokpo yi mɓa̱la̱ mu ukutu n ni.&gt;&gt;

4 Ɗa NaꞋaman u banai u danai vuzagbayin vi ni,&lt;&lt;Ili i na mekere ma na ma̱ uta̱i a Isaraila va ma danai ni.&gt;&gt; 5 Ɗa mogono ma Siriya ma danai, &lt;&lt;Bana, mi ta̱ a kuɗana katagarda ka akaka a kubana u mogono mi Isaraila.&gt;&gt;

Ɗa NaꞋaman u ɗa̱nga̱i u ɗikai azurufa a̱kpa̱n kamangankupa (30,000) n na azanariya a̱kpa̱n a̱ ta̱li (6,000), n ntogu n kuꞋuka kupa. 6 U bankai mogono mi Isaraila n katagarda ka na ka danai, &lt;&lt;N katagarda ka nampa kaꞋa mi a̱ ku suꞋuku wu kagbashi ka̱ va̱ NaꞋaman. N ciga ta̱ vu potsokpo yi mɓa̱la̱ mu ukutu u ni.&gt;&gt;

7 Ana mogono mi Isaraila me kecei katagarda ka, ɗa gogo lo u karasai ntogu n ni adama u na̱mgbi u ka̱tsuma̱ u danai, &lt;&lt;Mpa Ka̱shile kaꞋa, vuza vu na wa kuna ko vuza vu na u kuneke wuma? Adama yiɗa̱i ɗa mogono ma Siriya maku suꞋuku n akaka m potsokpo vuza vu mɓa̱la̱ mu ukutu? La̱na̱ biꞋi tsu na vuma vu nampa wi a kuzama mu vishili.&gt;&gt; 8 Ana Ilisha vuma vu Ka̱shile u panai a danai mogono mi Isaraila ma karasai n ntogu n ni, ɗa u suꞋuki ni n akaka u danai, &lt;&lt;Adama a yiɗa̱i ɗa vu karasai ntogu n nu? Dana vuma va u ta̱wa̱ wu a̱va̱, wi ta̱ e kuyeve a na keneki ki punu a Isaraila.&gt;&gt; 9 Ɗa NaꞋaman u banai na̱ odoku a̱ ni n ekeke odoku a̱ ni, u shamgbai u tsutsu kpaꞋa ku Ilisha. 10 Ilisha u suki vuza vu usuki u danai NaꞋaman &lt;&lt;Bana e Kuyene ku Urudu vu sumba̱ kucindere punu a̱ mini ma, ukpan wi ikyamba i nu yi ta̱ a̱ kupotso yo okpo gbaga.&gt;&gt;

11 Ɗa NaꞋaman u lazai n wupa, n u danai, &lt;&lt;Mpa n sheshe ta̱ ko keneki ka ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱va̱, ka̱ta̱ u shamgba e kelime ka̱ va̱, u yaꞋan avasa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, ka̱ta̱ u ɗa̱ngusa̱ kukiye ku ni a̱ ubuta̱ wu ukutu wa adama a na u potsokpo mu. 12 Kuyene ku Abana n kuyene ku Faraparu nɗolu n re a Dimaska n nanlo, a laꞋa mini mi Isaraila ra̱ka̱ ba? Ishi baci m sumba̱ ta̱ e kute mi ishi a̱ kupotso.&gt;&gt; Ɗa u kpatalai n wupa u lazai.

13 Agbashi a NaꞋaman a̱ ta̱wa̱i wa̱ ni ɗa a danai ni, &lt;&lt;Vuzagbayin, ishi baci keneki ka̱ Ka̱shile ka u dana wu ta̱ vu yaꞋin ili i gbayin i yoku, vi a kuyaꞋan ba? Adama a na u danai nu, &lt;Bana vu sumba̱ koci vi ta̱ a̱ o kupotso?&gt; &gt;&gt; 14 Ɗa NaꞋaman u gida̱la̱i a kubana o Kuyene ku Urudu ɗa u liɓai kucindere tsu na vuma vu Ka̱shile u danai. Ɗa ukpan wu ikyamba i ni yo okpoi a na ikyamba i maku, ɗa u potsoi.

15 Ɗa NaꞋaman n uma a̱ ni o bonoi a̱ ubuta̱ u vuma vu Ka̱shile va. U yawai u shamgbai e kelime ka Ilisha ɗa u danai ni, &lt;&lt;Gogo na n yeve ta̱ babu Ka̱shile ko yoku aduniyan a nampa sai a Isaraila koci. Mi ta̱ ufolu u nu, vuzagbayin, isa kuneꞋe ku kagbashi ka̱ nu.&gt;&gt;

16 Ilisha wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi baci n wuma, vuza na mi a kucikpa, mi a kisa ili ba.&gt;&gt; NaꞋaman u gutsakai ni wi isa, ɗa u iwain.

17 Ɗa NaꞋaman u danai, &lt;&lt;Vi baci a kisa ba, ka̱sukpa̱ mu kagbashi ka̱ nu n kenuku kayala ka̱ likuci i nu tsu na odoku e re a kufuɗa kuɗika a banka mu a kpaꞋa. Adama a na mi o kudoku ma yaꞋan kuneꞋe wa̱ a̱ma̱li o yoku ba, sai u Vuzavaguɗu koci. 18 Ama yaꞋan Vuzavaguɗu u cinukpaka kagbashi ka̱ ni unushi u ni adama ili i te i nampa. Ɗa baci n tonoi vuzagbayin va̱ a ku uwa a̱Ꞌisa̱ a Rimon adama a kucikpa, yaꞋan Vuzavaguɗu u cinukpaka kagbashi ka̱ ni ɗa baci feu n kuɗa̱nki ka̱ ka̱ma̱li ka.&gt;&gt;

19 Ɗa Ilisha u danai ni, &lt;&lt;Wala m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt;

Ama a na NaꞋaman u lazai daꞋangi. 20 Ɗa Gehazi ka gbashi ka Ilisha, vuma vu Ka̱shile, u sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ ni u danai, &lt;&lt;La̱na̱, tsu na, vuzagbayin va̱ u ka̱sukpa̱i NaꞋaman vuza va aza a Siriya nanlo u lazai nanai. Wi isa ili wa̱ ni ba, Vuzavaguɗu wi baci n wuma, mi ta̱ o kutono yi mi isa ili yoku wa̱ ni.&gt;&gt;

21 Ɗa Gehazi u tonoi NaꞋaman n ilaɗi. Ana NaꞋaman we enei ni a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ni n ilaɗi, ɗa u cipa̱i ekeke vu odoku u gasai n a̱yi u danai, &lt;&lt;Yi ɗai i gita̱i?&gt;&gt;

22 Gehazi wushuki u danai, &lt;&lt;Gbaga ko ili. Vuzagbayin va̱ ɗa u suki mu wa̱ nu u danai &lt;Gogo na ɗa eneki e re a̱ ka̱tsuma̱ ka eneki a̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱ a̱ likuci ya aginda i Ifirayimu. I ta̱ ufolu vu neke le azurufa a̱kpa̱n a tatsu (3,000) n ntogu kuꞋuka kure.&gt; &gt;&gt;

23 NaꞋaman wu shuku u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu nu vi isa azurufa a̱kpa̱n a̱ ta̱li.&gt;&gt; (6,000) u gutsakai Gehazi wi isa azurufa a̱kpa̱n a̱ ta̱li a, ɗa u ka̱ta̱la̱ ka̱ ni an njaki n e re, koɓolo n ntogu kuꞋuka kure. U danai agbashi e re a ɗikaka Gehazi a kubana a kpaꞋa. 24 Ana a yawai a kaginda ɗevu n kpaꞋa ku Ilisha, ɗa Gehazi wi isai ucanuku wa ekiye agbashi a, u ukai a kpaꞋa. Ɗa u danai le a kpatala o kubono. 25 Gehazi u uwai a kpaꞋa u shamgbai e kelime ka vuzagbayin vi ni. Ɗa Ilisha we ecei ni,

&lt;&lt;Teɗai vi ishi vu banai, Gehazi?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Kagbashi ka̱ nu kabana a̱ ubuta̱ u yoku ba.&gt;&gt; 26 Ilisha u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka dana mu ta̱ ana vuma va u cipa̱i ekeke vu odoku a̱ ni u gasai n avu. Ɗa vi isai ikebe, n ntogu, n kashina ka nɗanga n zaitu n kashina ki itacishi, n lala, n ushiga wa anaka, n agbashi a̱ma̱ci n ali? 27 Adama nannai mɓa̱la̱ mu ukutu n NaꞋaman mi ta̱ o kubono wa̱ nu n uma a̱ nu ali uteku n uteku.&gt;&gt; Gehazi wu uta̱i wu Ilisha n mɓa̱la̱ mu ukutu ɗa wa̱ruma̱i kparasha.

6

Ilisha u zuwai vuyum vu kogovu vu ta̱ɗukpa̱i a mala.

1 Kanna kete ɗa ka̱kuma̱ ke eneki a danai Ilisha, &lt;&lt;La̱na̱, a̱ ubuta̱ u na ci ida̱shi u yaꞋan ta̱ kenu. 2 YaꞋan tsu bana e Kuyene ku Urudu a̱ ubuta̱ u na tsa kukapa ogboli a nɗanga. Ka̱ta̱ tsu doku ubuta̱ wu ida̱shi u na u kuyawa tsu.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Banai.&gt;&gt;

3 Ɗa vuza te punu a̱ ka̱tsuma̱ ke eneki ka, &lt;&lt;U gutsakai Ilisha u bana koɓolon n ele.&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mi ta̱ a kubana.&gt;&gt; 4 Ɗa u banai n ele.

Ana a yawai e Kuyene ku Urudu, ɗa a̱ gita̱i kukapa nɗanga. 5 Ana vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le wi a kukapa maɗanga, ɗa kogovu ka ke shemgbei ka̱ yikpa̱i a̱ mini. Ɗa vuma va u ɓosoi ka̱da̱wuri u danai, &lt;&lt;Vuzagbayin va̱, kogovu ko okopu kaꞋa.&gt;&gt;

6 Ilisha we ecei ni, &lt;&lt;Teɗai ka ka̱ yikpa̱i?&gt;&gt; Ana u yotsongi ni ubuta̱ wa, ɗa Ilisha u koɗoi macaka u variki a̱ ubuta̱ wa, ɗa vuyum vu kogovu ka ka̱ ta̱ɗukpa̱i. 7 Ilisha u danai &lt;&lt;Ɗika kaꞋa.&gt;&gt; Ɗa u ukai kukiye u ɗikai kaꞋa.

Ilisha u lyaꞋi osoji a Siriya n kuvon.

8 Kanna ko yoku an mogono ma Siriya mi o kuvon n aza a Isaraila, u la̱nsa̱i odoki a̱ ubuta̱ wa osoji a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni u danai, &lt;&lt;Mi ta a kuzuwa a̱tsura̱ a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u kaku.&gt;&gt;

9 Ɗa Ilisha vuma vu Ka̱shile u suki n katagarda ka akaka a kubana u mogono mi Isaraila u danai, &lt;&lt;Zukai, ka̱ta̱ i tono ubuta̱ u nampa ba, adama a na aza a Siriya i ta̱ a̱ kugida̱la̱ a kubana ɗe.&gt;&gt; 10 Ɗa mogono mi Isaraila ma̱ suki uma a bana a̱ la̱na̱ ubuta̱ u na vuma vu Ka̱shile va u danai. Ayin tutu Ilisha u tsu ɓarangu ta̱ mogono, u yongo ufoɓushi adama a̱ ubuta̱ u nanlo.

11 Ɗa Mogono ma Siriya ma̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u. U ɓolongi osoji a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni we ecei le, &lt;&lt;Yayi u tsu banka n kadanshi ka̱ tsu u mogono mi Isaraila?&gt;&gt;

12 Ɗa vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le wu ushuki u danai, &lt;&lt;Ko vuza, vuzagbayin mogono, Ilisha keneki ka Isaraila ka a ka tsu dana mogono mi Isaraila kadanshi ka na vu tsu dansa, ko a̱ kunu ku asa ku nu.&gt;&gt;

13 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Banai i la̱nsa̱ ubuta̱ u na Ilisha wi, adama a na n suku e reme yi.&gt;&gt; Ɗa a panai arabali &lt;&lt;Wi ta̱ a Dotan.&gt;&gt; 14 Ɗa mogono ma̱ suki osoji a̱ bunda̱i, n odoku, n ekeke odoku a kubana ɗe. A banai n kayin a kanzai likuci ya.

15 Makyan ma na kagbashi ka vuma vu Ka̱shile u ɗa̱nga̱i n usana wu uta̱i, ɗa we enei osoji, n odoku n ekeke odoku a kanzai likuci ya. Ɗa kagbashi ka ko orukpoi ka danai, &lt;&lt;Vuzagbayin va̱, yiɗa̱i tsa kuyaꞋan?&gt;&gt;

16 Ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, adama a na aza a na i koɓolo n a̱tsu, a laꞋa ta̱ aza a na i koɓolon n ele.&gt;&gt;

17 Ɗa Ilisha u yaꞋan avasa u Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, mi ta̱ ufolu u nu, ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ ni adama a na we ene.&gt;&gt; Ɗa Ka̱shile ka̱ ɓa̱yuwa̱i a̱shi a kagbashi a, a na u la̱nuki ɗa we enei nsansa tukpa n odoku n ekeke odoku akina uka̱ra̱Ꞌi n Ilisha.

18 Ana aza a Siriya a yawai ɗevu adama a na a yaꞋan kuvon n a̱yi, ɗa Ilisha u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ ufolu u nu zuwa uma a nampa a a̱ yimba̱na̱&gt;&gt; Ɗa tana u zuwai a̱shi le a̱ yimba̱na̱i tsu na Ilisha u folonoi.

19 Ɗa Ilisha u danai le, &lt;&lt;Uye u ɗaɗa ba, kpamu likuci i ɗaɗa ba. Tonoi mu, mi ta̱ a kubanka ɗa̱ u vuza vu na yi a̱ kula̱nsa̱.&gt;&gt; Ɗa u pura̱i le a kubana a Samariya.

20 Gogo lo a na a uwai a̱ likuci i Samariya, ɗa Ilisha u vasai u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ɓa̱yuwa̱ a̱shi ele adama a na e ene.&gt;&gt; Ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱yuwa̱i a̱shi ele ɗa enei ka̱ci ka̱ le e mere ma aza a Samariya.

21 Ana mogono mi Isaraila me enei le ɗa u danai Ilisha, &lt;&lt;Vuzagbayin va̱, mu una le? Mu una le?&gt;&gt;

22 Ilisha wu ushuki, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu una le ba. Vi ta̱ a ku una aza a na vu remei a̱ ubuta̱ u kuvon n kotokobi ka̱ nu? NeꞋe ele ilikulyaꞋa n mini mo kusoꞋo, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le o bono u vuzagbayin vi le.&gt;&gt; 23 Ɗa mogono mi Isaraila mo foɓusoi ka̱ɗiva̱ kagbayin adama e le. Ana a lyaꞋi o soꞋi, ɗa u ka̱sukpa̱i le obonoi u vuzagbayin vi le. A makyan ma nanlo aza a Siriya o doku a banka aza a Isaraila kuvon ba.

Ben-hadadu u kanzai Samariya n kuvon

24 Ayin a na ilo Ben-hadadu mogono ma Siriya u ɓolongi osoji a̱ ni ɗa a kumbai a̱ kanzai likuci i Samariya n kuvon. 25 Ɗa a yaꞋin kambulu gbani-gbani adama a na likuci ya i geshe ta̱ ukanji, ali e dengei aci njaki azurufa amanga̱na̱shi, kagimi ka kagisamkpatsu ka̱ a̱wiya̱n o moɗoi tankpamu azurufa a tawun. 26 Kanna kete an mogono mi Isaraila wi a nwalu a mashilya ma̱ likuci, ɗa vuka vu yoku vu bankai ni n ma̱shi u danai, &lt;&lt;Ɓa̱nka̱ mu, vuzagbayin va̱ mogono.&gt;&gt;

27 Ɗa mogono mu ushuki ma danai ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ wu baci ba, mpa yiɗa̱i mi a kufuɗa kuyaꞋan? Teɗei mi a̱ kuciya̱ ilikulya ko ma̱kya̱n ma na n kuneke wu?&gt;&gt; 28 Mogono me ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i yi a̱ kuɓa̱la̱ wu?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Vuka vu nampa ɗa u danai mu, &lt;Tsu takuma maku ma̱ va̱ anna, kayin ka asa baci ka̱ta̱ tsu kotso ma̱ ni.&gt; 29 Ɗa tsu suꞋwain maku ma̱va̱ tsu takumai. Ana kayin ka asai ɗa n danai ni &lt;Tsu una ma̱ ni tsu takuma.&gt; Ɗa u sokongi ma̱ ni.&gt;&gt;

30 Ana mogono ma panai nannai ɗa u karai ntogu n ni. A na wi a nwalu a mashilya ma̱ likuci, ɗa uma ene ni na akashi a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma. 31 Mogono ma danai, &lt;&lt;YaꞋan Ka̱shile ka takacika mu ali u laꞋa nannai, ɗa baci n kpa̱ɗa̱i kutakpa kaci ka Ilisha anana, maku ma Shafatu.&gt;&gt;

32 Ilisha lo a ida̱shi a kpaꞋa ku ni koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mi Isaraila, Ana mogono ma̱ suki vuza vu usuki u reme Ilisha. Ama babu kalingata ka ka yawa, ɗa Ilisha u danai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma, &lt;&lt;Yi ene ta̱? Tsu na vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ vu nampa u suki vuza u ta̱wa̱ u takpa kaci ka̱ va̱. Ɗa baci vuza vu usuki u yawai, ka̱ta̱ i ɓa̱ya̱ngi punu n tsupulai. Makyan kenu, ci ta̱ a kupana izumgbi i vuzagbayin ni o kutono yi ka̱ca̱pa̱.&gt;&gt;

33 Babu Ilisha u kotso kadanshi, ɗa mogono ma yawai ma danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa u tukai tsu n atakaci a nampa. Adama yiɗa̱i ɗa n kuvana Vuzavaguɗu kpamu?&gt;&gt;

7

1 Ilisha u danai, &lt;&lt;Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu, makpaꞋa a makyan ma nampa i ta̱ a̱ ku denge kiya ku singai kagisamkpatsu kazurufa kete, n agisamkpatsu e re a icuꞋu i bale kazurufa kete a u tsutsu u Samariya.&gt;&gt; 2 Vuzagbayin vu osoji vuza na wi koɓolo m mogono u danai vuma vu Ka̱shile, &lt;&lt;La̱na̱, ko ɗa baci Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni u ɓa̱yuwa̱i utsutsu u gaɗi, ili i nampa yi a kuyaꞋan nanai?&gt;&gt;

Ilisha u dana ni, &lt;&lt;Vi ta̱ e kene n a̱shi a̱ nu, vi tana a kulyaꞋa ko i te ba.&gt;&gt;

Nkutu m banai a̱ ka̱tsura̱ ka irala i le.

3 A yaꞋan ta̱ uma a̱na̱shi, aza a mɓa̱la̱ mu ukutu, aza a na ida̱shi u tsutsu u likuci i Samariya. Ɗa a dansai, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i tsa ku shamgba punu na ali tsu kuwa̱? 4 Tsu dana baci, &lt;Ci ta̱ a kuꞋuwa punu a̱ likuci,&gt; Kambulu ki ta̱ a ku una tsu ɗe. Ɗa baci kpamu tsu da̱sa̱ngi punu na ci ta̱ a̱ kukuwa̱. Adama nannai tsu bana tsu neke ka̱ci ka̱ tsu a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya. Ɗa baci a̱ ka̱sukpa̱i tsu n wuma, derere. Ɗa baci tana a unai tsu, ukpa̱ u ɗaɗa ci ishi a kuvana.&gt;&gt;

5 Ɗa a̱ ɗa̱nga̱i ci na ɗe kanna ka̱ yikpa̱, a banai a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya. Ana a yawai a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ ka̱tsura̱ ka, a cina punu uma ba, 6 adama a na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ aza a Siriya a panai izumgbi adanshi odoku a ɗa n ekeke odoku n ka̱kuma̱ ko osoji kaꞋa ki lo a̱ kuta̱wa̱. Ɗa a dananai, &lt;&lt;La̱na̱, mogono mi Isaraila ma banuku ta̱ ngono n Hitiya n ngono n Masar adama a na a lyaꞋa tsu n kuvon.&gt;&gt; 7 Ɗa a sumai ci na ɗe kanna ka̱ yikpa̱, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i a̱pa̱m e le n odoku le n njaki n le, a̱ ka̱sukpa̱i ka̱tsura̱ ka, a sumai adama a na a laꞋaka n wuma.

8 Ana nkutu n a̱na̱shi ma n yawai a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ ka̱tsura̱ ka, ɗa a uwai a̱ ka̱pa̱m ke te a lyaꞋi o soꞋi, ɗa a̱ pura̱i azurufa na azanariya, n akashi, a banai o sokongi. Ɗa o bonoi a uwai a̱ ka̱pa̱m koyoku kpamu, ɗa a̱ pura̱i ucanuku punu, ɗa kpamu o sokongi.

9 Ɗa a dananai, &lt;&lt;Ci yaꞋan mejege ba. Anana kanna ka arabali a singai a ɗa, ɗa baci tsu paɗai bini a kubana usana, atakaci i ta̱ a kufuɗa kuta̱wa̱ tsu, yaꞋan tsu bana tsu dana a kpaꞋa ku mogono.&gt;&gt;

10 Ana a yawai ɗevu n utsutsu u likuci ɗa a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu a danai aza a kindi, &lt;&lt;Tsu bana ta̱ a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya ko vuma tsu cina ɗe ba, babu kpamu izumgbi i vuma. Odoku aɗa n njaki koci ushiyishi a̱pa̱m e le, i ta̱ lo tsu na a̱ ka̱sukpa̱i le.&gt;&gt; 11 Ɗa aza a kindi a salai arabali a, a danai kpaꞋa ku mogono.

12 Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i n kayin, u danai a gbashi a̱ ni,&lt;&lt;YaꞋan n dana ɗa̱ ili i na aza a Siriya a yaꞋankai tsu. E yeve ta̱ ci ta̱ n kambulu, ɗaɗa i zuwai ɗa a sumai e sheɗeki a kakamba, i ta̱ kusheshe, &lt;Yi ta̱ a̱ kuta̱ a̱ ka̱sukpa̱ likuci ya, ka̱ta̱ tsu reme le n wuma, ci isa likuci ya.&gt; &gt;&gt;

13 Vuza vu te punu a̱ ka̱tsuma̱ ko nkoshi gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma ulinga u n mogono wu ushuki, &lt;&lt;YaꞋan uma o yoku a ɗika odoku a tawun aza a na a buwai, a bana o goɗumo ili i na tsu panai. Ɗa baci a unai le, wo ko okpo ili i yoku ba n a̱ tsu na ci ida̱shi a̱ likuci, adama a na a̱ tsu va feu ukpa̱ u ɗa ci a kuvana.&gt;&gt; 14 Ɗa a zagbai ekeke odoku e re n odoku e le, ɗa mogono ma̱ suki uma a u danai le, &lt;&lt;Banai i goɗumo ili i na i gita̱i n osoji a Siriya.&gt;&gt; 15 Ɗa o tonoi le ali a kubana o Kuyene ku Urudu, a cinai akashi n ucanuku u kuvon le uvarukushi a uye ra̱ka̱, u na aza a Siriya a varukushi a makyan ma na i o moloko a suma. Ɗa alingata a o bonoi a danai mogono. 16 Ɗa uma a̱ likuci i Samariya uta̱i ni ilaɗi a kubana a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya a̱ pura̱i ucanuku u gbani. Ɗa e dengei kagisamkpatsu ka kiya kete kazurufa, agisamkpatsu e re a icuꞋu i bali kazurufa feu, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai.

17 Vuzagbayin vu osoji vu na mogono ma zuwai wu inda u tsutsu u likuci wa, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka dasa ni ali u kuwa̱i, tsu na Ilisha vuma vu Ka̱shile u danai mogono a na u banai kene yi. 18 Tsu na kpamu vuma vu Ka̱shile u danai mogono &lt;&lt;MakpaꞋa a makyan ma nampa, i ta̱ e kudenge agisamkpatsu e re a icuꞋu i bali kazurufa, n kagisamkpatsu ka kiya kazurufa feu a̱ u tsutsu u likuci i Samariya.&gt;&gt;

19 Vuzagbayin vu osoji va wu ushuki vuma vu Ka̱shile a makyan ma nanlo, u danai, &lt;&lt;Ko ɗa baci Vuzavaguɗu u ɓa̱yuwa̱i u tsutsu u gaɗi, ili i nampa ya yi ta̱ a kuyaꞋan nannai?&gt;&gt; Ilisha tana u danai ni, &lt;&lt;Vi ta̱ e kene n a̱shi a̱ nu, ama vi tana a kulyaꞋa ili ba.&gt;&gt; 20 Ta tana ili ya i yaꞋin n a̱yi nannai. Uma a ɗa a dasai ni a̱ utsutsu u likuci ali u kuwa̱i.

8

O bonokoi vuka vuza va aza a Shunemu ubuta̱ u ni

1 Ilisha u dana ta̱ vuka vuna u bonokoi maku ma̱ ni n wuma, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu suma n muku n nu a kubana a̱ ubuta̱ u yoku, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ka̱ n kambulu a iɗika ya ali a̱ya̱ e cindere.&gt;&gt; 2 Ɗa vuka va vu ɗa̱nga̱i u yaꞋin tsu na vuma vu Ka̱shile va u danai. Ɗa u lazai n aza a kpaꞋa a̱ ni a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya aza a Filisitiya a̱ya̱ e cindere.

3 Ana a̱ya̱ e cindere a lazai, ɗa vuka va vu uta̱i a iɗika i Filisitiya u bonoi. U banai u mogono adama a na o bonoko yi n kpaꞋa ku ni n kashina ka̱ ni. 4 Mogono a kadanshi n Gehazi, kagbashi ka vuma vu Ka̱shile, u danai, &lt;&lt;Dana mu arabali ili i gbagbain i na Ilisha u yaꞋin.&gt;&gt; 5 Ana wi a kudana mogono tsu na Ilisha u ɗengusa̱i ka̱kpisa̱, ɗa vuka vu na Ilisha u bonokoi maku ma̱ ni n wuma u uwai n ma̱shi u mogono, ufolu o bonoko yi n kpaꞋa ku ni n kashina ka̱ ni.

Ɗa Gehazi u danai, &lt;&lt;Vuka vu ɗaɗa na vuzagbayin va̱ mogono, maku ma na Ilisha u bonokoi n wuma u ni a̱yi ɗa na.&gt;&gt; 6 Ana mogono me ecei vuka va, ɗa tonokoi ni ukuna wa.

Ɗa mogono ma zuwai vuza vi te a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n kefeku, u danai, &lt;&lt;Bonokoi ni n ili i na yi i ni, n kodokpotsu ki ili i na a kyaꞋi punu a kashina ka ali a kanna ka na u ka̱sukpa̱i iɗika ya a̱ kuta̱wa̱ gogo na.&gt;&gt;

Haziyelu wu unai Ben-hadadu

7 Ilisha u banai Dimaska, a makyan ma na Ben-hadadu mogono ma Siriya wi a̱ mɓa̱la̱. Ci na ɗe a dana mogono, &lt;&lt;Vuma vu Ka̱shile u ta̱wa̱ ta̱ a̱ likuci i nampa.&gt;&gt; 8 Ɗa mogono ma danai Haziyelu, &lt;&lt;Ɗika kuneꞋe vu bana u vuma vu Ka̱shile. Vu dana yi we ece ke wu Vuzavaguɗu, &lt;Mi ta̱ a̱ kuta̱na̱ a̱ mɓa̱la̱ n va̱?&gt; &gt;&gt;

9 Haziyelu u banai wi Ilisha n kuneꞋe ku canuku icuꞋu kakau u Dimaska, u na arakuma amangere a ɗikai. Ana u yawai ɗa u shamgbai e kelime ki Ilisha ɗa u danai, &lt;&lt;Maku ma̱ nu Ben-hadadu mogono ma Siriya ma a u suku mu me ece wu, &lt;Ko wi ta̱ a̱ kuta̱na̱ a̱ mɓa̱la̱ n ni?&gt; &gt;&gt;

10 Ilisha wu ushuki, &lt;&lt;Bana vu dana yi, &lt;Mayun wi ta̱ a̱ kuta̱na̱,&gt; Ama Vuzavaguɗu u yotsongu mu ta̱ wi a kulaꞋa ba wi ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt; 11 Ilisha u ka̱na̱i kinda Haziyelu, ali Haziyelu u panai wono. Ɗa vuma vu Ka̱shile va u ɓosoi n ma̱shi.

12 Haziyelu we ecei,&lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai vuzagbayin va̱ ma̱shi?&gt;&gt; Ilisha wu ushuki u danai,

&lt;&lt;Adama a na n yeve ta̱ kawuya ka na vi a kuyaꞋanka aza a Isaraila. Vi ta̱ o ku songu likuci yi nshilya n le, ka̱ta̱ vu una muku mo olobo ele n kotokobi, vi ta̱ kpamu a kuɓasangu aci a̱ muku n le a iɗika, ka̱ta̱ kpamu vu ka̱rukpa̱sa̱ a̱ ma̱ci le aza a̱tsuma̱.&gt;&gt;

13 Ɗa Haziyelu u danai, &lt;&lt;Niniɗai kagbashi ka̱ nu ka kufuɗa kuyaꞋan ili i gbayin i nampa, mpa mesheꞋe,&gt;&gt; Ɗa Ilisha u dana ni,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu u yotsongu mu ta̱ vi ta̱ o ko okpo mogono ma Siriya.&gt;&gt;

14 Ana Haziyelu u bonoi ɗa Ben-hadadu we ecei ni, u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i Ilisha u danai ni nu?&gt;&gt; Haziyelu u danai, &lt;&lt;U dana mu ta̱ mayun vi ta̱ a̱ kuta̱na̱.&gt;&gt; 15 Ama a na kayin kasai ɗa Haziyelu u ɗikai ogbodo u yeki a̱ mini ɗa u palai a̱shi o mogono, ali u kuwa̱i. Ɗa Haziyelu wo okpoi mogono ma Siriya a̱ una̱ u Ben-hadadu,

Jehoram mogono ma Yahuda

16 A̱ ka̱ya̱ ka tawun ko tsugono tsu Joram maku ma Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa Jehoram maku ma Johoshafatu mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono. 17 Jehoram n a̱ya̱ kamangankupa n e re ana wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kunla̱i. 18 Jehoram u tonoi uye u mogono mi Isaraila tsu na kpaꞋa ku Ahabu ku yaꞋin, adama a na u zuwa ta̱ mekere ma Ahabu. U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. 19 Ama Vuzavaguɗu u ciga ku una iɗika i Yahuda ba, adama a na u yaꞋan ta̱ uzuwakpani n Dawuda, u danai, ntsukaya n ni mi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa tsugono.

20 A ayin a na Jehoram wi a kulyaꞋa tsugono a iɗika i Yahuda, ɗa aza a Edom a yaꞋankai ni ugbamiwasuvu ɗa a zuwai mogono me le. 21 Ɗa Jehoram wu uta̱i n ekeke odoku a̱ ni u banai a̱ likuci i Jayiru. Ɗa aza a Edom a̱ kanza ni n akumbi ekeke odoku a̱ ni, ama ɗa Jehoram u lapai le n kayin, ɗa osoji a̱ ni a sumai o kubono a i uwa i le. 22 Ta aza a Edom i a kuyaꞋanka aza a Yahuda ugbamiwasuvu nannai ali n anana. A makyan me te maꞋa likuci i Libina feu i yaꞋankai aza a Yahuda ugbamiwasuvu.

23 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehoram n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda. 24 Ɗa Jehoram u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngini koɓolon ni ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Ahaziya maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Ahaziya mogono ma Yahuda

25 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka ire ko tsugono tsu Joram maku ma Ahabu mogono mi Isaraila, Ahaziya maku Jehoram mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono. 26 Ahaziya wi ta̱ na̱ a̱ya̱ kamanga n e re a na wo okpoi mogono. U lyaꞋi tsugono a Urushelima ka̱ya̱ ke te. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Ataliya, a̱yi vashi vu Omiri mogono mi Isaraila maꞋa. 27 Ana wo okpoi Ahaziya u zuwai mekere ma Ahabu, ɗa u tonoi uye u gbani-gbani u kpaꞋa ku Ahabu.U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu.

28 Ahaziya u gbaɓai kaci n Jehoram maku ma Ahabu a banai kuyaꞋan kuvon n Haziyelu mogono ma Siriya. A Ramotu-giliyadu, ɗa aza a Siriya a yaꞋankai Joram usa̱n. 29 Ɗa mogono Joram u bonoi a̱ likuci i Jezirelu, adama a na a̱ la̱na̱ yi untsu a̱ ni a na aza a Siriya a yaꞋankai ni a Ramotu, a na u banai kuyaꞋan kuvon n mogono Haziyelu.

Ɗa mogono Ahaziya maku ma Jehoram mogono ma Yahuda u banai adama a na u kya̱sa̱ yi, a na a uka ni usa̱n.

9

A zagbai Jehu wo okpoi mogono mi Isaraila

1 Ilisha keneki u ɗekei vuma vu te a̱ ka̱tsuma ke eneki u danai ni, &lt;&lt;Foɓuso, vu shiya motogu ma̱ nu n kaɗambura, vu ɗika kedele ka maniꞋin ma zaitu a̱ kukiye ku nu, vu bana a Ramotu-giliyadu. 2 Ɗa baci vu yawai ɗe, ka̱ta̱ vu la̱nsa̱ Jehu maku ma Jehoshafatu vashi vu Nimshi. Vu zuwa yi u ɗa̱nga̱ a uɓon wa̱ a̱ja̱Ꞌa̱ ni ka̱ta̱ vu uka yi a̱ kunu ka asuvu. 3 Ka̱ta̱ vu ɗika kedele ka maniꞋin ma zaitu ma vu tsunki a kaci, ka̱ta̱ vu dana, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna, m zagba wu ta̱ mogono mi Isaraila.&gt; Ka̱ta̱ vu ɓa̱yuwa̱ utsutsu vu suma, ka̱ta̱ vu geshe ba.&gt;&gt;

4 Ɗa kolobo ka, a̱yi na wi keneki ka, u yaꞋain tsu na a danai ni, u banai a Ramotu-giliyadu.

5 Ana u yawai ɗe, ɗa u cinai ovonshi o osoji a̱ ida̱shi a̱ ubuta̱ ute. Ɗa u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ n akaka a̱ nu Kovonshi.&gt;&gt; Ɗa Jehu we ecei,

&lt;&lt;Akaka a yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki udanai,

&lt;&lt;Akaka a̱ nu, Kovonshi.&gt;&gt;

6 Ɗa Jehu u ɗa̱nga̱i, a uwai a kpaꞋa. Ɗa keneki ka ka̱ tsunki Jehu maniꞋin a kaci,&lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Israila ka danai, m zagba wu ta̱ mogono mi Isaraila uma a Vuzavaguɗu. 7 Avu ɗa va kuna kpaꞋa ku Ahabu vuzagbayin nu, adama a na n takacika Jezebelu adama a mpasa n eneki n kagimi ka agbashi a na wu unai. 8 KpaꞋa ku Ahabu ki ta̱ a kuyaꞋan wuni ra̱ka̱, mi ta̱ a ku una maku mo kolobo dem, vuza gbani ko kagbashi. 9 Mi ta̱ a kuzuwa kpaꞋa ku Ahabu ko okpo an kpaꞋa ku Jerobuwam maku ma Nebatu, n kpaꞋa ku Basha maku ma Ahija. 10 Jezebelu tamkpamu nsheꞋe n ɗa n kutakuma inyama i ni a kapashi ka Jezirelu, babu tana vuza na u kuciɗa̱ngu yi.&gt;&gt; Ɗa keneki ka ka̱ ɓa̱yuwa̱i utsutsu wu uta̱i u sumai. 11 Ana Jehu wu uta̱i a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ aza a̱ ni osoji, ɗa ecei ni a danai, &lt;&lt;Nini ɗai gbaga ɗa ko? Yiɗa̱i i tuka̱i kajarishi ka nampa wa̱ a̱nu?&gt;&gt;

Jehu wu ushuki le u danai, &lt;&lt;I yeve ta̱ vicuꞋu vu vuma va n ili i na u tsu dansa.&gt;&gt;

12 Ɗa a danai, &lt;&lt;Mayun ɗa ba, dana tsu ili i na u danai nu.&gt;&gt;

Ɗa Jehu u danai le, &lt;&lt;Vuma va u dana mu ta̱, &lt;Vuzavaguɗu u danai, n zagba wu ta̱ vu okpo mogono mi Isaraila.&gt; &gt;&gt;

13 Gogo lo, ɗa o foɗoi aminya a gbagbain ele, o poloi a iɗika adama a na Jehu u dasa zuva. Ɗa a̱ lika̱i kavana n orukpoi, &lt;&lt;Jehu ɗa mogono.&gt;&gt;

Jehu wu unai Joram n Ahaziya

14 Jehu maku ma Jehoshafatu vashi vu Nimshi, u yaꞋin nsata tsu na a ku una Joram mogono. Makyan ma nanlo tana Joram ɗe n osoji a Ramotu-giliyadu ele a kinda iɗika yi Isaraila a kpadai Haziyelu mogono ma Siriya 15 Ama makyan ma nanlo wana ɗai Joram mogono u bono u Jezirelu, a̱ la̱na̱ usa̱n una aza a Siriya a uka ni a̱ ubuta̱ u kuvon. Ɗa Jehu u danai osoji, &lt;&lt;Ɗa baci i cigai mu mo okpo mogono, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ vuza wu uta̱ a̱ likuci u bana u Jezirelu u dana arabali a ili i na ci yaꞋin ba.&gt;&gt; 16 Ɗa Jehu u foɓusoi keke vu odoku o kuvon a̱ ni u kumbai a kubana u Jezirelu, a̱ ubuta̱ u na Joram wi a ivaꞋin. Ahaziya mogono ma Yahuda feu cina u bana kula̱na̱ vuza vu usa̱n Joram.

17 Ana vuza kindi ku mashilya ma Jezirelu, we enei Jehu n uma a̱ ni a̱ kuta̱wa̱, ɗa u salakai Joram, &lt;&lt;Me ene ta̱ uma a̱ kuta̱wa̱ n e keke odoku.&gt;&gt;

Joram mogono u danai, &lt;&lt;Suku kakumbi ko odoku u bana we ece le, &lt;I ta̱wa̱ ta̱ m ma̱ta̱na̱?&gt; &gt;&gt;

18 Kakumbi ko kodoku ka u banai u gasai n Jehu u danai, &lt;&lt;Mogono ma ciga ta̱ me yeve, &lt;M ma̱ta̱na̱ maꞋa vu ta̱wa̱i?&gt; &gt;&gt;

Jehu wu ushuki. &lt;&lt;Yiɗa̱i i burai nu m ma̱ta̱na̱? Tono mu ka̱ca̱pa̱.&gt;&gt;

Ɗa vuza kindi va u danai mogono, &lt;&lt;Kalingata ka na i suki u gasa ne le va, u bono ba.&gt;&gt;

19 Ɗa mogono ma̱ suki kakumbi ko odoku ka i re u banai u danai le. &lt;&lt;Mogono ma ciga ta̱ me yeve &lt;M ma̱ta̱na̱ maꞋa i ta̱wa̱i?&gt; &gt;&gt;

Jehu wu ushuki, &lt;&lt;Yiɗa̱i i burai nu m ma̱ta̱na̱? Tono mu ka̱ca̱pa̱.&gt;&gt;

20 Ɗa vuza kindi va u doku u danai, &lt;&lt;Vuza vu i re vu na vu suki va u cina le ta̱ ama wi o kubono feu ba. Nwalu ma mi ta̱ an nwalu n Jehu maku Nimshi, adama a na wi ta̱ nwalu tsu kajarishi.&gt;&gt;

21 Joram mogono me nekei kadanshi, u danai, &lt;&lt;Foɓusokoi mu keke vo odoku va̱,&gt;&gt; Ɗa Joram mogono mi Isaraila n Ahaziya mogono ma Yahuda a̱ ɗa̱nga̱i, e keke odoku le a kubana kugasa n Jehu. Ɗa a cina ni a ka̱pula̱ka̱ ka Nabot vuza va aza a Jezirelu.

22 Ana Joram wu enei Jehu, ɗa u we ecei ni, &lt;&lt;Vu ta̱wa̱ ta̱ m ma̱ta̱na̱? Jehu wu ushuki u danai,&gt;&gt;

&lt;&lt;Nini ɗai wo ko okpo ma̱ta̱na̱? A na a̱na̱ku a̱nu Jezebelu u tuka̱i tsu nu nkunu n kagbanigbani a̱ ubuta̱ dem?&gt;&gt;

23 Joram u kpatalai n kodoku ka̱ ni u sumai, e kuɗeke Ahaziya, &lt;&lt;Na lo kagbanigbani kaꞋa Ahaziya!&gt;&gt;

24 Ɗa Jehu u ronoi utan u tawai Joram e mere ma̱ kucina̱ n kaya ɗa ka uwai ali a̱ ka̱ɗu. Ɗa u yikpa̱i e keke vu odoku vi ni. 25 Jehu u danai Bidikaru kagbashi ka̱ ni, &lt;&lt;Ɗika yi vu taɗuku yi ka̱pula̱ka̱ ka Nabot vuza aza a Jezirelu. Ko vu ciɓa ta̱ n kanna ka na mpa n avu ci an nwalu koɓolon Ahabu esheku a̱ ni, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kene ku wuya adama a̱ ni? 26 &lt;Mayun na̱yi mene ta̱ mpasa n Nabot n mpasa n maku ma̱ ni, Vuzavaguɗu u danai, N kucina ta̱ mi ta̱ a kutsupaka yi a vu yaꞋin a ka̱pula̱ka̱ ka nampa.&gt; Adama nanai ɗika yi vu taɗuku yi punu a ka̱pula̱ka̱ ka Nabot ka tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai.&gt;&gt; 27 Ana Ahaziya mogono ma Yahuda we enei ili i na i gita̱i, ɗa u sumai u tonoi uye a kubana Betu-hagan. Ɗa Jehu u guvai ni, n u danai, &lt;&lt;Una ni feu.&gt;&gt;Ɗa a uka ni usa̱n punu e keke vo odoku vi ni a̱yi a kukumba kaginda ka Guru, kana ki ɗevu n Ibileyam. Ɗa u sumai a kubana a Magido u kuwa̱i ɗe. 28 Agbashi a̱ ni a ɗika ni e keke vu odoku o kuvon a kubana a Urushelima, a̱ ciɗa̱ngini a kasaun ka̱ ni koɓolo n ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda. 29 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kete ka tsugono tsu Joram maku ma Ahabu, Ahaziya wo okpoi mogono ma Yahuda.

Ukpa̱ u Jezebelu

30 Ana Jehu u ta̱wa̱i a Jezirelu, ɗa Jezebelu u panai kaꞋa, ɗa u lapulai a̱shi a̱ ni n isukumushi, ɗa lapulai ka̱nji ka̱ ni, ɗa u la̱nuki n katusu ka̱ kunu. 31 Ana Jehu u uwai utsutsu u kefeku, ɗa Jezebelu we ecei ni &lt;&lt;Vu ta̱wa̱ ta̱ m ma̱ta̱na̱ ko vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱? Vi ta̱ tsu Zimiri vuza na wu unai vuzagbayin vi ni?&gt;&gt;

32 Ana Jehu u ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ ni ɗa we enei ni ɗa u danai, &lt;&lt;Yayi wi a̱ kucina̱ kuva̱?&gt;&gt; Ko vuza yoku wi ta̱ lo? Ɗa ndari n ni n re ko n tatsu indanai ni. 33 Jehu u danai le, &lt;&lt;Taɗuku ni a iɗika.&gt;&gt; Ɗa tana a taku ni n katusu ka̱ kunu ka. Mpasa n ni n tsuwa̱in a̱ ubuta̱ dem a kasaka n ikyamba yo odoku. Ɗa Jehu u zuwai odoku a dasai ni.

34 Ɗa Jehu u uwai a kefeku ko mogono u lyai u soꞋi. Ana u yaꞋin nannai ɗa u danai, &lt;&lt;Banai i ciɗa̱ngu vuka vu una̱ u wuya va, adama a na mekere mo mogono maꞋa.&gt;&gt; 35 Ana a banai kuciɗa̱ngu vuka va, moko ma kaci maꞋa a cinai n ene ne ekiye koci. 36 Ɗa o bonoi a danai Jehu, ɗa u danai, &lt;&lt;Kadanshi ka Vuzavaguɗu ka shana ta̱ ka na ka̱ uta̱i una̱ u Iliya vuza va aza a Tishibi, &lt;A uɓon u Jezirelu u ɗa nsheꞋe n kutakuma inyama i Jezebelu. 37 Ikyamba i Jezebelu yi ta̱ o ko okpo tsuta̱ a na a̱wiya̱n nnama punu a kakamba ka Jezirelu, tsuna babu vuza na u kufuɗa kudana, Jezebelu ɗa na va.&gt; &gt;&gt;

10

Jehu wu unai aza a kpaꞋa ku Ahabu

1 Muku n Ahabu aza a na ida̱shi a Samariya uma amangatatsu n kupa. Ɗa Jehu u ɗanai atagarda akaka u suki n aɗa a kubana a Samariya, n aza o tsugono tsu Jezirelu, n nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, n aza a na i a kinda muku n Ahabu. U danai, 2 &lt;&lt;Ɗa baci yi isai atagarda akaka a nampa, muku n mogono mi ta̱ ekiye a̱ ɗa̱, yi ta̱ kpamu n ekeke odoku o kuvon, n likuci yi nshilya n ucanuku u kuvon, 3 Ka̱ta̱ i zagba vuza na u yotsoi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n mogono ma, i zuwa yi u da̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ ni. Ka̱ta̱ yi uta̱ i yaꞋan vishili adama a kpaꞋa ku vuzagbayin ɗa̱ Ahabu.&gt;&gt;

4 Ama ɗa wovon u ka̱na̱i le, ɗa a danai, &lt;&lt;La̱na̱, ngono n re n fuɗa baci n shilika̱i n Jehu ba. Yiɗa̱i a̱tsu tsa kufuɗa kuyaꞋan?&gt;&gt;

5 Ɗa vuza vu kelime vu ku kpaꞋa ku mogono, n vuza kelime vu likuci va, n nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza a na i a kinda muku n mogono, a̱ suki akaka a kubana u Jehu, a danai. &lt;&lt;A̱tsu agbashi a̱ nu aɗa, ci ta̱ a kuyaꞋan ili i na baci vu danai tsu ci yaꞋan. Ci a kuzagba vuza yoku mogono ba, yaꞋan ili i na ve enei i laꞋi n kugaꞋan.&gt;&gt;

6 Ɗa Jehu u doku u ɗanakai le katagarda ka akaka ka ire, u danai, &lt;&lt;Yi baci a̱ kucina̱ ku va̱, kpamu yi o kutono mu, tuka̱i mu n aci a̱ maku n kpaꞋa ku mogono vuzagbayin ɗa̱ a Jezirelu makpa a makyan ma nampa.&gt;&gt;

Muku n mogono amangatatsu n kupa, i ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza e kelime ka̱ likuci ya, aza a na i a̱ kuɓa̱na̱ le. 7 Ana katagarda ka yawai ekiye le, ɗa e remei muku amangatatsu n kupa a, a kiɗai ɗa a zuwai aci a a mabana. A̱ suꞋuki mogono n aɗa a Jezirelu. 8 Ana vuza vu usuki u kayawai, ɗa u danai Jehu,&lt;&lt;A̱ tuka̱ ta̱ n aci a̱ muku n mogono ma.&gt;&gt;

Ɗa Jehu u danai, &lt;&lt;Ɓolongi le oɓolo e re, ka̱ta̱ i zuwa aɗa utsutsu u likuci, i ka̱sukpa̱ le lo ali kayin ka asa.&gt;&gt;

9 N usana a na Jehu wu uta̱i a kubana a̱ ubuta̱ u na uma i o ɓolongi a kinda aci, ɗa u danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ kabura ɗa̱ ba mpaɗa vuza na n yaꞋin nsata n na a unai mogono vuzagbayin va̱, ama gogo na yayi wu unai ele na ra̱ka̱? 10 Vu yeve, kadanshi ka na Vuzavaguɗu u yaꞋin adama kpaꞋa ku Ahabu ki ta̱ a kushana. Vuzavaguɗu u shatangu ta̱ ili i na yi uta̱i una̱ u kagbashi ka̱ ni Iliya.&gt;&gt; 11 Ɗa Jehu wu unai kagimi ka uma ka kpaꞋa ku Ahabu ra̱ka̱, n kumaci ku ni, aza a na i a ida̱shi a Jezirelu, aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni n anan ganu dem. Ta u ka̱sukpa̱i Ahabu nannai ko vuma vite.

12 Jehu u lazai a kubana a Samariya. A̱yi a Betu-ekedu vu nguɓi, 13 Ɗa u gasai n kumaci ku Ahaziya mogono ma Yahuda. Ɗa we cei le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ anan yayi?&gt;&gt;

Ɗa ushuki, &lt;&lt;A̱tsu aza a kpaꞋa ku Ahaziya aɗa. Ci ta̱ a kubana ikya̱shi i muku n Ahabu mogono n muku n Jezebelu Egbere.&gt;&gt;

14 Jehu u danai uma a̱ ni, &lt;&lt;Remei le n wuma,&gt;&gt; Ɗa e remei le ra̱ka̱ n wuma uma amangere n e re ɗa a kiɗai le a kayinva ka Betu-ekedu. Babu vuza na u laꞋi. 15 Ana Jehu u ka̱sukpa̱ ubuta̱ wa, ɗa u gasai n Jehonadabu maku ma Rekabu, a̱yi uye a kubana kene yi. Ana a̱ kya̱sa̱na̱i, ɗa Jehu u danai ni, &lt;&lt;Vu ɗika mu ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ nu tsu na mpa n ɗikai nu?&gt;&gt;

Jehonadabu wu ushuki u danai,&lt;&lt;E, n ɗika wu ta̱.&gt;&gt;

Jehu u danai, &lt;&lt;Ta baci nannai, neke mu kukiye ku nu.&gt;&gt; Ɗa u nekei Jehu kukiye ku ni. Ɗa Jehu u ronoi ni kukiye u kumbakai ni ekeke vu odoku vi ni.

16 Ɗa Jehu u danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱ koɓolo nu mpa, ve ene tsu na n zuwai ka̱ɗu ka̱va̱ u Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Ɗa Jehonadabu u tonoi ni ekeke vu odoku vi ni. 17 Ana Jehu u yawai a Samariya, ɗa wu unai aza a na a buwai a kpaꞋa ku Ahabu, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ uta̱i una̱ u Iliya.

Jehu wu unai ganu vu Balu

18 Ɗa Jehu u ɓolongi uma a Samariya u danai le, &lt;&lt;Ahabu u ga̱nda̱ka̱ ta̱ Balu kenu, ama Jehu wi ta̱ a̱ ku ga̱nda̱ka̱ yi ka̱u. 19 Ɗekushekei mu eneki a Balu, n aza a ulinga a̱ni koɓolo n anan ganu a̱ ni. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko vuma vu te u kpa̱ɗa̱ kuta̱wa̱ ba, mi ta̱ n alyuka a gbayin a na mi a kuyaꞋanka Balu. Vuza na baci u ta̱wa̱i ba mi ta̱ a kuna yi.&gt;&gt; Ama Jehu ugboji u ɗa wi a kuyaꞋanka le adama a na wu una aza a na o kutono Balu.

20 Ɗa Jehu u danai, &lt;&lt;Zuwai kanna ka na a kucikpa Balu.&gt;&gt; Ɗa a zuwai kanna. 21 Jehu u suki akaka a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ a iɗika yi Isaraila u banuki uma a na o kutono Balu a̱ ta̱wa̱, ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ ta̱wa̱i, babu vuza na u kpa̱ɗa̱i kuta̱wa̱, ali ɗa a shatangi kpaꞋa ku Balu tukpa. 22 Jehu u danai vuza vu ulinga wa akashi a ciɗa, &lt;&lt;Neke uma a na i o kutono Balu a uka.&gt;&gt; Ɗa vuma va tana u nekei le a ukai.

23 Ɗa Jehu u banai a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Balu a koɓolon Jehonadabu maku ma Rekabu. Jehu u danai aza a na i o kutono Balu, &lt;&lt;La̱na̱i mayin, adama a na ka̱ta̱ a̱ ciya̱ vuza na wi o kutono Vuzavaguɗu punu a̱ ka̱tsuma̱ ko otoni a Balu ba, sai otoni a Balu koci.&gt;&gt; 24 Ɗa a uwai punu a̱Ꞌisa̱ a ra̱ka̱ adama a na a yaꞋan alyuka n kuneꞋe ku kusongu a kubana u Balu. Cina tana Jehu u zuwa uma amanga̱na̱shi pulai, u danai le vuza na baci u ka̱sukpa̱i vuza te u lazai, wi ta̱ a kutsupa m wuma uni.

25 Gogo lo ana u kotsoi kuneꞋe ku kusongu, ɗa u danai aza a kindi n aza e kelime osoji, &lt;&lt;Uwai punu yi una le ra̱ka̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko vuza te u laꞋa ba.&gt;&gt; Ɗa a unai le ra̱ka̱ n kotokobi, ɗa aza a kindi a n osoji o ronoi i kyamba i le na a taɗuki pulai. Ɗa uma a Jehu a uwai punu asuvu a a̱Ꞌisa̱ a Balu. 26 Ɗa a uta̱ka̱i katali ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka Balu pulai o osongi kaꞋa. 27 Ɗa o ɓosoi katali ka ubuta̱ u ciɗa u Balu ɗa kpamu o ɓosoi a̱Ꞌisa̱ a Balu, ɗa uma o bonukoi ubuta̱ wa ubuta̱ kukofongu ali n anna.

28 Ta Jehu u zuwai a̱ ka̱sukpa̱i kucikpa Balu nanai a Isaraila. 29 Ama Jehu u ka̱sukpa̱ kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu ma yaꞋin ba, a na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi tsu na a cikpai ndendem ma azanariya e Betelu, n Dan.

30 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jehu, adama a na vu yaꞋin ta̱ ili i na yi mejege a̱ a̱shi a̱va̱, ɗa kpamu vi yaꞋankai kpaꞋa ku Ahabu ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱va̱, an mi a kuciga kuyaꞋan, adama a nannai ntsukaya n nu mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ci Isaraila ali tsukaya tsu na̱shi. 31 Ama Jehu u tono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka Isaraila n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱ ba. U ka̱sukpa̱ kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam u zuwai Isaraila a yaꞋin ba.

32 Ayin a nanlo, ɗa Vuzavaguɗu u gita̱i kujebe a̱bunda̱i ki Isaraila. Haziyelu mogono ma Siriya ma lyaꞋi ubuta̱ wa̱ a̱bunda̱i wi Isaraila n kuvon. 33 Ili i na i ɗikai a kasana ka Kuyene ku Urudu, iɗika i Giliyadu n Gatu, n aza a Ruben, n aza a Manasa, i na i ɗikai a̱ likuci i Arowa n ka̱ɗa̱ka̱i ka kuyene ku Aruno ɗaɗa Giliyadu n Bashan.

34 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehu n ili i na uyaꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila. 35 Ana Jehu u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngini a Samariya. Ɗa Jehowahazu maku ma̱ ni mo okpoi mogono una̱ u ni 36 Jehu u lyai tsugono ci Isaraila a Samariya a̱ya̱ kamanga n kunla̱i.

11

egbere Ataliya u lyaꞋi tsugono a Yahuda

1 Ana Ataliya, a̱na̱ku a Ahaziya mogono ma Yahuda, we enei maku ma̱ ni ukpa̱, ɗa u gita̱i kuna muku n kpaꞋa ku mogono. 2 Ama Jehosheba mekere ma Joram mogono, u ɗikai Jowashi maku ma Ahaziya u sumai n a̱yi, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n mogono ma vuza na ishi a kuna. U sokongi ni koɓolo n vuza na wi o kuwoꞋo yi a̱ kunu ka asuvu. Ta u lakai e kiye a Ataliya nannai u kpa̱ɗa̱i kuciya̱ kuna yi 3 Jowashi u yongoi usokongi a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ali a̱ya̱ a̱ta̱li, a makyan ma na Ataliya wi o tsugono ci iɗika ya.

4 A̱ ka̱ya̱ ka̱ cindere ka̱ tsugono tsu Ataliya, Jehoyida ganu u zuwai e ɗekei osoji aza a kindi ku mogono, n aza a kindi ku kpaꞋa ku mogono a̱ ta̱wa̱ wa̱ ni a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Ɗa u zuwai le a yaꞋin uzuwakpani n akucina punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu i ta̱ o kutono yi. Ɗa u yotsonki le Jowashi maku ma Ahaziya mogono. 5 Jehoyida u danai le, &lt;&lt;Na ɗa ili i na i kuyaꞋan. Kanna ka na baci yi a kubana ulinga na Ashibi ka̱ta̱ i pece ugboku u tatsu, ute a kinda kefeku ko mogono, 6 ugboku u re a kinda utsutsu u Sur, ugboku u tatsu tamkpan a shamgba ka̱ca̱pa̱ ko osoji a na i a kinda kpaꞋa ku mogono. 7 Ugboku u re u na wi a kuvuka a kanna ka Ashibi, i ta̱ a kushamgba inda mogono n a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 8 I kuka̱ra̱Ꞌa̱ mogono, vuma dem u ɓa̱na̱ ucanuku u kuvon ekiye a̱ ni, yi una vuza na baci u cigai kuꞋuwa an we pece ɗa̱. I tono mogono a̱ ubuta̱ u na wa kubana dem.&gt;&gt;

9 Ovonshi osoji a yaꞋin tsu na Jehoyida ganu u danai. Kovonshi vo osoji dem u ta̱wa̱ n uma a̱ ni aza a na a kuvuka a kanna ka Ashibi, n aza a na a̱ kugita̱ ulinga kanna ka Ashibi. Ra̱ka̱ vi le a̱ ta̱wa̱i u Jehoyida ganu. 10 Ɗa u nekei kovonshi dem masara nu nra̱ga̱ n na mi ishi n Dawuda mogono, a na u zuwai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 11 Aza kindi a̱ ka̱ra̱Ꞌi mogono, yaba dem n ucanuku u kuvon u ni e kukiye. E gerei ka̱ci ka̱ le a̱ ka̱ra̱Ꞌi mogono ili i na i ɗikai a uɓon u gaɗi a kubana a uɓon u ɗakai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a̱ ka̱ra̱Ꞌi katalikalyuka.

12 Ɗa Jehoyida wu uta̱ka̱i n Jowashi, maku mo mogono, ɗa u ukai ni oroliko a kaci ka̱ ni. Ɗa u nekei Jowashi katagarda ka̱ wila̱ ko tsugono. Ɗa kpamu tsunki ni maniꞋin me kerengu wo okpoi mogono. Ɗa uma a ɓasai ekiye le a danai, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe mogono.&gt;&gt;

13 Ana egbere Ataliya u panai kacaꞋa ko osoji a na i a kindi n kacaꞋa ka uma, ɗa wu uta̱i u banai a̱ ubuta̱ u uma wa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 14 Ana u yawai, ɗa we enei mogono masavu kashani a̱ ubuta̱ u tsugbayin u ni ɗevu n kashamkpatsu, tsu na ka̱ɗiva̱ ka kuzagba mogono ki. Ovonshi osoji n aza kulika̱ igbala kashani ɗevu n mogono ma, n uma a iɗika ya a̱ ma̱za̱nga̱ n lika̱i igbala ka̱u. Ɗa Ataliya u karai aminya a̱ ni ɗa u ɓosoi ka̱da̱wuri u danai, &lt;&lt;Ugbamiwasuvu, ugbamiwasuvu.&gt;&gt;

15 Ɗa Jehoyida ganu u danai ovonshi osoji, &lt;&lt;Uta̱ka̱ ni pulai e mere mo osoji, ka̱ta̱ yi una yi n kotokobi n vuza na u banai ku isa yi dem.&gt;&gt; Adama a na Ganu va u dana ta̱,&lt;&lt;Ka̱ta̱ a unai punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba.&gt;&gt; 16 A ɗikai ni ɗa o tonoi n a̱yi a̱ utsutsu u na odoku a tsu uwaka a kpaꞋa ku mogono, ta ɗe a una ni.

17 Ɗa Jehoyida u yaꞋin uzuwakpani n Vuzavaguɗu n mogono koɓolo n uma, a danai, i ta̱ o ku okpo uma a Vuzavaguɗu. Ɗa kpamu u yaꞋin uzuwakpani n mogono n uma. 18 Ɗa uma a iɗika ya ra̱ka̱ a banai a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Balu, o ɓosoi a ɗa. Ɗa o ɓosoi katalikalyuka n a̱ma̱li a̱ ni miri-miri. Ɗa a unai Matan ganu vu Balu e kelime ka katalikalyuka ka.

Ɗa Jehoyida ganu u zuwai aza a kindi a inda a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 19 Ɗa u ɗikai ovonshi osoji n aza a kindi ku mogono n kpaꞋa ku mogono, n uma a iɗika ya ra̱ka̱, o soki mogono Jowashi ili i na i ɗikai a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu a kubana a kpaꞋa ku mogono. A ukai n mogono utsutsu wa aza kindi a kubana a kpaꞋa ku ni. Ɗa mogono ma kumbai kakuba ko tsugono u da̱sa̱ngi. 20 Ɗa uma a iɗika ya a yaꞋin ma̱za̱nga̱. Likuci ya feu kpamu i ciya̱i ma̱ta̱na̱, a na a unai Ataliya n kotokobi a kpaꞋa ku mogono. 21 Jowashi n a̱ya̱ e cindere a na wo okpoi mogono ma Yahuda.

12

Jowashi u lapulai A̱Ꞌisa̱ a Gbayin.

1 A̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu Jehu, Jowashi u gita̱i tsugono ci iɗika i Yahuda. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangere. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa̱ Zibiya, a̱ likuci i Biyasheba. 2 Jowashi u yaꞋan ta̱ ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, adama a na Jehoyida ganu u piꞋisaka yi ta̱ tsu na u kuyaꞋan. 3 Ama n nannai dem, u ɓoso iꞋuwa ya̱ a̱ma̱li a ba, uma tana a lyai kelime n kubana ɗe na yaꞋin kuneꞋe ku kusongu n ili ma̱gula̱ni a̱ ubuta̱ wa.

4 Jowashi u danai anan ganu, &lt;&lt;Isai ikebe i na a̱ tukai tsu kuneꞋe ku ciɗa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n ikebe i na yi isai a̱ ubuta̱ u mekecu n ikebe i na yi isai wa aza a na a yaꞋin uzuwakpani, n ikebe i na uma a̱ tukai n kuneꞋe ku ucigi wa̱ a̱ɗu e le. 5 Ka̱ta̱ ganu dem u ɗika punu a̱ ka̱tsuma̱ ki ikebe i na a isai ekiye a uma, u tsupa i na baci a lapulai a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

6 Ama ali a kubana a̱ya̱ kamanga na tatsu o tsugono tsu Jowashi, anan ganu a fuɗa a lapula kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ka ba. 7 Ɗa Jowashi mogono u ɗekei Jehoyida ganu n anan ganu a na a buwai, u danai le, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i ɗa i kpa̱ɗa̱i kulapula a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu? Gogo na ka̱ta̱ i doku yi isa ikebe adama ka̱ci ka̱ ɗa̱ ba. I neke ikebe ya adama kulapula a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 8 Ɗa anan ganu ushuki o kudoku ki isa ikebe ekiye a uma ba, ɗa kpamu ushuki i ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ uma o yoku feu a yaꞋan ulinga u kulapula a̱Ꞌisa̱.

9 Ɗa Jehoyida ganu u ɗikai akpati ɗa ta̱sa̱i ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka, u zuwai a ɗa e kukiye ku usingai ku katalikalyuka a̱ utsutsu wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Anan ganu a na i a kinda utsutsu wa, a zuwai ikebe i na uma a̱ tuka̱i ra̱ka̱ punu a akpati va. 10 Ayin a na baci enei ikebe ya i yimkpa ta̱ punu akpati va, ka̱ta̱ kaɗani ko mogono n ganu vu gbayin a̱ ta̱wa̱ e kece ikebe ya i na a̱ tuka̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ka̱ta̱ a zuwa i ɗa ujika. 11 Ka̱ta̱ e neke ikebe ya wa aza a na a zuwai a̱ la̱na̱ ulinga wa, aza a na a tsu tsupa uma a na i ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n aza ulinga u kumaꞋa n esheꞋwi a nɗanga, 12 AmaꞋin, n aza kusheꞋwe atali. I ta̱ ulinga n ikebe ya adama a na tsula nɗanga n atali a na e sheꞋwei adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavagɗu, ka̱ta̱ kpamu a tsupa ulinga u na u buwai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

13 Ikebe i na a̱ tuka̱i a̱Ꞌisa̱ a, a una i ɗa a̱ ubuta̱ u kuyaꞋanka asasu azurufa ba, ko tana ikima̱tsu yi nkuni ba, na nsasu, n ishiyaun ba, ko ucanuku u yoku wa azanariya n azurufa adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba. 14 E neke ta̱ ikebe ya adama a na a tsupa aza ulinga a kulapula a̱Ꞌisa̱ a. 15 A zuwa aza a kula̱na̱ ulinga wa a̱ tuka̱ n mekecu mi ikebe i na a unai adama ku lapula a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba, adama a na a yaꞋan ta̱ ili yi usuɓi. 16 Ikebe i na e nekei adama e kuneꞋe ku kutakpa unushi n kuneꞋe ku kucinukpa unushi a̱ tuka̱ n i ɗa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba. I nanlo i anan ganu i ɗa.

17 Makyan ma nanlo, Haziyelu mogono ma Siriya u banai u yaꞋin kuvon n likuci Gatu, u lyai le. Ɗa u kpatalai a kubana kuyaꞋan kuvon n Urushelima, 18 Jowashi mogono ma Yahuda u pura̱i ucanuku u ciɗa u na ikaya i ni Jehoshafatu, Joram n Ahaziya, ngono n cau n Yahuda, e nekei Vuzavaguɗu, ɗa u ɓolongi n ili i na a̱yi u nekei Vuzavaguɗu, ɗa u suꞋuki Haziyelu u ɗa ra̱ka̱, koɓolo n azanariya a na i uzuwi a̱ kunu ku kuzuwa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n kpaꞋa ku mogono. Ɗa mogono Haziyelu u ka̱sukpa̱i Urushelima.

19 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jowashi, n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ka ngono n Yahuda. 20 Ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka aza ulinga a̱ ni a yaꞋin nsata, ɗa unai Jowashi a Betu-milo a uye u na u banai a Sila. 21 Aza a na a una ni ele ɗa, Jozabadu maku ma Shimeyatu n Jehozabadu maku ma Shomeru. A̱ ciɗa̱ngu ni koɓolo n ikaya ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Amaziya maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

13

Jehowahazu mogono mi Isaraila.

1 A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ka tatsu ko tsugono tsu Jowashi maku ma Ahaziya mogono ma Yahuda, Jehowahazu maku ma Jehu u gita̱i tsugono ci Isaraila a Samariya, ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kupa na e cindere. 2 Ɗa u yaꞋin ili i gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U tonoi tsu na Jerobuwam maku ma Nebatu u yaꞋin, u lyai kelime n kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin. 3 Ɗa Vuzavaguɗu uyaꞋin wupa n aza a Isaraila ka̱u, ɗa u ka̱sukpa̱i Haziyelu mogono ma Siriya n maku ma̱ ni Ben-hadadu u ka̱na̱i kulyaꞋa le n kuvon.

4 Ɗa Jehowahazu uyaꞋin avasa u Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ le, ɗa u panai avasa a̱ ni, adama a na we ene ta̱ tsu na mogono ma Siriya mi o koꞋuso aza a Isaraila. 5 Ɗa Vuzavuguɗu u tuka̱i n vuza na u ki isa aza a Isaraila ekiye aza a Siriya. Ɗa aza a Isaraila a̱ ciya̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱ tsu na ishi cau. 6 Ama ɗa aza a Isaraila a lyai kelime n kuyaꞋan unushi, o ku tono uye u Jerobuwam. A̱ ka̱sukpa̱i kashamkpatsu ka ka̱ma̱li ka Ashera a Samariya kashani.

7 Babu ili i na a̱ ka̱sukpa̱ka̱i osoji a Jehowahazu, akumbi odoku amangere n kupa koci, n ekeke odoku kupa, n osoji a iɗika a̱kpa̱n kupa (10,000) adama a na mogono ma Siriya ma una ta̱ kagimi ɗa u bonokoi le tsu kubuta̱ ku na wunla̱i wi a̱ kupura̱.

8 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehowahazu, n ili i na u yaꞋin, n utsura u tsugono ci ni, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila. 9 Ana Jehowahazu u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni a Samariya. Ɗa maku ma̱ ni Jowashi wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Jowashi mogono mi Isaraila

10 A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa na e cindere ko tsugono tsu Jowashi mogono ma Yahuda, Jowashi maku ma Jehowahazu wo okpoi mogono mi Isaraila a Samariya. Ɗa ulyaꞋi tsugono a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li. 11 Ɗa uyaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain ku ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan. Ɗa u tonoi uye u le.

12 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jowashi, n ili i na u yaꞋin, n utsura u tsugono u ni n tsu na u lyaꞋi Ahaziya mogono ma Yahuda n kuvon, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila. 13 Ana Jowashi u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni a Samariya koɓolo n ngono mi Isaraila. Ɗa Jerobuwam wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Ukpa̱ u keneki Ilisha

14 Ana Ilisha u vaki mɓa̱la̱ n na u kukuwa̱ ka̱, Jowashi mogono mi Isaraila u banai kene yi, ɗa u shika̱i u danai. &lt;&lt;Esheku a̱va̱, esheku a̱va̱, keke vo odoku n akumbi odoku a Isaraila.&gt;&gt;

15 Ilisha u danai ni, &lt;&lt;Ɗika utan n ayaꞋa.&gt;&gt; Ɗa u yaꞋin tsu na u danai ni. 16 Ɗa Ilisha u danai mogon mi Isaraila, &lt;&lt;Rono utan u nu,&gt;&gt; Ɗa Ilisha u zuwai kukiye ku ni e kukiye ku mogono ka.

17 U danai ni, &lt;&lt;Ɓa̱yuwa̱ katusu ka na ki a kinda kasana.&gt;&gt; Ɗa u ɓa̱yuwa̱i katusu ka. Ɗa Ilisha u danai ni, &lt;&lt;Tawa,&gt;&gt; ɗa u tawai. Ɗa Ilisha u danai, &lt;&lt;Kaya ka Vuzavaguɗu ka ulyaꞋi, kaya ka na ka kuciya̱ ulyaꞋi a Siriya, adama a na vi ta̱ a kulyaꞋa Siriya koɓolo n Afeku n kuvon ra̱ka̱-ra̱ka̱.&gt;&gt; 18 Ilisha u doku danai ni, &lt;&lt;Ɗika aya ka̱ta̱ vu tawa iɗika.&gt;&gt;Ɗa mogono ma ɗikai kaya u tawai iɗika ali kutatsu ɗa u ka̱sukpa̱i. 19 Ɗa vuma vu Ka̱shile u yaꞋin wupa n a̱yi u danai. &lt;&lt;Vi ishi a ku tawa iɗika ya kutawun ko kuta̱li, vi ta̱ a kulya Siriya ali vu loko le ra̱ka̱. Ama gogo na kutatsu kuɗa vi a kulyaꞋa le koci.&gt;&gt; 20 Ilisha u kuwa̱i ɗa̱ a̱ cigai ni. Koɓolo ka aza Mowabu a̱ tsu tuka̱ ta̱ iɗika yi Isaraila kuvon ka̱ya̱ dem. 21 Ana aza a Isaraila ilo a̱ kuciɗa̱ngu vuma vu yoku, gogolo ɗa enei uma a̱ bunda̱i a̱ kuta̱wa̱ le, ɗa a yaꞋin gogoꞋo a taɗuki keven ka ikyamba ka a kasaun ki Ilisha ɗa a sumai. Ana keven ki ikyamba ka ka saꞋwai etele a Ilisha, ɗa vuma va u bonoi n wuma ɗa u ɗa̱nga̱i kashani.

22 Haziyelu mogono ma Siriya u takacikai aza a Isaraila a makyan ma tsugono tsu Jehowahazu. 23 Ama adama a ucigi u Vuzavaguɗu a kubana a uma a Isaraila. Ɗa u panai asuvayali ele adama a uzuwakpani u na u yaꞋin n Ibrahim, n Ishaku, koɓolon Yakubu. Ali anana u ka̱sukpa̱ una le ba ko u loko le a̱ a̱shi a̱ ni ba.

24 Ana Haziyelu mogono ma Siriya ma̱ kuwa̱i, ɗa maku ma̱ ni Ben-hadadu wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni. 25 Ɗa Jehowashi mogono mi Isaraila u lyai kelime ka Ben-hadadu maku ma Haziyelu ali kutatsu. Ɗa wi isai likuci ya aza Isaraila i na Ben-hadadu wi isai ekiye Jehowahazu esheku a Jehowashi.

14

Amaziya mogono ma Yahuda

1 Amaziya maku ma Jowashi u gita̱i tsugono tsu Yahuda a̱ ka̱ya̱ ka̱ ire ko tsugono tsu Jowashi maku ma Jehowahazu mogono mi Isaraila. 2 Amaziya na̱ a̱ya̱ kamanga n a tawun ɗa wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ɗa Jehowadin, vuza na wu uta̱i a Urushelima. 3 Amaziya u yaꞋan ta̱ ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, n nannai dem u yaꞋan tsa akaya a̱ ni Dawuda ba. Ɗa u tonoi tsa̱ esheku a̱ ni Jowashi. 4 Amaziya u takpa a̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li ele ba, ɗa uma a̱ ka̱na̱i kubana na a yaꞋin kuneꞋe ka alyuka o kusongu ɗe a̱ uba̱ta̱ wa.

5 Ana Amaziya u yevei wo okpo ta̱ mogono, ɗa u zuwai a unai agbashi a na a unai esheku a̱ ni. 6 Ama wu una muku ma aza a na a unai esheku a̱ ni ba, u tonoi tsu na a ɗanai a katagarda ka Musa a na Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Isheku yi a̱ kukuwa̱ adama unushi u muku n le ba, ko muku n kuwa̱ adama unushi wi isheku i le ba. Yaba dem wi ta̱ a̱ kukuwa̱ adama unushi u ni.&gt;&gt;

7 A̱yi ɗa wu unai aza a Edom a̱kpa̱n kupa (10,000) a̱ ka̱ɗa̱ka̱i ka mkpaɗi. Ɗa wi isai likuci i Sela n kuvon, ɗa u sabaꞋa ni kula wo okpoi Jokiteyelu. N kula ku ɗaɗa e tsu ɗekushe ubuta̱ wa ali anana.

8 Ɗa Amaziya usuki n alingata a kubana u Jehowashi maku ma Jehowahazu, matsukaya ma Jehu mogono mi Isaraila u danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱, tsu gasa a̱shi n a̱shi.&gt;&gt;

9 Ama ɗa Jehowashi mogono mi Isaraila wu ushuki Amaziya mogono ma Yahuda, u danai, &lt;&lt;Maɗanga ma kawana a Lebano u suki n akaka a kubana a maɗanga ma gbayin ma Sida a Lebano, u danai, &lt;Neke kolobo ka̱va̱ mekere ma̱ nu u zuwa.&gt; Ɗa manama ma kakamba mo yoku a kupasamgbanai ɗa u dasai kawana ka n ene. 10 Mayun ɗa vu lyaꞋa ta̱ aza a Edom, ɗa vu gita̱i ugbamukaci. Ama vu yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama u lyaꞋi u na vu ciya̱i, vu da̱sa̱ngu a kpaꞋa. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuciga ku ronoko ka̱ci ka̱ nu atakaci, n uma a iɗika i Yahuda kpamu?&gt;&gt;

11 Ama ɗa Amaziya u kpa̱ɗa̱i kupana. Ɗa Jehowashi mogono mi Isaraila u banai vishili n Amaziya, mogono ma Yahuda. A Betu-shemeshi a iɗika i Yahuda. 12 Osoji a Isaraila a lyaꞋi Yahuda n kuvon, ɗa yaba dem u sumai o kubono a kpaꞋa ku ni. 13 Jehowashi mogono mi Isaraila u remei mogono Amaziya ma Yahuda, maku ma Jowashi matsukaya ma Ahaziya, ɗe e Betu-shemeshi. Ɗa Jehowashi u banai u ɓosoi mashilya ma Urushelima ili i na i ɗikai a utsutsu u Ifirayimu a kubana utsutsu u mogon ma na ugaɗi u ni u yawai udashi amangatawa̱nta̱li (600). 14 Ɗa u pura̱i azanariya n azurufa, n ucanuku u na wi a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu koɓolon n i na yi a̱ kunu ku kuzuwa a kpaꞋa ku mogono. N uma a na e nekei tsu kaguta, ɗa yeve u bonoi a Samariya.

15 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehowashi n ili i na u yaꞋin, n utsura u tsugono tsu ni n tsu na kpamu u lyaꞋi Amaziya mogono ma Yahuda n kuvon, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila. 16 Ana Jehowashi u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni a Samariya koɓolon nu ngono mi Isaraila. Ɗa maku ma̱ ni Jerobuwam wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

17 Amaziya maku ma Jowashi mogono ma Yahuda u yongoi n wuma ali a̱ya̱ gendu a na Jehowashi maku ma Jehowahazu mogono mi Isaraila u kuwa̱i. 18 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Amaziya yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda. 19 Ɗa a yaꞋin nsata adama a na a una Amaziya a Urushelima, ɗa u sumai a kubana a Lakishi. Ɗa a̱ suki uma a kubana a Lakishi, a una ni ɗe. 20 O bonokoi keven ki ikyamba ka̱ ni a Urushelima o kodoku, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni koɓolo n ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda.

21 Ɗa uma a Yahuda ra̱ka̱ a ɗikai maku ma̱ ni Azariya vuza va̱ a̱ya̱ gendu n kete, a zuwai ni wo okpoi mogono a̱ una̱ we esheku a̱ ni Amaziya. 22 A̱yi ɗa vuza na u maꞋasakai Ilatu ɗa u bonokoi ni iɗika i Yahuda a na esheku a̱ ni a̱ kuwa̱i.

Jerobuwam vu ire mogono mi Isaraila

23 A̱ ka̱ya̱ ke gendu ko tsugono tsu Amaziya maku ma Jowashi mogono ma Yahuda, Jerobuwam maku ma Jowashi mogono mi Isaraila, wo okpoi mogono a Samariya. Ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ amangere n kete. 24 U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain ku ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin. 25 A̱yi ɗa u bonokoi kureꞋe ki iɗika yi Isaraila ili i na i ɗikai a Lebo-hamata a kubana e kuyene ku Araba, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka Isaraila ka na ka̱ uta̱i una̱ u Yunana maku ma Amita, keneki ka na ka̱ uta̱i a Gatu-hefaru.

26 Ama Vuzavaguɗu we ene ta̱ tsu na aza a Isaraila i atakaci a gbani-gbani, agbashi n aza a na i a gbashi ba, ra̱ka̱ vi le atakaci. Babu vuza na u kuɓa̱nka̱ le 27 Vuzavaguɗu u dana an wi a kutakpa kula ki Isaraila a duniyan ba, wi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n Jerobuwam maku ma Jowashi adama a na u wu isa le.

28 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jerobuwam, n ili i na uyaꞋin ra̱ka̱, n utsura u tsugono ci ni, n tsu na uyaꞋin kuvon, n tsu na u bonokoi n aza a Isaraila n likuci i Dimaska n Hamata aza a na ishi a iɗika i Yahuda, ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila. 29 Jerobuwam u bankai ukpisa̱ nu ngono mi Isaraila. Ɗa maku ma̱ ni Zakariya wo okpoi mogono.

15

Azariya mogono ma Yahuda

1 A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ke cindere ko tsugono tsu Jerobuwam mogono mi Isaraila, Azariya maku ma Amaziya u gita̱i tsugono a Yahuda. 2 A̱yi n a̱ya̱ gendu n kete a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n e re. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Jekoliya a Urushelima. 3 U yaꞋin ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, tsu na esheku a̱ ni Amaziya u yaꞋin. 4 N nannai dem, u takpa a̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li ba, ɗa uma a lyaꞋi kelime n kubana n a yaꞋin kuneꞋe ka alyuka n osongi ili ma̱gula̱ni ɗe.

5 Ɗa Vuzavaguɗu u lapai mogono nu mɓa̱la̱ ma̱ ukutu, ali u kuwa̱i. Ɗa u yongoi a kpaꞋa ku ni kau. Jotan maku mo mogono ɗa a zuwai u la̱na̱ kpaꞋa ka, n uma a iɗika ya.

6 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Azariya n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda. 7 Ana Azariya u bankai anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni n ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Jotan maku ma̱ ni wo okpoi mogono.

Zakariya mogono mi Isaraila.

8 A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kula̱i ko tsugono Azariya mogono ma Yahuda, Zakariya maku ma Jerobuwam u gita̱i tsugono ci Isaraila. U lyaꞋi tsugono a Samariya wotoi u ta̱li. 9 Zakariya u yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu, tsu na ikaya i ni i yaꞋin. U ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu u yaꞋin ba a na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi.

10 Shalum maku ma Jabeshi u yaꞋin nsata adama a na a una Zakariya mogono, wu unai ni e kelime ka uma, ɗa wo okpoi mogono. 11 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Zakariya wi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ngono mi Isaraila. 12 Ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka shanai ka na u yaꞋin a kubana u Jehu u danai, &lt;&lt;KpaꞋa ku nu ki ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ali tsukaya tsu na̱shi.&gt;&gt;

Shalum mogono mi Isaraila

13 Shalum maku ma Jabeshi u gita̱i tsugono a iɗika yi Isaraila a̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kuci ka tsugono tsu Uziya mogono ma Yahuda, u lyaꞋi tsugono wotoi u te a Samariya. 14 Ɗa Menahem maku ma Gadi wu uta̱i a Tiza u banai a Samariya, wu unai Shalum mogono. Ɗa wo okpoi mogono.

15 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Shalum, koɓolon nu nsata n na u yaꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

16 Makyan ma nanlo ɗa Menahem wu unai likuci i Tifasa n likuci i wawa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi, adama a na uma a a iwan ta̱ kuneke utan. Ɗa wu unai a̱ma̱ci aza a̱ tsuma̱ u ka̱rukpa̱i a ɗa.

Menahem mogono mi Isaraila

17 A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kuci ko tsugono tsu Azariya mogono ma Yahuda. Menahem maku ma Gadi u gita̱i tsugono ci Isaraila, U lyaꞋi tsugono a̱ likuci i Samariya a̱ya̱ kupa. 18 Ɗa Menahem u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. A makyan mo tsugono tsu ni ra̱ka̱, u iwain kuka̱sukpa̱ unushi u Jerobuwam maku ma Nebatu, a na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi. 19 Ɗa Pulu mogono ma Asiriya u banai kuvon a iɗika yi Isaraila. Ɗa Menahem u nekei ni azurufa a̱kpa̱n kamangankupa n e cindere (37,000) adama a na u ɓa̱nka̱ yi tsu na tsugono ci ni tsa kushamgba n utsura. 20 Menahem mogono u ciya̱i ikebe ya a̱ ubuta̱ wa aza ikebe i Isaraila, u zuwai le utafu vuma dem u tuka̱ n azurufa amangerenkupa u mogono ma Asiriya. Ɗa mogono ma Asiriya ma kucikpa ma̱ kpa̱ɗa̱i kubanka aza a Isaraila n kuvon kpamu u da̱sa̱ngu a iɗika ya ba.

21 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Menahem n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila. 22 Ana Menahem u bankai ukpisa̱, ɗa Pekahiya maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni. 23 A̱ ka̱ya̱ ke gendu ko tsugono tsu Azariya mogono ma Yahuda, Pekahiya maku ma Menahem u gita̱i tsugono ci Isaraila a Samariya, ɗa u yaꞋin a̱ya̱ e re. 24 Ɗa u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain ku ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu ma zuwai aza Isaraila kuyaꞋan. 25 Ɗa vuzagbayin vo osoji Peka maku ma Ramaliya, u yaꞋin nsata adama a na una yi. Koɓolo m uma amangerenkupa a Giliyadu. Peka wu unai mogono, koɓolo n Agobu n Ariya. E kefeku ka̱ ni a Samariya. Ɗa Peka wu unai Pekahiya ɗa wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

26 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Pekahiya n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila.

Peka mogono mi Isaraila

27 A̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa n ere o tsugono tsu Azariya mogono ma Yahuda. Peka maku ma Ramaliya wo okpoi mogono mi Isaraila a̱ likuci i Samariya, ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kamanga. 28 Ɗa Peka u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain kuka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu ma zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan.

29 Ayin a Peka mogono mi Isaraila, Tigilatu-piliza mogono ma Asiriya u ta̱wa̱i u ɗikai Ijonu, Ebelu-betu-maka, Janowa, Kedeshi n Hazoru. U ɗikai Giliyadu n Ga̱lili, koɓolon n iɗika i Nafutali, ɗa u bonokoi uma a, a Asiriya. 30 Ɗa Hosiya maku ma Ila ma yaꞋankai Peka maku ma Ramaliya nsata ɗa a una ni. Ɗa wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni a̱ ka̱ya̱ ka kamanga ko tsugono tsu Jotan maku ma Uziya.

31 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Peka n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

Jotan mogono ma Yahuda

32 A̱ ka̱ya̱ ka̱ ire ko tsugono tsu Peka maku ma Ramaliya mogono mi Isaraila, Jotan maku ma Uziya mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono. 33 A̱yi n a̱ya̱ kamanga na tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ gendu n kete. Jerusha ɗa kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni mekere ma Zadoku. 34 Jotan u yaꞋin ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U yaꞋin tsu na esheku a̱ ni Uziya a yaꞋin. 35 Ama u la̱nga̱sa̱ nva̱li ma̱ a̱ma̱li a ba, ɗa uma a lyaꞋi kelime ku bana ɗe n a yaꞋin kuneꞋe ku kusongu. Jotan u maꞋasakai utsutsu ugaɗi wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

36 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jotan n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda. 37 Ayin a nanlo Vuzavaguɗu u gita̱i kusuku Rezin mogono ma Siriya n Peka maku ma Ramaliya a banka aza a Yahuda n kuvon. 38 Ana Jotan u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngini koɓolo na anan koko a̱ni a̱ likuci i Dawuda esheku. Ɗa maku ma̱ni Ahazu wokpoi mogono.

16

Ahazu mogono ma Yahuda

1 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ke cindere ko tsugono tsu Peka kolobo ka Ramaliya, ɗa Ahazu kolobo ka Jotan mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono. 2 Ahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ gendu n ke te. Ɗa u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan ili i mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, tsu na koko ni Dawuda u yaꞋin. 3 U tonoi uye u mogono mi Isaraila, ali ɗa u yaꞋin alyuka akina n maku ma̱ ni, o kutono uye wu unata wu uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi kafu aza a Isaraila. 4 U yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku kusongu n ili i ma̱gula̱ni a nva̱li, nu nsansa koɓolo n ubuta̱ wa nlulu mu nɗanga.

5 Ɗa Rezin mogono ma Siriya n Peka mogono kolobo ka Ramaliya mogono mi Isaraila a gaɗukpai adama a na a̱ shilika̱ n Urushelima, ɗa a kanza Ahazu, ama a fuɗai ba. 6 Ayin a nanlo tana Rezin mogono ma aza Siriya wi isa ɗe Ilatu adama Siriya, a na u lokoi aza a Yahuda. Ɗa aza Edom a banai a̱ da̱sa̱ngi ɗe ali n anana.

7 Ahazu u suki alingata a bana a dana Tigilatu-piliza mogono ma aza Asiriya na akaka u danai, &lt;&lt;Mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa, maku ma nu kpamu. Ta̱wa̱ vu isa mu ekiye o mogono ma Siriya m mogono ma aza a Isaraila, aza a na i o kuvon nu mpa.&gt;&gt; 8 Ɗa Ahazu u ɗikai azurufa n azanariya a na u ciya̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n a na i a̱ kunu ku kuzuwa e kefeku ko mogono, ɗa u suꞋuki na a ɗa tsu kuneꞋe u mogono ma Asiriya. 9 Ɗa Tigilatu-piliza u panai ufolu u ni, ɗa u bankai Dimaska n kuvon, ɗa u lyaꞋi ni. Ɗa u pura̱i uma a̱ likuci a, a kubana a Kiru, ɗa wu unai Rezin.

10 Ɗa mogono Ahazu u banai Dimaska adama a na u gasa n Tigilatu-piliza mogono ma aza Asiriya. Ɗa we enei katalikalyuka. Ɗa u suꞋuki Uriya Ganu n iɗani yi iyoci i kaꞋa, n uteku tsu na a yaꞋin kaꞋa. 11 Ɗa Uriya Ganu u maꞋin katalikalyuka ka n iyoci tsu na mogono Ahazu u suꞋuki ɗe a Dimaska, ɗa u kotsoi kaꞋa kafu mogono Ahazu u bono. 12 Ana mogono mo bonoi a Dimaska ɗa we enei katalikalyuka ka, ɗa u banai ɗevu u nekei kuneꞋe ɗe. 13 U yaꞋin kuneꞋe ku kusongu ku ni n ki ishina, ɗa u ɗarukpai ɗe kuneꞋe ku ma̱kya̱n ɗa u vishangi mpasa n kuneꞋen ku ma̱ta̱na̱ ɗe gaɗi vu katalikalyuka ka. 14 Ɗa u takpai katalikalyuka ka viyum vishili ka na ki e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa u zuwai ka a kakambu n uɓon u gaɗi n katalikalyuka ka savu ka. 15 Ɗa mogono Ahazu u nekei Uriya ganu kadanshi, u danai &lt;&lt;A katalikalyuka ka gbangam ka savu ka, vu neke ɗe kuneꞋe ka alyuka o kusongu n usana, n ka alyuka a ishina n kulivi, n ka alyuka o kusongu n ki ishina i mogono, koɓolo n ka alyuka a kuneꞋe ku kusongu ku uma iɗika ra̱ka̱, n kuneꞋe ka alyuka ki ishina ku le, n ki ili kusoꞋo ku le. Ka̱ta̱ vu vishangu mpasa ma alyuka n kuneꞋe kusongu n alyuka ra̱ka̱ ɗe gaɗi vu katalikalyuka ka. Ama n kuyaꞋan ta̱ ulinga n katalikalyuka ka viyum vishili ka adama a na n la̱nsa̱ uɓa̱nki.&gt;&gt; 16 Ɗa Uriya ganu uyaꞋin tsu na Ahazu mogono u danai ni.

17 Ɗa Ahazu mogono u takpai e keɗetsu akambu a, ɗa wu utuka̱i n asasu a gbagbaꞋin a na i punu. Ɗa kpamu wu utuka̱i n kebelyu ka gbangam ka na a daɓangi gaɗi vi iyoci yo obomburon n iyum ishili ya, ɗa u zuwai le iɗika a gaɗi vu ulanga wa atali. 18 Ɗa u muɗa̱i kafalaka ka na mogono mo tsu tono a kanna ka ashibi, ɗa kpamu u takpai kafalaka ku uye ka kuꞋuwa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, u yaꞋan ta̱ nannai adama o mogono ma aza Asiriya.

19 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ahazu, n ili i na u yaꞋin dem, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono n Yahuda. 20 Ɗa Ahazu u bankai ukpisa̱ ɗa a ciɗa̱ngi ni koɓolo n ikaya i ni a̱ likuci Dawuda. Ɗa maku ma̱ ni Hezekaya wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

17

Hosiya mogono mi Isaraila

1 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka̱ ire ko tsugono tsu Ahazu mogono ma Yahuda, ɗa Hosiya kolobo ka Ila ko okpoi mogono mi Isaraila a Samariya, ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kuci. 2 Ɗa u yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu, ama ba tsu na ngono mi Isaraila n lyaꞋi tsugono kelime ka̱ ni ba.

3 Ɗa Shalumaneza mogono ma aza Asiriya u bankai Hosiya n kuvon ɗa u ciya̱i ulyaꞋi. Adama a nannai ɗa Isaraila u bonoi o kutono mogono ma Asiriya, ɗa a̱ ka̱na̱i kubansuka yi n utafu. 4 Ama ɗa mogono ma Asiriya u zuwakai an Hosiya vuma gbani-gbani ɗa, adama a na u suꞋuku ta̱ So mogono ma Masar n akaka, ɗa kpamu u iwain kudoku kuneke mogono ma Asiriya utafu u ni, tsu na u kiwanai kuyaꞋansa ka̱ya̱ lakam. Adama a nannai ɗa Shalumaneza u remei ni ɗa u gbagurai a kunu ku ugbashi. 5 Ɗa mogono ma Asiriya ma bankai iɗika ya ra̱ka̱ n kuvon, ɗa u ka̱ra̱Ꞌi Samariya n kuvon ali a̱ya̱ a tatsu. 6 A̱ ka̱ya̱ ka kuci ko tsugono tsu Hosiya. Ɗaɗa mogono ma Asiriya ma lyaꞋi Samariya n kuvon ɗa u pura̱i aza a Isaraila a kubana Asiriya. U zuwai le a Hala, a likuci Gozan a ka̱kina̱ ka kuyene ku Haboru n likuci ya aza a Midiya.

Tsugbashi tsa aza a Isaraila adama unushi

7 Ili nampa ya ra̱ka̱ i gita̱ ta̱ adama a na aza a Isaraila a nusaka ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, a̱yi na wu uta̱ka̱i le a iɗika i Masar ekiye o mogono FiriꞋauna. A̱ ubuta̱ u na o tonoi a̱ma̱li o yoku 8 n kuyongo ka uduniyan u na Vuzavaguɗu o lokoi e kelime ke le, koɓolo n kuyongo ku na mogono mi Isaraila ma tuka̱i. 9 Aza Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le kagbanigbani usokongi. A maꞋakai ka̱ci ka̱ le ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li a̱ likuci i le ra̱ka̱, ili i na i ɗikai a̱ likuci wawa ali a kubana a̱ likuci i gbagbain yi nshilya. 10 A̱ shikpa̱ka̱i ka̱ci ka̱ le iyoci i ka̱ma̱li ka Ashera a̱ ubuta̱ wa nsansa m mululu ma nɗanga dem. 11 A yaꞋin alyuka ɗa o songi ili i ma̱gula̱ni, tsu na uduniya u na Vuzavaguɗu u lokoi e kelime ke le a yaꞋin. Ɗa a yaꞋin ili i gbani-gbani i na i zuwai Vuzavaguɗu wupa. 12 Ɗa a cikpai a̱ma̱li a na Vuzavaguɗu u danai,&lt;&lt;Ka̱ta̱ i cikpa le ba.&gt;&gt; 13 Vuzavaguɗu u yongo ta̱ a kudanasa n aza a Isaraila n aza a Yahuda n una̱ u eneki n oboci ra̱ka̱, u danai, &lt;&lt;Kpatalai i ka̱sukpa̱ uye u gbani-gbani u ɗa̱, ka̱ta̱ i tono wila̱ n kadanshi ka̱ va̱, tsu na kuyotsongusu ku va̱ ki, ku na n danai ikaya i ɗa̱, n ku na kpamu n suꞋuki ɗa̱ n tsu una̱ wa agbashi a̱ va̱ eneki.&gt;&gt;

14 Ama ɗa aza a Isaraila a̱ kpa̱ɗa̱i kupana, ɗa a yaꞋin ugbamukaci ci ikaya i le, aza a na a iwain kushuku n Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le. 15 Ɗa a iwain wila̱ u Vuzavaguɗu n uzuwakpani u na u yaꞋin n ikaya i le koɓolo n kadanshi ka na u danai i le. Ɗa o tonoi a̱ma̱li a gbani-gbani, ɗa e le feu okpoi aza a gbani-gbani. O tonoi kuyotsongusu ku uduniyan u na wi uka̱ra̱Ꞌi n ele, ko a na Vuzavaguɗu u danai i le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i tono ili i na i a kuyaꞋansa ba,&gt;&gt; Ama ɗa a yaꞋin ili i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i le a yaꞋan.

16 A̱ ka̱sukpa̱i kadanshi ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le ka danai le ra̱ka̱, ɗa a̱ luwa̱ka̱i ka̱ci ke le a̱ma̱li e re tsu iyoci yi ndendem, n iyoci i ka̱ma̱li ka Ashara. A̱ kuɗa̱ngi a cikpai azangata ɗa kpamu a cikpai Balu. 17 Ɗa a lyukai muku n le nkere n olobo akina. Ɗa a piꞋisai tsuboci n a̱da̱bu, e dengei ka̱ci ka̱ le a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kagbanigbani e kelime ka Vuzavaguɗu, ka na ka zuwai ni wupa.

18 Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n aza a Isaraila ɗa u lokoi le a̱ a̱shi a̱ ni. Kumaci ku Yahuda ku ɗa koci u ka̱sukpa̱i. 19 Aza Yahuda feu o tono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le ba, ɗa a kucikpa o tonoi kupiꞋisa ku na aza a Isaraila a̱ tuka̱i le. 20 Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u iwain aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa u takacikai le, ɗa u nekei le ekiye irala i le ali u zuwai le a̱ puwa̱nka̱i e kelime ka̱ ni ra̱ka̱-ra̱ka̱.

21 Ana u pecei aza a Isaraila n kpaꞋa ku Dawuda, ɗa a zuwai Jerobuwam kolobo ka Nebatu wo okpoi mogono me le. Ɗa Jerobuwam u zuwai aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu, u zuwai le a yaꞋin unushi u gbayin. 22 Ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam u yaꞋansai, a̱ ka̱sukpa̱ u ɗa ba, 23 ali Vuzavaguɗu u lokoi le e kelime ka̱ ni, tsu na u dansai a una̱ u wa agbashi a̱ ni eneki. Adama a nannai ɗa a ɗikai aza a Isaraila a iɗika i le a bankai tsugbashi a iɗika i Asiriya, kpamu ta ɗe a buwai ali n anana.

Omoci a̱ da̱sa̱ngi a Isaraila

24 Ɗa mogono ma Asiriya ma̱ pura̱i uma a̱ likuci i Babila, n Kuta, n Ava, n Hamata n Sefarwayim, u zuwai le a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Samariya una̱ wa aza a Isaraila. Ɗa isai iɗika i Samariya ɗa a̱ da̱sa̱ngi a likuci ya. 25 Ana a̱ da̱sa̱ngi ɗe n ugiti, o tono Vuzavaguɗu ba, ɗa u suki ikawu i banai yi unai aza o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ke le. 26 Ɗa a suꞋuki mogono ma Asiriya n akaka, a danai, &lt;&lt;Uduniya u na vu ɗikai ɗa vu zuwai le a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Samariya ya, e yeve ili i na ka̱ma̱li ka̱ likuci ka ka cigai ba. Ɗa u suꞋuki le n ikawu, i na ya kuna le.&gt;&gt;

27 Ɗa Mogono ma Asiriya me nekei kadanshi ka nampa, &lt;&lt;La̱nsa̱i ganu vu te a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka aza a na i pura̱i a Samariya a kubana ugbashi, ka̱ta̱ i zuwa yi u bono ɗe u da̱sa̱ngu ɗe, ka̱ta̱ u yotsongu le ili i na ka̱ma̱li ka iɗika ya ka cigai.&gt;&gt; 28 Ɗa vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ pura̱i a kubana ugbashi a̱ likuci i Samariya u bonoi ɗa u da̱sa̱ngi e Betelu ɗa u ka̱na̱i kuyotsongusu le tsu na o kutono Vuzavaguɗu.

29 Ama n nannai dem uma a yaꞋansai a̱ma̱li a̱ ka̱ci ke le a̱ likuci kakau i na a̱ da̱sa̱ngi, ɗa a̱ shikpa̱i le a̱ ubuta̱ u kucikpa wa aza a Samariya. Uduniyan kakau u yaꞋan ta̱ nannai feu a̱ likuci i na a̱ da̱sa̱ngi. 30 Aza a Babila a yaꞋin Sukotu-benotu, ɗa aza a Kuta a yaꞋin Neregalu, aza a Hamata tamkpamu a yaꞋin Ashima, 31 ɗa aza Avitu a yaꞋin Nibuhazu n Tarutaku, ɗa aza a Avitu o songi muku n le akina tsa alyuka a kubana u Adurameleki n Anameleki, ka̱ma̱li ka aza Avitu. 32 A cikpai Vuzavaguɗu. Ama a tsu zagba ta̱ uma o yoku a ka̱tsuma̱ ke le okpo anan ganu a̱Ꞌisa̱ a̱ ubuta̱ wu nva̱li n le. 33 A tsu cikpa ta̱ Vuzavaguɗu ama ka̱ta̱ kpamu a cikpa a̱ma̱li e le tsu na uduniyan a̱ ubuta̱ una utuka̱i le.

34 Ali n anana a buwa ta̱ ɗe o kutono ka̱ a̱kpisa̱ ku le tsu na a kiwanai. E le o tono Vuzavaguɗu ba, tana o tono wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni ba, wila̱ n kadanshi ka na Vuzavaguɗu u nekei kumaci ku Yakubu, a̱ yi na u neꞋi kula Isaraila. 35 Ana Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n aza a Isaraila, u danai le ta̱, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku, ko i kuɗa̱nku le ba, ka̱ta̱ kpamu i cikpa le ko i yaꞋanka le alyuka ba. 36 Ama Vuzavaguɗu a̱yi na wu utuka̱i ɗa̱ n kukiye ku utsura ku gbangam ku ni a Masar, a̱yi ɗa koci vuza na i kutono. A̱yi ɗa ya ku kuɗa̱nku a̱yi ɗa kpamu ya kuneke alyuka a̱ɗa̱. 37 Mayun ɗa i tono wila̱, n kadanshi ka̱ ni, n ili i kutono i na u ɗanakai ɗa̱. Ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku ba. 38 Ka̱ta̱ i cinukpa n uzuwakpani u na n yaꞋin n a̱ɗa̱ ba, kpamu ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku ba. 39 Ama i tono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa vuza na u ki isa ɗa̱ ekiye irala i ɗa̱ ra̱ka̱.&gt;&gt;

40 Ama n nannai dem ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kupana, ama ɗa a lyaꞋi kelime n kutono kupiꞋisa ku na a kiwanai. 41 Ko a na uma a nampa i a o kutono Vuzavaguɗu, a lyaꞋa ta̱ kelime n kutono a̱ma̱li e le. Ali n anana muku n le nu ntsukaya n le a buwa ta̱ ɗe a kuyaꞋan tsu na ikaya i le i yaꞋin.

18

Hezekaya mogono ma Yahuda

1 A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono tsu Hosiya kolobo ka Ila mogono mi Isaraila, ɗa Hezekaya kolobo ka Ahazu mogono ma Yahuda u gita̱i kulyaꞋa tsugono. 2 A̱yi na̱ a̱ya̱ kamanga n a tawun a ɗa wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Abi mekere ma Zakariya. 3 U yaꞋin ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, derere tsu na esheku a̱ ni Dawuda u yaꞋin. 4 U fa̱da̱i nva̱li n atali a ciɗa, ɗa u kapai ka̱ma̱li ka Ashera. Ɗa u ɓosoi koko ka̱ viyum vishili ka na Musa u yaꞋin, adama a na ali n anana aza a Isaraila i ta̱ a kuyaꞋansaka ka a̱tsa̱ka̱na̱. E ci ɗeke ta̱ koko ka n kula Nehushatan.

5 Hezekaya wushuku ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila. Babu vuza na a kugisanku n a̱yi a̱ ka̱tsa̱ma̱ ko ngono n Yahuda ra̱ka̱, ko aza a na a lyaꞋi tsugono kelime ka̱ ni ko ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni. 6 U gbagai Vuzavaguɗu mayin, u ka̱sukpa̱ yi ba, ama u tonoi wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei Musa. 7 Ɗa Vuzavaguɗu u yongoi koɓolo n a̱yi, ɗa u ka̱na̱i kuciya̱ u lyaꞋi a̱ ubuta̱ wi ili i na u yaꞋin dem. Adama a nannai ɗa u yaꞋankai mogono ma Asiriya ugbamiwasuvu, u iwain ku yaꞋanka yi tsugbashi. 8 Ili na i ɗikai ɗe a kaginda ka kindi a kubana a̱ likuci yi nshilya, ɗa u lyaꞋi a za Filistiya n kuvon ali a kubana a Gaza n kureꞋe ku ni.

9 A̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Hezekaya, ka na ko okpoi ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu Hosiya kolobo ka Ila mogono mi Isaraila, ɗa Shalumaneza mogono ma Asiriya ma bankai Samariya kuvon ɗa u kanzai i ɗa. 10 A ukocishi u ka̱ya̱ ka tatsu, ɗa Shalumaneza wi isai likuci i Samariya. Adama nanai a isai Samariya a̱ ka̱ya̱ ka̱ ta̱li ko tsugono tsu Hezekaya, ka na ko okpoi ka̱ya̱ ka̱ kuci ko tsugono tsu Hosiya mogono mi Isaraila. 11 Ɗa mogono ma Asiriya ma pura̱i aza a Isaraila a kubana Asiriya, ɗa u zuwai le a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Hala i na yi a̱ ka̱kina̱ ka kuyene ku Haboru a Gozan. Ɗa kpamu u zuwai aza a yoku a̱ likuci ya aza Midiya. 12 I nampa ya i yain ta̱ adama a na aza a Isaraila a iwain kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, ɗa kpamu o koɗoi uzuwakpani u ni, u na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka tonokoi le. A iwain kupana, ɗa kpamu a̱ kpa̱ɗa̱i kutono u ɗa.

Sanakaribu u takacikai Yahuda

13 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Hezekaya, ɗa Sanakaribu mogono ma Asiriya u bankai likuci yi nshilya ma aza a Yahuda ra̱ka̱ n kuvon ɗa u remei le. 14 Ɗa Hezekaya mogono ma Yahuda u suꞋuki mogono ma Asiriya n akaka a nampa a Lakishi, u danai, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ unushi, ka̱sukpa̱ mu, mi ta̱ a kutsupa i na baci vu danai n tsupa.&gt;&gt; Ɗa mogono ma Asiriya ma danai Hezekaya mogono ma Yahuda ma nekei azurufa amangatawantatsu (300) n azanariya kamangankupa. 15 Ɗa Hezekaya u nekei ni azurufa ra̱ka̱, a na a cinai a̱Ꞌisa̱ a vuzavaguɗu koɓolo n a na a cinai kunu ku kuzuwa e kefeku ko mogono.

16 A makyan ma nanlo tana Hezekaya wu ura ɗe azanariya a na u surai utsutsu wu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n a na u surai a urotu wu utsutsu, ɗa u nekei mogono ma Asiriya.

17 Ɗa mogono ma Asiriya ma̱ suki vuza kelime vo osoji a̱ ni koɓolo n ovonshi a̱ ni n a̱bunda̱i, uta̱i a Lakishi a kubana u mogono Hezekaya a Urushelima. Ɗa a lazai a kubana a Urushelima, a na a yawai ɗa a shamgbai a uɓon uye u mini u na wi a̱ kuꞋuwa̱ a kaginda, ɗevu n uye u na u lazai a kubana a̱ ubuta̱ u kuza̱Ꞌa̱. 18 Ana e ɗekei mogono Hezekaya, ɗa Eliyakimu kolobo ka Hilikiya, vuzagbayin vu kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani ka̱ kunu ka afada, koɓolo n Jowa kolobo ka Asafu kaɗani uta̱i.

19 Ɗa vuza kelime vo osoji u danai le, &lt;&lt;Danai Hezekaya a kaka a nampa, &lt;I na mogono magbayin ma aza Asiriya ma dansai i ɗana, a̱n yiɗa̱i vi e kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱? 20 Vu dana vi ta̱ n ugboji n utsura wo osoji, na lo kadanshi kagbani ka koci vi a kuyaꞋan. U yayi vu zuwai katsura ka̱ nu, ali ɗa vi a kuyaꞋanka mu ugbamiwasuvu? 21 La̱na̱, ɗa baci vu zuwai katsura ka̱ nu a Masar, a̱yi na wi an kakungu ka na ka ci kiɗa vuma kukiye, ka̱ta̱ ka uka yi usa̱n a ayin a na u tsubaki a ka a. Ta FiriꞋauna mogono ma Masar mi nannai u vuza na baci de dem u zuwai katsura ka ni wa̱ a̱ ni. 22 Ama ɗa baci vu danai mu, &lt;&lt;Tsu zuwa ta̱ katsura ka tsu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu.&gt;&gt; A̱yi ɗa vuza na Hezekaya u fa̱da̱i ubuta̱ u cikpa u ni n atalialyuka a ba? Ɗa kpamu udanai aza Yahuda n Urushelima &lt;&lt;A katalikalyuka ka nampa ka koci ya kuyaꞋan kucikpa a Urushelima ba?&gt;&gt;

23 &lt;&lt; &lt;Ta̱wa̱ na, i yaꞋan tsulaga n vuzagbayin vu va̱, mogono ma Asiriya. N kuneke wu ta̱ odoku a̱kpa̱n e re (2,000), vi baci a̱ kuciya̱ akumbi e le. 24 Niniɗai va kufuɗa va ciya̱ ulyai n osoji e kenu a̱ nu, niniɗai va kusheshe kushilika̱ n kosoji ka babu utsura ka vuzagbayin va̱, ko nu uɓa̱nki wa ekeke odoku n akumbi aza a Masar? 25 Ko n nannai ba, vu ene ta̱ adanshi n utsura u Vuzavaguɗu u ɗa tsu lyaꞋi iɗika ya ba? Vuzavaguɗu ɗa n ka̱ci ka̱ ni u danai tsu, bankai likuci ya n kuvon ka̱ta̱ yi una i ɗa.&gt; &gt;&gt;

26 Ɗa Eliyakimu kolobo ka Hilikiya, n Shebuna koɓolo n Jowa a danai Vuza vu kelime vo osoji, &lt;&lt;Tsu folono wu ta̱ yaꞋan kadanshi n kelentsu ka aza a Arami, adama a na tsu laꞋa ta̱ n kufuɗa kaꞋa mayin. Ka̱ta̱ vu yaꞋanka tsu kadanshi n kelentsu ka aza a Ibirahi ba, talo aza na i a gaɗi a mashilya ma̱ likuci a pana.&gt;&gt;

27 Ama ɗa vuza kelime vo osoji va wushuki, u danai, &lt;&lt;A̱ɗa̱ i sheshe ta̱ ko wu a̱ɗa̱ u ɗa n vuzagbayin vu ɗa̱ ɗa vuzagbayin vu va̱ u suki n akaka a nampa a koci? A̱yi u ciga ta̱ yaba dem u pana aɗa, adama a na ayin a na baci tsu kambuki likuci i nampa, i ta̱ a ku takacika koɓolo n a̱ɗa̱. I ta̱ a kupana kambulu n kakuli ali a lyaꞋa a̱wiya̱n e le, ka̱ta̱ kpamu o soꞋo akyana e le.&gt;&gt;

28 Ɗa vuza vu kelime va u ɗa̱nga̱i kashani u ɗekei aza a Ibrahim, u danai,&lt;&lt;Panai akaka o mogono ma gbayin vuzagbayin mogono ma Asiriya. 29 Ili i na mogono ma dansai i ɗaɗa na. &lt;Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezekaya u doro ɗa̱ ba. Wi a kufuɗa ku isa ɗa̱ ekiye a̱va̱ ba. 30 Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezekaya u bono ko ɗa̱ alau i zuwa a̱ɗu a̱ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono Vuzavaguɗu, i dana, mayun Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku isa tsu. E kuneke likuci i nampa ya ekiye o mogono ma Asiriya ba.&gt; 31 Ka̱ta̱ i pana kadanshi ka Hezekaya ba, ili i na mogono ma Asiriya ma dansai i ɗaɗa na. &lt;La̱nsa̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱ nu mpa, ka̱ta̱ yu uta̱ i ta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱. Ka̱ta̱ yaba dem u lyaꞋa umaci u kashina ki itacishi ka̱ ni n nɗanga m ma̱biri, ka̱ta̱ kpamu yaba dem u soꞋo mini o mogbodo ma̱ ni, 32 ali a makyan ma na n kuta̱wa̱ ma̱ pura̱ ɗa̱ a kubana a iɗika i na yi ci iɗika i ɗa̱, iɗika i na yi n ishina, n ma̱kya̱n ma savu, iɗika yi ilikulyaꞋa n ashina itacishi koɓolo n nɗanga n zaitu n ishigi. Zagbai wuma ba ukpa̱ ba. Ka̱ta̱ i pana kadanshi ka Hezekaya ba, adama a na wi ta̱ a kuvaruku ɗa̱, a na u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa tsu.&gt;&gt; 33 ka̱ma̱li ku uduniyan u yoku ki ta̱ lo, ka na ka sawai kisa iɗika ekiye o mogono ma Asiriya? 34 Teɗei a̱ma̱li a Hamata n Arapadu? Teɗei kpamu a̱ma̱li a Sefaravim, n Hena, n a Iwa? A fuɗa ta̱ isa Samariya ekiye a̱va̱? 35 Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li a iɗika i nampa ka na ka kufuɗa kisai iɗika i ni ekiye a̱va̱? Adama a nannai niniɗai Vuzavaguɗu wi a kufuɗa ku isa Urushelima ekiye a̱va̱?&gt; &gt;&gt;

36 Ama ɗa uma a, a paɗai bini, e keɓece yi ukuna ba, adama a na mogono ma dana le ta̱, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i keɓece yi kakuna ba.&gt;&gt; 37 Ɗa Eliyakimu kolobo ka Hilikiya, vuzagbayin e kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani ka̱ kunu ka afada n Jowa maku ma Asafu, a banai u Hezekaya n ntogu n le ukari, ɗa a danai mogono ili i na vuza kelime vo osoji a Asiriya u dansai.

19

Hezekaya u la̱nsa̱i uɓa̱nki u Vuzavaguɗu.

1 Ana Hezekaya mogono u panai i na a danai, ɗa u karai ntogu n ni ɗa u ukai akashi a kpalu ɗa u banai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 2 Ɗa u suki Eliyakimu vuzagbayin vu kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani, koɓolo n anan ganu a gbagbain, ra̱ka̱ vu le u uki n akashi a kpalu ɗa a banai u keneki Ishaya kolobo ka Amazo. 3 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;I na Hezekaya mogono u danai i ɗanna. Anana kanna ka atakaci kaꞋa, ki ishikushi, n ko wono. Ki ta̱ an kanna ka̱ a̱ga̱nda̱, kpamu vuka va vu buwa n utsura u na wa kufuɗa wa matsa ba. 4 Ugan ba Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka pana ta̱ kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi ka na vuza kelime vo osoji a Asiriya u dansai, a na vuzagbayin vi ni mogono ma Asiriya ma̱ suku ni u dana Ka̱shile ka wuma, yoku ba Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ki ta̱ o ku ɓongo yi adama a kadanshi ka. Adama a nannai vasa adama a̱tsu na tsu buwai na.&gt;&gt; 5 Ana nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono Hezekaya a yawai u Ishaya, 6 ɗa Ishaya u danai, &lt;&lt;Dana vuzagbayin vu nu, &lt;I na Vuzavaguɗu u dansai i ɗanna. Ka̱ta̱ vu takacika ka̱ci ka̱ nu adama a kadanshi kagbanigbani ka na vu panai adama a̱va̱ a ubuta̱ wa aza a usuki o mogono ma Asiriya ba. 7 La̱na̱, mi ta̱ a kuzuwaka yi ayinviki o yoku a na a kuzuwa yi u pana kadanshi ka na ka kuzuwa yi u kpatala o kubono a iɗika i ni, a̱ ubuta̱ u na n kuzuwa una yi ɗe n kotokobi.&gt; &gt;&gt;

8 Ana vuza kelime vu mogono ma u panai a danai mogono ma Asiriya ma ka̱sukpa̱i Lakishi, ɗa u loloi ɗa u banai u cinai mogono a vishili n aza a Libina. 9 Ana mogono ma panai ukuna adama Tirihaka mogono ma Itopiya, &lt;&lt;Adama na wu uta̱i ku shilika̱ n a̱yi.&gt;&gt; Ɗa kpamu u doku ɗa u suki aza a usuki u Hezekaya a dana yi. 10 &lt;&lt;Nanai ɗa ya kudana Hezekaya mogono ma a Yahuda. &lt;Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka̱ nu, ka na vushuki n a̱yi, ka̱ ya̱nsa̱ wu n kadanshi ba, a kudana a kuneke Urushelima ekiye a mogono ma Asiriya ba. 11 La̱na̱, vu pana ta̱ i na ngono n Asiriya n yaꞋankai iɗika ra̱ka̱, tsu na a unai le gbende. Avu vi ta̱ a kulaka? 12 A̱ma̱li uduniyan a nampa isa le ta̱, uduniyan u na ikaya i va̱ i la̱nga̱sa̱i, Gozan, n Haran, n Rezefa, n uma Adini aza a na i a Telasaru? 13 Teɗei mogono ma Hamata, n mogono ma Arapadu, n mogono ma likuci i Sefaravim, n Hena koɓolo n Iva?&gt; &gt;&gt;

Avasa a Hezekaya

14 Ana Hezekaya wi isai akaka a katagarda ka na aza a usuki a a̱ tuka̱i ɗa u kecei, ɗa u ɗikai kaꞋa ɗa u uwai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ɗa u ɓa̱yuwa̱i kaꞋa e kelime ka Vuzavaguɗu. 15 Ɗa Hezekaya u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu, u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, avu na vi ida̱shi a kakuba ko tsugono e mere mo Corobi, avu endeꞋin avu ɗa Ka̱shile ko tsugono tsu aduniyan ra̱ka̱. Avu ɗa vu yaꞋin gaɗi n iɗika. 16 Zuwa atsuvu, vu pana, Vuzavaguɗu. Ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ nu ka̱ta̱ vu ene. Vu Pana kadanshi ki ishikushi ka na Sanakaribu u yaꞋankai nu Ka̱shile ka wuma. 17 Mayun ɗa, Vuzavaguɗu, ngono ma Asiriya n la̱nga̱sa̱ ta̱ uduniyan n iɗika i le. 18 kpamu ɗa u variki a̱ma̱li e le akina. Adama a na e le a̱ma̱li a ɗa ba, ama nɗanga n atali a ɗa, a na uma a yaꞋin n ekiye. 19 Gogo na, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, isa tsu ekiye a̱ ni, adama a na tsugono tsu uduniyan ra̱ka̱ ci yeve an avu ɗa koci Vuzavaguɗu, Ka̱shile.&gt;&gt;

Kene ku Ishaya adama uyikpi u Sanakaribu

20 Ɗa Ishaya kolobo ka Amazo ka̱ suki n akaka a kubana u Hezekaya. U danai, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka danai i ɗaɗa na, m pana ta̱ avasa a̱ nu adama Sanakaribu mogono ma Asiriya. 21 Kadanshi ka na Vuzavaguɗu u yaꞋin adama a̱ ni ka ɗaɗa na,

&lt;&lt;Likuci i Sihiyona

i goyo wu ta̱ ɗa kpamu i zoꞋoshi nu,

likuci i Urushelima

a̱ kugba̱ɗa̱sa̱ ka̱ wu kaci tsu na vi ilaɗi.

22 &lt;&lt;Yayi vu goyoi ɗa vi a kushika?

Yayi vi a̱ kuɗa̱ngusa̱ka̱ ka̱la̱ka̱tsu

yayi kpamu vi a kinda n a̱shi a̱ra̱ɗi?

Vuza ciɗa vi Isaraila ɗa.

23 Vu suku ta̱ aza a usuki a̱ nu a shika Vuzavaguɗu,

ɗa vu danai, &lt;N ka̱bunda̱i ka keke odoku a̱ va̱

a ɗa n kumbai nsasan mu ugaɗi,

n na n laꞋi n ugaɗi ra̱ka̱ a Lebano.

Ɗa n poloi nɗanga n sida n na n laꞋi n ugaɗi,

nu nɗanga n Firi n na n laꞋi n ugaꞋin,

n uwa ta̱ punu e mere ma̱ kutsun,

kutsun ku umaci u singai ku ni.

24 N ga̱va̱i ayinva a̱ likuci i yoku

ɗa n soꞋi mini mo omoci,

ɗa n ɗekpetengi n ataka e ene a̱va̱

nyeneke m masar ra̱ka̱.&gt;

25 &lt;&lt;Vu pana ba?

A na n sheshei ukuna u nampa ɗe ali megeshe?

Ili i na n sheshe ɗe megeshe

i ɗaɗa yi a kushana gogo na,

tsu na vi o kubonoko

likuci yi ukanji agali.

26 Ka̱ta̱ uma a na i ida̱shi punu okpo babu utsura,

i ta̱ e kujeꞋeke ikyamba, ka̱ta̱ a̱ ripula̱.

Okpo tsu mita̱ ma̱ ka̱pula̱ka̱,

tsu mita̱ ma na muta̱i a kashina,

tsu mita̱ ma na mu uta̱i gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱,

ma na ma tsu ɗekpe babu mo gbonguro.

27 &lt;&lt;Ama n yeve ta̱ mayin

ubuta̱ u na vu ci yongo, kuta̱wa̱ ku nu n kulaza ku nu.

N yeve ta̱ tsu na vi a wupa nu mpa.

28 Adama a na vu yaꞋan ta̱ wupa nu mpa,

n ugbamukaci u nu, m pana ta̱ arabali a̱ nu n ka̱ci ka̱va̱,

gogo na mi ta̱ a kuzuwa kuɗopi a̱ vunu vu nu,

ka̱ta̱ n uka mojubo a̱ una̱ u nu,

ka̱ta̱ n zuwa wu vu kpatala

o kubono n uye u na vu tuka̱i.

29 &lt;&lt;Ɗa Ishaya u danai Hezekaya, na va wi ta̱ o kokpo urotu wa̱ nu, ka̱ya̱ ka lala yi ta̱ a kulyaꞋa ili i na yi uta̱i n ka̱ci ka̱ ni, ka̱ta̱ ka̱ya̱ ka̱ e re i lyaꞋa uta̱ci. Ama a̱ ka̱ya̱ ka tatsu i ca̱Ꞌa̱ ishina i ɗa̱ ka̱ta̱ i kyaꞋa, i ca̱Ꞌa̱ ashina itacishi ali i lyaꞋa umaci u le. 30 Kagimi ka ka kpaꞋa ku Yahuda, ki ta̱ o kutopo tsu nɗanga n na n zuwai aralu e le a iɗika ɗa a matsai. 31 Kagimi ka uma a na a buwai n wuma uta̱ ta̱ a Urushelima n ka̱tsura̱ ka uma a na a laꞋakai a kusan ku Sihiyona, adama a na ucigi u Vuzavaguɗu MalaꞋimili ɗa u sheshei kuyaꞋan nanai.

32 &lt;&lt;Adama a nannai, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna a ukuna u mogono ma Asiriya. Wi a kuꞋuwa a̱ likuci i nampa ko u taɗuku kayaꞋa punu ba. Wi tana feu a̱ kuta̱wa̱ nu nra̱ga̱ ko u maꞋa adasukpatsu adama a na u kumba mashilya ma̱ ni ba. 33 Wi ta̱ o kubono n uye u na wu uta̱ka̱i, wi a ku uwa a̱ likuci i nampa ya ba. Mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱. 34 Mi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ likuci i nampa ka̱ta̱ mi isa i ɗa, adama a tsugbayin tsu va̱ n uzuwakpani u na n yaꞋin n kagbashi ka̱va̱ Dawuda.&gt;&gt;

35 N kayin ka nanlo ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka banai ɗa ka unai osoji aza a Asiriya a̱kpa̱n amangatawun na amanga̱na̱shi n a tawun (185,000). Ana kayin kasai ɗa a cinai uma vagali ukpa̱. 36 Ɗa Sanakaribu mogono ma Asiriya u sumai ɗa u bonoi a Niniva ɗa u da̱sa̱ngi ɗe. 37 Kanna kete, a̱yi a̱ ma̱va̱li a kucikpa ka̱ma̱li ka̱ ni Nisaroku, ɗa muku nre n ni Adurameleki koɓolo n Shareza unai ni n kotokobi, ɗa a sumai a kubana iɗika i Arara. Ɗa kolobo ka̱ ni, Isarahadon wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

20

Mɓa̱la̱ n Hezekaya

1 A ayin a nanlo, Hezekaya u ka̱na̱i mɓa̱la̱ ali ɗevu n ukpa̱. Ɗa Ishaya keneki kolobo ka Amazo ka banai kene yi ɗa u danai ni, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna vu foɓuso kpaꞋa ku nu, adama a na vi a kulaꞋa ba. Vi ta̱ a̱ kukuwa̱.

2 Ɗa Hezekaya u kpatalai a̱shi a̱ ni a kasaka ɗa u vasai u Vuzavaguɗu. U danai, 3 &lt;&lt;Vuzavaguɗu ciɓa, tsu na kagbashi ka̱ nu ko tonoi nu mayin n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱, kpamu n yaꞋan ta̱ ili i singai a̱ a̱shi a̱ nu.&gt;&gt; Ɗa Hezekaya u shika̱i wuya-wuya.

4 Ama babu na Ishaya wu uta̱ ulanga u mere me kefeku ma, ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni. 5 &lt;&lt;Kpatala vu bono vu dana Hezekaya, vuza kelime vu uma a̱ va̱, ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile, Ka̱shile ka esheku a̱ nu Dawuda ka danai i ɗanna, m pana ta̱ avasa a̱ nu, kpamu mene ta̱ kujilya ku nu, adama nannai, mi ta̱ o kupotsokpo wu, ka̱ta̱ a kanna ka tatsu vu bana a̱ Isa̱ a Vuzavaguɗu, 6 ka̱ta̱ n doku wu a̱ya̱ gendu a wuma. Ka̱ta̱ kpamu mi isa wu n likuci i nampa ekiye o mogono ma Asiriya, mi ta̱ a ki isa likuci i nampa adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱ n kagbashi ka̱ va̱ Dawuda.&gt;&gt;

7 Ɗa Ishaya u danai, &lt;&lt;Tuka̱i n ka̱vu ka ma̱biri ka̱ta̱ i paɗaka kamici ka, adama na u potso.&gt;&gt;

8 Ɗa Hezekaya we ecei Ishaya, &lt;&lt;Yiɗa̱i yo kokpo urotu u na Vuzavaguɗu u ku potsokpo mu, ali n fuɗa m bana a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a kanna ka tatsu?&gt;&gt;

9 Ɗa Ishaya u danai, &lt;&lt;Na ɗa wo kokpo urotu u Vuzavaguɗu wa̱ nu, a kudana, Vuzavaguɗu u kuyaꞋan ta̱ i na u yaꞋin uzuwakpani. Gogo na zagba i na vu laꞋi n kuciga, kululu ku laza kelime n udashi kupa, ko kubono ka̱ca̱pa̱ n udashi kupa?&gt;&gt;

10 Ɗa Hezekaya wu ushuki, u danai,&lt;&lt;Ili ya atakaci i ɗa ba kululu kudoku ugaɗi kelime ali udashi kupa. A na ko kubono ka̱ca̱pa̱ udashi kupa.&gt;&gt;

11 Ɗa Ishaya keneki u vasai u Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u bonokoi kululu ka ka̱ca̱pa̱ ali udashi kupa, cina ɗe ku laza udashi u Ahazu mogono.

Aza a usuki a na uta̱i a Babila

12 A makyan ma nanlo tana, Merodaka-baladan maku ma Baladan mogono ma Babila, kolobo ka Baladan, u suki n akaka koɓolo n kuneꞋe u mogono Hezekaya, adama a na u pana ta̱ arabali a na wi gbaga ba. 13 Ɗa Hezekaya u rabasai le, ɗa u yotsongi le unu a kuzuwa a̱ ni, azanariya n azurufa a̱ ni, ili i wali n ili i ma̱gula̱ni, m mani ma singai ma̱ ni, n ucanuku u kuvon u ni koɓolo n ili ra̱ka̱ i na yi punu a̱ kunu kuzuwa ka. Babu i na i buwai a kpaꞋa ku ni, ko tsugono tsu ni, i na Hezekaya u kpa̱ɗa̱i ku yotsongu le.

14 Ɗa keneki Ishaya u banai u mogono, ɗa we ecei, &lt;&lt;Teɗai uma a nampa uta̱i? Yiɗa̱i a cigai?&gt;&gt; Ɗa mogono Hezekaya wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Uta̱ ta̱ a iɗika i daꞋin, a Babila.&gt;&gt;

15 Ɗa keneki Ishaya we ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi yotsongi le a kpaꞋa ku nu?&gt;&gt; Ɗa mogono Hezekaya wu ushuki, &lt;&lt;E ene ta̱ ili ra̱ka̱ i na yi punu a kpaꞋa ku va̱, Babu i na yi a̱ kunu ku kuzuwa ku va̱, i na n kpa̱ɗa̱i kuyotsongu le.&gt;&gt;

16 Ɗa Ishaya u danai Hezekaya, &lt;&lt;Pana kadanshi ka Vuzavaguɗu. 17 La̱na̱, kanna ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, ka na a̱ kupura̱ ili i na vi ni i ɗa a̱ kunu ku kuzuwa ku nu, n i na ikaya i nu i foɓoi a ayin cau ali a kuta̱wa̱ anana a banka a Babila. Ko ili ite a kubuka wu ba. Vuzavaguɗu ɗa u dansai. 18 Ka̱ta̱ muku n nu n yoku n na vu matsai, a ɗika n ɗa, ka̱ta̱ o bonoko le ndari e kefeku ko mogono ma Babila.&gt;&gt;

19 Ɗa Hezekaya u danai Ishaya, &lt;&lt;Kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na vu danai mu kasingai kaꞋa,&gt;&gt; Adama a na u sheshe ta̱, &lt;&lt;Babu ili yoku i baci a̱ kuciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a ayin a̱ va̱.&gt;&gt;

20 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Hezekaya n ili i na u yaꞋansai, n ukuna wu utsura u tsugono u ni, n tsu na u ga̱va̱i kayinva, n nka̱riki n na n tsu tuka̱ n mini a̱ likuci, i ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono n Yahuda. 21 Ɗa Hezekaya u bankai ukpisa̱. Ɗa Manasa kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ ni.

21

Manasa mogono ma Yahuda

1 Manasa wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n e re a na u gita̱i kulyaꞋa tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n tawun kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Hafiziba. 2 Ɗa u yaꞋankai Vuzavaguɗu kagbanigbani, o kutono uye wu unata wu uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi e kelime ka aza a Isaraila. 3 Adama a na u doku ta̱ u maꞋasaka ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ u na Hezekaya esheku a̱ ni o ɓosoi, ɗa kpamu u maꞋakai ka̱ma̱li ka Balu katalikalyuka, ɗa u yaꞋin kululu ku Ashera tsu na Ahabu mogono mi Isaraila ma yaꞋin. Ɗa kpamu u kuɗa̱nki wotoi n azangata u yaꞋankai le tsugbashi. 4 Ɗa u maꞋin atalikalyuka a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile kadanai, &lt;&lt;A Urushelima ɗa n kuzuwa kula kuva̱.&gt;&gt; 5 Ɗa u maꞋakai wotoi n azangata a gaɗi atalialyuka a ulanga u re e wa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 6 Ɗa u lyukai maku ma̱ ni akina. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan tsuboci n kapalan ka̱shi. U ka̱na̱i kutono aza a na a gbaɓai kaci n a̱kpisa̱. Ɗa u yaꞋin kagbanigbani ka̱u u Vuzavaguɗu, ka na ka zuwai Vuzavaguɗu wupa n a̱bunda̱i. 7 Ɗa u sheꞋwei kululu ku ka̱ma̱li ka Ashera ɗa u shikpa̱i kuɗa a̱Ꞌisa̱ a̱ Ka̱shile, a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile kadanai Dawuda koɓolo n Sulemanu kolobo ka̱ ni, &lt;&lt;Punu a kpaꞋa ku nampa n Urushelima ɗa n zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, n kuzuwa kula ku va̱ ayin babu uteku. 8 Mpa n kudoku kuzuwa ene a aza a Isaraila uta̱ kpamu a iɗika i na n nekei ikaya i le ba, ɗa baci o tonoi wila̱ u va̱, n wila̱ u na kagbashi ka̱ va̱ Musa u nekei le.&gt;&gt; 9 Ama ɗa uma a̱ kpa̱ɗa̱i kupana, ɗa tana Manasa u variki le, ɗa a yaꞋin kagbanigbani ka na ka laꞋi uduniya u na Vuzavaguɗu wu unai kafu a aza Isaraila.

10 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi a̱ ubuta̱ wa agbashi a̱ ni eneki, u danai. 11 &lt;&lt;Adama ili yu unata i nampa, i na Manasa mogono ma a Yahuda u yaꞋin, ɗa kpamu u yaꞋin u nushi u gbayin u na u laꞋi wa aza Amoriya, e le na ishi punu n ida̱shi kafu a̱yi, ɗa kpamu u zuwai aza a Yahuda u nushi a̱ ubuta̱ u kutono ka a̱ma̱li a̱ ni, 12 adama nannai, Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. La̱na̱, mi ta̱ a̱ kutuka̱ n atakaci a ili i nampa a Urushelima n Yahuda, ka̱ta̱ yaba dem na u panai u jeꞋeke ikyamba. 13 Ka̱ta̱, n gisangu Israila n vicuꞋu vu kawin ka na n gisanki Samariya n vicuꞋu vu kawin ka na kpamu n gisanki kpaꞋa ku Ahabu, ka̱ta̱ n teneꞋen Urushelima ra̱ka̱-ra̱ka̱ tsu na vuza u tsu teneꞋen mevene, ka̱ta̱ u kimba̱ maꞋa. 14 Ka̱ta̱ n vakangu kagimi ka kumaci ku uma a̱ va̱, ka̱ta̱ n neke le ekiye a i rala i le aza a na e ku reme ka̱ta̱ isa le u canuku u kuvon. 15 Adama na a yaꞋan ta̱ kagbanigbani a̱ a̱shi a̱ va̱, ɗa kpamu a zuwai mu wupa, a kanna ka na ikaya i le yi uta̱i a iɗika i Masar, ali a̱ ku ta̱wa̱ anana.&gt;&gt;

16 Manasa kpamu wu una ta̱ aza babu unushi n a̱bunda̱i, ali Urushelima u shanai nu mpasa ma aza babu unushi a uteku u nampa a kubana uteku u nan ɗe, babu biꞋi n unushi u na u zuwai aza a Yahuda a yaꞋankai Vuzavaguɗu.

17 Kagimi ku ulinga ka Manasa n ili i na u yaꞋin a ayin tsugono ci ni, koɓolo n unushi u na u yaꞋin dem, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono ma Yahuda. 18 Ɗa Manasa u bankai ukpisa̱ ɗa a ciɗa̱ngi ni a kashina ka kpaꞋa ka̱ ni, kashina ka Uza. Ɗa Amon kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a una̱ u ni.

Amon mogono ma Yahuda

19 Amon wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n e re ana u gita̱i tsugono, ɗa u lyai tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ e re. Kula ka a̱na̱ku ni ku ɗa Meshulemetu mekere ma Haruza vuza va aza a Jotuba. 20 Ɗa u yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu tsu na esheku a̱ ni Manasa u yaꞋin. 21 U tonoi ili na esheku a̱ ni u yaꞋin ra̱ka̱, ɗa u tonoi a̱ma̱li a na esheku a̱ ni u tonoi ɗa u cikpai le. 22 U ka̱sukpa̱i Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki ikaya i ni, u kpa̱ɗa̱i kutono uye u Vuzavaguɗu. 23 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mu ulinga n Amon mogono a gbaɓai kaci ke le ɗa unai ni a suvu e kefeku ko tsugono ci ni. 24 Ama ɗa uma a̱ likuci a unai aza a na a yaꞋin nsata ɗa unai Amon mogono ma, ɗa aza a̱ likuci a, a zuwai Josaya kolobo ka̱ ni tsugono a̱ una̱ u ni.

25 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Amon n ili i na u yaꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono n Yahuda. 26 Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ka̱ ni a kashina ka Uza. Ɗa Josaya kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

22

Josaya mogono ma Yahuda

1 Josaya wi ta̱ n a̱ya̱ kunla̱i a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ kamangankupa n kete. Kula ka a̱na̱kpa̱ ni ku ɗa Jedida mekere ma Adaya va aza Bozukatu. 2 Ɗa u yaꞋin kasingai u Vuzavaguɗu, u tonoi uye wa a kaya a̱ ni Dawuda ra̱ka̱, kpamu u kpatala usingai ko ugula̱ ba.

Josaya u lapulai a̱Ꞌisa̱

3 A̱ ka̱ya̱ ka kupankunla̱i ka tsugono ci ni, ɗa Josaya u suꞋuki Shafan kolobo ka Azaliya matsukaya ma Meshulam a kubana a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. U danai, 4 &lt;&lt;Gaɗukpai i bana u Hilikiya ganu vu gbayin, adama a na u kece ikebe i na uma a̱ tuka̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, i na aza kindi u utsutsu isai ekiye a uma. 5 Ka̱ta̱ a ɗika ikebe ya e neke aza a kulapu ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ e le tamkpamu a ɗika a tsupa aza ulinga a na i a kulapula a̱Ꞌisa̱, 6 n aza a̱ kukpa̱Ꞌa̱, n amaꞋi koɓolo n ashewi atali. Ka̱ta̱ kpamu a̱ ciya̱ i na a ku tsulaka aburakpatsu n atali a na kulapulaka a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 7 Kpamu vuza wi a kece le o tono uteku tsu na unai ikebe ya ba, adama a na i ta̱ a kuyaꞋan ulinga u le n kamayun.&gt;&gt;

Hilikiya u ciya̱i Katagarda ka̱ Wila̱

8 Ɗa Hilikiya ganu vu gbayin u danai Shafan kaɗani ko mogono, &lt;&lt;N ciya̱ ta̱ katagarda ka wila̱ punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.&gt;&gt;Ɗa u nekei Shafan ɗa u keci ka. 9 Ɗa Shafan kaɗani, u banai o mogono, ɗa u danai ni. &lt;&lt;Kagbashi ka̱ nu ka pura̱ ta̱ ikebe i na a̱ ciya̱i a̱Ꞌisa̱ ɗa e nekei aza kelime na i ulinga a̱Ꞌisa̱ Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 10 Ɗa Shafan u danai mogono, &lt;&lt;Ganu Hilikiya u neke mu ta̱ katagarda.&gt;&gt; Ɗa Shafan u keci ka e kelime ko mogono.

11 Ana mogono ma panai kadanshi ka katagarda ka wila̱ ka, ɗa u karai ntogu n ni. 12 Ɗa mogono ma danai Hilikiya ganu, n Ahikam kolobo ka Shafan, n Akubo kolobo ka Mikaya, n Shafan kaɗani ko mogono koɓolo n Asaya kalingata ka mogono. U danai, 13 &lt;&lt;Banai i la̱nsa̱ kuyeve ku Vuzavaguɗu adama katagarda kana a̱ ciya̱i na va, i yaꞋan keci adama a̱ va̱, n adama uma koɓolo n aza Yahuda dem. Adama a na mayun, wupa u Vuzavaguɗu u yimkpa ta̱ n ka̱bunda̱i wa̱ tsu, adama a na ikaya i tsu i tono wila̱ u na katagarda kanampa ko o tonoi ba, kpamu a yaꞋan i na yi uɗani a katagarda kanampa adama a̱ tsu ba.&gt;&gt; 14 Ɗa ganu Hilikiya koɓolo n Ahikam, n Akubo, n Shafan, n Asaya a banai u Huluda vuka vu Shalum keneki, kolobo ka Tikuwa, matsukaya ma Haruhasu, ka̱la̱ni ko ntogu n ganu, gogo na wi ta̱ n ida̱shi punu a Urushelima, uɓon u i re. Ɗa a yaꞋin kadanshi n a̱yi.

15 Ɗa u danai le,&lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. &lt;Danai vuza na u suki ɗa̱ wa̱va̱ va, 16 Vuzavaguɗu u dana ta̱. La̱na̱, n ku tuka̱ ta̱ n kawuya ubuta̱ u nampa, n ubuta̱ wa aza ana i punu. Tsu na kadanshi ka ki a katagarda kana mogono ma Yahuda ma kecei. 17 Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ mu ta̱, ɗa a̱ ka̱na̱i ku yaꞋanka a̱ma̱li o yoku kuneꞋe ki ili i ma̱gula̱ni, adama a na a zuwa mu wupa n ulinga wa ekiye u le ra̱ka̱, adama a nannai wupa u va̱ wi ta̱ a kutasa adama ubuta̱ u nampa, kpamu babu vuza na wa ku kima̱ u ɗa.&gt; 18 Ama adama a na mogono ma Yahuda, a̱yi ɗa u suki ɗa̱ i bana i la̱nsa̱ kuyeve ku Vuzavaguɗu, &lt;I na ya kudana yi i ɗanna, Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, adama ukuna u kadanshi ka na vu panai, 19 adama a na vi ta̱ n ka̱ɗu ko kutoni, kpamu ɗa vu goyoi ka̱ci ka̱ nu e kelime ka Vuzavaguɗu, an vu panai uteku tsu na n dansai adama a̱ ubuta̱ u nampa koɓolo n uma a na i punu, a na o kokpo agali ka̱ta̱ n yaꞋanka le una̱, ɗa vu karai ntogu n nu ali ɗa vu shika̱i a ma̱ka̱nga̱ ma̱ va̱, mpa feu m pana ta̱, mpa Vuzavaguɗu n dansai. 20 Adama a nannai, n kuzuwa wu ta̱ vu kuwa̱, vu tono ikaya i nu, ka̱ta̱ a ciɗa̱ngu wu a kasaun ka̱ nu n ma̱ta̱na̱. Ka̱ta̱ a̱shi a̱ nu a̱ kpa̱ɗa̱ kene kawuya ka na n kutuka̱ a̱ ubuta̱ u nampa.&gt; &gt;&gt;

Ɗa a banai a danai mogono ra̱ka̱ ili i na vuka va vu danai.

23

Josaya u lapulasakai Uzuwakpani

1 Ɗa mogono me ɗekei aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Yahuda n Urushelima ra̱ka̱. 2 Ɗa u lazai a kubana a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu koɓolo n aza a Yahuda, n aza a Urushelima, n anan ganu, n eneki koɓolo n uma ra̱ka̱, maku n vuzagbayin. Ɗa u kecekei le katagarda ka̱ wila̱ ka na u ciya̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a. 3 Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i kashani ɗevu n kashamkpatsu, ɗa u yaꞋin Uzuwakpani e kelime ka Vuzavaguɗu. U danai, yu ushuku ta̱ an wa kutono Vuzavaguɗu n wila̱ u ni, n kadanshi ka̱ ni n ili i kutono, n ka̱ɗu ka̱ ni koɓolo n wuma u ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ kpamu u tono kadanshi ku uzuwakpani ka na ki punu uɗani a katagarda ka nampa. Ɗa uma ra̱ka̱ ushuki n wila̱ wa feu.

4 Ɗa mogono ma zuwai Hilikiya vuzagbayin vu anan ganu, n anan ganu na a na i o kutono yi, koɓolo n aza a kindi a̱ utsutsu a bana a̱ utuka̱ n ebelu a na a tsu yaꞋanka kutoni ku ka̱ma̱li ka Balu, n Ashera, n wotoi n azangata. Ɗa ma zuwai o songi i ɗa a̱ uka̱ra̱Ꞌi u Urushelima ɗevu n ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron, ɗa u pura̱i kokomo ka ɗa u bankai e Betelu. 5 Ɗa u cipa̱ka̱i anan ganu a̱ma̱li a na ngono n Yahuda n zuwai adama a na a yaꞋansa alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ wu nva̱li a̱ likuci i Yahuda ra̱ka̱ n uka̱ra̱Ꞌi u Urushelima. Koɓolo n aza a na o tsu songu ili i ma̱gula̱ni u ka̱ma̱li ka Balu, n kanna, n wotoi, n azangata koɓolo n ili i na yi gaɗi tsugbashi. 6 Ɗa Josaya wu utuka̱i iyoci i ka̱ma̱li ka Ashera punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu u bankai pulai vu likuci i Urushelima. Ɗa u bankai kaꞋa o ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron. Ɗa u songi ɗe kaꞋa, ɗa u wu iruwai kaꞋa ko okpoi kiya ɗa u bula̱ngi kaꞋa asaun aza a unambi. 7 Ɗa u zuwai o ɓosoi anunu ashakanlai a̱ ma̱ci n ali a na i punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u na a̱ma̱ci a tsu yaꞋan kucaꞋa adama ka̱ma̱li ka Ashera.

8 Ɗa Josaya wu utuka̱i anan ganu ra̱ka̱ a na i punu a̱ likuci i Yahuda. Ɗa u la̱nga̱sa̱i nva̱li n le, ubuta̱ u na anan ganu e tsu neke alyuka o kusongu e le. U yaꞋan ta̱ nannai a̱ likuci i Geba vu uɓon u ɗaka n Yahuda, ali a kubana Biyasheba n uɓon ugaɗi u Yahuda. U la̱nga̱sa̱i nva̱li n na mi utsutsu u likuci ya, ili i na i ɗikai a utsutsu wa, a kubana utsutsu u Joshuwa, likuci i gomuna i na yi n uɓon u ɗaka wu utsutsu wa. 9 Dem n nannai anan ganu a ubuta̱ u kucikpa ka a bana a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu a Urushelima ba, ama a lyaꞋi boroji vu babu yisiti koɓolo n itoku e le anan ganu.

10 Ɗa wila̱kpa̱i Tofetu vuna wi a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Hinomu, tsu na babu vuza vu na wa kudoku we neke kolobo ko mekere ma̱ ni tsa alyuka u Moleki ba. 11 Ɗa u takpai odoku a na ngono ma Yahuda n nekei adama a na a yaꞋanka kanna tsugbashi. Odoku n nampa i ta̱ punu a ulanga wa̱ a̱Ꞌisa̱, ɗevu n kunu ku Natan-meleki, kabara ko mogono. Ɗa Josaya u songi ekeke odoku a na e nekei kuyaꞋanka kanna tsugbashi.

12 U muɗa̱i kpamu atalialyuka a na ngono n Yahuda m maꞋin gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱ ɗevu n kunu ku gaɗi ku Ahazu, koɓolo n atalialyuka a na Manasa u maꞋin a ulanga u re wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. U muɗa̱i le, ɗa u ɓosoi le miri-miri u va̱ma̱i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron. 13 Ɗa kpamu mogono ma̱ ila̱kpa̱i nva̱li ma̱ a̱ma̱li n na Sulemanu mogono u maꞋin a kasana ka Urushelima a kubana a uɓon u ɗaka a kaginda kagbayin ka munuka. Sulemanu u maꞋin ubuta̱ u nampa adama kululu ku ka̱ma̱li ku unata ka Ashera ka aza a Sidon, n Kemoshi Kululu ku unata ka aza a Mowabu koɓolo n Moleki kululu ku unata ka aza a Amon. 14 Ɗa u ɓosoi atali a ciɗa e le, ɗa kpamu u kapai nlulu ma ashamkpatsu a̱ma̱li n Ashera, ɗa u ciɗa̱ngi ubuta̱ wa n etele uma.

15 Ɗa kpamu u doku u zuwai o ɓoso katalikalyuka ka na ki e Betelu, a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ wu unata u na mogono Jerobuwam kolobo ka Nebatu ka maꞋin, ka na ka zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi, o songi u ɗa, ɗa wu iruwai kaꞋa u bonokoi kaꞋa kiya. Ɗa kpamu u songi kululu ku ka̱ma̱li ku Ashera. 16 Ana Josaya u kpatalai ɗa we enei asaun o yoku a kaginda. Ɗa u zuwai a bana a̱ ciɗukpa̱ etele e le, ɗa u songi a ɗa gaɗi vu katalikalyuka, ɗa wila̱kpa̱i ka a. Tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na ka̱ uta̱i una̱ u keneki.

17 Ɗa mogono me ecei, &lt;&lt;Kasaun kene ka tamkpamu mi e kene naɗe?&gt;&gt; Ɗa aza a̱ likuci a, a danai, &lt;&lt;Kasaun ka vuma vu Ka̱shile kaꞋa, vuza na wu uta̱i a Yahuda ɗa u yaꞋin kadanshi adama ili i na vu yaꞋin n katalikalyuka ka Betelu ka nampa.&gt;&gt;

18 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱i kaꞋa, Ka̱ta̱ vuza u ɗika etele a̱ ni ba.&gt;&gt;Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i etele ni koɓolo n etele e eneki a na uta̱i a Samariya.

19 Tsu na u yaꞋin a̱ likuci Betelu, ta mogono Josaya u takpai ɗa wila̱kpa̱i nva̱li ma̱ a̱ma̱li n na mi a̱ likuci i Samariya ra̱ka̱, n na mogono mi Isaraila ma maꞋin ɗa n zuwai Vuzavaguɗu wupa. 20 Ɗa u lyukai anan ganu vu nva̱li ma̱ a̱ma̱li n na mi a katalikalyuka ka ra̱ka̱, ɗa u songi etele a uma a gaɗi vu le. Yeve ɗa u lazai o kubono a Urushelima.

21 Ɗa mogono ma danai uma dem, &lt;&lt;A yaꞋansa ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, uteku tsu na ka ki uɗani a katagarda ku uzuwukpani ka nampa.&gt;&gt; 22 Adama a na o doku a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai tsu nanlo ba, ali a ayin azafada aza a na o tonoi n aza a Isaraila. Ko a ayin o ngono mi Isaraila m ma aza a Yahuda ba. 23 Ama a̱ ka̱ya̱ ka kupa n kula̱i ko tsugono tsu Josaya ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu ka nampa a Urushelima.

24 Ɗa Josaya kpamu u lokoi oboci n aza a̱da̱bu, n a̱kpisa̱, nu nlulu ma̱ a̱ma̱li koɓolo n ili yi unata dem i na i e kene a Urushelima n Yahuda. U yaꞋin ili nampa nannai adama a na u shatangu ku yotsongu kadanshi ka̱ wila̱ ka na ki a katagarda ka na ganu Hilikiya u ciya̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 25 Ko kelime ka̱ ni ko ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni, a saꞋwa kuciya̱ mogono ma na mo tonoi Ka̱shile n ka̱ɗu ka̱ ni, n wuma u ni n utsura u ni dem, tsu mogono Josaya ba, tsu na wila̱ u Musa u tonoi ba.

26 Ama nannai dem Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ wupa wa̱ a̱bunda̱i u ni n Yahuda ba, adama ili i na Manasa u yaꞋansai ra̱ka̱, i na i zuwai Ka̱shile wupa. 27 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mayun, n kutakpa ta̱ Yahuda e kelime ka̱va̱, uteku tsu na n takpai aza a Isaraila. Ka̱ta̱ kpamu n takpa a̱shi a̱va̱ a Urushelima likuci i na n zagbai, n a̱Ꞌisa̱ a nanlo a na n zagbai n danai, &lt;Ta ɗe kula kuva̱ ko kuyongo.&gt; &gt;&gt;

Ukpa̱ u mogono Josaya

28 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Josaya n ili i na u yaꞋansai ra̱ka̱, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono ma Yahuda.

29 A ayin na Josaya wi o tsugono, FiriꞋauna Neko mogono ma Masar ma banai e kuyene ku Yufiretu, adama na u ɓa̱nka̱ mogono ma Asiriya kuvon. Ɗa Josaya wu uta̱i adama a na u sa̱nka̱ FiriꞋauna Neko kulaza a kubana a Magido, ɗa tana FiriꞋauna wu unai ni lo a̱ ubuta̱ wa. 30 Ɗa agbashi o mogono Josaya a̱ ni a ɗikai ni ekeke vo odoku, ɗa a̱ tuka̱i ni a Urushelima, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ka̱ ni. Ɗa aza a̱ likuci a, a ɗikai kolobo ka ni Jehowahazu a zuwai ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Jehowahazu mogono ma a Yahuda

31 Jehowahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanganatatsu a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima wotoi u tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku ka̱ ni ku ɗa Hamutalu, mekere ma Irimiya vuza va aza a Libina. 32 Mogono Jehowahazu u yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu kagbanigbani uteku tsu na ikaya i ni i yaꞋin. 33 Ɗa FiriꞋauna Neko mogono ma Masar ma reme ni ɗa u gbagurai ni a̱ likuci i Ribula a iɗika i Hamata, adama a na ka̱ta̱ u lyaꞋa tsugono a Urushelima ba. Ɗa FiriꞋauna Neko kpamu u zuwai aza a Yahuda a tsupa utafu wa azurufa a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400) n azanariya kamangankupa n a̱na̱shi. 34 Ɗa FiriꞋauna Neko mogono ma Masar u zuwai Eliyakimu kolobo ka Josaya tsugono a̱ una̱ wu esheku a̱ ni. Ɗa u yaꞋansakai ni kula u ɗekei ni Jehoyakimu. Ama ɗa u ɗikai Jehowahazu u bankai a Masar, ɗa u kuwa̱i ɗe. 35 Ɗa Jehoyakimu u tsupai FiriꞋauna Neko azurufa n azanariya a na we ecei ni u tsupa. Ama ɗa u zuwai uma a tsupa utafu adama a na u ciya̱ ikebe i na FiriꞋauna u la̱nsa̱i. Ɗa u takacikai uma wuya-wuya uteku wu utsura u le, adama a na e neke yi azurufa n azanariya ciya̱ u shatangu uzuwakpani u ni n FiriꞋauna Neko mogono ma Masar.

Jehoyakimu mogono ma Yahuda

36 Jehoyakimu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni kuɗa Zebida mekere ma Pedaya vuza va aza a Ruma. 37 Ɗa u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, tsu na ikaya i ni i yaꞋin.

24

1 A ayin o tsugono tsu Jehoyakimu, ɗa Nebukaneza mogono ma Babila ma bankai Yahuda kuvon. Mogono Jehoyakimu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ a tatsu a̱ ku ga̱nda̱ka̱ mogono ma Babila. N ka̱ca̱pa̱ ɗa Jehoyakimu u bonoi a kuyaꞋanka Nebukaneza ugbamiwasuvu. 2 Ɗa Vuzavaguɗu u suki ka̱tsura̱ ko osoji ka aza a Babila, n aza a Siriya, n aza a Mowabu koɓolo n aza Amon adama a na a una aza a Yahuda, ciya̱ a shatangu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na eneki a dansai. 3 Mayun i nampa ya i ciya̱ ta̱ Yahuda tsu na Vuzavaguɗu u dansai, ciya̱ u loko le wa̱ ni, adama a unushi u Manasa n ili i na u yaꞋain dem, 4 koɓolo nu mpasa ma aza a babu unushi n na u tsuwa̱in punu a Urushelima. U shatangi Urushelima nu mpasa ma aza babu unushi. Vuzavaguɗu tana u sheshe cinukpaka yi unushi wa ba.

5 Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehoyakimu n ili i na u yaꞋain ra̱ka̱, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono ma Yahuda. 6 Ɗa Jehoyakimu u bankai ukpisa̱. Ɗa Jehoyakini kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

7 Ama mogono ma Masar mo doku ma̱ uta̱ kubana kuvon kpamu ba, adama a na mogono ma Babila ma isa ta̱ uteku wu iɗika i ni ra̱ka̱, ali ɗe a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Masar a kubana e kuyene ku Yufiretu.

Jehoyakini mogono ma Yahuda

8 Jehoyakini wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n kunla̱i a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima wotoi u tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Nehushata, mekere ma Elinatan vuza va aza a Urushelima. 9 Ɗa u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu tsu na esheku a̱ ni u yaꞋin.

10 A ayin nanlo ɗa ovonshi o mogono Nebukaneza vu Babila a bankai Urushelima kuvon, a na a yawai ɗa a kanzai likuci ya, 11 ɗa Nebukaneza mogono ma Babila ma uwai a̱ likuci ya, a ayin a na ovonshi a̱ ni a kanzai likuci ya n kuvon. 12 Ɗa mogono Jehoyakini mogono ma Yahuda, n a̱na̱ku a̱ ni, n aza ulinga a̱ ni, n tsugbayin tsu likuci koɓolo n anan taji a̱ ni, ra̱ka̱ vu le e nekei mogono ma Babila utan. Ama ɗa a̱ ka̱ya̱ ka̱ kunla̱i ko tsugono ci ni, ɗa u bankai Jehoyakini ugbashi. 13 Tsu na Vuzavaguɗu u dansai, ɗa Nebukaneza u pura̱i kuzuwa ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n ku na ki e kefeku ko mogono ra̱ka̱, ɗa kpamu u ɗikai ucanuku wa azanariya u na mogono Sulemanu mi Isaraila u yaꞋin adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 14 Ɗa u pura̱i aza a Urushelima, aza a gbagbaꞋin a̱ likuci, n ovonshi, n aza ulinga wu ekiye, n awakana ra̱ka̱ u bankai ugbashi. Ka̱bunda̱i ka uma ka ele ɗa uma a̱kpa̱n kupa (10,000). Babu vuza na u buwai, sai vuza na u laꞋi n unambi. 15 Ɗa kpamu u ɗikai Jehoyakini u bankai ni ugbashi a Babila, koɓolo n a̱na̱ku a̱ ni, n a̱ma̱ci a̱ ni, nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni koɓolo n aza e kelime ka̱ likuci ya ra̱ka̱. 16 Ɗa mogono Nebukaneza u pura̱i ovonshi utsura aza a na a fuɗai kuvon u bankai ugbashi a Babila, ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ a̱kpa̱n e cindere (7,000). Koɓolo n aza ulinga we ekiye, n awakana ka̱kpa̱n (1,000), ra̱ka̱ vu le uma utsura a ɗa n aza a na untsai kuvon. 17 Ɗa mogono Nebukaneza u zuwai Mataniya, esheku e keꞋen a Jehoyakini u lyaꞋa tsugono a̱ una̱ u ni. Ɗa u sabai ni kula Zedekiya.

Zedekiya mogono ma Yahuda

18 Zedekiya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n kete a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Hamutalu mekere ma Irimiya vuza va aza a Libina. 19 Ɗa uyaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu tsu na Jehoyakimu u yaꞋin. 20 Ili i nampa i yaꞋan ta̱ adama a wupa u Vuzavaguɗu a kubana a Urushelima n Yahuda, ɗa a ukocishi u lokoi le a̱ a̱shi a̱ ni.

Ɗa Zedekaya u yaꞋankai mogono ma Babila ugbamiwasuvu.

25

1 Ele lo a̱ ka̱ya̱ ka̱ kuci ko tsugono tsu Zedekiya, a kanna ka kupa ko wotoi u kupa, ɗa Nebukaneza mogono ma Babila u banai kuvon a Urushelima n ovonshi a̱ ni ra̱ka̱. Ɗa a kambuki likuci ya, a maꞋi adasukpatsu a̱ ka̱ra̱ka̱i mashilya ma. 2 Ɗa a kanzai likuci ya n kuvon ali a̱ya̱ kupa n kete ko tsugono tsu Zedekaya. 3 A kanna ka kuci ko wotoi u na̱shi, a na kambulu ke geꞋwetengi uma, kpamu ilikulyaꞋa i ɗana yi lo ba, a na uma a lyaꞋa. 4 Ɗa a banai o ɓosoi kakambu koyoku ka mashilya ka, ɗa ovonshi ra̱ka̱ a sumai n kayin n ubuta̱ u katusu ka mashilya ka, ka na ki ɗevu n kashina ko mogono. Ama a ayin a nanlo cina ɗe ovonshi a Babila a kanza likuci ya, ɗa mogono Zedekaya n ovonshi a̱ ni a sumai a kubana a uɓon u Araba. 5 Ama ɗa ovonshi a Babila a saɓai mogono Zedekaya ɗa e remei ni akamba e Jeriko. Ɗa ovonshi a̱ ni ra̱ka̱ a sumai a̱ ka̱sukpa̱i ni. 6 Ɗa e remei ni, a bankai ni u mogono ma Babila a̱ likuci i Ribula, a̱ ubuta̱ u na a kiɗikai ni afada. 7 Ɗa a unai muku n Zedekaya a̱ a̱shi a̱ ni. Ɗa o kongoroi ni a̱shi ɗa a shiya ni n ikani a lazai n a̱yi a kubana a Babila.

Uyikpi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin

8 A kanna ke cindere ko wotoi u tawun, a ka̱ya̱ ka kupa n kuci ko tsugono tsu Nebukaneza mogono ma Babila, ɗa Nebuzaradan vuza kelime va aza a kindi ku mogono ma Babila u ta̱wa̱i a Urushelima. 9 Ɗa u dyaɓai akina a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n kpaꞋa ku mogono koɓolo n iꞋuwa ya aza a gbagbaꞋin a Urushelima. Ɗa u songi iꞋuwa i singai i singai dem a̱ likuci ya. 10 Ɗa ovonshi a Babila ra̱ka̱, e le na i koɓolo n Nebuzaradan o ɓosoi mashilya ma na ma ka̱ra̱Ꞌi Urushelima. 11 Ɗa Nebuzaradan vuza vu kelime va aza a kindi ku mogono u remei uma a na a buwai punu a̱ likuci i Urushelima, n ovonshi a na e nekei ka̱ci ka̱ le wa̱ ni koɓolo n uma a na a buwai ra̱ka̱ vu le ɗa u bankai le ugbashi a Babila. 12 Ama ɗa a̱ ka̱sukpa̱i aza unambi o yoku adama na a cimba ashina a itacishi.

13 Ɗa osoji a Babila o ɓosoi ashamkpatsu a iyum i shili, n ekeke odoku a iyum i shili i na i remei mini, n kasasu ka viyum vi shili kagbayin ka na ki punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Ɗa ovonshi a̱ pura̱i iyum i shili ya ra̱ka̱ a kubana a Babila. 14 Ɗa kpamu a̱ pura̱i mgbodo mi iyum, n ikenekpetsu, n ikima̱tsu ya akina, n ebelyu koɓolo n ucanuku wu iyum ishili ra̱ka̱ una a tsu yaꞋanka ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱. 15 Ɗa vuza kelime va aza a kindi va, u ɗikai ka̱mbu ka akina, n kasasu ka ku ɗarukpa, n ili ra̱ka̱ i na a yaꞋin n azanariya n azurufa koci.

16 Ashamkpatsu e re a iyum ishili a, n kasasu kagbayin ka na ka̱ tsu ɓa̱na̱ mini ka na Sulemanu u yaꞋin adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a, a laꞋa ta̱ ka̱bunda̱i ka kugisangu. 17 Kashamkpatsu dem ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi kamanga n u cindere. A gaɗi Vu kashamkpatsu ka̱ viyum vu shili va u yawa ta̱ udashi u na̱shi n kagimi, ɗa a yaꞋin igani a kashamkpatsu dem n umaci u Ruman n iyum ishili a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱.

18 Ɗa vuza kelime va aza a kindi va u ɗikai Seraya ganu vu gbayin, n Zafaniya vuza na wi o kutono yi, koɓolo n aza a kindi a tatsu a na a tsu inda utsutsu wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. 19 A ka̱tsuma̱ ka aza na ishi a buwai a̱ likuci tamkpamu, ɗa u ɗikai kovonshi vo osoji koɓolo n nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ n tawun n kefeku ko tsugono. Ɗa kpamu u ɗikai kaɗani kagbayin ko ovonshi ka̱ likuci ka, vuza na u ci ɗika uma ulinga u tsusoji koɓolo n uma a̱ ni amangatatsu a na u cinai punu a̱ likuci ya. 20 Ɗa Nebuzaradan u pura̱i uma nampa ra̱ka̱ u bankai mogono ma Babila a̱ likuci i Ribula. 21 Ɗe a Ribula va, a iɗika i Hamatu ya, ɗa mogono ma zuwai una le. Nannai ɗa a̱ pura̱i uma a Yahuda a bankai le ugbashi.

22 Ɗa Nebukaneza mogono ma aza a Babila u zagbai Gedaliya kolobo ka Ahikam matsukaya ma Shafan wo okpo gomuna vu uma a na a buwai a Yahuda. 23 Ana aza e kelime osoji n uma ra̱ka̱ a panai mogono ma Babila ma zagba ta̱ Gedaliya wo okpo gomuna, ɗa a bankai n uma e le wa̱ a̱ni a Mizifa, ula e le ɗa IshimaꞋilu kolobo ka Netaniya, n Johanan kolobo ka Kareya, n Seraya kolobo ka Tanhumetu vuza va aza a Netofa, n Jazaniya kolobo ka vuza va za Makatu. 24 Ɗa Gedaliya u kucinakai le n uma e le. U danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana wovon u tsugbayin tsa aza a Babila ba, La̱nsa̱i ubuta̱ i da̱sa̱ngu punu i ɗika ya, i yaꞋanka mogono ma Babila a̱ga̱nda̱ yi ta̱ a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ mi ida̱shi.&gt;&gt;

25 Ama o wotoi u cindere u ka̱ya̱ wa, ɗa IshimaꞋilu kolobo ka Netaniya ma tsukaya ma Ilishama vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku mogono ka, u ta̱wa̱i n uma kupa ɗa unai Gedaliya. Ɗa kpamu unai uma a Yahuda koɓolo n aza Babila ana i koɓolo n Gedaliya a Mizipa. 26 N tsu nampa, ɗa uma ra̱ka̱, maku n vuza gbanyin koɓolo n aza e kelime osoji ra̱ka̱ a sumai a kubana a iɗika i Masar, adama na i ta̱ a kupana wovon wa aza a Babila.

Utuka̱i Jehoyakini a kpaꞋa ku ugbashi

27 A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n ke cindere, ka tsugbashi tsu Jehoyakini mogono ma Yahuda, a̱ ka̱ya̱ ka na Evili-merodaki wo okpoi mogono ma Babila, ka ɗaɗa a̱ utuka̱i Jehoyakini a kpaꞋa ku ugbashi, a kanna ka kamanga n ka cindere ko wotoi kupa n ure. 28 Ɗa mogono Evili-merodaki u nekei ni kadanshi ka singai, ɗa kpamu u neke ni tsugbayin tsu na tsu laꞋi tsu ngono n na mi ekiye ni a Babila dem. 29 Ɗa Jehoyakini u foɗoi ntogu n tsugbashi n ni. Ili i na i ɗikai a kanna ka nanlo ɗa u ka̱na̱i kulyaꞋa ilikulya a kirukpa ku mogono ali ukocishi u wuma u ni. 30 Ɗa mogono Evili-merodaki u zuwai a̱ ka̱na̱i kunekeshe mogono Jehoyakini ikebe i katsupu a kanna dem, ali a kubana u koci u wuma u ni.

2 Ar Katagarda ka Arabali

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

Katagarda ka 2 Arabali

Ukuna u katagarda ka nampa

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ke ire ka Arabali ka̱ gita̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u na katagarda ka iyain ka Arabali ko kotsoi, arabali a a̱ gita̱ ta̱ o tsugono tsu Sulemanu ali a kubana ukpa̱ u ni. Katagarda ka ke neke ta̱ arabali a ugbamukaci u na kumaci ka aza Isaraila a na i a uɓon u gaɗi a yaꞋankai Rehobuwam, maku ma Sulemanu mogono, ukuna u vishili vu na Jerobuwam u shilika̱i n Rehobuwam. Arabali a, a shamgbai a ukuna u tsumani tsu tsugono tsu uɓon u ɗakai n Isaraila, ɗaɗa Yahuda, ali a kubana uyikpi u Urushelima a̱ ka̱ya̱ ka 586 Bc.

Ili i na yi punu ugeri

Tsugono tsu Sulemanu 1:1--9:31

a. A̱ya̱ a̱ ugiti 1:1-17

b. A maꞋi A̱Ꞌisa̱ a gbayin 2:1--7:10

c. A̱ya̱ a ukocishi 7:11--9:31

Ugbamukaci u kumaci ku uɓon u gaɗi 10:1-1

Ngono n Yahuda 11:1--36:12

Uyikpi u Urushelima 36:13-23

1

Mogono Sulemanu u folonoi ugboji.

1 Ɗa Sulemanu kolobo ka Dawuda u zuwai tsugono ci ni tsu tsurukpai mayin, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ki ta̱ koɓolo n a̱yi, ɗa u bonokoi ni vuzagbayin vu utsura. 2 Ɗa Sulemanu u ɗekei aza a Isaraila ra̱ka̱, u yaꞋin kadanshi n ele, uma a ele ɗa ovonshi osoji a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n ovonshi osoji amangatawantawun n ayaꞋinfada n aza e kelime a Israila n aza e kelime a iꞋuwa yi Isaraila dem. 3 Ɗa Sulemanu n uma a na i koɓolo n a̱yi ra̱ka̱, a gaɗukpai a kubana a̱ ubuta̱ u kucikpa ɗe a Gibiyon, adama a na Ma̱va̱li mo oɓolo ma̱ Ka̱shile mi ta̱ ɗe, ma na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka maꞋin e meremune. 4 Ama ci na ɗe Dawuda u ɗika akpati vu Ka̱shile ɗe a̱ likuci i Kiriyatu-jerimu a kubana a̱ ubuta̱ u na u foɓusokoi vu ɗa, adama a na u yaꞋanka ta̱ vu ɗa ma̱va̱li a Urushelima. 5 Ama katalikalyuka ka̱ viyum vu shili ka na Bezale kolobo ka Uri matsukaya ma̱ Huru u maꞋin, ki ta̱ a Gibiyon e kelime ka akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu. Ɗa Sulemanu n koɓolo ka uma ra̱ka̱ a cikpai Vuzavaguɗu ɗe. 6 Ɗa Sulemanu u kumbai a kubana a gaɗi vu katalikalyuka ka viyum vu shili ka, e kelime ka Vuzavaguɗu punu a̱ Ma̱va̱li moɓolo ma, ɗa u nekei alyuka o kusongu ka̱kpa̱n ɗe. 7 N kayin ka nanlo ɗa Ka̱shile ko ta̱wa̱i yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Sulemanu u danai ni, &lt;&lt;Folono ili i na vu cigai dem n neke wu.&gt;&gt;

8 Ɗa Sulemanu wu ushiki Ka̱shile u danai,&lt;&lt;Vu yotsongu ta̱ ɗe esheku a̱ va̱ Dawuda ucigi u gbayin ɗa kpamu vu zuwai mu mo okpoi mogono a̱ una̱ u ni. 9 Gogo na, Vuzavaguɗu Ka̱shile, yaꞋan vu shatangu uzuwukpani u na vu yaꞋankai esheku a̱ va̱ Dawuda. A na vu zuwai mu mo okpoi mogono u uma a̱ nu a na ka̱bunda̱i ke le ki tsu kubuta̱ ki iɗika. 10 mi ta̱ ufolu u nu neke mu kuyeve n ugboji tsu na ma kufuɗa ku tono n uma a̱ nu, adama a na yayi u kufuɗa kuguɓa uma a̱ a̱bunda̱i a̱ nu a nampa?&gt;&gt;

11 Ɗa Ka̱shile ku ushiki Sulemanu, u danai, &lt;&lt;Ana wo okpoi ili i nampa i ɗa ka̱ɗu ka̱ nu ka cigai, kpamu ve ece uciyi ko ili kukiye m tsugbayin ba, ko tana vu ece wuma wi irala i nu ko kpamu wuma wu ugaɗi adama a̱ ka̱ci ka̱ nu ba, ama ɗa vu ecei ugboji n kuyeve adama a na vu guɓa uma a̱ va̱ a na n zuwai nu vo okpo mogono me le, 12 adama a nannai, n kuneke wu ta̱ ugboji n kuyeve. Ka̱ta̱ kpamu n neke wu uciyi, ili i kukiye n tsugbayin tsu na babu mogono a̱ ka̱tsuma̱ ko ngono n na n lazai ɗe n saꞋwai kuciya̱, kpamu babu mogono ma na ma̱ kuciya̱ tsu ɗa a̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ nu.&gt;&gt; 13 Ɗa Sulemanu u ka̱sukpa̱i ubuta̱ wa A̱Ꞌisa̱ a Gibiyon, a̱ Ma̱va̱li mo oɓolo, u bonoi a Urushelima. Ɗa ulyaꞋi tsugono tsa aza a Isaraila.

Uciyi u Sulemanu

(1 Ng 10:26-29)

14 Ɗa Sulemanu u ɓolongi ekeke o odoku n akumbi e le, ɗa u ɓolongi ekeke odoku a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (1,400), n odoku a̱kpa̱n kupa n ere (12,000), ɗa u zuwai o yoku a̱ likuci i na a tsu zuwa ekeke odoku, o yoku tankpamu a Urushelima. 15 Ɗa mogono ma zuwai azurufa n azanariya okpoi tsa atali a gbani a Urushelima, ta kpamu u zuwai nɗanga n Sida n yimkpai n ka̱bunda̱i tsu nɗanga mu nda̱ci n na mi a uɓon wa aginda aza a Yahuda nannai. 16 Ɗa Sulemanu u zuwa ta̱ a̱ tuka̱i n odoku a Masar a kubana e Kuwe. Ɗa aza a tsulaga o mogono a tsulai a ɗa a Kuwe. 17 Ɗa kpamu u zuwai a̱ tuka̱i n ekeke odoku a a̱ likuci i Masar. Vu za te dem a̱ una̱ wi ikebe azurufa amangatawa̱nta̱li (600), kodoku dem amangatawun n amangerenkupa (150). Nanai ɗa feu e denke yi ngono ma aza a Hitiya n ma aza a Siriya.

2

Ofoɓuso adama kuma ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin

1 Sulemanu u nekei kadanshi adama na a maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu n kefeku ko tsugono tsu ni. 2 Ɗa u zagbai uma a̱ kupura̱ ucanuku uma a̱kpa̱n amangatawencindere, (70,000) n aza a kuɓoso atali a nsansa uma a̱kpa̱n amangatawunkunla̱i, (80,000) n aza a̱ kula̱na̱ ulinga uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱nta̱li, (3, 600). 3 Ɗa Sulemanu u suki n akaka a nampa u Hiram mogono ma Taya, u danai,&lt;&lt;SuꞋuku mu n nɗanga n sida tsu na vu suꞋuki esheku a̱ va̱ Dawuda adama a na u maꞋaka ka̱ci ka̱ ni kefeku kana u kuda̱sa̱ngu. 4 La̱na̱, mpa ɗa na ofoɓuso adama na n maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, ka̱ta̱ me erengu ku ɗa adama o kusongu ili i ma̱gula̱ni m uyoꞋo wa̱ a̱ ni, n adama a kuzuwa boroji vu ciɗa a makyan dem, kpamu n adama alyuka a kuneꞋe ku kusongu kulivi n usana, a kanna ka Ashibi koɓolo n ka̱ɗiva̱ ka wotoi u savu n ka̱ɗiva̱ kakau ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ a kanna ka na a kiwanai. Nava wila̱ u ɗa adama aza a Israila a ayin dem. 5 A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na mi a kuciga ku maꞋa a gbayin a ɗa, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka laꞋa ta̱ a̱ma̱li dem. 6 Ama yayi wa kufuɗa ku maꞋaka yi A̱Ꞌisa̱ a gbayin, a na wo okpoi gaɗi a̱da̱nga̱shile a yawai ni ba? Mpa ɗa ya a na ma ku maꞋaka yi A̱Ꞌisa̱ a gbayin, sai de m maꞋa ubuta̱ u kusongu ili i ma̱gula̱ni. 7 Gogo na suꞋuku mu vuza na u keyevi ku ulinga wa azanariya n azurufa n iyim ishili n ilima̱ u yevei kpamu kutsungu usuni m ma̱ɗiya̱ n garula, ka̱ta̱ kpamu u fuɗa kuyaꞋan iɗani, adama a na a̱ ta̱wa̱ a yaꞋan ulinga a uɓon u Yahuda a Urushelima koɓolo n eyevi a ulinga a̱ va̱, a na esheku a̱ va̱ Dawuda u la̱nsa̱i. 8 Ka̱ta̱ kpamu vu suꞋuku mu nu nɗanga n sida nu n Firi nu nɗanga m mandai ma aza a Lebano, adama a na n yeve ta̱ a na agbashi a̱ nu a fuɗa ta̱ kukiɗa ogboli mayin. N ciga ta̱ agbashi a̱ va̱ a yaꞋan ulinga koɓolo n agbashi a̱ nu, 9 adama na a̱ la̱nsa̱ka̱ mu ogboli n a̱bunda̱i, adama a na kpaꞋa ku na n cigai ku maꞋa va, ki ta̱ o kugbonguro n ili i mereve. 10 Mpa n ku tsupa ta̱ agbashi a̱ nu a na a kiɗai ogboli a agisamkpatsu a̱kpa̱n kamanga (20,000) a ishina i usoyi n agisamkpatsu a bali a̱kpa̱n kamanga (20,000) n edele a̱ ma̱kya̱n a̱kpa̱n kamanga (20,000) n edele a maniꞋin ma zaitu a̱kpa̱n kamanga (20,000).&gt;&gt; 11 Ɗa Hiram mogono ma Taya wu ushuki Sulemanu punu a katagarda ka akaka ka, u danai, &lt;&lt;Adama a na Vuzavaguɗu u ciga ta̱ uma a̱ ni, ɗaɗa i zuwai ɗa u zuwai nu vo okpo mogono me le.&gt;&gt; 12 Ɗa Hiram u danai, &lt;&lt;N cikpa ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, vuza na u yaꞋin gaɗi n iɗika, a̱yi vu na u nekei mogono Dawuda maku mu ugboji n cicoꞋo n kuyeve, a̱yi na u kumaꞋaka Vuzavaguɗu A̱Ꞌisa̱ a gbayin n kefeku ko tsugono ci ni.

13 &lt;&lt;Gogo na mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu n Huram-abi, keyevi ka ulinga n a̱bunda̱i,&gt;&gt; 14 vuza na a̱na̱ku a̱ ni uta̱i a Dan, esheku a̱ ni kpamu vuza vu Taya. U fuɗa ta̱ ulinga ka̱u wa azanariya n azurufa n iyim ishili n iyim n atali n ogboli, n ku sura ku usuni n ku ma̱ɗiya̱ n garula, n kuyeve ku ulinga u tsugbere tsu singai. Wi ta̱ n kuyeve ki iɗani n a̱bunda̱i, u yaꞋan ta̱ iyoci yi igani i na e nekei ni dem, wi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n eyevi a ulinga a̱ nu koɓolo n aza a vuzagbayin va̱ Dawuda esheku a̱ nu. 15 &lt;&lt;Gogo na vuzagbayin vu suꞋuku agbashi a̱ nu n alkama m bali m maniꞋin m ma̱kya̱n tsu na vu yaꞋin uzuwukpani. 16 A̱tsu ci ta̱ a kukiɗa ka wu ogboli a Lebano a na vu cigai, ka̱ta̱ tsu gida̱la̱kpa̱ a ɗa a̱ kuta̱wa̱ a mala yeve tsu zorukpo a ɗa a̱ mini a kubana Jopa. Ka̱ta̱ a vu tankpamu vu ɗika a ɗa a kubana a Urushelima.&gt;&gt; 17 Ɗa Sulemanu u kecei ka̱bunda̱i ko omoci a na i punu a̱ ida̱shi a iɗika yi Isaraila, tsu na esheku a̱ ni Dawuda e kecei, ɗa u ciya̱i uma a̱kpa̱n amangatawun n amangerenkupa n a tatsu n amangatawun a̱ta̱li (153, 600.) 18 Ɗa u zagbai uma a̱kpa̱n amangatatsunkupa (70,000) okpoi aɗiki a ucanuku, uma a̱kpa̱n amanga̱na̱shi (80,000) tankpamu esheꞋwi atali a nsansa, n aza a na a̱ kula̱na̱ ulinga wa uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱nta̱li, (3,600).

3

Sulemanu u gita̱i kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin

1 Ɗa Sulemanu u gita̱i kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a Urushelima a gaɗi vu kusan ku Moriya. A̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u gasai n esheku a̱ ni Dawuda. U maꞋin ɗe A̱Ꞌisa̱ a gbayin, a ulanga u kulapu ku Oruna vuza vu Jebusiya. 2 U gita̱i kumaꞋa ka a kanna ka ire ko wotoi u ire a̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono ci ni. 3 Tsu na Sulemanu u gisanki kumaꞋa ka A̱Ꞌisa̱ a gbayin. Uɗa̱ngi u ni udashi amanga̱na̱shinkupa, wanshi tankpamu udashi kamangankupa n mekecu ma cau. 4 Kefeku ka na ki e kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, wanshi u ni derere ɗa wi n wanshi u kpaꞋa ka udashi kamangankupa, uɗa̱ngi u ni udashi amangatawun n amanga̱na̱shi (180). Ɗa a surai asuvu e kefeku ka n azanariya koci. 5 Ɗa u gerei nɗanga n Firi punu a̱ kunu ku gbayin ka, ɗa u surai n ɗa n azanariya koci, ɗa u ka̱ra̱i ɗe ululu a nshuwa gaɗi va n ikani. 6 Ɗa u kalai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a n atali a singai azanariya a na a̱ tuka̱i a iɗika i Paravayim. 7 Ɗa u surai kasaka ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin ka n aburakpatsu, iga̱Ꞌin yi utsutsu, n utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a n azanariya, ɗa a̱ ka̱ra̱i ɗe i corobi a kasaka ka. 8 Ɗa u maꞋi mololo ma ciɗa, ugaɗi u ni derere n wanshi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ugaɗi u ni udashi kamangankupa, wanshi feu udashi kamangankupa. Ɗa u surai asuvu a kasaka a n azanariya koci a na a yawai ngura amangatawa̱nta̱li, (600). 9 A̱miki a ikusa ya azanariya a yawa ta̱ kilo amangatawantawun n amangatatsunkupa, (570). Ɗa u surai kunu ku gaɗi ka n azanariya. 10 Ɗa Sulemanu u sheꞋwei i Corobi ɗa u surai le n azanariya u zuwai punu asuvu o mololo ma ciɗa ma. 11 Ubapi we evelyu i Corobi ya, ɗa baci a̱ ba̱ra̱kpa̱i le a yawa ta̱ udashi kamangankupa. Adama a na ugaɗi u kuvelyu kute ku yawa ta̱ udashi u cindere n kagimi. Ɗa Corobin vu te u bapai kuvelyu ku ni ɗa saꞋwai kasaka ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗa u bapai kuvelyu kute ku ni kpamu ɗa ku saꞋwai ku vu toku vu ni. 12 Ta feu Corobin vu i re va u bapai kuvelyu ku te ku ni u saꞋwai kuvelyu ku vu toku vu ni, ɗa kpamu u bapai kuvelyu ku te ɗa u saꞋwai kasaka ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, kuvelyu ka feu udashi u cindere u ɗa n kagimi. 13 Wanshi we evelyu i Corobin i re ya ɗa baci a bapai le a yawa ta̱ udashi kamangankupa. Icorobi ya i ta̱ kashani a kinda utsutsu u kunu ku gbayin ka. 14 Ɗa Sulemanu u yaꞋin kakashi ku utsutsu ko mololo ma ciɗa n arikinla a̱ mini mu usuni n mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n garula, n tsugbere tsu singai. Ɗa kpamu u ka̱ra̱i ɗe i Corobi ya a kakashi ka.

Ashamkpatsu e re a iyim ishili.

(1 Ng 7:15-22)

15 Sulemanu u yaꞋin ashamkpatsu e re a iyim ishili e kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, uɗa̱ngi u kashamkpatsu dem u yawa ta̱ udashi kamanga n u cindere. Kashamkpatsu dem ki ta̱ n kobisho ka na uɗa̱ngi u ni u yawai udashi u cindere n kagimi. 16 Ɗa u kalai kobisho ka kashamkpatsu dem n igani yi ikani i na a caꞋi i na i ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ kobisho ashamkpatsu a. Ɗa kpamu u ka̱ra̱i ɗe umaci u ruman amangatawun (100) paki n ikani ya. 17 Ɗa a̱ shikpa̱i ashamkpatsu a, e kelime ka A̱Ꞌisa̱ a agbayin. Kashamkpatsu ka na ki a uɓon u ɗakai, u ɗekei kaꞋa Jakin, ka na ki uɓon u gaɗi, u neꞋi kaꞋa kula Bowazu.

4

Ucanuku wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin

(1 Ng 7:23-51)

1 Mogono Sulemanu u maꞋin katalikalyuka ka iyim ishili, ka na u ugaɗi u ni u yawai udashi kamangankupa, wanshi u ni udashi kamangankupa. uɗa̱ngi u ni udashi gendu. 2 Ɗa u yaꞋin kebelyu ka gbayin ka viyum vi shili adama a̱ mini, uga̱vi u ni udashi u cindere n kagimi, wanshi u ni udashi gendu. N kagisamkpatsu ka kawin ka na ka yawai udashi amangere n tawun ɗa ka̱ tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ kebelyu ka. 3 A ɗaka vu mashingi me kebelyu ka, a yaꞋan ta̱ adaru e re a a iyoci yi obomburon a iyum i shili, uɗa̱ngi u kobomburon dem udashi gendu. Iyum i shili i ɗa a̱ luwa̱i ɗa a yaꞋin obomburon a u matyangi n kebelyu ka. 4 Ɗa a kiyangi kebelyu ka a gaɗi vo obomburom a iyum ishili kupa n e re, a̱shi obomburon a, a kinda pulai. Aza a tatsu a kinda uɓon u gaɗi, aza a tatsu a kinda kasana, aza a tatsu a kinda uɓon u ɗakai, aza a tatsu a na a buwai a kinda ka̱livi. 5 A̱guruzu e kebelyu ka a yawa ta̱ udashi u tatsu. Kebelyu ka ki ta̱ a kuɗika mini ndiki a̱kpa̱n amangatatsu (60,000), una̱ u kebelyu ka wi ta̱ upetikpi tsu ma̱diki ko apulufa. 6 Ɗa kpamu u yaꞋin ebelyu kupa adama a̱ kuza̱Ꞌa̱, u zuwai a tawun a uɓon u ɗakai, a tawun a uɓon u gaɗi. A̱ tsu za̱Ꞌa̱ ta̱ ucanuku wa alyuka o kusongu punu ebelyu a. Ama kebelyu ka gbayin ka anan ganu a ɗa a̱ tsu sumba̱ punu.

7 Ɗa u maꞋin ashamkpatsu a nkuni kupa ma azanariya tsu na a dansai, ɗa u zuwai le punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, u zuwai aza a tawun n uɓon u ɗakai, aza tawun kpamu n uɓon u gaɗi. 8 Ɗa kpamu u yaꞋin irikpa kupa ɗa u zuwai le feu punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, aza a tawun a uɓon ɗakai, aza a tawun kpamu a uɓon u gaɗi. Ɗa u luwa̱i nsasu ma azanariya amangatawun (100). 9 Ɗa u lapulai ulanga adama anan ganu, n ulanga u gbayin u yoku n utsutsu u ku uwaka a ulanga wa. Ɗa u surai utsutsu wu ulanga wa n iyum ishili. 10 Ɗa u zuwai kebelyu ka uɓon u ɗakai n tsu kasana ka kpaꞋa ka. 11 Ɗa Hiram u maꞋin mgbodo n sheburu nu nvene n kuvishangu. Ta Hiram u kotsoi ulinga u na mogono Sulemanu ma zuwai ni u yaꞋan A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile. 12 Ili i na u yaꞋin i ɗaɗa na, ashamkpatsu e re n obisho e re a na i tsu ebelyu e re a na i gaɗi va ashamkpatsu va, n adaru obisho e re n tsuzogu obisho e re a na i gaɗi va ashamkpatsu va, 13 n nlulu mu umaci u ruman amangatawa̱na̱shi (400), kadaru dem ki ta̱ n amangatawun adaru e re a gaɗi vu obisho ka kashamkpatsu. 14 Ɗa kpamu u yaꞋin nsasu, masasu dem n kashamkpatsu ka̱ ni, 15 koɓolo n kebelyu kagbayin ka̱ mini, n obomburon kupa n e re a na a̱ ɓa̱na̱i kebelyu ka gbayin ka. 16 Nu mgbodo n i sheburu n ataꞋan a̱jivu adama a ulinga wi inyama, n ucanuku u na Hiram u yaꞋankai mogono Sulemanu adama A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, u yaꞋin ta̱ a ɗa n iyim ishili i na o gboroi. 17 A̱ ka̱pula̱ka̱ ka na ki ɗevu n Kuyene ku Urdu, e mere ma likuci i Sukotu n Zereda, ɗa mogono ma zuwai a̱ luwa̱i iyum ya ɗa a̱ tsuwa̱in punu a enle a na lapulai. 18 Sulemanu u yaꞋan ta̱ ili n a̱bunda̱i tsu na a fuɗa a̱ ciya̱ kuyeve ku kabunda̱i ka iyim ishili i na a yaꞋankai ba.

19 Ɗa Sulemanu kpamu u yaꞋin ucanuku u na wi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, katalikalyuka ka azanariya n kirukpa ku kuzuwa boroji vu ciɗa, 20 n ashamkpatsu a nkuni ma azanariya koci, adama a na akana o mololo ma ciɗa tsu na a dansai, 21 n tsuzogu tsa̱ a̱pa̱lu, nu nkuni n ikenekpetsu ya akina i na a yaꞋin azanariya koci, 22 n ili i kukima̱ka̱ nkuni n asasu a gbagbain nu nvene nu nyelyu adama a ili i ma̱gula̱ni n na a yaꞋin a azanariya koci, n utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin, n ukungulu wu utsutsu u mololo ma, n ukungulu wu utsutsu u mololo ma ciɗa ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a dem a kumai le n azanariya koci.

5

1 Ana mogono Sulemanu u kotsoi ulinga u kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ka, ɗa u ukai n ucanuku u na Dawuda esheku a̱ ni erengi ra̱ka̱ u Vuzavaguɗu, ɗa u tuka̱i azurufa n azanariya koɓolo n ucanuku wa ra̱ka̱ u foɓoi a mpon ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin.

A̱ tuka̱i n Akpati vu uzuwakpani A̱Ꞌisa̱ a gbayin.

(1 Ng 8:1-13)

2 Ɗa Sulemanu u zuwai nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila n aza e kelime ka kumaci ya aza a Isaraila n aza e kelime ka iꞋuwa yi ikaya i uma a Isaraila ra̱ka̱ a Urushelima, adama a na a bana a̱ tuka̱ n Akpati vu uzuwakpani vu vuzavaguɗu a̱ likuci i Dawuda Sihiyona. 3 Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a gasai u mogono Sulemanu a makyan ma̱ ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱pa̱m, ko wotoi u cindere. 4 Ana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a yawai, ɗa aza e Levi a ɗikai Akpati vu uzuwakpani va. 5 a̱ tuka̱i n Akpati vu uzuwakpani va n Ma̱va̱li mo Oɓolo n ucanuku u na erengi u na wi punu ra̱ka̱ a̱ tuka̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin, aza e Levi n anan ganu a ɗa a ɗikai ucanuku wa. 6 Ɗa mogono Sulemanu n uma a Isaraila ra̱ka̱ aza a na o ɓolongi e kelime ka Akpati vuzuwukpani vu Ka̱shile, a̱ ka̱ni kuyaꞋan alyuka a nlala n obomburon a̱bunda̱i, tsu na a kufuɗa ku kece ba. 7 Ɗa anan ganu a bankai n Akpati vu uzuwukpani vu Vuzavaguɗu va punu asuvu a kpaꞋa ka. Ɗa a zuwai vu ɗa a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i ni o mololo ma ciɗa, a ɗaka va evelyu a i corobi. 8 I corobin ya i bapai evelyu e le a gaɗi va Akpati vu uzuwakpani va n aburakpatsu a na a ci ɗikai. 9 Aburakpatsu a i ta̱ a kuyaꞋan n ugaɗi ka̱u a na va kufuɗa kene aci e le a̱ ubuta̱ u ciɗa, ama vi a kufuɗa kene le n tsupulai ba. Aburakpatsu a i ta̱ ɗe a buwai a ubuta̱ wa ali anana. 10 Ili i yoku yi punu akpati a uzuwukpani a ba, nshemberu ma atali n re n ɗa koci n na Musa u zuwai a ayin ana wi a kusan ku Horebu, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n aza a Isaraila, a na uta̱i a iɗika i Masar. 11 Ɗa anan ganu a uta̱i punu o mololo ma ciɗa ma. Anan ganu a na o ɓolongi va ra̱ka̱ erengu ta̱ ɗe ka̱ci ke le, ɗa uta̱i babu ukuna u ka̱tsura̱. 12 Ɗa aza a ishipa e Levi, ɗaɗa Asafa n Heman n Jedutun n muku n le n aza e le a ukai ntogu n tsuzogu n singai. A shamgbai a kasana n katalikalyuka a kuwaꞋa umolu n agundari n nka̱la̱. Kpamu anan ganu amangatawun n kamanga a ku lika̱ ishari (120). 13 Aza a̱ ku lika̱ ishari n aza a ishipa a̱ ɗa̱ngusa̱i a̱la̱ka̱tsu makyan me te a cikpa Vuzavaguɗu. A cananai ishipa a makyan ma na aza o yoku i a̱ ku lika̱ avana, a kuwaꞋa ugogi, n a waꞋi ucanuku u tsuwaꞋi. A cikpai Vuzavaguɗu n vishipa a kudana,

&lt;&lt;A̱yi vuza kasingai ɗa,

ucigi u gbayin u ni wi ta̱ o kuyongo ko wannai,&gt;&gt;

Ɗa keleshu ka palai A̱Ꞌisa̱ a gbayin, 14 ali anan ganu a fuɗa a yaꞋan ulinga u le a ba, adama a na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci shana ta̱ kpaꞋa ku Ka̱shile ka.

6

Sulemanu u zuwakai uma una̱singai

(1 Ng 8:12-21)

1 Ɗa Sulemanu u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, wi ta̱ o kuyongo a̱ ka̱yimbi ka kpaɓam. 2 Ama m maꞋaka wu ta̱ A̱Ꞌisa̱ a agbayin, ubuta̱ u na va kuda̱sa̱ngu ko wannai.&gt;&gt; 3 A makyan ma na koɓolo ka uma a Isaraila i kashani, ɗa mogono Sulemanu u vadalukpai u zuwakai uma una̱singai. 4 U danai, &lt;&lt;Cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, vuza na n ekiye ku ni ku ɗa u shatangi uzuwakpani u na u yaꞋankai Dawuda esheku a̱ va̱, u danai, 5 &lt;Ali a kanna ka na mu utuka̱i n uma a̱ va̱ a iɗika i Masar, n zagba likuci a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ubuta̱ u na n kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a na a cikpa kula ku va̱ ba, kpamu n zagba vuza vu na u kutono n uma a̱ va̱ aza a Isaraila ba, 6 ama gogo na n zagba ta̱ Urushelima adama a na kula ku va̱ ku yongo ɗe. Kpamu n zagba ta̱ Dawuda wo okpo mogono ma uma a̱ va̱ aza a Isaraila.&gt; 7 Esheku a̱ va̱ Dawuda u sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, a na wa maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila. 8 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai Dawuda esheku a̱ va̱, &lt;U gaꞋan ta̱ a na vu sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ nu vu ku maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku va̱. 9 ama ko n nannai, avu ɗa va kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a ba, ama maku ma na a ku matsaka wu a̱yi ɗa u kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku va̱.&gt; 10 Gogo na Vuzavaguɗu u shatangu ta̱ uzuwakpani u na u yaꞋin. Anana mi isaka ta̱ esheku a̱ va̱ Dawuda, ɗa n da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka aza Isaraila, tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani, ɗa kpamu n maꞋin A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila. 11 Punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ɗaɗa n zuwai akpati a uzuwakpani, u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n aza Isaraila.&gt;&gt;

Avasa a Sulemanu

(1 Ng 8:22-53)

12 Ɗa Sulemanu u shamgbai e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu, e kelime ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ ni gaɗi. 13 Sulemanu ta na u lapula ta̱ ɗe kadasukpatsu ka iyim ishili. Wanshi u ni udashi u cindere n kagimi, ugaɗi u ni udashi u cindere n kagimi, uɗa̱ngi u ni kpamu udashi u cindere n kagimi. Ɗa u shikpa̱i kaꞋa a ulanga u kpaꞋa wa, ɗa u kumbai kadasukpatsu ka u kuɗa̱ngi e kelime ko koɓolo ka uma, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ ni a kubana gaɗi. 14 U yaꞋin avasa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, Ka̱shile ki ɗe gaɗi ko punu na aduniyan tsu nu ba, avu na vu a kushatangu uzuwakpani u nu, vi ta̱ kpamu kuyotsongu ucigi u ko wannai u nu wa aza a na i a nwalu a uye u nu n a̱ɗu e le ra̱ka̱. 15 Avu ɗa vu shatangi uzuwakpani u na vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ Dawuda. Uzuwakpani u na vu yaꞋain ɗa tana vu shatangi u ɗa anana. 16 Gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, shatangu uzuwakpani u na vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu Dawuda esheku a̱ va̱, an vu danai, ɗa baci muku n nu n tonoi wila̱ u va̱ tsu na vu tonoi mu. &lt;A kukpa̱ɗa̱ ku namba vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila ba.&gt; 17 Gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, yaꞋan vu shatangu kadanshi ka nu ka na vu danai kagbashi ka̱ nu Dawuda.

18 &lt;&lt;Ama mayun ɗa Ka̱shile ka̱ kuda̱sa̱ngu n uma aduniyan? Gaɗi a̱da̱nga̱shile a yawa wu ba, teɗei A̱Ꞌisa̱ e kenu a na n maꞋin na. 19 N nannai dem pana avasa a kagbashi ka̱ nu n ufolu u ni, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, zuwa atsuvu vu pana ma̱shi n kavasa ka na kagbashi ka̱ nu ki a kuyaꞋan e kelime ka̱ nu, 20 yaꞋan vu indana A̱Ꞌisa̱ a gbayin a mpa kanna n kayin, ubuta̱ u na vu danai vi ta̱ a kuzuwa a cikpa kula ku nu. Pana avasa a̱ va̱ a makyan ma na baci n zuwai a̱shi a̱ va̱ a uɓon u nanlo avasa. 21 Ka̱ta̱ vu pana ufolu u va̱ n uma a̱ nu aza a Isaraila, a makyan ma na baci a yaꞋin avasa a kinda a uɓon u na mpa wa, yaꞋan vu panaka tsu ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ u na vi, vu panaka tsu vu cinukpaka tsu unushi u tsu.

22 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u nusakai toku ni, ali ɗa a zuwai ni u kucinai, ɗa u ta̱wa̱i a katalikalyuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa, 23 Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu pana ɗe gaɗi. Vu yaꞋanka agbashi a̱ nu afada, vu takacika vuza vu unushi va, vu bonoko unushi wa a kaci ka̱ ni, ka̱ta̱ vuza kamayun tankpamu vu yotsongi a na wi n unushi ba.

24 &lt;&lt;Ɗa baci irala i lyaꞋi uma a̱ nu aza a Isaraila, a nusaka wu ta̱ ɗa. Ama ɗa baci uma a̱ nu o bonoi wa̱ nu a cikpai nu ɗa kpamu o folonoi nu punu A̱Ꞌisa̱ a nampa, 25 ka̱ta̱ vu panaka le ɗe gaɗi, vu cinukpaka le unushi u le, ka̱ta̱ kpamu vu bonoko le a iɗika i na vu nekei le n ikaya i le.

26 &lt;&lt;Ɗa baci a̱ ɓa̱ya̱ngi gaɗi ali u kpa̱ɗa̱i ku yoꞋo mini, uma a̱ nu a nusaka wu ta̱, ama ɗa baci a ta̱wa̱i a yaꞋin avasa a kinda A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ka gbani-gbani ke le, adama a na vu takacikai le, 27 pana ka le ɗe gaɗi, ka̱ta̱ vu cinukpa n unushi wa agbashi a̱ nu, uma a̱ nu aza a Isaraila, yotsongu le uye usingai u na o kutono, ka̱ta̱ vu yoꞋo mini a iɗika i na vu nekei uma a̱ nu yo okpo yi uka̱ni u le.

28 &lt;&lt;Ɗa baci kambulu ka̱ ta̱wa̱i a iɗika ya ko ma̱dukpa̱, ko wunla̱i u gbani-gbani u na u tsu la̱nga̱sa̱ ashina, ko a̱pa̱lu ko uɗekpu ko nta̱ɗa̱ma̱ci ko akyun, ko kpamu ɗa baci irala i uwai a̱ likuci i uma a̱ nu ɗa a kambuki i ɗa, ko icuꞋu i ma̱dukpa̱ n mɓa̱la̱ kakau n na mi punu a̱ likuci ya, 29 ɗa baci vuza ko uma ra̱ka̱ a vasai, ko o folonoi nu, adama a na e yevei ta̱ unushi u le ali ɗa a ɗengusa̱i ekiye e le a ku inda A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa, 30 vu pana ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i nu, vu cinukpaka le unushi u le, ka̱ta̱ vu tsupa yaba dem wuntsukpi adama a na avu ɗa koci vu yevei ka̱ɗu ka vuma. 31 Ta uma a̱ nu a kupana wovon u nu nannai, ka̱ta̱ o tono uye u nu a ayin e le ra̱ka̱ a na o kuyongo a iɗika i na vu nekei ikaya i tsu.

32 &lt;&lt;Ta feu nannai, ɗa baci komoci vuza na wi a̱ ka̱tsuma̱ uma a̱ nu aza a Isaraila ba, wu uta̱i a iɗika i daꞋin ɗa u ta̱wa̱i adama a na u pana ta̱ kula kugbayin n kukiye ku tsura ku nu, n ulinga wi ili mereve i nu, ɗa baci u ta̱wa̱i ɗa u vasai a kinda A̱Ꞌisa̱ a nampa, 33 vu pana ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i nu, vu yaꞋan ili dem i na komoci ka ko folonoi nu, adama a na uma aduniyan ra̱ka̱ e yeve kula ku nu, ka̱ta̱ e neke wu tsugbayin, tsu na uma a̱ nu aza a Isaraila a kupana wovon u nu, i ta̱ kpamu e kuyeve a na A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na n maꞋi va n maꞋa ta̱ a ɗa n kula ku nu.

34 &lt;&lt;Ɗa baci uma a̱ nu uta̱i kuyaꞋan kuvon n irala i le, ubuta̱ u na baci dem vu danai le a bana, ɗa baci a vasai a ku inda likuci i nampa i na vu zagbai n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na n maꞋi adama a kula ku nu, 35 pana avasa le n ufolu u le ɗe gaɗi, vu yaꞋanka le i na a cigai.

36 &lt;&lt;Ɗa baci a nusakai nu, adama a na babu vuma lima̱ na u kukpa̱ɗa̱ kunusa, ali ɗa vu yaꞋin wupa n e le vu nekei le ekiye irala i le, kpamu ali vu pura̱i le a kubana a iɗika i yoku daꞋin ko ɗevu, 37 ɗa baci a sabai a̱ɗu e le, ɗe a iɗika i na vu bankai le tsugbashi tsa, ɗa o bonoi a̱ shika̱i unushi u le ɗa o folonoi nu ɗe a iɗika i na i a tsugbashi tsa, a danai, &lt;Tsu nusa ta̱, ci yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani,&gt; 38 ɗa baci kpamu a̱ shika̱i unushi u le n a̱ɗu e le ra̱ka̱ a iɗika i na a bankai le tsugbashi tsa, ɗa a vasai a kinda iɗika i le i na vu neke ikaya i le, n likuci i na vu zagbai n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na n maꞋi adama a kula ku nu, 39 pana avasa e le n ufolu u le ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i nu, vu yaꞋanka le tsu na u yotsoi. 40 Gogo na Ka̱shile ka̱ va̱, yaꞋan a̱shi a̱ nu o yongo a̱ ubuta̱ u nampa, ka̱ta̱ vu zuwa atsuvu vu pana avasa a na a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u nampa.

41 &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile, ɗa̱nga̱ vu bana a̱ ubuta̱ u kuvuka u nu,

avu n akpati a uzuwakpani a utsura a̱ nu.

Vuzavaguɗu Ka̱shile yaꞋan anan ganu a̱ nu a̱ ciya̱ wishi u nu,

yaꞋan ncigi a̱ nu a yaꞋan ma̱za̱nga̱ n kasingai ka̱ nu.

42 Vuzavaguɗu Ka̱shile, ka̱ta̱ vu iwan mazagbi n nu ba.

Ciɓa n ucigi u kukpa̱ɗa̱ ku kotso u na vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu Dawuda.&gt;&gt;

7

Erengi A̱Ꞌisa̱ a gbayin

(1 Ng 8:62-66)

1 Ana Sulemanu u kotsoi kuyaꞋan avasa ɗa akina uta̱i gaɗi o songi alyuka ku kusongu n alyuka o yoku, ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu shanai punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a. 2 Anan ganu a fuɗa a uwa punu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ka ba, adama a na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu shana ta̱ kpaꞋa ka. 3 Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ enei akina a̱ cipa̱i n tsugbayin tsu Vuzavaguɗu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗa a̱ za̱lika̱i n aci e le a iɗika, a lyaꞋi kayala ɗa a cikpai Vuzavaguɗu, a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa, ucigi u ni u tsu sabaꞋa ba ko wannai.&gt;&gt;

4 Ɗa mogono koɓolo n uma ra̱ka̱ a yaꞋin alyuka u Vuzavaguɗu. 5 Mogono Sulemanu u yaꞋin alyuka n obomburon a̱kpa̱n kamanga n ere (22,000) nu nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n amangatawun n kamanga (120,000). Ɗa mogono n uma ra̱ka̱ erengi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile. 6 Anan ganu a shamgbai a̱ ubuta̱ u na a zuwai le, aza e Levi feu a shamgbai n ucanuku u tsuwaꞋi n ili yi ilikushi i na mogono Dawuda u yaꞋin adama a ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu, n a danai, ucigi u Vuzavaguɗu u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai. A yaꞋin ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu n ucanuku wu iwashi tsu na Dawuda u danai le, aza a na i a kinda aza e Levi a shamgbai a̱ lika̱i ishari, a makyan ma na aza a Isaraila i kashani.

7 Ɗa Sulemanu wu erengi mere mu ulanga mu ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ta ɗe u yaꞋin kuneꞋe ku kusongu n ushuma u kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, u yaꞋan ta̱ nannai adama a na katalikalyuka ka iyum ishili ya ka̱ gusa̱ ta̱, kaꞋa ka ɗika kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ki ishina n ku ushuma wu nnama ba.

8 Ɗa Sulemanu u zuwai a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka ayin e cindere, aza a Isaraila o ɓolongi ra̱ka̱, adama a na ka̱ɗiva̱ ka gbangam kaꞋa, uma uta̱i daꞋin ili i na i ɗikai kuꞋuwatai ku Hamatu n uɓon u kasana a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ e kureꞋe ka aza a Masar n uɓon u ɗakai. 9 A kanna ka̱ kunla̱i a yaꞋan koɓolo kagbayin, adama a na a yaꞋan ta̱ ɗe ayin e cindere a̱ ka̱ɗiva̱ ke kerengu ku katalikalyuka. Ɗa kpamu o doku a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka ayin e cindere. 10 A kanna ka kamanga n ka tatsu ko wotoi u cindere, ɗa Sulemanu u ka̱sukpa̱i uma o bono a iꞋuwa i le, n ma̱ta̱na̱ m ma̱za̱nga̱ adama a kasingai ka na Vuzavaguɗu u nekei Dawuda n Sulemanu koɓolo n uma a̱ ni aza a Isaraila.

Vuzavaguɗu u doku u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Sulemanu

(1 Ng 9:1-9)

11 Ta Sulemanu u kotsoi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kefeku ko tsugono ka nannai, u ciya̱i ulyaꞋi a ili i na u sheshei kuyaꞋan a̱ ka̱ɗu ka̱ ni A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kefeku ko tsugono ka̱ ni. 12 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Sulemanu n kayin u danai ni. &lt;&lt;M Pana ta̱ avasa a̱ nu kpamu n zagba ta̱ ubuta̱ u nampa wa adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱, wo okpo A̱Ꞌisa̱ a kuyaꞋan alyuka. 13 Ɗa baci n kpanduki gaɗi ali ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kuyoꞋo mini, ko ɗa baci n suki akyun a takuma ica̱Ꞌa̱shi yi iɗika, ko n suku baci m ma̱dukpa̱ a̱ ubuta̱ u uma a̱ va̱, 14 ɗa baci uma a na e ci ɗeke n kula ku va̱, o goyoi ka̱ci ke le, a vasai, a̱ la̱nsa̱i a̱shi a̱ va̱, a̱ ka̱sa̱kpa̱i ukuna u gbani-gbani u le, mi ta̱ a kupanaka le ɗe gaɗi, ka̱ta̱ n cinukpaka le unushi u le, m potsokpo iɗika i le. 15 Gogo na a̱shi a̱ va̱ i ta̱ a̱ kuyongo upaɗukpi, ka̱ta̱ n zuwa atsuvu m pana avasa a na a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u nampa. 16 Adama a na n zagba ta̱ ɗe A̱Ꞌisa̱ a nampa ɗa kpamu merengi aɗa, adama a na a cikpa kula ku va̱ a̱ ubuta̱ u nampa ko wannai. A̱shi a̱ va̱ n ka̱ɗu ka̱ va̱ i ta̱ o yongo ɗe ko wannai. 17 Ama avu, ɗa baci vu tonoi mu tsu na esheku a̱ nu Dawuda u yaꞋin, ɗa kpamu vu yaꞋin ili i na n danai nu vu yaꞋan, vu tonoi wila̱ u va̱ n ili i kutono, 18 mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu n lyaꞋa kelime n kulyaꞋa tsugono ko wannai tsu na n yaꞋankai n esheku a̱ nu Dawuda uzuwakpani n danai, &lt;I a kunamba vuza vu na u kulyaꞋa tsugono a Isaraila ba a kpaꞋa ku nu.&gt;

19 &lt;&lt;Ama ɗa baci ntsukaya n nu n kpatalai a iwain kutono wila̱ u va̱ n ili i kutono i va̱ i na n tonokoi ɗa̱, ɗa i bonoi i tonoi a̱ ma̱li o yoku ali i cikpai le, 20 mi ta̱ a kutakpa ɗa̱ uma a̱ va̱ aza a Isaraila a iɗika i na n nekei ɗa̱. A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na merengi adama a na a cikpa kula ku va̱ mi ta̱ a kutakpa a ɗa, n bonoko a ɗa okpo ili i ma̱ka̱n n ili i kadanshi a̱ ubuta̱ u uma ra̱ka̱. 21 Ko a na wo okpoi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ciya̱ ta̱ tsugbayin gogo na, makyan ke nu vuza na baci u walai ɗa wu enei wi ta̱ a kunamba ili i kudansa ka̱ta̱ u taɗa ka̱curu u dana, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋankai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa n iɗika i nampa nannai?&gt; 22 Uma i ta̱ a̱ ku ushuku a dana, &lt;Adama a na a iwan ta̱ Vuzavaguɗu, Ka̱shile ke le ka na ka̱ utukai le a iɗika i Masar, ɗa o bonoi o tonoi a̱ma̱li o yoku a kucikpa le. Ɗaɗa i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u tuka̱i le n atakaci a nampa ra̱ka̱.&gt; &gt;&gt;

8

Kagimi ka ulinga u Sulemanu

1 A ukocishi u ka̱ya̱ ka kamanga, a na Sulemanu u yaꞋin a̱yi a kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kefeku ka̱ ni, 2 ɗa Sulemanu u doku u maꞋasakai likuci-likuci i na Hiram u neke ni, ɗa u zuwai aza a Isaraila a̱ da̱sa̱ngu punu a̱ likuci ya. 3 Ɗa Sulemanu kpamu u banai u lyaꞋi likuci i Hamatu-zoba n kuvon ɗa wu isai i ɗa. 4 Ɗa u maꞋi likuci i Tadamoru u na wi a meremune, koɓolo n likuci i kuzuwa a uɓon u Hamatu ra̱ka̱. 5 Ɗa kpamu u maꞋi likuci i Betu-horon vu a ka gaɗi, n Betu-horon vu na vi a̱ ka̱ɗa̱ka̱i, u bonokoi le likuci ni yi ukanji, n asaka a gbagbain n aburakpatsu, 6 ɗa kpamu u maꞋi likuci i Balata n likuci yi mpon n ubuta̱ wi ili i kuzuwa i ni ra̱ka̱, n likuci yi ekeke odoku a̱ ni n odoku a̱ ni dem, ɗa u maꞋin ili ra̱ka̱ i na u cikalai a Urushelima n Lebano n uteku wu uɓon u tsugono u ni ra̱ka̱.

7 Kumaci ku na ku buwai a iɗika ya, aza a na i aza a Isaraila a ɗa ba, ɗaɗa aza a Hitiya n aza a Amoriya n aza a Periziya n aza a Hiviya n aza a Jebusiya, 8 ele ɗa kumaci kuna ku buwai a iɗika ya, aza a na aza a Isaraila unai ba, ɗa Sulemanu u zuwai le ulinga u tsugbashi u na i a kuyaꞋan yi ali anana. 9 Ama u zuwa vuza vi Isaraila tsugbashi ba, ɗa u bonokoi le okpo osoji a̱ ni n aza e kelime osoji n aza e kelime e keke odoku n akumbi odoku a̱ ni. 10 Ɗa kpamu okpoi aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono ma Sulemanu, ka̱bunda̱i ka aza a na i o kutono aza a ulinga ele ɗa uma amangatawenre n a tawun (250).

11 Ɗa Sulemanu u tuka̱i n vuka vi ni mekere ma FiriꞋauna ɗe a̱ likuci i Dawuda ɗa u bonoko ni a kpaꞋa ku na u maꞋakai ni, adama a na u dana ta̱, &lt;&lt;Vuka vu va̱ vi a kuda̱sa̱ngu e kefeku ka Dawuda mogon mi Isaraila ba, adama a na ubuta̱ u na baci akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va a uwai dem ubuta̱ u ciɗa u ɗa.&gt;&gt; 12 Ɗa Sulemanu u yaꞋin kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu a katalikalyuka ka na u maꞋakai Vuzavaguɗu e kelime ka̱ utsutsu ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, 13 U yaꞋin kuneꞋe ku kusongu ku kanna dem tsu na wila̱ u Musa u dansai, i ta̱ e kuneke alyuka a kanna ka Ashibi n kuneꞋe ku wotoi usavu n ka̱ɗiva̱ ka tatsu a̱ ka̱ya̱, ɗaɗa ka̱diva̱ ko boroji vu babu yisiti, n ke kuden n ka̱ a̱pa̱m. 14 Tsu na Dawuda esheku a̱ ni o tonoi, ɗa u zagbai anan ganu ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ tsu na a kuyaꞋan ulinga u le, ɗa u zuwai aza e Levi adama a kucikpa a̱ ɓa̱nka̱ anan ganu n ulinga u kanna dem. Ɗa kpamu u zuwai aza a kindi ku kefeku a utsutsu dem, adama a na ta Dawuda vuma Ka̱shile u dansai nannai. 15 Anan ganu n aza e Levi a yaꞋin nannai, a kpatalai a̱ ka̱sukpa̱i ili i na mogono ma danai a yaꞋan ba, ko a̱ ubuta̱ wu ulinga wu mpon ba.

16 Ta Sulemanu u kotsoi ulinga u kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ ka nannai, ili i na i ɗikai a kanna ka na a varai kumaꞋa ka ali a kubana a ukocishi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ta o kotsoi kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu nannai.

17 Ɗa Sulemanu u banai Eziyon-gebe n Ilatu, likuci i na yi a̱ ka̱kina̱ ka mala, a iɗika i Edom. 18 Ɗa Hiram u suꞋuki Sulemanu n antsu a̱ mini n antiki e le, aza a na a fuɗai mini mayin. Aza a ulinga a Hiram n aza a Sulemanu a banai a Ofiri a̱ tuka̱i n mogono Sulemanu n azanariya a na a̱miki e le a yawai kilo a̱kpa̱n kupa n a tawun (15,000).

9

Egbere vu Sheba u banai u Sulemanu

1 Ana egbere vu Sheba u panai arabali tsu na Sulemanu wu uta̱i kula, ɗa u ta̱wa̱i a Urushelima adama a na u kondo yi n keci ku gbagbain, u yawai a Urushelima n aza a na o soki ni, n arakuma ucaniki n ili i wali, n azanariya a̱bunda̱i n atali a singai-singai. Ana u yawai u Sulemanu, ɗa u tonokoi ni ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱. 2 Ɗa Sulemanu wu ushuki ni keci ku ni ra̱ka̱, babu keci ku na u kpa̱ɗa̱i ku ushuku. Ko ili u sokongi ba. 3 Ana egbere vu Sheba wu enei kuyeve ku Sulemanu, n kefeku ka na kpamu u maꞋi, 4 n ilikulya i na yi a kirukpa ku ni n tsu na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni a̱ tsu da̱sa̱ngu, n tsu na i a kuyaꞋanka yi ulinga, n aza a na e ci neke yi ili i kusoꞋo, n icuꞋu yi ntogu ma aza a ulinga a̱ ni, n kuneꞋe ku kusongu ku na u ci neke A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ɗa u ka̱na̱i una̱. 5 Ɗa u danai mogono, &lt;&lt;Mayun ɗa arabali a na m panai a iɗika i va̱ ukuna wu ulinga u nu n kuyeve ku nu, 6 mu ushuku n arabali e le ba, ama n ta̱wa̱ ta̱ me ene n a̱shi a̱ va̱. Ko kagimi ka kuyeve ku nu ma a dana mu ba, mayun i na menei i laꞋa ta̱ i na a danai mu. 7 Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa uma a̱ nu n agbashi a̱ nu aza a na i a kuyaꞋanka wu ulinga kowanai, adama a na makyan dem i ta̱ a kupana kadanshi ke kuyeve ku nu. 8 Cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, a̱yi na u panai u yoꞋo u nu ɗa u zuwai nu a kakuba ko tsugono ci Isaraila adama a na vu lyaꞋa tsugono a kula ku ni. Adama a na Ka̱shile ka̱ nu ka ciga ta̱ aza a Isaraila kpamu u ciga ta̱ a tsurukpa kowanai, ɗaɗa i zuwai ɗa u zuwai nu mogono, ciya̱ vu yaꞋan afada a usuɓi n a mayun.&gt;&gt; 9 Ɗa Egbere u nekei mogono Sulemanu azanariya kilo a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000), n ili i wali yi a̱bunda̱i n atali a singai. A saꞋwa kuciya̱ ili i wali ci ili i na Egbere vu Sheba u nekei mogono Sulemanu ba.

10 Antiki a antsu a Hiram koɓolo n aza a ulinga a Sulemanu a̱ tuka̱i n azanariya a Ofiri, ɗa kpamu a̱ tuka̱i n ogboli a nɗanga m mandai n atali a singai. 11 Ɗa mogono ma yaꞋin adasukpatsu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kpaꞋa ku mogono nu nɗanga ma, ɗa kpamu u yaꞋin umolu n ugogi adama aza a ishipa. A saꞋwa kene icuꞋu yi ili i singai i nanlo a iɗika i Yahuda ba.

12 Ɗa mogono Sulemanu feu u nekei Egbere vu Sheba i na u cikalai n ili i na wu ecei ra̱ka̱, ɗa u nekei ni ucanuku u na u laꞋi i na u tuka̱i ni. Ɗa u lazai o kubono a iɗika i ni n aza a na o soki ni.

Uciyi u mogono Sulemanu

(1 Ng 10:14-25)

13 A̱ ka̱ya̱ dem mogono Sulemanu u tsu isa ta̱ azanariya kilo a̱kpa̱n kamanga n a tatsu (23,000), 14 babu biꞋi utafu u na aza a tsulaga a̱ tsu tuka̱, n kodokpotsu ka aza a tsulaga, kpamu ngono ma aza a Arabiya n anan i gomuna a̱ tsu tuka̱ ta̱ mogono azurufa n azanariya. 15 Ɗa mogono Sulemanu u yimai nra̱ga̱ m gbagbain amangatawenre (200), u yaꞋan ta̱ ma̱ra̱ga̱ dem n azanariya a na yawai kilo vu cindere. 16 Ɗa kpamu u yimai nra̱ga̱ n kenkeꞋen amangatawantatsu (300), u yaꞋan ta̱ ma̱ra̱ga̱ dem azanariya a na a yawai kilo vu re. Ɗa mogono ma zuwai le a kefeku ko tsugono ka na u maꞋin nu nɗanga n Lebano. 17 Ɗa kpamu mogono ma yaꞋin kakuba ko tsugono ka gbayin n anga kagiwa, ɗa a paɗarai kaꞋa n azanariya koci. 18 Kakuba ko tsugono ka ki ta̱ n idasakpatsu i ta̱li, n ubuta̱ u ku zuwa ene wa azanariya, ɗa a gbaɓai a ɗa n kakuba ka, a kakambu dem ka kakuba ka ki ta̱ n ubuta̱ u kuzuwa kukiye ku na a yaꞋin kululu ku ikawu i re kashani, 19 Ɗa kpamu Sulemanu u yaꞋin nlulu ma i kawu kupa n re, kete dem kashani a u koci u kadasukpatsu ka kapashi dem. Babu tsugono tsu uduniya tsu nampa tsu na a ku gisangu n tsugono tsu nampa. 20 NkokoꞋo ra̱ka̱ n mogono Sulemanu a yaꞋan ta̱ n ɗa n azanariya, n ucanuku wu ulinga u kefeku ka na e ci ɗeke kutsun ku Lebano, a yaꞋan le ta̱ n azanariya koci. A yaꞋan le n azurufa ba adama a na a ayin o tsugono tsu Sulemanu o bonoko azurufa ili ba. 21 Mogono mi ta̱ n antsu a̱ mini a na a tsu tono mini uma a Hiram a̱ kula̱nsa̱ka̱ ikebe. A̱ya̱ tatsu dem o tsu bonoko ta̱ azanariya n azurufa n anga agiwa, nu nkalu n omo.

22 Mogono Sulemanu u laꞋa ta̱ ngono ma aduniyan ra̱ka̱ uciyi n kuyeve. 23 Ngono ma aduniyan ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kubana sa u Sulemanu adama a na a pana kuyeve ku na Vuzavaguɗu u nekei ni. 24 Yaba dem vu le u tsu ta̱wa̱ ta̱ n kuneꞋe ka azurufa n azanariya nu ntogu n ucanuku u kuvon, n ili i wali n odoku nu mkparagi a̱ ka̱ya̱ dem. 25 Mogono Sulemanu wi ta̱ n afalaka o odoku a̱kpa̱n a̱na̱shi (4,000) n ekeke odoku o kuvon a̱ ni, wi ta̱ kpamu n odoku a̱kpa̱n kupa n ere (12,000) a na u zuwai a̱ likuci ye ekeke o kuvon, o yoku tankpamu n mogono a Urushelima. 26 Ɗa u lyaꞋi tsugono tsu ngono m uɓon u na u ɗikai a Yufiretu a kubana a iɗika i Filisitiya, ali a uteku wi iɗika ya aza a Masar. 27 Ɗa mogono ma zuwai azurufa okpoi ili i gbani tsa atali a Urushelima, ɗa kpamu u shikpa̱i nɗanga n sida n ka̱bunda̱i okpoi tsu nɗanga m ma̱biri a uɓon wa aginda aza a Yahuda. 28 Sulemanu u tsula ta̱ odoku a iɗika i Masar n iɗika kakau kpamu.

Ukpa̱ u Sulemanu

(1 Ng 11:41-43)

29 Ulinga u Sulemanu u na u buwai ili i na i ɗikai a ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali e keneki Natan, n kene ku Ahija vuza vu Shilo n Ido koboci n kene ku na u yaꞋin adama a Jerobuwam maku ma Nebatu. 30 Sulemanu u lyaꞋi tsugono tsa aza a Isaraila ra̱ka̱ a Urushelima a̱ya̱ amangere. 31 Ɗa u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda esheku a̱ ni. Ɗa Rehobuwam kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

10

Aza a Israila a yaꞋankai Rehobuwam Ugbamiwasuvu

(1 Ng 12:1-20)

1 Rehobuwam u banai e Shekem, adama a na aza a Isaraila o ɓolongu ta̱ ɗe ra̱ka̱ adama a na a zuwai wo okpo mogono. 2 Ana Jerobuwam kolobo ka Nebatu u panai arabali i ta̱ a kuzuwa Rehobuwam wo okpo mogono, ɗa wu uta̱i a Masar a na wi ishi u sumai a̱ a̱shi e Sulemanu ɗa u bonoi. 3 Ɗa uma a̱ suki e ɗeke Jerobuwam, ɗa a̱yi n uma a Isaraila ra̱ka̱ a banai u Rehobuwam ɗa a danai. 4 &lt;&lt;Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki n a̱bunda̱i, ama gogo na jebe ke tsu atakaci a ulinga n kogboro ka̱ a̱miki ka, ka̱ta̱ a̱tsu ci yaꞋanka wu tsugbashi.&gt;&gt; 5 Ɗa Rehobuwam u danai le, &lt;&lt;Walai ka̱ta̱ i bono a kanna ka tatsu.&gt;&gt; Ɗa uma a, a lazai.

6 Ɗa mogono Rehobuwam we ecei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na n yaꞋankai esheku a̱ ni Sulemanu ulinga a ayin a na wi n wuma. U danai, &lt;&lt;Odoki e ne a ɗai ya kuneke, adama a na mu ushuku uma a nampa?&gt;&gt; 7 Ɗa ushuki ni, &lt;&lt;Ɗa baci vu panai asuvayali a uma a nampa, ɗa vu yaꞋankai le i na a cigai, kpamu vu bonoko le n kadanshi ka singai, i ta̱ o ko okpo agbashi a̱ nu makyan dem.&gt;&gt; 8 Ama Rehobuwam u iwain odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ɗa u banai u cinakai a̱ɗa̱nga̱ni ele na i ushan u te, ele na gogo na okpoi ni aza a odoki. 9 Ɗa we ecei le, &lt;&lt;Odoki e ne a ɗai ya kuneke mu? Ciya̱ tsu ushuku uma a nampa a, a na a danai, &lt;Sa̱da̱ka̱ tsu a̱miki o kogboro a na esheku a̱ nu a zuwakai tsu.&gt; &gt;&gt; 10 Ɗa a̱ɗa̱nga̱ni a na a̱ ɗa̱nga̱i ayin e te n a̱yi va a danai, &lt;&lt;Dana uma a na a danai nu va, &lt;Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki, ama avu sa̱da̱kpa̱ tsu kaꞋa,&gt; Ama dana le, &lt;Ka̱jivu ke kenu ka̱ va̱ ka laꞋa ta̱ kukyun ke esheku a̱ va̱ m gba̱ra̱. 11 Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku aɗa laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a faba ɗa̱ ta̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.&gt; &gt;&gt; 12 Ana ayin a tatsu a lazai ɗa Jerobuwam n uma a ra̱ka̱ o bonoi u Rehobuwam, tsu na mogono ma danai, &lt;&lt;Ayin a tatsu a yaꞋan baci i bono wa̱ va̱.&gt;&gt; 13 Ɗa Rehobuwam mogono mu ushuki uma a n a suvu usuɗukpi, adama a na wu ushuku n odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ba 14 u tonoi odoki a na a̱ɗa̱nga̱ni a e nekei ni ɗa u danai, &lt;&lt;Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku a ɗa a laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a takacikai ɗa̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.&gt;&gt; 15 Ama mogono ma panaka uma a ba, adama a na kusheshe ku Vuzavaguɗu ku ɗa nannai, ciya̱ u shatangu kadanshi ka na u danai Jerobuwam maku ma Nebatu a̱ una̱ u keneki Ahija vuza va aza a Shilo 16 Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ e enei mogono ma panaka le ba, ɗa a̱ ushuki mogono ma a danai, &lt;&lt;Te ugboku u tsu wi a̱ ubuta̱ u Dawuda, yiɗa̱i ci n i ɗa a̱ ubuta̱ u maku me Jesi? Bonoi a̱ a̱pa̱m a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza a Isaraila, la̱na̱i iꞋuwa i ɗa̱, a̱ɗa̱ uma a Dawuda feu i la̱na̱ iꞋuwa i ɗa̱.&gt;&gt; Ɗa aza a Isaraila a lazai o bonoi a iꞋuwa i le. 17 Ama aza a Isaraila a na i o kuyongo a̱ likuci i Yahuda, Rehobuwam ɗa wi a kulyaꞋaka le tsugono 18 Ɗa Rehobuwam mogono u suki Adoram, vuza na wi vuza kelime vu ulinga u tsugbashi, ama ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a varai ni ali unai. Ana Rehobuwam mogono wu enei nannai, ɗa u yaꞋin gogoꞋo u kumbai keke vo odoku a̱ ni ɗa u sumai a kubana a Urushelima. 19 Ili i na i ɗikai a ayin a nanlo ali a̱ kuta̱wa̱ anana aza a Isaraila i a kuyaꞋansaka kpaꞋa ku Dawuda ugbamiwasuvu.

11

Kene ku Shemaya

(1 Ng 12:21-24)

1 Ana Rehobuwam u yawai a Urushelima, u ɓolongi eyevi a̱ vishili uma a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (180,000), a kumaci ku Yahuda n kumaci ku Bayami, adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Isaraila ciya̱ o bonoko tsugono tsa u Rehobuwam maku ma Sulemanu. 2 Ama ɗa Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n Shemiya vuma vu Ka̱shile, u danai, 3 &lt;&lt;Dana Rehobuwam maku ma Sulemanu mogono ma Yahuda n aza a Yahuda ra̱ka̱ n aza a Bayami ali n aza a Isaraila a na a buwai dem, 4 &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, ka̱ta̱ i bana i shilika̱ n aza n aza a̱ ɗa̱ ba. Yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni, na va ukuna u va̱ u ɗa.&gt; &gt;&gt; Ɗa o tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu yaba dem u bonoi a kpaꞋa, tsu na Vuzavaguɗu u danai. 5 Ɗa Rehobuwam u da̱sa̱ngi asuvu a Urushelima ɗa u maꞋin likuci yi ukanji adama aza a Yahuda, 6 m Batalami n Etam n Tekowa, 7 m Betu-zuru n Soko n Adulam 8 n Gatu n Maresha, n Zifa, 9 n Adorayim n Lakishi n Azeka 10 n Zora n Ayijalon koɓolo n Heburon. Ele na va e le ɗa likuci yi nshilya ma aza a Yahuda m Bayami. 11 U zuwai a maꞋin mashilya ma utsura adama a na a kpada likuci ya, ɗa u zuwakai le ovonshi osoji, a̱ likuci dem a tsu zuwa ta̱ ilikulyaꞋa n maniꞋin ma zaitu m ma̱kya̱n. 12 Ɗa u zuwai nra̱ga̱ n abata a̱ likuci ya ra̱ka̱, ɗa u yaꞋin le n utsura ka̱u. Ɗa Yahuda m Bayami okpoi ubuta̱ u ni. 13 Ɗa anan ganu n aza e Levi n uɓon wa aza a Isaraila ra̱ka̱ o bonoi wa̱ a̱ ni. 14 Ali aza e Levi a̱ ka̱sukpa̱i a kamba a kalina n ucanuku u le, ɗa o bonoi a uɓon u Yahuda a Urushelima adama a na Jerobuwam n olobo a̱ ni a̱ sa̱nka̱ le ta̱ ku okpo anan ganu a Vuzavaguɗu. 15 Ɗa u zagbai anan ganu a̱ ni adama a na yaꞋan ulinga a̱ nva̱li, n a̱ma̱li a̱ ululu a̱ nga̱ji nu ndendem a na u yaꞋin. 16 Ama aza a na a zuwai ka̱ɗu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, a kumaci dem o tsu tono ta̱ aza e Levi a kubana a Urushelima kuyaꞋan ka alyuka u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka ikaya i le. 17 Ɗa a zuwai tsugono tsu Yahuda tsu yaꞋin utsura ɗa kpamu a yaꞋin a̱ya̱ a tatsu a̱ kuɓa̱nka̱ Rehobuwam kolobo ka Sulemanu matsukaya ma Dawuda, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a tatsu a o tonoi uye u Sulemanu n Dawuda.

Aza a kpaꞋa ku Rehobuwam

18 Rehobuwam u zuwa ta̱ Mahalatu mekere ma Jerimotu n Abihayi vuka vi ni, mekere ma Eliyabu matsukaya ma Jesi, Jerimotu. 19 Ɗa u matsakai ni olobo, Jewushi n Shemariya n Zaham. 20 Ɗa kpamu Rehobuwam u zuwai MaꞋaka mekere ma Absalom, vuza na u matsakai ni, Abiya n Atayi n Ziza n Shelomitu. 21 Rehobuwam u laꞋa ta̱ n kuciga maꞋaka mekere ma Absalom n a̱ma̱ci a̱ ni n a̱ma̱ci a pulai. A̱ma̱ci a na u zuwai ele ɗa kupa n kunla̱i, a̱ma̱ci a̱ pulai amangatatsu, wi ta̱ n muku mo olobo kamanga n kunla̱i, nu nkere amangatatsu. 22 Ɗa Rehobuwam u zagbai Abiya kolobo ka MaꞋaka wo okpoi vuza vu kelime a̱ ka̱tsuma̱ ko otoku a̱ ni, adama na u zuwa yi mogono. 23 Rehobuwam u yaꞋin ugboji, ɗa u pecekushi muku mo olobo n yoku n ni ubuta̱ kakau a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i uɓon u Yahuda m Bayami punu a̱ likuci yi nshilya i na u maꞋi ra̱ka̱. U nekei le uciyi n a̱bunda̱i ɗa kpamu ɗikai le a̱ma̱ci n a̱bunda̱i.

12

Mogono ma Masar ma bankai Urushelima kuvon

(1 Ng 14:25-28)

1 Ana tsugono tsu Rehobuwam ci shamgbai mayin, ɗa kpamu we enei u ciya̱ ta̱ utsura, ɗa a̱yi n aza a Isaraila ra̱ka̱ a vakangi wila̱ u Vuzavaguɗu.

2 Adama a unambi wu usuɓi u le u Vuzavaguɗu, ɗa a̱ ka̱ya̱ ka tawun ko tsugono tsu Rehobuwam Shishaka mogono ma Masar ma bankai Urushelima n kuvon. 3 U banai n ekeke odoku ka̱kpa̱n n amangatawenre (1,200), n akumbi odoku a̱kpa̱n amangatatsu (60,000), n ka̱bunda̱i ko osoji a na i kukece ba. A̱ ka̱tsuma̱ ke le osoji a Libiya i ta̱ punu, n osoji a̱ Sukim, n osoji a Itopiya. 4 Ɗa u lyaꞋi likuci yi nshilya n Yahuda ali a kubana a Urushelima. 5 Ɗa keneki Shemaya u ta̱wa̱i u Rehobuwam koɓolo n aza e kelime a Yahuda aza a na o ɓolongi a Urushelima adama a na i ta̱ a kupana wovon u Shishaka, ɗa u danai le, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗaɗa na, &lt;A̱ɗa̱ i vakangu mu ta̱, adama a nannai mpa feu n vakangu ɗa̱ ta̱ n nekei ɗa̱ ekiye a Shishaka.&gt; &gt;&gt; 6 Ɗa aza e kelime ka Isaraila m mogono Rehobuwam a̱ shika̱i unushi u le, a danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ derere.&gt;&gt; 7 Ana Vuzavaguɗu we enei a̱ shika̱ ta̱ unushi u le, ɗa Vuzavaguɗu u doku u yaꞋin kadanshi n Shemaya, u danai, &lt;&lt;A na wo okpoi a̱ shika̱ ta̱ unushi u le mi ku una le ba, ama mi ta̱ a ku isa le. Mi e kuneke le ekiye a Shishaka u takacika le ba. 8 Ama i ta̱ a kuyaꞋanka Shishaka tsugbashi, adama a na e yeve tsu na o kutono mu n tsu na o kutono aza o tsugono tsa aduniyan kau.&gt;&gt; 9 Ana Shishaka mogono ma Masar ma bankai Urushelima n kuvon, ɗa u pura̱i ucanuku u singai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n u kefeku ko mogono. U pura̱i ili ra̱ka̱, ali nu nra̱ga̱ ma azanariya n na Sulemanu u yaꞋin. 10 Ɗa mogono Rehobuwam u doku u yaꞋin nra̱ga̱ n yoku mi iyum i ishili a̱ una̱ wa aza azanariya a, ɗa u nekei n ɗa wa aza e kelime ko osoji a na i a kinda utsutsu u kefeku ko mogono. 11 Ayin a na baci de dem mogono mi a kubana A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, aza a kindi a i ta̱ a kuɗika nra̱ga̱ ma, ka̱ta̱ megeshe o bonoko n ɗa a̱ kunu ku uwoku. 12 Adama a na a̱yi Rehobuwam u shika̱ ta̱ unushi u ni, ɗa wupa u Vuzavaguɗu u vaki, ɗa u kpa̱ɗa̱i ku takacika yi ka̱u. Nanai va ɗa a̱ ciya̱i ili i singai i yoku a Yahuda.

Kagbati ku ukuna u tsugono u Rehobuwam

13 Ɗa mogono Rehobuwam u zuwai tsugono ci ni tsu tsurukpai mayin a Urushelima. Wi ta̱ n a̱ya̱ amangere n kete a ayin a na wo okpoi mogono, ɗa ulyaꞋi tsugono a̱ likuci i Urushelima ali a̱ya̱ kupa n e cindere a̱ likuci i na Vuzavaguɗu u zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila adama a na a cikpa kula ku ni ɗe. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa NaꞋama, vuza va aza a Amona. 14 U yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani adama a na u zuwa ka̱ɗu ka̱ ni a̱ ubuta̱ u kutono ku Vuzavaguɗu ba. 15 Ulinga u na Rehobuwam u yaꞋin, ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali e keneki Shemaya n ka keneki Ido. A ayin a nanlo a Rehobuwam n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon. 16 Ɗa Rehobuwam u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda, ɗaɗa Urushelima. Ɗa Abija maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

13

Abija mogono ma Yahuda

(1 Ng 15:1-8)

1 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Jerobuwam maku ma Nebatu, ɗa Abija u gita̱i tsugono a Yahuda, 2 ɗa ulyai tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ a tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa MaꞋaka, mekere ma Uriyelu vuza va aza a Gibiya. Ɗa vishili vu ɗa̱nga̱i u Abija n Jerobuwam. 3 Ɗa a̱yi Abija u banai kuvon ka n ovonshi a̱kpa̱n amangatawa̱na̱shi (400,000) a na a fuɗai kuvon, ama ɗa a̱yi Jerobuwam tamkpamu u darai ovonshi a̱kpa̱n amangatawunkunla̱i (800,000). 4 A̱yi Abija u shamgbai a kusan ku gbayin ku Zemarayim ku na ki aginda a̱ likuci i Ifirayimu, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu u danai, &lt;&lt;Jerobuwam koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ panai. 5 A̱ɗa̱ i yeve a na Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila ke nekei tsugono ci Isaraila u Dawuda nu ntsukaya n ni a̱ ubuta̱ wu uzuwakpani wu mkpaɗi n na mi ali n tsukaya ba? 6 Ko n nannai ɗa kpamu Jerobuwam kolobo ka Nebatu, kovonshi ka Sulemanu kolobo ka Dawuda, u yaꞋanka ta̱ vuzagbayin vu ni ugbamukaci. 7 Ɗa u ɓolonki ka̱ci ka̱ ni aza a kavama n aza a gbani-gbani adama a na a shilika̱ n Rehobuwam kolobo ko Sulemanu a ayin a na wi biꞋi ka̱ɗa̱nga̱ni, babu utsura n ugboji u na wa kufuɗa ku shilika̱ n e le.

8 &lt;&lt;Ama gogo na i foɓuso ta̱ a na ya ku iwan tsugono tsu Vuzavaguɗu, tsu na ci ekiye a kumaci ku Dawuda. Mayun ɗa a na yi n ka̱bunda̱i ko ovonshi koɓolo n ululu mo obomburon a azanariya a na Jerobuwam u yaꞋankai ɗa̱, okpo a̱ma̱li a̱ ɗa̱. 9 Ama vu loko ta̱ anan ganu a Vuzavaguɗu olobo a Haruna aza e Levi. Ɗa vu zuwai anan ganu a̱ ka̱ci ka nu, tsu uma a̱ likuci o yoku ba. Yaba dem vu na baci de wu erengi ka̱ci ka̱ ni u ta̱wa̱i n kobomburon nu a̱giri n cindere wi ta̱ a̱ ku okpo ganu vu a̱ma̱li ka̱ nu ka na ki Ka̱shile ba. 10 Ama a̱tsu, Vuzavaguɗu ɗa Ka̱shile ka̱ tsu, kpamu ci iwan yi ba. Anan ganu a na i a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu ulinga olobo a Haruna a ɗa, kpamu aza e Levi koci a̱ tsu ɓa̱nka̱ le. 11 Usana n kulivi lakam e ci neke ta̱ alyuka o kusongu n ili ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ a dara boroji vu ka̱ɗiva̱ a kirukpa ku ciɗa, ka̱ta̱ a dyaɓa nkuni a kashamkpatsu ka azanariya kulivi lakam. Adama a na a̱tsu ci ta̱ a̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. Ama a̱ɗa̱ i ka̱sukpa̱ yi ta̱. 12 Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n a̱tsu, a̱yi ɗa mogono ma tsu. Anan ganu a̱ ni koɓolo n ishari i le, i ta̱ a kulika̱ i ɗa, i na yi a kuzuwa tsu kuvon n a̱ɗa̱. A̱ɗa̱ aza a Isaraila ka̱ta̱ i yaꞋan vishili n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki kaya i ɗa̱ ba, adama a na yi a̱ kuciya̱ ulyaꞋi ba.&gt;&gt;

13 E le a̱ ka̱tsuma̱ ka ukuna u nampa, ci na ɗe Jerobuwam u foɓuso ovonshi a̱ ka̱ca̱pa̱ ke le, adama a na ayin a na baci a̱yi wi kelime ka aza a Yahuda ka̱ta̱ aza a̱ ni o bopo ka̱ca̱pa̱ ke le. 14 Ana aza a Yahuda a̱ la̱na̱i ɗa enei osoji a Jerobuwam a kambuku ku le ta̱. Ɗa o folonoi Vuzavaguɗu, ɗa anan ganu a̱ lika̱i ishari, 15 ɗa ovonshi aza a Yahuda a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu a yaꞋin isali i kuvon. Ana a yaꞋin nannai, ɗa Ka̱shile ka nekei le ulyaꞋi u Jerobuwam n ovonshi a̱ ni, ɗa u zuwai le a sumai e kelime ka Abija n osoji a̱ ni. 16 Ɗa aza a Isaraila a sumai e kelime ka aza a Yahuda, ɗa tana Ka̱shile ke nekei le ekiye osoji a Yahuda. 17 Ɗa Abija n ovonshi a̱ ni unai ovonshi a utsura aza a Isaraila a̱kpa̱n amangatawantawun (500,000). 18 Ta a lyaꞋi aza a Isaraila n kuvon a ayin a nanlo nannai. Ɗa ovonshi a Yahuda a̱ ciya̱i ulyaꞋi adama a na e neke ta̱ a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le. 19 Ɗa Abija u lokoi Jerobuwam ɗa wu isai likuci i gbayin i Betelu koɓolo n i wawaꞋa, Jeshana n Efuron n likuci i wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi. 20 Jerobuwam u doku u ciya̱ utsura a ayin a tsugono tsu Abija kpamu ba. Ɗa Vuzavaguɗu u lapai Jerobuwam ɗa u kuwa̱i. 21 Ama ɗa Abija u gbonguroi n utsura. Ɗa u zuwai a̱ma̱ci kupa n a̱na̱shi ɗa a matsakai ni olobo kamanga n ere n nkere kupa nu n ta̱li. 22 Ulinga u na u buwai u Abija n ukuna u ni kadanshi ka̱ ni yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali e keneki Ido.

14

Asa mogono ma Yahuda

(1 Ng 15:9-12)

1 Ɗa Abija u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda ɗaɗa Urushelima. Ɗa Asa maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni, ɗa iɗika i ciya̱i ma̱ta̱na̱ a̱ya̱ kupa. 2 Asa u yaꞋin ili i na yi mejege u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni. 3 Ɗa u muɗa̱i katalikalyuka ko omoci n ubuta̱ wa avasa a na a gaꞋin ba, ɗa u ɓosoi atali a ciɗa ɗa kpamu u kapai ashamkpatsu a̱ ka̱ma̱li ka Ashera. 4 Ɗa u danai uma a Yahuda a̱ la̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le, ka̱ta̱ o tono wila̱ u ni n ku yotsongusu ku ni. 5 Ɗa u muɗa̱i nva̱li ma̱ ubuta̱ u kucikpa n katalikalyuka a̱ ko kusongu ili i ma̱gula̱ni a̱ likuci yi nshilya ra̱ka̱ i na yi uɓon u Yahuda. Ɗa a̱ ciya̱i ma̱ta̱na̱ a ayin o tsugono tsu Asa. 6 Ɗa u maꞋasakai likuci yi nshilya n Yahuda, adama a na iɗika ya yi ta̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱. Babu kuvon a makyan ma, adama a na Vuzavaguɗu u neke ni wuvuki a̱ ubuta̱ wi irala i ni. 7 Ɗa Asa u danai aza a Yahuda, &lt;&lt;YaꞋan tsu maꞋa likuci i i nanlo ya, tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ le nu nshilya, n unu a ugaɗi, n utsutsu u na a ku gbagura n iyum. iɗika i nampa ya i tsu i ɗa ali n gogo na, adama a na tsu la̱nsa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱tsu. Tsu tono yi ta̱ kpamu u nekei tsu wuvuki a̱ ubuta̱ dem.&gt;&gt;A̱ ka̱na̱i kumaꞋa ali a yimkpai. 8 Asa wi ta̱ n ovonshi a̱kpa̱n amangatawantatsu (300,000), eyevi a̱ vishili a ɗa a kumaci ku Yahuda, yaba dem vi le uɓa̱ni m ma̱ra̱ga̱ ma gbayin m masara. Kpamu wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre n amanga̱na̱shi (280,000), eyevi o kuvon a kumaci ku Bayami, yaba dem uɓa̱ni m ma̱ra̱ga̱ me kenu n utan. 9 Ɗa Zera vuza va aza a Itopiya u ta̱wa̱i kuvon n osoji mbana, n ekeke odoku amangatawantatsu (300), wu uta̱i a iɗika i Maresha adama a na u shilika̱ n e le. 10 Ɗa Asa wu uta̱i adama a na u gasa n a̱yi, ɗa a shamgbai a ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Zefata ɗevu n Maresha a̱ ubuta̱ u na a darai kuyaꞋan kuvon. 11 Ɗa Asa u folonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, ka̱ɓa̱nki ki lo tsu nu ba ka na ka̱ tsu ɓa̱nka̱ aza a unambi ba. Ɓa̱nka̱ tsu, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, adama a na wu a̱ nu u ɗa tsu zuwai ka̱ɗu Vuzavaguɗu, n kula ku nu ku ɗa tsu ta̱wa̱i kushilika̱ n ka̱bunda̱i ko osoji a nampa. Vuzavaguɗu, avu ɗa Ka̱shile ka̱ tsu, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ vuma vi yoku u lyaꞋa utsura u nu ba.&gt;&gt; 12 Ɗa Vuzavaguɗu wu unai osoji aza a Itopiya a̱ a̱shi Asa n aza a Yahuda. Ɗa osoji aza a Itopiya a sumai, 13 ɗa Asa n osoji a̱ ni a guvai le ali a kubana a Gera. A̱ ka̱na̱i ku una osoji a Itopiya ali a fuɗa a gasa a̱ ubuta̱ u te kpamu a na a kuyaꞋan kuvon ba, adama a na Vuzavaguɗu ɗa n osoji a̱ ni wu unai le. Ɗa osoji a Yahuda a̱ pura̱i ucanuku u gbani wa̱ a̱bunda̱i ekiye osoji a Itopiya. 14 Ɗa banai a̱ likuci wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n Gera ra̱ka̱, unai i ɗa, adama a na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ wovon u ka̱na̱ uma a. Ɗa a̱ pura̱i ili i na a cigai dem n ucanuku u gbani adama a na likuci ya yi ta̱ n uciyi n a̱bunda̱i. 15 Ɗa kpamu a banai a talukpai a̱pa̱m a nguɓi, a̱ pura̱i nkyon nu nraɗika n le n arakuma a̱bunda̱i ka̱u. Ɗa o bonoi a Urushelima.

15

Asa u lapulasakai uzuwakpani u ni

(1 Ng 15:13-15)

1 Ɗa ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i u Azariya kolobo ka Odedu. 2 Ɗa u banai adama a na u gasa n Asa ɗa u danai ni, &lt;&lt;Panaka mu, Asa mogono avu n uma a Yahuda m Bayami ra̱ka̱. Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱, makyan ma na baci yi koɓolo n a̱yi. I la̱nsa̱ yi baci, yi ta̱ a̱ kuciya̱ yi, ama ɗa baci i ka̱sa̱kpa̱i ni, a̱yi feu wi ta̱ a̱ ku ka̱sa̱kpa̱ ɗa̱. 3 Adama a na aza a Isaraila a yaꞋan ta̱ megeshe babu Ka̱shile ka mayun, a yongoi babu ganu vu na u ku yotsongu le, babu feu wila̱. 4 Ama makyan ma na i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ɗa o bonoi u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, a̱ la̱nsa̱i ni ɗa tana a̱ ciya̱i ni. 5 A ayin a nanlo babu ma̱ta̱na̱ wa aza a na i a ku uwa n ku uta̱i, adama a na uduniya ra̱ka̱ wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci. 6 Uma okpoi upecekushi. Iɗika i nampa a̱ vishili n iɗika i nanɗe, likuci feu a̱ vishili n likuci, adama a na Ka̱shile ka̱ suꞋuku le ta̱ ma̱dukpa̱ kakau. 7 Ama a̱ɗa̱ gbamai asuvu, ka̱ta̱ kpamu i neke a̱ɗu, adama a na yi ta̱ a kuciya̱ katsupu ka ulinga u ɗa̱.&gt;&gt; 8 Ana Asa u panai ili i na Vuzavaguɗu u dansai a̱ una̱ u keneki Azariya kolobo ka Odedu, ɗa u gbamai asuvu. Ɗa u takpai a̱ma̱li a unata ra̱ka̱ a̱ likuci i Yahuda n ya aza a Bayami, n likuci i na wu isai ra̱ka̱ a uɓon wa aza a Ifirayimu. Ɗa u lapulasakai katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ka na ki e kelime ke kefeku ka kpaꞋa ku Vuzavaguɗu. 9 Ɗa u ɓolongi uma a Yahuda n aza Bayami ra̱ka̱, koɓolo n aza a Ifirayimu n aza a Manasa n aza a Simiyon a na i punu a̱ ida̱shi koɓolo n ele, aza a Isaraila n a̱bunda̱i o bonoi n ida̱shi a uɓon u Yahuda, a na enei Vuzavaguɗu Ka̱shile ka Asa ki ta̱ koɓolo n a̱yi. 10 O ɓolongi a Urushelima o wotoi u tatsu a̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka tawun ko tsugono tsu Asa. 11 A kanna ka nanlo ɗa e nekei Vuzavaguɗu alyuka obomburon amangatawencindere (700), n nlala a̱kpa̱n e cindere (7,000), a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u gbani u na a̱ pura̱i. 12 Ɗa a yaꞋin uzuwakpani a na a̱ kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki ikaya i le n a̱ɗu e le n wuma u le ra̱ka̱. 13 Yaba dem vu na baci u iwain kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, i ta̱ a ku una yi ko maku ko vuzagbayin, vali ko vuka. 14 A yaꞋin akucina u Vuzavaguɗu n ka̱la̱ka̱tsu ku utsura, n kacaꞋa n a̱ lika̱i ishari n avana. 15 Aza a Yahuda ra̱ka̱ a yaꞋin ma̱za̱nga̱ n akucina a, adama a na a yaꞋan ta̱ a ɗa n ka̱ɗu kete. A̱ la̱nsa̱ ta̱ Vuzavaguɗu n wuma u le ra̱ka̱, ɗa tana a̱ ciya̱i ni. Adama nannai ɗa Vuzavaguɗu u nekei le wuvuki a̱ ubuta̱ dem.

16 Ɗa Asa u cipa̱ka̱i koko ni MaꞋaka o tsugono tsa egbere, adama a na u yaꞋan ta̱ kululu ki ili yi unata ku ka̱ma̱li ka Ashera. Asa u ɓosoi kululu ku nanlo ɗa u songi ku ɗa a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron. 17 Ama u fa̱da̱ ubuta̱ u kucikpa wa̱ a̱ma̱li aza a Isaraila ra̱ka̱ ba, n nannai dem ka̱ɗu ka Asa ki ta̱ u Vuzavaguɗu a ayin a wuma a̱ ni ra̱ka̱. 18 U tuka̱i n azanariya n azurufa n ucanuku u yoku u na a̱yi n esheku a̱ ni e erengi ɗe, punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 19 O doku a yaꞋan kuvon kpamu ba, ali a̱ya̱ kamangankupa n a tawun o tsugono tsu Asa.

16

a̱ya̱ a ukocishi a Asa

(1 Ng 15:17-22)

1 A ka̱ya̱ ka kamangankupa n a̱ta̱li ko tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, ɗa Basha mogono ma aza a Isaraila u banai u shilika̱i n Yahuda, ɗa u maꞋi mashilya ma utsura u ka̱ra̱ka̱i Rama adama a na u sa̱nka̱ uma kuꞋuwa n ku uta̱ punu a uteku u tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda 2 Ɗa Asa u ɗikai azurufa n azanariya a na i punu o mpon n kuzuwa ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n e kefeku ko mogono, ɗa u bankai u Ben-hadadu mogono ma Siriya vu na wi o tsugono tsu Dimaska. U danai 3 &lt;&lt;YaꞋan tsu gbaɓa kaci mpa n avu, ci yaꞋan tsu na esheku a̱ va̱ n a̱ nu a yaꞋin.&gt;&gt; n suꞋuku ta̱ n azurufa n azanariya. Bana vu koɗo uzuwakpani u na vi yaꞋin m Basha mogono mi Isaraila adama a na u ronono u ka̱sa̱kpa̱ iɗika i va̱. 4 Ben-hadadu wu ushuki n ili i na mogono Asa u danai, ɗa u suki n kovonshi vo osoji a̱ ni a̱ shilika̱ n likuci ya aza a Isaraila. U lyaꞋi Dan n Ijonu n Ebelu-betu-maka n likuci yi mpon i na yi a uɓon u Nafutali dem 5 Ana Basha u panai ka na ki lo, ɗa u ka̱sukpa̱i kumaꞋa nshilya n likuci n Rama ɗa u ka̱sukpa̱i ulinga u na wi a kuyaꞋan. 6 Ɗa mogono Asa u banuki aza a Yahuda ra̱ka̱, babu vuza na u buwai, ɗa a̱ pura̱i atali n ogboli a̱ likuci i Rama a na Basha wi ishi a kuyaꞋanka ulinga. A ɗaɗa mogono Asa u maꞋakai likuci i Geba n Mizipa.

7 A ayin a nanlo ɗa Hanani keneki ka̱ ta̱wa̱i u mogono Asa u danai ni. &lt;&lt;A na wo okpoi vu zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu u mogono ma a Siriya, ba u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ba, n tsu nampa ovonshi aza a Siriya i ta̱ a kulaꞋaka ekiye a̱ nu. 8 Ovonshi aza a Itopiya n aza Libiya i ta̱ nu utsura n ka̱bunda̱i ka e keke odoku n akumbi, Ama n ka̱bunda̱i ke le dem, a na wo okpoi vu zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu u Vuzavaguɗu, ɗa u nekei le ekiye a̱ nu. 9 Adama a na a̱shi a Vuzavaguɗu i ta̱ a kinda ubuta̱ ra̱ka̱ aduniyan, adama a na u neke kadanshi wa aza a na e nekei a̱ɗu e le wa̱ ni. Avu vu yaꞋan ta̱ tsulau, adama a nannai gogo na, vi ta̱ a ku ka̱na̱ kuyaꞋan kuvon ayin tutu.&gt;&gt; 10 Ɗa Asa u yaꞋin wupa n keneki ka, u zuwai ni a̱ kunu ku ugbashi adama a kadanshi ka na u danai ni va ka̱ la̱nga̱sa̱ yi ta̱ ka̱ɗu. Ɗa u ka̱na̱i ku takacika uma.

11 Ulinga u tsugono tsu Asa, ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono ma Yahuda n mi Isaraila. 12 A̱ ka̱ya̱ kamangankupa n kuci ko tsugono ci ni, Ɗa Asa u ka̱na̱i mɓa̱la̱ n ene. Ama n nannai dem Asa u la̱nsa̱ uɓa̱nki u Vuzavaguɗu ba, ɗa kucikpa u la̱nsa̱i uɓa̱nki wa aza e kuneke a̱guma̱. 13 Ɗa a̱ ka̱ya̱ ka amangere n kete ko tsugono ci ni, ɗa Asa u bankai ukpisa̱. 14 Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ka na u ga̱va̱i n ka̱ci ka̱ ni a̱ likuci i Dawuda, ɗaɗa Urushelima. A vaꞋankai ni a ivaꞋamkpatsu i na a shatangi n ili ma̱gula̱ni, ɗa a dyaɓai akina n a̱bunda̱i adama a na e neke yi tsugbayin.

17

Johoshafatu wo okpoi mogono

1 Ɗa Johoshafatu kolobo ka Asa wo okpoi mogono a̱ una̱ we esheku a̱ ni. Ɗa u zuwai uɓon u Yahuda u tsurukpai ka̱u ali a bankai uɓon wi Isaraila n kuvon. 2 U zuwai a̱tsura̱ o osoji a̱ likuci yi ukanji yi uɓon u Yahuda ra̱ka̱, ɗa kpamu u zuwai koɓolo ko osoji aza a kindi a uɓon u Yahuda n likuci-likuci yi uɓon u Ifirayimu likuci i na esheku a̱ ni Asa u lyaꞋi n kuvon. 3 Vuzavaguɗu u yongo ta̱ n Johoshafatu adama a na n ugiti u tono ta̱ uye we esheku a̱ ni Dawuda. U tono ka̱ma̱li ka BaꞋalu ba, 4 ama ɗa u la̱nsa̱i Ka̱shile ke esheku a̱ ni ɗa u tonoi kadanshi ka̱ ni, u tono kuyongo ka aza a Isaraila ba. 5 Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u nekei ni utsura u tsugono tsa aza a Yahuda. Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ a̱ tuka̱i n utafu u le u Johoshafatu, ɗa u ciya̱i uciyi n tsugbayin n a̱bunda̱i. 6 Johoshafatu u neke ta̱ ka̱ci ka̱ ni kutono uye u Vuzavaguɗu, adama a nannai ɗa u muɗa̱i nva̱li n ashamkpatsu a̱ ka̱ma̱li ka Ashera a iɗika i Yahuda.

7 A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono ci ni, ɗa u suki nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, Ben-hayila n Obodiya n Zakariya n Netanelu koɓolo n Mikaya adama a na a bana o yotsongusu uma a̱ likuci i Yahuda. 8 Aza e Levi o yoku Koɓolo n anan ganu e re a banai koɓolo n e le, ele ɗa Shemaya n Netaniya n Zebadiya n Asahelu n Shemiramotu n Jehonatan n Adonija n Tobiya n Toba-adonija. Anan ganu a ele ɗa Elishama n Jehoram. 9 Ɗa a ɗikai katagarda ka̱ wila̱ ka Vuzavaguɗu ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci i Yahuda a̱ ka̱na̱i kuyotsongusu uma, a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci i Yahuda ra̱ka̱ a kuyotsongu uma.

Uciyi u Johoshafatu

10 Ɗa wovon u Vuzavaguɗu u ka̱na̱i uduniya u na wi uka̱ra̱Ꞌi n iɗika i Yahuda, adama a nannai a banka Johoshafatu n kuvon ba. 11 Ɗa aza a Filisitiya o yoku a̱ tuka̱i mogono Johoshafatu n utafu u kuneꞋe ku ucanuku n ka azurufa. Ɗa aza a Araba tamkpamu a̱ tuka̱ yi ni nu nkyon a̱kpa̱n e cindere n amangatawencindere, (7,700), nu nraɗika feu nannai, a̱kpa̱n e cindere n amangatawencindere, (7,700). 12 Ɗa Johoshafatu ulyaꞋi kelime n kuciya̱ utsura, ɗa u maꞋi likuci yi nshilya koɓolo nu mpon a iɗika i Yahuda, 13 ɗa u yaꞋin kuzuwa ka̱ a̱bunda̱i a̱ likuci i Yahuda. Ɗa u zuwai osoji eyevi a̱ vishili a Urushelima. 14 Na ɗa ka̱bunda̱i ka iꞋuwa yi ikaya i le. KpaꞋa ku Yahuda, aza e kelime osoji a̱kpa̱n-a̱kpa̱n ele ɗa, Adana vuza kelime wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawantatsu (300,000). 15 Vuza na u tonoi a̱ yi ɗa, Jehohanan vuza kelime, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre n amanga̱na̱shi (280,000), 16 vuza na u tonoi ni a̱yi ɗa, Amasiya kolobo ka Zikiri, vuza na u nekei ka̱ci ka̱ ni adama a ulinga u Vuzavaguɗu, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre (200,000). 17 A kpaꞋa ku Bayami, Eliyada ɗa vuza kelime keyevi ko kuvon kaꞋa mayin, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre, (200,000). Yaba dem uɓa̱ni n utan n ma̱ra̱ga̱ 18 Vuza na u tonoi ni a̱yi ɗa, Jehozabadu vuza kelime, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (180,000) eyevi a̱ vishili. 19 Nava ele ɗa osoji a na a yaꞋankai mogono ulinga a Urushelima babu biꞋi aza a na Jehoshafatu u zuwai a̱ likuci yi nshilya ya aza a Yahuda ra̱ka̱.

18

Johoshafatu u gbaɓai kaci n Ahabu

(1 Ng 22:1-28)

1 Mogono Johoshafatu wi ta̱ n uciyi n a̱bunda̱i n tsugbayin, ɗa u lyaꞋi cija̱Ꞌa̱ n Ahabu mogono mi Isaraila ɗa u ɗikakai kolobo ka̱ ni mekere ma Ahabu. 2 Ana a yaꞋin a̱ya̱ kenu, ɗa Johoshafatu u banai a̱ likuci i Samariya a Isaraila, adama a na we ene mogono Ahabu. Ɗa Ahabu u yaꞋin ka̱ɗiva̱ u zuwai a kiɗikai ni nlala n obomburon n a̱bunda̱i. Ɗa Ahabu u kparasai Johoshafatu u gbaɓa kaci n a̱yi adama a na a banka Ramotu-giliyadu kuvon. 3 Ɗa mogono Ahabu we ecei Johoshafatu, u danai, &lt;&lt;Ko va kutono mu ta̱ tsu bana ci yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu?&gt;&gt; Ɗa mogono Johoshafatu wu ushuki mogono mi Isaraila u danai, &lt;&lt;Mpa, m foɓuso ta̱ tsu na vi ufoɓushi, osoji a̱ va̱ osoji a̱ nu a ɗa, ci ta̱ a kubana kuvon n avu.&gt;&gt; 4 Ɗa Johoshafatu u doku u danai mogono mi Isaraila, &lt;&lt;Ama la̱nsa̱ biꞋi kusheshe ku Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 5 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila mo ɓolongi eneki amangatawa̱na̱shi, (400) ɗa wu ecei le, &lt;&lt;Tsu bana tsu shilika̱ n aza a Ramotu-giliyadu, ko tsu ka̱sukpa̱?&gt;&gt; Ɗa ra̱ka̱ vu le ushuki a danai wuma u nu u geshe, &lt;&lt;Bana, adama a na Ka̱shile ki ta̱ a̱ kuneke wu i ɗa ekiye a̱ nu.&gt;&gt; 6 Ama ɗa Johoshafatu u doku we ecei, &lt;&lt;Keneki ka Vuzavaguɗu ko yoku ki lo ka na tsa ku doku ku ece yi ba?&gt;&gt; 7 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila ma̱ ushuki mogono Johoshafatu, u danai,&lt;&lt;Keneki ke te ki ta̱ lo ka buwai ka na tsa kufuɗa ku ece yi kusheshe ku Vuzavaguɗu, a̱yi ɗa Mikaya kolobo ka Imila. Ama mpa n ciga yi ba, adama a na u ci yaꞋan kene ku singai adama a̱ va̱ ba,&gt;&gt; Ɗa mogono Johoshafatu u danai, &lt;&lt;Mogono ka̱ta̱ vu dansa nannai ba.&gt;&gt; 8 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila ma ɗekei vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, u danai, &lt;&lt;Tuka̱i mu n Mikaya maku ma Imila na gogoꞋo.&gt;&gt; 9 Mogono mi Isaraila n mogono Johoshafatu vu Yahuda a ele u ukai n aminya o tsugono e le ɗa a̱ ida̱shi akuba o tsugono ɗevu n ulanga u kulapu ka̱ utsutsu u likuci i Samariya, ɗa eneki ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene e kelime ke le. 10 Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le Zedekiya kolobo ka Kenana, u yaꞋin avana a̱ iyum, ɗa u danai, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗanna. &lt;N avana a nampa a ɗa va ku sapa ka aza a Siriya ali a̱ kuwa̱.&gt; &gt;&gt; 11 Ɗa eneki a ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene ku te, n a danai, &lt;&lt;Gaɗukpa a kubana a Ramotu-giliyadu vi yaꞋan kuvon n e le vi ta̱ a kuciya̱ ulyaꞋi, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu e le ekiye a̱ nu.&gt;&gt; 12 Ɗa vuza vu suki na a̱ suki u bana u ɗeke Mikaya va u danai ni, &lt;&lt;La̱na̱ eneki a na a buwai ra̱ka̱, a yaꞋanka ta̱ mogono kene ku na u cigai, avu feu bana vu yaꞋan nanai.&gt;&gt; 13 Ama ɗa Mikaya u danai, &lt;&lt;N kucina ta̱ n kula ku Vuzavaguɗu, ili i na Ka̱shile ka danai mu i ɗaɗa n kudansa koci.&gt;&gt; 14 Ana u yawai, ɗa mogono ma ecei ni,&lt;&lt;Mikaya, tsu bana ci yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, ko tsu ka̱sukpa̱?&gt;&gt; Ɗa wu ushuki u danai, &lt;&lt;Bana vu yaꞋin kuvon n e le, vi ta̱ a kuciya̱ ulyai, adama a na i ta̱ a̱ ku neke le ekiye a̱ nu.&gt;&gt; 15 Ɗa mogono ma a danai, &lt;&lt;Ali kuyain ku ɗai ma kuzuwa wu vu kucina adama a na vu dana mu kamayun adama a Vuzavaguɗu?&gt;&gt; 16 Ɗa Mikaya wu ushuki, &lt;&lt;Me ene ta̱ aza a Isaraila ra̱ka̱ a wacuwai a nsansa tsu nlala n na mi n maguɓi ba, ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Uma a nampa a i n maguɓi ba. YaꞋan yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni n ma̱ta̱na̱.&gt; &gt;&gt; 17 Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, &lt;&lt;N dana wu ba, u ci yaꞋan kene ku singai wa̱ a̱ va̱ ba.&gt;&gt; 18 Ɗa Mikaya u danai, &lt;&lt;Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu. Me ene ta̱ Vuzavaguɗu ida̱shi a kakuba ko tsugono ka̱ ni n ili i wuma i gaɗi ra̱ka̱ kashani e kukiye ku singai n ku gula̱ ku ni. 19 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Yayi u ku leꞋeshe Ahabu mogono mi Isaraila adama a na u bana u yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, a̱ ubuta̱ u na a una yi?&gt; Ɗa yaba dem u tuka̱i n kusheshe ku ni. 20 Ɗa a ukocishi, ayinviki o yoku a̱ ta̱wa̱i e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa a danai, &lt;Mpa n ku leꞋeshe yi ta̱.&gt; Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;Nini ɗai va kuyaꞋan?&gt; 21 Ɗa u danai, &lt;Mpa n kubana ta̱ ka̱ta̱ mo okpo ayinviki aꞋuwa, una̱ u eneki a̱ ni. Ɗa Vuzavaguɗu u danai,&gt; Vi ta̱ a kulyaꞋa, &lt;Bana vu yaꞋan nannai.&gt; 22 Gogo na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ ayinviki aꞋuwa a̱ una̱ u eneki a̱ nu a nampa. Vuzavaguɗu u sala ta̱ ɗe kawuya adama a̱ nu.&gt;&gt; 23 Ɗa Zedekiya kolobo ka Kenana ka̱ ɗa̱nga̱i ɗa ka ɓasai Mikaya a maguji. Ɗa u danai, &lt;&lt;Uye we enei u ɗai ayinviki a Vuzavaguɗu a o tonoi a na a̱ ka̱sukpa̱i mu ɗa a yaꞋan kadanshi n avu?&gt;&gt; 24 Ɗa Mikaya wu ushuki, &lt;&lt;Vi ta̱ e kuyeve a kanna ka na va kusuma kusheɗeku a̱ kunu ka asuvu.&gt;&gt; 25 Ɗa mogono Ahabu u zuwai a reme Mikaya a banka u Amon vuzagbayin vu likuci n ubuta̱ u Jowashi kolobo ko mogono, 26 Ɗa u danai, &lt;&lt;Ili i na mogono ma danai i ɗaɗa na. Zuwa vuma vu nampa va a̱ kunu ku ugbashi nekei boroji m mini koci ali sai ayin a na m bonoi m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt; 27 Ɗa Mikaya u danai, &lt;&lt;Ali ɗa baci vu bonoi n ma̱ta̱na̱, Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin kadanshi nu mpa ba.&gt;&gt; Ɗa u doku ɗa u danai uma a, &lt;&lt;Zuwakai n kadanshi ka̱va̱.&gt;&gt;

Ukpa̱ u Ahabu

(1 Ng 22:29-35)

28 Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila n Johoshafatu mogono ma Yahuda a lazai a kubana a Ramotu-giliyadu. 29 Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, &lt;&lt;Mi ta̱ a kusabaꞋa iyoci i va̱ ka̱ta̱ n uwa kuvon, ama avu uka ntogu n tsugono n nu.&gt;&gt; Ɗa mogono mi Isaraila ma sabaꞋi iyoci i ni ɗa u uwai kuvon. 30 Mogono ma aza a Siriya ma neke ta̱ aza e kelime akumbi e keke odoku kadanshi u danai,&lt;&lt;Ka̱ta̱ i shilika̱ n vuza yoku ba, maku ko vuzagbayin sai mogono mi Isaraila koci.&gt;&gt; 31 Ana aza e kelime ekeke odoku enei Johoshafatu, ɗa a danai, &lt;&lt;A̱yi na ɗe va a̱yi ɗa mogono mi Isaraila.&gt;&gt; Ɗa a kpatalai adama a na a̱ shilika̱ n a̱yi, ama ɗa Johoshafatu u lapai una̱, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱i ni. Ɗa Ka̱shile ka zuwai a̱ ka̱sa̱kpa̱ yi ni, 32 adama a na aza e kelime ekeke odoku a zuwaka ta̱ a̱yi ɗa mogono mi Isaraila ba, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i ni. 33 Ama ɗa kosoji ka aza a Siriya ko yoku u talai kaya ɗa u tawai ubuta̱ u gbani u gisanku vuza ba, ɗa tana kaya ka ka̱ ka̱na̱i mogono e mere ma̱ a̱ ubuta̱ u na motogu ma viyum ma̱ ni ma gasai. Ɗa u danai ka antiki ka ekeke vu odoku vu ni,&lt;&lt;Kpatala vu uta̱ nu mpa a̱ ubuta̱ u kuvon wa. Adama a na a uka mu ta̱ muna gbani-gbani.&gt;&gt; 34 A kanna ka nanlo ka ɗa kuvon ku suɗukpai, ama ɗa mogono mi Isaraila ma tsubaki ekeke vu odoku a̱ ni, a kinda aza a Siriya, ana kanna ko kotsoi ɗa ku kuwa̱i.

19

1 Ana Johoshafatu mogono m a Yahuda mo bonoi a kpaꞋa ku ni a Urushelima n ma̱ta̱na̱, 2 ɗa Jehu keneki, kolobo ka Hanani ka̱ uta̱i ka gasai n a̱yi ɗa u danai mogono ma, &lt;&lt;U gaꞋan ta̱ vu ɓa̱nka̱ uma a gbani-gbani ka̱ta̱ vu ciga aza a na a iwain Vuzavaguɗu? Adama a ili i nampa, wupa u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu. 3 Ko n nannai, a̱ ciya̱ ta̱ ili i singai wa̱ nu, adama a na vu muɗa̱ ta̱ kashamkpatsu ka̱ ka̱ma̱li ka Ashera a iɗika ka, ɗa kpamu vu zuwai ka̱ɗu ka̱ nu a̱ ubuta̱ u kula̱nsa̱ Ka̱shile.&gt;&gt;

Johoshafatu u zagbai ayaꞋinfada

4 Johoshafatu u da̱sa̱ngu ta̱ a Urushelima, ama u ka̱na̱ ta̱ kubansa a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni a Beyersheba n uɓon wa akamba aza a Ifirayimu, adama a na u bonoko le u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isheku i le. 5 Ɗa u zagbai ayaꞋinfada a iɗika yi ukanji ya aza a Yahuda ra̱ka̱. 6 Ɗa udanai le, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yeve i na yi a kuyaꞋan, adama a na afada a na yi a kuyaꞋan a vuma ɗa ba, ama a Vuzavaguɗu a ɗa. U tsu yongo ta̱ n a̱ɗa̱ a ayin a na yi a kuyaꞋan afada. 7 Gogo na yaꞋan wovon u Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n a̱ɗa̱. YaꞋin afada a singai, adama a na u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu babu ukuna wa uwa n kazagba ko modoruko.&gt;&gt;

8 A̱ likuci i Urushelima feu, ɗa Johoshafatu u zagbai aza e Levi o yoku n anan ganu n aza e kelime a iꞋuwa ya aza a Isaraila, adama a na a piꞋisaka uma wila̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ kpamu a lapula kadanshi. Kpamu a Urushelima ɗa a̱ ku da̱sa̱ngu. 9 Ɗa u nekei le kadanshi ka nampa: &lt;&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga u ɗa̱ n usuɓi n ka̱ɗu kete, kpamu n wovon u Ka̱shile. 10 Ayin a na baci aza a̱ ɗa̱ aza a na i a ida̱shi a̱ likuci a̱ tuka̱i ɗa̱ n kadanshi. Yoku ukuna u munuka ko kpamu ukuna u wila̱ u Musa ko wila̱ ko ili i kutono ko kadanshi. A makyan ma na baci de dem a̱ tuka̱i n kadanshi ka i ɓarangu le ka̱ta̱ o ronoko ka̱ci ke le unushi u Vuzavaguɗu ba, ta baci nannai ba wupa u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ ɗa̱ n otoku a̱ ɗa̱, i yaꞋan baci nannai yi o ku ronoko ka̱ci ka̱ ɗa̱ unushi ba. 11 La̱na̱i, Amariya ganu vu gbayin a̱yi ɗa u kuɓa̱nka̱ ɗa̱ a ukuna u Vuzavaguɗu dem, ka̱ta̱ a̱yi Zebadiya kolobo ka IsumaꞋilu vuza kelime a kumaci ku Yahuda u ɓa̱nka̱ ɗa̱ n ukuna u mogono ra̱ka̱. Ka̱ta̱ aza e Levi tamkpamu okpo aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ kuɓa̱nka̱ ɗa̱. Gbamai asuvu a̱ ka̱tsuma̱ ka ulinga u ɗa̱. YaꞋan Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n aza a na o tonoi mejege.&gt;&gt;

20

Johoshafatu u lyaꞋi Mowabu n Amona

1 Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa aza a Mowabu n aza a Amona n aza a Meyuniya o yoku a̱ tuka̱i Johoshafatu n kuvon. 2 Ɗa uma o yoku a̱ ta̱wa̱i ɗa a danai Johoshafatu, &lt;&lt;Osoji aza a Edom n a̱bunda̱i a ɗa ɗe upashi u mala ma mkpaɗi a̱ kuta̱wa̱ kuvon n avu. Gogo na a yawa ta̱ ɗe a Hazazon-tamaru, ɗaɗa Enu-gedi.&gt;&gt; 3 Ɗa Johoshafatu u panai wovon, ɗa u la̱nsa̱i kusheshe ku Vuzavaguɗu, ɗa u zuwai a dana yaba dem u yaꞋan kakuli a̱ likuci i Yahuda ra̱ka̱. 4 Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ o ɓolongi a̱ ubuta̱ ute a̱ likuci i Urushelima adama a na a̱ la̱nsa̱ uɓa̱nki u Vuzavaguɗu. 5 Ɗa Johoshafatu u ɗa̱nga̱i e keteshe e mere mo koɓolo ma aza a Yahuda n aza a Urushelima e kelime ka ulanga wa asuvu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, 6 ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i tsu, avu ɗa Ka̱shile ka na ki gaɗi va ba? Avu ɗa vi a kulyaꞋa tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱. Utsura n tsugbayin ci ta̱ ekiye a̱ nu, kpamu yayi u kufuɗa kushilika̱ n avu. 7 Vuzavaguɗu Ka̱shile avu ɗa vu lokoi uma a iɗika i nampa a̱ a̱shi aza a Isaraila ba? Ɗa vu nekei iɗika ya a kumaci ka aza a Ibirahi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu adama a na yi okpo ili yi uka̱ni i ko wannai? 8 Ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya ali ɗa a maꞋi A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a na a cikpa kula ku nu. 9 A danai, &lt;Ɗa baci u kawuya ka̱ ta̱wa̱ ko kuvon ko afada ko ma̱dukpa̱ ko kambulu. Ili i nanlo i ta̱wa̱ tsu baci, ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ nu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa a na e ɗekei n kula ku nu ka̱ ta̱ tsu folono wu adama atakaci a̱ tsu, vi ta̱ a kupana ka̱ta̱ vu isa tsu.&gt; 10 Ama gogo na, na ɗa ili i na osoji aza a Amona n Mowabu n Edom i a kuyaꞋan. Ele ɗa aza a na vu sa̱nka̱i aza a Isaraila ku una a ayin a na uta̱i a Masar. Ɗa a kpatalai o tonoi n kakambu ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i ku una le. 11 La̱na̱, tsu na a cigai kuyaꞋanka tsu, ele ɗa a cigai kuloko tsu a iɗika i na vu nekei tsu yi okpo yi uka̱ni i tsu. 12 Ka̱shile ka̱ tsu, va ku yaꞋanka le afada ba? Adama a na ci n utsura u na tsa kufuɗa ku shilika̱ n osoji a̱ bunda̱i a na i a̱ kuta̱wa̱ tsu na ba. Ci yeve i na tsa kuyaꞋan ba, ama a̱shi a ɗa zuwai wa̱ a̱ nu vu ɓa̱nka̱ tsu.&gt;&gt;

13 Aza a Yahuda ra̱ka̱ a shamgbai kashani e kelime ka Vuzavaguɗu n muku n wawaꞋa n le n a̱ma̱ci e le n muku n le. 14 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na i kashani ka, ɗa a ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i u Jahaziyelu kolobo ka Zakariya, ma tsukaya ma Beniya, kolobo ka Jeyiyelu, maku ma Mataniya vuza va aza e Levi a kumaci ku Asafa. 15 Ɗa Jahaziyelu u danai, &lt;&lt;Pana avu mogono Johoshafatu n yaba dem vu na wi a̱ ida̱shi a Yahuda n Urushelima. Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, &lt;Ka̱ta̱ i pana wovon ba ko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ adama ka̱bunda̱i ko osoji a na yi e kene na. Kuvon ka ku ɗa̱ ku ɗa ba, ama ku Ka̱shile ku ɗa.&gt; 16 MakpaꞋa i bana i yaꞋan kuvon n ele. I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n kuꞋuwatai ku Ziza. Ka̱ta̱ i cina le a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka na ka banai akamba a Jeruyelu. 17 Ama yi a kuyaꞋan kuvon ka ba. A̱ɗa̱ de i foɓuso kuyaꞋan kuvon koci, i zama ubuta̱ i shamgba ka̱ta̱ yi ene tsu na Vuzavaguɗu u kuciya̱ ulyaꞋi adama a̱ ɗa̱. A̱ɗa̱ aza a Yahuda n aza a Urushelima ka̱ta̱ i pana wovon ko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ ba, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱. MkpaꞋa yi uta̱ i yaꞋan kuvon n ele.&gt;&gt;

18 Ɗa mogono Johoshafatu u kuɗa̱ngi u lyaꞋi kayala, ɗa a za Yahuda n aza a Urushelima feu ra̱ka̱ a̱ kuɗa̱ngi a cikpai Vuzavaguɗu. 19 Ɗa aza e Levi a na uta̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Kohatu n aza Kora, a̱ ɗa̱nga̱i a cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, n ka̱la̱ka̱tsu kagbayin.

20 Ɗa osoji aza a Yahuda a̱ ɗa̱nga̱i n usana a lazai a kubana a kakamba ka aza a Tekowa. Ele a ukuna u na a̱ ku uta̱, ɗa Johoshafatu u ɗa̱nga̱i u danai, &lt;&lt;Panakai mu a̱ɗa̱ aza a Yahuda n aza a Urushelima. Nekei a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu ka̱shile ka̱ ɗa̱, yi ta̱ tana a̱ kuciya̱ ulyaꞋi, ushuki n eneki a̱ ni, yi ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi.&gt;&gt; 21 Ana u kotsoi kadanshi n uma a, ɗa Johoshafatu u zagbai uma a na a ku yaꞋanka Vuzavaguɗu ishipa, kpamu ka̱ta̱ a cikpa Vuzavaguɗu adama a ugain u tsugbayin u kula ku ciɗa ku ni, a na a lyaꞋi kelime ko osoji a ɗa a̱ ka̱ni kudana,

&lt;&lt;Cikpai Vuzavaguɗu,

adama a na ucigi u ni wi n uteku ba.&gt;&gt; 22 Ana a̱ gita̱i ishipa n a cikpai Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ovonshi aza a Amona m Mowabu n aza a kusan ku Siyaru, aza a na o bopoi adama a aza a Yahuda a, o bonoi a̱ shilika̱ n aza a̱ le. 23 Osoji aza a Amona n aza a Mowabu a kucikpa o bonoi kushilika̱ n aza a kusan ku Siyaru adama a na una le ka̱ta̱ a̱ pura̱ngu le ra̱ka̱. Ana o kotsoi ku una aza a Siyaru ɗa ovonshi aza a Amona n aza a Mowabu a̱ ka̱na̱i kpamu vishili uteku le. 24 Ana aza a Yahuda a yawai a kusan ka, a̱ ubuta̱ u na irala i le ya yi va, ɗa a cinai even a ikyamba osoji n a̱bunda̱i a iɗika, ko vu za te u laꞋa ba. 25 Ɗa Johoshafatu n uma a̱ ni a banai a dama a na a̱ pura̱ ucanuku wu irala i le ya, ɗa a cinai ucanuku u kuvon wa n a̱bunda̱i, ili i kuzuwa n ucanuku usingai. Ucanuku wa u yimkpai ali a yaꞋin ayin a tatsu e le a̱ kupura̱ u ɗa ali a̱ kpa̱ɗa̱i. 26 A kanna ka̱ na̱shi ɗa osoji aza a Yahuda a gasai a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Beraka, ɗa a cikpai Vuzavaguɗu. Ɗa i zuwai ɗa e ci ɗeke ubuta̱ wa KA̱RA̱ꞋA̱ KA BERAKA ɗaɗa ka̱ra̱Ꞌa̱ ka una̱singai ali n anana. 27 Ɗa aza a Yahuda n aza a Urushelima ra̱ka̱ o bonoi a kpaꞋa. Mogono Johoshafatu ɗa u walai kelime o kubono a Urushelima n ma̱za̱nga̱ adama a na Vuzavaguɗu u neke le ta̱ ulyaꞋi a̱ ubuta̱ wi irala i le. 28 A uwai a Urushelima ɗa a banai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a kuwaꞋa umolu n ugogi n a̱ lika̱ ishari. 29 Ana uduniyan u na u buwai ra̱ka̱ a panai arabali ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai irala ya aza Isaraila, ɗa wovon u ka̱na̱i le. 30 Adama a nannai ɗa tsugono tsu Johoshafatu ci yongoi m ma̱ta̱na̱ babu kuvon, adama a na Ka̱shile ke neke yi ta̱ wuvuki n iɗika i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi dem.

Ukocishi u tsugono tsu Johoshafatu

(1 Ng 22:41-50)

31 Johoshafatu u lyaꞋi tsugono tsu Yahuda. A̱yi n a̱ya̱ kamangankupa n a tawun a na u gita̱i tsugono. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n a tawun. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Azuba mekere ma Shilihi. 32 Ɗa u tonoi kuyotsongusu ke esheku a̱ ni Asa, a̱yi u kpatala ba, u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu. 33 N nanai dem u fa̱da̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li wa ba, tana aza a Yahuda o doku a zuwa a̱ɗu e le u Ka̱shile ki ikaya i le ba.

34 Ulinga u na u buwai u Johoshafatu, ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali a Jehu kolobo ka Hanani, yi ta̱ kpamu uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono mi Isaraila. 35 N ka̱ca̱pa̱, ɗa Johoshafatu mogono ma Yahuda ma lyaꞋi cija̱Ꞌa̱ n Ahaziya mogono mi Isaraila. Vuma vu gbani-gbani. 36 A gbaɓai ekiye, ɗa a yaꞋin antsu a tsulaga a na a tsu bana Tarishi. A̱ ubuta̱ u kuzuwa ku antsu ka aza a Eziyon-gebe u ɗa a yaꞋin antsu a. 37 Ɗa Eliyaza kolobo ka Dodavahu vuza va aza a Maresha u ɓarangi Johoshafatu u danai, &lt;&lt;A na vu gbaɓai kaci n Ahaziya, Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku la̱nga̱sa̱ antsu a na i yaꞋin va.&gt;&gt; Adama a nannai ɗa antsu a oɓosoi a fuɗa a wala kpamu a kubana a Tarishi ba.

21

1 Ɗa Johoshafatu u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa kolobo ka̱ ni Jehoram u wokpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Tsugono tsu Jehoram a Yahuda

(2 Ng 8:17-24)

2 Otoku a Jehoram olobo ele ɗa, Azariya n Jehiyelu n Zakariya n Azariya n Makelu n Shefatiya. Na va dem muku n Johoshafatu mogono mi Isaraila n ɗa. 3 Esheku le e neke le ta̱ kuneꞋe ka azurufa n azanariya n a̱bunda̱i koɓolo n ucanuku wu ikebe, n likuci yi ukanji a̱ ka̱tsuma̱ ka Yahuda, ama u neke ta̱ tsugono u Jehoram adama a na a̱yi ɗa maku ma ugiti ma̱ ni. 4 Ana Jehoram u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ ni, u tsurukpai mayin ɗa wu unai amgbu a̱ ni ra̱ka̱ nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n yoku a Isaraila.

5 Jehoram wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa n e re ana wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kunla̱i. 6 Ɗa u tonoi uye wu ngono mi Isaraila u yaꞋin ka gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu tsu na Ahabu u yaꞋin, adama a na u zuwa ta̱ mekere ma Ahabu. 7 N nannai dem Vuzavaguɗu u ciga ku una ntsukaya n Dawuda ba, adama a na u yaꞋan ta̱ uzuwakpani n Dawuda u danai, ntsukaya n ni mi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa tsugono ko wannai. 8 A ayin a na Jehoram wi a kulyaꞋa tsugono a iɗika i Yahuda, ɗa aza a Edom a yaꞋankai ni ugbamiwasuvu ɗa a zuwai mogono me le. 9 Ɗa Jehoram u banai a Edom n osoji a̱ ni n ekeke o doku a̱ ni. Ɗa aza a Edom a kambuki ni n akumbi e keke odoku a̱ ni, ama n kayin u sumai ɗa u lakai. 10 Ili i na i ɗikai a ayin a nanlo ali a̱ kuta̱wa̱ anana aza a Edom i ta̱ a kuyaꞋansaka tsugono tsa aza a Yahuda ugbamiwasuvu. A makyan ma ɗaɗa feu aza a Libina a yaꞋankai aza a Yahuda ugbamiwasuvu, adama a na Jehoram u zuwaka ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i ni kucina̱. 11 U maꞋa ta̱ feu nva̱li ma̱ a̱ma̱li a ginda aza a Yahuda, a na a zuwai aza a Urushelima tsugbani tsu na tsu vakangi le. 12 Ɗa keneki Iliya u ɗanakai ni katagarda ka akaka u danai. &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ke esheku a̱ nu Dawuda ka dansai i ɗaɗa na, &lt;Vu walaka tsu na esheku a̱ nu Johoshafatu a walakai ba, ko tsu na akaya a̱ nu Asa mogono ma Yahuda u yaꞋin ba. 13 Ɗa kucikpa vu tonoi uye wu ngono mi Isaraila, ɗa vu zuwai aza a Yahuda n aza a Urushelima tsugbani, tsu na kpaꞋa ku Ahabu ku yaꞋin. Ɗa kpamu vu unai amgbu a̱ nu, aza a̱ nu aza a kpaꞋa ke esheku a̱ nu, aza a na a lyaꞋi nu ma̱riki. 14 Gogo na la̱na̱, mpa Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu n ma̱dukpa̱ adama na u lapa uma a̱ nu n muku n nu n a̱ma̱ci a̱ nu n ili i na vi n i ɗa ra̱ka̱. 15 Avu feu vi ta̱ a̱ kuka̱na̱ mɓa̱la̱ n ka̱tsuma̱ m gbani-gbani, mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ku lyaꞋa wu kanna dem ali ciꞋin tsu nu tsu uta̱ pulai.&gt; &gt;&gt;

16 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai aza a Filisitiya n aza a Araba a na i a̱ ida̱shi ɗevu n Itopiya vishili n Jehoram. 17 Ɗa a lyaꞋi Yahuda n kuvon, ɗa a̱ pura̱i uciyi u na a cinai punu e kefeku ko mogono a lazakai, ɗa kpamu a̱ pura̱i muku n ni n a̱ma̱ci a̱ ni. Ko vuza a buwaka ba, maku a ukocishi ma̱ ni maꞋa koci a̱ ka̱sukpa̱i a̱yi ɗa Ahaziya. 18 Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa Vuzavaguɗu u tsunki Jehoram m ma̱dukpa̱ ma̱ mɓa̱la̱ n ka̱tsuma̱ n na u kupotso ba. 19 Ana a̱ya̱ ere a lazai, ɗa ciꞋin ci ni tsu uta̱i pulai adama atakaci a mɓa̱la̱ ma. Ɗa̱ u kuwa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ mɓa̱la̱ ma, aza a̱ ni a dyaɓa akina adama a na a cikpa yi tsu na a yaꞋankai esheku a̱ ni ba. 20 Jehoram wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa n ere n umaci a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kunla̱i. Ɗa u kuwa̱i, ko vuza u yaꞋan kpalu adama a̱ ukpa̱ u ni ba, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda, ama ba ubuta̱ u na a̱ tsu ciɗa̱ngu ngono ba.

22

Ahaziya wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 8:25-29; 9:21-28)

1 Ɗa aza a Urushelima a zuwai Ahaziya, maku mu ukocishi mo mogono Jehoram wo okpoi mogono ma Yahuda a̱ una̱ u ni, adama a na koɓolo ka aza a Araba a na a̱ ta̱wa̱i kuvon a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Isaraila ka una ta̱ otoku a Ahaziya a na a buwai ra̱ka̱. Ɗa Ahaziya kolobo ka Jehoram mogono ma Yahuda ma̱ gita̱i tsugono. 2 Ahaziya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n e re a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima ka̱ya̱ ke te. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Ataliya matsukaya ma Omiri. 3 A̱yi feu ɗa u tonoi tsu mogono Ahabu, adama na a̱na̱ku a̱ ni a ka̱na̱ ta̱ ku nekei odoki tsu na u kuyaꞋan ka gbani-gbani. 4 Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, tsu kpaꞋa ku Ahabu, ama a na esheku ni a kuwa̱i, ɗa aza a kpaꞋa ku a̱ ka̱na̱ ta̱ ku neke yi odoki a na a zuwai ni kuyaꞋan nannai. 5 Ɗa u tonoi odoki e le, u gbaɓai kaci n Joram kolobo ka Ahabu mogono mi Isaraila ɗa a bankai Haziyelu mogono ma aza a Siriya a Ramotu-gileyadu kuvon. Ɗa aza a Siriya a ukai Joram muna, 6 ɗa u sumai u bonoi a Jezireyelu adama a na a̱ la̱na̱ muna ma na a ukai ni va a Ramotu-giliyadu a na wi o kuvon n Haziyelu mogono ma Siriya. Ɗa Ahaziya kolobo ka Jehoram mogono ma Yahuda u banai a Jezireyelu adama a na we ene Joram kolobo ka Ahabu adama a muna ma na a ukai ni. 7 Ama Ka̱shile ka zuwai nwalu n Ahaziya adama a na we ene Joram wo okpoi ni uyikpi. A makyan ma na Ahaziya wi koɓolo n Joram ɗa uta̱i adama a na a gasa n Jehu kolobo ka Nimishi. A̱yi ɗa vuza na Vuzavaguɗu u we erengi adama a na wu una kpaꞋa ku Ahabu. 8 Ana Jehu wi a kuyaꞋanka kpaꞋa ku Ahabu afada, ɗa u cina muku mu ngono n Yahuda koɓolo n muku n kumaci ku Ahaziya aza a na i a kuyaꞋanka yi ulinga, ɗa wu unai le ra̱ka̱. 9 Ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ Ahaziya, ɗa a cina ni usheɗeki a̱ likuci i Samariya. Ɗa a̱ tuka̱i ni u Jehu ɗa wu unai ni. Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni, adama na a dana ta̱, &lt;&lt;A̱yi va matsukaya ma Johoshafatu ma a, mogono ma na ma tonoi Vuzavaguɗu n ka̱ɗu ka̱ ni dem.&gt;&gt; Ko vuza te a buka a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa ku Ahaziya vuza na u kulyaꞋa tsugono ba.

Egbere Ataliya wu isai tsugono

10 Ana Ataliya a̱na̱ku a Ahaziya we enei maku ma̱ ni ma̱ kuwa̱ ta̱, ɗa u wu unai aza a kpaꞋa ku mogono ma a Yahuda ra̱ka̱. 11 Ama Jehosheba mekere mo mogono Jehoram vutaku Ahaziya, u ɗika ta̱ Jowashi kolobo ka Ahaziya a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n mogono n na a cigai ku una, u sokongi ni a̱ kunu ku ni, ɗa u zuwakai ni vuza vu kindi. Ta Jehosheba mekere mo mogono Jehoram vuka vu ganu Jehoyida wu isai Jowashi nannai ekiye a Ataliya, ali u kpa̱ɗa̱i kuciya̱ ku unai. 12 Ɗa Jowashi u yaꞋin a̱ya̱ a̱ ta̱li usongi punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, ayin a na Egbere Ataliya wi o tsugono ci iɗika ya.

23

Jowashi wo okpoi mogono

(2 Ng 11:4-16)

1 Ama a̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu Ataliya, ɗa Jehoyida ganu u gbamai asuvu. Ɗa u yaꞋin uzuwakpani n kovonshi va amangatawun-amangatawun. Azariya kolobo ka Jeroham, n IshimaꞋilu kolobo ka Jehohanan, n Azariya kolobo ka Obedu, n MaꞋaseya kolobo ka Adayiya, n Elishafatu kolobo ka Zikiri. 2 Ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci i Yahuda ra̱ka̱ o ɓolongi aza e Levi a na i a̱ likuci i Yahuda, n aza e kelime ka iꞋuwa yi ikaya yi Isaraila a̱ ta̱wa̱i a Urushelima. 3 ɗa ra̱ka̱ vi le o ɓolongi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile a yaꞋin uzuwakpani n mogono. Ɗa Jehoyida ganu u danai, &lt;&lt;Maku mo mogono maꞋa na, yaꞋan wu okpo mogono, tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwukpani u danai, ntsukaya n Dawuda n ɗa koci a kulyaꞋa tsugono. 4 Ili i na ya kuyaꞋan i ɗanna, ayin a na baci anan ganu n aza e Levi a̱ ta̱wa̱i kuyaꞋan ulinga a kanna ka kuvuka, ka̱tsura̱ ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu inda utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile. 5 Ka̱tsura̱ ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, a bana e kefeku ko mogono, ka̱ta̱ ka̱tsura̱ ke te ka na ka buwai a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu a shamgba a utsutsu u na e ci ɗeke ugiti. Uma na a buwai tamkpamu o ɓolongu a ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 6 Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ vuza u uwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu ba, anan ganu a ɗa n aza e Levi a na i a kuyaꞋan ulinga koci a kuꞋuwa, adama a na erengu le ta̱, ama aza n a buwai ra̱ka̱ o tono wila̱ u na Vuzavaguɗu u zuwakai le. 7 Aza e Levi i ta̱ a̱ ku ka̱ra̱Ꞌa̱ mogono ma, yaba dem wi ta̱ a̱ kuɓa̱na̱ kotokobi e kukiye ku ni, i ta̱ o kuyongo ɗevu n mogono wi baci a kuꞋuwa n ku uta̱. Vuza na baci u ta̱wa̱i kuꞋuwa a kpaꞋa ka, ka̱ta̱ una yi.&gt;&gt;

8 Ɗa aza e Levi koɓolo n aza Yahuda ra̱ka̱ a yaꞋin tsu na Jehoyida ganu u danai. Ɗa aza e kelime aza a kindi a, a shamgbatangi aza a na a̱ ɗa̱nga̱i ulinga n aza a na a̱ ta̱wa̱i kuka̱na̱ ulinga a kanna ka Ashibi. Adama a na Jehoyida ganu u ka̱sukpa̱ vuza u bana a kpaꞋa ba. 9 Jehoyida u nekei ovonshi nsara nu nra̱ga̱ n na mogono Dawuda ma yaꞋin ulinga nu n ɗa, n na a zuwai a kpaꞋa ku Ka̱shile. 10 Ɗa u zuwai uma ra̱ka̱ inda mogono, yaba dem n ucanuku u kuvon e kukiye ku ni, ili i na i ɗikai a kakambu ka uɓon u ɗakai a kubana a kakambu ka uɓon u gaɗi ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗevu n katalikalyuka. 11 Ɗa Jehoyida ganu wu tuka̱i n Jowashi kolobo ko mogono, u ukai ni oroliko. Ɗa u neke ni katagarda ka uzuwakpani ka, ɗa a salai a̱yi ɗa mogono. Ɗa Jehoyida n muku n ni olobo erengi ni, ɗa a danai,&lt;&lt;Wuma u nu u geshe mogono.&gt;&gt;

12 Ana Ataliya u panai kacaꞋa ka uma a kubana n o bonoi n a ciɓalai mogono, ɗa u banai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u uma wa. 13 U la̱na̱ki ɗa tana we enei mogono ma savu kashani a̱ ubuta̱ u na mogono ma ci shamgba ɗevu n mashilya mu utsutsu u kpaꞋa ka. Ovonshi n aza a̱ kulika̱ ishari uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi, uma a̱ ubuta̱ kakau a̱ ma̱za̱nga̱ n a̱ lika̱i ishari, aza a ishipa n ucanuku u tsuwaꞋi u o kutono n ka̱ɗiva̱ ka. Ana Egbere Ataliya we enei nanai, ɗa u karai aminya a̱ ni ɗa u ɓosoi ka̱da̱uri n u danai, &lt;&lt;Ugbamukaci! ugbamukaci!&gt;&gt; 14 Ɗa Jehoyida u zuwai kovonshi ka̱ ka̱tsura̱ ka amangatawun, &lt;&lt;Kabana ka̱ tuka̱ n Egbere Ataliya ka̱ta̱ o tono n a̱yi a̱ mere m ovonshi, ka̱ta̱ una yaba dem vu na u tonoi ni.&gt;&gt; Adama a na ganu u dana ta̱, &lt;&lt;Ka̱ta̱ yi una Egbere Ataliya a̱ ubuta̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ba.&gt;&gt; 15 Ɗa e reme ni a̱ utsutsu wo odoku a ulanga u kefeku, ta ɗe unai ni.

Jehoyida u lapulasakai ukuna u kutoni

(2 Ng 11:17-20)

16 Ɗa ganu Jehoyida u yaꞋin uzuwukpani u danai, a̱yi n uma ra̱ka̱ n mogono i ta̱ o ko okpo uma a Vuzavaguɗu. 17 Ɗa uma a ra̱ka̱ a banai a kpaꞋa ku Balu ɗa o ɓosoi ku ɗa. Ɗa a̱ fa̱da̱i katalikalyuka n a̱ma̱li a̱ ni, ɗa a u nai Matan ganu vu ka̱ma̱li ka e kelime ka katalikalyuka ka. 18 Ɗa Jehoyida u nekei aza e Levi a na i anan ganu a̱ la̱na̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ele ɗa mogono Dawuda u zuwai yaꞋan kuneꞋe ka alyuka o kusongu u Vuzavaguɗu, tsu na wi uɗani a katagarda ka̱ wila̱ u Musa, i ta̱ kpamu a kuyaꞋan ishipa n ma̱za̱nga̱ tsu na Dawuda u danai. 19 Ɗa kpamu u zuwai aza a kindi a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, adama a na ka̱ta̱ vuza na wi nu nshinda̱ u uwa ba. 20 Ɗa ganu Jehoyida u zuwai ovonshi osoji amangatawun, n aza gbagbain n aza e kelime a̱ likuci n uma a iɗika ya ra̱ka̱, utuka̱i mogono A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu o tonoi n utsutsu u na wi a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ugaɗi ɗa a uwai a kpaꞋa ku mogono, ɗa a zuwai mogono ma̱ da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono. 21 Ɗa uma a iɗika ra̱ka̱ a yaꞋin ma̱za̱nga̱. Likuci i Urushelima kpamu i ciya̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱, adama a na una ta̱ Ataliya n kotokobi.

24

Jowashi u lapulai A̱Ꞌisa̱ a gbayin

(2 Ng 12:1-21)

1 Jowashi wi ta̱ n a̱ya̱ e cindere a na u lyaꞋi tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ amangere. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Zibiya, vuza vu Biyasheba. 2 Ɗa Jowashi u yaꞋin i na i gaꞋin a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu a ayin a na ganu Jehoyida u yongoi n wuma ra̱ka̱. 3 Ɗa Jehoyida u zamakai Jowashi a̱ma̱ci e re, ɗa a matsakai ni nkere n olobo. 4 Kanna ko yoku ɗa Jowashi u sheshei a na wa ku lapulusuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 5 Ɗa u ɗekei anan ganu n aza e Levi ra̱ka̱ u danai le, &lt;&lt;Banai a̱ likuci ya Yahuda, ka̱ta̱ yi isa ikebe yi utafu i ka̱ya̱ dem wa aza a Isaraila, adama a na i lapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ka̱ ɗa̱. I yaꞋan kaꞋa gogo na.&gt;&gt; Ama ɗa aza e Levi a iwain kuyaꞋan kaꞋa gogo lo. 6 Ɗa mogono Jowashi u ɗekei Jehoyida ganu vu gbayin u dana ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuzuwa aza e Levi a bana a̱ likuci i Urushelima n ya aza a Yahuda isa utafu ba? U na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka danai, kpamu aza a Isaraila ushuku ta̱ o ɓolongu ikebe adama a na lapula ma̱va̱li mu uzuwakpani.&gt;&gt; 7 A̱ya̱ a na a lazai muku n vuka vu gbani-gbani vu nampa Ataliya o ɓoso ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ɗa a̱ pura̱i ucanuku u na erengi adama a kpaꞋa ku Ka̱shile, a yaꞋankai ulinga a̱ ubuta̱ u kucikpa ka̱ma̱li ka Balu.

8 Ɗa mogono Jowashi u zuwai a yaꞋin akpati o yoku adama a na o ɓolongu ikebe, ɗa a yaꞋin akpati va a zuwai a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 9 Ɗa a salai ukuna wa a Yahuda n Urushelima, a danai le a̱ tuka̱ Vuzavaguɗu n utafu u na Musa kagbashi ka̱ Ka̱shile ka danai aza a Isaraila a̱ tuka̱ a makyan ma na i e meremune. 10 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n uma ra̱ka̱ a ka̱na̱i kutuka̱ n utafu u le n a zuwai punu akpati va n ma̱za̱nga̱ ali a shanai. 11 A makyan ma na baci akpati a shanai, aza e Levi a ci ɗika ta̱ a ɗa a banka a̱ ubuta̱ u vuza vu kelime vu na mogono ma zuwai u la̱na̱ a ɗa, a cina baci akpati a a shanai, ka̱ta̱ kaɗani ko mogono koɓolo n ganu vu gbayin a̱ tsuwa̱n i ɗa ka̱ta̱ a ɗika kaꞋa o bonoko n kaꞋa ɗe a̱ ubuta̱ wa. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan nannai ayin dem, ali o ɓolongi ikebe n a̱bunda̱i. 12 Ɗa mogono Jowashi n Jehoyida e nekei aza a̱ kula̱na̱ ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu ikebe ya. Ɗa a ɗikai esheꞋwi atali n esheꞋwi a nɗanga adama a na a lapulusuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa kpamu a ɗikai awakana a iyum i lima̱ n aza a iyum i shili adama a na a lapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 13 Ɗa aza a na a̱ kula̱na̱ ulinga wa a yaꞋin u ɗa n ka̱ɗu ke te, ɗa tana ulinga wa u lyaꞋi kelime mayin. Ɗa a maꞋasakai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile a tsu na a ɗa ishi ɗa o doki a ɗa utsura. 14 Ana o kotsoi kulapulu ka, ɗa o bonokoi n kagimi ki ikebe ka u mogono n Jehoyida ganu, n ikebe i ɗaɗa a yaꞋankai ucanuku wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ucanuku wu ulinga adama e kuneke alyuka, ataꞋan n apara a na a yaꞋin n azanariya n azurufa. A̱ ka̱na̱i kuyaꞋan alyuka o kusongu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu makyan dem a ayin a Jehoyida ganu. 15 Ɗa Jehoyida ganu u kutsai ka̱u, ɗa u kuwa̱i a̱yi n a̱ya̱ amangatawun n kamangankupa, (130). 16 Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda a̱ ubuta̱ u na a̱ tsu ciɗa̱ngu ngono, adama a na u yaꞋan ta̱ kasingai adama a Isaraila m kpaꞋa ku Ka̱shile.

17 Ana Jehoyida u kuwa̱i, ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Yahuda a̱ ta̱wa̱i ku kya̱sa̱ mogono Jowashi, ɗa a̱ kuɗa̱ngi a lyaꞋakai ni kayala adama a na u yaꞋanka le ili i na a cigai ɗa tana mogono ma panakai le. 18 Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le. ɗa o bonoi kutono a̱ma̱li a Ashera n a̱ma̱li a na a buwai. Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin wupa n aza a Yahuda n Urushelima adama a unushi u le. 19 Ko n nannai Vuzavaguɗu u suꞋuku le ta̱ n eneki adama a na a ɓarangu le, ama ɗa a iwain kupana. 20 Ɗa ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i u Zakariya kolobo ka Jehoyida ganu. Ɗa u shamgbai e mere ma uma ɗa u danai, &lt;&lt;Na ɗa ili i na Ka̱shile ka danai, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu? Adama nanai yi a kulyaꞋa kelime ba. Adama a na i ka̱sukpa̱ ta̱ kutono Vuzavaguɗu, ɗa a̱yi feu u ka̱sukpa̱i ɗa̱.&gt; &gt;&gt; 21 Ama ɗa mogono Jowashi u gbaɓai kaci nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ una Zakariya. Mogono ma zuwai a varai ni punu a ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 22 Mogono Jowashi u ciɓa n kasingai ka na Jehoyida ganu esheku a Zakariya a yaꞋanka yi ni ba, ama ɗa wu unai kolobo ka̱ ni, Zakariya a ku kasa ukpa̱ ɗa u danai,&lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu wu indana ili i na yi a kuyaꞋan ka̱ta̱ u tsupa ka mu.&gt;&gt;

Ukocishi u tsugono tsu Jowashi

23 Ana ilo a ukocishi u ka̱ya̱ wa, ɗa osoji aza a Siriya a̱ tuka̱i Jowashi n kuvon. A̱ ta̱wa̱i a Yahuda n Urushelima ɗa unai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ra̱ka̱. Ɗa a̱ pura̱i ucanuku u uma n a̱bunda̱i ɗa a̱ suꞋuku yi mogono me le a Dimaska. 24 Ko a na wo okpoi osoji a Siriya a̱ ta̱wa̱ n a̱bunda̱i ba, ama Vuzavaguɗu u neke le ta̱ ulyaꞋi wo osoji aza a Yahuda n a̱bunda̱i. Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le, ta Jowashi u takacikai nannai. 25 Ana aza a Siriya a lazai, a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ Jowashi n muna gbani-gbani. Ɗa aza e kelime ovonshi a gbaɓai kaci unai ni a kajiba ka̱ ni adama a na wu una ta̱ kolobo ka Jehoyida ganu. Ana u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda, ama a̱ ciɗa̱ngi a̱ ubuta̱ wu ngono ba. 26 Aza a na a gbaɓai unai ni ele ɗa, Zabadu kolobo ka vuka vi yoku vuza va aza a Amona vuza kula Shimeyatu, koɓolo n Jehozabadu kolobo ka vuka vu na e ci ɗeke Shimiritu mekere vuza va aza a Mowabu. 27 Arabali a̱ muku mo olobo n Jowashi, n kene ku na a yaꞋin adama a̱ ni, n arabali a ulinga u kulapula ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a na u yaꞋin, i ta̱ uɗani a katagarda ka arabali a ngono. Ɗa Amaziya kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

25

Amaziya mogono ma aza a Yahuda

(2 Ng 14:2-6)

1 Amaziya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Jehowadin vuza va aza a Urushelima ɗa. 2 U yaꞋan ta̱ ili i na i gaꞋin a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, ama n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱ ba. 3 Ana we enei tsugono ci ni tsu shamgba ta̱ mayin, ɗa wu unai aza a na unai esheku a̱ ni mogono Jowashi. 4 Ama wu una muku n le ba, u tonoi i na a ɗanai a̱ wila̱, u na wi a katagarda ka Musa, u danai, &lt;&lt;Kesheku ki a̱ ku kuwa̱ adama a unushi u maku ma̱ ni ba, maku kpamu feu mi a̱ kukuwa̱ adama a unushi u kesheku ba, yaba dem wi ta̱ a̱ ku kuwa̱ adama a unushi u ni.&gt;&gt; 5 Ɗa Amaziya u ɓolongi aza a Yahuda, u nekei le ulinga tsu na i a kumaci ku le, u nekei ovonshi a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n ovonshi amangatawun-amangatawun wa aza a Yahuda n aza a Bayami ra̱ka̱. Ɗa kpamu u ɓolongi aza a a̱ya̱ kamanga n umaci ko a laꞋi nannai, ɗa u ciya̱i uma a̱kpa̱n amangatawantatsu, (300,000) aza a na i ufoɓushi adama a ulinga u tsusoji ɗa a yawai kpamu kuɓa̱na̱ nsara nu nra̱ga̱. 6 Ɗa u doku u tsupai osoji aza a Isaraila o yoku ikebe uma a̱kpa̱n amangatawun, (100,000) a̱ una̱ u kilo va azurufa a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400). 7 Ama ɗa vuma u Ka̱shile u ta̱wa̱i wa̱ ni u danai, &lt;&lt;Mogono, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ osoji a Isaraila a bana koɓolo n avu ba. Adama a na Vuzavaguɗu wi koɓolo n aza a Isaraila ba, Wi a̱ kuɓa̱nka̱ aza a Ifirayimu ba. 8 Kucikpa vu bana vu yaꞋan kuvon ka endeꞋen nu, ko vu gbama baci asuvu a̱ ubuta̱ u kuvon wa, Ka̱shile ki ta̱ a kuvaruku a̱ a̱shi a irala i nu, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ n utsura u ɓa̱nka̱ wu ko u varuku.&gt;&gt; 9 Ɗa Amaziya we ecei vuma Ka̱shile va, &lt;&lt;Nini ɗai tamkpamu n kuyaꞋansa n ukuna wi ikebe i na n nekei osoji a Isaraila azurufa kilo a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi a.&gt;&gt; (3,400). Ɗa vuma vu Ka̱shile va wu ushuki, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a kufuɗa kuneke wu ili i na i laꞋi i nampa.&gt;&gt; 10 Ɗa Amaziya u danai osoji aza a Ifirayimu a na u nekei le ikebe ya o bono a kpaꞋa. Ɗa a yaꞋin wupa n aza a Yahuda ɗa a lazai o kubono a kpaꞋa n wupa ka̱u. 11 Ɗa Amaziya u gbamai asuvu u lazai n osoji a̱ ni a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka mkpaɗi, ta ɗe osoji a̱ ni unai aza a Siyaru a̱kpa̱n kupa, (10,000). 12 Ɗa osoji a Yahuda a e remei uma a̱kpa̱n kupa n wuma, (10,000), ɗa a ɗikai le a kubana a kusan ka ugaɗi ku Sela. Ɗa a taɗuki le a̱ yikpa̱i o ɓosoi aci e le. 13 Ama osoji aza a Ifirayimu a na Amaziya u sa̱nka̱i le kubana kuvon ka, a bankai likuci ya aza a Yahuda n kuvon, ili i na i ɗikai a Samariya ali a kubana a Betu-horon. Unai uma a̱kpa̱n a tatsu, (3,000), ɗa a̱ pura̱i ucanuku wa̱ a̱bunda̱i we e le. 14 Ana Amaziya wu uta̱i a̱ ubuta̱ u na wu unai aza a Edom, ɗa u bonoi n a̱ma̱li e le a na u ɗikai, u zuwai le okpoi a̱ma̱li a̱ ni, u cikpai le ɗa u yaꞋankai le alyuka. 15 Adama a nannai ɗa Ka̱shile ka yaꞋin wupa n Amaziya, ɗa u suꞋuki ni n keneki ko yoku u dana ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ɗikai a̱ma̱li a uma a na i a kufuɗa ku isa uma e le ekiye a̱ nu ba?&gt;&gt; 16 A̱yi a kadanshi, ɗa mogono Amaziya wu ushuki we ecei ni, &lt;&lt;Wana ɗai tsu zagbai nu vuza na u kuneke mogono odoki? Vu paɗa bini ko una wu.&gt;&gt; Ɗa keneki ka ka paɗai bini, ama ɗa u danai, &lt;&lt;N yeve ta̱ Ka̱shile ke sheshe ta̱ ku una wu, adama a ili i gbani-gbani i na vu yaꞋin, kpamu vu iwain kupana odoki a̱ va̱.&gt;&gt;

Kuvon ka aza a Yahuda n aza a Isaraila

17 Ana Amaziya mogono ma a Yahuda ma dansai n aza a na e ci neke yi odoki, ɗa u suꞋuki Jowashi kolobo ka Jehowahazu matsukaya ma Jehu mogono mi Isaraila n akaka, u danai ni, &lt;&lt;Ta̱wa̱ tsu gasa muku n a̱shi.&gt;&gt; 18 Ama ɗa Jowashi mogono mi Isaraila wu ushuki Amaziya mogono ma Yahuda, u danai. &lt;&lt;Maɗanga ma awana me ne maꞋin a Lebano ma̱ suꞋuki maɗanga ma gbayin ma sida a Lebano n akaka, u danai, &lt;Neke mu mekere ma̱ nu mo olo kolobo ka̱ va̱.&gt; Ama a na manama ma kakamba mo yoku mi a kupasamgbanai, ɗa u dasai awana a n ene. 19 Avu ɗa na a̱ra̱ɗi a kudana, &lt;N lyaꞋa ta̱ Edom,&gt; ɗa kpamu vi a tsugbangam. Ama odoki a na n kuneke wu ɗaɗa da̱sa̱ngu a kpaꞋa. Yiɗa̱i zuwai ɗa vi a kuciga ku zamaka ka̱ci ka̱ nu kadama ka na ka kulyaꞋa wu n aza a Yahuda?&gt;&gt;

20 Ama ɗa Amaziya u iwain kupana, adama a na Ka̱shile kaꞋa ka zuwai kakuna ka ko okpo nannai, adama a na wu una le, adama a na o bono ta̱ kutono a̱ma̱li a Edom. 21 Ɗa Jowashi mogono mi Isaraila ma bankai Amaziya mogono ma a Yahuda n kuvon ɗa tana a gasai e Betu-shemeshi a uɓon u Yahuda. 22 Ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi aza a Yahuda, ali yaba dem u sumai a kubana a kpaꞋa ku ni. 23 Ɗa Jowashi mogono mi Isaraila me remei Amaziya mogono ma a Yahuda, kolobo ka Jowashi matsukaya ma Ahaziya e Betu-shemeshi. Ɗa Jowashi u tuka̱i ni a Urushelima ɗa u fa̱da̱i mashilya ma Urushelima ili i na i ɗikai a̱ utsutsu u Ifirayimu ali a kubana a utsutsu u mogon, ma na ma yawai udashi amangatawa̱nta̱li, (600). 24 Ɗa u pura̱i azanariya n azurufa ra̱ka̱ koɓolo n ucanuku u na a cinai punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, u na ishi e nekei muku n Obedu-edom kuzuwa, ɗa kpamu wu isai ucanuku u singai u kefeku ko mogono n agbashi. Ɗa yeve u bonoi a Samariya.

25 Ɗa Amaziya kolobo ka Jowashi mogono ma Yahuda mo yongoi n wuma ali a̱ya̱ kupa n a tawun, a na Jehowashi kolobo ka Jehowahazu mogono mi Isaraila u kuwa̱i. 26 Ulinga u na u buwai u Amaziya n ili i na u yaꞋin a ayin o tsugono ci ni, ili i na i ɗikai a̱ ugiti a kubana ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono n Yahuda n mi Isaraila. 27 A ayin a na Amaziya u ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu, ɗa aza a Urushelima a gbaɓai kaci adama a na una yi. Ɗa u sumai a kubana a Lakishi, ama ɗa a̱ suki uma a banai una ni ɗe. 28 Ɗa a ɗikai keven ki ikyamba ka̱ ni odoku, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ubuta̱ u na a̱ ciɗa̱ngi esheku a̱ ni a̱ likuci i Yahuda.

26

Uziya mogono ma Yahuda

(2 Ng 14:21-22; 15:1-7)

1 Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ a ɗikai Uziya vuza va a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li, ɗa a zuwai ni wo okpoi mogono a̱ una̱ we esheku a̱ ni Amaziya. 2 U maꞋasakai likuci i Ilatu ɗa u bonokoi i ɗa a iɗika i Yahuda, a na Amaziya u kuwa̱i. 3 Uziya wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li ayin a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n ere. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Jekoliya, a̱yi vuza va aza a Urushelima ɗa. 4 Ɗa u yaꞋin i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, tsu na esheku a̱ ni Amaziya u yaꞋin. 5 U bonoko ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni a̱ ubuta̱ u kula̱nsa̱ Ka̱shile, a ayin e keneki Zakariya vuza na u yotsongi ni kutono wila̱ u Ka̱shile. A makyan ma na baci u tonoi Vuzavaguɗu mayin, Ka̱shile ki ta̱ e kuneke yi ulyaꞋi.

6 Ɗa u banai u yaꞋin kuvon n aza a Filisitiya, u ɓosoi nshilya n Gatu n Jabune n Ashidodu. Ɗa u maꞋi likuci a uɓon u Ashidodu n ubuta̱ u yoku kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka Filisitiya. 7 Ɗa Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱i Uziya u lyaꞋi aza a Filisitiya, n aza a Araba aza a na i a̱ ida̱shi a̱ likuci i Guru-baꞋalu n aza a Meyuniya. 8 Ɗa aza a Amona a tsupai utafu le u Uziya. Ɗa kula ku Uziya ku ka̱ra̱Ꞌi a kubana a iɗika i Masar ra̱ka̱, adama a na u tsurukpa ta̱ ka̱u. 9 Na lo ɗa koci ba, Uziya u maꞋi nshilya mu ugaɗi a Urushelima, a̱ utsutsu u mogon n utsutsu u ka̱ra̱Ꞌa̱ derere o mogon ma mashilya ma, ɗa u kanzai le. 10 Ɗa kpamu u maꞋin asaka gbagbaꞋin a kakamba koɓolo n ayinva a̱ mini n a̱bunda̱i, adama a na wi ta̱ n ilikuzuwa ya̱ a̱bunda̱i aginda n a̱ra̱Ꞌa̱. Wi ta̱ kpamu n aza a zamalinga a na i a kuyaꞋanka yi ulinga ashina a itacishi a̱ ni a na i aginda n a na i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱, adama a na a̱yi kacimbi kaꞋa mayin. 11 Uziya wi ta̱ n ka̱tsura̱ ko ovonshi eyevi o kuvon, a na i lo ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ tsu na Jeyiyelu kaɗani n kovonshi vo osoji MaꞋaseya e kecei le. A yaꞋan ta̱ nannai n utsura u tsugono tsu Hananiya kovonshi kagbayin ko mogono. 12 Ka̱bunda̱i ko ovonshi a na a fuɗai kuvon tsu na i a iꞋuwa yi ikaya i le i ta̱ uma a̱kpa̱n e re n amangatawa̱nta̱li, (2,600). 13 A̱ kucina̱ ko ovonshi a nampa, osoji a̱kpa̱n amangatawantatsu n e cindere n amangatawantawun (307,500), i ta̱ lo eyevi o kuvon a na i n utsura u na a̱ ɓa̱nka̱ mogono a̱ ubuta̱ wi irala i ni. 14 Ɗa Uziya u la̱nsa̱i nra̱ga̱ nu nsara, nu nkun mi iyum nu ntogu mi iyum n utan n atali a̱ ka̱vimgba̱tsu n a̱bunda̱i. 15 Punu a Urushelima ɗa u yaꞋin i ucanuku u na aza uyevi a yaꞋin, i na a kuzuwa ɗe gaɗi va asaka n ubuta̱ wa akambu wa asaka adama na a taɗuku aya n atali a bunda̱i. Adama ili nampa, ɗa kula ku ni ku ka̱ra̱i uduniya dem, adama a na u ciya̱ ta̱ uɓa̱nki wa a̱bunda̱i, ɗa tana wo okpoi vuza vu tsura.

A takacikai Uziya adama a̱ra̱ɗi a̱ ni

16 Ama a na Uziya we enei u tsurakpa ta̱ mayin, ɗa u gita̱i a̱ra̱ɗi, ɗa tana a zamaka ni kadama. Adama a na u yaꞋan ta̱ unambi wu usuɓi a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, ali u uwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama a na u songu ili i ma̱gula̱ni a katalikalyuka n ka̱ci ka̱ ni. 17 Ɗa Azariya ganu koɓolo n anan ganu a Vuzavaguɗu uma amangatawa̱na̱shi o tonoi ni punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a. 18 Ɗa a dana ni, &lt;&lt;U gaꞋan avu Uziya n ka̱ci ka̱ nu vu songu ili i ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu ba. Na lo va ulinga u anan ganu u ɗa kumaci ku Haruna, ele na erengi adama a na a yaꞋan ulinga u nanlo koci. Uta̱ punu o mololo ma ciɗa ma, adama a na vu yaꞋan ili i singai ba. Nanai va vi a̱ kuciya̱ tsugbayin u Vuzavaguɗu Ka̱shile ba.&gt;&gt; 19 Ɗa Uziya u yaꞋin wupa, a̱yi kashani ɗevu n katalikalyuka adama a na u songu ili i ma̱gula̱ni punu A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, a̱yi uɓa̱ni m mevene mo kusongu ili i ma̱gula̱ni ekiye a̱ ni n wupa, ɗa mɓa̱la̱ mu ukutu n ka̱na̱i ni a̱ kuca̱n a̱ a̱shi a anan ganu punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu e kelime ka katalikalyuka ko kusongu ili i ma̱gula̱ni. 20 Ana Azariya ganu vu gbayin n anan ganu a na a buwai indanai ni, ɗa enei mɓa̱la̱ mu ukutu n ka̱na̱ yi ta̱ a̱ kuca̱n, ɗa utuka̱ ni pulai n moloko, a̱yi feu o moloko wu uta̱ adama a na Vuzavaguɗu u lapa yi ta̱. 21 Ɗa Uziya u yongoi nu mɓa̱la̱ mu ukutu ali a kanna ka na u kuwa̱i. U yongoi endeꞋen ni, u doku u uwa punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavuguɗu, adama a na wi ta̱ n ukutu. Ɗa Jotam kolobo ka̱ ni ka̱ la̱na̱i kpaꞋa ku mogono ka, kpamu a kulyaꞋa tsugono tsu uma a̱ likuci a. 22 Ulinga u Uziya u na u buwai ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, keneki Ishaya kolobo ka Amozu ɗa u ɗanai i ɗa. 23 Ɗa Uziya u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni ɗevu n ubuta̱ u na a̱ tsu ciɗa̱ngu ngono, ama a̱ ciɗa̱ngi punu ba, adama a na uma a dana ta̱ &lt;&lt;A̱yi vuza vu ukutu ɗa.&gt;&gt; Ɗa Jotam kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

27

Jotam wo okpoi mogono ma Yahuda.

(2 Ng 15:35-38)

1 Jotam wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni Jerusha mekere ma Zadoku. 2 Ɗa Jotam u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, tsu na esheku a̱ ni Uziya u yaꞋin, ama a̱yi u uwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama a na u songu ili i ma̱gula̱ni tsu a̱ ni ba. Ama ɗa uma a lyaꞋi kelime n ka gbani-gbani ke le. 3 A̱yi ɗa u maꞋasakai utsutsu u gaɗi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a vuzavaguɗu u na wi a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ugaɗi ɗa kpamu u yaꞋin kumaꞋa ka̱ a̱bunda̱i a mashilya ma na mo tonoi n tsu kaginda ka Ofelu. 4 Ɗa u maꞋansai likuci yi uɓon wa aginda a Yahuda, ɗa kpamu u maꞋin nshilya mu gaɗi a̱ ubuta̱ u na wi kutsun. 5 Jotam kpamu u yaꞋan ta̱ kuvon n aza a Amona ɗa u ciya̱i ulyaꞋi. A̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka, ɗa u zuwai aza a Amona a tsupai utafu wa azurufa kilo a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400) n aburuma a alkama ka̱kpa̱n, n aburuma a Bale feu ka̱kpa̱n (1,000). Ta aza Amona a̱ ka̱na̱i kutsupa nanai a̱ ka̱ya̱ ka̱ i re n ka̱ya̱ ka tatsu. 6 Ɗa Jotam u ka̱na̱i kutsurukpa adama na u yaꞋan ta̱ ili i na i gaꞋin a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni. 7 Ulinga u na u buwai u Jotam n kuvon ku na u yaꞋin n tsu na u yaꞋin tsugono ci ni, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila n Yahuda. 8 Jotam wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li. 9 Jotam u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Ahazu kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a una̱ u ni.

28

Ahazu wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 16:1-4)

1 Ahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li. Ama u yaꞋan ili i singai u Vuzavaguɗu tsu na akaya a̱ ni Dawuda u yaꞋin ba. 2 Ama ɗa u tonoi uye wu ngono mi Isaraila. ali ɗa u yimai ululu a̱ma̱li a Balu a dama a na u yaꞋanka le tsugbashi. 3 ɗa kpamu u songi kuneꞋe ka alyuka a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Beni vu Hinomu, ɗa u songi muku n ni tsu kuneꞋe ka alyuka akina, o kutono uye wu ili yi unata wu uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi adama aza a Isaraila. 4 Ɗa u yaꞋin alyuka n kuneꞋe ku kusongu ki ili i ma̱gula̱ni a̱ ubuta̱ wa̱ nva̱li aginda n na n gaꞋin ba, n ulu a̱miꞋin a nɗanga dem. 5 Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ka neke ni ekiye o mogono Haram. Ɗa aza a Haram a lyaꞋi ni n kuvon ɗa a̱ pura̱i aza a̱ ni n a̱bunda̱i a bankai tsugbashi ɗa a bankai le a iɗika i Dimaska. Ɗa kpamu Ka̱shile ko doku ke neke ni ekiye a Peka mogono mi Isaraila, ɗa unai osoji aza a Yahuda n a̱bunda̱i. 6 A kanna kete Peka kolobo ka Ramaliya ka unai osoji a̱kpa̱n amangatawun n kamanga, (120,000) aza a Yahuda. Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki isheku i le. 7 Zikiri kovonshi ka gbayin ka aza a Ifirayimu ka unai MaꞋaseya kolobo ko mogono Ahazu, n Azirikam vuza kula̱na̱ kpaꞋa ku mogono n Elikana ka̱ɓa̱nki ko mogono. 8 Ɗa aza a Isaraila a pura̱i agbashi a na e remei, uma a̱kpa̱n amangatawenre, (200,000) a̱ma̱ci n olobo nu nkere ma aza a Yahuda. Ɗa kpamu a̱ pura̱i ucanuku u gbani a kubanka a Samariya.

Kene ku Odedu

9 Ama keneki ka Vuzavaguɗu ko yoku ki ta̱ lo vuza kula Odedu. Ɗa wu uta̱i u gasai n osoji a Isaraila a na o bonoi a Samariya. Ɗa u danai le, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ ke neke ta̱ aza a Yahuda ekiye a̱ ɗa̱ adama a na wi ta̱ a wupa n e le, ɗa u nekei le e kiye a̱ ɗa̱. Ama ɗa yi unai le n wupa u na u yawai gaɗi Ka̱shile. 10 Kpamu gogo na yi ta̱ ukuna u na i bonoko a na ya aza a Yahuda n aza Urushelima ali n a̱ma̱ci okpo agbashi a̱ ɗa̱. Ama i cinukpa ta̱ a na i nusakai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱? 11 Gogo na panakai mu. Bonokoi n aza a na i pura̱i va, ele feu aza a̱ ɗa̱ a ɗa, Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a wupa n a̱ ɗa̱.&gt;&gt; 12 Ɗa aza e kelime o yoku a kumaci ku Ifiraimu, Azariya kolobo ka Jehohanan m Berekiya maku ma Meshilemotu, n Jehezekiya maku ma Shalum n Amasa kolobo ka Hadalayi, a̱ ushuki n kadanshi ko Odedu. Ɗa a dansukai aza a na o bonoi n ubuta̱ u kuvon wa. 13 A danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i uka n aza a na i remei a̱ ubuta̱ u kuvon wa punu na ba, adama a na yi ta̱ a kuzamaka tsu kadama u Vuzavaguɗu. Ko i ciga ta̱ i doku unushi n ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu? Ko gogo na u yaꞋan ta̱ ɗe wupa ka̱u n aza a Isaraila.&gt;&gt; 14 Ɗa osoji a a̱ ka̱sukpa̱i agbashi a na a̱ pura̱i va n ucanuku wa e kelime ka uma n aza a gbagbain. 15 Ɗa aza a gbagbain a na e ɗekei ula e le a̱ ɗa̱nga̱i e peciki ucanuku u na osoji a a̱ pura̱i ɗa o bonokoi agbashi a na i oshomboɗi. E nekei le akashi n ataka n ilikulyaꞋa n i kusoꞋo, ɗa a̱ za̱Ꞌi untsu e le n maniꞋin ma zaitu. Ɗa a ɗikai aza a na i n utsura ba a gaɗi vu njaki, o soki le o kubonoko e Jeriko, likuci yi nshuwa n dabino a̱ ubuta̱ u na aza e le i. Ɗa yeve o bonoi a Samariya. 16 A makyan ma nanlo mogono Ahazu u la̱nsa̱ ta̱ uɓa̱nki u mogono ma aza Asiriya. 17 Adama a na osoji aza a Edom o doku ta̱ a banka aza a Yahuda n kuvon, ɗa a̱ pura̱i agbashi a lazakai. 18 Ɗa aza a Filisitiya tankpamu a bankai likuci i wa waꞋa i na yi a uɓon wu nsasan n na mi a uɓon ɗakai wa aza a Yahuda, ɗa isai likuci i Betu-shemeshi n Ayijalon n Gederotu, Soko n likuci i wawaꞋa i ni, Timina n likuci i wawaꞋa i ni, Gimuzo feu n likuci i wawaꞋa i ni. Ɗa aza a Filisitiya a̱ da̱sa̱ngi punu a̱ likuci ya. 19 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai aza a Yahuda a̱ ciya̱i ugoyi adama Ahazu mogono ma Yahuda, adama a na u zuwa ta̱ aza a Yahuda a yaꞋan u nushi, ɗa kpamu u yaꞋin ili yi unambi wu usuɓi u Vuzavaguɗu. 20 Kucikpa ɗa Tigilatu-pelisa mogono ma Asiriya ma tuka̱i ni kuvon, ɗa u takacikai ni a na wa̱ kuɓa̱nka̱ yi. 21 Ɗa Ahazu u pura̱i ucanuku u ciɗa n a̱bunda̱i u wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kpaꞋa ku mogono n iꞋuwa ya aza a gbagbaꞋin a̱ likuci, ɗa u nekei mogono ma Asiriya, ama n nanai dem na lo u ɓa̱nka̱ yi ba. 22 Ama n atakaci a na mogono Ahazu wi e ku ene a makyan ma nanlo, ɗa u doku u lyaꞋi kelime n unambi wu usuɓi u Vuzavaguɗu. 23 Ɗa u yaꞋin alyuka wa̱ a̱ma̱li aza a Dimaska aza a na lyaꞋi ni n kuvon, ɗa u danai,&lt;&lt;Adama a na a̱ma̱li a a̱ ɓa̱nka̱ ta̱ ngono ma aza Asiriya ali a lyaꞋi mu n kuvon, mpa feu n ku neke le ta̱ alyuka adama a na a̱ ɓa̱nka̱ mu.&gt;&gt; Ama a na a̱ ɓa̱nka̱i ɗa kucikpa a zamaka ni kadama, a̱yi n aza a Isaraila ra̱ka̱. 24 Ɗa Ahazu kpamu u doku u ɓolongi ucanuku u wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u te ɗa u u ɓosoi u ɗa. ɗa u gbagurai utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a, ɗa u makai ka̱ci ka̱ ni atalialyuka a̱ ubuta̱ dem a Urushelima. 25 Likuci dem a Yahuda, Ahazu u maꞋin nva̱li ma̱ a̱ma̱li adama a kuyaꞋanka le alyuka o kusongu. Ɗa u zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ni kuyaꞋan wupa ka̱u. 26 Ulinga u na u buwa u Ahazu, n tsu na u lyaꞋi tsugono ci ni ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono n Yahuda n mi Isaraila. 27 Ɗa mogono Ahazu u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Urushelima. Ama a̱ ciɗa̱ngi a̱ ubuta̱ u na a̱ ciɗa̱ngi ngono mi Isaraila ba. Ɗa Hezekiya kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

29

Tsugono tsu Hezekiya mogono ma Yahuda

(2 Ng 18:1-3)

1 Hezekiya u gita̱i tsugono a̱yi n a̱ya̱ kamanga n a tawun, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Abija, mekere ma Zakariya. 2 Ɗa u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, tsu na Dawuda esheku a̱ ni a yaꞋin.

Hezekiya u doku u ɓa̱yuwa̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin

3 A̱ ka̱ya̱ ku ugiti ko tsugono tsu Hezekiya, o wotoi u iyain ɗa Hezikaya u ɓa̱yuwa̱i utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu u lapulasakai a ɗa ra̱ka̱. 4 Ɗa u ɗekei anan ganu n aza e Levi a bana a gasa n a̱yi a ulanga u na wi uɓon u kasana. 5 ɗa udani le. &lt;&lt;Panakai mu a̱ɗa̱ aza e Levi, gogo na erengi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, ka̱ta̱ kpamu yi erengu kpaꞋa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱, yi utuka̱ ili yi unata i na yi punu ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u ciɗa wa. 6 Adama a na ikaya i tsu i yaꞋan ta̱ unambi wu usuɓi, a yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. A̱ ka̱sukpa̱ yi ta̱ ɗa a vadalukpakai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu kucina̱, 7 A gbagurai utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ wa ɗa a̱ kima̱sa̱i nkuni, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ku songu ili i ma̱gula̱ni n kuyaꞋan kuneꞋe ku kusongu a̱ ubuta̱ u ciɗa u Ka̱shile ki Isaraila. 8 Adama nannai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n aza a Yahuda n aza a Urushelima. Ɗa u zuwai le okpoi n wovon ili i mereve n ma̱ka̱n tsu na yi e kene n a̱shi a̱ ɗa̱. 9 Adama a ili nampa una ta̱ ikaya i tsu n kotokobi, muku n tsu n a̱ma̱ci a̱ tsu a bankai le ugbashi. 10 Anana n sheshe ta̱ n yaꞋan uzuwakpani n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, adama a na wupa wa̱ a̱bunda̱i u na wi a kuyaꞋan n a̱tsu u vaku. 11 Muku mo olobo n va̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ugulani n kakuna ka nampa ba. Adama a na Vuzavaguɗu u zagba ta̱ i shamgba e kelime ka̱ ni, i yaꞋanka yi ulinga, i yaꞋanka yi kuneꞋe ku kusongu ki ili i ma̱gula̱ni.&gt;&gt;

12 Ɗa aza e Levi a nampa a̱ gita̱i ulinga gogolo, a kumaci ku Kohatu: ele ɗa Mahatu maku ma Amasayi n Juwelu maku ma Azariya. A kumaci ku Merari, Kishu maku ma Abudi, n Azariya maku ma Jehalele. A kumaci ku Geshon, Jowa maku ma Zima, n Adini maku ma Jowa. 13 A kumaci ku Elizafan ɗa a ɗikai Shimiri n Jeyiyelu. A kumaci ku Asafa a ɗikai Zakariya n Mataniya. 14 A kumaci ku Heman a ɗikai Jehiyelu n Shimeyi. A kumaci ku Jedutun a ɗikai Shemaya n Uziyelu. 15 Uma a nampa o ɓolongi aza e le aza e Levi ɗa a takpakai ka̱ci ke le nshinda̱, tsu na mogono ma danai, o kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu, adama a na a takpa nshinda̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu 16 Ɗa anan ganu a uwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama erengu a ɗa ka̱ta̱ utuka̱ ili yi unata i na a cinai punu dem. Ana utuka̱i i ɗa, ɗa a zuwai u ɗa a ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa aza e Levi a̱ pura̱i u ɗa a̱ va̱ma̱i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron. 17 A kanna ka iyain ko wotoi u iyain, ɗa a̱ gita̱i ukuna u kerengu. Ɗa a kanna ka̱ kunla̱i a yawai e keteshe ka ulanga wu u pulai u kpaꞋa wa. Ɗa o doki ayin kunla̱i e ku erengu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a, ɗa o kotsoi a kanna ka kupa n ka̱ta̱li ko wotoi u iyain. 18 Ɗa aza e Levi a banai u mogono Hezekiya ɗa a danai, &lt;&lt;Tsu erengu ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a ra̱ka̱, n katalikalyuka o kusongu n ucanuku u ni dem, n kirukpa ku boroji vu ciɗa n ucanuku u ni ra̱ka̱. 19 Ucanuku u na mogono Ahazu u la̱nga̱sa̱i a ayin o tsugono a̱ ni, a ayin a na wi a unambi wu usuɓi, tsu lapula ta̱ u ɗa, ɗa kpamu tsu erengi le. Gogo na ucanuku wa wi ta̱ ɗe e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 20 Ɗa mogono Hezekiya u ɗa̱nga̱i m kpasani u ɓolongi nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma, ɗa a lazai a kubana A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 21 Ɗa a̱ tuka̱i n obomburon e cindere, n a̱giri e cindere, nu ngiri n cindere nu nga̱ji n cindere. Nnama n nampa ra̱ka̱ e neke ta̱ n ɗa adama e kuneꞋe ku unushi u tsugono n ku uma a iɗika i Yahuda n ku ubuta̱ u ciɗa. Ɗa mogono Hezekiya u zuwai anan ganu kumaci ku Haruna, a yaꞋan alyuka a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu. 22 Ɗa a kiɗai obomburon a, ɗa anan ganu isai mpasa ma, a vishangi n ɗa a katalikalyuka ka. Ɗa kpamu a kiɗai a̱giri a vishangi mpasa ma a katalikalyuka ka. Ɗa kpamu a kiɗai ngiri a vishangi mpasa n le a katalikalyuka ka. 23 Ɗa a̱ tuka̱i nu nga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi u mogono Hezekiya n ka uma, ɗa a kiyangi ki le ekiye. 24 Ɗa anan ganu a kiɗai nga̱ji ma, ɗa a yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku unushi, ɗa a vishangi mpasa ma a katalikalyuka ka, adama a kutakpa unushi wa aza a Isaraila, mogono Hezekiya ɗa u nekei kadanshi u danai, a yaꞋan alyuka o kusongu n kuneꞋe ku unushi a adama aza a Isaraila ra̱ka̱.

25 Ɗa mogono ma zuwai aza e Levi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, a waꞋi ugogi n aza a umolu n aza agundari. U yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u dansai a̱ una̱ u Dawuda n Gadu vuza kene ku mogono n Natan keneki. 26 Ɗa aza e Levi a shamgbai n ucanuku u tsuwaꞋi n wi ilikushi u Dawuda, anan ganu tamkpamu n igbala. 27 Ɗa Hezekiya u zuwai a yaꞋan alyuka o kusongu a katalikalyuka ka. Ana a̱ gita̱i kuyaꞋan alyuka o kusongu a, ɗa a cananai ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu, a̱ lika̱i igbala n ucanuku wi ilikushi i na i buwai ucanuku wi waꞋashi i Dawuda mogono mi Isaraila. 28 Ɗa koɓolo ka uma ka ra̱ka̱ a cikpai Vuzavaguɗu, aza a ishipa a kuyaꞋan ishipa, aza a ilikushi a̱ kulika̱ igbala. A̱ ka̱na̱i kuyaꞋan nanai ali ayin a na o kotsoi kuyaꞋan alyuka o kusongu a. 29 Ana o kotsoi kuyaꞋan alyuka a, ɗa mogono n aza a na i koɓolo n a̱yi a̱ kuɗa̱ngi a cikpai Ka̱shile. 30 Ɗa mogono Hezekiya nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a zuwai aza e Levi a̱ ka̱na̱ kuyaꞋan ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu n kadanshi ka Dawuda n ka Asafu keneki. Ɗa a yaꞋin ishipa i kucikpa n ma̱za̱nga̱ ɗa a̱ kuɗa̱ngi a cikpai Vuzavaguɗu.

31 Ɗa Hezekiya u danai, &lt;&lt;Gogo na a̱ ɗa̱ aza a Yahuda a na yi erengi ka̱ci ka̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu, ta̱wa̱i ɗevu i neke alyuka n kuneꞋe ku kucikpa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Ɗa koɓolo ka uma ka a̱ tuka̱i n alyuka n kuneꞋe ku kucikpa. N yaba dem vu na ka̱ɗu ka̱ ni ka cikalai a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku kusongu. 32 Ka̱bunda̱i ka alyuka a na uma a̱ tuka̱i ka ɗaɗa, obomburon amangatatsunkupa, (70) n a̱giri amangatawun (100), nu nkyon amangatawenre (200). Nnama n nampa ra̱ka̱ adama e kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. 33 Nnama n na erengi adama alyuka a, ɗaɗa obomburon amangatawa̱nta̱li, (600), n nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n a tatsu, (3,000). 34 Ama anan ganu i n a̱bunda̱i ba, a̱ gusa̱i adama a na fuɗa a minya nnama ma alyuka o kusongu a ra̱ka̱ ba, ɗa otoku e le aza e Levi a̱ ɓa̱nka̱ le ali o kotsoi ulinga wa, anan ganu a na a buwai erengi ka̱ci ka̱ le. Aza e Levi a fuɗa ta̱ a̱ ɓa̱nka̱ anan ganu ulinga wa, adama a na a laꞋa ta̱ anan ganu ku erengu ka̱ci ke le n ka̱ɗu ke te. 35 Babu biꞋi kuneꞋe ku kusongu ka̱ a̱bunda̱i ka, kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ki ta̱ lo n kuneꞋe ku ushuma adama ida̱shi i ma̱ta̱na̱. Ta o bonokoi a̱ga̱nda̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu nannai. 36 Ɗa Hezekiya n koɓolo ka uma ra̱ka̱ a yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama ili i na Ka̱shile ka yaꞋankai uma a̱ ni. Adama a na a yaꞋan ta̱ ili ra̱ka̱ n ku te.

30

O foɓuso adama a̱ ka̱ɗiva̱ kupasamgbanai

1 Hezekiya u suꞋuki aza a Isaraila n akaka n aza a Yahuda ra̱ka̱, ɗa kpamu u ɗanakai kumaci ku Ifiraimu n ku Manasa katagarda ka akaka. U banuki yaba dem vu le a̱ ta̱wa̱ a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu a Urushelima adama a na a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila. 2 Adama a na mogono nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n koɓolo ka uma a zuwa ta̱ kadanshi a na a kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka o wotoi u ire. 3 Adama a na a fuɗa a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka a makyan ma na a kiwanai ba, adama a na anan ganu a na erengu ka̱ci ke le ka a yawa ba, kpamu uma o ɓolongu a Urushelima ba. 4 E kene ku mogono Hezekiya n koɓolo ka uma ka enei kakuna ka yaꞋan ta̱ mayin. 5 Ɗa a zuwai a sala wila̱ a Isaraila ra̱ka̱, a Biyasheba a kubana a Dan, e kuɗeke uma a̱ ta̱wa̱ a Urushelima a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ku pasamgbanai u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila. Adama a na ka̱ta̱ a saꞋwa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ n uma n a̱bunda̱i tsu nanlo ba tsu na wi a uɗani. 6 Tsu na mogono ma danai, ɗa muku mu usuki n ka̱ra̱Ꞌi iɗika yi Isaraila n Yahuda n atagarda akaka a na i a kudansa. &lt;&lt;A̱ɗa̱ uma a Isaraila, bonoi u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Ibirahi n ki Ishaku n ki Isaraila ɗaɗa Yakubu. Bonoi adama a na Ka̱shile ko bono ta̱ wa̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ na i buwai i lakai ekiye aza Asiriya. 7 Ka̱ta̱ yi okpo ci ikaya i ɗa̱ n aza a̱ ɗa̱ ba, ele na a yaꞋankai Vuzavaguɗu unambi wu usuɓi Ka̱shile ki ikaya i le, ɗa u bonokoi le agali tsu na yi e kene n ka̱ci ka̱ ɗa̱. 8 Ka̱ta̱ i yaꞋan ugbamukaci tsu na ikaya i ɗa̱ i yaꞋin ba, ama nekei ka̱ci ka̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu. Ta̱wa̱i A̱Ꞌisa̱ a agbayin a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u na wu erengi ko wannai. I cikpa Vuzavaguɗu adama a wupa wa̱ a̱bunda̱i u na wi nu ɗa adama a̱ ɗa̱ u vaku. 9 Adama a na i kpatalai baci i bonoi u Vuzavaguɗu, aza a̱ ɗa̱ n muku n ɗa̱ i ta̱ a̱ kuciya̱ mapasa ma singai wa aza a na e remei le, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ le o bono a iɗika ya, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ vuza kasingai ɗa vuza va asuvayali. Ɗa baci i bonoi wa̱ ni, wi a kutakpaka ɗa̱ a̱shi ba.&gt;&gt; 10 Ɗa tana muku mu usuki ma a bankai n akaka a, a̱ ubuta̱ dem, a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci-likuci a uɓon wa aza a Ifiraimu n Manasa, ali a kubana ɗe a Zabaluna, ama ɗa uma a o zoꞋoshi le n kugoyi le. 11 Ama dem n nanai, uma o yoku a Asheru n aza a Manasa n aza a Zabalun o goyoi ka̱ci ka̱ le ɗa a banai Urushelima. 12 A makyan ma nanlo kukiye ku Ka̱shile ki ta̱ wa aza a Yahuda, ɗa u nekei le ka̱ɗu kete adama a na o tono kadanshi ko mogono nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a danai, ɗa kpamu o kutonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu.

Ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai

13 O wotoi u i re, ɗa koɓolo ka uma n a̱bunda̱i o ɓolongi a Urushelima adama a na a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ko boroji vu babu yisiti. 14 Ɗa uma a̱ ɗa̱nga̱i a̱ muɗa̱i atalialyuka a na i punu a Urushelima n atalialyuka o kusongu ili i ma̱gula̱ni ɗa a banai a̱ va̱ma̱i a ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron. 15 Ɗa a kiɗai ma̱giri ma̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai a kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u ire. Ɗa anan ganu n aza Levi a na erengi ka̱ci ka̱ le ba a panai wono ɗa erengi ka̱ci ka̱ le ɗa a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku kusongu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 16 Ɗa e remei ulinga u le A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, tsu na wila̱ u Musa u dansai vuma vu Ka̱shile. Ɗa anan ganu a vishangi mpasa n na aza e Levi e nekei le. 17 Ana uma n a̱bunda̱i o koɓolo ka erengu ka̱ci ke le ba, nannai va wo okpo ta̱ mayun a aza e Levi a kiɗaka yaba dem ngiri n ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai adama aza a na i ciɗa ba. adama a na erengu n ɗa u Vuzavaguɗu. 18 Ko a na wo okpoi uma a na uta̱i kumaci ku Ifiraimu n ku Manasa n ku Isaka n ku Zabalun erengu ka̱ci ka̱ le ba, n nanai dem a lyaꞋa ta̱ ili i ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ko a na wo okpoi derere ɗa ba tsu na wila̱ u Musa u dansai. Ama mogono Hezekiya u yaꞋanka le ta̱, avasa u danai, &lt;&lt;YaꞋan Vuzavaguɗu vuza kasingai u cinukpaka yaba dem unushi u ni, 19 vuza na baci u nekei ka̱ɗa̱ ka̱ ni, kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i tsu, ko a na wu erengu ka̱ci ka̱ ni ciɗa tsu na wila̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu o tonoi ba.&gt;&gt; 20 Ɗa tana Vuzavaguɗu u panai avasa a Hezekiya ɗa u potsotongi uma a. 21 Ɗa aza a Isaraila a banai a Urushelima a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka boroji vu babu yisiti ali ayin e cindere m ma̱za̱nga̱ magbayin, aza e Levi n anan ganu a cikpai Vuzavaguɗu kanna lakam, n a yaꞋin ishipa n ucanuku u tsuwaꞋi u Vuzavaguɗu. 22 Ɗa Hezekiya u nekei aza e Levi ra̱ka̱ kadanshi, adama tsu na e nekei ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kucikpa Vuzavaguɗu. A ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a nampa a lyaꞋi ilikulyaꞋa i ka̱ɗiva̱ i na erengi adama e le n nekei alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ n a cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le. 23 Ɗa koɓolo ka uma ka ra̱ka̱ a̱ ushuki kudoku kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka ayin e cindere kpamu. Ɗa a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka n ma̱za̱nga̱ ali ayin e cindere. 24 Ɗa Hezekiya mogono ma Yahuda u nekei koɓolo ka uma ka obomburon ka̱kpa̱n, (1,000) nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n e cindere, (7,000) adama alyuka. Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ feu e nekei o bomburon ka̱kpa̱n, (1,000) nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n kupa, (10,000). Ɗa anan ganu n a̱bunda̱i erengi ka̱ci ke le. 25 Ɗa koɓolo ka aza a Yahuda ra̱ka̱, anan ganu n aza e Levi n koɓolo ka uma ra̱ka̱ aza a na uta̱i a Isaraila, n omoci a na u uta̱i a iɗika yi Isaraila, aza a uduma n omoci a na i a̱ ida̱shi a Yahuda, a yaꞋin ma̱za̱nga̱. 26 A yaꞋin ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i a Urushelima, adama a na ili i na i ɗikai a ayin a Sulemanu kolobo ka Dawuda mogono mi Isaraila, a saꞋwa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ tsu nanlo a Urushelima ba. 27 Ɗa anan ganu n aza e Levi a̱ ɗa̱nga̱i a zuwakai uma una̱singai, ɗa tana Vuzavaguɗu u panaka avasa e le ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa u ni.

31

Ofoɓuso a Hezekiya adama anan ganu

1 Ana o kotsoi ka̱ɗiva̱ ka, ɗa aza a Isaraila a na a banai a Urushelima ra̱ka̱ a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci-likuci i Yahuda n i Bayami n i Ifirayimu n i Manasa. Ɗa o ɓosoi a̱ma̱li a Ashera, ɗa a̱ fa̱da̱i nva̱li n atalialyuka. Ɗa aza a Isaraila o bonoi a̱ likuci i le n iꞋuwa i le. 2 Ɗa mogono Hezekiya u peciki anan ganu koɓolo n aza e Levi ka̱tsura̱-ka̱tsura̱, tsu na a kuyaꞋan ulinga. Aza e kuneꞋe ku kusongu n aza e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, a yaꞋan a̱ga̱nda̱ a cikpa Vuzavaguɗu a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin. 3 Ɗa mogono feu ma̱ ɓa̱nka̱i le nu nnama ma alyuka o kusongu, a na a ci yaꞋan n usana n kulivi n a kanna ka Ashibi n ko wotoi u savu, n ayin a̱ ka̱ɗiva̱ a na a zuwai, tsu na wila̱ u Vuzavaguɗu u dansai. 4 Ɗa mogono ma danai aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima e neke anan ganu n aza e Levi ugboku u le, ciya̱ e neke ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kutono wila̱ u Vuzavaguɗu. 5 Ana uma a panai kadanshi ka ka̱ ka̱ra̱Ꞌi a̱ ubuta̱ dem, ɗa aza a Isaraila a̱ tuka̱i n ili i na i gita̱i kugeꞋwe ya ashina e le, ma̱kya̱n n maniꞋin n ishigi n ili ya ashina ra̱ka̱. A̱ tuka̱i ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa yi ili dem. 6 Aza Isaraila n aza a Yahuda a na i a̱ ida̱shi a̱ likuci-likuci i Yahuda feu a̱ tuka̱i n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ke le ka anaka nu nkyon n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i na erengi adama a ulinga u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, ɗa a zuwai i ɗa oɓolo-oɓolo. 7 A̱ gita̱i kuɓolongusu ucanuku wa o wotoi u tatsu ɗa o kotsoi o wotoi u cindere. 8 Ana Hezekiya nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ta̱wa̱ enei koɓolo ku ucanuku wa, ɗa a cikpai Vuzavaguɗu n uma a̱ ni aza a Isaraila. 9 Ɗa Hezekiya we ecei anan ganu n aza e Levi u danai, te ɗai koɓolo ku ucanuku ka nampa ka̱ uta̱i? 10 Ɗa Azariya ganu vu gbayin vuza vu kpaꞋa ku Zadoku wu ushuki Hezekiya u danai, &lt;&lt;Ili i na i ɗikai a ayin a na uma a̱ gita̱i kutuka̱ n kuneꞋe ku le A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, tsu ci ciya̱ ta̱ ilikulyaꞋa ba̱ri ali i buwa, adama a na Vuzavaguɗu u zuwaka ta̱ uma a̱ ni una̱singai, ɗaɗa i zuwai ɗa tsu buwai n ili n a̱bunda̱i.&gt;&gt; 11 Ɗa Hezekaya u zuwai a lapula mpon A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa tana a yaꞋin nannai. 12 Ɗa a̱ tukai n kuneꞋe ku le, n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa n ili i na erengi n ka̱ɗu ke te. Ɗa zuwai vuza na u kula̱na̱ ucanuku wa vuza kula Konaniya vuza va aza e Levi ɗa, toku ni Shimeyi tamkpamu wo okpoi ka̱ɓa̱nki ka̱ ni, 13 aza a na a̱ ɓa̱nka̱i le ulinga wa kpamu ele ɗa, Jehiyelu n Azaziya n Nahatu n Asahelu n Jerimotu n Jozabadu n Eliyelu n Isamakiya m Mahatu m Benaya. Mogono Hezekiya n Azariya ganu vu gbayin va̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a ɗa a zagbai uma nampa a. 14 Kore kolobo ka Imuna vuza va aza e Levi vuza kindi ku utsutsu u kasana, a̱yi ɗa a zuwai u la̱na̱ kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu, ku na a̱ tuka̱i Ka̱shile, a̱yi ɗa kpamu u kupecuku kuneꞋe ku na erengi u Vuzavaguɗu n alyuka a na a laꞋi n ciɗa. 15 Aza a na a̱ kuɓa̱nka̱ Kore ele ɗa, Eden m Miniyamin, Jesuwa n Shemaya n Amariya n Shekaniya. N ka̱ɗu ke te kaꞋa a̱ ka̱na̱i kupeceke aza e le anan ganu ucanuku ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ ke le derere vuza gbayin n maku. 16 Ɗa kpamu o doku e pecekei muku n ali ma̱ a̱ya̱ a tatsu a kubana gaɗi, aza a na a ɗanai ula e le a katagarda ka kumaci ka aza e Levi, ele na a kuꞋuwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama a na a yaꞋan ulinga u kanna dem u na e pecekei ka̱tsura̱ ke le. 17 Ɗa e pecekei anan ganu kuneꞋe, tsu na i a tsumani ci iꞋuwa yi ikaya i le. Aza e Levi a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, e ci neke le ta̱ feu tsu na ulinga u ka̱tsura̱ ke le ki. 18 Ɗa e peciki ilikulya o koɓolo ka uma ka na a cinai ula e le uɗani a katagarda ka tsumani tsu anan ganu n aza e Levi, n a̱ma̱ci e le n muku n le n wawaꞋa n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱. Adama a na erengu ka̱ci ke le n ka̱ɗu ke te. 19 Anan ganu tamkpamu, kumaci ku Haruna ku na ki ida̱shi uka̱ra̱Ꞌi n likuci-likuci, a zagba ta̱ ali tsu kula ku likuci dem, a̱ ka̱na̱ kupecuku le ucanuku wa. ali ra̱ka̱ a na ula e le i punu a uɗani a katagarda ka aza e Levi, ɗa e nekei le upeci wu ucanuku u le. 20 Ta Hezekiya u yaꞋin nannai a iɗika i Yahuda. U yaꞋin ili i na yi derere n usuɓi u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni. 21 A̱ ka̱tsuma̱ ku ulinga u na Hezekiya u yaꞋin punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, n tsu na wila̱ u Musa n kuyotsongusu ku Vuzavaguɗu, u la̱nsa̱ ta̱ Ka̱shile ka̱ ni n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱. Adama a nannai ɗa u ciya̱i ulyaꞋi u kelime.

32

Senekeribu u takacikai aza a Yahuda

(2 Ng 18:13-37; 19:14-19, 35-37; Ish 36:1-22; 37:8-38)

1 Ana mogono Hezekiya u kotsoi kakuna ku usuɓi ka na u yaꞋin, ɗa mogono Senekeribu vuza va aza a Asiriya u bankai aza a Yahuda n kuvon. A̱yi n osoji a̱ ni a kambuki likuci yi nshilya adama o kuvon, e kusheshe ku ni wi ta̱ a kulyaꞋa le n kuvon, ka̱ta̱ wi isa le okpo aza a̱ ni. 2 Ana Hezekiya we enei Senekeribu u tuka̱ ta̱ Urushelima kuvon n, 3 ɗa u yaꞋin kadanshi nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci n aza e kelime osoji a̱ ni. Ɗa a zuwai kadanshi i ta̱ a̱ ciɗa̱ngu a̱shi a̱ mini a na i uka̱ra̱Ꞌi u likuci. Ɗa tana a̱ ɓa̱nka̱i mogono ma. 4 Uma n a̱bunda̱i o ɓolongi a̱ ciɗa̱ngi a̱shi a̱ mini a nu nyeneke n na mi e kuyene a kubana a̱pula̱ka̱. Ɗa a danai, &lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i ɗa tsa̱ kuka̱sukpa̱ mogono ma aza Asiriya u ta̱wa̱ u cina mini ma̱ a̱bunda̱i punu na?&gt;&gt; 5 Ɗa mogono ma yaꞋin ka̱ɗu ma lapulai nshilya ma a̱ ubuta̱ u na n yikpa̱i. Ɗa u maꞋi nshilya mu ugaɗi ma. Ɗa kpamu u umaꞋi mashilya mo yoku u ka̱ra̱Ꞌi n ma̱ ugiti ma. Ɗa kpamu u lapulasakai a̱ ubuta̱ u kindi u na a shatangi n kayala n uɓon u kasana n Urushelima. Ɗa kpamu u yaꞋin ucanuku u kuvon nu nra̱ga̱ ma̱ a̱bunda̱i. 6 Ɗa u zagbai ovonshi osoji u tono n uma, u ɓolongi le wa̱ ni a̱ ka̱ba̱nga̱ ka na ki a̱ utsutsu u likuci, ɗa u nekei le kadanshi u danai, 7 &lt;&lt;Tsurukpai i gbamai asuvu. Ka̱ta̱ i pana wovon ko i rikpa̱ adama mogono ma Asiriya n ka̱bunda̱i ko ovonshi ka̱ ni ba, adama a na utsura u na ci n u ɗa u laꞋa ta̱ u ni. 8 Wi ta̱ n osoji a̱bunda̱i, ama utsura u ni u uma u ɗa, ama a̱tsu ci ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka na ka̱ kuɓa̱nka̱ tsu, a̱yi ɗa vuza na wa̱ kushilika̱ adama a̱ tsu.&gt;&gt; Ɗa uma a panai u yoꞋo u kadanshi ka na Hezekiya mogono ma Yahuda u yaꞋin. 9 M megeshe kenu ɗa Senekaribu mogono ma Asiriya vuza na u kambuki Lakishi n osoji a̱ ni ra̱ka̱ adama o kuvon, u suki aza a usuki a̱ ni a kubana a Urushelima u Hezekiya mogono ma Yahuda n aza a Yahuda ra̱ka̱. U danai. 10 &lt;&lt;Ili i na Senekeribu mogono m Asiriya m a dansai i ɗanna, &lt;U yayi tamkpamu i nekei katsura ka̱ ɗa̱, ali ɗa yi a kusheshe yi ta̱ a ku laꞋaka n wuma punu a̱ likuci i ɗa̱ Urushelima vu na n kambuki n kuvon? 11 Ili i na Hezekiya ɗa wi a̱ kuripula̱sa̱ ɗa̱, adama a na u zuwa ɗa̱ i kuwa̱ n kambulu n kakuli, ɗaɗa i zuwai u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a ki isa ɗa a̱ ubuta̱ u mogono ma Asiriya.&gt;&gt; 12 Hezekiya ɗa u fa̱da̱i ubuta̱ u kucikpa u Vuzavaguɗu n atalialyuka a ba, ɗa u danai aza a Yahuda n aza a Urushelima, &lt;&lt;A yaꞋan alyuka a katalikalyuka ke te&gt;&gt;? 13 A̱ɗa̱ i yeve ili i na mpa n ikaya i va̱ ci yaꞋankai uma a iɗika kakawu ba? Likuci yi ene i ɗa i na Ka̱shile ke le ka fuɗai ka̱ ɓa̱nka̱i le ekiye a̱va̱? 14 Ya yi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li ra̱ka̱ ki iɗika i nampa i na ikaya i va̱ i la̱nga̱sa̱i u fuɗai wi isai uma a̱ ni e kiye a̱ va̱? 15 Gogo na ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezekiya u doro ɗa̱ ko u varuku ɗa̱ ba, Ka̱ ta̱ yi ushuku n a̱yi ba. adama a na babu Ka̱shile ka̱ likuci ko tsugono tsu na tsu fuɗai ci isai uma a̱ ni ekiye a̱ va̱. Nini ɗai Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kufuɗa ku isa ɗa̱ ekiye va̱.&gt; &gt;&gt; 16 Ɗa aza a ulinga a Senekeribu o doku a yaꞋin kavama u Vuzavaguɗu Ka̱shile n kagbashi ka̱ ni Hezekiya. 17 Ɗa kpamu mogono ma ɗanai katagarda u shikai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, u danai punu a katagarda ka. &lt;&lt;Tsu na a̱ma̱li a iɗika o yoku a fuɗa a isa uma e le ekiye a̱ va̱ ba, ta feu Ka̱shile ka Hezekiya ka̱ kukpa̱ɗa̱ kufuɗa ku isa uma a̱ ni e kiye a̱ va̱ nannai.&gt;&gt; 18 Ɗa azusuki a yaꞋin kadanshi n ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin n kelentsu ka aza a Ibirahi adama a na a̱ rikpa̱sa̱ aza a Urushelima a na i a̱ ku la̱nuku n mashilya ma̱ likuci ma, a yaꞋan ta̱ nannai adama a na isa likuci ya. 19 Ɗa a̱ ka̱na̱i kadanshi ka̱ Ka̱shile ka Urushelima adanshi ki ta̱ derere n a̱ma̱li a uma aduniyan, a na uma a yaꞋin n ekiye.

Ka̱shile ka isai aza a Urushelima

(2 Ng 19:35-37; Ish 37:36-38)

20 Ɗa mogono Hezekiya ele n keneki Ishaya kolobo ka Amozu a yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu adama a kadanshi ka. 21 Ɗa Ka̱shile ka suki kalingata ka unai ovonshi eyevi o kuvon n ovonshi osoji n aza e kelime a̱ ka̱tsura̱ ko mogono ma Asiriya. Adama nanai ɗa Senekeribu u bonoi a̱ likuci i ni n wono. Kanna ko yoku ana u uwai a̱ ma̱va̱li ma̱ ka̱ma̱li ka̱ ni, ɗa muku mo olobo n ni n yoku a uwa unai ni punu n kotokobi. 22 Ta Vuzavaguɗu wi isai Hezekiya koɓolo n uma a Urushelima ekiye e Senekeribu mogono ma Asiriya n irala i le i na i buwai. Ɗa u nekei le ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a iɗika ra̱ka̱ i na yi uka̱ra̱Ꞌi n e le. 23 Ɗa uma n a̱bunda̱i a̱ tuka̱i Vuzavaguɗu n kuneꞋe a Urushelima ɗa kpamu a̱ tuka̱i n ucanuku u singai u Hezekiya mogono ma Yahuda. Ili i na i ɗikai a ayin a nanlo ɗa Hezekiya u ciya̱i tsugbayin n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ uma aduniyan ra̱ka̱.

Mɓa̱la̱ n Hezekiya n a̱ra̱ɗi a̱ ni

(2 Ng 20:1-3, 12-19; Ish 38:1-3; 39:1-8)

24 A ayin nanlo a ɗa Hezekiya u yaꞋin n mɓa̱la̱ adanshi wi ta̱ a̱ kukuwa̱. Ɗa u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu, ɗa u panai avasa a̱ ni, ɗa u nekei ni urotu a na u kupotso. 25 Ama adama a̱ra̱ɗi a̱ ni, Hezekiya u bono u cikpa Vuzavaguɗu adama a kasingai ka na a yaꞋankai ni ba, adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n a̱yi n aza a Yahuda n aza Urushelima. 26 Ɗa Hezekiya u shika̱i unushi adama a̱ra̱ɗi a̱ ni, ɗa aza a Urushelima feu a yaꞋin nannai, adama a nannai Vuzavaguɗu u takacika le a ayin a na Hezekiya wi n wuma ba. 27 Hezekiya tana wi ta̱ n uciyi wa a̱bunda̱i n tsugbayin, ɗa u maꞋakai ka̱ci ka̱ ni mpon adama o kufoɓo azurufa n azanariya n ubuta̱ wa atali a singai n ili i wali nu nra̱ga̱ n ili i singai ra̱ka̱. 28 Ɗa kpamu u maꞋin mpon n kufoɓo ishina m ma̱kya̱n masavu n maniꞋin ma zaitu. Ɗa kpamu u yaꞋin afalaka adama a icuꞋu yi anaka kakau n ushiga wu nlala. 29 Ɗa kpamu u maꞋakai ka̱ci ka̱ ni likuci i kenkeꞋen n a̱bunda̱i, kpamu wi ta̱ n ushiga wu nkyon n wa anaka, adama a na Ka̱shile ka neke yi ta̱ uciyi n a̱bunda̱i. 30 Hezekiya ɗa vuza na u votsuki mini ma na mi e kuyene a kubana a Gihon, ɗa u zuwai mini ma bonoi e kuyene a kubana a uɓon u ka̱livi a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Hezekiya u ciya̱i ulyaꞋi u kelime a̱ ka̱tsuma̱ ka ili i na u yaꞋin dem. 31 Ama ana aza a̱ usuki uta̱i a Babila a̱ ta̱wa̱ ece yi ukuna wu urotu wi ili mereve i na yi a iɗika ya, Ɗa Ka̱shile ka̱ ka̱sukpa̱i ni adama a na u kondo yi ka̱ta̱ u yeve ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱ ni.

Ukpa̱ u Hezekiya

(2 Ng 20:20-21)

32 Ulinga u na u buwai u Hezekiya n ili i singai i na u yaꞋin. Yi ta̱ uɗani a katagarda ka kene ki Ishaya maku ma Amozu n a katagarda ko ngono n Yahuda n mi Isaraila. 33 Ɗa Hezekiya u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kaginda ka asaun a̱ muku mo olobo n Dawuda. Aza a Yahuda ra̱ka̱ n aza a Urushelima e nekei ni tsugbayin a Makyan ma na u kuwa̱i. Ɗa Manasa kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

33

Manasa wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 21:1-9)

1 Manasa wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n e re a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n a tawun. 2 Ɗa u yaꞋankai ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, u tonoi uye wu unata wu uduniya u na Vuzavaguɗu u lokoi adama a aza a Isaraila. 3 Adama a na u maꞋasaka ta̱ nva̱li n na esheku a̱ ni Hezekiya u ɓosoi, ɗa u maꞋakai ka̱ma̱li ka BaꞋalu atalikalyuka, ɗa kpamu u maꞋi nlulu n ka̱ma̱li ka Ashera tsu na Ahabu mogono mi Isaraila ma yaꞋin. Ɗa kpamu u kuɗa̱nki wotoi n azangata u cikpai le. 4 Ɗa u maꞋi atalialyuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Kula ku va̱ ki ta̱ o kuyongo a Urushelima ayin tutu.&gt;&gt; 5 A ulanga u re wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu u maꞋi atalialyuka adama a na u cikpa kanna n wotoi n azangata. 6 Ɗa Manasa u nekei muku n ni alyuka akina a̱ ka̱ra̱ ka Hinomu. Ɗa kpamu u ka̱na̱i kuyaꞋan kula̱na̱ n a̱da̱bu n tsuboci nu nkunu u tonoi aza a na a tsu gbaɓa kaci n a̱kpisa̱. Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, ka na ka zuwai Vuzavaguɗu wupa ka̱u 7 Ɗa u ɗikai kululu ku na u sheꞋwei ɗa u zuwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, ubuta̱ u na Ka̱shile ka danai Dawuda n kolobo ka̱ ni Sulemanu u danai, &lt;&lt;Punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin nampa a, n a Urushelima ubuta̱ u na n zagbai a ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ta punu a kucikpa kula ku va̱ ayin tutu. 8 Ɗa baci aza a Isaraila o coꞋokoi ɗa a yaꞋin ili ra̱ka̱ i na n danai le, wila̱ n kadanshi n ili i kutono i na e nekei ɗa̱ ekiye a Musa. Mi a̱ kuka̱sukpa̱ u doku a ɗika le a kubanka tsugbashi a iɗika i yoku ba.&gt;&gt; 9 Ama ɗa Manasa u zuwai aza a Yahuda n aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima a yaꞋin ka gbani-gbani, ali a laꞋi uduniya u na Vuzavaguɗu u lokoi adama aza a Isaraila. 10 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Manasa n uma a̱ ni, ama ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kupana. 11 Adama a nanai ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ovonshi osoji aza Asiriya e remei Manasa a bankai tsugbashi, ɗa a ukai ni makawani a̱ vunu, ɗa a shiyai ni n ikani yi iyum ishili ɗa a bankai ni a Babila. 12 Ama ana wi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ɗa Manasa u la̱nsa̱i uɓa̱nki u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, ɗa u shika̱i unushi u ni u Ka̱shile ki ikaya i ni. 13 Ɗa Vuzavaguɗu u panai avasa a̱ ni, ɗa u bonokoi ni a Urushelima a kakuba ko tsugono ci ni. Ta lo Manasa u yevei a na mayun Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile. 14 Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa u maꞋasakai mashilya ma pulai ma̱ likuci i Dawuda, ma na mi a uɓon u ka̱livi ka kuyene ku Gihon punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka, ɗa u lapai a kubana a̱ utsutsu wa Adan, ɗa u lazai u ka̱ra̱i kaginda ka Ofelu, ka na u maꞋi n kashani ka̱u. Ɗa u zuwai ovonshi osoji a̱ likuci yi ukanji ra̱ka̱ a Yahuda. 15 Ɗa Manasa u takpai omoci a̱ma̱li. Wu uta̱ka̱i kululu ku na u zuwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa u fa̱da̱i atalialyuka a na u maꞋi aginda a̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Urushelima, u taɗuki le a uka̱ra̱Ꞌi u likuci. 16 Ɗa u bonokoi katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin alyuka a kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ n kuneꞋe ku kucikpa ɗe, ɗa u danai uma Yahuda o tono Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila. 17 N nannai dem ɗa uma a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan alyuka a̱ nva̱li ma, ama u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le koci. 18 Ulinga u na u buwai u Manasa n avasa a̱ ni u Ka̱shile n kadanshi ka na eneki a yaꞋansakai ni n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila. 19 Avasa o mogono n tsu na Vuzavaguɗu wu ushuki ufolu u ni, yi ta̱ uɗani a katagarda ke eneki. A ɗana ta̱ kpamu unushi u ni n unambi wu usuɓi u ni n ubuta̱ u na u maꞋansai nva̱li n ka̱ma̱li ka Ashera ka na u shikpa̱i n a̱ma̱li a na u tonoi babu u shika̱ unushi u ni. 20 Ɗa Manasa u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kpaꞋa ku mogono. Ɗa kolobo ka̱ ni Amon wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Amon wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 21:19-26)

21 Amon wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n e re a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ e re. 22 Ɗa u yaꞋankai ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, tsu esheku a̱ ni Manasa. Amon u ka̱na̱i kuyaꞋanka a̱ma̱li a na esheku a̱ ni Manasa a maꞋi ra̱ka̱ alyuka. 23 Ama a̱yi u neke ka̱ci ka̱ ni u Vuzavaguɗu tsu esheku a̱ ni Manasa ba, ɗa kucikpa Amon u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan unushi. 24 Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ gbaɓai kaci ke le ɗa uni ni asuvu a kpaꞋa ku ni. 25 Ama ɗa uma a iɗika i Yahuda ra̱ka̱ uni aza a na a gbaɓai kaci unai mogono Amon, ɗa a zagbai Josaya kolobo ka̱ ni wu okpo mogono a̱ una̱ u ni.

34

Josaya wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 23:4-20)

1 Josaya wi ta̱ n a̱ya̱ kunla̱i a na wo okpoi mogono, ɗa ulyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamangankupa n kete. 2 Ɗa u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, u tonoi uye wa akaya a̱ ni Dawuda, u kpatala usingai ko ugula̱ ba. 3 A̱ ka̱tsa̱ma̱ ka ka̱ya̱ ka kunla̱i ka tsugono ci ni, a̱yi biꞋi maku, ɗa u gita̱i kula̱nsa̱ Ka̱shile ka akaya ni Dawuda. A ka̱ya̱ ka kupa n ke i re ɗa u gita̱i kuɓoso ubuta̱ nva̱li ma aza a Yahuda n Urushelima n a̱ma̱li a Ashera nu nlulu n na e sheꞋwei nu n na a̱ a̱luwi. 4 Ɗa u zuwai o ɓosoi atalialyuka a BaꞋalu, ɗa u kapai atalialyuka o kusongu ili i ma̱gula̱ni i na yi gaɗi vu le miri-miri, ɗa u ɓosoi ka̱ma̱li ka Ashera nu nlulu n na e sheꞋwei, n aza a na a̱ luwa̱i. Ɗa u wu iruwai le tsu kubuta̱ ɗa u bula̱ngi le gaɗi va asaun aza a na a yaꞋanka le alyuka. 5 Ɗa u songi etele anan ganu vu a̱ma̱li e le gaɗi va atalialyuka. Nannai ɗa we erengi likuci i Yahuda n Urushelima. 6 U yaꞋin nanai a̱ likuci i Manasa dem n i Ifirayimu n i Simeyon ali a kubana a kumaci ku Nafutali. 7 U ɓosoi atalialyuka e le, ɗa wu iruwai ka̱ma̱li ka Ashera nu nlulu ma̱ a̱ma̱li ma okpoi kubuta̱. Ɗa kpamu u ɓosoi ataliayuka o kusongu ili i ma̱gula̱ni ya aza a Isaraila ra̱ka̱. Ɗa yeve u bonoi a Urushelima.

A̱ ciya̱i katagarda ka̱ wila̱ u Musa

(2 Ng 22:3-20)

8 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Josaya, a na u kotsoi kerengu iɗika n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗa u zuwai Shafa kolobo ka Azaliya n MaꞋaseya gomuna vu Urushelima n Jowa kaɗani kolobo ka Jowahazu, adama a na a lapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni. 9 Uma tatsu a nampa a, a banai u Hilikiya ganu vu gbayin, ɗa e nekei ni ikebe i na aza e Levi a na i kinda utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu o ɓolongi ekiye a kumaci ku Manasa n ku Ifirayimu n wa aza a Isaraila a na a buwai n uma Yahuda m Bayami n aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima ra̱ka̱. 10 Ɗa e nekei ikebe ya u uma a na a zagbai a̱ la̱na̱ ulinga u kulapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a. Ɗa a tsupai aza a ulinga u kulapu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, adama a na o bonoko A̱Ꞌisa̱ a gbayin a tsu na a ɗa ishi. 11 Ɗa kpamu e nekei e sheꞋwei n amaꞋin ikebe adama na a tsula atali a usheꞋwi, n ogboli adama ashamkpatsu n aburakpatsu a lapula asaka a na ngono n Yahuda a̱ ka̱sukpa̱i a̱ na̱mgba̱i. 12 Ɗa aza a ulinga wa a yaꞋin u ɗa mayin, ɗa a zuwai aza e Levi a na a̱ kula̱na̱ ulinga wa, ele ɗa: Jahatu n Obodiya vuza va aza a Merari n Zakariya n Meshulamu a kumaci ku Kohatu. Aza e Levi nampa ra̱ka̱ eyevi a ishipa a ɗa n awashi. 13 Ele ɗa kpamu i a̱ kula̱na̱ aza a kuɗika ucanuku. Ele ɗa kpamu aza a na a kudana yaba dem ulinga u na u kuyaꞋan. Aza Levi o yoku kpamu aɗani a ɗa, aza yoku kpamu aza e kelime a ɗa, aza o yoku kpamu aza a kindi ku utsutsu a ɗa. 14 Ayin ana i a̱ utuka̱ n ikebe ya punu o mopon ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ka̱shile a, ɗa Hilikiya ganu u ciya̱i katagarda ka̱ wila̱ ka Vuzavaguɗu ka na Musa u ɗanai. 15 Ɗa Hilikiya u danai Shafan kaɗani ko mogono,&lt;&lt;N cina ta̱ katagarda ka̱ wila̱ u Musa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Ɗa u nekei Shafan katagarda ka. 16 Ɗa Shafan u ɗikai katagarda ka̱ uka̱ta̱li ka u bankai mogono, u danai ni. &lt;&lt;A̱tsu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n nu ci yaꞋan ta̱ tsu na vu danai tsu. 17 Tsu utuka̱ ta̱ n ikebe i na tsu ciya̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu ɗa tsu nekei aza a̱ kula̱na̱ aza a ulinga wa.&gt;&gt; 18 Ɗa Shafan kaɗani u danai mogono, &lt;&lt;Hilikiya ganu u neke mu ta̱ katagarda.&gt;&gt; Ɗa shafan u kecei kaꞋa e kelime ko mogono. 19 Ana mogono ma panai kadanshi ka na ki a̱ wila̱ wa, ɗa u karai motogu ma̱ ni adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱. 20 Ɗa u ɗekei Hilikiya, n Ahikam kolobo ka Shafan, n Abadon kolobo ka Mika, n Shafan kaɗani ko mogono, n Asaya vuza vu odoki o mogono. Ɗa u danai le, 21 &lt;&lt;Banai i la̱nsa̱ kusheshe ku Vuzavaguɗu, adama a̱ va̱ n adama aza a Isaraila n Yahuda adama a ukuna wu ili i na a ɗanai punu a katagarda ka. Wupa u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱tsu, adama a na ikaya i tsu i tono kadanshi ka Vuzavaguɗu ba, ci a kuyaꞋan ili i na yi punu uɗani a katagarda ka nampa ba.&gt;&gt; 22 Ɗa Hilikiya n aza a na mogono ma suki a bana yaꞋan kadanshi n keneki Huluda. A̱yi ɗa vuka vu Shalum kolobo ka Tokahatu matsukaya ma Hasara. A̱yi ɗa vuka vu na wi a̱ kula̱na̱ ntogu mu ulinga ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Huluda va wi ta̱ ida̱shi a Urushelima a uɓon u i re. Ɗa a danai ni ili i na i gita̱i. 23 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka danai i ɗanna, banai i dana vuma na u suki ɗa̱ wu a̱ va̱ wa. 24 Mpa Vuzavaguɗu n dana ta̱. Mi ta̱ a̱ kutuka̱ n kawuya a̱ likuci i nampa n uma a na i punu ida̱shi. Una̱ u wuya u na a ɗanai punu a katagarda ka na e kecei e kelime ko mogono ma Yahuda ma, ki ta̱ a kushana. 25 Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ mu ta̱, ɗa o bonoi a̱ ka̱na̱i kusongu ku a̱ma̱li o yoku ili i ma̱gula̱ni. Ɗa a zuwai mu kuyaꞋan wupa adama a ili i na a yaꞋin n ekiye e le ra̱ka̱, mi ta̱ a̱ kuyaꞋan wupa n e le, kpamu babu vuza na u kuvaꞋanka n u ɗa. 26 Banai i dana mogono ma Yahuda a̱yi na u suki ɗa̱ i bana i la̱nsa̱ kusheshe ku Vuzavaguɗu i dana yi, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dansai adama a ukuna wa akaka a na i panai gogo na. 27 Ana wo okpoi vi ta̱ n ka̱ɗu ka̱ kushika̱ unushi, kpamu vu goyoi ka̱ci ka̱ nu u Ka̱shile, a na vu panai kadanshi ka̱ ni adama a̱ likuci ya n uma a̱ ni. Ɗa kpamu vu goyoi ka̱ci ka̱ nu wa̱ a̱ va̱, vu karai ntogu n nu vu shika̱i wa̱ a̱ va̱ mpa feu m panaka wu ta̱. 28 Adama nannai, mi ta̱ a kuzuwa wu vu kuwa̱, vu tono ikaya i nu m ma̱ta̱na̱. A̱shi a̱ nu i e kene kawuya ka na n kutuka̱ likuci ya n uma a na i punu ida̱shi ya ba.&gt; &gt;&gt; Ɗa tana o bonokoi mogono n kadanshi ka. 29 Ɗa mogono ma ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n Yahuda n Urushelima ra̱ka̱. 30 Ɗa u banai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n aza a Yahuda n aza a Urushelima, n anan ganu n aza e Levi koɓolo n uma ra̱ka̱, maku n vuzagbayin. Ɗa u e kecei katagarda ka uzuwakpani ka na a̱ ciya̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a. 31 Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i ma shamgbai kashani a̱ ubuta̱ u ni, ɗa u yaꞋansakai uzuwakpani e kelime ka Vuzavaguɗu. U danai, wu ushuku ta̱ kutono Vuzavaguɗu n wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni, n ka̱ɗu ke te n wuma u ni ra̱ka̱. Wi ta̱ kpamu o kutono kadanshi ka̱ wila̱ ka na ki punu uɗani a katagarda ka. 32 Ɗa u zuwai yaba dem a Urushelima n aza a Bayami a yaꞋin feu a yaꞋansakai uzuwakpani u Ka̱shile, Ka̱shile ki ikaya i le. 33 Ɗa Josaya wu utuka̱i ili yu unata ra̱ka̱ punu a iɗika yi Isaraila. Ɗa u zuwai kpamu uma a na i punu n e le ra̱ka̱ o tono Ka̱shile ke le. A ayin a wuma a̱ ni ra̱ka̱ uma a̱ ka̱sukpa̱ ku tono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le ba.

35

Josaya u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai

(2 Ng 23:21-23)

1 Mogono Josaya u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai u Vuzavaguɗu a Urushelima. A kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u iyain, a kiɗai ma̱giri ma̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai. 2 Ɗa mogono Josaya u zuwai anan ganu a yaꞋan ulinga u le, ɗa kpamu u nekei le kadanshi a yaꞋan ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu mayin. 3 Ɗa u nekei aza e Levi a na a tsu piꞋisaka aza a Isaraila ra̱ka̱, n aza a na kpamu erengi adama a ulinga u Vuzavaguɗu, u danai &lt;&lt;Zuwai akpati vu uzuwakpani vu ciɗa a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ku na Sulemanu kolobo ka Dawuda mogono mi Isaraila u maꞋin. Ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kuɗika vu ɗa avangatsu a̱ ɗa̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ka̱ ubuta̱ dem ba. Ka̱ta̱ i neke ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n uma a̱ ni aza a Isaraila. 4 I Pecuku ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsu iꞋuwa yi ikaya i ɗa̱ ka̱tsura̱-ka̱tsura̱, tsu na a ɗanai n tsu na mogono Dawuda n kolobo ka̱ ni Sulemanu a dansai. 5 I shamgba a̱ ubuta̱ u ciɗa tsu na yi ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ a kumaci ki ikaya ka̱ aza a̱ ɗa̱. Ciya̱ i ɓa̱nka̱ a kumaci ku na e nekei ɗa̱ a makyan ma na i a̱ ku tuka̱ n kuneꞋe ku le A̱Ꞌisa̱ a gbayin. 6 Yi ta̱ kpamu a kukiɗa ma̱giri ma̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ka̱ta̱ yi erengu ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.&gt;&gt;

7 Ɗa Josaya u nekei ngiri a̱kpa̱n kamangankupa, (30,000). A kiɗa n ɗa adama a̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai. Ɗa kpamu u nekei obomburon a̱kpa̱n a tatsu (3,000). Nnama n nampa dem a ushiga u mogono u ɗa a ɗikai le. 8 Nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ feu a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu ku le u anan ganu n aza e Levi. Ɗa Hilikiya n Zakariya n Jehiyelu, aza a kindi ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu e nekei anan ganu ngiri a̱kpa̱n e re n amangatawa̱nta̱li (2,600), adama a̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai n obomburom amangatawantatsu (300). 9 Ɗa aza e kelime aza e Levi, Konaniya n Shemaya n Netanelu n Hashabiya n Jeyiyelu n Jozabadu e nekei ngiri nu ngaji a̱kpa̱n a tawun (5,000) n obomburon amangatawantawun (500).

10 Ana o foɓusoi ili ra̱ka̱ i ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ɗa anan ganu a shamgbai a̱ ubuta̱ u le, a shamgbai tsu na i kumaci-kumaci tsu na mogono ma danai. 11 Ɗa aza e Levi a kiɗai ngiri n ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ɗa e nekei anan ganu mpasa ma a vishangi a katalikalyuka. Aza e Levi tamkpamu a kuminya nnama ma. 12 Ɗa a takpai kuneꞋe ku kusongu ka adama a na e peceke uma tsu na i ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ tsu na i kumaci-kumaci ki ikaya i le, adama a na a yaꞋanka Vuzavaguɗu kuneꞋe, tsu na a ɗanai a katagarda ka Musa. Nannai ɗa feu a yaꞋin n obomburon a. 13 Ɗa aza e Levi a̱ zungi nnama n ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka tsu na a danai. Ɗa a suꞋwain kuneꞋe ku ciɗa a mgbodo, ebelyu nu nvene. Gogo lo ɗa utuka̱i a bankai uma ra̱ka̱ a takuma. 14 Ana o kotsoi ra̱ka̱, ɗa yeve aza e Levi a yaꞋankai ka̱ci ke le n anan ganu ilikulyaꞋa, adama a na anan ganu muku n Haruna i ta̱ ulinga ili yi usana ali a kubana kayin, a kuyaꞋan alyuka o kusongu n ushuma wu nnama ma. 15 Aza a ishipa, ntsukaya n Asafa tamkpamu lo a̱ ubuta̱ u na a zuwai le, tsu na Dawuda u dansai. Asafa n Heman n Jedutun keneki ko mogono, n aza kindi a utsutsu dem, a̱ ka̱sukpa̱ ubuta̱ wu ulinga u le ba, adama aza e le aza e Levi a yaꞋanka le ta̱ ɗe ilikulyaꞋa i ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka.

16 Ta o foɓusoi ukuna u ka̱ɗiva̱ ka Vuzavaguɗu a kanna ka nanlo ka, adama a na a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, kpamu a yaꞋan lyuka a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu, tsu na mogono Josaya u danai. 17 Aza a Isaraila a na i a Urushelima a yaꞋan ta̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka n ele, n ka̱ɗiva̱ ko boroji vu babu Yisiti ali ayin e cindere. 18 Ili i na i ɗikai a ayin a Samaila a saꞋwa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai tsu nampa ba. A saꞋwa kuciya̱ mogono mi Isaraila ma na ma yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai tsu na Josaya n anan ganu n aza e Levi n aza na i punu ida̱shi a Urushelima n uma a Yahuda n Isaraila ra̱ka̱ a yaꞋin ba. 19 A ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Josaya ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka.

Ukpa̱ u Josaya

(2 Ng 23:8-30)

20 Ana ka nampa ko kotsoi dem, ana Josaya u kotsoi kulapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa Neko mogono ma Masar u ɗa̱nga̱i n osoji a̱ ni adama a na u banka Karikemishi vu uɓon u kuyene ku Yufiretu kuvon. Ɗa Josaya wu uta̱i adama a na u shilika̱ n a̱yi. 21 Ama ɗa mogono Neko u suki azusuki n akaka a kubana u mogono Josaya, u danai,

&lt;&lt;Yiɗa̱i i burai nu, nu mpa avu mogono ma Yahuda? Mpa n ta̱wa̱ kuyaꞋan vishili n avu a makyan ma nampa ba. Ama mi ta̱ a kubana kuyaꞋan vishili n iɗika i na yi a tsurala nu mpa ɗa. Kpamu Ka̱shile ka dana mu ta̱ n yaꞋan moloko. Adama a nannai ka̱ta̱ vu yaꞋan tsurala n Ka̱shile ka na ki koɓolo nu mpa ba, adama a na ka̱ta̱ u una wu ba.&gt;&gt; 22 Ama n nannai dem Josaya u iwain kupana kadanshi ka na Ka̱shile kadansai a̱ una̱ u mogono Neko. Ɗa kucikpa u banai n osoji a̱ ni kuvon a uɓon wa̱ a̱pula̱ka̱ a̱ likuci i Magido. Ɗa u foɗoi motogu mo tsugono ma̱ ni u zuwai adama a na e yeve yi ba, ɗa u uwai kuvon. 23 Ele a̱ ka̱tsuma̱ ko kuvon, ɗa kayaꞋa ko kosoji ka aza a Masar ka tawai mogono Josaya. ɗa u danai ovonshi a̱ ni, &lt;&lt;Uta̱ka̱i mu punu na, adama a na a uka mu ta̱ muna wuya-wuya.&gt;&gt; 24 Ɗa ovonshi a̱ ni utuka̱i ni ekeke vo kodoku ka̱ ni, ɗa a zuwa ni ekeke vu kodoku ko yoku. Ɗa o bono n a̱yi a Urushelima ɗa u kuwa̱i. Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ubuta̱ u na a ci ciɗa̱ngu ngono. Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ n aza a Urushelima a yaꞋin kpalu adama a Josaya. 25 Ɗa keniki Irimiya u zuɓa̱i vishipa vu kpalu adama a Josaya, vu na ali anana ali n a̱ma̱ci a ci yaꞋansa adama a̱ ukpa̱ u ni. Vishipa vu na mpa va, vo okpo le ta̱ ili i kuyaꞋan a Isaraila, vu ɗa vi ta̱ uɗani a katagarda ka kpalu. 26 Ulinga u na u buwai u Josaya n ulinga wu usuɓi u na u yaꞋin tsu na wi uɗani a̱ wila̱ u Ka̱shile, 27 Ulinga u ni ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila n ma Yahuda.

36

Jehowahazu wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 23:31-35)

1 Aza a Yahuda a ɗikai Jehowahazu kolobo ko mogono ɗa a zuwai ni tsugono a̱ una̱ we esheku a̱ ni a Urushelima. 2 Jehowahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tatsu a na wo okpoi mogono, Ɗa u lyai tsugono a Urushelima wotoi u tatsu. 3 Ɗa Neko mogono ma̱ Masar ma̱ cipa̱ka̱i ni, ɗa u zuwai uma iɗika i Yahuda a tsupa utafu wa azurufa kilo a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400) n azanariya kpamu kilo kamangankupa n a̱na̱shi. 4 Ɗa mogono ma Masar u zuwai Eliyakimu vangu vu Jehowahazu, wo okpoi mogono ma Urushelima n Yahuda ɗa u sabaꞋa ni kula, Jehoyakim. Ɗa u ɗikai Jehowahazu u bankai a Masar.

Jehoyakim wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 23:36; 24:7)

5 Jehoyakim wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete. Ama u yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni. 6 Ɗa kpamu Nebukanezaru mogono ma Babila mo doku ma bankai Jehoyakim n kuvon, ɗa ushiyi ni n ikani yi iyum ishili u bankai ni a Babila. 7 Ɗa Nebukaneza kpamu u pura̱i ucanuku wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu u bankai a Babila, u zuwai u ɗa a kpaꞋa ku mogono ma Babila. 8 Ulinga u na u buwai u Jehoyakim n ili yi unata ukuna u kavama u na u yaꞋansai, n unushi u na a̱ remei ni n uɗa, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila n ma Yahuda. Yeve ɗa kolobo ka̱ ni Jehoyakini wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

Jehoyakini wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 24:8-17)

9 Jehoyakini wi ta̱ n a̱ya̱ kunla̱i a na wo okpoi mogono. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima wotoi u tatsu n ayin kunla̱i. A̱yi feu ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani n a̱bunda̱i a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. 10 Ana ka̱ya̱ ko bonoi ɗa mogono Nebukanezaru u suki a bana a̱ tuka̱i ni a Babila n ucanuku u singai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ɗa u zuwai Zedekiya esheku e keꞋen a Jehoyakini wo okpoi mogono ma Yahuda n Urushelima.

Zedekiya wo okpoi mogono ma Yahuda

(2 Ng 24:18-20; Ir 52:1-3)

11 Zedekiya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n ke te a na wo okpoi mogono. Ɗa ulyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete. 12 Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, u kpa̱ɗa̱i kugoyo ka̱ci ka̱ ni e kelime ka keneki Irimiya a makyan ma na wi a kudana yi kadanshi ka na Vuzavaguɗu u dansai.

13 Ɗa kpamu u yaꞋankai mogono Nebukanezaru ugbamukaci, ali ɗa u gutsai ni u kucina n kula ku Vuzavaguɗu a na wa kuyaꞋanka yi kasingai. Ama ɗa Zedekiya u yaꞋin ugbamukaci, u iwain kushika̱ unushi u ni u bono u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila. 14 Ta feu nannai aza e kelime a anan ganu n uma okpoi aza a unambi wu usuɓi, o kutono ili yi unata wu uduniya. Ɗa a̱ natukpai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a na we erengi a Urushelima. 15 Ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le ka ka̱na̱i ku suꞋuku le n eneki, adama a na wi ta̱ a kupana asuvayali a uma a̱ ni n ubuta̱ wi ida̱shi i ni. 16 Ama ɗa a̱ ka̱na̱i ku zoꞋoso alingata a Vuzavaguɗu, o goyoi kadanshi ka Vuzavaguɗu, ɗa a̱ ka̱na̱i ku zoꞋoso eneki a̱ ni, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n uma a̱ ni, u na babu vuza na u ka̱na̱sa̱ yi.

A bankai Yahuza tsugbashi

(2 Ng 25:8-21; Ir 39:8-10; 52:12-30)

17 Adama nannai ɗa Ka̱shile ka zuwai mogono ma Babila ma bankai le n kuvon, ɗa wu unai olobo u tsura e le n otokobi punu A̱Ꞌisa̱, u pana asuvayali o kolobo ko mekere ko mokoshi, ko aza babu utsura. Ka̱shile ke nekei le ra̱ka̱ ekiye a Nebukaneza mogono ma Babila. 18 Ɗa u pura̱i ucanuku u na wi punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile u gbagbain n kenkeꞋen n uciyi u na wi punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n u mogono nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ra̱ka̱ u bankai a Babila. 19 Ɗa osongi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa a̱ fa̱da̱i mashilya ma Urushelima, ɗa o songi iꞋuwa i mogono ra̱ka̱, n ucanuku u singai u ni ra̱ka̱. 20 Aza a na a laꞋakai, mogono ma̱ pura̱i le a kubanka ugbashi a Babila. Ɗa okpoi agbashi a̱ ni n agbashi a̱ muku n ni, ali a ayin a na iɗika i Pashiya i ciya̱i tsugono, 21 Ili i nampa i gita̱ ta̱ adama a na a shatangu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na u yaꞋin a̱ una̱ u keneki Irimiya. Ɗa iɗika ya i ciya̱i wuvuki wu ayin Ashibi a̱ ni, ida̱shi ya atakaci, ali a kubana a̱ya̱ amangatatsunkupa a na o kotsoi,

22 A̱ ka̱ya̱ ka iyain ko tsugono tsu Sayirus mogono ma Pashiya, Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ka̱ɗu ko mogono Sayiru u zuwa yi ni u usala ka a a uɓon u tsugono u ni ra̱ka̱, adama a na a shatangu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na u yaꞋin a̱ una̱ u Irimiya. ka̱ta̱ kpamu a ɗanai kaꞋa.

23 &lt;&lt;Ili i na Sayiru mogono ma Pashiya ma salai i ɗanna, u danai, &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka zuva, ke neke mu ta̱ tsugono tsu aduniyan ra̱ka̱, ɗa u zagbai n maꞋaka yi a A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Urushelima a iɗika i Yahuda. Ka̱sukpa̱ yaba dem na wi vuma vu Ka̱shile a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, yaꞋan Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n a̱yi.&gt; &gt;&gt;

Ezira

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Katagarda ke Ezira

Kuɓa̱yuwa̱

A̱ ciya̱ kuyeve ku vuza na u ɗanai katagarda ka nampa ba. I ta̱ e kusheshe a ɗana ta̱ katagarda ke Ezira ka a̱ a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n amangere (440) kafu a matsa Yesu. Arabali a katagarda ka nampa ka lyaꞋa ta̱ kelime a̱ ubuta̱ u na katagarda ka Arabali ka shamgbai.

Kukiye ku Ka̱shile ki ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na i gita̱i a katagarda ka. Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ ili i nanlo adama a na u shatangu kadanshi ka na u yaꞋain a̱ una̱ u keneki Irimiya.

Na ɗa ili ya i gita̱i punu:

1 Ka̱tsura̱ ka̱ ugiti ka aza a Yahuda a na i a iɗika i tsugbashi ɗa uta̱i a Babila tsu na Sayiru mogono ma Pashiya ma dansai.

2 O doku a maꞋasakai A̱Ꞌisa̱ a gbayin ɗa erengi a ɗa, ɗa kpamu a cikpai Ka̱shile punu a Urushelima.

3 Ana a̱ya̱ o yoku a lazai, ka̱tsura̱ ka aza a Yahuda o yoku o bonoi a Urushelima o tsugono tsu Ezira.

Ezira kaɗani kaꞋa keyevi ka̱ wila̱ u Musa. A̱yi ɗa u ɓa̱nka̱i uma a lapulasaka kuyongo ku le ku anana n makpa, adama a na o tono wila̱ u le, ɗaɗa uzuwakpani n Ka̱shile n kuyongo ku ni n uma a̱ ni aza a Isaraila.

Ili i na yi punu

Uboni wu ugiti a ugbashi 1:1--2:70

O doku a maꞋasakai A̱Ꞌisa̱ a gbayin ɗa erengi a ɗa u Ka̱shile 3:1--6:22

Ezira u bonoi koɓolo n aza o yoku a iɗika yi ugbashi 7:1--10:44

1

Mogono Sayiru u danai aza a ugbashi o bono

(2 Ar 36:22-23)

1 A̱ ka̱ya̱ ka̱ ugiti ko tsugono tsu Sayiru mogono ma iɗika i Pashiya, ɗa Vuzavaguɗu u shatangi kadanshi ka na u danai a̱ una̱ u keneki Irimiya a̱ ubuta̱ u kusaꞋwa ka̱ɗu ko mogono Sayiru u nekei kadanshi aza a Yahuda o bono. Ɗa mogono ma zuwai a salai ukuna wa ka̱ta̱ kpamu a ɗana u ɗa a uɓon u tsugono ci ni.

2 &lt;&lt;Ukuna u na mogono Sayiru ma Pashiya u salai u ɗa na, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka gaɗi, ke neke mu ta̱ tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱, ɗa kpamu u nekei mu ulinga u kumaꞋaka yi kpaꞋa a Urishelima a iɗika i Yahuda. 3 Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ wu uta̱i a uma a̱ Ka̱shile ki Isaraila? YaꞋan u bono a Urishelima vu na wi a iɗika i Yahuda, u doku u maꞋasaka KpaꞋa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, Ka̱shile ka na ki a Urishelima. YaꞋan Ka̱shile ka̱ ni ko yongo koɓolo n a̱yi. 4 A̱ ubuta̱ u na baci de dem vuza Yahuda u buwai, aza a na i lo ida̱shi ɗevu n a̱yi, a̱ ɓa̱nka̱ yi n azurufa n azanariya, n ucanuku n ili i kuzuwa, n kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu adama a kpaꞋa ku Ka̱shile ku na ki a Urishelima.&gt;&gt;

5 Ɗa anan ganu n aza e Levi n aza e kelime ka iꞋuwa i Yahuda m Bayami, aza a na Ka̱shile ka sawai a̱ɗu e le ɗa kpamu ushuki ku bono a Urishelima a maꞋasaka KpaꞋa ku Vuzavaguɗu ku na ki a Urishelima. 6 Aza a na i a̱ ida̱shi ɗevu n aza a Yahuda, a̱ ɓa̱nka̱i le n ucanuku u na a yaꞋin n azurufa n azanariya, n ucanuku u yoku n ili kuzuwa, koɓolo n ki ili i singai n kuneꞋe ku uneki u ka̱ɗu.

7 Mogono Sayiru u tuka̱i n ucanuku u na wi u KpaꞋa ku Vuzavaguɗu, u na mogono Nebukadnezaru wishi u pura̱i a Urishelima ɗa u zuwai a kpaꞋa ka̱ a̱ma̱li a̱ ni. 8 Ɗa Sayiru mogono ma Pashiya u nekei ucanuku wa ekiye a Mitiredatu kazuwi ku kpaꞋa ku mogono, ɗa u kecei u ɗa. U nekei Sheshibazaru vuza vu kelime va aza a Yahuda. 9 Na ɗa ucanuku u na Mogono Sayirus u nekei.

Asasu a gbagbain a azanariya kamangankupa n

Asasu a gbagbain a na a yaꞋin n azurufa, ka̱kpa̱n (1,000) nu

Nsasu ma azurufa kamanga n kuci.

10 Apara azanariya kamangankupa

N apara o yoku a azurufa, amangatawa̱na̱shi n kupa (410) n

Ucanuku u yoku ka̱kpa̱n (1,000).

11 Ucanuku wa azanariya n wa azurufa a yawa ta̱ a̱kpa̱n a tawun n amangatawa̱na̱shi (5,400). Sheshibazaru u ta̱wa̱i n ucanuku wa ra̱ka̱ u na a̱ pura̱i aza a na a bankai ugbashi a Babila ɗa o bonokoi u ɗa a Urishelima.

2

Ka̱bunda̱i ka aza a na o bonoi n ugbashi

(Neh 7:4-73)

1 Nava ɗaɗa ka̱bunda̱i ka uma a na a̱ ka̱sukpa̱i uɓon wu iɗika i Babila ɗa o bonoi a Urishelima n Yahuda. Yaba dem vu le u bono ta̱ a̱ likuci i ni. Ele ɗa aza a na mogono Nebukadnezaru wishi u ɗikai ikaya le a kubana ugbashi. Ɗa muku n le n yongoi a Babila. 2 Aza e kelime a na o bonoi n e le, ele ɗa, Zerubabelu n Jesuwa n Nehemiya n Seraya n Relaya n Modikaya m Bilishan, n Misaferetu m Bigawai n Rehum m BaꞋanahu, nava ɗaɗa ula aza a na ishi a banai tsugbashi n ka̱bunda̱i ke le. 3 Ntsukaya m Paroshi ele ɗa uma a̱kpa̱n e re n amangatawun n amangatatsunkupa n e re (2,172), 4 n Shefatiya ele ɗa, uma amangatawantatsu n amangatatsunkupa n e re (372), 5 ntsukaya n Ara, ele ɗa uma amangatawencindere n amangatatsunkupa n a tawun (775), 6 ntsukaya n Pahatu-mowabu a kumaci ku Jesuwa n Jowabu ele ɗa uma a̱kpa̱n e re n amangatawunkunla̱i n kupa n e re (2,812). 7 Ntsukaya n Elam, ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangatawenre n amangerenkupa n a̱na̱shi (1,254). 8 Ntsukaya n Zatu ele ɗa uma amangatawunkuci n amangere n a tawun (945). 9 Ntsukaya n Zakai, ele ɗa uma amangatawencindere n amangatatsu (760). 10 Ntsukaya m Bani ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n amangere n e re (642). 11 Ntsukaya m Bebayi, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n kamanga n a tatsu (623). 12 Ntsukaya n Azagada ele ɗa, uma ka̱kpa̱n n amangatawenre n kamanga n e re (1,222). 13 Ntsukaya n Adonikam, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n amangatatsu n a̱ta̱li (666). 14 Ntsukaya m Bigawai, ele ɗa uma a̱kpa̱n e re n amangerenkupa n a̱ta̱li (2,056). 15 Ntsukaya n Adini, ele ɗa uma amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa n a̱na̱shi (454). 16 Ntsukaya n Ataru n vuza na e ci ɗeke Hezekiya, ele ɗa uma amanga̱na̱shinkupa n kula̱i 17 Ntsukaya m Bezayi ele ɗa, uma amangatawantatsu n kamanga n a tatsu (323). 18 Ntsukaya n Jora ele ɗa, uma amangatawun n kupa n e re (112). 19 Ntsukaya n Hashum ele ɗa uma amangatawun n kamanga n a tatsu (123). 20 Ntsukaya n Gibiyon, ele ɗa uma amanga̱na̱shinkupa n a tawun. 21 Na ɗa uma a na ikaya i le i da̱sa̱ngi likuci-likuci i nampa ele feu o bonoi. Aza a Batalami, ele ɗa uma amangatawun n kamanga n a tatsu (123). 22 Aza a Netofa, ele ɗa uma amangerenkupa n a̱ta̱li. 23 Aza a Anatotu ele ɗa uma amangatawun n kamanga n kunla̱i (128). 24 Aza a Betu-azamavetu ele ɗa, uma amangere n e re. 25 Aza a Kiriyatu-jerim n Kepira m Beyarotu ele ɗa, uma amangatawencindere n amangere n a tatsu (743). 26 Aza a Rama n Geba ele ɗa, uma amangatawa̱nta̱li n kamanga n ke te (621). 27 Aza a Mikamashi ele ɗa, uma amangatawun n kamanga n e re (122). 28 Aza a Betelu n Ai, ele ɗa uma amangatawenre n kamanga n a tatsu (223). 29 Aza a Nebo, ele ɗa uma amangerenkupa n e re. 30 Muku n Magabishi ele ɗa, uma amangatawun n amangerenkupa n a̱ta̱li, (156). 31 Aza a Elam vu yoku, ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangatawenre n amangerenkupa n a̱na̱shi (1,254). 32 Aza a Harim, ele ɗa uma amangatawantatsu n kamanga (320). 33 Aza a Lodu n Hadida n Ono ele ɗa uma amangatawencindere n kamanga n a tawun (725). 34 Aza a Jeriko ele ɗa uma amangatawantatsu n amangere n a tawun (345). 35 Aza a SenaꞋaha ele ɗa uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱nta̱li n kamangankupa (3,630). 36 Na ɗa ula a anan Ganu a na o bonoi n ugbashi. Muku n Jedaya vu kpaꞋa ku Jesuwa ele ɗa uma amangatawunkuci n amangatatsunkupa n a tatsu (973). 37 Ntsukaya n Imeru ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangerenkupa n e re (1,052). 38 Ntsukaya n Pashuru ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangatawenre n amangere n e cindere (1,247). 39 Ntsukaya n Harim ele ɗa uma ka̱kpa̱n n kupa n e cindere (1,017). 40 Na ɗa ula aza e Levi a na o bonoi n ugbashi. Ntsukaya n Jesuwa n Kadimiyelu, vu kpaꞋa ku Hodeva, ele ɗa uma amangatatsunkupa n a̱na̱shi. 41 Aza a ishipa ntsukaya n Asafa ele ɗa uma amangatawun n kamanga n kunla̱i (128). 42 Aza a̱ kula̱na̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n Shalum nu ntsukaya n Ateru nu ntsukaya n Talumon nu ntsukaya n Akubu nu ntsukaya n Hatita koɓolo nu ntsukaya n Shobayi, ele ɗa uma amangatawun n kamangankupa n kuci (139). 43 Na ɗa ula aza a na i a kuyaꞋan ulinga A̱Ꞌisa̱ a gbayin aza a na o bonoi n ugbashi. Ntsukaya n Ziha nu n Hasufa nu n Tabuwatu, 44 nu n Kerosu, nu n Siyaha nu n Padon, 45 nu n Lebana nu n Hagaba nu n Akubu, 46 nu n Hagabu nu n Shalumayi nu n Hanana, 47 nu n Gidelu nu n Gaharu nu n Reyaya, 48 nu n Rezin nu n Nekoda nu n Gazamu, 49 nu n Uza nu n Pasiya nu n Besayi, 50 nu n Asana nu n MeꞋunim nu n Nefusim, 51 nu n Babuku nu n Hakufa nu n Harihuru, 52 nu n Bazilatu nu n Mehida nu n Harisha, 53 nu n Barakosu nu n Sisera nu n Tema, 54 nu n Neziya, nu n Hatifa. 55 Na ɗa ula aza a na i a kuyaꞋanka Sulemanu ulinga aza a na o bonoi. Ntsukaya n Sotayi nu n Hasoferetu nu n Peruda, 56 nu n JaꞋala nu n Darukon nu n Gidelu, 57 nu n Shefatiya nu n Hatilu nu n Pokeretu-hazebayim nu n Ami. 58 Ntsukaya ma aza a ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin ra̱ka̱ n aza a na i a kuyaꞋanka Sulemanu ulinga a na o bonoi n ugbashi. Ele ɗa uma amangatawantatsu n amanga̱na̱shinkupa n e re (392). 59 Na ɗa ula aza a na uta̱i a̱ likuci i Telu-mela n Telu-haresha n Kerebu n likuci i Adon n Imeru. Ama a fuɗa e yeve iꞋuwa i le ko ikaya i le aza a Isaraila ɗa ba. 60 Ntsukaya n Delaya nu n Tobiya nu n Nekoda, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n amangerenkupa n e re (652). 61 A̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku anan Ganu, ntsukaya n Hobaya nu n Hakozu nu m Barizilayi vuza vu na u zuwai mekere ma Barizilayi vuza vu Giliyadu, ɗa u ɗikai kula ka akaya a̱ ni 62 Uma a nampa a ɗa a̱ la̱nsa̱i ula ele a katagarda ka tsumani ka ikaya i le, ama a̱ ciya̱ ula ele ba. Adama a nannai ɗa bonokoi le aza a unata, ɗa utukai le ulinga u tsuganu. 63 Ɗa gomuna vi iɗika ya u danai le i a kulyaꞋa ilikulyaꞋa i ciɗa i na e nekei Ka̱shile alyuka ba, sai Ganu u yaꞋan ulinga n Yurim n Tumi u la̱nsa̱ kuyeve ku Vuzavaguɗu adama a ka nanlo ka. 64 Ka̱bunda̱i ka uma ka na ko bonoi a iɗika i Yahuda, ele uma a̱kpa̱n amangere n e re n amangatawantatsu n amangatatsu (42,360). 65 Kpamu o yongo ta̱ n aza a ulinga ali n a̱ma̱ci a̱kpa̱n e cindere n amangatawantatsu n kamangankupa n e cindere (7,337), n aza a ishipa ali n a̱ma̱ci uma amangatawenre (200). 66 Ɗa a banai n odoku e le amangatawencindere n kamangankupa n a̱ta̱li (736), nu mkparagi amangatawenre n amangere n a tawun (245). 67 Arakuma e le kpamu amangatawa̱na̱shi n kamangankupa n a tawun (435), ka̱bunda̱i ka njaki n le ɗaɗa a̱kpa̱n a̱ta̱li n amangatawencindere n kamanga (6,720). 68 Ana a yawai a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu a̱ likuci i Urushelima, ɗa aza e kelime a iꞋuwa o yoku a yaꞋin kuneꞋen ku ucigi u ka̱ɗu adama a na a maꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile a̱ uba̱ta̱ u na kishi. 69 Yaba dem vu le u nekei uteku wu utsura u ni adama u linga wa. Ɗa o ɓolongi azanariya a na a yawai a̱miki kilo amangatawantawun (500), n azurufa kilo a̱kpa̱n e re n amangatawunkunla̱i (2,800) nu ntogu n anan ganu amangatawun (100). 70 Anan Ganu n aza e Levi n uma a na a buwai n aza a ishipa n aza a a kindi ku utsutsu n aza ulinga a KpaꞋa ku Vuzavaguɗu ɗa a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i le. Ɗa aza Isaraila a na a buwai o bonoi a̱ likuci i na ikaya i le i da̱sa̱ngi.

3

KumaꞋasaka katalikalyuka

1 Ana wotoi u cindere u shamgbai, ci na ɗe aza Isaraila a̱ da̱sa̱ngu su a̱ likuci i le, ɗa o ɓolongi ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u te a Urushelima. 2 Ɗa Jesuwa maku ma Jozadaku n aza a̱ ni anan ganu, n Zerubabelu maku ma Shiyatiyelu koɓolo n otoku ni, a̱ gita̱i kumaꞋasaka katalikalyuka ka̱ Ka̱shile ki Isaraila. A maꞋi katalikalyuka ka adama e kuneꞋen ka alyuka o kusongu, tsu na ka ki uɗani a̱ wila̱ u Musa vuma vu Ka̱shile. 3 Ɗa a maꞋasakai katalikalyuka ka a̱ ubuta̱ u na ka kishi, adama a na i ta̱ a kupana wovon wa aza a iɗika ya. Ɗa a yaꞋin kuneꞋen ku kusongu u Vuzavaguɗu usana n kulivi, 4 ɗa kpamu a yaꞋin Ka̱ɗiva̱ ka̱ A̱pa̱m tsu na ka ki uɗani. Nu e nekei kuneꞋen ku kusongu ku kanna dem tsu ka̱bunda̱i ka alyuka ka, tsu na a zuwai. 5 Ana ka nanlo ko kotsoi ɗa a lyaꞋi kelime n kuneꞋen alyuka o kusongu a kanna dem, n kuneꞋen ku ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu, n ku ka̱ɗiva̱ ka Vuzavaguɗu ka na a zuwai kanna, n ku kuneꞋen kakau ku ucigi u ka̱ɗu u Vuzavaguɗu ku na uma e ci neke. 6 Ili i na i ɗikai a kanna ka ugiti ko wotoi u cindere ɗa a̱ gita̱i kuneke kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. Ama babu na a vara ku kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

A̱ gita̱i kumaꞋasaka A̱Ꞌisa̱ a gbayin

7 Ɗa uma e nekei ikebe adama a na a tsupa amaꞋi n esheꞋwi. Ɗa kpamu e nekei aza a Sidon n aza a Taya ilikulyaꞋa, n ili i kusoꞋo n maniꞋin ma zaitu, adama a na a̱ tuka̱ n nɗanga n sida a Lebano a mala a kubana a̱ ubuta̱ u na antsu a tsu shamgba a Jopa. A yaꞋan ta̱ ili i nanlo ra̱ka̱ tsu na Sayiru mogono ma pashiya me nekei le una̱. 8 A̱ a̱ ka̱tsuma̱ ko wotoi u ire a̱ ka̱ya̱ ka i re ana a yawai a kpaꞋa ku Ka̱shile a Urushelima, Zerubabelu maku ma Shiyatiyelu n Jesuwa maku ma Jozadaku koɓolo n aza ni anan ganu n aza Levi n aza na o bonoi a Urushelima a ubuta̱ u tsugbashi. Ɗa a̱ gita̱i ulinga u kumaꞋa ka a zuwai aza e Levi aza na a yawai a̱ya̱ kamanga a kubana gaɗi, adama a na a̱ la̱na̱ ulinga u kumaꞋasaka KpaꞋa ku Vuzavaguɗu. 9 Jesuwa koɓolo n muku n ni olobo n aza a̱ ni, Kadimiyelu n muku mo olobo n ni, n muku n Hodaviya n muku n Henadadu aza e Levi a ɗa a̱ la̱na̱i ulinga u kumaꞋa ku KpaꞋa ku Ka̱shile ka. 10 Ana a maꞋin a a varai kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, ɗa anan ganu uta̱i a shamgbai lo nu ntogu n le u uki, yaba dem vu le uɓa̱ni n ishari. Ɗa aza e Levi a na uta̱i a kumaci ku Asafa ele feu uta̱i a shamgbai, yaba dem vu le uɓa̱ni n ugogi. Uta̱ ta̱ adama a na a cikpa Vuzavaguɗu, tsu na a zuwai ali a makyan Dawuda mogono. 11 Ɗa aza o yoku a cananai ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu, aza o yoku a̱ ku ushuku n a danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa,

ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai

wa aza a Isaraila.&gt;&gt;

Ɗa uma ra̱ka̱ a̱ ɗa̱ngusa̱i a̱la̱ka̱tsu n utsura a cikpai Vuzavaguɗu Adama a na a vara ta̱ kumaꞋa ku KpaꞋa ku Vuzavaguɗu. 12 Ama a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, n anan ganu n aza e Levi n aza e kelime ka iꞋuwa a na enei KpaꞋa ku Ka̱shile ku ugiti, ɗa o ɓosoi ka̱da̱wuri ana enei kumiꞋi ku kpaꞋa ka. Aza o yoku tankpamu a̱ ɗa̱ngusa̱i a̱la̱ka̱tsu adama a̱ ma̱za̱nga̱. 13 Ali vuza u kufuɗa kuyeve a̱la̱ka̱tsu a̱ ma̱za̱nga̱ n a̱ ma̱shi ba, adama a na uma a̱ ɗa̱ngusa̱ ta̱ a̱la̱ka̱tsu n utsura ka̱u ali uma a na i daꞋin a panai.

4

Tsurala adama a ulinga u kumaꞋa ka

1 Ana irala ya aza a Yahuda n ya aza a Bayami a panai uma a na bonoi n ugbashi wa i ta̱ a kumaꞋasaka A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Israila, 2 ɗa a banai u Zerubabelu n aza e kelime a iꞋuwa a danai, &lt;&lt;YaꞋan tsu tsu gbaɓai kaci ci yaꞋan kumaꞋa ka koɓolo, adama a na a̱ tsu feu ci ta̱ o kutono Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsu na yi a kuyaꞋan. Tsu geshe ta̱ ɗe a kuyaꞋanka yi alyuka, ali a ayin o mogono Esarahadon vuza vu Asiriya, a̱yi na u tuka̱i tsu punu na n ida̱shi.&gt;&gt; 3 Ama ɗa Zerubabelu n Jesuwa, koɓolo n aza e kelime a iꞋuwa ya aza Israila a danai le, &lt;&lt;Ili i bura ɗa̱ n kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ba. A̱tsu ɗa koci tsa kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila kumaꞋa, tsu na Sayiru mogono ma Pashiya u danai,&gt;&gt;

4 Ɗa uma a iɗika ya a yaꞋin tsu na a kuyaꞋan a̱ sa̱nka̱ aza a Yahuda a, ɗa kpamu e nekei le wovon adama a na ka̱ta̱ a yaꞋan kumaꞋa ka ba, 5 ɗa e nekei aza odoki o mogono ma Pashiya kalyaꞋa adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ kusheshe aza a yahuda, a ayin o tsugono tsu Sayiru mogono ma Pashiya, ali a kubana a ayin o tsugono tsu Dariyu mogono.

Katakarda a kubana u Mogono Atazesu

6 A̱ ugiti u tsugono tsu Ahasuru, irala i ɗanai katagarda a bankai azafada adama aza a na i a̱ ida̱shi a Yahuda n Urushelima. 7 Ɗa kpamu a makyan mo tsugono tsu Atazesu, ɗa Bishalam n Mitiredatu n Tabiyelu koɓolo n aza a na a buwai a ɗanakai Atazesu mogono ma Pashiya Katagarda n kelentsu ka aza Aramiya, ɗa e kecekei mogono kaꞋa. 8 Ɗa Rehum kovonshi vo osoji n Shimashayi kaɗani, a ɗanai katagarda ka̱ kula̱nga̱su adama a Urushelima a kubana u mogono Atazesu. 9 Ɗa kpamu Rehum kovonshi vo osoji n Shimashayi kaɗani n aza e le, azafada nu nkoshi n a̱gba̱ra̱-gba̱ra̱ n i gomuna yi uɓon u yoku, uma a Pashiya n aza a Ereku n aza a Babila n aza a Susa vu na vi a iɗika i Elam, 10 n kagimi ku uduniya u na vuzagbayin Osanaparu u pura̱i ɗa u zuwai le a̱ da̱sa̱ngu a̱ likuci i Samariya, n kagimi ka uɓon wu upashi u kuyene ku Yufiretus. 11 Na ɗa ili i na a ɗanai punu a katakarda ka akaka a, &lt;&lt;Ikya̱shi a kubana u mogono Atazesu. A̱tsu agbashi a na i a̱ ida̱shi a uɓon wu upashi u kuyene ku Yufiretu. 12 Ci ciga ta̱ vuzagbayin mogono vu yeve, a na aza a Yahuda a na uta̱i wa̱ nu a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱tsu, a laza ta̱ a kubana a Urushelima. A maꞋasaka ta̱ ɗe a likuci i gbani-gbani n yi ugbamiwasuvu i nanlo, i ta̱ ɗe o ku kotso kumaꞋa mashilya ma, n a lapulai kumiꞋi ku mashilya ma̱ likuci ma. 13 Gogo na, yaꞋan mogono me yeve, ɗa baci uma a nampa o kotsoi kumaꞋasaka mashilya ma, i o doku ku kutsupa utafu ko ikebe i kuꞋuwaka n ku uta̱ka̱ n ucanuku, ko ikebe yi uye ba, nannai va wi ta̱ e kujebe ikebe i na a̱ tsu tuka̱ a kpaꞋa ku tsugono. 14 A na wo okpoi ci ta̱ a kulyaꞋasa ili i kefeku ko tsugono, u gaꞋan o goyo mogono a̱ tsu a kinda ba. Ɗaɗa i zuwai ɗa tsu ɗanakai mogono, 15 adama a na vu la̱na̱ a katagarda ka tsumani ki ikaya i nu, vi ta̱ a kucina punu a katagarda ka tsumani tsa, na lo va likuci yi ugbamiwasuvu i ɗa. Ali n ayin a cau likuci i nampa ya yi ta̱ a yaꞋansaka ngono n uɓon le ugbamukaci. makyan dem uma a a̱ tsu ka̱na̱ ta̱ mavura, ili i nampa i ɗa i zuwai ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i likuci ya. 16 Adama a nannai mogono ci ta̱ a kudana wu, ɗa baci vu ka̱sa̱kpa̱i a maꞋasakai likuci ya, ali o kotsoi mashilya ma vi a̱ kuciya̱ upecu u nu u na wi a uɓon wu upashi u kuyene ku Yufiretu ba.&gt;&gt;

17 Ɗa mogono ma̱ ushuki le, u danai, &lt;&lt;Ikya̱shi a kubana u Rehum kovonshi vo osoji, n Shimashayi kaɗani ka uɓon u nanlo wa, koɓolo n aza e le a na a buwai i a̱ ida̱shi a Samariya, n aza a na a ubuwai i a uɓon wu upashi u kuyene ku Yufiretu. 18 Katagarda ka akaka a na i suꞋuki tsu va e keceke tsu ta̱ kaꞋa kpamu a dana ta̱ ili i na yi punu ra̱ka̱ mpa a kupana. 19 Ɗa n nekei kadanshi a̱ la̱na̱, ɗa a cinai likuci i nampa ya i yaꞋanka ta̱ ngono ugbamukaci, kpamu o yongo so ta̱ a mavura n vishili a̱ likuci ya. 20 A yaꞋan ta̱ ngono n gbagbaꞋin n na a lyaꞋi tsugono a Urushelima, n uɓon u na wi a upashi u kuyene ku Yufiretu, isasai utafu n ikebe i ku uwaka n i ku uta̱ka̱ n ucanuku, n ikebe yi uye. 21 Adama a nanai nekei kadanshi ka na a̱ kusa̱nka̱ uma a nampa kulyaꞋa kelime kumaꞋasaka likuci ya, ali a makyan ma na n nekei kadanshi. 22 Zukai ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ makyan ba, adama a na ka̱ta̱ o doku a yaꞋan kula̱nga̱su ku na ka kuzuwa mogono ku namba ili ba.&gt;&gt;

23 Gogo lo a na e kecei katagarda ka akaka o mogono Atazesu e kelime ka Rehum n Shimashayi kaɗani n aza e le a na a buwai, ɗa a yaꞋin moloko a kubana wa aza a Yahuda a Urushelima, ɗa a̱ sa̱nka̱i le kuyaꞋan ulinga u kumaꞋa ka n utsura. 24 Ta a shamgbatangi ulinga u kumaꞋa ku KpaꞋa ku Ka̱shile a Urushelima nannai, ali a kubana a̱ ka̱ya̱ ke i re ko tsugono tsu Dariyu mogono ma Pashiya.

5

Katagarda ka Tatenayi a kubana u Dariyu

1 A makyan ma nanlo, keneki Hagai n keneki Zakariya maku ma Ido, a yaꞋin kene n kula ku Ka̱shile a kubana wa aza a Yahuda a na i a̱ ida̱shi a iɗika i Yahuda n Urushelima. Ka̱shile ki Isaraila vuza na wi o tsugono ci le. 2 Ɗa Zerubabelu maku ma Shiyatiyelu n Jesuwa maku ma Jozadaku a̱ ɗa̱nga̱i a̱ gita̱i kumaꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile ku na ki a Urushelima. Eneki a̱ Ka̱shile a tana o yongoi koɓolo n e le, n a̱ ɓa̱nka̱i le. 3 A makyan ma nanlo kpamu ɗa Tatenayi Gomuna vu uɓon wu upashi u kuyene ku Yufiretu, n Shetaru-bozenayi, n aza e le a̱ ta̱wa̱i a Urushelima ɗa ecei a danai,&lt;&lt;Yayi u nekei ɗa̱ kadanshi i maꞋa KpaꞋa ku nampa, ali i ɓolongu ucanuku u nampa?&gt;&gt; 4 Ɗa kpamu ecei le a danai &lt;&lt;Teɗai ula a uma a na i a kuciga kuɗa̱ngusa̱ kumaꞋa ka?&gt;&gt; 5 Ama utsura u Ka̱shile ka aza a Yahuda wi ta̱ a nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n le. Adama a nannai gomuna n aza a̱ ni a fuɗa a̱ sa̱nka̱ ulinga u kumaꞋa ka ba, ali arabali a yawai u mogono Dariyu, kpamu ushuku le ta̱ punu a katagarda ka akaka a. 6 Na ɗa ili i na yi punu akaka a na Tatenayi Gomuna vu uɓon u kapashi ke kuyene ku Yufiretu, n Shetaru-bozenayi n aza a̱ ni nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na mi uɓon u kapashi ke kuyene ku Yufiretu a̱ suꞋuki mogono Dariyu. 7 A̱ suꞋuki ni uɗani a danai, &lt;&lt;Ma̱ta̱na̱ a kubana wa̱ nu mogono Dariyu. 8 Tsu ciga ta̱ mogono me yeve, a na tsu banai uɓon wa aza Yahuda n ubuta̱ u KpaꞋa ku Ka̱shile ka gbayin. I ta̱ a kumaꞋa ka n atali a gbagbaꞋin a na a lapulai, ɗa kpamu a zuwai nɗanga a kasaka ka. Ulinga wa wi ta̱ a kulyaꞋa kelime kpamu i a kuyaꞋan ɗa n ka̱ɗu kete. 9 Ɗa tsu ecei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n le tsu danai, &lt;Yayi u nekei ɗa̱ kadanshi i lyaꞋa kelime n ulinga wa ali ɗa i ɓolongi ucanuku u nampa?&gt; 10 Ɗa kpamu tsu ecei le ula e le, adama a na tsu ɗana ka̱ta̱ tsu dana wu aza a na i aza e kelime e le. 11 Ushuki tsu a danai, &lt;A̱ tsu aza a ulinga a̱ Ka̱shile ka na ka yaꞋin gaɗi n iɗika ɗa, kpamu ci ta̱ a kumaꞋasaka KpaꞋa ku na a maꞋi ɗe n a̱ya̱ a̱bunda̱i a na a lazai, kpaꞋa ku na mogono ma gbayin mo yoku mi Isaraila ma maꞋi ali u kotsoi. 12 Ama adama a na ikaya i tsu i zuwa ta̱ Ka̱shile wupa, ɗa u nekei le ekiye a Nebukanezaru mogono ma Babila, vuza vu Kalidiya. A̱yi ɗa vuza na u la̱nga̱sa̱i kpaꞋa ka, ɗa u pura̱i uma a kubana ugbashi a iɗika i Babila.* 13 Ama a̱ ka̱ya̱ ka̱ ugiti ko tsugono tsu mogono Sayiru mogono ma Babila, u nekei kadanshi a maꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile ka. 14 Na lo koci ba, Mogono Sayiru ɗa u bonokoi n ucanuku wa azanariya n wa azurufa u na mogono Nebukadnezaru u pura̱i a KpaꞋa ku Ka̱shile a Urushelima u banai u zuwai u ɗa a̱ ma̱va̱li ma̱ a̱ma̱li a Babila. Ɗa mogono Sayiru u zuwai ucanuku wa ekiye a Sheshibazaru, vuza na a zuwai gomuna vu Yahuda. 15 Ɗa Sayiru mogono ma dana ni, &lt;&lt;Pura̱ ucanuku u nampa, vu bonoko u ɗa a KpaꞋa ku Ka̱shile a Urushelima, ka̱ta̱ a maꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile ka a̱ ubuta̱ u na ki ishi.&gt;&gt; 16 Ɗa Sheshibazaru u banai u varai kumaꞋa ku KpaꞋa ku Ka̱shile a Urushelima. Ili i na i ɗikai a makyan ma nanlo ali n gogo na i ta̱ lo ulinga u kumaꞋa wa, tana o kotso ba.&gt; 17 Adama a nanai, a̱ ubuta̱ u na baci u gaꞋin mogono, yaꞋan a̱ la̱na̱ punu a̱ kunu ka atagarda a tsumani a Babila, ko i ta̱ e kene ubuta̱ u na mogono Sayiru u ɗanai u nekei kadanshi a maꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile a Urushelima ko ta nanai ba. YaꞋan mogono ma̱ suꞋuku tsu n kusheshe ku ni, a ukuna u kadanshi ka nampa.&gt;&gt;

6

Mogono Dariyu u nekei kadanshi a̱ gita̱ kumaꞋa ka

1 Ɗa mogono Dariyu u nekei kadanshi, a bana a̱ la̱na̱ a̱ kunu ka atagarda a tsumani a na i a Babila a̱ ubuta̱ u na a zuwai atagarda a tsumani o tsugono. 2 Ama a Ekabatana likuci i gbayin i na yi uɓon u Midiya ta ɗe a ciya̱i katagarda ka̱ uka̱ta̱li ko yoku n iɗani i nampa ya, &lt;&lt;Ili i kuciɓasa. 3 A̱ ka̱ya̱ ka̱ ugiti ko tsugono tsu Sayiru, u nekei kadanshi adama a KpaꞋa ku Ka̱shile ku na ki a Urushelima. U nekei kadanshi o doku a maꞋasaka KpaꞋa ka, ubuta̱ u na a kuyaꞋansa alyuka. YaꞋan a vara kumiꞋi ku kumaꞋa ka, uɗa̱ngi u kumaꞋa wa u yawa udashi amanga̱na̱shinkupa washi u ni kpamu u yawa amanga̱na̱shinkupa. 4 Na ɗa tsu na a kumaꞋa kasaka ka. I ta̱ e kukiyangu atali gbagbain a na a sheꞋwei uwalaki ku tatsu, ka̱ta̱ a kiyangu nɗanga uwalaki ku te. A̱ ubuta̱ u kazuwi ka kpaꞋa ku mogono maꞋa a kutakpa ikebe i kutsupa ulinga wa. 5 Kpamu ucanuku wa azanariya n azurufa u na Nebukadnezaru u pura̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na i a Urushelima ɗa u tuka̱i a Babila. I ta̱ o kubonoko n uɗa a̱ ubuta̱ u na wi ishi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Urushelima. I ta̱ a ku zuwa uɗa a KpaꞋa ku Ka̱shile.&gt;&gt;

6 &lt;&lt;Ɗa mogono Dariyu ushuki u danai, akaka a kubana u Tatenayi gomuna vu uɓon wu upashi u kuyene ku Yufiretu n Shetaru-bozenayi n a̱ɗa̱ na yi a̱ja̱Ꞌa̱ e le, nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ mu uɓon kapashi ka kuyene ku Yufiretu, a̱ ɗa̱nga̱ lo. 7 Takpai ekiye a̱ɗa̱ a̱ ubuta̱ wu ulinga u KpaꞋa ku Ka̱shile ka adama a na ulinga wa u lyaꞋa kelime. Ka̱sukpa̱i gomuna vu Yahuda nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n le a maꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile ka a̱ ubuta̱ u na ku ɗa ki ishi. 8 Nannai ɗa koci ba, n neke ta̱ kadanshi i yaꞋan tsu na i kuyaꞋan dem i ɓa̱nka̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Yahuda adama a na a maꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile ka. A tsupa uma a nanlo ikebe yi ulinga i le uta̱ka̱ punu ikebe ya a̱ ubuta̱ u kuzuwa ku kpaꞋa ku mogono, ikebe yi utafu i na isai uɓon kapashi ke kuyene ku Yufiretu. A tsupa le mayin ka̱ta̱ a ɗika makyan ba. 9 I neke anan ganu a na i a Urushelima ili i na a cigai a kanna dem ka̱ta̱ i taɗa ba. I neke le mbomburon ko a̱giri ko nkyon adama a alyuka o kusongu a̱ Ka̱shile ka gaɗi. I neke le alkama ko mkpaɗi ko ma̱kya̱n ko maniꞋin ma zaitu. 10 Adama a na a yaꞋan alyuka asingai u Ka̱shile ka gaɗi, ka̱ta̱ kpamu a yaꞋan avasa adama o mogono n muku n ni. 11 Kpamu n dana ta̱ vuza na baci u kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u nampa, i ta̱ a kutakpa maɗanga a kpaꞋa ku ni, ka̱ta̱ e sheꞋwe maꞋa, ka̱ta̱ o sovo yi n maꞋa ali ma uta̱i n tsu nan ɗe a i kyamba i ni. Kpamu i ta̱ a ku na kpaꞋa ku ni ra̱ka̱-ra̱ka̱. 12 YaꞋan Ka̱shile ka na ka zuwai kula ku ni a Urushelima, u takpa mogono dem ko uma a na i a kuciga ku sabaꞋa wila̱ u nampa ko a̱ la̱nga̱sa̱ KpaꞋa ku Ka̱shile a Urushelima. Mpa mogono Dariyu n zuwa ta̱ wila̱ u nampa, yaꞋan yaba dem u tono u ɗa mayin.&gt;&gt;

Erengi A̱Ꞌisa̱ a gbayin

13 Ɗa Tatenayi gomuna vu uɓon kapashi ke kuyene ku Yufiretu, n Shetaru-bozenayi n a̱ja̱Ꞌa̱ e le o tonoi wila̱ u na mogono Dariyu u zuwakai le mayin. 14 Ta nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n Yahuda a lyaꞋi kelime n kumaꞋa n ciya̱i utsura u ka̱ɗu adama e kene ku na Hagai n Zakariya maku Ido a yaꞋin. O kotsoi kumaꞋa ka tsu na Ka̱shile ki Isaraila ka danai Sayiru n Dariyu n Atazesu kpamu, ngono m Pashiya. 15 O kotsoi kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin ka a kanna ka tatsu ko wotoi u tatsu, a̱ ka̱ya̱ ka̱ ta̱li ko tsugono tsu Dariyu mogono.

16 Ɗa aza a Isaraila, n anan ganu n aza e Levi n kagimi ka uma a na o bonoi n ugbashi a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ke kerengu ku KpaꞋa ku Ka̱shile n ma̱za̱nga̱. 17 A̱ ka̱ɗiva̱ ke kerengu ku KpaꞋa ku Ka̱shile ka, uma a yaꞋin alyuka n obomburon amangatawun (100), n a̱giri amangatawenre (200), n muku mu nkyon amangatawuna̱na̱shi (400). Ɗa kpamu e nekei nga̱ji kupa n re adama e kuneꞋe ku kutakpa unushi a̱ ka̱ɗu ka yaba dem a Isaraila. 18 Ɗa e peciki anan ganu n aza e Levi ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ adama a ulinga u Ka̱shile a Urushelima, tsu na wi a uɗani a katagarda ka Musa.

Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai

19 A kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u iyain, ɗa uma o bonoi n ugbashi a yaꞋin Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai. 20 Adama a na anan ganu n aza e Levi ra̱ka̱ a takpaka ta̱ ɗe ka̱ci ke le nshinda̱, ra̱ka̱ vi le okpoi ciɗa. Ɗa aza e Levi a kiɗai ma̱giri ma̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai adama a aza a na o bonoi n ugbashi, n adama aza e le anan ganu n adama a̱ ka̱ci ke le kpamu. 21 Uma a Isaraila a na o bonoi n ugbashi, koɓolo n aza a na e pecei ka̱ci ke le n ukuna wu unata wu uduniyan u na wi ida̱shi a iɗika ya, adama a na o tono Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila a takumai ma̱giri ma̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka. 22 Ɗa kpamu a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ko Boroji vu na vi n yisiti ba ali ayin e cindere ele a̱ ma̱za̱nga̱, adama a na Vuzavaguɗu u zuwa le ta̱ a yaꞋan ma̱za̱nga̱ a na u vadalukpai ka̱ɗu ko mogono ma Asiriya we e le, adama a na u ɓa̱nka̱ le ta̱ ulinga u kumaꞋa KpaꞋa ku Ka̱shile, Ka̱shile ki Isaraila.

7

Ezira u yawai a Urushelima

1 Ana ka nanlo ko kotsoi, a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin tsugono tsu Atazesu mogono ma Pashiya, ɗa Ezira u yevei kumaci ku ni, a na a̱yi maku ma Seraya maꞋa a kpaꞋa ku Azariya maku ma Hilikiya, 2 Hilikiya maku ma Shalum, Shalum maku ma Zadoku, Zadoku maku ma Ahitubu, 3 Ahitubu maku ma Amariya, Amariya maku ma Azariya, Azariya maku ma Marayotu, 4 Marayotu maku ma Zerahiya, Zerahiya maku ma Uzi, Uzi maku ma Buki, 5 Buki maku ma Abishuwa, Abishuwa maku ma Finihasu, Finihasu maku ma Eliyaza, n Haruna ganu vu gbayin. 6 Ezira vu nampa va a̱yi ɗa wu uta̱i a Babila. A̱yi kaɗani kaꞋa, u yeve ta̱ wila̱ u Musa u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ke nekei keniki Musa. Ɗa mogono tana me nekei ni i na u folonoi ra̱ka̱, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱yi. 7 A̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu mogono Atazesu, ɗa Ezira wu uta̱i a iɗika i Babila a kubana a Urushelima koɓolo ka̱tsura̱ ka aza a Isaraila, n anan ganu o yoku n aza e Levi n aza a ishipa n aza a kindi n aza a ulinga a KpaꞋa ku Ka̱shile. 8 Ezira u yawai a Urushelima o wotoi u tawun a̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu mogono Atazesu. 9 A kanna ka iyain ko wotoi u iyain u ka̱sukpa̱i Babila, ɗa u yawai a Urushelima a kanna ka iyain ko u tawun, adama a na kukiye ku singai ku Ka̱shile ki ta̱ n a̱yi. 10 Adama a na Ezira u neke ta̱ ka̱ci ka̱ ni u yeve wila̱ u Vuzavaguɗu n kutono u ɗa, kpamu n u piꞋisakai aza a Isaraila ili i kutono n kadanshi.

Mogono Atazesu u nekei Ezira katagarda ka akaka

11 Na ɗa katagarda ka wila̱ ka na mogono Atazesu u nekei Ezira ganu kaɗani kpamu. Wi ta̱ n kuyeve mayin a ukuna u wila̱ n kadanshi ka Vuzavaguɗu wa aza a Isaraila. U danai, 12 &lt;&lt;Atazesu mogono mo ngono, ikya̱shi a kubana u Ezira ganu kaɗani ka̱ wila̱ u Ka̱shile ka gaɗi, 13 Gogo na n neke ta̱ kadanshi a na vuma vi Isaraila dem ko anan ganu n aza e Levi a na i punu a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu va̱, vuza baci u cigai kubana a Urushelima. U bana a koɓolo n avu. 14 Adama a na mogono ma a n uma e cindere aza a odoki a̱ ni a ɗa a̱ suki nu, vu bana vu la̱na̱ tsu na uma a Yahuda n aza a Urushelima i a ida̱shi tsu na kuyotsongusu ku wila̱ u Ka̱shile ka̱ nu, ku na wi ekiye a̱ nu. 15 Ka̱ta̱ kpamu vu ɗika azurufa n azanariya a na mogono n aza a odoki a̱ ni e nekei Ka̱shile ki Isaraila n ucigi wa̱ a̱ɗu e le, vuza na ubuta̱ wi ida̱shi i ni yi a Urushelima, 16 n azurufa n azanariya ra̱ka̱ a na va kuɓolongu a uɓon u Babila, koɓolo n kuneꞋe ku ucigi wa̱ a̱ɗu a na uma a Isaraila n anan ganu e nekei adama a KpaꞋa ku Ka̱shile ke le a Urushelima. 17 N ikebe i nampa i ɗa va kutsula obomburon n a̱giri nu ngiri, koɓolo n kuneꞋe ki ishina ku le n ki ili i kusoꞋo, ka̱ta̱ vu lyuka le a gaɗi vu katalikalyuka ka KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ nu a Urushelima. 18 Ka̱ta̱, kagimi ka azurufa n azanariya a na a buwai, avu n aza a̱ nu i yaꞋan i na yi enei i gaꞋin ɗa̱, tsu na Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka cigai. 19 Ucanuku u na e nekei nu adama a ulinga u KpaꞋa ku Ka̱shile, vu banka u ɗa a̱ ubuta̱ Ka̱shile a Urushelima. 20 Ili i na baci i a kuciga dem adama a ulinga KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ nu, n ili i na avu feu i yotsoi vi neke. Vu takpa ikebe ya a̱ ubuta̱ u kuzuwa ku mogono.

21 &lt;&lt;Mpa mogono Atazesu, n neke ta̱ kadanshi a̱ ubuta̱ wa azuwi a ikebe yi uɓon kapashi ke kuyene ku Yufiretu, n danai e neke Ezira ganu, kaɗani ka̱ wila̱ u Ka̱shile ka gaɗi, ili ra̱ka̱ i na u cigai wa̱ ɗa̱, i neke yi i ɗa n ka̱ɗu ke te. 22 Ka̱ta̱ i neke yi azurufa a na a yawai kilo a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi (3,400) n aburuma a alkama amangatawun (100), n edele a̱ ma̱kya̱n a̱kpa̱n e re (2,000), n edele a maniꞋin ma zaitu a̱kpa̱n e re (2,000), n ka̱bunda̱i ka mkpaɗi n na a kuciga dem. 23 Ili ra̱ka̱ i na Ka̱shile ka gaɗi ka danai adama a KpaꞋa ku ni, ka̱ta̱ a yaꞋan i ɗa n ka̱ɗu ke te, adama a na ka̱ta̱ Ka̱shile ka yaꞋan wupa n tsugono tsu mogono koɓolo n muku n ni ba. 24 Ci ta̱ kpamu a kudana ɗa̱, ka̱ta̱ yi isa ikebe yi utafu, ko ikebe i kuꞋuwa n i kuta̱ka̱ n ucanuku n ikebe yi uye, ekiye a anan ganu n aza e Levi n aza a ishipa n aza a kindi koɓolo n aza a ulinga a kpaꞋa ku Ka̱shile ku nampa ba.

25 &lt;&lt;Avu Ezra tamkpamu, vu yaꞋan ulinga n kuyeve ku na Ka̱shile ke nekei nu, vu zagba azafada n ayaꞋinfada adama a na o tono n aza a na i a upashi u kuyene ku Yufiretu, aza a na e yevei wila̱ u Ka̱shile ka̱ nu. Ka̱ta̱ kpamu vu piꞋisaka aza a na e yevei u ɗa ba. 26 Vuza na baci u iwain kutono wila̱ u Ka̱shile ka̱ nu n u mogono, mayun ɗa a kiɗaka yi afada, a̱ ukpa̱ ko kuloko n a na a ki isa uciyi u ni ko kpamu a gbagura yi a̱ kunu ku ugbashi.&gt;&gt;

Ezira u cikpai Ka̱shile

27 Ɗa Ezira u danai, ucikpi u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i tsu, a̱yi vuza na u zuwai kusheshe ku nampa a̱ ka̱ɗu ko mogono adama a na u neke KpaꞋa ku Vuzavaguɗu ku na ki a Urushelima tsugbayin a̱ ubuta̱ u kumaꞋasaka ku ɗa. 28 N kasingai ka̱ ni kaꞋa n ciya̱i mapasa ma singai u mogono n aza a odoki a̱ ni nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱. Ɗa n ciya̱i utsura u ka̱ɗu adama a na kukiye ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ ki ta̱ koɓolo n mpa, ali ɗa n fuɗai n ɓolongi aza e kelime ka Isaraila o bono koɓolo n mpa.

8

Uma a na o bonoi n ugbashi koɓolo n Ezira

1 Na ɗa ula aza e kelime ka iꞋuwa yi ikaya i le, n ka̱bunda̱i ka aza a na o bonoi n ugbashi a iɗika i Babila koɓolo n Ezira a kubana a Urushelima, a ayin o tsugono tsu mogono Atazesu. 2 A ntsukaya n Finihasu, Geshon ɗa vuza vu kelime. A ntsukaya n Itama, Daniyelu ɗa vuza vu kelime. 3 A ntsukaya n Dawuda, Hatushi maku ma Shekaniya ɗa vuza vu kelime. A ntsukaya n Paroshi, Zakariya ɗa vuza vu kelime. Ɗa u bonoi n ali amangatawun n amangerenkupa (150) a ntsukaya n ni. A̱ ciya̱ ta̱ ula e le a̱ ka̱tsuma̱ ka tsumani ci ikaya i le. 4 A ntsukaya n Pahatu-mowabu, Eliyahona maku ma Zerahiya ɗa vuza vu kelime. U bonoi n ali amangatawenre (200). 5 A ntsukaya n Zatu, Shekaniya maku ma Jahaziyelu ɗa vuza vu kelime. U bonoi n ali amangatawantatsu (300). 6 A ntsukaya n Adini, Ebedu maku ma Janata ɗa vuza vu kelime. Ɗa u bonoi n ali amangerenkupa. 7 A ntsukaya n Elam, Jeshaya maku ma Ataliya ɗa vuza vu kelime. Ɗa u bonoi n ali amangatatsunkupa. 8 A ntsukaya n Shefatiya, Zebadiya maku ma Mikayelu ɗa vuza vu kelime. Ɗa u bonoi n ali amanga̱na̱shi. 9 A ntsukaya n Jowabu, Obodiya maku ma Jehiyelu ɗa vuza vu kelime. Ɗa u bonoi n ali amangatawenre n kupa n kula̱i (218). 10 A ntsukaya m Bani, Shelomitu maku ma Josifiya ɗa vuza vu kelime. Ɗa u bonoi n ali amangatawun n amangatatsu (160). 11 A ntsukaya m Bebayi, Zakariya maku ma Bebayi ɗa vuza vu kelime. U bonoi n ali kamanga n kula̱i. 12 A ntsukaya n Azagada, Johanan maku ma Hakatan ɗa vuza vu kelime. Ɗa u bonoi n ali amangatawun n kupa (110). 13 A ntsukaya n Adonikam, aza a na a̱ ta̱wa̱i n ka̱ca̱pa̱, Elifeletu n Jeyiyelu n Shemaya ele ɗa aza e kelime. Ɗa o bonoi n ali amangatatsu. 14 A ntsukaya n Bigawai, Utayi n Zabuda ele ɗa aza e kelime. Ɗa o bonoi n ali amangatatsunkupa.

Nwalu n Ezira a kubana a Urushelima

15 Ɗa n ɓolongi uma a nampa a̱ ka̱kina̱ ke kuyene ku tsu yene a kubana a̱ likuci i Ahava, ta lo tsu da̱sa̱ngi ayin a tatsu. Ɗa n la̱na̱i uma n anan ganu, ama n ciya̱ aza Levi punu ba. 16 Ɗa n zuwai e ɗekei mu Eliyaza n Ariyelu n Shemaya n Elinatan n Jaribu n Elinatan n Natan n Zakariya n Meshulam, e le na i aza e kelime. Ɗa kpamu n zuwai e ɗekekei mu Joyaribu n Elinatan adama a na ele va eyevi a ɗa. 17 Ɗa n suki le a bana u Ido vuza vu kelime vu Kasifiya, n danai le ili i na a kudana Ido n aza a̱ ni a na i a kuyaꞋan ulinga a KpaꞋa ku Ka̱shile. Aza a na i a ida̱shi a Kasifiya, adama a na a̱ suꞋuku tsu n aza a ulinga a KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu a Urushelima. 18 A na wokpoi kukiye ku singai ku Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n a̱tsu. Ɗa a̱ suꞋuki tsu n Sherebiya keyevi, a kumaci ku Mali maku ma Levi maku mi Isaraila. Ɗa u ta̱wa̱i n muku mo olobo n ni n aza a̱ ni. Ele ɗa uma kupa n kula̱i. 19 Ɗa kpamu a̱ suꞋuki tsu n Hashabiya koɓolo n Jeshaya a kumaci ku Merari, n aza a̱ ni n muku n le. Ele ɗa uma kamanga. 20 Na lo ɗa koci ba, a̱ suꞋuki tsu kpamu n uma amangatawenre n kamanga (220), aza a ulinga a KpaꞋa ku Ka̱shile a na Dawuda mogono nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a zagbai adama a na a̱ ɓa̱nka̱ aza e Levi. Ɗa e kecei ka̱bunda̱i ka le ra̱ka̱ n ula e le. 21 Lo e kuyene ku Ahava ka, ɗa n salai a yaꞋan kakuli, adama a na tsu goyo ka̱ci ka̱ tsu a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ka̱ tsu, kpamu tsu folono yi u tono n a̱tsu a uye wu nwalu n tsu, n muku n tsu n ucanuku u tsu. 22 Adama a na m pana ta̱ wono a na mo folono mogono me neke tsu osoji a iɗika n akumbi odoku, adama a na isa tsu a̱ ubuta̱ wi irala i tsu a uye. Adama a na n dana ta̱ ɗe mogono, kukiye ku singai ku Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n yaba dem vu na u nekei ka̱ɗu wa̱ a̱ ni, Ama wupa u ni wi ta̱ u vuza na u vadalukpa ka ni kucina̱. 23 Adama a nanai ɗa ci yaꞋin kakuli, tsu folonoi Ka̱shile ka̱ tsu ko tono n a̱tsu, ɗa tana ushuki avasa a̱ tsu.

E pecekushi ucanuku u KpaꞋa ku Ka̱shile

24 Ɗa n takpai uma kupa n e re a̱ aza e kelime a̱ ka̱tsuma̱ ka anan ganu, ele ɗa Sherebiya n Hashabiya n aza a̱ e le uma kupa. 25 Ɗa n gisanki le azurufa n azanariya n ucanuku, kuneꞋen adama a KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu, ku na mogono n aza odoki a̱ ni nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni n aza Isaraila ra̱ka̱ a na i lo a̱ ubuta̱ wa e nekei. 26 Na ɗa ili i na n gisangi ɗa n nekei anan ganu ekiye. Kagisamkpatsu ka azurufa ka na a̱miki a̱ ni a yawai kamanga n e re. Ucanuku u na a yaꞋin n azurufa amangatawun (100), u na a̱miki e le a yawai kilo amangatatsunkupa. N Azanariya a na a̱miki e le a yawai a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi (3,400). 27 N ebelyu azanariya kamanga (20), a na a̱miki e le a yawai kilo ka̱kpa̱n (1,000).* N ebelyu e re a iyim i shili a na a lapulai, tsuloboi ci le derere ɗa n azanariya. 28 Ɗa n danai le,&lt;&lt;A̱ɗa̱ n ucanuku u nampa me erengu ɗa̱ ta̱ ciɗa u Vuzavaguɗu. Azurufa n azanariya tankpamu n kuneꞋen ku ucigi wa̱ a̱ɗu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le. 29 Yi inda u ɗa, ka̱ta̱ kpamu i la̱na̱ u ɗa ali a ayin a na i gisangu u ɗa anunu a KpaꞋa ku Ka̱shile e kelime ka anan ganu n aza e Levi n aza e kelime ka aza a Isaraila a Urushelima.&gt;&gt; 30 Ɗa anan ganu n aza e Levi isai azurufa n azanariya n ucanuku u na a gisangi a̱miki e le, adama a na a banka n u ɗa a KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu a Urushelima.

31 Ɗa tsu ɗa̱nga̱i a̱ ka̱kina̱ ke kuyene ku Ahava a kanna ka kupa n ke ire ko wotoi u iyain, adama a na tsu bana a Urushelima. Kukiye ku Ka̱shile ka̱ tsu ki ta̱ koɓolo n a̱tsu, ɗa kpamu wi isai tsu ekiye a irala i tsu n aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ a uye. 32 Ta ci yawai a Urushelima nannai, ɗa tsu uvukai lo ayin a tatsu. 33 A kanna ka̱ na̱shi, ɗa tsu banai a KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu, taɗe tsu gisangi azurufa n azanariya n ucanuku, ɗa tsu nekei ganu Meremotu kolobo ka Uriya. Koɓolo n Eliyaza kolobo ka Finihasu n aza e Levi o yoku, ele ɗa Jozabadu kolobo ka Jesuwa n Nowadiya kolobo ka Binuyi. 34 Ɗa e kecei ili ra̱ka̱ ɗa kpamu a gisangi i ɗa, ɗa a ɗanai ka̱bunda̱i ka̱ a̱miki a na a gisangi va. 35 Ɗa aza a na o bonoi n ugbashi, e nekei alyuka o kusongu u Ka̱shile ki Isaraila. A lyukai obomburom kupa n e re adama aza a Isaraila dem, n a̱giri amanga̱na̱shinkupa n a̱ta̱li, nu ngiri amangatatsunkupa n cindere. Ɗa kpamu a yaꞋain alyuka a kutakpa unushi nu nga̱ji kupa n re. Ɗa e nekei alyuka kusongu a nampa ra̱ka̱ u Vuzavaguɗu. 36 Ɗa e nekei katagarda ka̱ wila̱ u mogono Atazesu wa aza o tsugono n i gomuna yi uɓon upashi kuyene ku Yufiretu. Ɗa ele feu a̱ ɓa̱nka̱i uma n KpaꞋa ku Ka̱shile.

9

Kavasa ka Ezira adama o yolo n kumaci ku yoku

1 Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a̱ ta̱wa̱i a danai mu, &lt;&lt;Uma a Isaraila n anan ganu n aza e Levi a takpa ka̱ci ke le kau n ukuna wu unata u uma a iɗika ya ba, aza KanaꞋana n aza a Hitiya n aza a Periziya n aza Jebusiya n aza Amona n aza a Mowabu n aza a Masar n aza a Amoriya ba. 2 Adama a na ali a Isaraila a ɗikaka ta̱ ka̱ci ke le a̱ma̱ci a uma a iɗika ya, ali a ɗikaka feu muku le a̱ma̱ci a̱ ka̱tsuma̱ ke le. Ta a satarai kumaci ku ciɗa n uma a iɗika ya. Kpamu aza e kelime n nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ i ta̱ n kukiye punu a ukuna wi ili i wono i nampa.&gt;&gt; 3 Ana m panai ukuna u nanlo ɗa n karai ntogu n va̱ n muɗa̱i ka̱nji ka kaci ka̱ va̱ n ntsa̱ka̱ n va̱, ɗa n da̱sa̱ngi n nambai ili i na ma kudansa. 4 Ɗa yaba dem vu na u jeꞋekei ikyamba adama a kadanshi ka̱ Ka̱shile ki Isaraila, n adama a ukuna wu unambi wu usuɓi wa aza a na o bonoi n ugbashi, o ɓolongi a̱ uka̱ra̱Ꞌi nu mpa a makyan ma na n yongoi una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ali a makyan ma alyuka a̱ kulivi ma yawai. 5 Ana makyan ma alyuka ma̱ kulivi ma yawai, ɗa n ɗa̱nga̱i a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u va̱ u uki n akari a ntogu n va̱. Ɗa n kuɗa̱ngi a iɗika, ɗa n ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ va̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, 6 ɗa n vasai.

&lt;&lt;Ka̱shile ka̱va̱, wono u kimba̱ mu ta̱ ali n fuɗa n ɗa̱ngusa̱ kaci ka̱ va̱ wa̱ a̱nu ba. Adama a na unushi u tsu u laꞋa ta̱ utsura u tsu, ali u yawai gaɗi. 7 Ili i na i ɗikai a ayin a ikaya i tsu ali a̱ kuta̱wa̱ anana, ci yaꞋan ta̱ unushi u gbayin. Adama unushi u tsu, a̱tsu nu ngono n tsu n anan ganu a̱ tsu, ɗa tsu yikpa̱i ekiye ngono ma aza a̱ ka̱yimbi. Ɗa a unai tsu, ɗa a̱ pura̱i tsu a kubana ugbashi n ucanuku u tsu, ɗa a zuwai tsu a̱ ka̱tsuma̱ ko wono tsu na ci anana. 8 Ama makyan kenu, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱tsu u yotsongu tsu ta̱ kasingai ana u ka̱sukpa̱i kagimi ka uma a̱tsu n wuma, ana kpamu u nekei tsu ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa, adama a na u jebeke tsu atakaci a tsugbashi, ka̱ta̱ kpamu u zuwa a̱shi a̱ tsu akana. 9 Ko ana wo okpoi a̱tsu agbashi a ɗa. Ka̱shile ka̱tsu ka cinukpa n a̱tsu a̱ ubuta̱ u tsugbashi u tsu ba. Ama ɗa u zuwai ngono ma aza Pashiya a yaꞋankai tsu ukuna u ma̱riki ali ɗa e nekei ili na tsu cigai adama a na tsu maꞋasaka KpaꞋa ku Ka̱shile, ka̱ta̱ kpamu tsu lapula ubuta̱ u na wi ishi u yikpa̱i adama a na tsu ci ya̱ mashilya mana ma ku keɗe tsu aza a Yahuda n Urushelima. 10 Ama gogo na, Ka̱shile ka̱va̱, yiɗa̱i tsa ku dansa a ukuna u nampa? Adama a na tsu iwan ta̱ kutono wila̱ u nu. 11 U na vu nekei tsu a̱ ubuta̱ u eneki aza a na i a kuyaꞋanka wu ulinga, a na vu danai tsu, &lt;Iɗika i na ci a kuꞋuwa ci lyaꞋa uka̱ni wi i ɗa, iɗika ya yi ta̱ nu nshinda̱. Uma a iɗika ya i ta̱ tukpa n kagbanigbani. 12 Adama a nannai ka̱ta̱ tsu ka̱sukpa̱ nkere n tsu mo olo le ba, ko kpamu olobo a̱ tsu a zuwa nkere n le ba, ka̱ta̱ kpamu tsu ɓa̱nka̱ le, ko tsu la̱nsa̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ n i le ba. Ta tsa ku tsurakpa nannai ka̱ta̱ kpamu tsu pana uyoꞋo wi iɗika ya, ka̱ta̱ a̱tsu tsu ka̱sukpa̱ka̱ muku iɗika ya yo okpo ili yi uka̱ni i le ko wannai.&gt; 13 Ana ili i nampa i ciya̱i tsu ra̱ka̱ adama ulinga u gbani-gbani u tsu nu unushi wa̱ bunda̱i tsu, ci yeve ta̱ n nannai dem avu Ka̱shile ka̱tsu vu neke tsu atakaci a̱bunda̱i adama u nushi u tsu ba, ali vu ka̱sukpa̱ka̱i tsu kagimi ka uma tsu nampa ba. 14 Nini ɗai tsu ku doku ku koɗo wila̱ u nu a̱ ubuta̱ u ku nekpenei yolo n uma a na i a kuyaꞋan ili yi unata i nampa? Ci yaꞋan baci nannai, vi ta̱ a kuyaꞋan wupa n a̱tsu ali vu una tsu ra̱ka̱-ra̱ka̱, babu aza a na a kubuwa kpamu babu aza a na a kulaꞋa. 15 Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, avu vuza vu usuɓi ɗa, a̱tsu tsu laꞋaka tsu kagimi ka uma a na a buwai, tsu na ci anana. A̱tsu ɗa na e kelime ka̱ nu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ unushi u tsu, ko ana wokpoi adama a ili i nampa babu vuza vu na wa kufuɗa kushamgba e kelime ka̱ nu.&gt;&gt;

10

Uma a̱ shika̱i unushi u le

1 Ana Ezira wi a kuyaꞋan avasa, a̱ kushika̱ unushi nu shika̱i, a u kuɗa̱ngi e kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ali n a̱ma̱ci n muku a Isaraila o ɓolongi wa̱ a̱ ni. Ɗa uma a̱ shika̱i gbani-gbani. 2 Ɗa Shekaniya maku ma Jehiyelu matsukaya ma Elam u danai Ezira, &lt;&lt;Ci yaꞋanka ta̱ Ka̱shile ka̱tsu unambi wu usuɓi a̱ ubuta̱ u kuzuwa omoci a̱ma̱ci a uma a iɗika ya. Ama n nannai dem a̱pa̱Ꞌa̱ a buwa ta̱ wa aza a Isaraila. 3 Adama a nannai yaꞋan ci yaꞋan uzuwakpani n Ka̱shile ka̱ tsu, tsu loko a̱ma̱ci a nanlo a n muku n le tsu na avu n aza e kelime a na yi o kutono kadanshi ka̱ Ka̱shile i nekei tsu odoki. Ci ta̱ o kutono ili i na kadanshi ka̱ Ka̱shile ka danai. 4 Ɗa̱nga̱ adama a na kakuna ka nampa ki ta̱ ekiye a̱ nu. A̱tsu ci ta̱ a̱ kucina̱ ku nu. Adama a nannai yaꞋan utsura u ka̱ɗu, ka̱ta̱ vu yaꞋan ili i na i yotsoi vi yaꞋan.&gt;&gt; 5 Ɗa Ezira u ɗa̱nga̱i u zuwai aza e kelime a anan ganu n aza e Levi n uma a Isaraila ra̱ka̱ a kucinai a danai, ci ta̱ a kuyaꞋan ili i na Shekaniya u danai. A ɗikai akucina.

6 Ɗa Ezira u ɗa̱nga̱i a̱ ubuta̱ u na wi ɗevu n KpaꞋa ku Ka̱shile, u lazai a kubana a̱ kunu ku Jehohanan maku ma Eliyashibu. Punu a̱ kunu ka u lyaꞋa ba u soꞋo ba, adama a na wi ta̱ a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ adama a unambi wu usuɓi wa aza a na o bonoi n ugbashi. 7 Ɗa a salai a̱ ubuta̱ dem a Urushelima n uɓon u Yahuda a dana aza na obonoi n ugbashi ra̱ka̱ o ɓolongu a Urushelima, 8 vuza na baci u kpa̱ɗa̱i kubana ali ayin a tatsu, tsu na aza e kelime nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ e nekei kadanshi, wi ta̱ a kunamba ucanuku u ni, kpamu i ta̱ a̱ ku uta̱ka̱ yi a̱ ka̱tsuma̱ ko koɓolo ka uma a na obonoi n ugbashi. 9 Kafu ayin a tatsu a ɗa ali a na i a̱ ida̱shi a uɓon u Yahuda nu n Bayami ra̱ka̱ o ɓolongi a Urushelima. A kanna ka kamanga o wotoi u kuci ɗa uma ra̱ka̱ a̱ disa̱ngushi e kelime ka ulanga u na wi e kelime ka KpaꞋa ku Ka̱shile. Ɗa yaba dem u jeꞋekei ikyamba adama ukuna u nanlo, kpamu n mini ma̱ a̱bunda̱i ma na Ka̱shile ko yoꞋi. 10 Ɗa Ezira ganu u ɗa̱nga̱i kashani u yaꞋankai le kadanshi u danai, &lt;&lt;I yaꞋan ta̱ ukuna wu unambi wu usuɓi a̱ ubuta̱ u kuzuwa omoci a̱ma̱ci aza a na i aza a Yahuda ba. Tsu nanlo tsu ɗa i doki unushi wa aza Isaraila. 11 Gogo i dana Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ unushi u ɗa̱. Ka̱ta̱ kpamu i yaꞋin ili na u cigai. I pece ka̱ci ka̱ ɗa̱ a kumaci ki iɗika ya n omoci a̱ma̱ci a na i zuwai aza a na i aza a Yahuda ba.&gt;&gt; 12 Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ra̱ka̱ ushuki n ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin a danai, &lt;&lt;Ta nanai. Mayun ɗa ci yaꞋan tsu na vu danai. 13 Ama uma a tana i ta̱ n a̱bunda̱i, kpamu ayin a̱ mini a ɗa n a̱bunda̱i. Adama a nannai ci a kufuɗa ku shamgba e keteshe ba. Ulinga wa tana ulinga u kana kete u ɗa ko u ayin e re ba, adama a na aza o yoku n a̱bunda̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu ci yaꞋan ta̱ unushi wu uyevi a kakuna ka nampa. 14 YaꞋan aza e kelime a̱ tsu a bana a Urushelima a̱ la̱na̱ kakuna ka adama o koɓolo ka uma dem. Ka̱ta̱ uma a̱ likuci-likuci aza na a zuwai omoci a̱ma̱ci, a̱ ta̱wa̱ a makyan ma na a zuwakai le derere, koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ayaꞋinfada a̱ likuci dem. Ci ta̱ a kuyaꞋan nannai adama a na Ka̱shile ka̱ tsu ka̱ ka̱sukpa̱ wupa adama a kakuna ka nampa.&gt;&gt; 15 Babu vuza na u yaꞋin tsurala n ukuna u nampa wa, Janata ɗa koci maku ma Asahelu n Jahazeya maku ma Tikuwa n Meshulam n Shabetayi vuma vu kumaci ku Levi a̱ ɓa̱nka̱i le. 16 Ɗa aza a na o bonoi n ugbashi a yaꞋin ili i na a danai. Ɗa Ezra ganu u zagbai ali, aza a na ele ɗa aza e kelime ka kumaci ku le, tsu na i n ula e le. A gasai a kanna ka ugiti o wotoi u kupa adama a na a̱ la̱na̱ ukuna wa. 17 A̱ ka̱tsuma̱ ko wotoi u tatsu, kafu a kanna ka iyain ko wotoi u iyain, ɗa o kotsoi kula̱na̱ ukuna u ali a na a zuwai omoci a̱ma̱ci a.

Ali a na a zuwai omoci a̱ma̱ci

18 Na ɗa ula a anan ganu a na i a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a zuwai omoci a̱ma̱ci. A ntsukaya n Jesuwa maku ma Jozadaku n aza a̱ ni, MaꞋaseya wi ta̱ punu n Eliyaza n Jaribu n Gedaliya. 19 A yaꞋin akucina i ta̱ o kuloko a̱ma̱ci e le, yaba dem vu le u nekei ka̱giri adama e kuneꞋe ku kutakpa unushi u le. 20 A ntsukaya n Imeru n Hanani n Zebadiya. 21 A ntsukaya n Harim MaꞋaseya n Iliya, koɓolo n Shemaya n Jehiyelu n Uziya. 22 A ntsukaya n Pashuru, Eliyoni wi ta̱ punu n MaꞋaseya n IsumaꞋilu n Netanelu n Jozabadu n Eliyasa. 23 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza e Levi, ele ɗa, Jozabadu n Shimeyi n Kelaya vu na kpamu e ci ɗeke yi Kelita n Petahiya n Yahuda n Eliyaza. 24 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a ishipa, Eliyashibu wi ta̱ punu. Aza a kindi ku utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin Shalum wi ta̱ punu, n Telem n Uri. 25 Ula aza a Isaraila a na a yaꞋin unushi wa ele ɗa, Paroshi, n Ramiya n Iziya n Malikiya n Mijamin n Eliyaza n Malikiya, n Benaya. 26 A ntsukaya n Elam, ele ɗa Mataniya n Zakariya n Jehiyelu, n Abudi n Jeremotu n Iliya. 27 A ntsukaya n Zatu, ele ɗa Eliyoni n Eliyashibu n Mataniya n Jeremotu n Zabadu n Aziza. 28 A ntsukaya m Bebai, ele ɗa Jehohanan n Hananiya n Zabayi n Atala. 29 A ntsukaya m Bani, ele ɗa Meshulam n Maluka n Adaya n Jashubu n Sheyala n Jeremotu. 30 A ntsukaya n Pahatu-mowabu, ele ɗa, Adana n Kela n Benaya n MaꞋaseya n Mataniya m Bezale m Binuyi n Manasa. 31 A ntsukaya n Harim, ele ɗa, Eliyaza n Ishiya n Malikiya, n Shemaya n Simiyon, 32 n Bayami n Maluka n Shemariya. 33 A ntsukaya n Hashum, ele ɗa, Matenayi n Matata n Zabadu n Elifeletu n Jeremayi n Manasa n Shimeyi. 34 A ntsukaya m Bani, ele ɗa, MaꞋadayi n Amuram n Uwelu, 35 m Benaya m Bediya n Kela, 36 m Beniya n Meremotu n Eliyashibu, 37 n Mataniya n Matata n JaꞋasu. 38 A ntsukaya m Binuyi, ele ɗa, Bani n Shimeyi, 39 n Shelemiya n Natan n Adaya, 40 n Makanadeba n Shashayi n Sharayi, 41 n Azarelu n Shelemiya n Shemariya, 42 n Shalum n Amariya n Isufu. 43 A ntsukaya n Nebo, ele ɗa, Jeyiyelu n Matitiya n Zabadu n Zebina n Jadayi n Juwelu n Benaya. 44 Uma a nampa a ra̱ka̱ a zuwa ta̱ omoci a̱ma̱ci. Ɗa kpamu o lokoi a̱ma̱ci a, ali n muku n le ra̱ka̱.

* 5:12 5:12 2 Ng 25:8-12; 2 Ar 36:17-20; Ir 51:12-15

* 8:27 8:27 A̱miki a ikebe ya yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ viyum vi te a̱ ka̱tsuma̱ ki i na̱shi 1/4 ko iyim kunla̱i n kagimi (8.5).

Nehemiya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

NEHEMIYA

Kuɓa̱yuwa̱

A̱ ciya̱ kuyeve vuza na u ɗanai katagarda ke Nehemiya ba. Katagarda ke Ezira n ka Nehemiya i ta̱ an nwalu koɓolo. Ali ma a katagarda ka ciɗa ka na a ɗanai n tsa aza a Ibirahi, katagarda ka Ezira n ke Nehemiya katagarda kete kaꞋa.

Ili i na katagarda ka nampa ki a kadanshi ɗaɗa e neke arabali tsu na Vuzavaguɗu u yotsongi usuɓi u ni a̱ ubuta̱ u kubono n uma a Isaraila a na uta̱i a iɗika i tsugbashi a kubana a Urushelima, n tsu na kpamu u maꞋasakai mashilya ma̱ likuci ma. Katagarda ka kpamu ko yotsongu ta̱ tsu na e nekei aza a Isaraila kadanshi o yongo n usuɓi o kuyotsongusu ku Musa.

Na ɗa ili i gita̱i punu a katagarda ke Nehemiya ka.

1 Uboni u Nehemiya a Urushelima tsu na mogono ma Pashiya me nekei kadanshi adama a na wo okpo vuza vu tsugono a uɓon u Yahuda.

2 A maꞋasakai mashilya ma Urushelima.

3 UgaꞋin u kukece kuyotsongusu ku Musa n tsu na uma a Isaraila a̱ shika̱i unushi u le.

4 Ulinga u Nehemiya u na u buwai o tsugono ci a uɓon u Yahuda.

Ili i na yi punu

Nehemiya u bonoi a Urushelima 1:1--2:20

A maꞋasakai mashilya ma Urushelima 3:1--7:73

E kecei kuyotsongusu ku Musa ɗa kpamu a sabasakai uzuwakpani 8:1--10:39

Kagimi ka ulinga u Nehemiya 11:1--13:31

1

Avasa e Nehemiya

1 Na ɗa arabali e Nehemiya maku ma Hakaliya. A̱ ka̱tsuma̱ ko wotoi u Kishilebu ɗaɗa wotoi u kuci a̱ ka̱ya̱ ka kamanga ka na Atazesu wi a kulyaꞋa tsugono tsu Pashiya, mpa Nehemiya a̱ ubuta̱ u mashilya a Susa, a̱ likuci i gbayin yi iɗika ya. 2 Ɗa Hanani vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ aza a̱ va̱ koɓolo n uma o yoku a na uta̱i a̱ likuci i Yahuda, a̱ ta̱wa̱i adama a na ene mu. Ɗa me ecei le arabali a Urushelima n arabali aza a Yahuda a na uta̱i a̱ ubuta̱ u tsugbashi na ɗe a Babila. 3 Ɗa a danai mu,&lt;&lt;Kagimi ka uma a na uta̱i a̱ ubuta̱ u tsugbashi o bonoi, a na i a uɓon u Yahuda, i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ka̱u. Ɗa kpamu a danai mu a̱ fa̱da̱ ta̱ mashilya ma Urushelima ɗa kpamu o songi agbaguratsu a̱ utsutsu a̱ ni.&gt;&gt; 4 Ana m panai ukuna u nampa, ɗa n da̱sa̱ngu n shika̱i. Ayin n a̱bunda̱i mpa a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma, ɗa n yaꞋin kakuli n avasa u Ka̱shile ka gaɗi. 5 Ɗa n danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka gaɗi, vuzagbayin Ka̱shile ili i wovon. Avu na vu tsu shatangu uzuwakpani, vuza vu ucigi u na u tsu kpa̱ɗa̱ kusabaꞋa wa aza a na i a kuciga wu, ɗa kpamu i e kere wila̱ u nu, 6 mi ta̱ ufolu u nu zuwaka mu atsuvu, ka̱ta̱ kpamu vu la̱na̱ mu, vu pana avasa a kagbashi ka̱ nu, a na mi a kuyaꞋan kanna n kayin adama agbashi a̱ nu aza a Isaraila. Mi ta̱ a̱ kushika̱ unushi u na a̱tsu aza a Isaraila ci yaꞋankai nu. Mayun mpa ni ikaya i va̱ ci yaꞋanka wu ta̱ unushi. 7 Tsu nusaka wu ta̱ gbani-gbani a na tsu kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan ili i na vu cigai. Ɗa kpamu tsu kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka̱ nu n ili i kutono i nu n wila̱ u na vu neke kagbashi ka̱ nu Musa. 8 Ciɓa n kadanshi ka na vu danai kagbashi ka̱ nu Musa. &lt;Ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u va̱, mi ta̱ a kuwacuwa ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka uduniya.* 9 ama i bono baci wa̱ a̱va̱ ɗa i tonoi wila̱ uva̱ u na n nekei ɗa̱, mi ta̱ o kuɓolongu ɗa̱ ko yi ishi baci i yawa uteku wa aduniyan, mi ta̱ o kubonoko ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na n zagbai adama a na i cikpa kula ku va̱.&gt; 10 Ele agbashi a̱ nu aɗa, n uma a̱ nu kpamu. Aza a na vu shiba̱i n utsura u gbayin u nu. 11 Vuzavaguɗu, pana avasa a̱ va̱ kagbashi ka̱ nu n avasa agbashi a̱ nu a na buwai aza a na i a kupana uyoꞋo u tsugbayin tsu kula ku nu. N folono wu ta̱ neke kagbashi ka̱ nu ulyaꞋi anana, ka̱ta̱ vu zuwa u ciya̱ mapasa ma singai a̱ ubuta̱ u mogono.&gt;&gt;

A makyan ma nanlo ma mpa ɗa vuza na u tsu neke mogono ili i kusoꞋo.

2

A̱ suki Nehemiya a kubana a Urushelima

1 Ana wotoi u Nisan u lazai ɗaɗa wotoi u na̱shi a̱ ka̱ya̱ ka kamanga ko tsugono tsu Atazesu mogono. Ana a̱ tuka̱i ni m ma̱kya̱n, ɗa n ɗikai maꞋa m bankai mogono. Mogono tana ma saꞋwa kene una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u va̱ ba sai makyan ma nampa. 2 Ɗa mogono me ecei mu,&lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi una̱mgbi u ka̱tsuma̱ tsu nampa? Tana vi nu mɓa̱la̱ ba. Babu ili i na ya kuzuwa wu vu yongo tsu nampa sai vi a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱.&gt;&gt;

Ɗa m panai wovon ka̱u. 3 Ɗa mu ushuki mogono n danai, &lt;&lt;Wuma u nu u geshe mogono. Yiɗa̱i i kusa̱nka̱ mu una̱mgbi u ka̱tsuma̱? Likuci i na a̱ ciɗa̱ngi ikaya i va̱ i ɗa yokpo ta̱ agali, ɗa kpamu o songi a̱ɓa̱ya̱ntsu a̱ utsutsu u likuci wa n akina.&gt;&gt; 4 Ɗa mogono ma danai mu, &lt;&lt;Yiɗa̱i vu cigai n yaꞋanka wu?&gt;&gt;

Ɗa n yaꞋin kavasa a kubana a̱ Ka̱shile ka gaɗi. 5 Ɗa n danai mogono,&lt;&lt;U gaꞋan baci mogono, ɗa kpamu mpa kagbashi ka̱ nu n ciya̱i mapasa ma singai wa̱ nu, mi ta̱ a kuciga vu suku mu a kubana a̱ likuci i Yahuda, a̱ likuci i na a̱ ciɗa̱ngi ikaya i va̱, adama a na m maꞋasaka likuci ya.&gt;&gt; 6 A makyan ma tana Egbere wi ta̱ lo ida̱shi ɗevu n mogono, ɗa mogono me ecei mu, &lt;&lt;Ayin a yaꞋin a ɗai ma kuyaꞋan? Wana ɗai kpamu mo kubono?&gt;&gt; Ana n danai ni. Ɗa wu ushuki ufolu uva̱, ɗa n danai ni makyan ma nwalu ma̱ va̱. 7 Ɗa n danai mogono,&lt;&lt;U gaꞋan baci mogono, yaꞋan u ɗanaka mu katagarda ka na n kuneke i Gomuna yi uɓon u ɗakai e kuyene ku Yufiretu adama a na a̱ ka̱sukpa̱ mu n wala ali n yawa a̱ likuci i Yahuda babu kadama. 8 Ka̱ta̱ kpamu vu neke mu katagarda ka na n kuneke Asafa vuza na wi a̱ kula̱na̱ kutsun ku mogono, u dana yi u neke mu nɗanga n na ma kuyaꞋanka aburakpatsu a utsutsu una u kuka̱na̱ a̱Ꞌisa̱ a, koɓolo n nshilya n likuci ma, kpamu n kpaꞋa ku na mpa n kuda̱sa̱ngu.&gt;&gt; Ɗa mogono me nekei mu ili ra̱ka̱ i na me ecei ni, adama a na kukiye ku Ka̱shile ki ta̱ koɓolo nu mpa. 9 Ɗa mogono ma̱ suki ovonshi osoji koɓolo n ka̱bunda̱i ko odoku a bana koɓolo nu mpa, ɗa n yaꞋin nwalu ma a kubana a kapashi ke kuyene ku Yufiretu ɗa n nekei i gomuna i le atagarda akaka o mogono a. 10 Ama ana Sanbala vuza vu Horon n Tobiya vuza kelime vu iɗika ya aza a Amona a panai vuma vu yoku u ta̱wa̱ ta̱ adama a na u lapula ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ya aza a Isaraila, ɗa a̱ na̱mgbi ka̱tsuma ka̱u.

Nehemiya u la̱na̱i aza a kumaꞋa mashilya

11 Ana n yawai a Urushelima, ɗa n yongoi biꞋi lo ali ayin a tatsu. 12 Ɗa n ɗa̱nga̱i n kayin, mpa n uma o yoku kenu. N dana ko vuza te ili na Ka̱shile ka zuwai a̱ ka̱ɗu ka̱va̱ n yaꞋan adama a Urushelima ba. Babu manama ma na n ɗikai sai majaki ma na n kumbai koci. 13 Mu uta̱i n utsutsu u ka̱ra̱Ꞌa̱ a kubana a̱ a̱shi a̱ mini e kuyene ku Ka̱di n tsutsu u ka̱kiza̱, ɗa me enei mashilya ma Urushelima ma na ma̱ yikpa̱i n a̱ɓa̱ya̱ntsu a̱ utsutsu a na akina o songi va. 14 Ɗa m banai a̱ utsutsu u ka̱shi ka̱ mini n kuɗolu ku mogono, ama majaki ma na n kumbai va ma̱ ciya̱ ubuta̱ u kutono ba. 15 Nannai ɗa n tonoi punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka nu n la̱na̱i mashilya ma n kayin ka. Ɗa n kpatalai m bonoi n uye u na mu utuka̱i, m bonoi a̱ likuci n utsutsu u ka̱ra̱Ꞌa wa. 16 Babu vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ u yevei ubuta̱ u na mu uta̱i ko u yeve ili i na mi a kuciga kuyaꞋan. Ka̱ta̱ kpamu n dana uma a̱va̱ aza a Yahuda ukuna ba, ko tana anan ganu, ko aza e kelime, ko nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ko aza a na i a kuyaꞋan ulinga wa. 17 Ɗa n danai le, &lt;&lt;Yene ta̱ atakaci a na tsu uwai, niniɗai Urushelima wo kokpo agali n tsu na akina o songi a̱ɓa̱ya̱ntsu a̱ ni. Ta̱wa̱i, tsu maꞋasakai mashilya ma Urushelima ma, adama a na ka̱ta̱ ci lyaꞋa kelime n kupana wono ba.&gt;&gt; 18 Ɗa tana n danai le tsu na kukiye ku Ka̱shile ka̱ va̱ ki koɓolo nu mpa n ili na mogono ma danai mu.

Ɗa ushuki, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱i tsu gita̱ kumaꞋasaka mashilya ma.&gt;&gt; Ɗa tana a̱ ciya̱i ka̱ɗu ka kuyaꞋan ulinga u singai. 19 Ama ana Sanbala vuza vu Horon, n Tobiya vuza kelime vu iɗika i Amona n Gesheru vuza vu Araba a panai ili na ci sheshei kuyaꞋan, ɗa a givai tsu n o zosoi. A danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i yi a kuyaꞋan? Yi ta̱ a kuciga kuyaꞋanka mogono ugbamukaci?&gt;&gt; 20 Ɗa mu ushuki le n danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka gaɗi ki ta̱ e kuneke tsu ulyaꞋi u na tsa kuyaꞋan u ɗa. A̱tsu aza a na ci a kuyaꞋanka yi tsugbashi ci ta̱ a̱ kugita̱ kumaꞋa ka. Ama a̱ɗa̱ yi n upecu, ko ili na a kuciɓasa n a̱ɗa̱ a Urushelima ba.&gt;&gt;

3

A maꞋasakai mashilya ma Urushelima

1 Ɗa ganu vu gbayin vuza kula Eliyashibu koɓolo n aza a̱ ni anan ganu a na a buwai, ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a maꞋasakai utsutsu wu ushiga wu nkyon. Ɗa a̱ shikpai ukungulu, ɗa erengi n ɗa. ɗa kpamu a maꞋi mashilya ma ɗa erengi maꞋa ili i na i ɗikai a kumaꞋa ku na ugaɗi u ni u yawai amangatawun (100) a kubana a kumaꞋa ku ugaɗi ku Hananelu. 2 Ɗa aza e Jeriko feu a̱ gita̱i kuyaꞋan kumaꞋa ka a̱ ubuta̱ u na kumaꞋa ku Eliyashibu ku shamgbai. Ɗa kpamu Zakuru maku ma Imiri feu u gita̱i kumaꞋa ka a̱ ubuta̱ u na aza e Jeriko a shamgbai. 3 Ntsukaya n Hasena a maꞋin Utsutsu wa Adan. Ɗa a zuwakai u ɗa aburakpatsu, ɗa a yaꞋin iga̱Ꞌin yi utsutsu u kuꞋuwaka n agbaguratsu a iyim a kusaɓamgu utsutsu wa. 4 Meremotu maku ma Uriya vashi vu Hakozu, u gita̱i ku lapula ubuta̱ u na kumaci ku Hasena ku shamgbai n kumaꞋa ku le. Meshulamu maku ma Berekiya, vashi vu Meshezabelu u gita̱i a̱ ubuta̱ u na Meremotu u shamgbai, vuza na u tonoi a̱yi ɗa Zadoku maku ma BaꞋana. 5 Aza Tekowa ele ɗa aza a na a̱ gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Zadoku u shamgbai. Ama ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ e le a iwain kuyaꞋan ulinga n aza e kelime a kumaꞋa ka. 6 Joyida maku ma Pashiya n Meshulamu maku ma Besodiya ele ɗa a lapulai Kakuci ka̱ Utsutsu* ka. Ɗa a ukai kaburakpatsu a̱ utsutsu, ɗa a zuwai agbaguratsu a̱ iyum a̱ utsutsu u ni. 7 Melatiya vuza vu Gibiyon n Jadon vuza vu Meronotu koɓolo n uma a Gibiyon n aza a Mizipa, aza a na i a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu gomuna vu uɓon ka̱livi ka upashi u kuyene ku Yufiretu, ɗa a̱ gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Joyida n Meshulamu a shamgbai n ulinga. 8 Ɗa Uziyelu maku ma Harahiya kayimi ka azanariya, u yaꞋin kulapulu ku ni. Hananiya vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a ci yaꞋan ili ma̱gula̱ni a̱yi feu u gita̱i kumaꞋa mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Uziyelu u shamgbai. Ɗa uma a maꞋasakai mashilya ma Urushelima ma ali a kubana a Mashilya ma n Washi. 9 Refaya maku ma Huru, vuza tsugono vu kagimi ka̱ likuci i Urushelima, ɗa u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Hananiya u shamgbai. 10 Jedayiya maku ma Haruma, a̱yi feu u lapulai mashilya ma ɗevu n kpaꞋa ku ni, a̱ ubuta̱ u na Refaya u shamgbai. Hatushi maku ma Hashabeniya a̱yi feu ɗa u lapulai mashilya ma a uteku u na Jedayiya u shamgbai.

11 Malakija maku ma Harim n Hashubu maku ma Pahatu-mowabu ele ɗa a lapulai kapashi ko yoku ka mashilya n kumaꞋa ku ugaɗi ubuta̱ u na a ci yaꞋan boroji. 12 Shalum maku ma Haloshi, vuza kelime vu kagimi ka kapashi ko yoku ka Urushelima, ɗa u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Malakija n Hashubu a shamgbai. muku mu n kere n ni feu a̱ ɓa̱nka̱ yi ta̱ a̱ ubuta̱ wu ulinga wa. 13 Hanun n aza a na a ida̱shi a Zanowa ele ɗa a lapulai Utsutsu u Ka̱ra̱Ꞌa̱. Ɗa a maꞋasakai u ɗa, kpamu a̱ shikpai ukungulu u ni, ɗa a zuwai agbaguratsu n aburakpatsu a̱ iyum koɓolo ni ili i na ya kuka̱na̱ utsutsu wa. Ɗa kpamu a lapulai mashilya ma ugaɗi ka̱u ma na ma yawai udashi ka̱kpa̱n n amangatawantawun (1,500) ili na i gita̱i a̱ Utsutsu u Ka̱ra̱Ꞌa̱ ali a kubana utsutsu u ka̱kiza̱. 14 Malakija maku ma Rekabu, vuza na wi o tsugono tsu Betu-hakeremu, ɗa u lapulai Utsutsu u Ka̱kiza̱. Ɗa u maꞋasakai u ɗa. U zuwai ukungulu n ni n aburakpatsu n agbaguratsu a̱ Utsutsu wa. 15 Shalum maku ma Kolo-hoze, vuza kelime vu kapashi ka Mizipa, ɗa u lapulai Utsutsu u ka̱shi ka̱ mini. Ɗa u maꞋasakai u ɗa, ali ɗa u palai u ɗa. Ɗa u ukai ni Utsutsu u ni, na̱ a̱ka̱na̱tsu a̱ ni aza a na a̱ ku ka̱na̱ Utsutsu wa. Ɗa kpamu u maꞋasakai mashilya ma kadaɓa ka Shela, a tsu ɗekushe ta̱ kaꞋa Siluwamu, vu kashina ko mogono, koɓolo n ka na ka walai a kubana a̱ likuci i Dawuda. 16 Nehemiya maku ma Azabuku, vuza kelime vu kapashi ka Betu-zuru, ɗa a̱yi feu u ka̱na̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Shalum u shamgbai. Ɗa u yaꞋin kulapulu ali a kasaun ka Dawuda, a uɓon u na a̱ ga̱va̱i kadaɓa, koɓolo n uɓon u na a maꞋin iꞋuwa ya aza gbagbain osoji.

Aza e Levi a na a lapulai mashilya ma

17 Na ɗa aza e Levi a na a̱ gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Nehemiya u shamgbai. Rehum maku ma Bani ɗa u gita̱i kulapula mashilya ma. Ɗa Hashabiya vuza kelime vu kapashi ka Kayila u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Rehum u shamgbai. 18 Na ɗa aza e le a na a̱ ɓa̱nka̱i le kulapula mashilya ma, ele ɗa Bawai maku ma Henadadu, vuza kelime vu kapashi ka Kayila, u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Hashabiya u shamgbai. 19 Ezaru maku ma Jesuwa, vuza kelime vu kapashi ka Mizipa, u gita̱i kulapula uɓon u yoku u mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Bawai u shamgbai. Uɓon u nanlo u ɗaɗa u pasamgbanai e kelime ka̱ ubuta̱ u na a zuwai ucanuku u kuvon a uɓon u na mashilya ma mo kondorukpoi. 20 Baruku maku ma Zabayi, u gita̱i kulapula kapashi ko yoku n utsura u ka̱ɗu a̱ ubuta̱ u na Ezaru u shamgbai. Ɗa u lapulai ali a kubana a̱ utsutsu u kpaꞋa ku Eliyashibu Ganu vu gbayin. 21 Meremotu maku ma Uriya, vashi vu Hakozu, u gita̱i kulapula kapashi ko yoku ka mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Baruku u shamgbai, ali a kubana uteku u kpaꞋa ku Eliyashibu. 22 Ɗa a nan Ganu a na uta̱i a uɓon u na wi uka̱ra̱Ꞌi n Urushelima a̱ gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Meremotu u shamgbai. 23 Bayami koɓolo n Hashubu ɗa a maꞋin mashilya ma na mi a kinda kpaꞋa ku le, ɗa Azariya maku ma Masaya matsukaya ma Ananiya u lapulai uɓon u kpaꞋa ku ni. 24 Binuyi maku ma Henadadu u gita̱i kulapula uɓon u na Azariya u shamgbai ɗevu n kpaꞋa ku ni a̱ ubuta̱ u na mashilya ma mo kondorokpoi. 25 Palalu maku ma Uzayi u gita̱i kulapula mashilya ma a uɓon u na mashilya ma mo kondorokpoi n uɓon u na mashilya ma ugaɗi ma kpaꞋa ku mogono a ulanga wa aza a kindi. Ɗa Pedaya maku ma Paroshi u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Palalu u shamgbai. 26 Pedaya u yaꞋan ta̱ ulinga koɓolo n aza a na a ci yaꞋan ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin aza a na i a̱ ida̱shi a nsasan n Ofelu. Ɗa a lapulai mashilya ma ali a kubana a utsutsu gbayin u mini ma na mi a uɓon u kasana, kpamu n kumaꞋa ku ugaɗi ku na ki ɗevu n mashilya ma. 27 Ɗa aza a Tekowa a̱ gita̱i kulapula kapashi ko yoku ka mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Pedaya u shamgbai a uɓon kumaꞋa kugbayin ugaɗi ali a kubana a mashilya ma Kaginda ka Ofelu. 28 Ɗa anan ganu o yoku a lapulai mashilya ma na ma lazai a kubana a utsutsu wo odoku, ɗa yaba dem u lapulai mashilya ma na mi e kelime ku kpaꞋa ku ni. 29 Ɗa Zadoku maku ma Imeru u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na anan ganu a shamgbai. Ɗa u lapulai uɓon mashilya ma kpaꞋa ku ni. Shemaya maku ma Shikaniya, vuza kindi ku Utsutsu u Kasana, u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Zadoku u shamgbai. 30 Ɗa Hananiya maku ma Shelemiya n Hanun, maku ma̱ ta̱li ma Zalafu, a̱ gita̱i kulapula mashilya ma a uɓon u na Shemaya u shamgbai. Meshulamu maku ma Berekiya u gita̱i kulapula mashilya ma a uɓon u na Hananiya n Hanun a shamgbai n ulinga. Ɗa u lapulai mashilya ma na mi e kelime ku kpaꞋa ku ni. 31 Malikiya, vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a tsu yima azanariya, u gita̱i kulapula mashilya ma a̱ ubuta̱ u na Meshulam u shamgbai. Ɗa u lapulai mashilya ma ali a kubana a kpaꞋa ka aza a ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin n aza a tsulaga, ma na mi a kinda utsutsu u kunu ku gaɗi ku na o tsu ɓolongu, ɗevu n kunu ku na ki a uɓon u na mashilya ma mo kondorokpoi. 32 Awakana a azanariya n aza a tsulaga tsa, a̱ gita̱i kulapula mashilya ma a uɓon u na Malikiya u shamgbai. Ɗa a lapulai mogon mu ukocishi ali a kubana uɓon wu tsutsu wu nkyon.

4

Tsurala adama a ulinga u kumaꞋa ka

1 Ana Sanbalatu u panai a̱tsu aza a Yahuda ci gita̱ ta̱ kumaꞋasaka mashilya ma, ɗa u yaꞋin wupa ka̱u u zoꞋoshi tsu. 2 Ɗa kpamu u dansai e kelime ka aza a̱ ni n osoji a aza Samariya, u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i uma a Yahuda aza a unambi wu utsura a nampa i a kuyaꞋan? Ene ta̱ i ta̱ a kufuɗa kumaꞋasaka mashilya ma n ka̱ci ke le? Ko i ta̱ a kuyaꞋan alyuka ɗa? I ca ni a kuciga kukotso ulinga wa kanna kete? Ko ene i ta̱ a kufuɗa o bonoko kaginga ka atali a na a̱ kula̱i va n wuma tsu na ishi?&gt;&gt; 3 Ɗa Tobiya vuza vu Amona vuna wi kashani ɗevu n a̱yi u danai, &lt;&lt;Mashilya ma na i a kumaꞋa va mesheꞋe ma kakamba ma kumba baci maꞋa mi ta̱ a̱ kuyikpa̱.&gt;&gt; 4 Ɗa mpa Nehemiya n yaꞋin avasa n danai, pana tsu na o goyoi tsu Ka̱shile ka̱ tsu, yaꞋan ishikushi i na i a kuyaꞋanka tsu i bono a kaci ke le. Ka̱ta̱ a̱ pura̱ le a banka tsugbashi a iɗika i yoku ci ili i gbani i na a̱ pura̱i a̱ ubuta̱ u ku. 5 Ka̱ta̱ vu cinukpaka le unushi u na a yaꞋin ba, ka̱ta̱ kpamu vu takpaka le unushi u na a yaꞋankai nu ba, adama a na a shika tsu ta̱ a̱tsu a maꞋin. 6 Ɗa tsu lyaꞋi kelime n kumaꞋa mashilya ma ali ma yawai kagimi ka ugaɗi ka̱ ni, tsu gasakai likuci ya ra̱ka̱, adama a na uma a yaꞋan ta̱ ulinga wa n a̱ɗu ra̱ka̱. 7 Ama a na Sanbalatu n Tobiya n aza Arabiya n Amona n Ashidodu a panai ulinga u kulapulu ku mashilya ma Urushelima ma wi ta̱ a kulyaꞋa kelime, kpamu uɓon una a̱ la̱nga̱sa̱i va u ɗa u yaꞋan ta̱ u lapuli, ɗa a yaꞋin wupa ka̱u. 8 Ɗa ra̱ka̱ vu le a gbaɓai kaci adama a na a bana a yaꞋan kuvon n aza Urushelima, ka̱ta̱ a̱ tuka̱ nu nripula̱. 9 Ama ɗa ci yaꞋin kavasa u Ka̱shile ka̱ tsu, ɗa tsu zuwai aza a kindi inda le kanna n kayin.

10 Ɗa aza a Yahuda a danai,

&lt;&lt;Utsura wa aza a ulinga wa wi ta̱ a̱ kugusa̱,

kaginga ka atali n kayala ka buwa ta̱ n a̱bunda̱i.

Nini ɗai tsa kufuɗa kumaꞋa mashilya ma?&gt;&gt;

11 Ɗa Irala i tsu i danai, &lt;&lt;Kafu e yeve i na i lo ko ene tsu, ci ta̱ a kuꞋuwa wu e le tsu una le, ka̱ta̱ tsu shamgbatangu ulinga u kumaꞋa wa.&gt;&gt;

12 Ama makyan n a̱bunda̱i aza a Yahuda a na i a̱ ida̱shi ɗevu n irala i tsu, a̱ tsu ta̱wa̱ ta̱ n a danai kusheshe ku na irala i tsu i a yaꞋanka tsu. 13 Ta n zuwai uma a o foɓuso nannai, n peciki le tsu na i a kumaci ku le a̱ ubuta̱ u na ka̱ta̱ o kotso kumaꞋa mashilya ma ba. Uɓa̱ni n ucanuku u kuvon u le otokobi n ayaꞋa nu njiki. 14 Ana menei tsu na kakuna ka ki, ɗa n ɗa̱nga̱i n ɓolongi aza gbagbain n nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza a na a buwai n danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana wovon wi irala i tsu ba. Ciɓai Vuzavaguɗu wi ta̱ n tsugbayin kpamu ili i wovon, yaꞋin kuvon adama a̱ muku n ɗa̱ olobo nu nkere n ɗa̱ n a̱ma̱ci a̱ ɗa̱, n iꞋuwa i ɗa̱.&gt;&gt; 15 Ana irala i tsu a̱ ciya̱i kuyeve tsu yeve ta̱ kusheshe ku le, ɗa kpamu Ka̱shile ka̱ sa̱nka̱i le kushatangu kusheshe ku le. Ɗa ra̱ka̱ vu tsu tsu bonoi a̱ ubuta̱ u maꞋasaka mashilya ma. 16 Ili i na i ɗikai a kanna ka nanlo, aza o yoku a kuyaꞋan ulinga u kumaꞋa mashilya ma aza o yoku tamkpamu uɓa̱ni n ucanuku u kuvon, nsara n nra̱ga̱ nu njiki nu ntogu mi iyim. Ɗa aza kelime e peciki ka̱ci ke le a shamgbai a̱ ka̱ca̱pa̱ ka aza a Yahuda. 17 Aza a na i a kumaꞋa mashilya ma n aza a na i a kuɗika ucanuku a̱ ka̱na̱i kuɗika u ɗa n kukiye ku te, kukiye ku te tankpamu uɓa̱ni n ucanuku u kuvon. 18 KamaꞋi dem ki ta̱ u woki n kotokobi ka̱ ni a makyan ma na wi a kumaꞋa. Ama vuza na wa̱ kulika̱ kavana wi ta̱ ɗevu nu mpa. 19 Ɗa n danai nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza a gbagbain n uma a na a buwai, n danai, &lt;&lt;Ulinga wa u gbayin u ɗa, kpamu u ɗa wi ta̱ u pecekushi, a̱tsu feu cita̱ upecekushi dadaꞋin n vu toku a̱ ubuta̱ u kumaꞋa mashilya ma. 20 Ɗa baci i panai ciliki tsu kavana, ka̱ta̱ i ɓolongu ɗe a̱ ubuta̱ wa, Ka̱shile ka̱ tsu ki ta̱ a kuyaꞋan vishili adama a̱ tsu.&gt;&gt; 21 Ta ci lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ulinga u kumaꞋa wa nannai a kanna lakam n usana ali ubuta̱ u yimba̱na̱, kagimi ka̱ tsu a ulinga u mashilya, kagimi ka̱ tsu ko yoku tankpamu uɓa̱ni nu nsara. 22 A makyan ma nanlo n dana ta̱ uma a, &lt;&lt;YaꞋan vuma dem koɓolo n ka̱ɓa̱nki ka̱ ulinga ka̱ ni a̱ da̱sa̱ngu a Urushelima, adama a na a̱ la̱na̱ likuci ya n kayin, ka̱ta̱ kpamu a yaꞋan ulinga n kana.&gt;&gt; 23 Adama nannai mpa ko aza a̱ va̱, ko agbashi a̱ va̱, n aza a kinda a na i koɓolo nu mpa, babu vuza na u foɗoi motogu ma̱ ni. Yaba dem uɓa̱ni n ucanuku u kuvon u ni.

5

Nehemiya u ɓa̱nka̱i aza a unambi

1 A na i lo ɗa uma o yoku a̱ma̱ci n ali, a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka aza e le aza a Yahuda mololo. 2 Adama a na aza o yoku a dana ta̱, &lt;&lt;A̱tsu n muku n tsu olobo nu nkere ci ta̱ n a̱bunda̱i, ci ta̱ a kuciga ilikulyaꞋa i na tsa kulyaꞋa adama a na tsu ciya̱ wuma.&gt;&gt; 3 Ɗa kpamu aza o yoku a danai, &lt;&lt;Tsu neke ta̱ ashina a̱ tsu, n ashina a itacishi, n iꞋuwa i tsa aguta, adama a na tsu ciya̱ ili kulyaꞋa ta lo tsa̱ ku kuwa̱ n kambulu.&gt;&gt; 4 Aza o yoku kpamu a dana ta̱, &lt;&lt;Tsu kopuku ta̱ ikebe adama a na tsu tsupa mogono utafu wa ashina a̱ tsu n ashina a itacishi a̱ tsu. 5 A̱ tsu ta na vuza ɗa n vutoku mpasa n te. Muku n tsu nu n le ili i te i ɗa. N nannai dem ɗa a zuwai tsu tsu zuwa muku n tsu olobo nu nkere n tsu okpo agbashi. Muku mu n kere n tsu n yoku e denge le ta̱ ɗe ɗa okpoi agbashi, ama ci n utsura u na ci yaꞋan ili i yoku ba, adama a na isa ta̱ ashina n ashina a itacishi a̱ tsu.&gt;&gt; 6 Ana mpa Nehemiya n panai mololo ma n kadanshi ka, ɗa n na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u. 7 Ana n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱va̱, ɗa n nekei aza a gbagbaꞋin nu nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ unushi. Ɗa n danai le, &lt;&lt;Yi ta̱ o kuɗoro aza a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ wa okopu ana yi e kunekeshe le, ali ɗa yi a ku isa i pasatangu i na i nekei le,&gt;&gt; Ɗa n ɓolongi ka̱bunda̱i ka uma adama a kakuna ka. 8 Ɗa n danai le, &lt;&lt;Ci yaꞋan ta̱ tsu na tsa kufuɗa adama a na ci shiba̱ aza a̱ tsu aza a Yahuda a na e dengei wa aza a na i aza a Yahuda ba. Ama ali n gogo na yi ta̱ e kudenge aza a̱ ɗa̱, ali kuyain kuɗai tsa ku tsulasaka le?&gt;&gt; Ɗa a paɗai bini, adama a na a̱ ciya̱ ili i kudansa ba. 9 Ɗa n danai le, &lt;&lt;Ili i na yi a kuyaꞋan i ɗa i gaꞋan ba. U gaꞋan ta̱ i yongo n wovon u Ka̱shile, adama a na ka̱ta̱ irala i tsu ele na i aza a Yahuda ba, a̱ ciya̱ i na a kuyaꞋanka tsu ma̱ka̱n ba. 10 Mpa n aza a̱ va̱ n agbashi a̱ va̱ feu ci ta̱ e kunekeshe uma okopu ikebe n ilikulyaꞋa. Ama gogo na yaꞋan tsu ka̱sukpa̱ kuneke kutan n ci isai tsu pasatangu i na tsu nekei. 11 Anana i bonoko le ashina e le n ashina itacishi e le n ashina a nɗanga n Zaitu n le n iꞋuwa i le n ili i na yi isai i pasatangi va dem, ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka amangatawun a ikebe n ilikulyaꞋa n ma̱kya̱n, n maꞋin ma zaitu.&gt;&gt; 12 Ɗa aza e kelime a ushuki a danai, &lt;&lt;Ci ta̱ a kuyaꞋan tsu na vu dansai. Ci ta̱ o kubonoko le n ucanuku le, ci kpamu o kudoku ku isa ili i yoku we le ba.&gt;&gt; Ɗa n ɗekushei anan Ganu ɗa n zuwai nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ a kucuna e kelime ke le ka anan ganu a dana i ta̱ a kushatangu i na a dansai. 13 Ɗa n za̱ka̱tsa̱i motogu ma̱ va̱ ɗa n danai, &lt;&lt;Tsu nampa tsu ɗa Ka̱shile ka̱ za̱ka̱tsa̱ vuza na baci u kpa̱ɗa̱i kushatangu uzuwakpani u ni. YaꞋan kpamu Ka̱shile ka̱ pura̱ngu ili kpaꞋa ku ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ kpamu u ka̱sukpa̱ babu i li.&gt;&gt; Ɗa ka̱bunda̱i ka uma kana ko ɓolongi va kucukpai ka danai, &lt;&lt;Wokpo nannai&gt;&gt; Ɗa a cikpai Vuzavaguɗu. Ɗa aza gbagbain a shatangi uzuwakpani u na a yaꞋin. 14 Ko n tsu nannai, makyan ma na a zuwai mu Gomuna a̱ likuci i Yahuda, a̱ya̱ kupa n e re a na a lazai, a̱ ka̱ya̱ kamanga ko tsugono tsu mogono Atazesu, ali a kubana a̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n e re, mpa ko tana aza a̱ va̱ babu vuza na wi isai ilikulyaꞋa tsu mogono. 15 Anan Gomuna a na a lyaꞋi tsugono kafu mpa a takacika ta̱ uma ka̱u a̱ ubuta̱ u ku isa ilikulyaꞋa n ma̱kya̱n we le, babu biꞋi ikebe ya azurufa amangere. Ali olobo aza a na i a kuyaꞋanka le ulinga a kuyaꞋanka uma a̱ra̱ɗi. Ama mpa n yaꞋan tsu le ba, adama a na mpa mi ta̱ a kupana wovon u Ka̱shile. 16 Adama a nannai ɗa n nekei utsura u va̱ a̱ ubuta̱ u kumaꞋasaka mashilya ma. Ɗa olobo a na i a kuyaꞋanka mu ulinga a gbaɓai kaci adama a ulinga u kumaꞋa ka, ra̱ka̱ vu tsu tsu tsula ashina ba. 17 Ko n nannai aza a Yahuda nu nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ ele uma amangatawun n amangerenkupa (150) ɗa a lyaꞋi koɓolo nu mpa, babu biꞋi uma a na a̱ ta̱wa̱i wa̱ a̱tsu aza a na a̱ ida̱shi u ka̱ra̱Ꞌi n a̱tsu. 18 Tsu nampa tsu ɗa a ci yaꞋanka mu ilikulyaꞋa a kana lakam. A tsu kiɗa ta̱ kanaka kete n nlala n ta̱li n na mi n tsuloboi, nu ntoku n a̱bunda̱i, a kanna dem a̱ tsu tuka̱ ta̱ edele a̱ ma̱kya̱n ma savu. Ama ko n tsu nannai mi isa ilikulyaꞋa tsu gomuna ba, adama a na uma i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ katakaci n a̱bunda̱i.

19 Ka̱shile ka̱ va̱, ciɓa vu yaꞋanka mu kasingai adama ili i na n yaꞋankai uma a nampa a.

6

A lyaꞋi kelime n tsurala adama a ulinga u kumaꞋa ka

1 Ana i lo ɗa Sanbalatu n Tobiya koɓolo n Geshem vuza vu Araba n irala i tsu i na i buwai a panai tsu kotso ta̱ kumaꞋasaka mashilya ma ɗa kpamu tsu maꞋi ubuta̱ u na ishi a̱ la̱nga̱sa̱i. Ko an wo okpoi ka̱ta̱ tsu shikpa̱ a̱ɓa̱ya̱ntsu ba, 2 ɗa Sanbalatu n Geshem a̱ suꞋuki mu n akaka, a danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱ tsu gasa a̱ likuci i kenu i yoku e Keteshe ko Ono.&gt;&gt; Ama i ta̱ e kusheshe adama a na a̱ ciya̱ a takacika mu. 3 Ɗa n suki aza a usuki a bana dana le. &lt;&lt;Mi ta̱ pa ulinga ma̱ kuciya̱ ku bana ɗe ba. Adama a yiɗa̱i ma̱ ku ka̱sukpa̱ ulinga u gbayin va̱ n gida̱la̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ɗa̱?&gt;&gt; 4 Ɗa a̱ ka̱na̱i kusuꞋuku mu n akaka e te e te ali kuna̱shi mpa kpamu nu n danai le kadanshi kete kete. 5 Akaka a tawun a ɗa Sanbalatu u suki kagbashi ka̱ ni n katagarda ka akaka ka uɓa̱yuwi n kadanshi kete kete. 6 Ili i na a ɗanai punu a katagarda ka i ɗaɗa. &lt;&lt;Tsu ciya̱ ta̱ arabali a̱ ubuta̱ wa aza a na i a ida̱shi uka̱ra̱Ꞌi n a̱tsu a danai avu n aza a Yahuda yi ta̱ e kusheshe kugbanigbani. I ɗaɗa i zuwai ɗa yi a kumaꞋa mashilya ma, kpamu Geshem feu u dana tsu ta̱ mayu ɗa. Na lo ɗa koci ba tsu pana ta̱ kpamu vu danai vi ciga ta̱ vu okpo mogono me le. 7 Ali vu zuwai eneki a sala adama a̱ nu a Urushelima, ka̱ta̱ a dana mogono mi ta̱ lo a Yahuda. Mayu mogono Atazesu wi ta̱ a kupana arabali a nampa a, ɗaɗa i zuwai n danai u ku gaꞋan ta̱ mpa n avu tsu gasa tsu dansa ukuna u nampa wa.&gt;&gt; 8 Ɗa m bonokoi Sanbalatu n akaka a n danai, &lt;&lt;Ukuna u nanlo mayu ɗa ba, avu ɗa vu sheshei ka nanlo ra̱ka̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ nu.&gt;&gt; 9 Ra̱ka̱ vu le a ciga ta̱ e neke tsu wovon ɗa, i ta̱ e kene a danshi ikyamba i tsu yi ta̱ a̱ kukuwa̱ ka̱ta̱ tsu ka̱sukpa̱ ulinga u kumaꞋa wa. Ɗa n yaꞋin kavasa n danai, &lt;&lt;Ka̱shile, neke mu utsura u ka̱ɗu.&gt;&gt; 10 Ɗa kanna kete m banai adama a na me ene Shemaya maku ma Delaya vashi vu Mehetabelu vuza na wi uɓa̱ya̱ngi a kpaꞋa ku ni ba. Ɗa u danai mu, &lt;&lt;YaꞋan tsu bana tsu sheɗeku A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, a̱ ubuta̱ u ciɗa wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ka̱ta̱ tsu ɓa̱ya̱ngu utsutsu, adama a na i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ku una wu, i ta̱ a kufuɗa kuta̱wa̱ ku una wu n kayin.&gt;&gt; 11 Ɗa mu ushuki n danai, &lt;&lt;Mpa vuma tsu va̱ ɗa n kusuma? Vuma tsu va̱ ɗa u kuꞋuwa a̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a na u laꞋaka? Ko ubuta̱ mi a kubana ba.&gt;&gt; 12 Ana n sheshei, ɗa n yevei Ka̱shile ka yaꞋan kadanshi n Shemaya ba, ama Tobiya n Sanbalatu e neke yi ta̱ ikebe adama a na u yaꞋanka mu kene ku nampa. 13 A tsupa yi ta̱ adama a na u neke mu wovon n yaꞋan u nushi a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ili i na a dansai, tsu nanlo tsu ɗa a̱ kula̱nga̱sa̱ mu kula adama a na a̱ ciya̱ ili yi ishikushi. 14 Ɗa n yaꞋin kavasa n danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka̱ va̱, ciɓa n kagbanigbani ka na Tobiya n Sanbalatu a yaꞋankai tsu. ka̱ta̱ kpamu vu ciɓa n keneki ka vuka Nowadiya n eneki a na a buwai ra̱ka̱ a cigai kuneke mu wovon.&gt;&gt;

Ukocishi u kumaꞋa ku mashilya ma

15 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin amangerenkupa n e re a ɗa o kotsoi ulinga u kumaꞋa mashilya ma a kanna ka kamanga n a tawun o wotoi u Elu*. 16 Ana irala i tsu n uma a na i a̱ ida̱shi u ka̱ra̱Ꞌi n a̱tsu a panai, ɗa wovon u ka̱na̱i le ikyamba i le i kuwa̱i. Adama a na e yeve ta̱ ulinga wa n utsura u Ka̱shile ka̱ tsu kaꞋa ci yaꞋin u ɗa. 17 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo a aza a gbagbain a Yahuda a̱ ka̱na̱i kuɗanaka Tobiya atagarda akaka, a̱yi feu n u ɗanakai le. 18 Adama a na uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Yahuda a kucuna ta̱ i ta̱ a̱ kuɓanka̱ Tobiya, adama a na a̱yi kototo ka Shekaniya kolobo ka Ara kaꞋa vuza vu Yahuda. Ko n nannai ba, Jehohanan maku ma Tobiya u zuwa ta̱ mekere ma Meshulam kolobo ka Berekiya. 19 Ɗa uma a a̱ ka̱na̱i kudana mu ukuna wu usuɓi u Tobiya, kpamu o tsu bonoko yi ta̱ ili ra̱ka̱ i na mpa n dansai. Ɗa tana u ka̱na̱i ku suꞋuku mu n akaka adama a na mpa n pana wovon.

7

1 Ana o kotsoi kumaꞋa mashilya ma, ɗa a̱ shikpa̱i ukungulu a̱ utsutsu wa ra̱ka̱, ɗa a zuwai aza a kinda ku utsutsu wa n aza a ishipa n aza e Levi. 2 Ɗa n zuwai aza a̱ va̱ a̱ la̱na̱ likuci i Urushelima, Hanani n Hananiya vuza vu kelime vu kula̱na̱ mashilya, adama a na Hananiya u laꞋa ta̱ aza a na a buwai usuɓi n wovon u Ka̱shile. 3 Ɗa n danai le ka̱ta̱ a̱ ɓa̱yuwa̱ utsutsu u Urushelima wa n usana ba ali kana ka̱ uta̱. Ka̱ta̱ kpamu a gbagura u ɗa kafu aza a na i a kinda utsutsu wa a laza n kulivi. A̱ la̱nsa̱ aza a kindi a Urushelima ka̱ta̱ a zuwa le a̱ ubuta̱ u na u yotsoi, aza o yoku tankpamu a kinda mashilya ma a uɓon wu iꞋuwa i le.

Ka̱bunda̱i ka agbashi a na o bonoi r (Ezira 2:1-70)

4 Likuci i Urushelima yi ta̱ n wanshi nu mgbayin ka̱u, ama aza a na i a ida̱shi punu i n a̱bunda̱i ba, kpamu ka̱ta̱ a maꞋa iꞋuwa ka̱u ba. 5 Ɗa Ka̱shile ka̱va̱ ka danai mu n ɓolongu uma nu nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ n uma a na a buwai adama a na a ɗana ula e le tsu na i a kumaci ku le. Ɗa n ciya̱i katagarda ka tsumani ka na a ɗanai ula aza na a̱ gita̱i kubono a ubuta̱ u tsugbashi. I na n cinai punu i ɗa na.

6 Nava ɗaɗa uma a na o bonoi n ubuta̱ wu ugbashi aza a na Nebukanezaru mogono ma Babila u pura̱i a kubana ugbashi. Ɗa o bonoi a iɗika i Urushelima n iɗika i Yahuda, yaba dem u bonoi a̱ likuci i ni. 7 Aza e kelime a ele ɗa Zerubabelu n Jesuwa n Nehemiya n Seraya n RaꞋamiya n Nahamani n Modikaya n Bilishan n Misaferetu n Bigawai n Nehum, koɓolo m BaꞋanahu.

Nava ɗaɗa ula aza a Isaraila a na o bonoi n ugbashi n ka̱bunda̱i ke le.

8 Ntsukaya m Paroshi, ele ɗa uma a̱kpa̱n ere n amangatatsukupa n ere (2,172.)

9 Ntsukaya n Shefatiya, ele ɗa uma amangatawantatsu n amangatatsukupa n e re, (372).

10 Ntsukaya n Ara, ele uma amangatawa̱nta̱li n amangerenkupa n e re (652).

11 Ntsukaya n Pahatu-mowabu, a kumaci ku Jesuwa n Jowabu, ele ɗa uma a̱kpa̱n e re n amangatawunkunla̱i n kupa n kunla̱i (2,818).

12 Ntsukaya n Elam ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangatawenre n amangerenkupa n a̱na̱shi (1,254).

13 Ntsukaya n Zatu, ele ɗa uma amangatawunkunla̱i n amangere n a tawun, (845).

14 Ntsukaya n Zakai, ele ɗa uma amangatawencindere n amangatatsu (760).

15 Ntsukaya m Binuyi ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n amangere n kunla̱i (648).

16 Ntsukaya m Bebayi, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n kamanga n kunla̱i (628).

17 Ntsukaya n Azagada, ele ɗa uma a̱kpa̱n e re n amangatawantatsu n kamanga n e re (2,322),

18 Ntsukaya n Adonikam, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n amangatatsu n e cindere (667).

19 Ntsukaya m Bigawai, ele ɗa uma a̱kpa̱n e re n amangatatsu n e cindere (2,067).

20 Ntsukaya n Adini, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n amangerenkupa n a tawun (655).

21 Ntsukaya n Ataru nu ntsukaya n Hezekaya ele ɗa uma amanga̱na̱shinkupa n kunla̱i.

22 Ntsukaya n Hashum, ele ɗa uma amangatawantatsu n kamanga n kunla̱i (328).

23 Ntsukaya m Bezayi, ele ɗa uma amangatawantatsu n kamanga n a̱na̱shi (324).

24 Ntsukaya n Harifa, ele ɗa uma amangatawun n kupa n e re (112).

25 Ntsukaya n Gibiyon, ele ɗa uma amanga̱na̱shinkupa n a tawun.

26 Na ɗa uma a na ikaya i le i da̱sa̱ngi a̱ likuci-likuci i nampa ele feu o bonoi ta̱.

Batalami n Netofa, ele ɗa uma amangatawun n amanga̱na̱shi n kunla̱i (188).

27 Aza a Anatotu, ele ɗa uma amangatawun n kamanga n kunla̱i (128).

28 Aza a Betu-azamavetu, ele ɗa uma amangere n e re.

29 Aza a Kiriyatu-jerim n Kepira m Beyerotu, ele ɗa uma amangatawencindere n amangere n a tatsu (743).

30 Aza a Rama n Geba, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n kamanga n ke te (621).

31 Aza a Mikamashi, ele ɗa uma amangatawun n kamanga n e re (122).

32 Aza a Betelu n Ai, ele ɗa uma amangatawun n kamanga n a tatsu (123).

33 Aza a Nebo, ele ɗa uma amangerenkupa n e re.

34 Aza a Elam o yoku, ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangatawenre n amangerenkupa n a̱na̱shi (1,254).

35 Aza a Harim, ele ɗa uma amangatawantatsu n kamanga, (320).

36 Aza a Jeriko, ele ɗa uma amangatawantatsu n amangere n a tawun (345).

37 Aza a Lodu n Hadida n Ono, ele ɗa uma amangatawencindere n kamanga n kete, (721).

38 Aza a SenaꞋaha, ele ɗa uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatawunkuci n kamangankupa (3,930).

39 Na ɗa ula a kumaci ku anan Ganu a na o bonoi n ugbashi.

Ntsukaya n Jedaya vu kpaꞋa ku Jesuwa, ele ɗa uma amangatawunkuci n amangatatsunkupa n a tatsu (973).

40 Ntsukaya n Imeru, ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangerenkupa n e re (1,052).

41 Ntsukaya n Pashuru, ele ɗa uma ka̱kpa̱n n amangatawenre n amangere n e cindere (1,247).

42 Ntsukaya n Harim, ele ɗa uma ka̱kpa̱n n kupa n e cindere (1,017).

43 Na ɗa ula a kumaci ka aza e Levi a na o bonoi n ugbashi.

Ntsukaya n Jesuwa, n Kadimiyelu vu kpaꞋa ku Hodeva, ele ɗa uma amangatatsunkupa n a̱na̱shi.

44 Aza a ishipa A̱Ꞌisa̱ a gbayin.

ele ɗa ntsukaya n Asafa, i ta̱ uma amangatawun n amangere n kunla̱i, (148).

45 Aza a̱ kula̱na̱ utsutsu tankpamu,

ntsukaya n Shalum nu ntsukaya n Ateru nu n Talumon nu n Akubu nu ntsukaya n Hatita nu n Shobayi, ele ɗa uma amangatawun n kamangankupa n kunla̱i, (138).

46 Na ɗa ula aza a na i a kuyaꞋan ulinga A̱Ꞌisa̱ a gbayin aza a na o bonoi n ugbashi.

Ntsukaya n Ziha nu n Hasufa nu n Tabuwatu,

47 nu n Kerosu nu n Siya nu n Padon,

48 nu n Lebana nu n Hagaba nu n Shalumayi,

49 nu n Hanan nu n Gidelu nu n Gaharu,

50 nu n Reyiya nu n Rezin nu n Nekoda,

51 nu n Gazamu nu n Uza nu n Pasiya,

52 nu n Besayi nu n MeꞋunimu nu n Nefushesim,

53 nu n Babuku nu n Hakufa nu n Harihuru,

54 nu n Bazilatu nu n Mehida nu n Harisha,

55 nu n Barakosu nu n Sisera nu n Tema,

56 nu n Neziya nu n Hatifa.

57 Na ɗa ula aza a na i a kuyaꞋanka Sulemanu ulinga aza a na o bonoi n ugbashi,

ele ɗa ntsukaya n Sotayi nu n Soferetu nu n Perida,

58 nu n JaꞋala nu n Darukon nu n Gidelu,

59 nu n Shefatiya nu n Hatilu nu n Pokeretu-hazebayim nu n Amon.

60 Ntsukaya ma aza a ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin nu n ma aza a na i a kuyaꞋanka Sulemanu ulinga ra̱ka̱ aza a na o bonoi n ugbashi. Ele ɗa uma amangatawantatsu n amanga̱na̱shinkupa n e re (392).

61 Na ɗa ula aza a na uta̱i a̱ likuci i Telu-mela n Telu-haresha nu n Kerebu n likuci i Adon n Imeru, ama a fuɗa e yeve kumaci ku le ko iꞋuwa yi ikaya i le ko ele aza a Isaraila ɗa ba.

62 Ntsukaya n Delaya nu n Tobiya nu n Nekoda, ele ɗa uma amangatawa̱nta̱li n amangere n e re (642).

63 Na ɗa ula anan Ganu a na o bonoi a Urushelima,

ntsukaya n Hobaya nu n Hakoza nu n Barizilayi. A̱yi Barizilayi vu nampa a̱yi ɗa u zuwai mekere ma Barizilayi vuza vu Giliyadu, ɗa u ɗikai kula ka akaya a̱ ni.

64 Uma a nampa a a̱ la̱nsa̱i ula ele a katagarda ka tsumani ka ikaya i le, ama a̱ ciya̱ ula ele ba. Adama a nannai ɗa bonokoi le aza a unata, ɗa utukai le a̱ ka̱tsuma̱ ka anan Ganu. 65 Ɗa gomuna vi iɗika ya u danai le i a kulyaꞋa ilikulyaꞋa i ciɗa i na e nekei Ka̱shile alyuka ba, sai Ganu u yaꞋan ulinga n Yurim n Tumi u la̱nsa̱ kuyeve ku Vuzavaguɗu adama a kakuna ka nanlo.

66 Ka̱bunda̱i ka uma ka na ko bonoi a iɗika i Yahuda, babu biꞋi agbashi e le, i ta̱ uma a̱kpa̱n amangere n e re n amangatawantatsu n amangatatsu (42,360),

67 Agbashi e le ali n a̱ma̱ci, ele ɗa uma a̱kpa̱n e cindire n amangatawantatsu n kamangankupa n e cindere (7,337).

Aza a ishipa ali n a̱ma̱ci, ele ɗa uma amangatawenre n amangere n a tawun (245).

68 Odoku e le amangatawencindere n kamangankupa n a̱ta̱li, (736)

mkparagi tamkpamu amangatawenre n amangere n a tawun (245),

69 Arakuma ele amangatawa̱na̱shi n kamangankupa n tawun (435) nu njaki a̱kpa̱n a̱ta̱li n amangatawencindere n kamanga (6,720). 70 Aza e kelime a iꞋuwa yi ikaya i le o yoku e nekei kuneꞋen adama a ulinga wa. Gomuna u nekei azanariya kilo kunla̱i, n akpanu amangerenkupa, nu ntogu n tsuganu amangatawantawun n kamangankupa, (530). 71 Aza e kelime ka ikaya i le e nekei azanariya amangatawun n amangatatsu n kunla̱i (168), azurufa ka̱kpa̱n n amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa n kula̱i (1,458). 72 Uma a na a buwai e nekei kuneꞋe ka azanariya amangatawun n amangatatsu n kunla̱i (168), azurufa kpamu kilo ka̱kpa̱n amangatawantatsu n kamanga n a tawun (1,325), koɓolo kpamu nu ntogu n tsuganu amangatatsu n cindere. 73 Anan Ganu n aza e levi n aza a na i a kinda utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n aza a ishipa n aza a na i a kuyaꞋan ulinga a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu, n uma o yoku, n aza a Isaraila ra̱ka̱ o bonoi a̱ likuci i na ikaya i le i da̱sa̱ngi. Kafu wotoi u cindere u yawa cina ɗe aza a Isaraila a a̱ da̱sa̱ngu a̱ likuci i le.

8

Ezira u kecekei uma wila̱ u Musa

1 A kanna ka iyain ko wotoi u cindere ɗa uma a Isaraila o ɓolongi a Urushelima a̱ ka̱ba̱nga̱ ka na ki e kelime ka Utsutsu u mini. Ɗa a danai Ezira u tuka̱ le n katagarda ko kuyotsongusu ku Musa, ka na Vuzavaguɗu u nekei uma a Isaraila. 2 A kanna ka nanlo kaꞋa Ezira ganu u tuka̱i katagarda ka̱ uka̱ta̱li ka̱ wila̱ ka a̱ ubuta̱ u koɓolo ka uma. Ali n a̱ma̱ci n aza a na a kufuɗa kupana e yeve ili i na ki a kadanshi. 3 Ɗa u shamgbai a̱ ka̱ba̱nga̱ ka na ki e kelime ka̱ Utsutsu u mini. Ili i na i ɗikai a makyan mu usana ali a kubana kanna a kaci, u ka̱na̱i ku keceke le wila̱ wa e kelime ka ali n a̱ma̱ci n aza a na a kufuɗa kupana e yeve ili i na ki a kadanshi. Ɗa uma ra̱ka̱ a zuwai atsuvu a kupana kuyotsongusu ku Musa ka. 4 Ezira kaɗani u shamgbai gaɗi vu kirukpa ku na a yaꞋin adama a ka nanlo ka. Uma a na a shamgbai a uɓon kukiye ku singai ku ni ele ɗa, Matitiya n Shema n Anaya n Uriya n Hilikiya, koɓolo n MaꞋaseya. Ele na tamkpamu a shamgbai e kukiye ku gula̱ ku ni ele ɗa, Pedaya n Mishayel n Malikiya n Hashumu n Hashabadana n Zakariya koɓolo n Meshulamu. 5 Ɗa Ezira u ɓa̱yuwa̱i katagarda ka̱ uka̱ta̱li ka e kelime ka uma ra̱ka̱, adama a na wi ta̱ gaɗi vu kirukpa ana u ɓa̱yuwa̱i katagarda ka, ɗa uma ra̱ka̱ a̱ ɗa̱nga̱i kashani. 6 Ɗa Ezira u cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile vuzagbayin, &lt;&lt;Ɗa uma ra̱ka̱ ushuki a danai Tanannai! Tanannai.&gt;&gt;A̱ ɗa̱ngusa̱i ekiye ele gaɗi ɗa a̱ za̱lika̱i aci ele ali a iɗika, ɗa a cikpai Vuzavaguɗu. 7 Ɗa aza e Levi a danai uma a ili i na kuyotsongusu ku Musa ka ki a kadanshi a makyan ma na i kashani, aza e Levi a ele ɗa, Jesuwa m Bani n Sherebeya n Jamin n Akubu n Shabetai n Hodiya n MaꞋaseya n Kelita n Azariya n Jozabadu n Hanan n Pelaya. 8 Ɗa e kecei katagarda ka kuyotsongusu ku Ka̱shile ka, na dansai ili i na yi punu tsu na yaba dem u kufuɗa kuyeve. 9 Ana uma a panai ili na wila̱ wa wi a kudansa, ɗa ra̱ka̱ vu le a̱ ka̱na̱i ma̱shi. Ɗa Nehemiya vuza na wi Gomuna n Ezira Ganu kaɗani n aza e Levi a na i o kutonuko uma ili i na wila̱ wa wi a kudansa, a danai, &lt;&lt;Kanna ka nampa kanna ka ciɗa ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kaꞋa, u gaꞋan i na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ko i shika̱ ba.&gt;&gt; 10 Ɗa Nehemiya u danai le,&lt;&lt;Bonoi a iꞋuwa, i lyaꞋa ilikulyaꞋa i singai ka̱ta̱ i soꞋo ili na yi nu uyoꞋo. Ka̱ta̱ i suꞋuku aza na i n ili ba, adama a na kanna ka nampa ka kanna ka ciɗa ka Vuzavaguɗu kaꞋa. Adama a nanai ka̱ta̱ i na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba, adama a na ma̱za̱nga̱ ma na yi n maꞋa u Vuzavaguɗu ɗaɗa utsura u ɗa̱.&gt;&gt; 11 Ɗa aza e Levi a̱ ka̱na̱i kutono uma a n a kparasai le n danai, &lt;&lt;VaꞋanki n a̱ɗu a̱ ɗa̱, adama a na anana kanna ka ciɗa kaꞋa ka na a zagbai, ka̱ta̱ i na̱mgba̱ ka̱tsuma ba.&gt;&gt; 12 Ɗa uma ra̱ka̱ o bonosoi a iꞋuwa i le a lyaꞋi o soꞋi, ɗa kpamu a̱ ka̱na̱i ku pecukusu uma ilikulya wa aza a na i ni li ba, adama a na gogo na e yeve ta̱ i na e kecekei le. 13 A kanna ke ire ko wotoi ka, ɗa aza e kelime a iꞋuwa dem n anan Ganu n aza e Levi, ɗa o ɓolongi a̱ ubuta̱ u Ezira kaɗani adama a na u yotsongusu le wila̱ u Musa. 14 Ɗa a cinai a ɗanai punu a̱ wila̱ u Vuzavaguɗu u na u nekei Musa, u danai aza a Isaraila i ta̱ o kuyongo a̱pa̱m a makyan ma̱ ka̱ɗiva̱ ko wotoi u cindere. 15 A̱ ka̱na̱ kusala ukuna u wila̱ wa ra̱ka̱ punu a Urushelima n likuci i le ra̱ka̱, &lt;&lt;Banai gaɗi vu nsasan i tuka̱ n acaka a nɗanga n Zaitu n a nɗanga n Zaitu n kakamba n a nɗanga n Muritilu n a nɗanga ma̱ nshuwa n a nɗanga n na mi n a̱vuku adama a na i yaꞋanka ka̱ɗiva̱ ka na a ɗanai o kuyotsongusu ku Musa.&gt;&gt; 16 Ɗa uma a banai a̱ la̱nsa̱i acaka a nɗanga ɗa a yaꞋankai ka̱ci ke le a̱pa̱m, yaba dem a gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱ ku kpaꞋa ku ni, n ulanga wu iꞋuwa i le n ulanga u kpaꞋa ku Ka̱shile n ulanga u na wi e kelime n Utsutsu u mini n ulanga u na wi uɓon wu utsutsu u Ifirayimu. 17 Aza a na o bonoi n ubuta̱ u tsugbashi feu a yaꞋankai ka̱ci ke le a̱pa̱m a na a̱ kuda̱sa̱ngu punu. Ili i na i ɗikai a makyan ma Jesuwa maku ma Nun ali a kubana a kanna ka nanlo aza a Isaraila a sawa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ n ma̱za̱nga̱ tsu nanlo ba, ɗa uma a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u. 18 Kanna lakam Ezra utsu kece ta̱ a katagarda ka̱ wila̱ u Ka̱shile wa, a kanna ka ugiti ka̱ ka̱ɗiva̱ ka ali a kubana a kanna ka ukocishi. A yaꞋin ta̱ ka̱ɗiva̱ ka ali ayin e cindere a kanna ka̱ kula̱i ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kuɓa̱ya̱ngu, tsu na wila̱ wa u dansai.

9

Uma a̱ shika̱i unushi u le

1 A kanna ka kamanga n ka̱na̱shi ko wotoi u cindere wa, aza a Isaraila o ɓolongi a yaꞋin kakuli ɗa a ukai akashi o ntogu, a̱ tsungi kokomo aci e le. 2 Ɗa aza a Isaraila e pecei ka̱ci ka̱ le kau n omoci a, ɗa a̱ shika̱i unushi u le n unushi wi ikaya i le. 3 Ele lo kashani a̱ ubuta̱ u na i, ɗa a yaꞋin iyim i tatsu e kukece ke le katagarda ka̱ wila̱ ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le. Ɗa kpamu a yaꞋin iyim i tatsu ele a̱ kushika̱ unushi u le, n yaꞋankai Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le a̱ga̱nda̱. 4 Ɗa aza e Levi a shamgbai a gaɗi vu kirukpa ku na a yaꞋankai le. A̱ ka̱tsuma̱ ke le, ele ɗa Jesuwa m Bani n Kadimiyelu n Shebaniya m Buni n Sherebeya m Bani n Kenani. Ɗa a yaꞋin kavasa n ka̱la̱ka̱tsu ka utsura u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le. 5 Ɗa aza e Levi a nanpa a, anan Jesuwa n Kadimiyelu m Bani n Hashabiya n Petahiya, a shamgbai kashani e ɗekei uma a danai,

&lt;&lt;Ɗa̱nga̱i kashani i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ki n ugiti ba kpamu ki n uteku ba.

Ucikpi a kubana u kula ku gbayin ku nu,

kula ku na ku laꞋi n una̱singai n ucikpi.

6 &lt;&lt;Vuzavaguɗu avu ɗa endeꞋin, avu ɗa vuza na vu yaꞋin gaɗi, n a̱da̱nga̱ a̱ Ka̱shile n azangata a gaɗi. Avu ɗa kpamu vu yaꞋin iɗika n ili i na yi punu a i ɗa. Avu ɗa vuza na vu yaꞋin mala n ili i na yi punu. Avu ɗa vuza na vu yaꞋin wuma ra̱ka̱. Ɗa kpamu ili i wuma i gaɗi yi a kuyaꞋanka wu a̱ga̱nda̱. 7 Vuzavaguɗu Ka̱shile, avu ɗa vu zagbai Aburam. Vu uta̱ka̱ ni a iɗika i Ur vu Kalidiya, ɗa vu sabaꞋi ni kula Ibirahi. 8 Vu ene yi ta̱ wi ta̱ n ka̱ɗu ka singai wa̱ a̱ nu, ɗa vu yaꞋin uzuwakpani n a̱yi vi ta̱ e kuneke ntsukaya n ni iɗika ya aza a KanaꞋana n aza a Hitiya n aza a Amoriya n aza a Periziya n aza a Jebusiya n aza a Girigeshiya. Vu shatangu ta̱ kadanshi ka̱ nu, adama a na avu vuza vu usuɓi ɗa.

9 &lt;&lt;Vu ene ta̱ atakaci a ikaya i tsu a iɗika i Masar, ɗa kpamu vu panai ma̱shi me le a̱ ka̱kina̱ ka mala mashili. 10 Vu yaꞋan ta̱ i li mereve n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ u mogono FiriꞋauna koɓolo n nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma ulinga u ni, n uma a iɗika i ni, adama a na vu yeve ta̱ tsu na o doroi ikaya i tsu. Ta vu yaꞋin kula nannai, kula ku na vi n kuɗa ali ananna. 11 Vu pecei mala kure a̱ a̱shi ikaya i tsu, ɗa a walai punu a mere ma mala ma a iɗika i ɗekpu. Ɗa vu niꞋwa̱ta̱ngi aza a na i o kutono le a mala ma, tsu na katali ka̱ tsu niꞋwa̱n a mala. 12 N kanna vu wala ta̱ kelime ke le n kabashi ke keleshu adama a na u yotsongu le uye, n kayin tamkpamu vu wala ta̱ e kelime ke le n kabashi ke keleshu ka kutashi ka akina adama a na wa akana ka le ubuta̱ u na i a kubana. 13 Ɗa vu cipa̱i a kusan ku Sinai, ɗa vu yaꞋin kadanshi n ikaya i tsu ɗe. Vu nekei le wila̱ n ili i kutono n kuyotsongusu ku singai ku nu. 14 Ɗa vu yotsongi le e yeve kanna ka ciɗa ka ashibi, ka̱ta̱ o tono kaꞋa mayin, ɗa vu nekei le wila̱ u nu n kadanshi ka̱ nu n ili i kutono u kagbashi ka̱ nu Musa. 15 Ana kambulu ka̱ ka̱na̱i le, ɗa vu nekei le mana, kpamu ana a panai kakuli ɗa vu nekei le mini ma na muta̱i a ka kpanlai, ɗa vu danai le a bana a lyaꞋa uka̱ni wu iɗika ya, ka̱ta̱ yo okpo yi uka̱ni i le i na vu kucinakai le.

16 &lt;&lt;Ama ikaya i tsu a yaꞋin a̱ra̱ɗi n ugbamukaci, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u nu. 17 N ili mereve i na i na vu yaꞋan ki le, ɗa a cinukpai n i ɗa. Ɗa a yaꞋin ugbamukaci, ɗa kpamu a̱ kpa̱ɗi kupana ukuna, a ugbamiwasuvu u le, ɗa a̱ la̱nsa̱i vuza kelime vu na u kubonoko le a iɗika i tsugbashi a Masar. Ama avu Ka̱shile ka kucinukpa unushi kaꞋa, vuza va asuvayali n ka̱sa̱Ꞌa̱, kpamu vu tsu yaꞋan wupa gogo ba, vuza vu ucigi u na wi a kusabaꞋa ba. Avu Ka̱shile vu varuku le ba. 18 Ko ana a yaꞋankai ka̱ci ke le ka̱ma̱li ka viyum ki iyoci i medendem, ɗa a danai, &lt;Na ɗa Ka̱shile ka na ka̱ utuka̱i tsu a iɗika i Masar,&gt; Na lo kugoyi ku ɗa a yaꞋankai nu Vuzavaguɗu. 19 Ama vu varuku le a meremune ba, adama a asuvayali a̱ bunda̱i a̱ nu. Kabashi ke keleshu ka̱ ka̱sukpa̱ kutono le n kanna ba, kpamu kabashi ka akina ka̱ ka̱sukpa̱ ku akana ka le uye n kayin ba. 20 Vu nekei le Ayinviki a singai a na o kuyotsongu le, vu kpaɗa̱ ku neke le ilikulyaꞋa i mana ba, ko tana vu sa̱nga̱ le mini ɗa baci a panai kakuli ba. 21 A̱ya̱ amangere avu a̱ kula̱na̱ le e meremune, a namba ili ba, ntogu n le n kporo ba, ene ele kpamu a shitasa ba.

22 &lt;&lt;Ɗa vu nekei le tsugbayin n uduniya kakau, ɗa vu pecekei le iɗika. Ɗa a lyaꞋi iɗika i Heshibon i mogono Sihon n kuvon, n iɗika i Bashan i mogono Ogu. 23 Ɗa vu zuwai muku n le n yimkpa tsu azangata a gaɗi. Ɗa vu tukai le a iɗika i na vi yaꞋin uzuwakpani vi ta̱ e kuneke ikaya i le. 24 Ɗa ntsukaya n le n uwai a lyaꞋi uka̱ni wi iɗika i KanaꞋana, ɗa vu lyai le melentsu vu bana vu lyaꞋi irala i le n kuvon. Ɗa vu nekei aza a KanaꞋana ekiye e le, nu ngono n uma a iɗika ya dem adama a na a yaꞋanka le tsu na a cikalai. 25 Uma a̱ nu isa ta̱ likuci yi ukanji, n iɗika i na yi n tsuta̱ ka̱u. Ɗa isai iꞋuwa n ili i singai-singai i na yi punu n ayinva a na a̱ ga̱va̱i ɗe n ashina a itacishi nu nɗanga n zaitu nu nɗanga ma̱ umaci n a̱bunda̱i. Ɗa a lyaꞋi, a̱ cuwa̱i, ali ɗa a yaꞋin i kyamba, ɗa a panai uyoꞋo wi ili singai i na avu vu yaꞋankai le gbani.

26 &lt;&lt;Ama ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kupana a yaꞋin ugbamukaci, ɗa a vadalukpakai wila̱ u nu kucina̱. Ɗa unai eneki a̱ nu, aza a na odokushi le o bono wa̱ a̱ nu. Nannai ɗa a yaꞋankai nu unushi wa̱ a̱bunda̱i. 27 Adama a nannai ɗa vu nekei le ekiye a irala i le aza a na a takacikai le. A̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le, ɗa a̱ tuka̱i nu n ma̱shi me le, ɗa tana vu panakai le ɗe gaɗi, vu panai asuvayali e le ɗa vu suki aza a na a isai le ekiye a irala i le. 28 Ama a makyan ma na a̱ ciya̱i wuvuki, ɗa o doku a yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a̱ nu. Ɗa vu nekei le ekiye a irala i le, a lyaꞋakai le tsugono. N nannai dem, a na a̱ ta̱wa̱i n ma̱shi me le wa̱ a̱ nu, ɗa vu panakai le ɗe gaɗi, a makyan dem vu tsu isa le ta̱ adama a ucigi wa̱ a̱bunda̱i u nu. 29 Vu ɓarangu le ta̱ adama a na o bono o tono wila̱ u nu, ama ɗa a yaꞋin ugbamukaci a iwain kutono wila̱ u nu, a yaꞋin unushi ɗa o goyoi kadanshi ka̱ nu. Ko a na wo okpoi sai vuma u tono wila̱ ɗaɗa u kuciya̱ wuma. Ɗa a yaꞋin ugbamukaci n ugbamiwasuvu, a iwain kutono kadanshi ka̱ nu. 30 Adama a ucigi u nu, vu yongo ta̱ n e le a̱ya̱ n a̱bunda̱i, vu suki n Ayinviki a̱ nu a yaꞋankai le kadanshi a̱ una̱ u eneki a̱ nu. Ama n nannai dem ɗa a iwain kupanaka wu. Ɗa vu doku vu nekei le ekiye uduniya u yoku u lyaꞋakai le tsugono. 31 Ama adama a ucigi u gbayin u nu, vu una le ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba. Adama a na avu Ka̱shile vuza va asuvayali ɗa.

32 &lt;&lt;Gogo na Ka̱shile ka̱tsu vuzagbayin, vuza vu tsura vuza vu ili i wovon vuza na u tsu shatangu uzuwakpani, n vuza vu ucigi u na u tsu sabaꞋa ba, ka̱ta̱ vu goyo atakaci a̱ tsu ba. Atakaci a na a̱ ta̱wa̱i wa̱ a̱tsu nu ngono n tsu n aza e kelime a̱tsu n anan ganu a̱tsu n eneki a̱ tsu n ikaya i tsu n uma a̱ nu ra̱ka̱, ili i na i ɗikai a makyan ma ngono ma aza a Asuriya ali a̱ kuta̱wa̱ ayin a nampa. 33 Ama ɗa vu yaꞋankai tsu kasingai ni ili i na i ciya̱i tsu ra̱ka̱, vu yaꞋankai tsu kamayun ko a na wo okpoi tsu nusaka wu ta̱. 34 Ngono n tsu n aza kelime a̱ tsu n anan ganu a̱tsu n ikaya i tsu o tono kuyotsongusu ku nu ba. A zuwa atsuvu e le a̱ wila̱ u nu ba. Ko feu a panaka kadanshi ka na vu danai le ba. 35 Ko a na wo okpoi a̱ ga̱nda̱ka̱ wu ba a̱ ka̱sukpa̱ kagbanigbani ke le ba. Ko a na wo okpoi i ta̱ n tsugono ci le, kpamu a pana ta̱ uyoꞋo u kasingai ka̱ nu. Vu nekei le iɗika i tsuta̱ n a̱bunda̱i. 36 La̱na̱ a̱tsu agbashi a ɗa ci, a iɗika i na vu nekei ikaya i tsu, a lyaꞋa umaci wu nɗanga n ili i na yi punu, a̱tsu ɗa na tana agbashi a ɗa. 37 Adama a unushi u tsu, uciyi wa̱ a̱bunda̱i wo okpoi ekiye o ngono n na vu zuwakai tsu, a ikyamba i tsu n ili ku zuwa i tsu, ngono ma a kuyaꞋan tsu na ugaꞋin le. A̱tsu tsu okpoi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci.

Uma ushuki kutono wila̱ wa

38 &lt;&lt;Adama ili i na i ciya̱i tsu ra̱ka̱, ɗa a̱tsu uma a Isaraila ci a kuyaꞋan uzuwakpani u nampa, kpamu ci a kuɗana u ɗa. Aza e kelime a̱ tsu n aza e Levi n anan ganu a̱ tsu ɗa a zuwai a̱ta̱mba̱ri e le.

10

1 &lt;&lt;Na ɗa ula a uma a na a zuwai ekiye a katagarda ka uzuwakpani ka na a lapai n ka̱ta̱mba̱ri ka, a̱yi Nehemiya gomuna maku ma Hakaliya n Zedekiya, 2 Ula anan ganu a na tankpamu a zuwa ekiye a katakarda ka, ele ɗa Seraya n Azariya n Irimiya, 3 n Pashuru n Amariya n Malikiya, 4 n Hatushi n Shebaniya n Maluki, 5 n Harim n Meremotu n Obodiya, 6 n Daniyan n Gineton n Baruku, 7 n Meshulam n Abija n Mijamin, 8 n MaꞋaziya n Biligai n Shemaya. 9 Ula aza e Levi tankpamu ele ɗa, Jesuwa maku ma Azaniya m Binuyi vu kpaꞋa ku Henadadu, n Kadimiyelu, 10 n aza e le, Shebaniya n Hodiya n Kelita n Pelaya n Hanan, 11 n Mika n Rehobu n Hashabiya, 12 n Zakuru n Sherebiya n Shebaniya, 13 n Hodiya m Bani m Beninu. 14 Na ɗa ula aza e kelime a na a zuwai ekiye e le, ele ɗa, Paroshi n Pahatu-mowabu n Elam n Zatu m Bani, 15 m Buni n Azagada n Bebayi. 16 n Adonija n Bigawai n Adini, 17 n Ateru n Hizekiya n Azuru, 18 n Hodiya n Hashum n Bezayi, 19 n Harifa n Anatotu n Nebayi, 20 n Magapisha n Meshulam n Heziru, 21 n Meshezabelu n Zadoku n Jaduwa, 22 n Pelatiya n Hanan n Anaya, 23 n Hosiya n Hananiya n Hashubu, 24 n Haloshi n Piliha n Shobeku, 25 n Rehum n Hashabana n Maseya, 26 n Ahija n Hanan n Anan, 27 n Maluka n Harim m BaꞋanahu. 28 Uma a na a buwai ele ɗa, anan ganu n aza e Levi n aza a̱ kindi ku utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin n aza a ishipa n aza a ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin n aza a na e pecei ka̱ci ke le n uma a iɗika adama a na o tono wila̱ u Ka̱shile. Ele na ra̱ka̱ n a̱ma̱ci e le n muku n le olobo nu nkere, aza a na e kuyeve ili i na i a kudanasa, 29 ɗa a gbaɓai ka̱ci n aza e le n aza e kelime, ɗa a yaꞋin akucina a danai, yaꞋan una̱ u wuya u tono tsu ɗa baci tsu kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u Ka̱shila̱, u na e nekei Musa kagbashi ka̱ Ka̱shile. A kucinai a danai, i ta̱ o kutono wila̱ n kadanshi ka̱ ni n ili i kutono i vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. 30 Ci yaꞋan ta̱ uzuwakpani tsu danai ci e kuneke nkere n tsu olo uma a iɗika ya ko olobo a̱ tsu a zuwa nkere n uma a iɗika ya ba. 31 Ɗa baci uma a iɗika ya a̱ tuka̱i nu ucanuku u kudenge u le a kanna ka Ashibi ko a kanna ka ciɗa ko yoku, ci a kutsula u ɗa ekiye e le ba, a̱ ka̱ya̱ ke cindere dem ci a kucimba ashina a̱ tsu ba, kpamu ci ta̱ a kucinukpaka yaba dem kutan ku ni.

32 &lt;&lt;Tsu ushuku ta̱ yaba dem vu tsu wi ta̱ e kuneke ngura n tawun ma azurufa a̱ ka̱ya̱ dem adama a ulinga u kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu, 33 azurufa a nampa adama o boroji vu na a zagbai n kuneꞋen ku kiya ku kanna dem, nu nnama adama a alyuka o kusongu a kanna dem, a lyuka a kanna ka Ashibi n ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu, n ka̱ɗiva̱ ka na a zuwai, n kuneꞋen kakau ku ciɗa n kuneꞋe ka ku takpaka unushi wa aza Isaraila n ku ulinga u kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu. 34 A̱tsu anan Ganu n aza e Levi n uma a na a buwai ci ta̱ a kuyaꞋan kazagba adama a na tsu ciya̱ makyan a̱ ka̱ya̱ a na kpaꞋa dem ka̱ kutuka̱ nu nɗanga n na o kusonku alyuka o kusongu a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, tsu na wila̱ wa wi uɗani. 35 Ci yaꞋan ta̱ kpamu uzuwakpani ci ta̱ e kuneke ili ya ashina a̱ tsu i na i gita̱i kugeꞋwe n umaci wu nɗanga n na n gita̱i kugeꞋwe a̱ ka̱ya̱ dem a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu. 36 Ci ta̱ kpamu a̱ kutuka̱ n muku mu ugiti n tsu nu mi ili i kuzuwa i tsu n ushiga wa anaka nu wu nlala a̱ ubuta̱ u anan ganu aza a na i a kuyaꞋan ulinga a kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu tsu na wi uɗani. 37 Ci ta̱ a kuzuwa ili i ya ashina a̱ tsu i na i gita̱i ke geꞋwe a mpon n kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu. Ci ta̱ a̱ kutuka̱ n anan ganu n kuneꞋe ku kiya ki ishina i na i gita̱i kugeꞋwe n kuneꞋe ku tsu dem n ku umaci wu nɗanga n ku ma̱kya̱n n ku maniꞋin ma zaitu. Ci ta̱ e kuneke ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa wa aza e Levi aza a na i a ku isasa ili i te a̱ ka̱tsuma̱ kupa a̱ likuci dem. 38 Ganu vu te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku Haruna wi ta̱ a kushamgba n aza e Levi, a makyan ma na i a ki isa kuneꞋen ki ili kashina ya. Ele aza e Levi a i ta̱ a̱ ku uta̱ka̱ feu ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka na isai va a banka a mpon n kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu. 39 Aza a Isaraila n aza e Levi i ta̱ a̱ kutuka̱ n kuneꞋen ku le ki i kashina n ma̱kya̱n n maꞋin ma zaitu a mpon. A̱ ubuta̱ u na ucanuku wu ulinga wu ubuta̱ u ciɗa wi. Ɗevu n Ubuta̱ u na anan ganu n aza a kuyaꞋan u linga, n aza a kindi n aza a ishipa i a̱ ida̱shi. Ci a̱ ku ka̱sukpa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ka̱ tsu ba.&gt;&gt;

11

Aza a na a̱ da̱sa̱ngi a Urishelima

(1 Ar 9:1-34)

1 Aza e kelime a uma a Isaraila a̱ da̱sa̱ngi a Urishelima. Ɗa aza a na a buwai a yaꞋin kazagba adama a na a̱ tuka̱ n kumaci ku te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci kupa, aza a na a̱ kuda̱sa̱ngu a Urishelima likuci i ciɗa, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kumaci kuci ku da̱sa̱ngi a̱ likuci i le. 2 Ɗa uma a zuwakai aza a na e nekei ka̱ci ke le a̱ da̱sa̱ngu a Urushelima una̱singai.

3 Na ɗa aza e kelime a uɓon u Yahuda aza a na a̱ da̱sa̱ngi a Urushelima, ko a na wo okpoi uma a Isaraila n anan ganu n aza e Levi n aza a na a kuyaꞋan ulinga a kpaꞋa ku Ka̱shile n kumaci ka aza a na a kuyaꞋanka Sulemanu ulinga a̱ da̱sa̱ngi yaba dem a̱ ubuta̱ u ni a uɓon u Yahuda. 4 Na ɗa ula aza e kelime a na uta̱i a Yahuda m Bayami a̱ da̱sa̱ngi a Urushelima. A kumaci ku Yahuda, ele ɗa, Atahiya maku ma Uziya matsukaya ma Zakariya a kpaꞋa ku Amariya maku ma Shefatiya, matsukaya ma Mahalale a kumaci ku Perezu. 5 Maseya maku ma Baruku, matsukaya ma Koli-hoze a kpaꞋa ku Hazaya maku ma Adaya maku ma Joyaribu maku ma Zakariya a kumaci ku Shela. 6 Kumaci ku Perezu ku na ki a̱ ida̱shi a Urushelima i ta̱ uma amangatawa̱na̱shi n amangatatsu n kunla̱i (468). Ra̱ka̱ vu le ali utsura a ɗa.

7 A kumaci ku bayami ele ɗa, Salu maku ma Meshulam matsukaya ma Joweda a kpaꞋa ku Pedaya, maku ma Koliya, maku ma Maseya, maku ma Itahiyelu, maku ma Jeshaya, 8 aza a̱ ni tankpamu ele ɗa, Gabayi n Salayi i ta̱ uma amangatawunkuci n kamanga n kula̱i (928). 9 Juwelu maku ma Ziciri a̱yi ɗa vuzagbayin vi le, n Yahuda maku ma Hasenuwa ɗa ka̱ɓa̱nki ka vuzagbayin vu likuci ya.

10 Anan ganu ele ɗa, Jedaya maku ma Joyaribu n Jakin, 11 n Seraya maku ma Hilikiya, matsukaya ma Meshulam, a kpaꞋa ku Zadoku, maku ma Merayotu, maku ma Ahitubu, vuza vu kelime vu KpaꞋa ku Ka̱shile, 12 n a̱ɓa̱nki a̱ ni, aza a na i a ulinga koɓolo punu a kpaꞋa ku Ka̱shile ka i ta̱ uma amangatawunkunla̱i n kamanga n e re (822). Adaya maku ma Jeroham, matsukaya ma pelaliya, maku ma Amazi, maku ma Zakariya, maku ma Pashuru, maku ma Malikiya, 13 n a̱ɓa̱nki a̱ ni, aza e kelime ka iꞋuwa ele ɗa, uma amangatawenre n amangere n ere (242), Amashisayi maku ma Azarelu, matsukaya ma Ahazayi, a kpaꞋa ku Meshilemotu, maku ma Imeru, 14 n a̱ɓa̱nki a ni ele ɗa, uma amangatawun n kamanga n kunla̱i (128). Vuza kelime vu le a̱yi ɗa Zabadiyelu maku ma Hagedolim.

15 Aza e Levi tankpamu ele ɗa, Shemaya maku ma Hashubu, matsukaya ma Azirikam, a kpaꞋa ku Hashabiya, maku ma Bani, 16 Shabetayi n Jozabadu ele ɗa, aza e kelime ka aza e Levi, aza a na o kukondo ulinga u pulai u KpaꞋa ku Ka̱shile. 17 Mataniya maku ma Mika, matsukaya ma Zabadi, a kpaꞋa ku Asafa, a̱yi ɗa vuza na u tsu canana ishipa i kucikpa i baci avasa, Bakubukiya vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ ni, a̱yi ɗa ka̱ɓa̱nki ka Mataniya n Abuda maku ma Shamuwa, maku ma Galalu, maku ma Jedutun. 18 Aza e Levi a na i a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i ciɗa ele ɗa, uma amangatawenre n amanga̱na̱shi n a̱na̱shi (284).

19 Aza a kinda ku utsutsu ele ɗa, Akubu n Talumon n a̱ɓa̱nki e le, aza a na a tsu inda utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin ele ɗa, uma amangatawun n amangatatsunkupa n e re (172).

20 Kagimi ka uma a Isaraila, n anan ganu n aza e Levi, yaba dem u da̱sa̱ngi a̱ ubuta̱ u ni a̱ likuci i Yahuda.

21 Ama aza a ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbanyin i ta̱ ida̱shi a kusan ku Ofelu. Ziha n Gishipa ele ɗa aza a ulinga A̱Ꞌisa̱ a gbayin.

22 Vuzagbayin va aza e Levi a na i a Urushelima a̱yi ɗa Uzi maku ma Bani matsukaya ma Hashabiya, a kpaꞋa ku Mataniya maku ma Mika a kumaci ku Asafa ɗa. Kumaci ku nampa ku ɗa aza e kelime ka aza a ishipa a KpaꞋa ku Ka̱shile. 23 Aza a ishipa a yaꞋan ta̱ ulinga tsu na mogono ma danai le a yaꞋan a kanna dem.

24 Petahiya maku ma Meshezabelu, a kumaci ku Zera maku ma Yahuda, a̱yi ɗa ka̱shi ko mogono ma Pashiya a ukuna wi ili ra̱ka̱ i uma a Isaraila.

25 Ukuna u likuci i kenkeꞋen n a̱pula̱ka̱ e le, uma a Yahuda o yoku i ta̱ ida̱shi a Kiriyatu-araba n likuci i kenkeꞋen i ni, a Dibon n likuci i kenkeꞋen i ni, Jekabizelu n likuci i kenkeꞋen i ni. 26 Ɗa kpamu a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Jesuwa n Molada, a Betu-peletu, 27 N Hazaru-shuwalu, m Biyasheba n likuci i kenkeꞋen i ni. 28 N Zikilagu n Mekona n likuci i kenkeꞋen i ni. 29 N likuci i Eni-romon n Zora n Jarumutu. 30 N Zanowa n Adulam ni i likuci i kenkeꞋen i le, a̱ da̱sa̱ngi a Lakishi n a̱pula̱ka̱ a na i ɗevu n a̱yi, n Azeka n likuci i kenkeꞋen i ni. Ta a̱ da̱sa̱ngi ɗe nannai ili i na i ɗikai a Biyasheba ali a kubana ka̱ɗa̱ka̱i ka Hinomu.

31 Ntsukaya m Bayami tankpamu a̱ da̱sa̱ngi a Geba n Mikamashi n Ayiya m Betelu n likuci i kenkeꞋen i ni. 32 Ɗa a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Anatotu n Nobu n Hananiya, 33 N Hazoru n Rama n Gitiyim, 34 N Hadida n Zeboyim n Nebalatu, 35 Lodu n Ono n ka̱ɗa̱ka̱i ka aza a ulinga wa ekiye.

36 Ɗa e pecei aza e Levi o yoku aza a na i a Yahuda, a zuwai le a̱ da̱sa̱ngi a uɓon wu iɗika i Bayami.

12

Anan ganu n aza e Levi

1 Na ɗa anan ganu n aza e Levi a na o bonoi n ugbashi ele ɗa, Zarubabelu maku ma Shiyatiyelu n Jesuwa.

Anan ganu

Ele ɗa Serayiya n Irimiya n Ezira, 2 Amariya n Maluka n Hatushi,

3 N Shekaniya n Rehum n Meremotu, 4 n Ido n Ginetoyi n Abija,

5 Mijamin n MaꞋadiya n Biliga,

6 Shemaya n Joyaribu n Jedaya,

7 Salu n Amoku n Hilikiya n Jedaya. Ele ɗa aza e kelime anan ganu koɓolo na aza e le a ayin Jesuwa.

8 Aza Levi ele ɗa,

Jesuwa m Binuyi n Kadimiyelu n Sherebiya n Yahuda n Mataniya vuza na a̱yi n aza a̱ na a ci canana ishipa i kucikpa.

9 Bakubukiya n Uni n aza a̱ ni a na a̱ tsu ushuku ishipa.

Kumaci ku Jesuwa ganu vu gbayin

10 Jesuwa u matsai Joyakim, Joyakim u matsai Eliyashibu, Eliyashibu u matsai Joyada, 11 Joyada u matsai Janata, Janata tankpamu u maci Jaduwa.

12 Na ɗa ula aza e kelime ka iꞋuwa yi ikaya i anan ganu a ayin a na Joyakim wi ganu vu gbanyin, ele ɗa,

Meraya vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Seraya.

Hananiya ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Irimiya,

13 Meshulam ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Ezira;

Jehohanan ɗa vuza vu kelime ku kpaꞋa ku Amariya.

14 Janata ɗa vuza vu kelime ku kpaꞋa ku Maluka Isufu ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Shebaniya.

15 Adana ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Harim, Helekayi ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Merayotu.

16 Zakariya ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Ido,

Meshulam ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Gineton.

17 Zikiri ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Abiya,

i ta̱ kpamu n vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Miniyamin. Pilitayi ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku MoꞋadiya.

18 Shamuwa ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Biliga,

Jahonata ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Shemaya.

19 Matenayi ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Joyaribu,

Uzi ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Jedaya.

20 Kalayi ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Salu

Eberu ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Amoku.

21 Hashabiya ɗa vuza vu kelime vu kpa ku Hilikiya,

Netanelu ɗa vuza vu kelime vu kpaꞋa ku Jedaya.

22 A makyan ma na Dariyu wi o tsugono tsu Pashiya ɗa a ɗanai ula aza e kelime a iꞋuwa yi ikaya ya aza e Levi n anan ganu a ayin Eliyashibu, ele ɗa Joyada n Johanan n Jaduwa. 23 Ɗa kpamu a ɗanai ula aza e kelime a iꞋuwa yi ikaya ya aza e Levi a katagarda ka tsumani a ayin a Johanan maku ma Eliyashibu. 24 Na ɗa ula aza e kelime a iꞋuwa ya aza e Levi. Hashabiya n Sherebiya n Jesuwa maku ma Kadimiyelu n aza e le a na a tsu shamgba e kelime ka aza a na a tsu canana ishipa i kucikpa, kapashi kete a ku canana kete a̱ kushuku, tsu na Dawuda vuma vu Ka̱shile u danai.

25 Aza a kindi ku utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na i uɓon u kunu ku kuzuwa ele ɗa, Mataniya n Bakubukiya n Obodiya n Meshulam, n Talumon n Akubu. 26 Ra̱ka̱ uma a nampa ɗa a yaꞋin ulinga a ayin a Joyakim maku ma Jesuwa, maku ma Jozadaku, a ayin a na Nehemiya wi o tsugono. A makyan ma nanlo Ezira kaɗani ɗa ganu.

Erengi mashilya ma Urushelima

27 A makyan ma na i e kerengu Urushelima va, ɗa e ɗekei aza e Levi a̱ ubuta̱ u na i dem, a̱ ta̱wa̱i n e le a Urushelima adama a na a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ke kerengu n ishipa i kucikpa n tsuwaꞋi tsu ugogi n umolu nu ndele. 28 A̱ tuka̱i n aza a ishipa kakau a na i a̱ likuci i kenkeꞋen i na yi uka̱ra̱Ꞌi n Urushelima n likuci i kenkeꞋen i Netofa, 29 ili i na i ɗikai a Betu-giliga, n uɓon u Geba n Azamavetu, adama a na aza a ishipa a maꞋasaka ta̱ ka̱ci ke le iꞋuwa uka̱ra̱Ꞌi n Urushelima. 30 Ana anan ganu n aza e Levi a takpai nshinda̱ n le, ɗa a takpai nshinda̱ n uma n utsutsu n mashilya ma̱ likuci ka.

31 Ɗa n zuwai aza e kelime a Yahuda a kumba gaɗi vu mashilya ma. Ɗa kpamu n zuwai aza e kelime a ishipa u gboku u re o tono mashilya ma. U gboku u te u tono uɓon u ɗakai ali a kubana a̱ Utsutsu u Ka̱kiza̱. 32 Ɗa Hoshaya n kagimi ka aza e kelime a Yahuda o tonoi le, 33 n Azariya n Ezira n Meshulam, 34 n Yahuda m Bayami n Shemaya n Irimiya feu o tonoi le. 35 Koɓolo ka anan ganu ko yoku ko tonoi le n a̱ lika̱i igbala n Zakariya maku ma Janata matsukaya ma Shemaya a kpaꞋa ku Mataniya, n maku ma Mikaya n maku ma Zakuru n maku ma Asafa, 36 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ ni, anan Shemaya n Azarelu n Milalayi n Gilalayi n MaꞋayi n Netanelu n Yahuda, koɓolo n Hanani. ra̱ka̱ vu le i ta̱ n ucanuku wi waꞋashi tsu na Dawuda vuma vu Ka̱shile u danai, Ezira ɗa malum ma na mi o kutono n e le. 37 A lyaꞋi kelime nu nwalu ili i na i ɗikai a̱ Utsutsu u a̱shi a̱ mini a kumbai adasukpatsu a kubana a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ugaɗi a mashilya ma̱ likuci i Dawuda ya. O tonoi n tsugaɗi tsu kpaꞋa ku Dawuda ali a kubana a̱ Utsutsu u Mini n tsugaɗi tsu likuci i Urushelima.

38 Koɓolo ka aza a ishipa ke i re tankpamu o tonoi ugula̱ n uɓon u gaɗi u mashilya ma. Ɗa n tonoi le ali a gaɗi vu mashilya ma n kagimi ka uma, tsu tonoi n uɓon u kumaꞋa ku ugaɗi ku na a ci yaꞋan boroji ali a kubana a Mashilya ma Wanshi. 39 Ɗa tsu tonoi n Utsutsu u Ifrayimu, n Utsutsu u Jeshana, n Utsutsu wa Adan, n kumaꞋa ku ugaɗi ku Hananelu n KumaꞋa ku ugaɗi Amangatawun, a kubana Utsutsu wu Nlala. Ana tsu yawai a̱ Utsutsu wa aza Kindi ɗa tsu shamgbai.

40 Ta aza ishipa a ugboku u re wa a shamgbai a̱ ubuta̱ u le a kpaꞋa ku Ka̱shile. Ta mpa feu n kagimi ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ci yaꞋin nannai, 41 A̱ ka̱tsuma̱ ka anan ganu aza a̱ kulika̱ igbala ele ɗa, Eliyakim n MaꞋaseya n Miniyamin n Mikaya n Eliyoni n Zakariya n Hananiya feu. 42 N anan MaꞋaseya n Shemaya n Eliyaza n Uzi, n Jehohanan n Malikiya n Elam n Eza feu. Jezarahiya u tonoi n aza a ishipa ya, ɗa a ci canana ishipa n utsura ka̱u. 43 A kanna ka nanlo kaꞋa a yaꞋin kuneꞋe n a̱bunda̱i, ɗa uma a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u adama a na Ka̱shile ka yaꞋanka le ta̱ ili ma̱za̱nga̱. A̱ma̱ci n muku feu a̱ za̱nga̱na̱ ta̱. Ali aza a daꞋin a panai yoroli i ma̱za̱nga̱ a Urushelima.

Ofoɓuso adama a ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin

44 Makyan ma nanlo maꞋa a zuwai aza a na a kinda mpon n na a tsu zuwa ili i kashina i na uma o ɓolongi, n ili i kashina i na i gita̱i kugeꞋwe n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i na a̱ tsu tuka̱. Uma i ta̱ a̱ kuka̱na̱ kuɓolongu ili ya ashina a na i uka̱ra̱Ꞌi n likuci ya, ka̱ta̱ a̱ tuka̱ punu o mpon ma adama anan ganu n aza e Levi, tsu na kuyotsongusu ku dansai, ɗa tana aza a Yahuda a panai uyoꞋo tsu na anan ganu n aza e Levi i a kuyaꞋan. 45 Ɗa anan ganu n aza e Levi o tonoi wila̱ u kucikpa Ka̱shile ke le, n wila̱ u kutakpa nshinda̱, tsu na Dawuda n maku ma̱ ni Sulemanu a danai. Ta feu aza a ishipa n aza a kindi ku utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a yaꞋin nannai. 46 N ayin a cau ɗe, a makyan ma Dawuda mogono n Asafa, aza e kelime ki ishipa i ta̱ lo, ishipa i kucikpa Ka̱shile feu yi ta̱ lo. 47 A ayin a Zerubabelu n ayin e Nehemiya, aza a Isaraila ra̱ka̱ e neke ta̱ aza a ishipa n aza a kinda ku utsutsu ili i na a zuwai le e neke. ɗa kpamu a takpakai aza e Levi kuneꞋe ku le, ɗa aza e Levi a feu a takpakai kumaci ku Haruna anan ganu kuneꞋe ku le.

13

Kulapulu ku ukocishi ku Nehemiya

1 A kanna ka nanlo kaꞋa e kecei katagarda ka̱ wila̱ u Musa atsuvu a uma dem a kupana ɗa a cinai punu uɗani a danai, ka̱ta̱ vuza vu Amon n vuza vu Mowabu a uwa a̱ ubuta̱ u uma a̱ Ka̱shile ba.* 2 Adama a na aza a Amon n aza a Mowabu e neꞋe aza a Isaraila ilikulyaꞋa n mini mo kusoꞋo ba, ana uta̱i a iɗika i Masar. Ɗa a kucikpa e nekei Balam ikebe u yaꞋanka uma a̱ Ka̱shile una̱wuya, ama ɗa Ka̱shile ka̱ tsu ko bonokoi una̱wuya wo okpoi una̱singai. 3 Ana aza a Isaraila a panai wila̱ u Musa wa, ɗa o rononoi ka̱ci ka̱ le a̱ ka̱tsuma̱ ko omoci.

4 Kafu makyan ma nampa ci na ɗe a zuwa Eliyashibu ganu u la̱na̱ unu a kuzuwa ku KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu. Adama a na wi ta̱ n kumaci n Tobiya, 5 ɗa u nekei Tobiya kunu ku kuzuwa ku gbanyin ku na ishi a tsu zuwa ili i kashina n ki ili i ma̱gula̱ni n ku ucanuku u na a ci yaꞋanka ulinga A̱Ꞌisa̱ a gbayin, n ili ite a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa n ma̱kya̱n ma savu n maniꞋin ma zaitu tsu na e kecei adama aza e Levi n aza a ishipa n aza a kindi ku utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin, n kuneꞋe adama anan ganu.

6 Ana ili i nanlo i gita̱i, mpa punu a Urushelima ba, adama a na a̱ ka̱ya̱ kamangankupa n ke i re ko tsugono tsu Atazesu vuza vu Babila, ɗa m banai u mogono. Makyan kenu ɗa n folonoi mogono adama a na m bono a Urushelima. 7 Ana m bonoi a Urushelima, ɗa n cinai ili i gbani-gbani i na Eliyashibu u yaꞋin, u foɓusokoi Tobiya kunu punu anunu a ulanga u KpaꞋa ku Ka̱shile. 8 Ɗa n yaꞋin wupa u ka̱u, mu utuka̱i n ucanuku u Tobiya ra̱ka̱ n taɗuki u ɗa pulai. 9 N zuwai a takpa nshinda̱ n unu ka tsu na wila̱ u danai, ɗa n bonokoi punu ucanuku u KpaꞋa ku Ka̱shile, koɓolo n kuneꞋe ki ili kashina n ki ili i ma̱gula̱ni. 10 Ɗa n yevei uma e neke utafu u na a danai le e neke ba, adama a nannai ɗa aza e Levi n aza a ishipa n aza a na o tsu tono n ukuna wa̱ A̱Ꞌisa̱ a sumai o bonoi a shina e le. 11 Ɗa n dansukai aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a me ecei le, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa i ka̱sukpa̱i kpaꞋa ku Ka̱shile tsu nampa?&gt;&gt; Ɗa n ɗekei aza e Levi n aza a ishipa n zuwai le o bono a̱ ubuta̱ wu ulinga u le.

12 Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ a̱ tuka̱i n ili ite a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i kashina n ma̱kya̱n ma savu n maniꞋin ma zaitu punu a̱ unu a kuzuwa. 13 Ɗa n zuwai Shelemiya ganu n Zadoku kaɗani n Pedaya vuza vu Levi, a̱ la̱na̱ n unu a kuzuwa. Ɗa kpamu n zuwai Hanan maku ma Zakuru, matsukaya ma Mataniya, wo okpo ka̱ɓa̱nki ke le, adama a na e yeve le ta̱ uma a̱ ma̱riki a ɗa, a zuwai le okpo aza e kupece ku aza e le ili i na uma a̱ tuka̱i. 14 Ka̱shile ka̱ va̱, ciɓa nu mpa a kakuna ka nampa, ka̱ta̱ vu pura̱ngu ulinga wu usuɓi una n yaꞋin adama a KpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ va̱ ba, n adama a ulinga u na i a kuyaꞋan a kpaꞋa ka.

15 A ayin a nanlo me ene ta̱ uma a Yahuda a kuyaꞋan ma̱kya̱n, n a zuwakai njaki le aburuma a ishina n ma̱kya̱n n umaci u mambulu n ucanuku kakau a̱ ku ta̱wa̱sa̱ka̱ a Urushelima a kanna ka Ashibi. Ɗa n dansukai le ka̱ta̱ e denge ucanuku wi ilikulyaꞋa kanna ka nanlo ba. 16 Uma a Taya aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima a̱ tuka̱ ta̱ n adan n ucanuku kakau wi idengushi i le wa aza a Yahuda a kanna ka Ashibi, punu Urushelima. 17 Ɗa n dansukai aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Yahuda n danai le,&lt;&lt;Ili i gbani-gbani i yiɗa̱i yi a kuyaꞋan na? Yi a̱ kula̱nga̱sa̱ kanna ka Ashibi. 18 Ta ikaya i ɗa̱ i yaꞋin nannai ba? Ali ɗa Ka̱shile ka tuka̱i tsu n ma̱dukpa̱ a̱ likuci i nampa ba? Gogo na i ciga ta̱ i zuwa Ka̱shile yaꞋan wupa n aza a Isaraila, adama a kanna ka Ashibi ka na yi a̱ kula̱nga̱sa̱ na.&gt;&gt;

19 Ɗa n zuwai a̱ ɓa̱ya̱ngu su utsutsu u Urushelima a̱ ugiti u kanna ka Ashibi n kulivi, ka̱ta̱ kpamu utsutsu wa u yongo uɓa̱ya̱ngi ali kanna ka Ashibi ka laza. Ɗa n zuwai aza a ulinga a̱ va̱ inda utsutsu, adama a na ka̱ta̱ a uwaka n ucanuku punu a kanna ka Ashibi ba. 20 Kute ku ɗa ko ku re ba aza a idengushi asai lo pulai vu mashilya ma̱ likuci i Urushelima ya ba. 21 Ama ɗa m ɓarangi le, n danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a ku asusa paki n mashilya? Ɗa baci i doku i yaꞋin ili i nampa mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱.&gt;&gt; Ili i ɗikai a kanna ka nanlo odoku a̱ ta̱wa̱ e kuden a kanna ka Ashibi ba. 22 Ɗa n zuwai aza e Levi a takpai nshinda̱ n le ka̱ta̱ a bana inda utsutsu, adama a na o tono wila̱ u kanna ka Ashibi ka ko yongo ciɗa.

Ka̱shile ka̱ va̱, ciɓa nu mpa adama a ukuna u nampa, ka̱ta̱ vu pana asuvayali a̱ va̱ n ucigi u nu u ko wannai.

23 A makyan ma nanlo, ɗa me enei aza a Yahuda n a̱bunda̱i a na a zuwai a̱ma̱ci aza a Ashidodu n aza a Amona n aza a Mowabu. 24 Muku n le n yoku a kuyaꞋan kadanshi n kelentsu ka aza a Ashidodu n kelentsu ka uma o yoku kau, ali a̱ kpa̱ɗa̱i kufuɗa kudansa n kelentsu ke le ka Yahuda. 25 Ɗa n dansukai le ka̱u, ɗa kpamu n yaꞋankai le una̱, n lapai aza a yoku e le ali n muɗa̱ a̱nji e le, n zuwai le a kucinai n Ka̱shile a danai,&lt;&lt;I o kudoku ku neke nkere n le uma a na i aza a Yahuda ba a zuwa, ko a ɗika muku n a̱ma̱ci n le ba. 26 Ɗa n danai le, icuꞋu i kuzuwa ka̱ a̱ma̱ci a nampa a ɗa i zuwai Sulemanu mogono ma Isaraila kuyaꞋan unushi ba? A̱ ka̱tsuma̱ ku uduniya dem babu mogono ma na ma yaꞋin ci ni. Ka̱shile ka̱ ni ka cigai ta̱, ali ɗa Ka̱shile ka zuwai ni wo okpoi mogono mi Isaraila ra̱ka̱, ama omoci a̱ ma̱ci a ɗa a zuwai ni u nusai. 27 Ci a̱ ku ushuku n ili i na yi a kuyaꞋan ba, ali ci yaꞋan kagbanigbani kanampa ka unambi wu usuɓi u Ka̱shile ka̱ tsu, ali tsu kuzuwa omoci a̱ma̱ci.&gt;&gt;

28 Maku me te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku mo olobo n Joyida, maku ma Eliyashibu ganu vu gbayin, u zuwai mekere ma Sanbalatu vuma vu Betu-horon. Ɗa n lokoi ni u ɗa̱ngulo. 29 Ka̱shile ka̱ va̱ ciɓa n e le, adama a na a natukpa ta̱ ulinga u anan ganu n uzuwakpani wu ulinga u anan ganu n aza e Levi.

30 Ta n takpakai anan ganu n aza e Levi nshinda̱ mi ili i na yi ya aza a Yahuda ba, n zuwai le ulinga, yaba dem n ulinga u ni. 31 Ɗa kpamu n foɓusoi tsu na a̱ ku ta̱wa̱sa̱ka̱ nu nɗanga n kuyaꞋanka alyuka o kusongu a makyan ma na wu untsai, n tsu na kpamu a̱ kutuka̱ ili i kashina i na i gita̱i kugeꞋwe.

Ka̱shile ka̱ va̱, ciɓa nu mpa.

* 1:8 1:8 A Gan 26:33

* 3:6 3:6 Kakuci ka̱ Utsutsu Ɗaɗa feu e ci ɗeke utsutsu u Joyida.

* 6:15 6:15 Elu Wotoi u Elu wa aza a Babila ɗaɗa wotoi u ta̱li wa aza a Yahuda. Na ɗa a ukocishi u wotoi u kunla̱i n wotoi u kuci

* 13:1 13:1 Wil 23:3-5

Esta

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Katagarda ka

Esta

Kuɓa̱yuwa̱

Ukuna u na wi punu a katagarda ke Esta, u ɗa u yaꞋan ta̱ a kpaꞋa ku mogono ma Pashiya. Ukuna wa u yaꞋan ta̱ we egbere vu na e ci ɗeke Esta, adama a utsura u ka̱ɗu u na wi n u ɗa, n tsu na u u nekei ka̱ci ka̱ ni ɗa wi isai aza a̱ ni a na irala i le yi ishi a kuna. Katagarda ka ka yaꞋan ta̱ kadanshi tsu na ugiti u ka̱ɗiva̱ ka̱ Purim ki, n tsu na a tsu yaꞋan kaꞋa.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa:

Esta wo okpoi egbere, 1:1--2:23

Kusheshe ku gbani-gbani ku Hama, 3:1--5:14

A unai Hama, 6:1--7:10

Aza a Yahuda a lyaꞋi irala i le n kuvon 8:1--10:3

1

Ka̱ɗiva̱ ko Mogono Ahasuru

1 Ili i na i yaꞋin a ayin o tsugono tsu Ahasuru i ɗa na. Mogono ma nampa ma lyaꞋa ta̱ tsugono tsu uɓon wi iɗika amangatawun n kamanga n i cindere (127), u gita̱i a uɓon wi iɗika i Kushi a kubana a Itopiya.* 2 A ayin a nanlo mogono Ahasuru a̱yi a kulyaꞋa tsugono a̱ likuci i gbayin Susa. 3 A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono ci ni, ɗa u foɓusoi ka̱ɗiva̱ adama aza e kelime nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni dem. Ovonshi o osoji a Pashiya m Midiya nu ngono, n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a na i uɓon u nanlo wa ɗa a o ɓolongi lo dem. 4 Ali ayin amangatawun n amanga̱na̱shi (180) a̱yi o kuyotsongu uciyi u ni n tsugbayin ci ni n tsugono ci ni dem. 5 Ana ayin a nampa a lazai ɗa mogono mo doku mo foɓusoi ka̱ɗiva̱ ko yoku ka ayin e cindere, punu e kefeku ka gbayin ka̱ ni, adama a uma a gbagbaꞋin n aza a na a buwai ɗa i ida̱shi punu a Susa dem. 6 Ubuta̱ wa wi ta̱ n arikinla a̱ a̱ri m mini mu usuni u sakushi. A kala ta̱ ubuta̱ wa n eleje a̱ri a singai n aza a na o yotsoi mini ma̱ ma̱ɗiya̱. Ɗa a kalai ubuta̱ wa nu nkawani ma azurufa, a saɓangi le a̱ kumiꞋi ka atali a na i n ugaꞋin u kinda. Akuba o yoku i ta̱ lo kpamu a na a yaꞋin n azurufa n azanariya. Ɗa a zuwai le lo pulai vu kpaꞋa ku mogono vu na kpamu a yaꞋin n atali a singai a na esheꞋwei a katali, n usumbi u mini kakau. 7 Ɗa e nekei uma ma̱kya̱n n icuꞋu yi nkokoꞋo ma azanariya kakau, babu mokoko ma na mi icuꞋu ite n vu toku, ma̱kya̱n mo mogono kpamu a̱ sa̱nka̱ vuza ba, e nekei yaba dem tsu na uciyi u mogono wi. 8 Tsu na mogono ma danai u ka̱sukpa̱ ta̱ komoci dem u soꞋo ili kusoꞋo tsu na u cigai, adama a na kpamu u dana ta̱ agbashi a̱ ni e neke yaba dem icuꞋu i ma̱kya̱n i na u cigai. 9 egbere Vashita u yaꞋankai feu a̱ma̱ci ka̱ɗiva̱ adama a̱ a̱ma̱ci a na i e kefeku ko Mogono Ahasuru.

A takpai Vashita o tsugono tsu egbere

10 A kanna ke cindere ka̱ ka̱ɗiva̱ ka, ana mogono Ahasuru wi a̱ ka̱tsuma̱ ko kusoꞋo ɗa u danai ndari n ali n cindere aza a na e ci neke yi ilikulya, ele ɗa anan Mahuma, m Bizata, n Harubone, m Bigata, Abata n Zita koɓolo n Kakasu, 11 a̱ tuka̱ yi n egbere Vashita u uki n oroli, adama a na u yotsongu tsuloboi ci ni u uma a̱ ni, n aza a gbagbaꞋin adama a na wi ta̱ n tsuloboi tsu kinda ka̱u. 12 Ana aza a na i a kinda mogono a danai ni usuki u mogono, ɗa egbere Vashita u iwain kubana usuki u mogono wa. Ɗa mogono ma yaꞋin wupa ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ kula̱i ka̱u.

13 Ɗa mogono ma̱ la̱nsa̱i odoki a̱ ubuta̱ wu eyevi a kakuna n aza na i n uyevi u wila̱ n afada, tsu na u kiwanai kuyaꞋansa. 14 Aza a na i ɗevu m mogono ele ɗa Kashena, n Shitaru, n Adimita, n Tarishisa, m Merasu, m Marsena, m Memukan, uma a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ e cindere aza a Pashiya m Midiya, aza a na i n utsura e ene mogono ka̱ta̱ a̱ da̱sa̱ngu kelime ka̱ ni. 15 Ɗaɗa mogono me ecei, &lt;&lt;Tsu na wila̱ wi, yiɗa̱i i gaꞋin a yaꞋanka sangina Vashita? U tono kadanshi ko mogono Ahasuru ba, ka na ndari n ali a danai ni.&gt;&gt;

16 Ɗa Memukan u dansai lo e kelime ko mogono n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, &lt;&lt;Egbere Vashita mogono maꞋa u nusakai koci ba, ali a kubana wa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono feu n aza a na i punu a uɓon u mogono Ahasuru feu. 17 Adama a ili i na sangina u yaꞋin, a̱ma̱ci a na a buwai i ta̱ a kupana, ka̱ta̱ o goyo ali e le a dana, &lt;Mogono Ahasuru u yaꞋanka ta̱ sangina Vashita kadanshi a̱ tuka̱ yi na wa̱ ni, ama ɗa u iwain.&gt; 18 A kanna ka nampa ɗa baci a̱ma̱ci aza a Pashiya n a̱ma̱ci a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Midiya a panai i na sangina u yaꞋankai mogono, n tsu nanlo i ta̱ feu a kuyaꞋanka ali e le nannai. A̱ma̱ci a o kudoku a cikpa ali e le ba, ka̱ta̱ ali e le o yongo a kuyaꞋan wupa n a̱ma̱ci e le. 19 Adama a nannai mogono me ene baci u gaꞋan yi ta̱, u neke kadanshi ku utsura ka̱ta̱ a ɗana kaꞋa punu a̱ wila̱ u Pashiya m Midiya, U na a kusabaꞋa ba, u na u kuzuwa sangina Vashita wo kudoku kubana u mogono Ahasuru ba. YaꞋan mogono ma ɗika tsugbayin tsu vuka tsa u neke vuza yoku vu na u laꞋi ni usuɓi. 20 Ayin a na baci wila̱ u mogono u nanlo u yaꞋin usali, a uɓon u tsugono tsu nu dem, ta kpamu a̱ma̱ci ra̱ka̱ o kutono kadanshi ka ali e le nannai, aza a unambi n aza a̱ uciyi dem.&gt;&gt; 21 Ɗa mogono n aza a gbagbaꞋin a̱ ni a panai uyoꞋo u odoki a Memukan. Ɗa mogono ma yaꞋin ulinga n i na Memuka u danai ni. 22 Ɗa u suki n akaka a uɗani a kubana a uɓon dem u na wi o tsugono tsa. Ɗa kpamu u suki ubuta̱ dem n kelentsu ka na a kufuɗa kukece, n umaci dem n tsu na e kuyeve. Vali dem wo okpo vuzagbayin vu kpaꞋa vi ni, wo okpo vuza na u kudansa ka̱ta̱ o tono.

2

Esta wo okpoi sangina

1 Megeshe kenu ana mogono Ahasuru u ta̱na̱i a wupa u ni, u la̱na̱i kadanshi ka adama a Vashita, i na u yaꞋin n icuꞋu i wila̱ u na e nekei adama a̱ ni. 2 Aza a na i a kuyaꞋanka mogono ulinga a danai ni, &lt;&lt;YaꞋan a̱ la̱nsa̱ka̱ mogono nkere n singai n sigai n na ka̱ta̱ n yevei ali ba a̱ tuka̱ mogono. 3 YaꞋan mogono ma zuwa aza e kelime a na i a̱ ubuta̱ u tsugono u ni a̱ tuka̱ yi ni nkere n singai n singai n na ka̱ta̱ e yevei ali ba, a zuwa le a kpaꞋa ku na a tsu zuwa nkere m mogono a Susa, a̱ ka̱sukpa̱ le e ekiye a Hagai madari mo mogono a̱yi vu na e nekei utsura u kinda muku ma̱ a̱ma̱ci. Ka̱ta̱ u la̱na̱ le mayin n u nekei le maniꞋin ma̱ kusukuya̱. 4 Ka̱sukpa̱ mogono ma zagba mekere ma na ma gaꞋin ni ka̱ta̱ u zuwa yi wo okpo yi sangina a̱ una̱ u Vashita.&gt;&gt; Mogono me ene ta̱ kadanshi ka ka gaꞋan yi ta̱, ɗa u tonoi kaꞋa.

5 A ayin a nanlo a vuma vi iɗika vu Yahuda vi ta̱ punu vuza kula Modikaya punu a kpaꞋa ku mogono ku Susa, kolobo ke Jeru maku ma Shimayi, maku ma Kishi vuza vu kumaci ka aza a Bayami. 6 Modikaya wi ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ uta̱ka̱i a iɗika i Urushelima koɓolo m mogono Jekoniya vi iɗika i Yahuda, aza na a̱yi mogono Nebukadnezaru vi iɗika i Babila u pura̱i le a kubana a iɗika i tsugbashi. 7 Modikaya wi ta̱ n taku maku me esheku e keꞋen n tsuloboi, vu na vi n kula Hadasa ɗa kpamu feu e ci ɗeke yi Esta, a̱yi makpam maꞋa, wi n esheku ba, wi n a̱na̱ku ba. Ana mmaci n ni n kuwa̱i ɗa Modikaya u ɗikai ni wo okpoi tsu maku ma̱ ni. 8 Ana a salai wila̱ u mogono, ɗaɗa o ɓolongi nkere n a̱bunda̱i a Susa a kpaꞋa ku mogono e ekiye a Hagai. A banka ta̱ feu Esta a kpaꞋa ku mogono e ekiye a Hagai vuza na u ci inda a̱ma̱ci. 9 Esta u uwa ta̱ a̱ ka̱ɗu ka Hagai ɗaɗa u ciya̱i mapasa ma singai wa̱ ni. GogoꞋo va lo ɗa u la̱nsa̱ka̱i ni ili kulapulaka a̱shi n ilikulya i singai. Ɗa u nekei ni a̱ɓa̱nki e nkere e cindere a na a̱ kuɓa̱nka̱ yi, a na a zagbai punu o kuyongo e kefeku ko mogono. Ɗaɗa u ɗikai ni n a̱ɓa̱nki a̱ ni a bankai a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n kugaꞋan punu a kpaꞋa ka. 10 Ka̱ta̱ biꞋi Esta u dana tsu na wi n ukuna wu umaci u ni n ubuta̱ una wu uta̱i ba, adama a na Modikaya u ka̱sukpa̱ yi u yaꞋan nannai ka̱ta̱ ba. 11 A kanna dem Modikaya u ka̱na̱ kubana n u bonoi ɗevu n kpaꞋa ka̱ a̱ma̱ci ka, adama a na u yeve ko nini ɗai Esta wi n tsu na kpamu wi ɗe.

12 Kafu ayin a na mekere ma kubana u mogono Ahasuru a yawa, wi ta̱ a kushatangu wotoi kupa n u re a̱yi a kulapula tsuloboi ci ni tsu na a danai a̱ma̱ci a yaꞋan. Wotoi u ta̱li a̱ kusukuya̱ maniꞋin ma̱ muru, u ta̱li kpamu feu a̱ kusukuya̱ maniꞋin n ili i ma̱gula̱ni. 13 Tsu na u kubana u mogono u ɗaɗa na, ili i na u cigai dem i ta̱ e kuneke yi i ɗa a kpaꞋa ka̱ a̱ma̱ci, ka̱ta̱ u laza n i ɗa a kubana e kefeku ko mogono. 14 Wi ta̱ a kubana a kpaꞋa ku mogono n kulivi, n usana ka̱ta̱ u bono a̱ ubuta̱ u yoku a kpaꞋa ka̱ a̱ma̱ci ka, a̱ ubuta̱ u na Shamuza wi, kagbashi ko mogono madari vuza na u cinda a̱ma̱ci a gbani o mogono. Wo kudoku wo bono u mogono ba sai ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ da̱sa̱ngu n a̱yi ɗa kpamu u ɗekei kula ku ni.

15 Ana ayin a na Esta u kubana u mogono a yawai, maku mekere ma na Modikaya u ɓa̱na̱i maku me esheku e keꞋen Abihayi, we ece ili i yoku ba sai i na Hagai kagbashi ko mogono madari u danai. Ɗa Esta u uwai a̱ɗu a uma a na de dem e enei ni. 16 A ɗikai ni a kubana u mogono Ahasuru ɗe a kpaꞋa ku tsugono o wotoi u kupa, u na e ci ɗeke wotoi u Tebatu a̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono ka̱ ni. 17 Ɗa Esta u uwai a̱ a̱shi o mogono u laꞋi a̱ma̱ci a na a buwai dem, u ciya̱i mapasa ma singai n wishi u mogono u lai nkere n na m buwai. Ɗa u laꞋi nkere n na n lazai dem. Ɗa u zuwai oroli o tsugono wa̱ ni, ɗa u zuwai ni wo okpoi sangina a̱ una̱ u Vashita. 18 Ɗa mogono ma yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka gbayin adama a na u cikpa Esta, ɗaɗa u banuki uma a gbagbaꞋin a̱ ni dem. Ɗa u salai kanna ka kuvuka a kanna ka, lo a uɓon wa dem. Ɗa u peciki kuneꞋen n ili i tsugono feu dem.

Modikaya u palakpai kusheshe ku Bigitana n Tarisa

19 Ana o doku a zuwai nkere n na n yevei ali ba n dara ire, Modikaya lo a̱ ida̱shi a̱ utsutsu u mogono. 20 Ama a̱yi Esta u sokongu ta̱ ukuna wu umaci u ni n ubuta̱ una wu uta̱i, tsu na Modikaya u danai ni u yaꞋan. Ɗa u lazai n kutono i na Modikaya u danai ni, tsu na u yaꞋin a ayin a na wi a kpaꞋa ku ni.

21 A ayin a na Modikaya wi ida̱shi a̱ utsutsu u mogono, Bigitana n Tarisa, uma e re a na i a kinda utsu tsu u kpaꞋa ku mogono, a yaꞋin wupa ka̱u ɗa e sheshei tsu na a kuna mogono Ahasuru. 22 Ɗa Modikaya u yevei i na o foɓusoi kuyaꞋan ɗa u danai sangina Esta, Ɗa Esta u danai mogono i na Modikaya u panai. 23 Ana a̱ la̱na̱i kadanshi ɗa e enei kaꞋa mayun ɗa, a unai uma e re a nanlo a a maɗanga ma kusaku uma. Ɗa kakuna ka, a ɗanai kaꞋa punu a katagarda ko tsugono tsu mogono.

3

Kusheshe ku Hama adama a na u ciya̱ wu una aza a Yahuda

1 Ana ili i nampa i lazai, ɗa mogono Ahasuru u nekei Hama kolobo ka Hamadata tsugbayin, Agagu u ɗa̱ngusa̱i ni ɗa u nekei ni ida̱shi i tsugbayin, u laꞋi aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a na a buwai dem. 2 Aza a gbagbaꞋin dem a na i e kefeku ko mogono, a̱ kuɗangi ɗa e nekei Hama tsugbayin, adama a na mogono ma yaꞋan ta̱ ɗe kadanshi tsu nampa adama a̱ ni, ama Modikaya u iwain kukuɗa̱nku yi ko u neke yi tsugbayin. 3 Ɗa aza a gbagbaꞋin o mogono a na i a̱ utsutsu wa e ecei Modikaya, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu pasai kadanshi ko mogono?&gt;&gt; 4 Ayin n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka yi kadanshi ama ɗa u kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ke le. Ɗa a banai ɗa a danai Hama ko u kuka̱sukpa̱ ta̱ Modikaya u lyaꞋa kelime n i na wi a kuyaꞋan, adama a na u dana le ta̱ a̱yi vuza va aza a Yahuda ɗa.

5 Ana Hama we enei Modikaya wi a̱ ku kuɗa̱ngu su ka̱ yi ba, ko u neke yi ta na tsugbayin ba, ɗa u yaꞋin wupa ka̱u. 6 Ana Hama u ta̱wa̱i u yevei Modikaya vuza va aza Yahuda ɗa, ɗa we enei a una Modikaya endeꞋen u yawa ba, ɗa u la̱nsa̱i uye u na u kuna yi n aza a̱ ni aza a Yahuda dem, ele na i punu o tsugono tsa aza Ahasuru ra̱ka̱.

7 O wotoi u iyain u Nisan u ka̱ya̱ ka kupa n ke re ko tsugono Ahasuru, ɗa a yaꞋin kazagba lo a̱ a̱shi a Hama, adama a na a̱ ciya̱ kanna n wotoi u na u yaꞋin derere n i na u sheshei kuyaꞋan va. Ɗa kazagba ka ka̱ yikpa̱i derere o wotoi u Adaru, ɗaɗa wotoi u kupa n u re. 8 Ɗa Hama u danai mogono Ahasuru, &lt;&lt;Uma o yoku i ta̱ lo aza na i a ida̱shi punu a̱ ubuta̱ u tsugono u nu, ama i ta̱ a kuyaꞋansa ili i yoku kau n i na tsugono tsu nu tsu danai. I kpamu o kutono kadanshi ka̱ nu ba, adama a nannai u gaꞋan mogono ma̱ ka̱sukpa̱ le n wuma ba. 9 Nannai ɗa baci u kuzuwa mogono ma̱za̱nga̱ zuwa a una le ra̱ka̱, mpa mi ta̱ e kuneke vuza dem vu na u zuwai mogono ma̱za̱nga̱ agisamkpatsu azurufa a̱kpa̱n kupa (10,000) u zuwa ubuta̱ u kuzuwa ku mogono.&gt;&gt;

10 Adama a nannai mogono ma foɗoi makawani ma̱ ni, ma na mi n urotu u ni punu ɗa u nekei Hama ulobo u Hamadata, vuza va aza a Agagu vurala va aza a Yahuda. 11 Ɗa mogono ma danai Hama, &lt;&lt;E neke wu ta̱ ikebe ya, n uma kpamu, vi yaꞋan n ele uteku tsu na u gaꞋin nu.&gt;&gt;

12 Ɗa u ɗekei aɗani o mogono a kanna ka kupa n ka tatsu o wotoi u iyan. A zuwai le a ɗanai akaka a̱ ubuta̱ dem n kelentsu ka yaba dem tsu na Hama u danai le, ngono n anan gomuna vu ubuta̱ dem n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ dem. A ɗana ta̱ i ɗa n kula ku mogono Ahasuru n uzuwi u kukiye u ni dem. 13 Ɗa a̱ suki akaka a̱ ubuta̱ dem a kubana iɗika kakau n kadanshi ka munuka, a una aza a Yahuda dem, a̱ɗa̱nga̱ni nu nkoshi nu mma̱ci m muku n wawaꞋa a una le a kanna ke te, a kanna ka kupa n ka tatsu ko wotoi u kupa n ure, wotoi u Adaru ka̱ta̱ a isa le ucanuku u le. 14 Ɗa mogono Ahasuru u zuwai katagarda ka ko okpo wila̱ a iɗika dem, uma ra̱ka̱ o foɓusoi adama a kanna ka nanlo. 15 Adama a kadanshi ko mogono ɗa alingata a a̱ ɗa̱nga̱i m moloko adama a na e pecuku atagarda a. Ɗa a yaꞋin kadanshi ka dem a̱ ubuta̱ u likuci-likuci i Susa dem. Ɗa Mogono n Hama a̱ da̱sa̱ngi adama a na o soꞋo, likuci i Susa kpamu i ka̱na̱i kuripula̱sa̱ adama a kadanshi ka kawuya.

4

Modikaya u folonoi Esta u ɓa̱nka̱

1 Ana Modikaya u panai i na dem i yaꞋin, ɗa u karai aminya a̱ ni, ɗa u ukai akashi a kpalu ɗa u tsunki ka̱ci ka̱ ni kokomo, ɗa wu uta̱i u uwai asuvu a̱ likuci, ɗa u ɓosoi ka̱da̱uri yaba dem a kupana lo a̱ likuci ya. 2 Ɗa u banai u shamgbai a̱ utsutsu u kefeku ko mogono, adama a na a̱ kuka̱sukpa̱ vuza na u ukai akashi a kpalu u uwa punu ba. 3 A ubuta̱ dem u na a panai kadanshi ko mogono, ɗa aza a Yahuda dem a̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u ali ɗa a̱ ka̱na̱i una̱ m ma̱shi n kacaꞋa ka̱u n a̱bunda̱i ɗa a ukai aminya a kpalu, ali ɗa a vaki o kokomo.

4 Ana a̱ma̱ci a na a tsu kuyaꞋanka sangina Esta ulinga a danai ni, ili i na Modikaya wi a kuyaꞋan, ɗa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u. Ɗa u suꞋuki Modikaya ntogu n singai, u uka ka̱ta̱ u foɗo m kpalu ma, ama ɗa u iwain kisa. 5 Ɗa Esta u ɗekei Hataca, vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka ndari n ali m mogono aza ulinga a̱ ni, vuza na a zuwai a̱ ɓa̱nka̱ yi, u bana we ecei Modikaya yiɗa̱i i yaꞋin ni, yiɗa̱i kpamu yi a nwalu. 6 Ɗa Hataca u banai u Modikaya a̱ ka̱ba̱nga̱ ka̱ likuci e kelime ke kefeku ko mogono, 7 Ɗa Modikaya u danai ni ili i na i yaꞋin ni dem, n ikebe i na Hama u yaꞋin uzuwakpani i na u kutsupa a̱ ubuta̱ u kuzuwa u mogono, adama a na a una aza a Yahuda dem. 8 Ɗa Modikaya u nekei Hataka katagarda ka̱ wila̱ ka na a ɗanai a Susa adama na a una aza a Yahuda, u yotsongu Esta ka̱ta̱ kpamu u dana yi ili na yi punu ra̱ka̱, ɗa kpamu u danai ni u yaꞋan moloko a kubana a kpaꞋa ku mogono, u folono a pana asuvayali a̱ ni, ka̱ta̱ kpamu u folono yi adama a uma a̱ ni.

9 Ɗa Hataca u banai u danai Esta ili i na Modikaya u danai ni. 10 Ɗa Esta u yaꞋin kadanshi n Hataca, ɗa u suki ni n akaka u bana u Modikaya u dana yi, 11 &lt;&lt;Anan taji ra̱ka̱ n uma o mogono dem e yeve ta̱ vuka ko vali vu na u banai u mogono ko e kefeku ka̱ ni babu na mogono me ɗeke yi, vuma vu nanlo i ta̱ a kuna yi. Ili i te i ɗa koci mogono ma sapamgu baci kalangu ka azanariya ka̱ ni wa̱ ni, ɗaɗa a̱ ka̱sukpa̱ yi n wuma. Ama gogo na ayin kamangankupa a laza ta̱ mogono ta na me ɗeke mu n ta̱wa̱ wa̱ ni ba.&gt;&gt;

12 Ɗa a danai Modikaya ili i na Esta u danai, 13 ɗa Modikaya u suꞋuki ni n wu ushuki u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vi indana adanshi avu na vi e kefeku ko tsugono vi ta̱ a kulaꞋaka endeꞋen nu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza Yahuda ba. 14 Vu paɗa baci bini adama a kakuna ka nampa, uɓa̱nki n wishi a kubana wa aza a Yahuda wi ta̱ a̱ kuta̱ a̱ ubuta̱ u yoku, ama avu m kpaꞋa ke eshevu yi ta̱ a̱ kukuwa̱. Yayi u yevei ko adama a̱ vicuꞋu vu kanna ka nampa ɗaɗa i zuwai vo okpoi sangina?&gt;&gt;

15 Ɗa Esta u suki n kadanshi ka nampa a kubana u Modikaya, 16 &lt;&lt;Bana vu ɓolongu aza a Yahuda dem aza a na i a Susa a yaꞋan kakuli adama a̱ va̱, Ka̱ta̱ i lyaꞋa ko i soꞋo ili ba ali ayin a tatsu kanna n kayin. Mpa nu nkere n va̱ feu ci ta̱ a kuyaꞋan kakuli tsu na yi. Tsu kotso baci kakuli ka a ayin a nanlo a ɗa ma kubana u mogono, ko a na wila̱ u wu ushuki nannai ba. Mi baci a̱ kukuwa̱ n kuwa̱ ɗe.&gt;&gt;

17 Ɗa Modikaya u lazai ɗa u banai u yaꞋin ili i na Esta u danai ni u yaꞋan dem.

5

Ufolu u Esta a kubana u mogono

1 A kanna ka tatsu ɗa Esta u ukai ucanuku u tsugono u ni, ɗa u shamgbai o mololo ma asuvu me kefeku, e kelime ko mogono a̱yi tamkpamu mogono a̱ ida̱shi a kakuba ko tsugono ci ni e kefeku ka̱ ni, a kinda utsutsu u na a tsu uwaka. 2 Ana we enei sangina Esta a kashani lo o mololo ma mashilya ma, ɗa u panai uyoꞋo n a̱yi ɗa u sapanki ni kalangu ka azanariya ka na ki e ekiye a̱ ni. Ɗa Esta u rononoi ɗa u saꞋwai kocombo ka kalangu ko tsugono ka azanariya ka. 3 Ɗa mogono me ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i nannai, sangina Esta? Yiɗa̱i ufolu u nu? Ko kagimi ke te kaꞋa baci ku ukuna u tsugono, i ta̱ e kuneke wu.&gt;&gt; 4 Ɗa Esta wu ushuki u danai, &lt;&lt;Vu ushuku baci, yaꞋan avu mogono n Hama i ta̱wa̱ anana a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ka na n foɓusoi adama a̱ nu.&gt;&gt; 5 Ɗaɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Tuka̱i n Hama gogoꞋo, adama a na ci yaꞋan i na Esta u cigai.&gt;&gt; Ɗa mogono ma n Hama a banai ka̱ɗiva̱ ka na Esta u foɓusoi va. 6 Ana i lo o kusoꞋo ma̱kya̱n, ɗa mogono me ecei Esta kpamu, &lt;&lt;Gogo na yiɗa̱i vi a kuciga? Vi ta̱ a kuciya̱ i ɗa. Yiɗa̱i ufolu u nu? Ko kagimi ku ukuna u tsugono u ɗa baci, i ta̱ e kuneke wu.&gt;&gt;

7 Ɗaɗa Esta wu ushuki, &lt;&lt;I na mi a kuciga n ufolu u va̱ i ɗaɗa na: 8 Mogono ma ɗika mu baci vuma, ɗa baci kpamu wu ushuki u yaꞋanka mu i na mi a kuciga, ka̱ta̱ u shatangu i na n folonoi, ka̱sukpa̱ mogono n Hama a̱ ta̱wa̱ ka̱ɗiva̱ makpaꞋa, ka na n foɓusoi adama e le. Yeve mu ushuku mogono keci ku ni.&gt;&gt;

Kusheshe ku Hama u ciya̱ wu una Modikaya

9 Hama wu uta̱i m ma̱za̱nga̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni a kanna ka nanlo. Ama ana we enei Modikaya a̱ utsutsu u kefeku ko mogono, ɗa u zukai n a̱yi u ɗa̱nga̱ n kujeꞋe ke ki ikyamba ba ko ta na ka̱ɗu uma̱ɗi ko wovon ba, ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ko doku ka tasuki adama a Modikaya. 10 N nannai dem, ɗa Hama u gbamai asuvu u lazai o kubono a kpaꞋa.

U ɗekei a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni kpamu n vuka vi ni Zera, 11 Hama u ka̱ga̱i e kelime ke le adama a̱ uciyi wa̱ a̱bunda̱i u na wi n u ɗa, n tsu na wi m muku n a̱bunda̱i, n tsu na kpamu mogono me nekei ni tsugbayin ali ɗa u doki ni utsura u laꞋi aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono a na a buwai. 12 Ɗa Hama u doku u danai, &lt;&lt;Nannai ɗa biꞋi koci ba, mpa ɗa koci egbere Esta u banuki n soku mogono a kubana a̱ ka̱ɗiva̱ ka na u foɓusoi. Ɗa u doku u banuki mu m mogono ma tsu bana ka̱ɗiva̱ kpamu mkpaꞋa. 13 Ama ili i nampa dem i yawa mu ba, ɗa baci mi enei Modikaya vuza vu Yahuda nanlo ida̱shi a̱ utsutsu u kefeku ko mogono.&gt;&gt; 14 Ɗaɗa vuka vi ni Zera n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni dem a danai ni, &lt;&lt;Zuwa a̱ la̱nsa̱ maɗanga ma kusaku uma ka̱ta̱ a saɓangi yi ɗe, ma na kashani ka̱ ni ka yawai udashi amangatatsunkupa n u tawun. MakpaꞋa n usana vu dana mogono ma zuwa a saɓangu Modikaya ɗe. Ka̱ta̱ vu laza i bana i lyaꞋa ilikulya i ka̱ɗiva̱ ya a̱ɗa̱ m mogono babu una̱mgbuka̱tsuma̱.&gt;&gt; Ɗa Hama u panai uyoꞋo wo odoki a nanlo. Ɗa ta na u zuwai a̱ la̱nsa̱i maɗanga ma kusaku uma ma gbayin adama a kusaɓamgu uma.

6

Mogono me nekei Modikaya tsugbayin

1 N kayin ka nanlo mogono ma ma fuɗa ma lata ba, ɗaɗa u danai a̱ tuka̱ yi n katagarda ka Arabali, e keceke yi ili na yi punu i na u yaꞋin a̱yi o tsugono. 2 A cina ta̱ i ɗa uɗani nannai ana Modikaya u toɗukpoi kadanshi ka Bigitana n Tarisa, ndari n re n na mi a kinda utsutsu u kpaꞋa ku mogono Ahasuru ka,

3 Mogono ma yaꞋin keci, &lt;&lt;Tsugbayin ce ne tsu ɗai n katsupu kene ka i tamkpamu Modikaya u ciya̱i adama a ukuna u nampa?&gt;&gt; A̱ɓa̱nki a̱ ni a̱ ushuki ni, &lt;&lt;Babu ili i na a yaꞋankai ni.&gt;&gt;

4 Mogono ma danai, yayi wi punu ulanga wa? Gogo na Hama u uwai ulanga u pulai u kefeku adama a na u yaꞋanka mogono kadanshi ka na u saku modikaya a maɗanga ma na a̱yi u lapulai.

5 A̱ɓa̱nki a̱ ni a̱ ushiki a danai, &lt;&lt;Hama ɗa lo kashani punu a ulanga.&gt;&gt; Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Ukai ni asuvu.&gt;&gt;

6 Ana Hama u uwai, mogono me ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i n kuyaꞋanka vuma vu na mogono me nekei tsugbayin?&gt;&gt; Gogo lo u ka̱na̱i kusheshe n ka̱ci ka̱ ni, &lt;&lt;Yayi mogono ma kuciga kuneke tsugbayin, m ba m pa ba?&gt;&gt; 7 Ɗa Hama u danai mogono ma, &lt;&lt;Ili i na a kuyaꞋanka vuza vu na mogono mi a kuciga wa neke tsugbayin, 8 zuwa le a̱ tuka̱ n aminya o tsugono a na mogono ma ukai ɗe, n kodoku ko tsugono ka na mogono ma kumbai ɗe, ka̱ta̱ kpamu a zuwaka kaꞋa oroli o tsugono. 9 Ka̱ta̱ i neke kashiyatsu ka n kodoku ka o yongo e ekiye a kabara ka gbayin ka na ko tsu yongo o kutono mogono a kubana nwalu. Ka̱ta̱ a kala vuza na mogono ma laꞋi n kuciga va u ciya̱ tsugbayin, yeve a kumbaka yi o kodoku ka o tono n a̱yi a nsanji n likuci, n a salakai ni, &lt;Ili i na a yaꞋankai vuza na mogono ma cigai e neke tsugbayin i ɗaɗa na!&gt; &gt;&gt;

10 Mogono ma danai Hama, &lt;&lt;Wala gogo na, la̱nsa̱ kashiyatsu n kodoku ka vi yaꞋan tsu na vi sheshei kuyaꞋan m Modikaya vuza va aza a Yahuda, a̱yi na u ci yongo a̱ ida̱shi a̱ utsutsu u kefeku ko mogono. Ka̱ta̱ vu kpa̱ɗa̱ kuyaꞋan ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki na vi sheshei ba.&gt;&gt; 11 Ɗaɗa Hama u la̱nsa̱i kashiyatsu n kodoku ka. U kalai Modikaya, ɗa u kumbakai ni o kodoku ɗa kpamu u tonoi n a̱yi a nsanji n likuci n u salai ukuna u ni, &lt;&lt;Ili i na a yaꞋankai vuza na mogono ma cigai e neke tsugbayin i ɗaɗa na!&gt;&gt;

12 Ana o kotsoi nannai, ɗa Modikaya u bonoi a̱ utsutsu u kefeku ko mogono ka. Ama ɗa Hama u fangalukpai a kubana a kpaꞋa, n kaci ka̱ ni upali adama o wono, 13 ɗa u danai vuka vi ni Zera n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni feu ra̱ka̱ ili i na i ciya̱i ni. Aza odoki a̱ ni n vuka vi ni Zera a danai ni, &lt;&lt;Ana wo okpoi u Modikaya u ɗa uyikpi u nu u gita̱i, a̱yi feu vuza va aza a Yahuda ɗa, vu buwa o kudoku kuyaꞋan ili i makara ba, gogo na vu bana ta̱ uteku ra̱ka̱-ra̱ka̱!&gt;&gt;

14 Ayin a na ele biꞋi a kadanshi n a̱yi, ɗa ndari m mogono n yawai n ɗikai Hama va a kubanka a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ka na Esta u foɓusoi.

7

A saɓangi Hama

1 Mogono n Hama a banai kulyaꞋa n o soꞋi koɓolo n Esta, 2 Ana i lo o kusoꞋo ma̱kya̱n a kanna ke ire ka nanlo, ɗa mogono me ecei kpamu, &lt;&lt;Egbere Esta, yiɗa̱i vi a kuciga? I ta̱ e kuneke wu i ɗa. Yiɗa̱i ufolu u nu? Ko kagimi ku ukuna u tsugono kaꞋa baci vi ta̱ a̱ kuciya̱.&gt;&gt;

3 Egbere Esta wu ushuki, &lt;&lt;Mi baci a̱ kuciya̱ mapasa ma singai wa̱ nu, avu mogono, ɗa baci feu u yokpoi nu, ka̱sukpa̱ mu n wuma ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ feu o yongo n wuma. Ɗaɗa ufolu u va̱. 4 Adama a na mpa n uma a̱ va̱, ci ta̱ udengi adama a kugbasha, n kukiɗa n kuna, ishi baci adama a ukuna wu tsugbashi u ɗa e dengei tsu koci, mi ishi ta̱ a kupaɗa bini, ko kutakacika mi ishi a kutakacika gbani ba. Adama a na babu ili i na a kugisangu n i na mogono ma kunamba.&gt;&gt; 5 Mogono ma Ahasuru me ecei egbere Esta, &lt;&lt;Yayi tamkpamu? Te ɗai a̱ kuciya̱ vuma vu na u kuyaꞋan ili tsu nanlo?&gt;&gt;

6 Ɗa Esta u danai, vuza va odoki n vurala vu tsu a̱yi ɗa Hama vuma vu gbani-gbani vu tsu. Ɗa Hama u panai wovon e mere mo mogono n egbere Esta. 7 Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i n wupa, u ka̱sukpa̱i ma̱kya̱n ma̱ ni ɗa wu uta̱i pulai e kefeku ka̱ ni. Ama Hama u yeve ta̱ ili i na mogono me sheshekei ka̱ci ka̱ ni, shamgba lo ɗevu adama a na vu folono egbere Esta adama a wuma u ni. 8 Ana mogono mo bonoi e kefeku ka̱ ni, a̱ kunu ku kuyongo ku ni. Ɗa Hama u yikpa̱i e kelime ke Esta a uɓon u na Esta wi ida̱shi. Mogono ma danai, u kushika ta̱ egbere e kelime ka̱ va̱ a kpaꞋa ku va̱, mpa e kene? Ana mogono ma dansai nannai, ɗa e remei Hama. 9 Ɗa Harubona, a̱ ka̱tsuma̱ ka ndari n na mi a kuyaꞋanka mogono a̱ga̱nda̱ u danai, &lt;&lt;Hama u yaꞋan ta̱ kaburakpatsu ka kusaɓatangu uma ka na kashani ka̱ ni ka yawai udashi amangatatsunkupa n u tawun punu a kpaꞋa ku ni. U yaꞋan ta̱ kaburakpatsu ka adama a na u saku Modikaya vuza na wi isai wuma u mogono.&gt;&gt; Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Saɓangi ni ɗe.&gt;&gt; 10 Ɗaɗa a saɓangi Hama a maɗanga ma ɗe ma na u foɓusoi adama a Modikaya a. Ɗa ta na wupa u mogono u cipa̱i.

8

Esta wi isai aza a Yahuda.

1 N kanna ka nanlo ɗa Mogono Ahasuru me nekei Esta kpaꞋa ku Hama, vurala va aza a Yahuda, n uciyi u Hama ra̱ka̱. Modikaya tamkpamu u banai u Mogono, adama a na Esta u dana ta̱ ɗe ili i na i gasai le n a̱yi. 2 Ɗa mogono ma ɗikai makawani ma̱ ni ma̱ ka̱ta̱mba̱ri, ma na wi isai a̱ ubuta̱ u Hama, u nekei Modikaya. Esta kpamu u zuwai Modikaya u la̱na̱ kpaꞋa ku Hama.

3 Ɗa Esta kpamu u yikpa̱i a uɓon u ene u mogono, u folonoi ni n kujilya u takpa kusheshe ku gbani-gbani ku Hama vu Agagu ku na u yaꞋin adama a aza a Yahuda. 4 Ɗa mogono me nekei Esta kalangu ko tsugono ka azanariya ka singai. Esta ta na u shamgbai kashani e kelime ko mogono, 5 ɗa u danai mogono, &lt;&lt;Vu ushuku baci, n ciya̱ baci kpamu utsura wa̱ nu, mogono ma u gaꞋin baci, u pana baci uyoꞋo nu mpa, yaꞋan a ɗana, a takpa akaka a na Hama vu Agagu maku ma Hamadata u ɗanai adama a na a takacika aza a Yahuda a na i punu a kpaꞋa ku mogono ra̱ka̱. 6 Nini ɗai n kuzuwa a̱shi a̱ va̱ e kene ili i gbani-gbani i nampa? Nini ɗai kpamu n kuzuwa a̱shi a̱ va̱ e kene kula̱nga̱su ku uma a̱ va̱ n kumaci ku va̱?&gt;&gt;

7 Ɗa mogono Ahasuru ma danai sangina Esta m Modikaya vuza Yahuda, &lt;&lt;N neke ta̱ ɗe Esta kpaꞋa ku Hama, a saɓatangu yi ta̱ ɗe kpamu gaɗi vu maɗanga ma kusaku uma adama a na u ciga ta̱ wa saꞋwa aza a Yahuda. 8 Gogo na ɗanai wila̱ u yoku uteku tsu na ya kuciga n kula ku mogono n una̱ wa aza a Yahuda wa, ka̱ta̱ i pala m makawani ma̱ ka̱ta̱mba̱ri ko mogono. Ama i yeve wila̱ u na a ɗanai n kula ku mogono ɗa a lapai n ka̱ta̱mba̱ri ko mogono, i ɗa i buwa feu kucipa̱ka̱ ba.&gt;&gt;

9 Gogo va lo ɗa e ɗekei aɗani o mogono a kanna ka kamanga n a tatsu ko wotoi u tatsu, ɗaɗa wotoi u Sivan. Aɗani a a ɗanai ili dem i na Modikaya u danai adama a uma a Yahuda. Ɗaɗa kpamu a̱ suꞋuki ngono n wawaꞋa mu uɓon dem, koɓolo n anan gomuna nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na o tsugono tsu uɓon wi iɗika amangatawun n kamanga n i cindere (127), u gita̱i a uɓon wi iɗika i Kushi a kubana a Itopiya. A vadalukpai n kelentsu kakau dem n tsu na a ci yaꞋan iɗani i le a uɓon u na i. A ɗanakai feu aza a Yahuda n kelentsu ki iɗika ke le. 10 Modikaya u yaꞋin iɗani n kula ku mogono Ahasuru, u palai kpamu ɗa u zuwakai ni makawani ma na mi ka̱ta̱mba̱ri ko mogono. Ɗa a bankai n akaka e ekiye a uma a̱ usuki o gogoꞋo, wa aza a na a tsu kumba odoku a ilaɗi ka̱u, a na i a kuguɓa adama a ulinga u mogono.

11 Punu akaka a, mogono mu ushuku ta̱ uma a Yahuda a̱ likuci kakau ra̱ka̱ o ɓolongu ubuta̱ u te a isa wuma u le. Ka̱ta̱ kpamu a una aza a yunatsu m muku n le n a̱ma̱ci e le a na a̱ uta̱i a uɓon u yoku ɗa a̱ ta̱wa̱i kuga̱la̱ le. A kiɗa le gbende ko vicuꞋu a buwaka ba, ka̱ta̱ a̱ pura̱ uciyi u le feu, 12 kanna ka na a zuwakai aza a Yahuda a yaꞋan kakuna ka nampa ra̱ka̱ a uɓon u mogono Ahasuru ɗaɗa, kanna ka kupa n ka tatsu ko wotoi u kupa n u re, ɗaɗa feu e ci ɗeke wotoi u Adaru. 13 Iɗani i na a̱ pura̱i va yi ta̱ o kokpo wila̱ a kubana a uɓon dem, ka̱ta̱ a zuwa uma ra̱ka̱ e yeve n iɗika kakau dem, adama a na aza a Yahuda o yongo ufoɓushi a kanna ka nanlo ka̱ta̱ a isa ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ wi irala i le. 14 Uma a̱ usuki o gogoꞋo a kumbai odoku o mogono, a̱ ɗa̱nga̱i n kafura adama a na e pecuku akaka a na mogono me nekei. A bankai kpamu kadanshi ka̱ wila̱ ka a uɓon u Susa.

15 Modikaya u ka̱sukpa̱i ubuta̱ u mogono u uki m motogu mo tsugono ma̱ mini mu usuni n wa̱ri, n oroli a̱ a̱bunda̱i a azanariya, n aminya o tsugono a̱ mini ma̱ ma̱ɗiya̱, n tsuzogu tsu singai. Ɗa likuci i Susa i shanai m ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i. 16 Wa aza a Yahuda a̱ ciya̱i ma̱za̱nga̱ n ka̱ɗu ba̱ri, n tsugbayin. 17 A uɓon dem n likuci kakau feu u na iɗani i wila̱ u mogono ya i yawai, aza a Yahuda a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱. Uma n a̱bunda̱i punu a̱ iɗika kakau o okpoi aza a Yahuda, adama o wovon wa aza a Yahuda.

9

Aza a Yahuda a unai irala i le.

1 A kanna ka kupa n ka tatsu o wotoi u kupa n u re, o wotoi u Adaru. A kanna ka nampa kaꞋa kadanshi ka̱ wila̱ ka na mogono ma yaꞋin kadanshi ki a̱ kugita̱ ulinga. A kanna ka na irala ya aza a Yahuda e lemecei ma̱tsa̱n ma na a kuyawaka le uteku. Ama gogo na kujeꞋe ku yaꞋansaka ta̱, aza a Yahuda ele ɗa o bonoi a̱ ciya̱i utsura a̱ ubuta̱ wa aza a na ishi a iwain le. 2 Ɗa aza a Yahuda o ɓolongi ra̱ka̱ a̱ likuci i le n ubuta̱ u tsugono tsu Ahasuru dem, adama a na a̱ shilika̱ n aza a na a kuciga kuyaꞋanka le koli. Babu vuza na u kushilika̱ n ele, adama a na wovon u le u ɗa uma a i a kupana. 3 Ngono ra̱ka̱ mu ubuta̱ kakau, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ dem, n anan gomuna koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ dem, a̱ ɓa̱nka̱i aza a Yahuda adama a na wovon u Modikaya u ɗa i a kupana. 4 Modikaya wo okpo ta̱ vuma vu gbayin a kpaꞋa ku mogono, ɗa kula ku singai ku ni ku ka̱ra̱Ꞌi a uɓon dem, ɗa ta na u doku u ciya̱sa̱ka̱i utsura kpamu. 5 Aza a Yahuda a unai irala i le ra̱ka̱ n otokobi, ɗa a̱ sa̱ruwa̱i le uteku u na a kuciga n aza a na a iwain le va. 6 A̱ likuci i Susa aza a Yahuda a unai uma amangatawantawun (500). 7 Ɗa kpamu a unai Farshandata, n Dalifon, n Asufata, 8 n Forata, n Adaliya, n Aridata, 9 n Farmashita, n Arisa, n Arida, n Wazata. 10 Ele ɗa muku kupa n Hama, maku ma Hamadata, irala ya aza a Yahuda, ama a isa uciyi u le ba.

11 A kanna ka nanlo kaꞋa a danai mogono ka̱bunda̱i ka uma ka na a unai a̱ likuci i Susa. 12 Ɗa mogono ma danai sangina Esta. &lt;&lt;Aza a Yahuda a una ta̱ uma amangatawantawun (500) a̱ likuci i Susa, koɓolo m muku kupa n Hama. Yiɗa̱i a yaꞋin a uɓon u mogono u na u buwai va? Yiɗa̱i kpamu vi a kuciga? Mi ta̱ e kuneke wu i ɗa. Yiɗa̱i ufolu u nu? I ta̱ kpamu e kuneke wu i ɗa.&gt;&gt; 13 Esta u danai, &lt;&lt;Mogono ma mu ushuku baci, yaꞋan tsu ka̱sukpa̱ aza Yahuda a na i punu a iɗika i Susa a yaꞋan nannai makpa, uteku u na a yaꞋin anana, yaꞋan a saɓangu muku kupa n Hama n na n kuwa̱i va gaɗi vu maɗanga ma kusaku uma.&gt;&gt; 14 Mogono ma danai a yaꞋan nannai va. Ɗa a yaꞋin wila̱ a̱ likuci i Susa, ɗa a saɓangi even a̱ muku kupa n Hama n na n kuwa̱i va. 15 Ɗa uma a Yahuda a na i a̱ likuci i Susa o ɓolongi ubuta̱ u te, a kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u Adaru. Ɗa a unai uma amangatawantatsu (300) ama a saꞋwa uciyi u le ba.

16 Gogo na aza a Yahuda a na a buwai ɗa i punu ida̱shi a uɓon wi iɗika u mogono, ɗa kpamu o ɓolongi ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u te a̱ ciya̱ a isa ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ wi irala i le. A una ta̱ irala i le ya uma a̱kpa̱n amangatatsunkupa n a tawun (75,000). Ama a saꞋwa ucanuku u le ba. 17 Ili i nanlo i gita̱ ta̱ a kanna ka kupa n ka tatsu o wotoi u Adaru, ɗa kpamu kanna ka kupa n ka̱ na̱shi, ɗa a uvukai. Ɗa o bonokoi kanna ka kanna ka̱ ma̱za̱nga̱ n kanna ka̱ ka̱ɗiva̱. 18 Aza a Yahuda a na i punu a̱ likuci i Susa o ɓolongi ka̱ci ke le a kanna ka kupa n ka tatsu n ka kupa n ka̱ na̱shi. A kanna ka kupa n ka tawun a uvukai vishili n irala i le, a yaꞋin ka̱ɗiva̱ m ma̱za̱nga̱. 19 I ɗaɗa i zuwai aza a Yahuda a na i a̱ likuci i wawaꞋa n i gbagbaꞋin, o bonokoi kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u Adaru ko okpoi kanna ka̱ ka̱ɗiva̱ m ma̱za̱nga̱, n kanna ke kunekenei kuneꞋe.

Ka̱ɗiva̱ ka̱ Purim

20 Modikaya u ɗanai ili i na i yaꞋansai ra̱ka̱, ɗaɗa u suki akaka a kubana wa aza a Yahuda a na i a uɓon u mogono ma Ahasuru, aza a na i ɗevu n daꞋangi feu. 21 U danai le a ciɓa n kanna ka kupa n ka̱ na̱shi n ka kupa n ka tawun ko wotoi u Adaru, a̱ ka̱ya̱ dem. 22 A ayin a na aza a Yahuda a̱ ciya̱i wishi e ekiye a irala i le. O wotoi u nanlo u ɗa kpamu una̱mgbuka̱tsuma̱ u le wo okpoi ma̱za̱nga̱ me le, kpalu ku le kpamu kokpoi kanna ka̱ ka̱ɗiva̱. Ɗaɗa u ɗanakai le o tono tsu kanna ka̱ ka̱ɗiva̱, m ma̱za̱nga̱, n kunekenei ki ilikulyaꞋa koɓolo n kuneꞋe wa aza a unambi.

23 Ɗa aza Yahuda a̱ ushuki a yaꞋan ka̱ɗiva̱ uteku tsu na a̱ gita̱i, n uteku u na Modikaya u ɗanakai le. 24 Hama maku ma Hamadata, vuma vu Agagu, vurala va aza a Yahuda ra̱ka̱, u yaꞋankai le ugboji u gbani-gbani adama a na wu una le, ka̱ta̱ u yaꞋanka le kazagba adama a na u ciya̱ kanna ka na u kuna le. 25 Ama ana Esta u ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono, ɗa mogono me nekei kadanshi uɗani, u danai ili i gbani-gbani i na Hama u sheshekei aza a Yahuda, yi ta̱ o kubono a kaci ka̱ ni, a̱yi m muku n ni a saɓangi le gaɗi vu maɗanga ma kusaku uma. 26 Adama a nannai, i ta̱ e kuɗeke ayin a nanlo ayin a̱ Purim*, adama a ili ra̱ka̱ i na yi uɗani a katagarda ka akaka, n adama a ili i na e enei n ili i na i ciya̱i le. 27 Ɗa aza a Yahuda a ɗikai ka̱ci ke le wo okpoi le wila̱ ele n kumaci ku le, n aza a na i koɓolo n ele. A̱ ushuki kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka ayin e re a̱ ka̱ya̱ dem, tsu na Modikaya u danai le a katagarda ka na u ɗanai. 28 I ta̱ a kuciɓa n ayin a nanlo ka̱ta̱ a̱ la̱na̱ a ɗa kowanai nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ dem, n uɓon kakau, n likuci i wawaꞋa n i gbagbaꞋin feu. Ayin a̱ Purim a nanlo a, aza a Yahuda a kusaꞋwa ku ka̱sukpa̱ n kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka̱ ni ba, umaci u le kpamu u kuka̱sukpa̱ kuciɓa n kaꞋa ba.

29 Ɗa egbere Esta, mekere ma Abihayi, m Modikaya vuza va aza a Yahuda u ɗanakai le katagarda ku utsura adama a na o doku a̱ la̱na̱ akaka e ire a Purim a. 30 Ɗa Modikaya u bankai n akaka wa aza a Yahuda ra̱ka̱, a uɓon kakau amangatawun n kamanga n aza e cindere (127) punu o tsugono tsu mogono ma Ahasuru n kadanshi ka̱ ma̱za̱nga̱ n ka mayun, 31 a danai a zuka n kanna ka̱ Purim a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e le, uteku tsu na Modikaya vuza va aza a Yahuda, n sangina Esta a danai aza a Yahuda, n uteku tsu na kpamu a yaꞋankai ka̱ci ke le n kumaci ku le, ayin a kuciɓa n kakuli ke le n una̱mgbi wa̱ a̱tsuma̱ u le. 32 N utsura u Esta u ɗa a̱ ciya̱i wila̱ u Purim, n u ɗa kpamu a ɗanai u ɗa a katagarda.

10

Tsugbayin tsu Modikaya

1 Mogono Ahasuru u zuwai a tsupa utafu a iɗika dem ali a kubana wa aza a na i a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka mala. 2 A ɗana ukuna wu utsura wu ulinga u ni dem, n tsugbayin tsu Modikaya, n uteku u na mogono mo dokushi ni, i uɗani a katagarda ka̱ wila̱ u Midiya m Pashiya ba? 3 Modikaya vuza va aza a Yahuda a̱yi ɗa wi n tsugbayin tsu na tsu tonoi Ahasuru mogono. E neke yi ta̱ tsugbayin ɗa kpamu aza a Yahuda a̱ ni a cigai ni mayin. Wi ta̱ a kuyaꞋanka aza a̱ ni ulinga derere, ɗa kpamu wi a kinda le ali a kubana wu ntsukaya n le n na n kuta̱wa̱.

* 1:1 1:1 Ahasuru n Atazesu kula kute ku ɗa

* 9:26 9:26 Purim Ɗaɗa ayin a̱ ka̱ɗiva̱ ka na a ci yaꞋan a̱ ka̱ya̱ dem adama a kuciɓa n wishi wa aza a Yahuda

Ishipa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

KATAGARDA

ISHIPA

KUƁA̱YUWA̱

Katagarda ki Ishipa, ɗaɗa katagarda ki i ishipa n ka avasa a katagarda ka ciɗa. Uma kakau ɗa a ɗanai a̱ ka̱tsuma̱ ka makyan n a̱bunda̱i. Ishipa i nampa n avasa a, aza a Isaraila o ɓolongu ta̱ i ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ulinga n i ɗa a̱ ubuta̱ u kucikpa u le. A ukocishi, o ɓolongi i ɗa n atagarda o kutoni.

Ishipa yi uɗani i nampa n ya avasa i ta̱ u pecekushi. Ishipa i kucikpa Ka̱shile yi ta̱ lo, n yi una̱singai u Ka̱shile. Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki i ta̱ lo, n a̱ kula̱nsa̱ ukeɗi n wishi. Avasa a̱ kula̱nsa̱ kucinukpa ku unushi, n a̱ kula̱nsa̱ a takacika irala. Avasa a̱ kula̱nsa̱ ugboji wi ida̱shi i ta̱ lo. Avasa a nwalu a kubana a̱ ubuta̱ u kucikpa i ta̱ lo n a kuzuwa ku mogono.

Avasa a nampa ra̱ka̱ adama a vuma te n uma ra̱ka̱ ɗa. Aza o yoku a kudana tsu na vuma wi a kupana a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, aza o yoku tankpamu a kudana ili i na uma a̱ Ka̱shile i a kuciga n tsu na uma i a kupana.

Yesu u yaꞋan ta̱ ulinga n ishipa. Aza a na a ɗanai uzuwakpani u savu a yaꞋan ta̱ ulinga n i ɗa, kpamu a yaꞋan ta̱ ulinga n i ɗa a iɗanishi i le. Ili i na i ɗikai a makyan ma na a̱ ciya̱i aza o kutoni, ɗa katagarda ka ishipa ko okpoi katagarda ka tsugbayin n ka kucikpa.

Ili i na yi punu

Ishipa amangatawun n amangerenkupa i ɗa, ɗa kpamu e peciki katagarda ka ugboku u tawun, tsu na i ugeri ɗanna.

Ishipa 1-41

Ishipa 42-72

Ishipa 73-89

Ishipa 90-106

Ishipa (107-150)

Katagarda ka iyain

1

(Ishp 1--41)

Ma̱za̱nga̱ ma mayun

1 Vuza vu ma̱za̱nga̱ ɗa,

vuza na u tsu tono odoki a uma a gbani-gbani ba,

ko u tono uye wa aza a unushi ba,

ko u gbaɓa kaci n aza ulami ba.

2 Ama wi ta̱ a kupana uyoꞋo u tono wila̱ u Vuzavaguɗu,

wi ta̱ e kusheshe ku wila̱ wa a̱ ka̱ɗu ka̱ ni kanna n kayin.

3 Wi ta̱ tsu maɗanga,

ma na a̱ shikpa̱i a̱ iga̱Ꞌin i mini,

ma na ma tsu matsa a makyan ma̱ ni,

kpamu a̱vuku a̱ ni e ci ɗekpe ba,

u tsu ciya̱ ta̱ ulyaꞋi a ili i na u yaꞋin dem.

4 Ama uma a gbani-gbani i nannai ba,

I ta̱ tsu kopo ka na wunla̱i u tsu pura̱ngu.

5 Ka̱shile ta na ki ta̱ a kutakacika uma a gbani-gbani,

aza a unushi tamkpamu u pece le n uma a singai.

6 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kula̱na̱ ukuna u uma a usuɓi,

Ama ulinga u uma a gbani-gbani wi ta̱ a kubanka le a̱ ukpisa̱.

2

Mogono ma na Ka̱shile ka zagbai

1 Yiɗa̱i i zuwai uduniyan wi e kusheshe ka gbani-gbani?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa uma i o kufoɓuso ka a gbani-gbani ka na a̱ kuciya̱ ili ba?

2 Yiɗa̱i i zuwai ɗa ngono ma aduniyan o foɓusoi kuvon?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa aza o tsugono o ɓolongi ka̱ci ke le,

a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu ugbami u kaci m mogono ma na wu erengi.

3 A danai,&lt;&lt;YaꞋan tsu uta̱ka̱ ka̱ci ka̱ tsu o tsugono ci le,

n tsugono tsu Vuzavaguɗu koɓolo n mogono ma na u zagbai,

tsu fa̱ta̱tsa̱ ekiye e le.&gt;&gt;

4 Ama ɗa Vuzavaguɗu u zoꞋosoi le ɗe gaɗi a kakuba ko tsugono ci ni,

u bonokoi le ili yi izoshi.

5 Ɗa u ɓarangi le n wupa,

wupa u ni u zuwai le a̱ rikpa̱i.

6 U danai, &lt;&lt;A Sihiyona kusan ku ciɗa ku va̱,

ɗa n zuwai mogono ma̱ va̱.&gt;&gt;

7 Ɗa mogono ma, ma danai, mi ta̱ a kusala ili i na Vuzavaguɗu u danai.

U danai mu,&lt;&lt;Avu maku ma̱ va̱ maꞋa,

anana mo okpo ta̱ esheku a̱ nu.

8 Folono mu, mi ta̱ e kuneke wu iɗika ra̱ka̱ yi okpo ili yi uka̱ni i nu,

Ka̱ta̱ aduniyan okpo upecu u nu. 9 Vi ta̱ a kulyaꞋaka le tsugono n kalangu ka̱ viyum,

vu ɓoso le miri-miri tsu mogbodo ma̱ ciꞋin.&gt;&gt;

10 Adama a nannai, yaꞋin cicoꞋo, a̱ɗa̱ ngono,

i vaꞋanku a̱ɗu a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza o tsugono.

I bonoko a̱ɗu a̱ ɗa̱ ubuta̱ u te,

a̱ɗa̱ aza o tsugono tsa aduniyan.

11 YaꞋankai Vuzavaguɗu tsugbashi n wovon,

i yaꞋan ma̱za̱nga̱ n i jeꞋekei ikyamba,

12 Kuɗa̱ngi i lyaꞋaka maku ma* kayala,

adama a na ka̱ta̱ u yaꞋan wupa i kuwa̱ ba,

adama a na wupa u ni wi ta̱ a kufuɗa kuɗa̱nga̱ n kute,

Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa aza a na a banai wa̱ a̱ ni kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku.

3

Avasa a usana a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Vishipa vu Dawuda a makyan ma na u sumai a̱ a̱shi a Abusalom kolobo ka̱ ni.

1 Vuzavaguɗu, irala i va̱ yi ta̱ n a̱bunda̱i,

aza a na i a tsurala nu mpa a yimkpa ta̱.

2 n a̱bunda̱i i ta̱ a kadanshi ka̱ va̱, a kudana,

&lt;&lt;Ka̱shile ka ku isa yi ba.&gt;&gt;

Kuvuka

3 Ama avu Vuzavaguɗu, avu ɗa vi a̱ kula̱na̱ mu a̱ ubuta̱ dem,

avu ɗa vi ci neke mu ulyaꞋi,

vi kpamu e kuneke mu utsura u ka̱ɗu.

4 N ci yaꞋan ta̱ meɗevile u Vuzavaguɗu adama a̱ uɓa̱nki,

u tsu ushuki mu ta̱ ta na a kusan ku ciɗa ku ni.

Kuvuka

5 N tsu vaku ta̱ n lata,

ka̱ta̱ n ɗa̱nga̱ gbaga,

adama a na Vuzavaguɗu ɗa wi a̱ kula̱na̱ mu.

6 Mi a kupana wovon u uma a̱kpa̱n-a̱kpa̱n ba,

aza a na i a tsurala nu mpa ukambu dem.

7 Ɗa̱nga̱, Vuzavaguɗu!

Vu isa mu Ka̱shile ka̱ va̱!

Vu lyaꞋa irala i va̱,

vu una uma a gbani-gbani ra̱ka̱.

8 Wishi u tsu ta̱wa̱ ta̱ u Vuzavaguɗu,

yaꞋan u zuwaka uma a̱ ni una̱singai.

Kuvuka

4

Avasa a̱ kulivi adama a uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n aꞋin a umolu. Vishipa vu Dawuda

1 Ushuku mu a ayin a na baci n yaꞋin meɗevile,

Ka̱shile ka̱ va̱!

Makyan ma na mi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci,

vu okpo ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱.

YaꞋanka mu kasingai, vu pana avasa a̱ va̱.

2 A̱ɗa̱ uma a nampa, wannai ɗai i ku ka̱sukpa̱ kula̱nga̱sa̱ kula ku va̱?

Ali n wannai ɗai i ku ka̱sukpa̱ ku ciga ili gbani,

n kutono ki ili ya aꞋuwa?

Kuvuka

3 I yeve a na Vuzavaguɗu ɗa,

u zagbakai ka̱ci ka̱ ni aza a usuɓi,

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana ka mu ayin a na baci n ɗekei ni.

4 I yaꞋan baci wupa, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ u zuwa ɗa̱ i yaꞋan unushi ba.

i sheshe mayin a̱ɗu a̱ ɗa̱,

a makyan ma na baci i vaki a ivaꞋamkpatsu i ɗa̱.

Kuvuka

5 Nekei Vuzavaguɗu alyuka a na o yotsoi,

ka̱ta̱ i zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ wa̱ a̱ ni.

6 Uma n a̱bunda̱i i ta̱ lo a kudansa,

&lt;&lt;Ishi baci a ku zuwaka tsu una̱singai?&gt;&gt;

Vuzavaguɗu, indana tsu n asuvayali a̱ nu.

7 Ma̱za̱nga̱ ma na vu nekei mu mi ta̱ n a̱bunda̱i,

ali ma laꞋi aza a na i n ilikulya n ma̱kya̱n n a̱bunda̱i.

8 Mi ta̱ a kuvaku, n lata m ma̱ta̱na̱,

adama a na avu ɗa koci Vuzavaguɗu vi e ku ere mu.

5

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda: a kubana u ma̱zuɓi ma kulika̱ igbala.

1 Vuzavaguɗu, zuwa atsuvu vu pana kadanshi ka̱ va̱,

Ka̱ta̱ vu la̱na̱ kusheshe ku ka̱ɗu ka̱ va̱.

2 Mogono ma̱ va̱ n Ka̱shile ka̱ va̱,

pana ma̱shi ma̱ va̱ ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

adama a na wa̱ a̱ nu u ɗa mi a kuyaꞋan avasa.

3 Mi ta̱ a kuyaꞋan avasa wa̱ a̱ nu Vuzavaguɗu,

m kpasani vi ta̱ a kupana avasa a̱ va̱,

n kanna vi ta̱ a kupana ufolu u va̱,

ka̱ta̱ n vana wu ushuki.

4 Adama a na avu Ka̱shile,

vu tsu pana uyoꞋo u ka gbani-gbani ba,

vu tsu ka̱sukpa̱ uma a gbani-gbani a̱ ta̱wa̱ wa̱ a̱ nu ba.

5 Aza a̱ra̱ɗi a kushamgba e kelime ka̱ nu ba,

vu tsu iwan ta̱ aza a kuyaꞋan kagbanigbani.

6 Vu tsu una ta̱ aza aꞋuwa dem,

vu tsu ene ta̱ unata wa aza a munuka,

n aza o modoruko.

7 Ama mpa, adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

mi ta̱ a kuꞋuwa a kpaꞋa ku nu.

n uwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ciɗa a̱ nu n cikpa wu,

n kuɗa̱ngu e kelime ka̱ nu.

8 Vuzavaguɗu, tono nu mpa a uye wu usuɓi u nu,

adama a na irala i va̱ i yimkpa ta̱,

yotsongu mu uye u nu e keteshe ciya̱ n tono.

9 I n kamayun a una̱ u le ba,

a̱ɗu e le i ta̱ tukpa n ukuna u munuka,

ogboroli e le asaun a ɗa,

elentsu e le kpamu kadanshi ka aꞋuwa kaꞋa koci.

10 Ka̱shile, kece le aza a unushi,

yaꞋan kagbanigbani ke le ko bono a kaci ke le.

Loko le kelime ka̱ nu, adama a unushi wa̱ a̱bunda̱i u le,

adama a na a yaꞋanka wu ta̱ ugbamukaci.

11 YaꞋan aza a na e sheɗeki wa̱ a̱ nu, a yaꞋan ma̱za̱nga̱.

yaꞋan a̱ ka̱na̱ kuyaꞋan ishipa adama a̱ ma̱za̱nga̱.

Vu inda le n ka̱ci ka̱ nu,

adama aza a na a cigai kula ku nu dem

a yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a̱ nu.

12 Mayun, Vuzavaguɗu vu zuwaka ta̱ aza a usuɓi una̱singai,

kasingai ka̱ nu kaꞋa ka kanzai le tsu ma̱ra̱ga̱.

6

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki a makyan ma atakaci

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n aꞋin a umolu. A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka Shimenitu. Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu ka̱ta̱ vu ɓarangu mu a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa u nu ba,

ka̱ta̱ vu gbara mu a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa wu usuɗukpi u nu ba.

2 Pana asuvayali a̱ va̱ adama a na mo oꞋwo ta̱ ka̱u,

neke mu utsura adama a na mo okpo ta̱ luɓa̱.

3 Vuzavaguɗu, ka̱ɗu ka̱ va̱ ko voɗotso ta̱ ka̱u,

ali wannai ɗai n kuka̱na̱ kuvana wu?

4 Ta̱wa̱, Vuzavaguɗu vu isa mu,

isa mu adama ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

5 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱kpisa̱ yayi u kuciɓa n avu?

Ko vuza u kucikpa wu a kasaun ba.

6 Mo oꞋwo ta̱ ka̱u adama una̱mgbi u ka̱tsuma̱,

Kayin dem ivaꞋamkpatsu i va̱ i tsu ta̱na̱ ta̱ adama a̱ ma̱shi,

ubuta̱ u ku gbasatangu kaci ka̱ va̱ u ta̱na̱i adama a kujilya.

7 A̱shi a̱ va̱ a shitasa ta̱ adama a̱ ma̱shi ma̱ a̱bunda̱i,

ali a̱shi a̱ va̱ o doku ene uye ba, adama a irala i va̱.

8 Ka̱sukpa̱i mu, a̱ɗa̱ aza a ka gbani-gbani,

adama a na Vuzavaguɗu u pana ta̱ ma̱shi ma̱ va̱.

9 Vuzavaguɗu u pana ta̱ ufolu u va̱,

wu isa ta̱ avasa a̱ va̱.

10 Irala i va̱ ra̱ka̱ i ta̱ a kupana wono ali e jeꞋeke ikyamba.

I ta̱ a kukpatala n kafura, adama o wono wa̱ a̱bunda̱i.

7

Avasa a̱ kula̱nsa̱ afada a usuɓi.

A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka Shigiyonotu. Vishipa vu Dawuda vu na u yaꞋankai Vuzavaguɗu adama a̱ Kushi vuza vu aza a Bayami.

1 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, wa̱ a̱ nu u ɗa mi a̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku,

Wawa mu ka̱ta̱ vu isa mu ekiye aza a na i a̱ kula̱nsa̱ wuma u va̱,

2 Ta baci nannai ba,

i ta̱ a kubanka mu a̱ ubuta̱ u na babu vuza na u ku isa mu.

Ta ɗe a ku sazasa mu tsu na kawu u tsu saza vuma.

3 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, ɗa baci n yaꞋin ili i ite a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i nampa,

ali a̱ ciya̱ mu n unushi,

4 ko n yaꞋankai ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱ ka gbani-gbani,

ko ɗa baci n lyaꞋi utsura u vurala vu va̱ babu unushi.

5 YaꞋan Irala i va̱ i guva mu ali a̱ ka̱na̱ mu,

ka̱ta̱ a dasa mu a iɗika,

a̱ ka̱sukpa̱ mu punu a iɗika ya ukpa̱.

Kuvuka

6 Vuzavaguɗu, ɗa̱nga̱ n wupa u nu,

vu yaꞋan tsurala n wupa wu irala i va̱.

Ɗa̱nga̱ vu isa mu, vu yaꞋan afada a usuɓi.

7 YaꞋan o ɓolongu uduniyan ra̱ka̱ wa̱ a̱ nu,

vu lyaꞋa tsugono tsu le ɗe gaɗi.

8 Vuzavaguɗu avu ɗa vu ci yaꞋanka uma afada,

Vuzavaguɗu yaꞋanka mu afada tsu usuɓi u va̱

adama a na mi n unushi ba,

mi ta̱ kpamu n ma̱riki.

9 Avu Ka̱shile ka ciɗa,

avu na vu tsu la̱na̱ kusheshe ku vuma n ka̱ɗu ka̱ ni.

Vu shamgbatangu ka gbani-gbani ka uma,

ka̱ta̱ vu zuwa uma a̱ usuɓi a tsurukpa.

10 Ka̱shile kaꞋa ma̱ra̱ga̱ ma̱ va̱,

u tsu isa ta̱ aza a na o tsu tono yi.

11 Ka̱shile kayaꞋinkafada ka̱ usuɓi kaꞋa,

u tsu takacika ta̱ uma a gbani-gbani makyan dem.

12 Ɗa baci uma a̱ kpa̱ɗa̱i kushika̱ unushi u le,

Ka̱shile ki ta̱ e ku temgbe kotokobi ka̱ ni.

u lapula ta̱ ɗe utan u ni.

13 U foɓuso ta̱ ɗe ucanuku u kuvon u ni u tsukono,

Ɗa u gisanki ayaꞋa akina a̱ ni.

14 La̱na̱ tsu na uma a gbani-gbani e kusheshe a̱ɗu e le,

O kufoɓuso ukuna wa atakaci kpamu a kuyaꞋan aꞋuwa.

15 A̱ ga̱va̱ ta̱ kpenle ku uga̱vi,

ɗa a kucikpa a̱ yikpa̱i punu.

16 O foɓusokoi aza o yoku kawuya,

ama ɗa ko bonoi a kaci ke le.

o foɓusoi vishili, ɗanna vu bonoi a kaci ke le.

17 N cikpa ta̱ Vuzavaguɗu adama afada e mejege a̱ ni,

mi ta̱ a kuyaꞋan ishipa i kucikpa u Vuzavaguɗu MalaꞋimili.

8

Tsugbayin tsu Ka̱shile n vuma

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda: a kubana u ma̱zuɓi a yaꞋan vu ɗa tsu na &lt;&lt;Giti.&gt;&gt;

1 Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu tsu,

e yeve ta̱ tsugbayin tsu nu a̱ ubuta̱ dem aduniyan,

avu na ucikpi u nu u yawai ɗe gaɗi,

2 Muku nu nreɓu a kucikpa wu.

ucikpi u nu wo okpo ta̱ mashilya a irala i nu,

adama a na a shamgbatangu irala i nu,

n aza a na i a kuciga kutsupa.

3 Ana mi indai gaɗi,

ulinga we ekiye a̱ nu,

wotoi n azangata,

a na vu zuwai a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i le.

4 Ɗa n danai, yayi vuma ali vi a̱ kusa̱Ꞌa̱ yi?

Yayi vuma vu lima̱ ali vi a̱ kula̱na̱ yi?*

5 N nannai dem, avu ɗa baci ba,

babu ili i na i laꞋi vuma,

ali vu nekei ni tsugbayin n ucikpi.

6 Vu zuwai ni u lyaꞋa tsugono ci ili i na vu yaꞋin dem,

Vu zuwai ili ra̱ka̱ yi okpoi ekiye a vuma,*

7 nu nlala n anaka,

nu nnama n kakamba feu,

8 nu nnu n adan,

ni ili i wuma i mini ra̱ka̱.

9 Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu tsu,

e yeve ta̱ tsugbayin tsu nu a̱ ubuta̱ dem aduniyan.

9

Ucikpi u Ka̱shile adama afada a mayun.

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda: a kubana u ma̱zuɓi, a yaꞋan vu ɗa tsu ka̱la̱ka̱tsu ka &lt;&lt;Ukpa̱ u maku ma̱ va̱.&gt;&gt;

1 Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kucikpa wu n ka̱ɗu ka̱ va̱ ra̱ka̱,

mi ta̱ a kudansa ili i mereve i na vu yain.

2 MalaꞋimili dem, mi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a̱ nu.

Mi ta̱ a kuyaꞋan ishipa n cikpa kula ku nu.

3 Irala i va̱ i bono ta̱ n ka̱ca̱pa̱ ana ene nu,

a̱ yikpa̱i ɗa a̱ kuwa̱i.

4 Avu na vi kayaꞋinkafada ka usuɓi,

vu da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka̱ nu.

vu yaꞋin afada a na a yaꞋin mu derere.

5 Vu ɓarangi uduniyan.

ɗa vu unai uma a gbani-gbani,

vu urai ula e le ko wannai.

6 Unai irala i tsu ko wannai,

vu mutsukpa̱i likuci-likuci i le,

a cinukpai n ula e le gbende-gbende.

7 Ama Vuzavaguɗu mogono maꞋa ko wannai,

u zuwa ta̱ kakuba ko tsugono ci ni adama afada.

8 Wi ta̱ a kuyaꞋanka aduniyan afada a usuɓi,

a kukiɗaka uduniyan afada derere.

9 Vuzavaguɗu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku wa aza a na a takacikai,

ubuta̱ u kusheɗeku u ɗa a makyan ma atakaci.

10 Vuzavaguɗu, aza a na e yevei nu,

i ta̱ a kuzuwa a̱ɗu e le wa̱ a̱ nu,

vu tsu varuku vuza na u ta̱wa̱i wa̱ a̱ nu ba.

11 Cikpai Vuzavaguɗu,

vuza na wi o tsugono tsu Sihiyona,

danai uduniyan ili i na u yain.

12 Ka̱shile ki ta̱ a kuciɓa n aza a na i atakaci,

u tsu cinukpa m ma̱shi me le ba,

ama u tsu takacika ta̱ aza a na i o kudoro le.

13 Vuzavaguɗu, pana asuvayali a̱ va̱,

la̱na̱ tsu na irala i va̱ yi a kuyaꞋanka mu.

Isa mu a̱ ubuta̱ wu ukpa̱, Vuzavaguɗu,

14 adama a na n cikpa wu,

e kelime ka uma a Sihiyona,

ka̱ta̱ n yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a wishi u nu.

15 Uma a̱ ga̱va̱ ta̱ kpenle, ɗa a̱ yikpa̱i punu,

a dasai ayakuru e le,

ɗa ene e le a̱ cila̱i punu.

16 Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ e yeve ni,

a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka afada a usuɓi,

uma a gbani-gbani a̱ ka̱na̱i ka̱ci ke le n ka na a yaꞋin.

Kuvuka

17 Uma a gbani-gbani i ta̱ a̱ gida̱la̱ a kubana asaun e le,

ta feu nannai uduniyan u na u iwain Ka̱shile.

18 Makyan dem ɗa a kucinukpa n aza na i a kuciga uɓa̱nki ba,

e kupece vuza vu u unambi n kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱ ba, ko wannai.

19 Vuzavaguɗu, ɗa̱nga̱!

adama a na ka̱ta̱ uma a̱ ciya̱ ulyaꞋi wa̱ a̱ nu ba,

yaꞋan a yaꞋanka uma a gbani-gbani afada e kelime ka̱ nu,

20 Vuzavaguɗu, zuwa le e jeꞋeke ikyamba adama o wovon.

vu zuwa le e yeve a na e le uma a ɗa koci.

Kuvuka

10

Ma̱shi adama uma a gbani-gbani

1 Vuzavaguɗu yiɗa̱i i zuwai vu shamgbai daꞋin?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu sokongi ka̱ci ka̱ nu a makyan ma na ci atakaci?

2 Uma a gbani-gbani i ta̱ a̱ra̱ɗi

a kutakacika aza a unambi,

zuwa ka gbani-gbani ka na o foɓusoi ko bono a kaci ke le.

3 Uma a gbani-gbani a̱ra̱ɗi n kawuya ka na e sheshei a̱ɗu e le,

aza a ulyopi a tsu shika ta̱ Vuzavaguɗu,

kpamu o tsu goyo yi ta̱.

4 Uma a gbani-gbani i ta̱ ugbamukaci,

a tsu ciɓa n Ka̱shile ba.

E kusheshe ku le dem, a tsu dana ta̱,

&lt;&lt;Ka̱shile kilo ba.&gt;&gt;

5 Uma a gbani-gbani a ci lyaꞋa ta̱ kelime a ili i na i a kuyaꞋan dem.

E kuyeve afada a̱ Ka̱shile ba,

o tsu goyo ta̱ irala i le.

6 E kusheshe ku le a tsu dana ta̱,

&lt;&lt;Kawuya ka̱ kuciya̱ tsu ba,

ci tana a kutakacika ba.&gt;&gt;

7 Una̱ u le wi ta̱ tukpa n ishikushi, n aꞋuwa n mavura,

elentsu e le i ta̱ n ufa̱ka̱ u kadanshi ka gbani-gbani n kavama.

8 O tsu bopo ta̱ a n likuci n wawaꞋa,

una aza a babu unushi.

A̱shi e le i ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza a babu utsura.

9 A tsu vana ta̱ a̱ ubuta̱ u na o bopoi tsu kawu,

a kuvana aza a babu utsura,

n ayakuru e le a ɗa a̱ tsu ka̱na̱ aza a babu utsura,

ka̱ta̱ a laza n e le.

10 A tsu dasa ta̱ aza a babu utsura e kpete le,

o yotsongu le utsura ali a lyaꞋa le.

11 E ci sheshe ta̱ a dana, &lt;&lt;Kabura Ka̱shile ba,

u pala ta̱ a̱shi a̱ ni wi e kene tsu ba.&gt;&gt;

12 Vuzavaguɗu, ta̱wa̱ vu wawa mu,

Ka̱shile, ka̱ta̱ vu cinukpa n aza a na i a kutakacika ba.

13 Yiɗa̱i i zuwai ɗa uma a gbani-gbani o ogoyoi Ka̱shile?

Ali i e kusheshe n a danai, &lt;&lt;Wi a kutakacika tsu ba.&gt;&gt;

14 Ama Vuzavaguɗu vi ta̱ e kene,

vi ta̱ kpamu a̱ kula̱na̱ aza atakaci n aza a una̱mgbi u ka̱tsuma̱,

a makyan dem vi ta̱ ufoɓushi vu ɓa̱nka̱.

Wa̱ a̱ nu u ɗa aza a babu utsura a tsu zuwa a̱ɗu,

avu ɗa vu tsu ɓa̱nka̱ mkpaꞋan.

15 Jebe utsura u uma a gbani-gbani,

takacika le adama a unushi u na a yaꞋin,

ali uta̱ka̱ ka gbani-gbani ke le e keteshe.

16 Vuzavaguɗu, mogono maꞋa ko wannai.

uduniyan u na u tonoi a̱ma̱li,

i ta̱ a ku una le a iɗika ya.

17 Vuzavaguɗu, pana ma̱shi ma aza a babu utsura,

pana avasa e le, vu neke le utsura u ka̱ɗu.

18 Vu pana ta̱ ma̱shi ma mkpaꞋan n aza na i n utsura ba,

vu yaꞋanka le afada a usuɓi,

adama a na ka̱ta̱ uma o doku e neke le wovon ba.

11

Ku zuwa ku ka̱ɗu u Vuzavaguɗu

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda: a kubana u ma̱zuɓi.

1 Vuzavaguɗu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

adama a̱ n yiɗa̱i va ku dana mu:

&lt;&lt;Imkpa tsu manunu a kubana a nsasan,

2 Uma a gbani-gbani a lapula ta̱ utan u le,

kpamu a gisangi ayaꞋa e le,

adama a na a tawa uma a̱ ma̱riki punu a̱ ka̱yimbi.

3 Aza a usuɓi i a kufuɗa kuyaꞋan ili ba,

Ɗa baci ili dem i na̱mgba̱i.&gt;&gt;

4 Vuzavaguɗu wi ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ciɗa a̱ ni,

kakuba ko tsugono ci ni ki ta̱ ɗe gaɗi.

a̱shi a̱ ni a kindana uma a̱ ubuta̱ dem,

a̱ kula̱na̱ ili i na uma i a kuyaꞋan dem.

5 Vuzavaguɗu u tsu kondo ta̱ vuza vu usuɓi,

n vuza gbani-gbani,

u tsu iwan ta̱ aza a na a cigai kawuya,

6 Wi ta̱ a̱ kusuku akina n Farinwuta,

u uma a gbani-gbani,

wunla̱i wu usuɗukpi u ɗa u ko okpo upecu u le.

7 Adama a na Vuzavaguɗu vuza vu usuɓi ɗa,

u ciga ta̱ ulinga wu usuɓi,

uma a usuɓi i ta̱ e kene a̱shi a̱ ni.

12

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda: a kubana u ma̱zuɓi, a yaꞋan vu ɗa tsu ka̱la̱ka̱tsu ka&lt;&lt;Shiminitu&gt;&gt;

1 Wawa tsu Vuzavaguɗu,

babu aza a̱ ma̱riki a na a buwai tsu Ka̱shile,

aza a usuɓi o kotso ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan.

2 Yaba dem a kuyaꞋanka toku aꞋuwa,

o modoronoi n una̱ wa singai.

3 Vuzavaguɗu, zuwa elentsu aza o modoruko a paɗa bini,

vu zuwa una̱ wa aza a̱ra̱ɗi u paɗa bini.

4 Aza a na a tsu dana, &lt;&lt;Ci ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi n elentsu a̱ tsu,

ci ta̱ a kudansa ili i na tsu cigai,

yayi u kusa̱nka̱ tsu?&gt;&gt;

5 Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ gogo na,

adama a na i ta̱ o kudoro aza a unambi.

aza a na a takacikai kpamu a̱ yura̱ adama atakaci.

Mi ta̱ e kuneke le ida̱shi i ma̱ta̱na̱ i na i a̱ kula̱nsa̱.&gt;&gt;

6 Kadanshi ka Vuzavaguɗu ki ta̱ ciɗa,

kadanshi ka̱ ni ki ta̱ tsa azurufa koci,

azurufa a na a̱ luwa̱i n akina ali kucindere.

7 Vuzavaguɗu ere tsu,

ere tsu ekiye a uma a gbani-gbani,

vu ere tsu ko wannai

8 Adama a na uma a gbani-gbani i ta̱ lo a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a̱ ubuta̱ dem,

a kucikpa ili i na yi i gbani-gbani.

13

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda: a kubana u ma̱zuɓi.

1 Vuzavaguɗu, ali n wannai ɗai va kucinukpa nu mpa?

Ali n wannai ɗai va ku sokongu ku mu a̱shi a̱ nu?

Ali ko wannai ɗa?

2 Ali n wannai ɗai n kugbama asuvu n atakaci a nampa?

Kanna dem o kuyongo n una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

Ali wannai ɗai irala i va̱ i kuka̱na̱ kuciya̱ ulyaꞋi?

3 Indana mu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱,

zuwa mu n yongo n wuma,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n kuwa̱ ba.

4 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ irala i va̱ a dana,

&lt;&lt;Ci lyaꞋa ta̱ kelime ka̱ ni.&gt;&gt;

Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ a yaꞋan ma̱za̱nga̱,

adama a uyikpi u va̱ ba.

5 Ama mpa n neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ m ma̱za̱nga̱

adama a na vu isa mu ta̱.

6 Mi ta̱ a kuyaꞋan ishipa, u Vuzavaguɗu,

adama a kasingai ka na wi a kuyaꞋanka mu.

14

Kagbanigbani ka uma n tsulau tsu le

(Ishp 53:1-6)

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda: a kubana u ma̱zuɓi.

1 Alau a tsu dansa ta̱ a̱ɗu e le,

&lt;&lt;Babu Ka̱shile.&gt;&gt;

A̱ na̱mgba̱ ta̱ ra̱ka̱ vu le, ulinga u le ili yi unata i ɗa,

babu vuza na u ci yaꞋan ili i na yi derere.*

2 Vuzavaguɗu wu indanai uma ɗe gaɗi,

we ene ko aza e kuyeve i ta̱ punu,

vuza a na wi a̱ kula̱nsa̱ u yeve Ka̱shile.

3 Ra̱ka̱ vi le a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ uye,

dem vi le a̱ puwa̱nka̱ ta̱,

babu vuza na wi a kuyaꞋan ka̱ ma̱riki,

ko vuza te.

4 Ko i n kuyeve ba?

Aza a na i kuyaꞋan ka gbani-gbani ka,

i n kuyeve ba?

A tsu takuma ta̱ uma tsu boroji,

kpamu a ci yaꞋan avasa u Vuzavaguɗu ba.

5 Ama a̱ rikpa̱ ta̱ adama o wovon,

adama a na Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n uma a usuɓi.

6 A̱ɗa̱ uma a gbani-gbani,

i tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ ulinga wa aza a unambi,

ama Vuzavaguɗu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u le.

7 Ishi baci a dana wishi wi Isaraila,

wu uta̱ ta̱ a Sihiyona.

ayin ana Vuzavaguɗu u bonokoi uma a̱ ni una̱singai u le,

ntsukaya n Yakubu mi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱.

aza a Israila a pana u yoꞋo.

15

Aza a na i a̱ idashi a kusan ku ciɗa ku Ka̱shile

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu,

yayi u ku uwa a̱ Ma̱va̱li mo oɓolo ma̱ nu?

Yayi u kuda̱sa̱ngu a Sihiyona,

kusan ku ciɗa?

2 Sai vuza na wi a kuyaꞋan kamayu,

vuza na wi a kuyaꞋan ili yi usuɓi,

vuza na kpamu wi a kudansa kamayu

a̱ ka̱ɗu ka̱ni,

3 Vuza na u tsu la̱nga̱sa̱ kula ku vuza yoku ba,

Vuza na u ci yaꞋanka a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni ka gbani-gbani ba,

ko u yaꞋan kadanshi ka gbani-gbani

adama vuza na i a̱ ida̱shi ɗeɗevu ba.

4 Vuza na u tsu goyo aza a na Ka̱shile ka inwai,

ama u tsu neke ta̱ tsugbayin wa aza na o kutono Vuzavaguɗu.

U tsu shatangu ta̱ uzuwakpani u ni,

ko niniɗai baci ka yaꞋin,

5 Vuza na u tsu neke okopu babu kodokpotsu,

u ci isa kalyaꞋa adama a na wo okpo magan ma aꞋuwa,

u vuza babu unushi ba.

Vuza na baci u yaꞋin nannai wi ta̱ a kushamgba mayin ko wannai.

16

Kuzuwa ka̱ɗu u Vuzavaguɗu

Vishipa vu Dawuda.

1 Ere mu Ka̱shile,

adama a na avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱.

2 Ɗa n danai Vuzavaguɗu,

&lt;&lt;Avu ɗa Vuzavaguɗu vu va̱,

ili i singai i na mi n i ɗa ra̱ka̱, wa̱ a̱ nu u ɗa yi uta̱i.&gt;&gt;

3 Adama aza a ciɗa a iɗika ya,

ele ɗa i n tsugbayin,

ele ɗa a zuwai mu ma̱za̱nga̱.

4 Aza a na a zagbai o tono a̱ma̱li o yoku,

o tsu ronoko ta̱ ka̱ci ka̱ le atakaci ka̱u.

Mi o kuɓolongu n e le,

a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka alyuka ba.

Mi a kucikpa a̱ma̱li e le ba. 5 Vuzavaguɗu avu ɗa ili i na mi n i ɗa koci,

avu ɗa vu nekei mu ili i na n cigai dem,

wuma u va̱ wi ta̱ ekiye a̱ nu. 6 KuneꞋe ku na vu yaꞋankai mu,

ki ta̱ n ugain ka̱u,

mayun ku singai ku ɗa. 7 N cikpa ta̱ Vuzavaguɗu, a na wi o kutono nu mpa,

n kayin kpamu ka̱ɗu ka̱ va̱ ke ci neke mu ta̱ kadanshi.

8 N yeve ta̱ makyan dem Vuzavaguɗu wi ta̱ nu mpa.

Adama a na wi ta̱ e kukiye ku singai ku va̱,

mi a̱ kurikpa̱ ba. 9 Adama a nannai ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ m ma̱za̱nga̱,

wuma u va̱ kpamu wi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱,

ikyamba i va̱ feu yi ta̱ a kuyongo babu koyoku.

10 Adama a na va̱ ku ka̱sukpa̱ mu,

n yongo a kasaun ba,

ko vu ka̱sukpa̱ vuza vu usuɓi u shama ba.*

11 Vi ta̱ a̱ ku yotsongu mu uye,

uye u na u kubana a̱ ubuta̱ u wuma,

kuyongo ku nu koɓolo nu mpa ili i ma̱za̱nga̱ i ɗa,

ida̱shi e kukiye ku usingai ku nu,

uyoꞋo u ɗa ko wannai.

17

Ma̱shi ma vuza vu babu unushi

Avasa a Dawuda.

1 Vuzavaguɗu pana ufolu u va̱ a̱ kula̱nsa̱ kamayun,

pana ma̱shi ma̱ va̱, ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki.

Zuwa atsuvu vu pana avasa a̱ va̱,

adama a na mpa vuza va aꞋuwa ɗa ba.

2 YaꞋan afada a na va kuyaꞋan o yotsongu mi ta̱ n usuɓi,

adama a na vi yeve ta̱ ili i na yi derere.

3 Vu la̱na̱ baci ka̱ɗu ka̱ va̱,

ɗa vu ta̱wa̱i wa̱ a̱ va̱ n kayin,

vu kondo mu ba ci,

vi a kuciya̱ ili i gbani-gbani wa̱ a̱ va̱ ba,

n sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ una̱ uva̱ wi a ku nusaka wu ba.

4 Tsu na uma o yoku a ci yaꞋan,

mpa n tono ta̱ kadanshi ka̱ nu,

n tono uye u uma a kavama ba.

5 Ene a̱ va̱ i ta̱ o kutono uye u nu makyan dem,

n saꞋwa kukatsukpa ba.

6 N yaꞋan ta̱ avasa wa̱ a̱ nu Ka̱shile,

adama a na avu vu tsu ushuku mu ta̱,

zuwa atsuvu vu pana avasa a̱ va̱.

7 Yotsongu ucigi u mereve u nu,

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

avu ɗa vu tsu isa aza a na i a̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku,

aza a na i a̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku e kukiye ku usingai ku nu,

a̱ ubuta̱ wi irala i le.

8 Ere mu tsu maku ma̱ ka̱shi,

sokongu mu a ɗaka ve evelyu a̱ nu,

9 wa aza a gbani-gbani a na a cigai ku una mu,

n irala i va̱ aza a na i uka̱ra̱Ꞌi nu mpa.

10 I na asuvayali a̱ɗu e le ba,

una̱ u le sai kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi.

11 Gogo na i ta̱ uka̱ra̱Ꞌi nu mpa a̱ ubuta̱ u na n vadalukpai dem,

a̱ kula̱nsa̱ ka̱ba̱nga̱ adama a na o polo mu a iɗika.

12 Ana ikawu a̱ kula̱nsa̱ mu adama a na a sazasa,

a na ikawu yi utsura,

a kuvana a̱ ubuta̱ u na i ubopi.

13 Ta̱wa̱, Vuzavaguɗu vu yaꞋan kuvon n irala i va̱, vu lyaꞋa le,

vu isa mu n kotokobi ka̱ nu wa aza a gbani-gbani. 14 Vuzavaguɗu, isa mu n kukiye ku nu a icuꞋu i uma a nanlo,

isa mu a̱ ubuta̱ u uma aduniyan a nampa,

a na i n ili i na a cigai dem,

takacika le n ili i na vu zuwakai le,

ya muku n le feu n takacika,

ali a kubana a n tsukaya n le.

15 Mi ta̱ e kene wu, adama a na mpa vuza vu usuɓi ɗa,

ɗa baci n jimgbai dem n ci yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ adama a na vi ta̱ koɓolo nu mpa.

18

Vishipa vu ulyaꞋi vu Dawuda

(2 Sam 22:1-51)

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 N ciga wu ta̱ Vuzavaguɗu,

avu ɗa utsura u va̱.

2 Vuzavaguɗu, avu ɗa katali ke kusheɗeku ka̱ va̱, mashilya ma̱ va̱ n kishi ka̱ va̱,

Ka̱shile kaꞋa katali ke kusheɗeku ka̱ va̱, wa̱ a̱ ni u ɗa n tsu sheɗeku.

ma̱ra̱ga̱ ma̱ va̱ n kishi ka̱ va̱,

ubuta̱ u kusheɗeku u va̱ kpamu.

3 N tsu ɗeke ta̱ Vuzavaguɗu,

a̱yi na u yotsoi kucikpa,

kpamu u tsu wawa mu ta̱ ekiye a irala i va̱.

4 Ukpa̱ u shiya mu ta̱ kpankpaꞋan n awin a̱ ni,

ka gbani-gbani ka aya ta̱ ali ka laꞋi utsura u va̱.

5 Kasaun ka shiya mu ta̱ n awin a̱ ni,

ukpa̱ u zuwaka mu ta̱ maza.

6 A̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ va̱, n ɗeke ta̱ Vuzavaguɗu,

N ɗeke ta̱ Ka̱shile ka̱ va̱ adama a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ni u panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱,

ma̱shi ma̱ va̱ ma uwa ta̱ atsuvu a̱ ni.

7 Aduniyan ejeꞋi ali a̱ gba̱ɗa̱i,

ɗa a̱miꞋin a nsasan ejeꞋi ɗa a̱ gba̱ɗa̱i,

adama a wupa u Ka̱shile.

8 Ka̱nga̱ ka̱ ka̱na̱i ku uta̱ a̱ vunu vi ni,

melentsu ma akina n a̱ga̱ruwa̱shi a̱ ku uta̱ una̱ u ni,

9 U ɓa̱yuwa̱i gaɗi, ɗa u cipa̱i a iɗika,

eleshu a̱ lima̱ ka̱u a ɗaka vu ene a̱ ni.

10 U kumbai gaɗi ve evelyu i Corobi u imkpai,

a̱ kucipa̱ n ilaɗi.

11 U zuwai ka̱yimbi ko okpoi kapalatsu ka̱ ni,

u sheɗeki eleshu a̱ lima̱.

12 Ɗa ulaɗi wu uta̱i eleshu a̱ ni,

ɗa mini ma atali n melentsu ma akina,

uta̱i e kelime ka̱ ni.

13 Vuzavaguɗu u lapai ɗe kakpanga gaɗi,

ɗa a panai ka̱la̱ka̱tsu ka MalaꞋimili.

14 U tawai ayaꞋa a̱ ni, u wacuwai irala ni,

n ulaɗi u ni u ɗa u lokoi le.

15 A palukpai kumiꞋi ku mala e keteshe,

kumiꞋi ka aduniyan ku uta̱i e keteshe,

ana vu ɓarangi irala i va̱, Vuzavaguɗu,

ana kpamu vu ɓarangi le n wupa.

16 Vuzavaguɗu u ba̱rukpa̱i kukiye ku ni ɗe gaɗi u ɗikai mu,

wu utuka̱i mu a̱ mini mu uga̱vi.

17 Wu isa mu ekiye a irala i va̱ yi utsura,

n wa aza a na o kovoi mu,

adama a na a laꞋa ta̱ utsura u va̱.

18 A kanna ka atakaci a̱ va̱, ɗa a̱ ta̱wa̱i a̱ shilika̱i nu mpa,

ama ɗa vuzavaguɗu u wawai mu.

19 Wu utuka̱i mu a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci,

ɗa wi isai mu adama a na wi ta̱ a kupana uyoꞋo u va̱.

20 Vuzavaguɗu u tsu tsupa mu ta̱, adama a na mpa vuza vu usuɓi ɗa,

ɗa u zuwakai mu una̱singai adama a usuɓi u va̱.

21 N tono ta̱ uye u Vuzavaguɗu, n ka̱sukpa̱ Vuzaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, adama a kuyaꞋan ka gbani-gbani ba.

22 N tono ta̱ wila̱ u ni ra̱ka̱,

n kpa̱ɗa̱ kutono ili i na u dansai ba.

23 Ɗa mo okpoi vuza vu babu unushi a̱ ubuta̱ ni.

Ɗa kpamu me erei ka̱ci ka̱ va̱ a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan unushi.

24 Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u nekei mu katsupu adama a usuɓi u va̱,

adama a na u yeve ta̱ mi na unushi a̱ ni ba.

25 Vuzavaguɗu avu vuza vu uneki u ka̱ɗu ɗa, wa aza a na e nekei u a̱ɗu,

vuza vu ma̱riki ɗa kpamu wa aza a̱ ma̱riki.

26 Wa aza a̱ɗu a ciɗa, vu tsu yotsongu le ta̱ vi ta̱ ciɗa,

ama vi ta̱ a tsurala n aza a ka gbani-gbani.

27 Vu tsu isa ta̱ aza a na o goyoi ka̱ci ka̱ le,

ama vu tsu goyo ta̱ aza a̱ra̱ɗi.

28 Vuzavaguɗu, avu ɗa vu tsu neke mu kutashi,

avu ɗa vu lokoi ka̱yimbi ka̱ va̱.

29 N utsura u nu, mi ta̱ a ku una ka̱tsura̱ ko osoji,

n utsura u Ka̱shile ka̱ va̱ mi ta̱ a kupasa mashilya dem.

30 Uye u Ka̱shile wi ta̱ derere,

uzuwakpani u Vuzavaguɗu mayun ɗa.

a̱yi ma̱ra̱ga̱ maꞋa wa aza a na e sheɗeki wa̱ a̱ ni.

31 Vuzavaguɗu koci, a̱yi ɗa Ka̱shile,

Ka̱shile kaꞋa koci ubuta̱ u kusheɗeku u tsu.

32 A̱yi ɗa Ka̱shile ka na ke ci neke mu utsura u ka̱ɗu,

u tsu ere mu ta̱ a uye wu nwalu n va̱.

33 U tsu zuwa mu ta̱ n wala n ilaɗi ko ma̱ta̱ɗa̱,

tsu mesheun e kere mu a gaɗi vu nsasan.

34 U tsu gbara mu adama o kuvon,

ciya̱ n fuɗa kuyaꞋan ulinga n utan u viyum vi shili.

35 Vuzavaguɗu vu ere mu ta̱, ɗa vu isai mu,

mo okpoi vuzagbayin, adama a na vu la̱na̱ mu ta̱,

utsura u nu kpamu we erei mu,

36 Vu zuwa mu ta̱ a̱ ubuta̱ u na wi n ma̱ta̱ɗa̱ ba,

n saꞋwa kuyikpa̱ ba.

37 N guvai irala i va̱ ali n remei le,

mi a kushamgba ba sai mu una le ra̱ka̱.

38 Ɗa n lapai le ali a iɗika, a fuɗa a̱ ɗa̱nga̱ ba,

a̱ yikpa̱i a ɗaka vu ene a̱ va̱.

39 Avu ɗa vu nekei mu utsura u kuyaꞋan kuvon,

vu zuwai irala i va̱ a ɗaka vu va̱.

40 Vu zuwai irala i va̱ a kpatalai a sumai,

ɗa mu unai aza a na i a tsurala nu mpa.

41 A̱ shika̱i, ama babu vuza na wa ku isa le,

e ɗekei Vuzavaguɗu, ama ɗa u kpa̱ɗa̱i ku ushuku le.

42 Ɗa n lapai le luɓa̱ luɓa̱ ali okpoi tsu kubuta̱,

n dasai le tsu kolyoꞋo ku uye.

43 Vu isai mu a̱ ubuta̱ wa aza a ugbamiwasuvu,

vu zuwai mu mo okpo vuza vu kelime vu uduniyan,

uma a na n saꞋwai kuyeve ba,

okpoi aza a ulinga a̱ va̱.

44 Ɗa baci a panai ukuna u va̱,

o tsu tono mu ta̱.

Omoci a̱ kuta̱wa̱ n e nekei mu tsugbayin,

45 a nambai utsura u ka̱ɗu,

n kujeꞋe ki ikyamba ɗa a̱ uta̱i a̱ ubuta̱ u na e sheɗeki.

46 Vuzavaguɗu wi ta̱ n wuma, una̱singai u katali ke kusheɗeku ka̱ va̱,

ucikpi a kubana a̱ Ka̱shile kishi ka̱ va̱.

47 A̱yi ɗa Ka̱shile ka na ka kutsupaka mu,

a̱yi ɗa u zuwai uduniya wo okpoi ɗaka vu va̱,

48 u tsu isa mu ta̱ e kiye a irala i va̱.

u tsu neke mu ta̱ tsugbayin a̱ ubuta̱ wi irala i va̱,

u tsu isa mu ta̱ ekiye a uma a kavama.

49 Adama a nannai, Vuzavaguɗu,

mi ta̱ a kucikpa wu a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan,

mi ta̱ a kuyaꞋan ishipa n cikpa kula ku nu.

50 Makyan dem Ka̱shile ke ci neke ta̱ mogono ma na u zagbai ulyaꞋi,

u tsu yotsongu ta̱ ucigi u na u tsu sabaꞋa ba u mazagbi ma̱ ni,

u Dawuda nu ntsukaya n ni ko wannai.

19

Ulinga u Ka̱shile n afada a̱ ni

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 La̱na̱ biꞋi tsu na gaɗi a̱da̱nga̱shile i a kusala tsugbayin tsu Ka̱shile,

la̱na̱ biꞋi kpamu tsu na eleshu i o kuyotsongu ulinga u na u yaꞋin e keteshe.

2 Kanna dem ka tsu dana ta̱ kanna ke ire tsugbayin ci ni,

kayin dem ko tsu tonuko ta̱ kayin ke ire kuyeve ku ni.

3 Babu ka̱la̱ka̱tsu ko kadanshi ka na a dansai,

babu ka̱la̱ka̱tsu ka na a panai.

4 Ama akaka e le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ aduniyan dem,

kadanshi ke le ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ a̱ ubuta̱ dem aduniyan.*

Ka̱shile ka yaꞋanka ta̱ kanna kpaꞋa ɗe gaɗi,

5 Kuta̱ ku kanna ki ta̱ tsu vali vu savu a̱ ku uta̱ a̱ kunu ku ni,

n ma̱za̱nga̱ tsu vuza vu na u ciya̱i ulyaꞋi a ugulani u malamanai.

6 U tsu uta̱ ta̱ a uteku wa̱ a̱da̱nga̱shile,

ka̱ta̱ u ka̱ra̱Ꞌa̱ a kubana a kapashi ka nan ɗe,

ko ili i kusheɗeku adama a usuɗukpi u ni ba.

7 Wila̱ u Vuzavaguɗu wi ta̱ derere,

u tsu bonoko ta̱ wuma u savu.

Kadanshi ka Vuzavaguɗu ili i kutono i ɗa,

ke tsu neke ta̱ kuyeve u vuza na wi n kuyeve ba.

8 Wila̱ u Vuzavaguɗu wi ta̱ mejege,

u tsu tuka̱ ta̱ m ma̱za̱nga̱ a̱ ka̱ɗu.

Kadanshi ka Vuzavaguɗu,

ki n kadama ke kuyeve ba,

ka tsu zuwa ta̱ ka̱ɗu kuyeve.

9 Wovon u Vuzavaguɗu u tsu zuwa ta̱ ka̱ɗu ko yongo ciɗa ko wannai.

Wila̱ u Vuzavaguɗu mayun ɗa,

makyan dem wi ta̱ mejege.

10 U laꞋa ta̱ azanariya ugaꞋin,

ali a laꞋi azanariya a na a̱ luwa̱i koci,

a laꞋa ta̱ ishigi uyoꞋo,

ali a laꞋi ishigi i na a pishai.

11 We e le u ɗa kagbashi ka̱ nu ka̱ tsu ciya̱ odoki,

kutono ku wila̱ ki ta̱ n katsupu ka̱ a̱bunda̱i.

12 Yayi u kuyeve unushi u ni?

Cinukpaka mu unushi u na n yevei n e le ba.

13 Ere mu ka̱ta̱ n yaꞋan unushi wu ucigi u ka̱ɗu ba,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ lyaꞋaka mu tsugono ba.

Ta m ko okpo vuza vu babu unushi nannai,

ka̱ta̱ n laꞋaka n kuyaꞋan ka gbani-gbani.

14 YaꞋan kadanshi ka̱ va̱ n kusheshe ku va̱,

ko okpo ili i ku isa wa̱ a̱ nu,

Vuzavaguɗu, ubuta̱ u kusheɗeku u va̱ n ka̱shibi ka̱ va̱.

20

Avasa a̱ kula̱nsa̱ ulyaꞋi

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 YaꞋan Vuzavaguɗu wu ushuku wu a ayin atakaci,

yaꞋan kula ku Ka̱shile ka Yakubu ke ere wu,

2 YaꞋan u suꞋuku n uɓa̱nki ɗe a̱ ubuta̱ u ciɗa u ni,

ka̱ta̱ u zuwaka wu kukiye a Sihiyona.

3 YaꞋan u ciɓa n alyuka a̱ nu ra̱ka̱,

ka̱ta̱ kpamu u pana uyoꞋo u kuneꞋe ku kusongu ku nu.

Kuvuka

4 YaꞋan u neke wu ili i na ka̱ɗu ka̱ nu ka cigai dem,

ka̱ta̱ u zuwa vu lyaꞋa kelime n ili i na vu sheshei kuyaꞋan dem.

5 A̱tsu ci ta̱ a kuyaꞋan yoroli i ma̱za̱nga̱ adama a ulyaꞋi u kelime u nu,

ci yaꞋan ka̱ɗiva̱ adama a ulyaꞋi u kelime u nu,

n kucikpa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu.

Ka̱shile ka isa ta̱ ufolu u nu.

6 Gogo na n yeve ta̱ Vuzavaguɗu u tsu ere ta̱ mogono ma na u zagbai,

u tsu ushuki yi ta̱ ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ u ciɗa u ni,

n utsura u gbayin u ni u ɗa u tsu zuwa yi u lyaꞋa kelime.

7 Aza o yoku a tsu zuwa ta̱ a̱ɗu e le wu ekeke odoku e le.

aza o yoku wu odoku e le

Ama a̱tsu tsu zuwa ta̱ a̱ɗu a̱ tsu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu.

8 IcuꞋu i uma a nanlo i ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ a̱ yikpa̱,

ama a̱ tsu ci ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ ci shamgba n utsura.

9 Vuzavaguɗu ɓa̱nka̱ mogono adama a na u ciya̱ ulyaꞋi,

yaꞋan vu panaka tsu a makyan ma na ci ɗekei.

21

Ucikpi adama a ulyaꞋi

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, adama a utsura u nu,

mogono ma yaꞋan ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱,

wi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i adama a na vu neke yi ta̱ ulyaꞋi.

2 Vu neke yi ta̱ ili i na ka̱ɗu ka̱ ni ka cigai,

vu kpa̱ɗa̱ ku ushuku yi ufolu u ni ba.

Kuvuka

3 Vu tuka̱i ni n ili i singai n a̱bunda̱i,

ɗa vu zuwakai ni oroliko azanariya a kaci ka̱ ni.

4 U folono wu ta̱ wuma,

ɗa vu nekei ni wuma, n wuma wu ugaɗi.

5 Adama a̱ uɓa̱nki u nu, u ciya̱ ta̱ ucikpi u gbayin

ucikpi n tsugbayin tsu na vu nekei ni.

6 Vu zuwai ni wo okpoi vuza una̱singai ko wannai,

kuyongo ku nu n a̱yi u tsu zuwa yi ta̱ ma̱za̱nga̱.

7 Adama a na mogono ma, ma zuwa ta̱ ka̱ɗu wa̱ a̱ ni,

Vuzavaguɗu MalaꞋimili.

Adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

wi ta̱ o ko okpo mogono ko wannai.

8 Kukiye ku nu ki ta̱ e kureme irala i nu ra̱ka̱,

kukiye ku usingai ku nu ki ta e kureme aza a na a iwain nu.

9 Vi ta̱ a kulyaꞋa le tsu melentsu ma akina,

ayin a na baci vu yotsongi ka̱ci ka̱ nu, Vuzavaguɗu.

vi ta̱ a ku una le a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa u nu,

akina i ta̱ o kusongu le ra̱ka̱.

10 Mogono mi ta̱ a ku una ntsukaya n le aduniyan ra̱ka̱,

n muku n le a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan.

11 Ko ishi baci e sheshe kuyaꞋanka wu ka gbani-gbani,

ko o foɓusoi kuyaꞋanka wu kawuya,

i a̱ kuciya̱ ulyaꞋi ba.

12 Adama a na vi ta̱ a kuzuwa le a kpatala a suma,

a makyan ma na baci vu taɗuki ayaꞋa a̱ nu.

13 YaꞋan a cikpa wu adama a utsura u nu, Vuzavaguɗu.

Ci ta̱ a kuyaꞋan ishipa tsu cikpa utsura u nu.

22

Ma̱shi ma̱ una̱mgbuka̱tsuma̱ n ishipa i kucikpa

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱shile ka̱ va̱, Ka̱shile ka̱ va̱, yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ka̱sukpa̱i mu?

N shika̱ ta̱ ka̱u adama a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki, ama ali n gogo na vu ta̱wa̱ ba.*

2 Ka̱shile ka̱ va̱ n ɗeke wu ta̱ n kanna,

vu ushuku mu ba,

n ɗeke wu ta̱ n kayin, n nannai dem asuvu a̱ va̱ i a̱ ida̱shi ba.

3 Ama n nannai dem avu vuza ciɗa ɗa,

vuza na aza a Isaraila i a kucikpa.

4 Ikaya i tsu a zuwa ta̱ a̱ɗu ele wa̱ a̱ nu,

a zuwa ta̱ a̱ɗu e le wa̱ a̱ nu, ɗa tana vu wawai le.

5 A banka ta̱ n ma̱shi me le wa̱ a̱ nu, ɗa vu wawai le,

wa̱ a̱ nu u ɗa a zuwai a̱ɗu e le, tana vu neke le wono ba.

6 Ama mpa vuma ɗa ba, mpa kazun kaꞋa koci,

mu okpoi ili yi izoshi n ili i ma̱ka̱n u yaba dem.

7 Vuza na baci wu enei mu dem,

ka̱ta̱ u bonoko mu ili yi izoshi.

o tsu goyo mu ta̱ n a̱ gba̱ɗa̱i aci e le,

8 a dana,&lt;&lt;Vu zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu u Vuzavaguɗu ba̱ya̱?

YaꞋan wi isa wu,

yaꞋan Vuzavaguɗu u wawa wu,

wi baci a kupana uyoꞋo u nu.&gt;&gt;

9 N nannai dem avu ɗa vu utuka̱i mu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱na̱ku a̱ va̱,

avu ɗa vu zuwai n yongoi n ma̱ta̱na̱ ali mpa a ku apa mani.

10 Ili i na i ɗikai a kanna ka na a matsai mu,

ɗa mi a kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ a̱ nu,

avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱,

ali a kanna ka na a̱na̱ku a̱ va̱ a matsai mu.

11 Ka̱ta̱ vu yaꞋan daꞋangi nu mpa ba,

adama a na atakaci i ta̱ ɗevu,

kpamu ko ka̱ɓa̱nki ki lo ba.

12 Irala i va̱ i ka̱ra̱Ꞌa̱ mu ta̱ tsu obomburon,

a na obomburon a utsura a iɗika i Bashan.

13 Apukai una̱ u le a na i kawu,

ci i kawu i na yi a̱ yura̱ a̱ kula̱nsa̱ mu,

adama a na a karasa mu.

14 Utsura u va̱ u kotsoi,

mo okpoi tsu mini ma na ma̱ va̱ma̱i a iɗika,

etele a̱ va̱ dem a̱ shirikpa̱ ta̱,

ka̱ɗu ka va̱ ke derikpei a na abashi ishigi

15 Gboroli vu va̱ vu ɗekpe ta̱ tsu kubuta̱,

kelentsu ka̱ va̱ ka paɗai punu a kalakpani ka̱ va̱.

Vu ka̱sukpa̱i mu ukpa̱ a iɗika.

16 Ka̱tsura̱ ki irala i va̱ ka̱ ka̱ra̱Ꞌi mu,

tsu koɓolo ke nsheꞋe,

ɗa e wejelei ekiye a̱ va̱ n ene a̱ va̱.

17 Ali etele dem okpoi e keteshe.

Irala i va̱ i goyo mu ta̱, ɗa a zuwakai mu a̱shi.

18 Ɗa a yaꞋin kazagba n akashi a̱ va̱,

ɗa e pecekei ka̱ci ke le akashi a̱ va̱.

19 Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu shamgba daꞋin nu mpa ba

ta̱wa̱ gogoꞋo vi isa mu, avu kawawi ka̱ va̱.

20 Wawa a̱ ubuta̱ u kotokobi,

isa a̱ ubuta̱ wu nsheꞋe n nampa.

21 Isa mu ekiye a irala i va̱,

isa mu adama a na i ta̱ a̱ kusuwa̱n mu n avana e le tsu njuma.

22 Mi ta̱ a kudana uma a̱ va̱ ili i na vu yaꞋin,

mi ta̱ a kucikpa wu a̱ ka̱tsuma̱ ko koɓolo ka uma.

23 Cikpai ni, a̱ɗa̱ na yi a kupana wovon u Vuzavaguɗu,

nekei ni tsugbayin a̱ɗa̱ kumaci ku Yakubu,

cikpai ni, a̱ɗa̱ aza a Isaraila ra̱ka̱.

24 Adama a na u goyo aza a unambi wu utsura ba,

ko u kpa̱ɗa̱ kula̱na̱ le ba.

U zuwaka le kucina̱ ba,

ama u tsu ushuku le ta̱ ɗa baci e ɗekei ni.

25 Mi ta̱ a ku cikpa wu e kelime ko koɓolo ka uma

adama ili i na vu yaꞋin.

E kelime ka aza na i o kutono wu ra̱ka̱,

Ka̱ta̱ n shatangu uzuwakpani u na n yaꞋin.

26 Aza a unambi i ta̱ a kulyaꞋa ali a̱ cuwa̱.

Aza a na i a̱ kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu i ta̱ a kucikpa yi,

a̱ɗu e le i ta̱ a̱ okpo m ma̱za̱nga̱,

ko wannai.

27 Aduniyan i ta̱ a kuciɓa,

i ta̱ o kubono a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu,

kumaci ku uma ra̱ka̱ i ta̱ a kucikpa yi.

28 adama a na tsugono tsu Vuzavaguɗu tsu ɗa,

Wi ta̱ o tsugono tsu uma ra̱ka̱.

29 Aza a uciyi ra̱ka̱ i ta̱ a̱ ku kuɗa̱nki,

n aza a na i o kubono kubuta̱ ki iɗika,

n aza a na a kufuɗa kuɓa̱na̱ wuma u le ba,

i ta̱ a̱ ku kuɗa̱ngu kelime ka̱ni.

30 kumaci ku na ka̱ kuta̱wa̱ ki ta̱ a kucikpa yi.

Ntsukaya n na mi a̱ kuta̱wa̱ i ta̱ a kupana arabali a Vuzavaguɗu.

31 ele feu ta̱ a kusala ukuna u Vuzavaguɗu,

wa aza a na ka̱ta̱ a matsai ba

i ta̱ a kudana le,

Vuzavaguɗu ɗa u wawai uma a̱ ni.

23

Vuzavaguɗu ɗa maguɓi ma̱ va̱,

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu maguɓi ma̱ va̱ maꞋa,

mi a ku namba ili ba.

2 U tsu zuwa mu ta̱ n yongo a̱ ubuta̱ u na wi n ijanu i ta̱ku,

u tsu tono ta̱ nu mpa a uɓon wu nyeneke n na mi e ku yene sawu.

3 U tsu doku mu ta̱ utsura.

U tsu tono ta̱ nu mpa a uye wu usuɓi,

adama a na a cikpa kula ku ni.

4 Ko ɗa baci n tonoi n kpenle ku ka̱yimbi ku ukpa̱,

mi a kupana wovon ba,

adama a na vi ta̱ koɓolo nu mpa,

kalangu ka nwalu ka̱ nu,

n kalangu ka kaguɓa ka̱ nu,

i ta̱ a̱ kula̱na̱ mu,

i ta̱ e ku ere wuma u va̱.

5 Vu foɓuso ko mu ta̱ ka̱ɗiva̱,

e kelime ki irala i va̱,

vu erengu mu ta̱ n maniꞋin me kerengu,

meyelyu ma̱ va̱ ma shanai ali ma ɓarakpai.

6 Mayun, kasingai ka̱ nu n ucigi u nu,

wi ta̱ o kuyongo nu mpa a ayin a wuma u va̱ dem,

ka̱ta̱ n da̱sa̱ngu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ko wannai.

24

Mogono ma gbayin

Vishipa vu Dawuda.

1 Iɗika i Vuzavaguɗu i ɗa,

n ili na yi punu dem,

aduniyan a̱ ni a ɗa,

n aza a na i punu ida̱shi dem.*

2 Adama a na u maꞋa ta̱ a ɗa a gaɗi vu mala,

u varai kumiꞋi ku ni a gaɗi vu mini.

3 Yayi u yawai u kumba kusan ku Vuzavaguɗu?

Yayi u yawai u uwa a̱ Ma̱va̱li mo oɓolo ma̱ ni?

4 Sai vuza na ulinga we ekiye a̱ ni u ciɗa u ɗa,

kpamu ka̱ɗu ka̱ ni ki ta̱ ciɗa,

n vuza na u tsu tono oboci ba,

ko u yaꞋan akucina a uwa ba.*

5 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwaka yi una̱singai.

Ka̱shile kawawi ka̱ ni ki ta̱ a ku isa yi.

6 IcuꞋu i uma a nanlo a ɗa,

a̱ tsu la̱nsa̱ e yeve Ka̱shile,

aza a na a tsu bana e kelime ka̱ Ka̱shile ka Yakubu.

Kuvuka

7 Ɓa̱yuwa̱i utsutsu wa n wanshi,

ɓa̱yuwa̱i utsutsu u cau,

Adama a na mogono ma gbayin mi ta̱ a kuꞋuwa punu.

8 Yayi mogono ma gbayin ma nampa?

A̱yi ɗa Vuzavaguɗu, vuza vu utsura m MalaꞋimili,

Vuzavaguɗu ɗa kalyaꞋi ko kuvon.

9 Ɓa̱yuwa̱i utsutsu wa n wanshi,

ɓa̱yuwa̱i utsutsu u cau,

Adama a na mogono ma gbayin mi ta̱ a kuꞋuwa, 10 Yayi mogono ma gbayin ma nampa?

A̱yi ɗa Vuzavaguɗu, vuza vu utsura MalaꞋimili,

a̱yi ɗa mogono ma gbayin ma.

Kuvuka

25

Avasa a̱ kula̱nsa̱ ucunukpi wu unushi
n we eri

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, n neke ta̱ wuma u va̱ wa̱ nu. 2 Ka̱shile ka̱ va̱, wa̱ a̱ nu u ɗa n zuwai ka̱ɗu ka̱ va̱,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu m pana wono ba,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ irala i va̱ i yaꞋanka mu kindi ku kugoyi ba.

3 Aza a na a zuwai a̱ɗu e le wa̱ a̱ nu,

i kupana wono ba,

ama yaꞋan aza a unambi wu usuɓi a pana wono.

4 Vuzavaguɗu vu yotsongu mu uye u nu,

vu piꞋisaka mu ukuna u nu.

5 Tono nu mpa tsu na n kuyaꞋan kamayun,

ka̱ta̱ vu piꞋisaka mu,

adama a na avu ɗa Ka̱shile kishi ka̱ va̱,

makyan dem n tsu zuwa ta̱ ka̱ɗu wa̱ a̱ nu.

6 Vuzavaguɗu, ciɓa n kasingai ka̱ nu,

n ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

u na vu yotsongi ali n ayin a cau ɗe.

7 Cinukpa n unushi wu ucigi u ka̱ɗu u va̱,

n unushi u na n yaꞋin a ayin a na mi ishi kolobo,

adama a ucigi u nu una u tsu sabaꞋa ba n kasingai ka̱ nu,

vu ciɓa nu mpa Vuzavaguɗu.

8 Vuzavaguɗu vuza vu usuɓi ɗa, n kasingai kpamu,

u tsu yotsongu ta̱ aza a unushi uye u na o kutono.

9 U tsu tono ta̱ n aza na o ogoyoi ka̱ci ke le, a ukuna u mejege,

wi ta̱ a kupiꞋisaka le tsu na o kutono yi,

10 Uye u Vuzavaguɗu ra̱ka̱,

ucigi u ɗa u na u tsu sabaꞋa ba n usuɓi,

wa aza a na i o kutono uzuwakpani u ni n wila̱ u ni.

11 Vuzavaguɗu, shatangu uzuwakpani u nu,

vu cinukpaka mu unushi u va̱,

adama a na wi ta̱ n a̱bunda̱i.

12 Aza a na i a kupana wovon u Vuzavaguɗu,

wi ta̱ o kuyotsongu le uye u na o kutono.

13 I ta̱ a kulyaꞋa kelime makyan dem,

ntsukaya n e le mi ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wi iɗika ya.

14 Vuzavaguɗu wu ushuku ta̱ n aza na i a kupana wovon u ni,

u tsu zuwa le ta̱ e yeve uzuwakpani u ni.

15 Makyan dem a̱shi a̱ va̱ i ta̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

adama a na a̱yi ɗa koci u ku ere mu a̱ ubuta̱ u gbani-gbani.

16 Vadalukpa uɓon u va̱ Vuzavaguɗu,

vu yaꞋanka mu kasingai,

adama a na mi n vuza ba,

kpamu ko utsura.

17 Una̱mgbuka̱tsuma̱ u ka̱ɗu ka̱ va̱ o doku ta̱ a̱bunda̱i,

wawa mu a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ va̱.

18 Zuwaka n una̱mgbuka̱tsuma̱ u va̱,

vu ene atakaci a̱ va̱,

ka̱ta̱ vu cinukpaka mu unushi u va̱.

19 La̱na̱ ka̱bunda̱i ka irala i va̱,

la̱na̱ tsu na o kovoi mu.

20 Ere mu ka̱ta̱ vu wawa mu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ m pana wono ba,

adama a na wa̱ a̱ nu u ɗa n ta̱wa̱i kusheɗeku.

21 YaꞋan kasingai n kamayun ke ere mu,

adama a na n zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ a̱ nu.

22 Ka̱shile, shiba̱ aza a Isaraila,

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le.

26

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, yotsongu a na mpa mi n unushi ba,

adama a na n yaꞋan ta̱ ili na yi derere,

n neke ta̱ Vuzavaguɗu ka̱ɗu ka̱ va̱,

ko munla̱i.

2 Vuzavaguɗu, kondo mu,

vu kondo kusheshe ku ka̱ɗu ka̱ va̱,

3 Adama a na n yeve ta̱ ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

wi ta̱ o kutono nu mpa,

kamayun ka̱ nu kaꞋa mi o kutono ayin tutu.

4 N ci yongo n uma a kavama ba,

kabura mu n aza a kapalaka̱shi ba,

5 N kovo ta̱ koɓolo ka uma a gbani-gbani,

n tsu yongo n uma a gbani-gbani ba,

6 Vuzavaguɗu, n saꞋa ta̱ ekiye a̱ va̱,

adama a na n yotsongu mi n unushi ba,

n kucikpa ku ɗa n tsu dasa n ka̱ra̱Ꞌa̱ katalikalyuka ka̱ nu.

7 Mi ta̱ a kucanana ishipa i kucikpa n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u,

nu n dansai ili mereve i na vu yaꞋin ra̱ka̱.

8 Vuzavaguɗu, n ciga ta̱ kpaꞋa ku na vi a̱ ida̱shi,

ubuta̱ u na tsugbayin tsu nu ci a̱ ida̱shi.

9 Ka̱ta̱ vu una mu koɓolo n aza a unushi ba,

ko vu una mu koɓolo n aza a munuka ba,

10 Aza a na i a kuyaꞋan ka gbani-gbani a makyan dem,

i ta̱ ufoɓushi adama a na isa kalyaꞋa.

11 Ama mpa, mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na yi mejege,

pana asuvayali a̱ va̱ vu shiba̱ mu.

12 N laꞋaka ta̱ a̱ ubuta̱ ka gbani-gbani dem,

a̱ ka̱tsuma̱ ko koɓolo ka uma,

mi ta̱ a kucikpa Vuzavaguɗu.

27

Vuzavaguɗu ɗa kutashi ku va̱ n kishi ka̱ va̱

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu ɗa kutashi ku va̱ n kishi ka̱ va̱,

wovon u yayi n kupana?

Vuzavaguɗu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku va̱,

wovon u yayi n kupana?

2 Ɗa baci uma a gbani-gbani a̱ ta̱wa̱i wa̱ a̱ va̱,

adama a na una mu,

i ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ a̱ yikpa̱.

3 Ko ɗa baci ka̱tsura̱ ko osoji ka̱ ka̱ra̱Ꞌi mu,

mi a kupana wovon ba,

ko ɗa baci irala i va̱ a̱ tuka̱i mu n kuvon,

n nannai dem mi ta̱ o kuyongo n ka̱ɗu ida̱shi.

4 Ili i te i ɗa n folonoi u Vuzavaguɗu,

ili i na n cigai i ɗanna,

ɗaɗa n da̱sa̱ngu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu,

a ayin a wuma u va̱ ra̱ka̱,

ka̱ta̱ m pana uyoꞋo u Vuzavaguɗu

ka̱ta̱ kpamu n folono yi ɗe A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ni.

5 A makyan ma atakaci,

wi ta̱ o kufoɓo mu a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i ni,

wi ta̱ a kuzuwa mu gaɗi vu kusan ku ugaɗi.

6 Ta n kulyaꞋa kelime ka irala i va̱ i na i ka̱ra̱Ꞌi nu mpa nannai,

n ma̱za̱nga̱ maꞋa n kuneke alyuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin,

mi ta̱ a kuyaꞋan vishipa, n cikpa Vuzavaguɗu.

7 Panaka mu Vuzavaguɗu, makyan ma na baci n ɗekei nu,

pana asuvayali a̱ va̱, vu ushuku mu.

8 Vu danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱.&gt;&gt;

&lt;&lt;Mi ta̱ ta na a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ nu, Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

9 Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ vu sokongu ku mu a̱shi a̱ nu ba,

ka̱ta̱ vu loko kagbashi ka̱ nu,

a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa u nu ba,

avu ɗa vi a̱ kuɓa̱nka̱ mu,

ali a makyan ma ɗe,

Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu ba,

ka̱ta̱ vu varuku mu ba,

Ka̱shile ka̱ va̱ kishi ka̱ va̱.

10 Ko ɗa baci esheku a̱ va̱ n a̱na̱ku a̱ va̱ a variki mu,

Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kula̱na̱ mu.

11 PiꞋisaka mu ili i na n kuyaꞋan,

Vuzavaguɗu,

vu tono nu mpa a uye u mejege,

adama a na mi ta̱ n irala na̱ a̱bunda̱i.

12 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n yikpa̱ ekiye a irala i va̱ ba,

aza a na i a kuyaꞋansaka mu kadanshi ka aꞋuwa,

n kadanshi ka kavama.

13 N neke ta̱ ka̱ɗu, mi ta̱ o kuyongo n wuma,

adama a na me ene kasingai ka Vuzavaguɗu,

ka na u kuyaꞋanka uma a̱ ni.

14 Zuwa ka̱ɗu u Vuzavaguɗu,

vu gbama asuvu, vu yaꞋan utsura u ka̱ɗu

zuwa ka̱ɗu u Vuzavaguɗu.

28

Avasa a ufolu n ucikpi

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu avu ɗa mi a kuɗeke, katali ke kusheɗeku ku va̱,

pana ma̱shi ma̱ va̱,

vu ushuku mu baci ba,

mi ta̱ o kokpo a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ gida̱la̱i a kubana ukpisa̱.

2 Panaka mu,

a makyan ma na mi a̱ ma̱shi

a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

ɗa baci n ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ va̱,

a kindana A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu.

3 Ka̱ta̱ vu una mu n uma a gbani-gbani ba,

koɓolo n aza a na a ci yaꞋan ka gbani-gbani ba,

aza a na kadanshi ke le adanshi ka̱ ma̱ta̱na̱ kaꞋa,

ama a̱ɗu e le i ta̱ tukpa n tsurala.

4 Tsupa le derere ci ili i na a yaꞋin,

takacika le tsu ka gbani-gbani ke le,

neke le i na yi untsai le derere.

5 A zuwaka n ulinga u na Vuzavaguɗu u yaꞋin ba,

n ili i na ekiye a̱ ni a yaꞋin ba,

adama a nannai wi ta̱ a kutakacika le,

wu una le ra̱ka̱.

6 Cikpai Vuzavaguɗu,

adama a na u pana ta̱ ma̱shi ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki ma̱ va̱.

7 Vuzavaguɗu ɗa utsura u va̱,

n ma̱ra̱ga̱ ma̱ va̱,

n zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ a̱ ni,

u ɓa̱nka̱ mu ta̱, n yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱,

n vishipa vu va̱ ɗa n kucikpa yi.

8 Vuzavaguɗu ɗa katsura ka uma a̱ ni,

mashilya ma wishi maꞋa u mogono ma na u zagbai.

9 Isa uma a̱ nu Vuzavaguɗu,

vu zuwaka uma a̱ uka̱ni a̱ nu una̱singai.

vu okpo maguɓi me le,

vu la̱na̱ le ko wannai.

29

Ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu a uguyi

Vishipa vu Dawuda.

1 Cikpai Vuzavaguɗu, a̱ɗa̱ ili i wuma i gaɗi,

cikpai tsugbayin ci ni n utsura u ni.

2 Cikpai kula ku gbayin ku Vuzavaguɗu,

i kuɗa̱ngu e kelime ka vuza ciɗa ɗa baci uɓa̱tsa̱i.

3 A pana ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu a mala,

Ka̱shile ka tsugbayin ka̱ giruwa̱ ta̱,

ka̱la̱ka̱tsu ka̱ tsugiruwi ka̱ ni ka̱ ɗumgba̱ ta̱ a mala.

4 Ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu,

ki ta̱ n utsura,

ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu,

ki ta̱ n tsugbayin.

5 Ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu ko tsu koɗo ta̱ nɗanga n Sida,

ali nu nɗanga n sida n Lebano.

6 U tsu zuwa ta̱ nsansa n Lebano n ɗikpangu tsu ndendem,

ka̱ta̱ kpamu u zuwa kusan ku Hamon ku ɗikpangu tsu medendem.

7 Ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu,

ka zuwa ta̱ tsulaɗi tsu akana.

8 Ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu,

ka̱ tsu gba̱ɗa̱ ta̱ kakamba,

ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu,

ka tsu gba̱ɗa̱ ta̱ kakamba ka Kadeshi.

9 Ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu,

ka zuwa ta̱ nɗanga n gbagbaꞋin n gba̱ɗa̱i,

u zuwai nɗanga n kutsu n sa̱ruwa̱i,

a na a yaꞋin isali i ma̱za̱nga̱ punu AꞋisa̱ a gbayin a̱ ni,

a danai,&lt;&lt;Tsugbayin u Ka̱shile.&gt;&gt;

10 Vuzavaguɗu wi ta̱ o tsugono tsu mala ma gbayin,

wi ta̱ a kulyaꞋa tsugono tsu mogono ko wannai.

11 YaꞋan Vuzavaguɗu u neke uma a̱ ni utsura,

YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka le una̱singai n ma̱ta̱na̱.

30

Ishipa i kucikpa adama a kupotsokpo

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kucikpa wu,

adama a na vu wawa mu ta̱,

ɗa vu sa̱nka̱i irala i va̱ i lyaꞋa mu.

2 N folono ta̱ uɓa̱nki wa̱ nu,

Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱,

ɗa tana vu potsokpoi mu.

3 Vuzavaguɗu, vu isa mu ta̱ a̱ ubuta̱ wu ukpisa̱,

adama a na n ka̱na̱ ta̱ ɗe uye a̱ kugida̱la̱ e kpenle,

ama ɗa vu isai mu.

4 Cananai ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu,

a̱ɗa̱ uma a̱ ma̱riki.

Ciɓai, n ili i na vuza ciɗa u yaꞋin,

i cikpa yi.

5 Wupa u ni u tsu geshe ba,

ama kasingai ka̱ ni ki ta̱ lo ko wannai,

a̱ kushika̱ ta̱ n kayin,

ama ka̱ta̱ ma̱za̱nga̱ ma̱ ta̱wa̱ n usana.

6 Mpa n ka̱ɗu a̱ ida̱shi, ɗa n danai,

&lt;&lt;Ko vuza u kulyaꞋa kelime ka̱ va̱ ba.&gt;&gt;

7 Vuzavaguɗu, adama a kasingai ka̱ nu,

u ɗa vu shikpa̱i mu tsu katali ka gbayin ku utsura.

Ama ayin a na baci vu sokongu ki mu a̱shi a̱ nu,

ka̱ta̱ wovon u ka̱na̱ mu ka̱u.

8 N ɗeke wu ta̱, Vuzavaguɗu,

n folono ta̱ uɓa̱nki u nu.

9 &lt;&lt;Yiɗa̱i a̱ kuciya̱ n kuwa̱ baci?

Kodokpotsu ke ne ka i a̱ kuciya̱,

ɗa baci n gida̱la̱i a kubana a kasaun?

A̱kpisa̱ i ta̱ a kufuɗa kucikpa wu?

I ta̱ a kusala usuɓi u nu?

10 Vuzavaguɗu, panaka mu,

pana asuvayali a̱ va̱,

Ɓa̱nka̱ mu, Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

11 Vu bonokoi una̱mgbuka̱tsuma̱ u va̱,

wo okpoi kujeꞋe ku ma̱za̱nga̱,

vu foɗoi mu akashi a kpalu,

vu ukai mu a̱ ma̱za̱nga̱.

12 Adama a nannai, mi a kupaɗa bini ba,

mi ta̱ a kucikpa wu n ishipa.

Vuzavaguɗu, avu ɗa Ka̱shile ka̱va̱,

mi ta̱ a kucikpa wu ko wannai.

31

Avasa a uneki u ka̱ɗu u Ka̱shile

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 N ta̱wa̱ ta̱ wa̱ a̱ nu Vuzavaguɗu,

adama a na vu ere mu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ a̱ ciya̱ ulyaꞋi a̱ va̱ ba,

avu Ka̱shile ka usuɓi kaꞋa,

wawa mu mi ta̱ ufolu u nu.

2 Pana ka mu, vu wawa mu gogo na,

vu okpo ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

mashilya ma utsura,

ma na ma ku isa mu.

3 Avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱, n mashilya ma̱ va̱,

tono nu mpa tsu na vu yaꞋin uzuwakpani.

4 Ere mu a maza ma na a zuwakai mu,

adama a na avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱.

5 Ekiye a̱ nu a ɗa n zuwai wuma u va̱,

avu ɗa vu shiba̱i mu,

Vuzavaguɗu, Ka̱shile ku usuɓi.

6 N iwan ta̱ aza a na i o kutono a̱ma̱li,

ama n mpa n zuwa ta̱ ka̱ɗu u Vuzavaguɗu.

7 Mi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱,

adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

vu ene ta̱ atakaci a̱ va̱,

Vu yeve ta̱ mɓa̱la̱ n va̱.

8 Vu neke mu ekiye irala i va̱ ba.

ama vu zuwa mu ta̱ a ubuta̱ u singai.

9 Vuzavaguɗu pana asuvayali a̱ va̱,

adama a na mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci.

a̱shi a̱ va̱ a shitasa ta̱ adama a̱ ma̱shi,

wuma u va̱ n ikyamba yi oꞋwoi yo okpoi luɓa̱.

10 Una̱mgbuka̱tsuma̱ u jebe ta̱ ayin a̱ va̱,

ma̱shi kpamu me jebe ta̱ a̱ya̱ a̱ va̱,

utsura u va̱ u kotso ta̱,

adama a̱ ka̱bunda̱i atakaci a̱ va̱,

ali etele a̱ va̱ a̱ kuwa̱i.

11 Ɗa mo okpoi ili ma̱ka̱n,

e kelime ki irala i va̱,

ili i kugoyi a̱ ubuta̱ wa aza a na ci ida̱shi ɗeɗevu,

ili i wovon wa aza na e yevei mu,

ene mu baci a uye, ka̱ta̱ a suma.

12 A cinukpai nu mpa tsu vuza na u kuwa̱i,

mo okpoi ci ili i na a variki.

13 M pana ta̱ irala i va̱ a̱ kuyun,

ɗa wovon u ka̱ra̱Ꞌi mu,

e kusheshe adama a na a una mu.

14 Ama mpa n zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ nu, Vuzavaguɗu,

&lt;&lt;Avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱.&gt;&gt;

15 Makyan dem vi ta̱ a̱ kula̱na̱ mu,

vu isa mu ta̱ a̱ ubuta̱ wi irala i va̱,

ekiye aza a na i a kutakacika mu.

16 Mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa,

indana mu n a̱shi a singai,

isa mu adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

17 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ m pana wono ba,

Vuzavaguɗu, adama a na n ɗeke wu ta̱.

zuwa uma a gbani-gbani a pana wono,

a̱ gida̱la̱ n ka̱bini a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱.

18 Kuya̱ngu una̱ wa aza aꞋuwa,

aza o kugoyi ra̱ka̱ n aza a̱ra̱ɗi,

a na i a kuyaꞋanka aza a usuɓi kadanshi ko kugoyi.

19 Ka̱bunda̱i ka̱ yiɗa̱i a kugisanku n kasingai ka̱ nu,

kasingai ka na vu yaꞋankai aza a na i a kupana wovon u nu,

kasingai ka na vu yaꞋin a̱ a̱shi a uma,

wa aza a na i a̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku wa̱ a̱ nu.

20 Vu tsu sokongu le ta̱ a̱ ubuta̱ u nu,

a nsata n uma.

Vu tsu zuwa le ta̱ m ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu.

ka̱ta̱ a pana ishikushi i uma ba.

21 Cikpai Vuzavaguɗu,

adama a na u yotsongu mu ta̱ ucigi u ni,

ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba

a makyan ma na a kanji mu n kuvon,

22 M panai wovon,

mpa n sheshe ta̱ vu loko mu ta̱ wa̱ a̱ nu,

Ama ɗa vu panai ma̱shi ma̱ va̱,

a makyan ma na n ɗekei nu kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

23 Cigai Vuzavaguɗu, a̱ɗa̱ uma a usuɓi a̱ ni,

Vuzavaguɗu wi ta̱ e kere aza a usuɓi,

ama u tsu takacika ta̱ aza a̱ra̱ɗi.

24 tsurukpai ka̱ta̱ i gbama asuvu,

ra̱ka̱ vu ɗa̱ na i keɗei a̱pa̱Ꞌa̱ u Vuzavaguɗu.

32

Kushika̱ ku unushi n kucinukpa ku unushi.

VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Dawuda.

1 Vuza vu ma̱za̱nga̱ ɗa,

vuza na a cinukpai unushi u ni,

vuza na a takpai unushi u ni.*

2 Vuza vu ma̱za̱nga̱ ɗa,

vuza na Vuzavaguɗu wi a ku ula yi n unushi ba,

kpamu a̱ ciya̱ ka gbani-gbani wa̱ a̱ ni ba.

3 Ana n shika̱i unushi u va̱ ba,

Mo oꞋusoi ka̱ci ka̱ va̱ kanna dem a̱ ma̱shi.

4 Vuzavaguɗu, vu takacika mu ta̱ kanna n kayin,

utsura u va̱ u kotsoi ra̱ka̱,

tsu na mita̱ me ci ɗekpe,

adama a usuɗukpi u kanna ka ayin a kpandari.

Kuvuka

5 Ɗa n shika̱i unushi u va̱ wa̱ a̱ nu,

n sokongu unushi u va̱ ba.

N danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kushika̱ unushi u va̱ u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

Ɗa tana vu cinukpakai mu unushi u va̱.

Kuvuka

6 Adama a nannai yaba dem na wi o kutono wu,

wi ta̱ a kuvasa wa̱ a̱ nu, a makyan ma atakaci,

a makyan ma na kawuya ka̱ ta̱wa̱i le tsu mini ma na ma ayai,

mi a kuyawa wu e le ba.

7 Avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

vi ta̱ a ku wawa mu atakaci,

mi ta̱ a kucanana ishipa,

adama a wishi u nu.

Kuvuka

8 Vuzavaguɗu u danai,

mi ta̱ o kuyotsongu wu uye u na vu kutono,

mi ta̱ e kuneke wu kadanshi n neke wu odoki kpamu.

9 Ka̱ ta̱ vo okpo n tsulau tsu kodoku ko makparagi ba,

ele na sai n iryangama,

ka̱ta̱ yeve o tono wu.

10 Mayun ɗa aza a gbani-gbani a takacika,

ama aza a na e nekei ka̱ɗu u Vuzavaguɗu,

ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ e kere le.

11 YaꞋin ma̱za̱nga̱, a̱ɗa̱ aza a usuɓi ra̱ka̱,

yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama a ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋin,

ra̱ka̱ vu ɗa̱ na yi o kutono yi,

yaꞋin isali i ma̱za̱nga̱.

33

Vishipa vu ucikpi

Vishipa vu Dawuda.

1 YaꞋin ma̱za̱nga̱, a̱ɗa̱ aza a usuɓi ra̱ka̱,

adama a ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋin,

cikpai ni a̱ɗa̱ na yi o kutono yi.

2 Cikpai Vuzavaguɗu n umolu,

yaꞋankai ni ishipa n umolu u na wi n anꞋin kupa.

3 YaꞋankai ni vishipa vu savu,

waꞋakai ni umolu mayin,

i yaꞋan ishipa i ma̱za̱nga̱ n kacaꞋa!

4 Adama a na kadanshi ka Vuzavaguɗu mayun ɗa,

kpamu ulinga u ni ra̱ka̱ wu usuɓi u ɗa.

5 Vuzavaguɗu u tsu ciga ta̱ kamayun n usuɓi,

aduniyan a shana ta̱ n ucigi u Vuzavaguɗu u na u tsu sabaꞋa ba.

6 N uneki u kadanshi kaꞋa Vuzavaguɗu u yaꞋin gaɗi,

n kadanshi ka̱ ni kaꞋa, u yaꞋin kanna, wotoi n azangata.

7 U ɓolongi mini ma mala a̱ ubuta̱ ute,

u zuwai mala ma uga̱vi ma,

tsu vuza na u foɓoi ishina o mopon,

8 YaꞋan aduniyan ra̱ka̱ a pana wovon u Vuzavaguɗu,

panai wovon u ni uma aduniyan.

9 N kadanshi kaꞋa u yaꞋin aduniyan,

kadanshi kaꞋa u nekei ɗa ili ra̱ka̱ i shamgbai.

10 Vuzavaguɗu u tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ ofoɓuso a uma aduniyan,

u tsu sabaꞋasaka ta̱ kusheshe ku uma.

11 Ama kusheshe ku Vuzavaguɗu ki ta̱ lo ko wannai,

kusheshe ku ka̱ɗu ku ni kpamu a makyan dem.

12 Uduniyan u ma̱za̱nga̱ u ɗa u na Vuzavaguɗu ɗa Ka̱shile ka̱ ni,

uma a na u zagbai okpo uma uka̱ni a̱ ni.

13 Ɗe gaɗi ɗa Vuzavaguɗu u tsu indana,

ka̱ta̱ wene uma dem.

14 Ɗe a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i ni u ɗa u tsu indana,

u tsu ene ta̱ uma a na i a̱ ida̱shi aduniyan ra̱ka̱,

15 a̱yi ɗa u yaꞋin a̱ɗu e le dem,

kpamu u tsu yeve ta̱ i na a ci yaꞋansa dem.

16 Mogono ma tsu ciya̱ wishi adama ovonshi a̱bunda̱i a̱ ni ba,

keyevi ko kuvon ka tsu laꞋaka adama a utsura u gbayin u ni ba.

17 Kuneke ku ka̱ɗu o kodoku ko kuvon, ili gbani i ɗa,

n utsura u ni ra̱ka̱, wi a ku isa vuma ba.

18 Ama a̱shi a Vuzavaguɗu i ta̱ a ku inda aza a na i a kupana wovon u ni,

aza a na e keɗei a̱pa̱Ꞌa̱ e le

a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba.

19 U tsu isa le ta̱ a̱ ubuta̱ wu ukpa̱,

ka̱ta̱ u zuwa le o yongo n wuma a ayin a kambulu.

20 U Vuzavaguɗu u ɗa tsu keɗei a̱pa̱Ꞌa̱,

a̱yi ɗa ma̱ra̱ga̱ ma̱ tsu n ka̱ɓa̱nki ka̱ tsu.

21 Adama a̱ ni a ɗa ci a̱ ma̱za̱nga̱,

adama a na tsu neke ta̱ a̱ɗu a̱ tsu a kula ku ciɗa ku ni.

22 Vuzavaguɗu yaꞋan ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba u yongo n a̱ tsu,

a na tsu keɗei a̱pa̱Ꞌa̱ a̱ tsu wa̱ a̱ nu.

34

Ucikpi adama a wishi

Vishipa vu Dawuda.

1 Mi ta̱ a kucikpa Vuzavaguɗu makyan dem,

ucikpi u ni wi ta̱ o kuyongo a̱ una̱ u va̱ makyan dem.

2 Mi ta̱ a kucikpa Vuzavaguɗu,

yaꞋan aza ayali a pana ka̱ta̱ a yaꞋan ma̱za̱nga̱.

3 Salai tsugbayin tsu Vuzavaguɗu nu mpa,

tsu cikpa kula ku ni koɓolo.

4 N folonoi Vuzavaguɗu, ɗa tana wu ushuki mu,

ɗa wu utuka̱i mu a̱ ka̱tsuma̱ ko wovon u va̱ dem.

5 Aza a na i o kudoro,

a zuwai a̱shi e le wa̱ a̱ ni, a yaꞋin ma̱za̱nga̱,

i o kudoku ku na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba.

6 Aza a unambi a yaꞋin meɗevile,

ɗa ta na Vuzavaguɗu u panakai le,

ɗa wi isai le a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka atakaci e le.

7 Kalingata ka̱ ni ki ta̱ e kere,

aza a na i a kupana wovon u Vuzavaguɗu,

wu isai le a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le.

8 Kondoi yene n ka̱ci ka̱ ɗa̱ Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa.

vuza vu una̱singai ɗa a̱yi na u ciya̱i ubuta̱ u kusheɗeku wa̱ a̱ ni.

9 Yevei n ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsu na

Vuzavaguɗu wi n kasingai,

vuza vu ma̱za̱nga̱ vuza na u ciya̱i

ida̱shi i ma̱ta̱na̱ wa̱ ni.

10 Ali ikawu feu, i tsu namba ta̱ ilikulya a pana kambulu,

ama aza a na i o kutono Vuzavaguɗu,

i a kunamba ili i singai ba.

11 Ta̱wa̱i, a̱ɗa̱ muku n va̱, i panaka mu,

mi ta̱ o kuyotsongu ɗa̱,

tsu na i kupana wovon u Vuzavaguɗu.

12 Yayi wi a kuciga u pana u yoꞋo u wuma u ni?

Yayi u cigai wu ene ayin a singai?

13 Sai, u ka̱na̱ kelentsu ka̱ ni a̱ ubuta̱ u ka gbani-gbani

ka̱ta̱ kpamu u ka̱na̱ una̱ u ni a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka aꞋuwa.

14 U ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani ka̱ ni, u yaꞋan kasingai,

u la̱nsa̱ ma̱ta̱na̱ n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱.

15 A̱shi a Vuzavaguɗu i ta̱ a kinda aza a usuɓi,

atsuvu a̱ ni kpamu i ta̱ a kupana ma̱shi me le.

16 A̱shi a Vuzavaguɗu,

i ta̱ a tsurala n aza a na a ci yaꞋan ka gbani-gbani,

adama a na,

i ta̱ a kucinukpa n ukuna u le punu aduniyan ra̱ka̱.

17 Aza a usuɓi a̱ tsu shika̱ ta̱,

Vuzavaguɗu tana u tsu panaka le ta̱,

ka̱ta̱ wi isa le

a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka atakaci e le dem.

18 Vuzavaguɗu u tsu yongo ta̱ ɗevu n aza a ugushi u ka̱ɗu,

u tsu isa ta̱ aza a na utuka̱i a̱ɗu.

19 Vuma vu usuɓi vu tsu takacika ta̱ ka̱u,

ama Vuzavaguɗu u tsu isai ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ke le dem.

20 Adama a na Vuzavaguɗu u tsu ere le ra̱ka̱,

ko ketele ke le ke te ka na o kukoɗo.

21 Ka gbani-gbani ki ta̱ a ku una vuma gbani-gbani,

i ta̱ a kutakacika aza a na i a kuꞋiwan aza a usuɓi.

22 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kushiba̱ wuma wa agbashi a̱ ni.

aza a na a banai wa̱ a̱ ni kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku, i ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ le n wuma.

35

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, yaꞋan vu shilika̱ n aza a na i a̱ vishili nu mpa,

yaꞋan kuvon n aza a na i o kuvon nu mpa.

2 Vu ɗika ma̱ra̱ga̱ n ucanuku u kuvon u nu,

vu ta̱wa̱ vu ɓa̱nka̱ mu.

3 Ɗa̱ngusa̱ masara ma̱ nu n kabata,

vu shilika̱ n aza a na i a ku guva mu!

yaꞋan m panaka wu a kudana,

&lt;&lt;Mpa ɗa kishi ka̱ nu.&gt;&gt;

4 YaꞋan aza a na i a̱ kula̱nsa̱ wuma u va̱, a pana wono,

zuwa aza a na i a kuyaꞋanka mu nsata a lukanasa le okpo n wono a̱ ripula̱.

5 Zuwa le okpo kopo ka na wunla̱i u tsu pura̱,

tsu aza a na kalingata ka Vuzavaguɗu ki o kuloko.

6 YaꞋan uye u le wo okpo ka̱yimbi,

wo okpo n kederi,

a makyan ma na kalingata ka Vuzavaguɗu ki a ku guva le.

7 Adama a na babu unushi ɗa a zuwakai mu maza,

a̱ ga̱va̱ka̱i mu kpenle ku uga̱vi,

adama a na n yikpa̱ punu.

8 YaꞋan atakaci a cinika le babu uyevi.

Ka̱sukpa̱ maza ma na azuki ma aza le.

ka̱ta̱ kpamu a̱ yikpa̱ punu e kpenle ka ali a ukpisa̱.

9 Ka̱ta̱ n yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a Vuzavaguɗu,

mi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a na wi isa mu ta̱.

10 N ka̱ɗu kete mi ta̱ a kudana Vuzavaguɗu,

&lt;&lt;Vuza wi lo tsu nu ba,

vu tsu wawa ta̱ aza a unambi wa aza a utsura,

aza a unambi n ofoloni ekiye aza a na i o kudoro le.&gt;&gt;

11 Uma a gbani-gbani a kuyaꞋan aꞋuwa adama a̱ va̱,

a bankai n kadanshi ka unushi u na n yevei ba.

12 A kutsupa kasingai ka̱ va̱ n ka gbani-gbani,

ali ɗa n nambai i na n kuyaꞋan n wuma.

13 Ama a makyan ma na i a mɓa̱la̱,

mpa n tsu uka ta̱ akashi a kpalu,

n iwain kulyaꞋa ilikulyaꞋa,

n vasai n kaci ka̱ va̱ uza̱liki,

14 tsu na n kuyaꞋanka ka̱ja̱Ꞌa̱ ko vuza va̱ avasa,

mu uta̱i a̱shi u la̱nga̱shi adama a una̱mgbi u ka̱tsuma̱,

tsu vuza na wi a̱ ma̱shi ma̱ a̱na̱ku a̱ ni.

15 Ama ɗa baci n ta̱ɗa̱tsa̱i,

o ɓolongu a̱ ma̱za̱nga̱,

irala i va̱ o ɓolongi ka̱ci ke le adama a̱ va̱ n yeve ba,

a̱ ka̱na̱i ku zoꞋoso mu babu kuka̱sukpa̱.

16 Tsu aza a na i kupana wovon u Ka̱shile ba,

a yaꞋankai mu ma̱ka̱n ka̱u,

n a lunganai mu,

adama tsurala tsu na i a tsu ɗa nu mpa.

17 Vuzavaguɗu,

ali wannai ɗa va̱ ka̱na̱ kinda le koci?

Isa mu ekiye e le,

wawa wuma u va̱ a̱ ubuta̱ wi ikawu i nampa.

18 Ka̱ta̱ n cikpa wu o koɓolo ka uma ka̱ a̱bunda̱i,

e kelime ka uma a̱bunda̱i mi ta̱ a kucikpa wu.

19 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ irala i va̱, aza aꞋuwa a nan lo, ene uyikpi uva̱ ba.

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ irala i va̱ i babu unushi,

n cigipi tsu a̱shi a yaꞋan ma̱za̱nga̱,

a pana uyoꞋo adama atakaci a̱ va̱ ba.

20 A ci yaꞋan kadanshi kasingai ba,

ama ka̱ta̱ a kucikpa a yaꞋan kadanshi ka aꞋuwa

wa aza a na i a̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱.

21 Ɗa a shikai mu a danai, &lt;&lt;Ehen! Ehen

tsu ene wu ta̱ n a̱shi a̱ tsu.&gt;&gt;

22 Ama avu Vuzavaguɗu vu ene ta̱ ili nampa,

adama a nannai, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le ba.

Vuzavaguɗu ka̱ta̱ vu bana daꞋangi nu mpa ba.

23 Vuzavaguɗu ɗa̱nga̱, vu ere mu,

Ka̱shile ka̱ va̱, isa ka mu ili i na yi i va̱.

24 Avu vuza vu usuɓi ɗa,

Vuzavaguɗu yotsongu le unambi wu unushi u va̱,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ irala i va̱,

a yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a̱ va̱ ba.

25 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le a danaka ka̱ci ke le, &lt;&lt;Ehen! ili i na tsu cigai i ɗanna.&gt;&gt;

Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le a dana,

&lt;&lt;Tsu fuɗa yi ta̱.&gt;&gt;

26 Ka̱sukpa̱ yaba dem na u yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama atakaci a̱ va̱,

a fuɗa le ali a̱ ripula̱,

yaꞋan aza a na i a kuɗika a laꞋa mu ta̱,

okpo n wono n kugoyi.

27 YaꞋan aza a na i a̱ ma̱za̱nga̱ adama a wishi u va̱,

a sala m ma̱za̱nga̱, n a danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu vuza gbayin ɗa!

wi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ adama ulyaꞋi u kagbashi ka̱ ni.&gt;&gt;

28 Ka̱ta̱ n sala ukuna wu usuɓi u nu,

kanna lakam mi ta̱ a kucikpa wu.

36

Ka gbani-gbani ka vuma

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Unushi wu ucigi u ka̱ɗu u tsu yaꞋan ta̱ kadanshi n uma a gbani-gbani a̱ɗu e le,

i n wovon u Ka̱shile a̱ a̱shi e le ba,

2 Adama a na i ta̱ a kuɗika ka̱ci ke le,

ele ili i yoku i ɗa,

e kene ku le,

unushi u le wi a̱ ku uta̱ e keteshe ba.

ali e neke le unushi.

3 Kadanshi ke le ki ta̱ tukpa n ka gbani-gbani n aꞋuwa,

a buwa n ugboji u na a kuyaꞋan kasingai ba.

4 E ci sheshe ta̱ ka gbani-gbani a makyan ma na i a ivaꞋin ajiba ele,

kuyongo kugaꞋan le ba,

a ci iwan ka gbani-gbani ba.

5 Vuzavaguɗu ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

u yawa ta̱ ali gaɗi a̱da̱nga̱shile,

usuɓi u nu u yawa ta̱ a gaɗi vu eleshu.

6 Usuɓi u nu wi ta̱ tsu nsasan n Ka̱shile,

afada a̱ nu i ta̱ tsu uga̱vi u mala magbayin,

Vuzavaguɗu a vu ɗa vi a̱ kula̱na̱ uma nu nnama dem.

7 Ka̱shile,

nu n yiɗa̱i a ku gisanku ugain wu ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba?

Uma a̱ tsu ciya̱ ta̱ ubuta̱ u kusheɗeku a ɗaka vu evelyu a̱ nu.

8 A ci yaꞋan ta̱ ka̱ɗiva̱ n ka̱bunda̱i ki ilikulyaꞋa i na yi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu,

vu tsu neke le ta̱ mini moku soꞋo o kuɗolu ku kasingai ku nu.

9 Avu ɗa a̱shi a̱ mini a na e ci neke wuma,

n kutashi ku nu ku ɗa tsu ce ene kutashi.

10 LyaꞋa kelime n ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

wa aza a na e yevei nu,

lyaꞋa kelime n kasingai ka̱ nu wa aza a na i n kamayun a̱ɗu.

11 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ene aza a ugbamukaci a dasa mu ba,

ko kpamu vu ka̱sukpa̱ ekiye aza a gbani-gbani o loko mu ba.

12 La̱na̱ ubuta̱ u na aza a gbani-gbani a̱ yikpa̱i,

ta ɗe a vaki a fuɗa a̱ ɗa̱nga̱ ba.

37

Ukocishi wa aza a gbani-gbani n aza a usuɓi

Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱ta̱ vu na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ adama a uma a gbani-gbani ba,

ko kpamu vu yaꞋan cisheꞋe tsa aza a na i a kuyaꞋan ka gbani-gbani ba.

2 Adama a na, megeshe kenu i ta̱ a̱ kupuwa̱nka̱ tsu mita̱ ma na me ɗekpei

i ta̱ a ku lumba tsu mita̱ ma savu,

3 Neke ka̱ɗu u Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ vu yaꞋan kasingai,

ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu a iɗika ya, vu ciya̱ ma̱ta̱na̱.

4 La̱nsa̱ ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu,

a̱yi tana wi ta̱ e kuneke wu i na ka̱ɗu ka̱ nu ka cigai.

5 Neke ka̱ci ka̱ nu u Vuzavaguɗu,

vu neke ka̱ɗu ka̱ nu wa̱ a̱ ni,

wi ta̱ tana a̱ kuɓa̱nka̱ wu.

6 Wi ta̱ a kuzuwa kasingai ka̱ nu ka tasa tsu kutashi,

usuɓi u nu kpamu wa akana tsu kanna a kaci.

7 Shamgba shiriri u Vuzavaguɗu,

ka̱na̱ ka̱ɗu ka̱ nu vu vana yi,

ka̱ta̱ vu na̱mgba̱ ka̱tsuma̱,

adama a ulyaꞋi u kelime u vuza ba,

ko u vuza vu ulyaꞋi,

a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a ubuta̱ wo ofoɓuso a ka gbani-gbani ka̱ ni ba.

8 Ka̱ta̱ vu yaꞋan wupa, ko vu na̱mgba̱ ka̱ɗu ba.

ka̱ta̱ vu na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba,

adama a na, nannai va u tsu tuka̱ n koyoku ba,

sai ka gbani-gbani.

9 Aza a na a zuwai a̱ɗu u Vuzavaguɗu,

i ta̱ a kuyaꞋan ida̱shi i le m ma̱ta̱na̱ a iɗika ya,

ama i ta̱ o kuloko aza a gbani-gbani,

10 M megeshe kenu, uma a gbani-gbani i ta̱ a̱ kupuwa̱nka̱,

vi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ le, ama vi a̱ ku ciya̱ le ba.

11 Ama aza a na a ɗikai ka̱ci ke le ili ba, i ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wi iɗika ya,

a pana uyoꞋo u ma̱ta̱na̱ mayin.

12 Vuma vu gbani-gbani u tsu foɓusoko ta̱ vuma vu usuɓi kawuya,

ka̱ta̱ u ka̱na̱ ku lungana yi adama a tsurala,

13 ama Vuzavaguɗu u tsu zoꞋoso ta̱ vuza vu gbani-gbani,

adama a na u yeve ta̱ makyan ma na a ku una yi, mi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱.

14 Aza a gbani-gbani a tsu tala ta̱ otokobi ele,

o rono ta̱ utan u le,

adama a na a una aza a unambi,

una aza a usuɓi.

15 ama otokobi ele i ta̱ a ku una le,

i ta̱ kpamu o koɗoso utan u le.

16 Ili i kenu i na vuza vu usuɓi wi n i ɗa,

i laꞋa ta̱ uciyi u vuma vu gbani-gbani.

17 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ o kukoɗo utsura u vuza vu gbani-gbani,

ama u tsu ere ta̱ vuza vu usuɓi.

18 Vuzavaguɗu u tsu la̱na̱ ta̱ aza a na i o kutono yi,

iɗika ya yi ta̱ okpo ili yi uka̱ni i le ko wannai,

19 I a kupana wono a makyan ma atakaci ba.

i ta̱ a̱ kuciya̱ ilikulyaꞋa ba̱ri a ayin a kambulu.

20 Ama uma gbani-gbani i ta̱ a̱ ku kuwa̱.

aza na a iwain Vuzavaguɗu i ta̱ a̱ kupuwa̱nka̱ tsu a̱pa̱lu,

i ta̱ kupuwa̱nka̱ an ka̱nga̱ a laza.

21 Vuza vu gbani-gbani u ci lyaꞋa ta̱ kutan ka̱ta̱ u iwan ku tsupa,

ama vuza vu usuɓi vuza kasingai ɗa,

vuza na u ci neke n ka̱ɗu ba̱ri.

22 Aza a na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai,

i ta̱ a̱ kuciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a iɗika ya,

ama aza a na u yaꞋankai una̱wuya i ta̱ o kuloko le.

23 Vuzavaguɗu u tsu tono ta̱ n vuma,

a uye u na u gaꞋin u tono,

u tsu pana ta̱ uyoꞋo u kuyongo ku ni,

24 ko u ta̱ɗa̱tsa̱ baci, wi a̱ kuyikpa̱ a iɗika ba,

adama a na Vuzavaguɗu u tsu ka̱na̱ yi ta̱ n kukiye ku ni,

25 Ali ayin a na mi ishi maku, ama gogo na n kutsa ta̱,

n saꞋawa kene Vuzavaguɗu u vakangi vuza vu usuɓi ba,

ko ene muku n ni ufolu wi ilikulya ba.

26 Makyan dem u tsu neke ta̱ ili ba̱ri,

u tsu neke ta̱ okopu wa aza o yoku,

muku n ni una̱singai u ɗa,

27 Ka̱sukpa̱i ka gbani-gbani i yaꞋan kasingai.

yi ta̱ o kuyongo a iɗika ya ko wannai.

28 Adama a na Vuzavaguɗu u ciga ta̱ ili i na yi derere,

u tsu ka̱sukpa̱ uma a usuɓi a̱ ni ba.

e kere le makyan dem,

ama kumaci ku uma a gbani-gbani i ta̱ o kuloko le.

29 Aza a usuɓi i ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wi iɗika ya,

ka̱ ta̱ a̱ da̱sa̱ngu punu i ɗa ko wannai.

30 Una̱ u vuza vu usuɓi u tsu dansa ta̱ kakuna ke kuyeve,

kelentsu ka̱ ni ka tsu dansa ta̱ ili i na yi derere.

31 Wila̱ u Ka̱shile ka̱ ni wi ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni,

u tsu ka̱sukpa̱ u ɗa ba ko wannai.

32 Aza a gbani-gbani a̱ tsu puta̱ ta̱ aza a usuɓi,

a̱ tsu la̱nsa̱ le ta̱ adama a na a una le.

33 Ama Vuzavaguɗu wi a̱ ku ka̱sukpa̱ le ekiye i irala i le ba,

ko kpamu u ka̱sukpa̱ a yaꞋanka le afada a gbani-gbani ba.

34 Neke ka̱ɗu u Vuzavaguɗu,

ka̱ ta̱ kpamu vu yongo a uye u ni,

a̱yi tana wi ta̱ a kuzuwa wu vu ciya̱ uka̱ni wi iɗika ya,

vi ta̱ e kene o kuloko uma a gbani-gbani.

35 Me ene ta̱ vuma gbani-gbani ko asuvayali,

u laꞋa ta̱ yaba dem ugaɗi,

a na nɗanga n Lebano.

36 Ama makyan kenu,

a na m bonoi, me ene yi ba.

n la̱nsa̱ ni, ama me ene yi ba.

37 Indana uma a̱ ma̱riki, vu la̱na̱ uma a usuɓi,

vuza vu ma̱ta̱na̱ u tsu ciya̱ ta̱ ntsukaya.

38 Ama i ta̱ a ku una aza a unushi gbende,

ka̱ta̱ a̱ pura̱ngu ntsukaya n le.

39 Vuzavaguɗu u tsu isa ta̱ aza a usuɓi,

a̱yi ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u le a ayin atakaci.

40 Vuzavaguɗu u tsu ɓa̱nka̱ le ta̱ ka̱ta̱ kpamu wu isa le,

u tsu isa le ta̱ ekiye aza a gbani-gbani,

adama a na a̱ la̱nsa̱ ta̱ ubuta̱ u ku sheɗeku wa̱ a̱ ni.

38

Avasa a vuza va atakaci

Vishipa vu Dawuda. Adama a ku ciɓasa.

1 Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu ɓarangu mu a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa u nu ba,

ka̱ta̱ vu takacika mu n asuvu a usuɗukpi a̱ nu ba,

2 Vu yaꞋanka mu ta̱ usa̱n n ayaꞋa a̱ nu,

ɗa feu vu lapai mu ali a iɗika.

3 Adama a wupa u nu,

ikyamba i va̱ yi ta̱ a̱ mɓa̱la̱.

ikyamba i va̱ ra̱ka̱ i ka̱ na̱ ta̱ mɓa̱la̱,

adama a unushi u va̱.

4 Unushi u va̱ u laꞋa ta̱ utsura u va̱,

an nu ucanuku wa̱ a̱miki, u na u laꞋi utsura u va̱.

5 Adama a tsulau tsu va̱ n yaꞋin unushi,

untsu a̱ va̱ a shamai ali a̱ ku uta̱ ushami,

6 Mɓa̱la̱ n va̱ n yaꞋan ta̱ a̱bunda̱i,

ali m poloi mu, kanna ka̱ɓula̱ mpa a̱ ma̱shi.

7 Ma̱vuna̱ ma̱ ka̱na̱ mu ta̱ wuya-wuya,

mi ta̱ ka̱ mɓa̱la̱ ka̱u.

8 Mo oꞋwoi ka̱u,

ali mo okpoi luɓa̱,

ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ na̱mgba̱i ka̱u,

ɗa n ka̱na̱i yura̱ adama a usuɗukpi.

9 Vuzavaguɗu, vu yeve ta̱ ili i na mi a kuciga.

vi ta̱ kpamu a kupana yura̱ i va̱ ra̱ka̱.

10 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a̱ ku muɗa̱sa̱,

utsura u va̱ u kotsoi,

ɗa a̱shi a̱ va̱ a̱ ka̱na̱i kene yimbi-yimbi.

11 A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱ n aza a na ci a̱ ida̱shi ɗeɗevu,

o doku a yawa ɗevu nu mpa ba,

adama a̱ untsu a̱ va̱,

ali muku n va̱ dem n sumai mu.

12 Aza a na a cigai ku una mu,

azuki mu maza.

aza a na kpamu a cigai o doro mu,

e kusheshe a yaꞋanka mu koli,

kanna ka̱ɓula̱ o kufoɓuso ka gbani-gbani adama a̱ va̱.

13 Mi ta̱ tsu kagulani n tsu pana ba,

mi ta̱ tsu kebebe n tsu fuɗa n dansa ba.

14 Mo okpoi tsu kagulani n tsu pana ba,

adama a na n tsu ushuku n kadanshi ba.

15 Vuzavaguɗu, n zuwa ta̱ ka̱ɗu wa̱ a̱ nu,

Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, avu ɗa va̱ ku ushuku mu.

16 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ irala i va̱,

a yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama atakaci a̱ va̱ ba,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le a lapa ma̱ka̱nga̱,

adama a uyikpi u va̱ ba.&gt;&gt;

17 Mi ta̱ ɗevu n kuyikpa̱,

mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ayin dem.

18 N shika̱ ta̱ u nushi u va̱.

unushi u va̱ u zuwa mu ta̱ atakaci.

19 Aza a tsurala nu mpa ko unushi i ta̱ n utsura,

aza a na a iwain mu ko unushi i ta̱ lo n a̱bunda̱i.

20 Aza a na a tsu tsupa kasingai n ka gbani-gbani,

i ta̱ a tsurala nu mpa,

adama a na n ciga ta̱ kuyaꞋan kasingai.

21 Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu ba,

Ka̱shile ka̱ va̱, ka̱ta̱ vu yaꞋan daꞋin nu mpa ba.

22 YaꞋan gogoꞋo vu ɓa̱nka̱ mu,

Vuzavaguɗu kishi ka̱ va̱.

39

Ma̱shi ma asuvayali

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka Jedutun. Vishipa vu Dawuda.

1 Ɗa n danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a ku zuwaka n ili i na mi a kuyaꞋan,

adama a na ka̱ta̱ kelentsu ka̱ va̱,

ka yaꞋan unushi ba.

mi e kukeɓece ukuna ba,

a makyan ma na uma a gbani-gbani i ɗevu nu mpa.&gt;&gt;

2 M paɗai bini, n dansa ukuna ba.

ko a ili i na yi i singai,

ama n nannai dem atakaci a̱ va̱ o kudokusu.

3 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka shanai n atakaci.

tsu ka̱bunda̱i ka aciɓa a̱ va̱, ta atakaci a̱ va̱ okpoi nannai,

mayun ɗa n yaꞋan kadanshi.

4 &lt;&lt;Vuzavaguɗu, ayin a yain a ɗai n kuyongo aduniyan?

Wanai ɗai n kukuwa̱?

Yotsongu mu n yeve tsu na ayin a̱ va̱ i a kulaza gogoꞋo lo.

5 La̱na̱, vu jebe ta̱ ka̱bunda̱i ka ayin a̱ va̱,

ka̱bunda̱i ayin a̱ va̱ wa̱ a̱ nu,

adanshi ili i yoku i ɗa ba,

mayun wuma u vuza dem u laꞋa ayinviki ba.

Kuvuka

6 Wuma u vuma dem wi ta̱ a ku vadalukpasa tsu kulu,

kubana n kubono ku ni dem gbani ɗa.

u tsu ɓolongu ta̱ uciyi,

ama u tsu yeve ko yayi u kulyaꞋa uyoꞋo wu uɗa ba.

7 Vuzavaguɗu, gogo na a̱ yiɗa̱i n kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱?

Wa̱ a̱ nu u ɗa n zuwai ka̱ɗu ka̱ va̱.

8 Wawa mu a̱ ka̱tsuma̱ ka unushi u va̱,

Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ alau o zoꞋoso mu ba̱.

9 Mi ta̱ a kupaɗa bini. mi a kudansa ukuna ba,

adama a na vu zuwa mu ta̱ n takacikai tsu nampa.

10 Ka̱ta̱ vu doku vu takacika mu ba.

n yaꞋan ta̱ ɗevu n ku kuwa̱,

adama a ulapi u na vi a kuyaꞋanka mu.

11 Vu tsu ɓarangu ta̱,

ka̱ ta̱ kpamu vu takacika vuma adama a unushi u ni,

tsu kayan,

vu tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i na vuma u laꞋi n kuciga,

mayun, vuza vu wuma dem wi ta̱ tsu wunla̱i u na u tsu laza.

Kuvuka

12 Vuzavaguɗu, pana avasa a̱ va̱,

vu pana ma̱shi ma̱ va̱ kpamu,

ura ma̱shi ma̱ va̱,

adama a na mi ta̱ koɓolo n avu,

tsu komoci ka na ka kulaza,

mpa komoci kaꞋa,

tsu na ikaya i va̱ yi ishi cau.

13 Ka̱sukpa̱ mu ko ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a kuvaku,

kafu n laza, n ka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa.&gt;&gt;

40

Vishipa vu kucikpa

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 N vana ta̱ uɓa̱nki u Vuzavaguɗu,

u zuwakai mu atsuvu a̱ ni,

ɗa u panai ma̱shi ma̱ va̱.

2 Wu utuka̱i mu e kpenle ku kederi,

a̱ ciꞋin n kolyoꞋo,

u kiyangi ene a̱ va̱ a gaɗi vu katali,

u takpakai mu wovon.

3 U zuwai n cananai vishipa vu savu a̱ una̱ u va̱,

vishipa vu kucikpa u Ka̱shile ka̱ tsu.

Uma n a̱bunda̱i ene baci nannai, i ta̱ kupana wovon,

ka̱ta̱ e neke a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu.

4 Vuza vu una̱singai ɗa,

vuza na u zuwai ka̱ɗu u Vuzavaguɗu,

vuza na u tsu tono a̱ma̱li ba,

ko u gbaɓa kaci n aza a na a̱ tsu tono a̱ma̱li ba.

5 Vu yaꞋanka tsu ta̱ ili n a̱bunda̱i,

Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱,

vuza wi lo tsu nu ba,

n dana baci n dansa ili i mereve i nu ra̱ka̱,

i laꞋa ta̱ utsura u kudansa.

6 Vu ciga kuneꞋe n alyuka ba,

vu ciga tana e neke wu alyuka o kusongu,

a nnama a gaɗi vu katalikalyuka ba,

ko kuneꞋe adama a kutakpa unushi ba

kucikpa ɗa vu nekei mu atsuvu a na n ku panaka wu.

7 Ɗa n danai,&lt;&lt;Mpa ɗa na, kadanshi ka̱ nu adama a̱ va̱,

ki ta̱ a katagarda ka̱ wila̱.

8 Ka̱shile n ciga ta̱ kutono ku sheshe ku nu ka̱u,

n zuwa ta̱ wila̱ u nu a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱.&gt;&gt;

9 Vuzavaguɗu, o koɓolo ka uma a usuɓi a̱ nu ra̱ka̱,

n dansa ta̱ ukuna wu usuɓi u nu.

Vu yeve ta̱,

mi a̱ kukpa̱ɗa̱ kudansa ukuna u nu ba.

10 M ɓa̱na̱ arabali a wishi a̱ nu,

adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱ koci ba.

makyan dem n tsu dansa ta̱,

kamayun ka̱ nu n wishi u nu,

o koɓolo ka uma usuɓi a̱ nu dem,

n tsu paɗa bini ba

ama n tsu dansa ta̱ kamayun ka̱ nu,

n ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

11 Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ kupana asuvayali a̱ va̱ ba.

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba n kamayun ka̱ nu,

i ta̱ e ku ere mu makyan dem.

12 Adama a na atakaci a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ mu ta̱,

a laꞋa ta̱ ku kece.

unushi u va̱ u laꞋa ta̱ utsura u va̱,

ali n doku n fuɗa me ene ubuta̱ ba.

u laꞋa ta̱ ka̱nji ka kaci ka̱ va̱ a̱bunda̱i,

ali n takpai ka̱ɗu.

13 Vuzavaguɗu, wawa mu,

yaꞋan gogoꞋo vu ɓa̱nka̱ mu.

14 YaꞋan aza a na a cigai ku una mu,

a yaꞋan wono a̱ ripula̱.

yaꞋan kpamu aza a na i a̱ ma̱za̱nga̱ adama atakaci a̱ va̱,

okpo n wono.

15 YaꞋan aza a na i a kuyaꞋanka mu ma̱ka̱n,

&lt;&lt;A namba ili i kudansa adama o wono.&gt;&gt;

16 YaꞋan aza a na a̱ ta̱wa̱i wa̱ a̱ nu ra̱ka̱,

a yaꞋan ma̱za̱nga̱, babu una̱mgbuka̱tsuma̱,

yaꞋan aza a na a cigai wishi u nu,

makyan dem a dana, &lt;&lt;Vuzavaguɗu vuzagbayin ɗa.&gt;&gt;

17 Neke mu utsura, mi n ka̱ɓa̱nki ba,

Vuzavaguɗu ta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱ gogoꞋo,

avu ɗa kishi ka̱ va̱ n ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱,

Vuzavaguɗu vu va̱, ka̱ta̱ vu geshe ba.

41

Avasa a̱ kula̱nsa̱ upotsokpi

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Vuza vu ma̱za̱nga̱ ɗa,

vuza na u tsu la̱na̱ aza a unambi,

Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku wawa yi,

a makyan ma atakaci.

2 Vuzavaguɗu wi ta̱ e ku ere yi, u foɓo wuma u ni.

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa yi u pana uyoꞋo a iɗika ya.

wi a̱ ku ka̱sukpa̱ yi ekiye a irala i ni ba.

3 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ yi a ayin a na wi a̱ mɓa̱la̱.

wi ta̱ o ku bonoko yi n ma̱ta̱na̱ mi ikyamba ma̱ ni mayin.

4 N danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, n yaꞋanka wu ta̱ unushi.

pana asuvayali a̱ va̱ ka̱ ta̱ vu potsokpo mu.&gt;&gt;

5 Irala i va̱ yi ta̱ a kuyaꞋansa

kadanshi ka gbani-gbani adama a̱ va̱,

A kudana, &lt;&lt;Wannai ɗai u ku kuwa̱,

a cinukpa n a̱yi?&gt;&gt;

6 Aza a na a̱ tsu ta̱wa̱ n a̱ kya̱sa̱i mu,

n ka̱ɗu kete kaꞋa a̱ tsu ta̱wa̱ ba,

o tsu ɓolongu su ta̱ arabali aꞋuwa adama a̱ va̱,

ka̱ta̱ a bana a̱ ka̱na̱ kudansa kaꞋa a̱ ubuta̱ dem.

7 Irala i va̱ ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuyun n otoku ele adama a̱ va̱,

e kusheshe ku le n laꞋa ta̱ yaba dem ka gbani-gbani.

8 A kudansa, &lt;&lt;Mɓa̱la̱ n ka̱na̱ yi ta̱ gbani-gbani,

wi a kufuɗa ku ɗa̱nga̱ a̱ ubuta̱ mɓa̱la̱ n ni ba.&gt;&gt;

9 Ali ka̱ja̱Ꞌa̱ ke ɗevu ka̱ va̱, vuza na n laꞋi kuneke ka̱ɗu ka̱ va̱,

vuza na tsu ci lyaꞋa koɓolo, u bonoi a tsurala nu mpa.

10 Vuzavaguɗu, pana asuvayali a̱ va̱,

vu bonoko mu m ma̱ta̱na̱ mi ikyamba ma̱ va̱,

adama a na n tsupa ili i na irala i va̱ i yaꞋankai mu.

11 Mi ta̱ e kuyeve vi ta̱ a kupana uyoꞋo u va̱,

adama a na i a kufuɗa kulyaꞋa kelime ka̱ va̱ ba.

12 Vi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ mu adama a na mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na yi derere,

Vi ta̱ a ku zuwa mu n yongo e kelime ka̱ nu ko wannai.

13 YaꞋan tsu cikpa Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza Israila,

cikpa ni gogo na a kubana ko wannai Tanannai, Tanannai.

Katagarda ke ire

42

(Ishp 42--72)

Ma̱shi ma aza a na i a ugbashi

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu muku n Kora,

1 Tsu na mereꞋe mi a mali ma̱ mini mo kuɗolu,

ta feu wuma u va̱ wi a mali ma̱ nu nannai, Ka̱shile.

2 Mi ta̱ a kakuli ka̱ nu,

Ka̱shile, Ka̱shile ka wuma.

Wannai ɗai n kubana e kelime ka̱ nu n cikpa wu?

3 Kanna n kayin dem mi ta̱ a̱ ma̱shi,

kujilya ku ɗa koci ili kulyaꞋa i va̱,

makyan dem irala i va̱ e ku ece mu,

&lt;&lt;Te ɗai Ka̱shile ka̱ nu ka?&gt;&gt;

4 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ tsu na̱mgba̱ ta̱,

n ciɓa baci n ili i na i lazai ɗe,

a makyan ma na n tsu bana koɓolo n uma A̱Ꞌisa̱ a gbayin,

mi o kutono n e le ugeri.

koɓolo ka uma aza a̱ ma̱za̱nga̱, a ku canana i ishipa,

a̱ kuɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu a kucikpa Ka̱shile.

5 Yiɗa̱i i zuwai mi una̱mgbi ka̱tsuma̱ tsu nampa?

Yiɗa̱i i zuwai mi a atakaci nannai?

Mi ta̱ a kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ u Ka̱shile,

mi ta̱ o kudoku kucikpa yi,

kishi ka̱ va̱ n Ka̱shile ka̱ va̱.

6 N na̱mgba̱ ta̱ ka̱tsuma̱ ka̱u,

adama nannai mi ta̱ a kuciɓa n kasingai ka̱ nu,

a uɓon u Urdu, n kusan kugbayi Hamon,

n kusan ku Miza.

7 Atakaci a̱ va̱ i ta̱ tsu mini ma̱ uga̱vi,

mini ma o kuɓolongu adama a na ma̱ pura̱ mu,

aɓau ra̱ka̱,

a kulyaꞋa utsura u va̱.

8 Vuzavaguɗu u yotsongu ta̱ ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba kanna lakam,

mpa feu n canana ishipa i kucikpa yi kayin dem,

n yaꞋan avasa u Ka̱shile, vuza na u nekei mu wuma.

9 N danai Ka̱shile, ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

&lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai vu cinukpai nu mpa?

Yiɗa̱i i zuwai n kulyaꞋa kelime n una̱mgbuka̱tsuma̱?

Adama ka gbani-gbani ka irala i va̱?&gt;&gt;

10 Kadanshi ki irala i va̱, ka sapa mu tsu kotokobi a etele a̱ va̱,

a makyan ma na i a kudana mu,

&lt;&lt;Teɗei Ka̱shile ka̱ nu ka?&gt;&gt;

11 Yiɗa̱i i zuwai mi una̱mgbi ka̱tsuma̱ tsu nampa?

Yiɗa̱i i zuwai mi a atakaci nannai?

Mi ta̱ a kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ u Ka̱shile,

mi ta̱ o kudoku kucikpa yi,

kishi ka̱ va̱ n Ka̱shile ka̱ va̱.

43

Avasa a vuza a bankai ugbashi

Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱shile, yotsongu unambi wu unushi u va̱,

vu isaka mu ili i na yi i va̱,

wa aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kupana wovon u nu,

isa mu a ekiye aza o modoruko,

n aza a gbani-gbani

2 Ka̱shile avu ɗa vi a ku inda mu.

yiɗa̱i i zuwai ɗa vu variki mu?

Yiɗa̱i i zuwai mi o kusoꞋo atakaci,

adama a ka gbani-gbani ka irala i va̱?

3 Suku kutashi ku nu n kamayun ka̱ nu,

o tono nu mpa.

vu zuwa o bono nu mpa a ka kaginda ka ciɗa ka̱ nu,

o bono nu mpa a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu.

4 Ka̱ta̱ m bana a katalikalyuka ka̱ nu Ka̱shile,

Ka̱shile, wa̱ a̱ nu ɗa, ugiti u ma̱za̱nga̱ u va̱.

mi ta̱ a cikpa wu n umolu,

Ka̱shile, Ka̱shile ka̱ va̱.

5 Yiɗa̱i i zuwai mi una̱mgbi ka̱tsuma̱ tsu nampa?

Yiɗa̱i i zuwai mi a atakaci nannai?

Mi ta̱ a kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ u Ka̱shile,

mi ta̱ o kudoku kucikpa yi,

kishi ka̱ va̱ n Ka̱shile ka̱ va̱.

44

Avasa a̱ kula̱nsa̱ wishi

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu muku n Kora.

1 Ka̱shile, tsu pana ta̱ na atsuvu a̱ tsu,

ikaya i tsu i dana tsu ta̱,

ili i gbagbaꞋin i na vu yaꞋin a makyan me le,

a ayin a cau.

2 Tsu na avu n ka̱ci ka̱ nu vu lokoi aza o kutono a̱ma̱li,

ɗa vu zuwai uma a̱ nu a iɗika i le.

tsu na vu lokoi uduniyan u na u buwai,

ama ɗa vu zuwai uma a̱ nu o yongo ba̱ri.

3 N otokobi e le a ɗa a lyaꞋi iɗika ya ba,

n utsura u le u ɗa a lyaꞋi iɗika ya ba,

ama n utsura u nu u ɗa,

tsu na vu yotsongi le vi ta̱ koɓolo n ele,

vi o kuyotsongu le vu ciga le ta̱.

4 Avu ɗa mogono ma̱ va̱ n Ka̱shile ka̱ va̱,

vu zuwai uma a Yakubu a̱ ciya̱i ulyaꞋi.

5 N utsura u nu u ɗa tsu unai irala i tsu.

N kula ku nu ku ɗa tsu dasasai irala i tsu.

6 N zuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ a utan u va̱ ba,

kotokobi ka̱ va̱ ki a ku isa mu ba.

7 Ama vu isa tsu ta̱ ekiye a irala i tsu,

vu lokoi aza a na a iwain tsu.

8 Ka̱shile, ci ta̱ a ku cikpa wu makyan dem,

ka̱ta̱ kpamu tsu cikpa kula ku nu ko wannai.

Kuvuka

9 Ama gogo na Ka̱shile vu vakangu tsu ta̱,

vu ka̱sukpa̱i o lokoi tsu,

vu doku vu uta̱ vu yaꞋan nwalu n osoji a̱ tsu ba.

10 Vu zuwai tsu sumai e kelime ka irala i tsu,

ɗa isai ili i na ci ni i ɗa yo okpoi i le.

11 Vu ka̱sukpa̱i a kiɗai tsu tsu nlala,

ɗa vu wacuwai tsu a̱ ka̱tsuma̱ ka iɗika i yoku.

12 Vu dengei uma a̱ nu,

n ikebe kenu,

vu ciya̱ kodokpotsu ka tsulaga tsa ba.

13 Aza a na ci ida̱shi ɗeɗevu o ku zoꞋoso tsu adama a̱ nu,

a kuyaꞋanka tsu ulami, o bonokoi tsu ili yi ugulani,

14 Vu zuwai tsu tsu okpoi ili ya agisana a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan,

uduniyan a̱ kugba̱ɗa̱sa̱ ka̱ tsu aci,

n o goyoi tsu,

15 Makyan dem mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ko wono,

wono u kimba̱ mu ta̱ ra̱ka̱.

16 Adama aza a kadanshi ka gbani-gbani n ishikushi,

n adama a irala i va̱ aza a na a tsu ciga ku tsupa kutan.

17 Ili i nampa ya ra̱ka̱ i gita̱ ta̱ n a̱tsu,

ko a na wo okpoi tsu cinukpa n avu ba,

tsu koɗo kpamu uzuwakpani u na vu yaꞋin n a̱tsu ba.

18 Tsu yaꞋanka wu unambi wu usuɓi ba,

tsu ka̱sukpa̱ tana kutono kadanshi ka̱ nu ba.

19 N nannai dem vu kpa̱ɗa̱i kuɓa̱nka̱ tsu,

a nnama n kakamba n nanlo ma,

vu ka̱sukpa̱i tsu a̱ ka̱yimbi ka kpaɓam.

20 Ishi baci tsu ka̱sukpa̱ ta̱ kutono Ka̱shile ka̱ tsu,

ci yaꞋin avasa wa̱ a̱ma̱li,

21 mayun vi ta̱ e kuyeve,

adama a na vu yeve ta̱ kusheshe ku uma.

22 Ka̱shile, adama a̱ nu a ɗa i a ku una tsu makyan dem.

o bonokoi tsu a na nkyon n na a kukiɗa.

23 Ɗa̱nga̱! Vuzavaguɗu, yiɗa̱i ɗa vi alavu?

Ɗa̱nga̱! Ka̱ta̱ vu iwan tsu ko wannai ba.

24 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi o ku sokongu a̱shi a̱ nu?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kucinukpa n atakaci a̱ tsu?

Adama a̱ yiɗa̱i vu zuwaka n tsu na i a kutakacika tsu ba.

25 Ci yikpa̱ ta̱, ɗa a tsugbai tsu a iɗika

a̱ ka̱sukpa̱i tsu ivaꞋin a̱ kubuta̱.

26 Ɗa̱nga̱, vu ɓa̱nka̱ tsu,

vu shiba̱ tsu,

adama a ucigi u nu una u tsu sabaꞋa ba.

45

Vishipa vu kushiya ku yolo i mogono

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka &lt;&lt;Lili&gt;&gt; Vishipa vu muku n Kora. VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu vishipa vu yolo.

1 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka shana ta̱ n kadanshi ka singai.

Makyan ma na mi a̱ ku zuɓa̱ vishipa vu mogono.

Kelentsu ka̱ va̱ tsu kayakiɗani kaꞋa u kaɗani.

2 A̱ ka̱tsuma̱ ka uma ra̱ka̱ avu ɗa vu laꞋi n ugaꞋin,

avu vuza vu ufuɗi u kadanshi kasingai kaꞋa.

Ka̱shile ka zuwaka wu ta̱ una̱singai makyan dem.

3 Shiya kotokobi ka̱ nu,

mogono ma tsugbayin,

avu vuza vu utsura ɗa.

4 A̱ ka̱tsuma̱ ka tsugbayin tsu nu yaꞋan nwalu n kulyaꞋa kelime,

vu shamkpa kamayun n ku usuɓi.

adama a utsura u nu, vi ta̱ a kulyaꞋa kelime.

5 AyaꞋa a̱ nu i ta̱ lyalyaꞋan,

a tsu sapa ta̱ a̱ɗu a irala i nu,

uma a̱ ku yikpa̱sa̱ a ɗaka vu e ene a̱ nu.

6 Ka̱shile, kakuba ko tsugono ka̱ nu,

ki ta̱ o kuyongo ko wannai.

Vi ta̱ a kulyaꞋa tsugono tsu uma a̱ nu n usuɓi.

7 Vu tsu ciga ta̱ ili i na yi mejege,

vu ci iwan ta̱ ili i gbani-gbani.

Adama a nannai Ka̱shile, Ka̱shile ka̱ nu ka zagba wu ta̱,

ɗa u tsunki nu n maniꞋin me kerengu m ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i ali vu laꞋa yaba dem.

8 Akashi a̱ nu a̱ ku uta̱ ma̱gula̱ni mi ili ma̱gula̱ni i Mariti n aloyes n kashiya kpamu,

tsuwaꞋi a iꞋuwa yi ngono,

a iꞋuwa i na a kalai n anga a kagiwa dem,

a kuzuwa wu ma̱za̱nga̱.

9 Muku mu nkere mo ngono,

i ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱ci a na a̱ ciya̱i tsugbayin,

e kukiye ku usingai ku kakuba ko tsugono tsu nu,

egbere wi ta̱ kisani,

a uki na u canuku u singai,

wa azanariya u na u laꞋi nu ugaꞋin ra̱ka̱.

10 Pana ili i na n kudansa, avu vuka vu savu vu mogono,

vu cinukpa n uma a̱ nu n kumaci ku nu.

11 Adama a na avu vi ta̱ n ugaꞋin,

mogono mi ta̱ a kuciga wu,

a̱yi ɗa vali vu nu, ka̱ta̱ vu tono yi.

12 Uma a Taya i ta̱ a̱ kutuka̱ wu n kuneꞋe,

aza a̱ uciyi i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a̱ la̱nsa̱ mapasa ma singai wa̱ a̱ nu.

13 Vuka vu savu vu mogono,

wi ta̱ a ku uwa a kpaꞋa ku mogono,

yiɗa̱i a kugisanku n ugaꞋin u ni,

n tsugbere tsa azanariya tsu ɗa a caꞋi motogu ma̱ ni,

14 A bankai ni a̱ ubuta̱ u mogono u uki na aminya a singai,

a̱ja̱Ꞌa̱ ni nkere o kutono, a̱ tuka̱i le a̱ ubuta̱ u mogono.

15 N ma̱za̱nga̱ maꞋa a̱ ta̱wa̱i,

a uwai e kefeku ko mogono.

16 Vi ta̱ a kumatsa muku n ali n a̱bunda̱i,

aza a na a̱ ku ka̱na̱ tsugbayin ci ikaya i nu,

vi ta̱ a kuzuwa le a lyaꞋa tsugono tsa aduniyan dem.

17 Vishipa vu va̱ vi ta̱ a kuzuwa,

a̱ ka̱na̱ kuciɓasa n kula ku nu ko wannai,

ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a cikpa wu,

ali a tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.

46

Ka̱shile kaꞋa ubuta̱ u kusheɗeku n katsura ka̱ tsu

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu muku n Kora.

1 Ka̱shile kaꞋa ubuta̱ u kusheɗeku u tsu n katsura ka̱ tsu,

a makyan dem ufoɓushi u ɗa wi u ɓa̱nka̱ tsu a ayin atakaci.

2 Adama nannai ci a kupana wovon ba,

ko ɗa baci aduniyan i a̱ kugba̱ɗa̱,

atali kpamu a̱ yikpa̱i a mala mu uga̱vi,

3 Ko a dana baci mala mi ta̱ a kuyaꞋan yura̱ ma̱ putsuwa̱i,

ko ɗa baci n sansan m gba̱ɗa̱i adama ugba̱ɗi u mala.

Kuvuka

4 Kuɗolu ki ta̱ lo ku na ku tsu tuka̱,

n ma̱za̱nga̱ a̱ likuci i Ka̱shila̱,

n ubuta̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a ciɗa a MalaꞋimili.

5 Ka̱shile ki ta̱ a̱ ida̱shi punu a̱ likuci ya,

mayun, i tana a ku una likuci ya ba,

n kpasani Ka̱shile ki ta̱ a̱ kutuka̱ le n uɓa̱nki.

6 Uduniyan u panai wovon,

tsugono tsu gba̱ɗa̱i,

a na Ka̱shile ka lapai kakpanga,

aduniyan e derikpei

7 Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ koɓolo n a̱ tsu.

Ka̱shile ka Yakubu kaꞋa ubuta̱ u ku sheɗeku u tsu.

Kuvuka

8 Ta̱wa̱i yi ene ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋin,

indana biꞋi ili mereve i na u yaꞋin aduniyan.

9 U sa̱nka̱i kuvon ubuta̱ dem aduniyan.

u koɗosoi utan dem, ɗa u la̱nga̱sa̱i nsara.

o kusongu ekeke o odoku n akina.

10 &lt;&lt;U danai, paɗai bini, i yeve mpa Ka̱shile kaꞋa.

MalaꞋimili maꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan a na a buwai,

MalaꞋimili kpamu aduniyan.&gt;&gt;

11 Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ koɓolo n a̱tsu,

Ka̱shile ka Yakubu, a̱yi ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u tsu.

Kuvuka

47

Ka̱shile mogono ma aduniyan ra̱ka̱

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu muku n Kora.

1 Ɓasai ekiye, adama a̱ ma̱za̱nga̱,

a̱ɗa̱ uma ra̱ka̱!

YaꞋin ishipa n utsura,

cikpai Ka̱shile.

2 Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

ili i wovon i ɗa,

a̱yi mogono ma gbayin maꞋa,

vuza vu tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱.

3 U nekei tsu ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u uma ra̱ka̱,

u zuwai uduniyan a ɗaka vu ene a̱ tsu.

4 U zagbakai tsu iɗika yi uka̱ni i tsu,

i ɗaɗa ili ya̱ a̱ra̱ɗi i uma a̱ ni,

kumaci ku yakubu ku na wi a kuciga.

Kuvuka

5 Ka̱shile ka kumba ta̱ a gaɗi vu kakuba ko tsugono ci ni,

a̱ ka̱na̱i yoroli i ma̱za̱nga̱ n a̱ lika̱i ishari,

a makyan ma na Ka̱shile ki a ku kumba.

6 Cananai ishipa i kucikpa Ka̱shile.

cananai ishipa i kucikpa mogono ma̱ tsu.

7 Ka̱shile mogono ma,

aduniyan maꞋa ra̱ka̱.

canana ka yi ni ishipa i kucikpa.

8 Ka̱shile ki ta̱ ida̱shi a kakuba ko tsugono ka ciɗa ka̱ ni,

Ka̱shile ki ta̱ a kulyaꞋa tsugono tsa aduniyan.

9 Aza e kelime a kumaci ka aduniyan o ɓolongi,

a gasai koɓolo n a̱ tsu,

a̱ tsu uma a̱ Ka̱shile ki Ibirahi,

adama a na ngono ma aduniyan ra̱ka̱,

n Ka̱shile n ɗa,

Ka̱shile ka na i a kucikpa mayin.

48

Sihiyona likuci i Ka̱shile

Vishipa vu muku n Kora.

1 Vuzavaguɗu vuza gbayin ɗa,

u yawa ta̱ a cikpa yi,

a̱ likuci i gbayin Ka̱shile ka̱ tsu,

a kusan ku ciɗa.

2 Kusan ku Sihiyona ki ta̱ n ugaɗi,

ili i ma̱za̱nga̱ ma aduniyan ra̱ka̱,

likuci i mogono ma gbayin,

tsu kusan ku uɓon u gaɗi,

ku na ku laꞋi nu mgbayin.

3 Ka̱shile ki ta̱ punu a̱ likuci yi nshilya ma,

adama a na a̱yi n ka̱ci ka̱ ni,

ubuta̱ u kusheɗeku u ɗa.

4 Ɗa ngono n gbaɓai aci e le,

adama a na a̱ tuka̱ n kuvon a kusan ku Sihiyona.

5 Ama a na enei ni,

a̱ rikpa̱i ɗa a yaꞋin mereve,

a panai wovon, ɗa a sumai.

6 E jeꞋekei ikyamba,

ɗa a takacikai,

tsu vuka vu na vi a̱ga̱nda̱ a limata.

7 Tsu wunla̱i u kasana,

u na u tsu ɓososo antsu a̱ mini a Tarishi.

8 Tsu na tsu panai arabali ili i nanlo,

gogo na tana tsu ene ta̱ i ɗa,

a̱ likuci i Ka̱shile ka̱ tsu MalaꞋimili,

wi ta̱ a ku ere likuci ya m ma̱ta̱na̱ ko wannai,

Kuvuka

9 Ka̱shile, punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu,

ci ta̱ a kusheshe ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

10 Ka̱shile, tsu na kula ku nu ki,

ucikpi u nu u ka̱ra̱Ꞌa ta̱ aduniyan ra̱ka̱.

Kukiye ku usingai ku nu,

ki ta̱ a kuyaꞋan afada a usuɓi.

11 YaꞋan uma a Sihiyona a yaꞋan ma̱za̱nga̱,

likuci i wawaꞋa i Yahuda i yaꞋan ma̱za̱nga̱,

adama afada a usuɓi.

12 Banai i ka̱ra̱Ꞌa̱ likuci i Sihiyona,

ka̱ta̱ i kece nshilya mu ugaɗi n ni,

13 I la̱na̱ asaka a,

ka̱ta̱ kpamu i coꞋoko n nshilya ma,

adama a na i ciya̱ i na i ku dana,

ntsukaya n ɗa̱ n na n kuta̱wa̱.

14 Ta Ka̱shile ka̱ tsu ki nannai,

Ka̱shile ka ko wannai,

vuza na u tsu tono n a̱ tsu ko wannai.

49

Kuzuwa ku ka̱ɗu a̱ uciyi tsulau tsu ɗa

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu muku n Kora.

1 Panai ili i nampa, yaba dem,

zuwai atsuvu uma a̱ ubuta̱ dem,

2 Aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ n muku,

aza a uciyi n aza a unambi ra̱ka̱.

3 Mi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi n kuyeve,

mi ta̱ a kuyaꞋan kusheshe ku singai.

4 Mi ta̱ o kubonoko ka̱ɗu ka̱ va̱,

a̱ ubuta̱ u asan,

ka̱ta̱ n dana ili i na asan a i a kadanshi,

a makyan ma na mi a kuwaꞋa umolu.

5 Adama a̱ yiɗa̱i ɗa n kupana wovon,

a makyan ma atakaci?

A makyan ma na,

uma a gbani-gbani a̱ ka̱ra̱Ꞌi mu,

6 uma a na a zuwai a̱ɗu a̱ uciyi u le,

aza a na i a̱ra̱ɗi,

adama a̱ ka̱bunda̱i ka̱ uciyi u le?

7 Mayun, vuza wi lo a̱ ka̱tsuma̱ ke le,

vuza na wi a kufuɗa kushiba̱ vuza ni ba,

ko u fuɗa u tsupa Ka̱shile ikebe,

adama a̱ ka̱ci ka̱ ni ba.

8 Adama a na ikebe i kushiba̱ wuma u vuma,

i laꞋa ta̱ agisana,

a ili i na vuma u kufuɗa ku tsupa,

ko i ɗa yi a kuyawa ba,

9 Yi tana kuzuwa yi u yongo n wuma ba,

ko i sa̱nka̱ yi ukpa̱ u ko wannai ba.

10 U tsu zuwa ta̱ aza e kuyeve a̱ kuwa̱,

ta feu nannai alau n uma a kavama a̱ ku kuwa̱,

a̱ ka̱sukpa̱ uciyi u le wu ntsukaya n le.

11 Asaun e le i ta̱ o kokpo le iꞋuwa ko wannai,

ta punu o kuyongo ayin dem,

ko a na wo okpoi n tsu cau,

ishi ta̱ n iɗika i ka̱ci ke le.

12 Tsugbayin tsu vuma ci a̱ ku sa̱nka̱ yi ku kuwa̱ ba,

wi ta̱ a̱ ku kuwa̱ tsu manama.

13 La̱na̱ ili i na i kuciya̱ aza a na,

zuwakai ka̱ci ke le a̱ɗu,

n aza a na a̱ cuwa̱i n uciyi u le.

Kuvuka

14 Tsu nlala,

i ta̱ o kurono le a kubanka a̱ ubuta̱ wi ida̱shi wa̱ a̱kpisa̱,

ukpa̱ uɗa maguɓi me le,

n usana aza a usuɓi a ɗa a kulyaꞋaka le tsugono,

Ikyamba i le kpamu yi ta̱ a kushama a kasaun,

a̱ ubuta̱ wi ida̱shi wa̱ a̱kpisa̱ u ɗa wi o ko okpo kpaꞋa ku le.

15 Ama Ka̱shile ki ta̱ a̱ kushiba̱ mu,

wi ta̱ a ku isa mu a utsura wu ukpa̱.

Kuvuka

16 Ka̱ta̱ vu na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba,

ɗa baci vuza wo okpoi vuza vu uciyi,

ko kpamu uciyi u ni u yimkpa baci.

17 Adama a na wi a kuɗika u ɗa ba,

a makyan ma na u kuwa̱i,

uciyi u ni wi a ku uwa a kasaun n a̱yi ba.

18 Ko ishi baci vuma ciya̱ ili ba̱ri a wuma u nampa,

ana i a kcikpa yi adama a ulyaꞋi u ni.

19 N nannai dem wi ta̱ a ku cina ikaya i ni i na i kuwa̱i ɗe,

a̱ ubuta̱ u na ka̱yimbi ki ko wannai.

20 Tsugbayin tsu vuma ci a ku sa̱nka̱ yi ku kuwa̱ ba.

wi ta̱ a̱ ku kuwa̱ tsu manama.

50

Ka̱shile kaꞋa vuza va afada

Vishipa vu Asafa.

1 Ka̱shile MalaꞋimili, Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi,

e kuɗeke aduniyan ra̱ka̱,

a kasana a kubana a̱ ka̱livi.

2 Ka̱shile ki ta̱ a ku akana a Sihiyona,

a̱ likuci i singai i Sihiyona.

3 Ka̱shile ka̱ tsu ka̱ ta̱wa̱ ta̱, u sokongi u ɗa wi ba.

akina a munuka a̱ kuta̱wa̱ e kelime ka̱ ni,

uguyi u gbayin kpamu u ka̱ra̱Ꞌi n a̱yi.

4 U ɗekei gaɗi n aduniyan okpo ngan,

ene tsu na wi a kuyaꞋanka uma a̱ ni afada.

5 U danai, &lt;&lt;Ɓolongu ku mu uma a usuɓi a̱ va̱,

aza a na a shatangi uzuwakpani u na mi nu u ɗa n ele,

a̱ ubuta̱ u kuneꞋe ka alyuka.&gt;&gt;

6 Gaɗi a̱da̱nga̱shile a kusala usuɓi u Ka̱shile,

adama a na a̱yi ɗa wi a kuyaꞋan afada.

Kuvuka

7 &lt;&lt;Panai, a̱ɗa̱ uma a̱ va̱,

mi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi,

mi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi n dana,

Isaraila yi ta̱ n unushi.

Mpa ɗa Ka̱shile, Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

8 M ɓarangu ɗa̱ adama alyuka a̱ ɗa̱ ba.

ko adama e kuneꞋe ku kusongu ku na yi e kuneke mu makyan dem ba.

9 Mi a kuciga kobomburon ushiga u ɗa̱ ba,

ko nlala a ushiga u ɗa̱ ba.

10 Adama a na nnama n kakamba dem n va̱ n ɗa,

a̱kpa̱n anaka a na i aginda ra̱ka̱ a̱ va̱ a ɗa.

11 Nnu n na mi a ciɗinkpi gaɗi dem n va̱ n ɗa,

n ili i wuma i na yi a iɗika ra̱ka̱.

12 &lt;&lt;Ko ishi baci mi ta̱ a kupana kambulu,

mi a kudana ɗa̱ ba,

adama a na aduniyan n ili i na yi punu dem i va̱ i ɗa.

13 n tsu takuma ta̱ inyama yi obomburon ɗa?

Ko n tsu soꞋo ta̱ mpasa mu nraɗika?

14 YaꞋan i neke Ka̱shile kuneꞋe ku kucikpa ku ɗa̱,

ka̱ta̱ i neke malaꞋimili kuneꞋe ra̱ka̱ ku na i yaꞋin uzuwakpani.

15 YaꞋin meɗevile wa̱ a̱ va̱,

a makyan ma atakaci,

mi ta̱ a ku isa ɗa̱,

a̱ɗa̱ kpamu yi ta̱ a kucikpa mu.&gt;&gt;

16 Ama Ka̱shile ka dana ta̱ uma a gbani-gbani,

&lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai yi e kukece wila̱ uva̱?

Yiɗa̱i ɗa yi a kuyaꞋan kadanshi ka uzuwakpani u va̱?

17 I iwain m ɓarangu ɗa̱,

ɗa kpamu i variki kadanshi ka̱ va̱.

18 Yi ene baci koboki, i ci yaꞋan ta̱ cija̱Ꞌa̱ n a̱yi,

i tsu gbaɓa ta̱ kaci n aza a tsugbani.

19 &lt;&lt;Makyan dem yi ta̱ foɓushi,

i dansa ka gbani-gbani,

i tsu pana munla̱i ma kudansa aꞋuwa ba.

20 A ufoɓushi u ɗa yi,

i dansa ka gbani-gbani wa̱ aza a̱ ɗa̱,

i neke le unushi.

21 I yaꞋan ta̱ ili i nanlo dem,

ama mpa n keɓecei ukuna ba.

adama a nannai i zuwa ta̱ tsu ɗa̱ tsu ɗa mi,

ama gogo na mi ta̱ a ku ɓarangu ɗa̱,

mu utuka̱ n unushi u ɗa̱ e keteshe.

22 &lt;&lt;Panai na, a̱ɗa̱ na i cinukpai nu mpa,

ta baci nannai ba, mi ta̱ a ku karasa ɗa̱,

ko vuza wi a ku isa ɗa̱ ba.

23 Vuza na u tsu cikpa mu,

a makyan ma na wi e kuneke alyuka a̱ ni,

wi ta̱ e kuneke mu tsugbayin,

n vuza na kpamu wi o kutono kadanshi ka̱ va̱,

mi ta̱ o kuyotsongu yi wi ishi u va̱.&gt;&gt;

51

Avasa adama a kucinukpa unushi

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda ana keneki Natan u banai wa̱ ni a makyan ma na Dawuda u vaki n Besheba vuka vu Uriya.

1 Ka̱shile pana asuvayali a̱ va̱,

adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

adama a kasingai ka̱ a̱bunda̱i ka̱ nu

vu cinukpa n unushi u va̱.

2 Vu SaꞋa ka gbani-gbani ka̱ va̱ ra̱ka̱,

vu bonoko mu ciɗa

3 Adama a na n yeve ta̱ unushi u va̱,

makyan dem unushi u va̱ wi ta̱ e kelime ka̱ va̱.

4 Avu ɗa koci n nusakai,

n yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani a̱ a̱shi a̱ nu,

derere ɗa afada a na vu kiɗakai mu.

derere ɗa vu takacika mu.

5 Mayun mpa vuza vu unushi ɗa,

ali a makyan ma na a̱na̱ku a̱ va̱ a ɗikai ka̱tsuma̱ ka̱ va̱.

Mayun mpa vuma vu gbani-gbani ɗa,

ili i na i ɗikai a makyan ma na a matsai mu.

6 Mayun ka̱ɗu kamayun ka̱ va̱ kaꞋa vu cigai,

shatangu ka̱ɗu ka̱ va̱ n kuyeve ku nu.

7 Vu za̱Ꞌa̱ ta̱ unushi u va̱ n hisop*, mi ta̱ o kokpo ciɗa,

vu za̱Ꞌa̱ mu, mi ta̱ a ku laꞋa tsukongoi wa̱ri.

8 Ka̱ta̱ m pana uyoꞋo n ma̱za̱nga̱,

yaꞋan etele a na vu yokumoi a yaꞋan ma̱za̱nga̱.

9 Takpa unushi u va̱,

ka̱ta̱ vu pura̱ngu ka gbani-gbani ka̱ va̱ ra̱ka̱.

10 Ka̱shile, zuwaka mu ka̱ɗu ka ciɗa,

vu sabaꞋaka mu ayinviki a savu o kutoni.

11 Ka̱ta̱ vu loko mu kelime ka̱ nu ba,

ka̱ta̱ vu takpa ayinviki a ciɗa a̱ nu wa̱ va̱ ba.

12 Zuwa mu ma̱za̱nga̱ tsu na vu yaꞋin ana vu wawai mu,

ka̱ ta̱ vu neke mu kadanshi n ka̱ɗu ka na n kutono wu.

13 N piꞋisaka aza a unushi wila̱ u nu,

ka̱ta̱ aza a unushi o bono wa̱ a̱ nu.

14 Wawa wuma u va̱,

a̱ ubuta̱ unushi u ku tsuwa̱n ku mpasa,

Ka̱shile kishi ka̱ va̱,

mi ta̱ tana a kusala kamayun ka̱ nu n ma̱za̱nga̱.

15 Vuzavaguɗu, ɓa̱nka̱ mu adama a na n yaꞋan kadanshi,

ka̱ta̱ n cikpa wu.

16 Alyuka a na n kuneke wu i a kuyawa wu ba,

vi tana a kupana uyoꞋo u, kuneꞋe ku kusongu ba.

17 Ka̱shile, alyuka a̱ va̱ ɗaɗa ka̱ɗu ku usuɓi,

ka̱ɗu ko kutoni,

Ka̱shile vi a ku iwan a ɗa ba.

18 Ka̱shile yaꞋanka Sihiyona kasingai, vu ɓa̱nka̱ yi,

vu maꞋasaka nshilya n Urushelima.

19 Ka̱ta̱ vu pana uyoꞋo wa alyuka a usuɓi,

n alyuka o kusongu ra̱ka̱

i ta̱ ku kuneke obomburon kuneꞋe ka alyuka a katalikalyuka ka̱ nu.

52

Afada a̱ Ka̱shile n kasingai ka̱ ni

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Dawuda. A makyan ma na Dowegi vuza va aza a Edom u banai u mogono Shawulu a na Ahimeleki ganu sokongi Dawuda a kpaꞋa ku ni.

1 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a̱ra̱ɗi n kawuya ka na vi a kuyaꞋan,

avu vuzagbayin?

Yiɗa̱i i zuwai vi a̱ra̱ɗi makyan dem,

a̱ɗa̱ na i yaꞋin ili i wono a̱ a̱shi a̱ Ka̱shile?

2 Kelentsu ka̱ nu e kusheshe ka gbani-gbani,

adama a na vu la̱nga̱sa̱ aza o yoku,

ki ta̱ an kutanu ka alyu,

makyan dem a kuyaꞋan aꞋuwa.

3 Vu laꞋa ta̱ n ku ciga kawuya n kasingai,

vu laꞋa ta̱ n ku ciga ka aꞋuwa n kamayun.

Kuvuka

4 Vu tsu ciga ta̱ kudoro uma n kadanshi ka̱ nu,

avu kayaꞋin ka aꞋuwa.

5 Adama a nannai Ka̱shile ki ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ wu ko wannai,

wi ta̱ e kureme wu ka̱ta̱ wu utuka̱ wu a kpaꞋa ku nu,

wi ta̱ kpamu a kutakpa wu a iɗika i wuma.

Kuvuka

6 Aza a usuɓi ene baci ili i wovon i nanlo,

i ta̱ o ku zoꞋoso wu, a dana,

7 &lt;&lt;Inda biꞋi vuza na u kpa̱ɗa̱i kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku u Ka̱shile,

adama a na u ciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ba,

kucikpa u zuwai ka̱ɗu a̱ ubuta̱ wu uciyi u ni,

a̱ kula̱nsa̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a ka gbani-gbani ka̱ ni&gt;&gt;

8 Ama mpa mi ta̱ tsu maɗanga ma zaitu,

ma na mo topoi mayin a kpaꞋa ku Ka̱shile.

N neke ta̱ ka̱ɗu a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai.

9 Mi ta̱ a kucikpa wu Vuzavaguɗu,

adama ili na vu yaꞋin.

mi ta̱ e kuneke ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ a̱ nu,

mi ta̱ a ku sala kula ku nu,

e kelime ka uma a usuɓi a̱ nu,

adama a na avu vuza vu kasingai ɗa.

53

Kawuya ka vuma

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka &lt;&lt;Mahalatu.&gt;&gt; VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Dawuda.

(Ishp 14:1-7)

1 Alau a tsu dansa ta̱ a̱ɗu e le,

&lt;&lt;Ka̱shile ki lo ba.&gt;&gt;

A̱ na̱mgba̱ ta̱ ra̱ka̱ vu le, ulinga u le ili yi unata i ɗa,

babu vuza na u ci yaꞋan ili i na yi derere.

2 Vuzavaguɗu wu indanai uma ɗe gaɗi,

we ene ko aza e kuyeve i ta̱ punu,

vuza a na wi a̱ kula̱nsa̱ u yeve Ka̱shile.

3 Ra̱ka̱ vi le a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ uye,

dem vi le a̱ puwa̱nka̱ ta̱,

babu vuza na wi a kuyaꞋan ka̱ ma̱riki,

ko vuza te.

4 Aza a na i a kuyaꞋan ka gbani-gbani ka,

i n kuyeve ba?

A tsu takuma ta̱ uma tsu boroji,

kpamu a ci yaꞋan avasa u Vuzavaguɗu ba.

5 Ama i ta̱ a̱ kurikpa̱ ka̱u,

tsu na a saꞋwai kuyaꞋan ba,

Ka̱shile ki ta̱ a ku wacuwa etele i irala i uma a̱ ni.

aza a Isaraila i ta̱ o kuloko le, adama a na u iwan le ta̱.

6 Ishi baci a dana wishi wi Isaraila,

wu uta̱ ta̱ a Sihiyona.

ana Ka̱shile ko bonokoi uma a̱ ni una̱singai u le,

Yakubu wi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱,

ka̱ta̱ Isaraila a̱ za̱nga̱na̱.

54

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki ekiye a irala i va̱

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n aꞋin a umolu. VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Dawuda. Ana vuza va aza a Zefata u banai u danai Shawulu &lt;&lt;Dawuda ɗa wi usheɗeki wa̱ tsu ba?&gt;&gt;

1 Ka̱shile, wawa mu n utsura u kula ku nu,

vu bonuko mu vuza vu babu unushi

n utsura u nu.

2 Ka̱shile, Pana avasa a̱ va̱,

vu pana kadanshi ka una̱ ka̱ va̱.

3 Omoci a̱ tuka̱ mu ta̱ n kuvon.

uma a gbani-gbani i ta̱ a̱ kula̱nsa̱ mu una.

ele ɗa aza a na e yevei a na Ka̱shile ki lo ba.

Kuvuka

4 N yeve ta̱ Ka̱shile kaꞋa ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱.

Vuzavaguɗu ɗa wi a̱ kula̱na̱ mu.

5 Ka̱shile ki ta̱ a kutakacika irala i va̱ tsu ka gbani-gbani ke le,

Wi ta̱ a ku una le adama a na a̱yi vuza vu usuɓi ɗa.

6 N ucigi u ka̱ɗu mi ta̱ e kuneke wu alyuka,

mi ta̱ a kucikpa wu, Vuzavaguɗu,

adama a na ta ugaꞋin nannai.

7 Adama a na wu ere mu ta̱ a̱ ubuta̱ wa atakaci a̱ va̱ ra̱ka̱,

ɗa me enei o lokoi irala i va̱.

55

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n aꞋin a umolu. VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Dawuda.

1 Ka̱shile, pana avasa a̱ va̱,

ka̱ ta̱ vu iwan kupana ufolu u va̱ ba.

2 Panaka mu, vu ushuku mu,

adama a na una̱mgbuka̱tsuma̱ u va̱ woꞋuso mu ta̱ ka̱u,

3 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ ɗa̱nga̱ ta̱, adama kacaꞋa ka irala i va̱,

adama o modoruko ma uma a gbani-gbani,

o tsu ronoko mu ta̱ atakaci,

a kupana wupa u va̱ i a ku iwan mu.

4 ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ tukpa n una̱mgbuka̱tsuma̱,

wovon wu ukpa̱ u ka̱na̱i mu.

5 Wovon u ka̱na̱i mu ka̱u, n kujeꞋeke ki ikyamba,

n rikpa̱i ka̱u.

6 Ɗa n danai, &lt;&lt;Ishi baci mi ta̱ n evelyu tsu moɗoi,

mi shi ta̱ a ku imkpa m bana n la̱nsa̱ ubuta̱ u kuvuka.

7 m bana daꞋangi,

n yaꞋan ɗe kpaꞋa ku va̱ e meremune.

Kuvuka

8 Mi ta̱ a kuyaꞋan moloko n la̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku,

a gaɗi daꞋangi n wunla̱i wu utsura n uguyi.&gt;&gt;

9 Vuzavaguɗu, la̱nga̱sa̱ kusheshe ku le,

ka̱ ta̱ kpamu vu ripula̱ kadanshi ke le.

adama a na me ene ta̱ ugbamukaci a̱ kuɗa̱nga̱ a̱ likuci ya.

10 Kanna n kayin a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ a nshilya n likuci ma,

likuci ya tana yi ta̱ tukpa n unushi n ka gbani-gbani.

11 Ukuna u kula̱nga̱su u shana ta̱ a̱ ubuta̱ dem a̱ likuci ya.

modoruko n kawuya ka shana ta̱ a̱ ubuta̱ dem.

12 Ishi baci vurala vu va̱ ɗa vi o ku zoꞋoso mu,

mi shi ta̱ a ku gbama asuvu,

ishi baci a dana a̱yi ɗa vuza kelime vu va̱,

mi shi ta̱ a kukpaꞋwan adama a̱ ni.

13 Ama avu ɗa ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱,

vuma va̱, ka̱ja̱Ꞌa̱ ka gbagu ka̱ va̱ kpamu.

14 Cau ci ishi ta̱ tsu ci yongo,

tsu tsu bana ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin koɓolo.

15 Ka̱shile ka zuwa ukpa̱ u ta̱wa̱ wi irala i va̱ babu uyevi,

yaꞋan a bana iɗika yi ukpisa̱ n wuma u le,

ka gbani-gbani ki ta̱ aꞋuwa i le n unata̱ u le.

16 Ama n ɗeke ta̱ Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱ mu,

Vuzavaguɗu tana wi ta̱ a ku wawa mu.

17 Kanna n kayin,

n shika̱i n mavura,

ɗa tana u panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱.

18 Wi ta̱ a̱ kushiba̱ mu,

a̱ ubuta̱ u kuvon ku na n ci yaꞋan,

n irala i va̱ ya̱ a̱bunda̱i.

19 Ka̱shile, vuza na wi o tsugono ali n tsu cau,

wi ta̱ a kupanaka mu, ka̱ta̱ u loko le,

Kuvuka

uma a na a tsu sabaꞋa kuyongo ku le ba.

adama a na a tsu pana wovon u Ka̱shile ba.

20 Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱va̱, ka banka ta̱ a̱ja̱Ꞌa̱ ni vishili,

u koɗoi uzuwakpani u ni.

21 Kadanshi ka̱ ni ka laꞋa ta̱ maniꞋin me epeshe n pete,

ama maꞋiwanai mi ta̱ punu a̱ ka̱ɗu ka̱ ni,

Kadanshi ka̱ ni ka laꞋa ta̱ maniꞋin n leku,

ama ki ta̱ n alyu tsu una̱ u kotokobi.

22 Banka Vuzavaguɗu atakaci a̱ nu,

wi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu.

wi a̱ ku ka̱sukpa̱, a lyaꞋa kelime ka vuza vu usuɓi ba.

23 Ama avu, Ka̱shile vi ta̱ a ku taɗuku aza a gbani-gbani,

punu a iɗika a̱ ubuta̱ wu uga̱vi,

aza aꞋuwa n aza a̱ kutsuwa̱n ku mpasa,

babu e pece ayin e le a duniya,

ama mpa mi ta̱ e kuneke ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ a̱ nu.

56

Avasa a vuza na u zuwai ka̱ɗu u Ka̱shile

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ko &lt;&lt;Moɗoi a gaɗi vu maɗanga ma Oku.&gt;&gt; Vishipa vu Dawuda. Ana aza a Filisitiya e remei ni a Gatu.

1 Ka̱shile, pana asuvayali a̱ va̱,

adama a na uma a̱ tuka̱ mu ta̱ n kuvon,

irala i va̱ yi ta̱ a kutakacika mu kanna dem.

2 Kanna dem irala i va̱ yi ta̱ a ku guva mu,

n ka̱bunda̱i ke le i ta̱ a̱ vishili nu mpa.

3 Makyan ma na baci m panai wovon,

mi ta̱ a kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ a̱ nu.

4 N zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ u Ka̱shile,

mi ta̱ a kucikpa uzuwakpani u ni.

wa̱ a̱ ni u ɗa n zuwai ka̱ɗu, mi a ku pana wovon ba.

Yiɗa̱i vuma vu lima̱ u kuyaꞋanka mu?

5 Irala i va̱ i tsu oꞋuso mu ta̱ kanna dem,

makyan dem i ta̱ e kusheshe,

tsu na o kudoro mu.

6 O tsu ɓolongu ta̱ u sokongi,

a ku inda nwalu n va̱,

a kuvana tsu na a ku una mu.

7 Ka̱shile, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le a laꞋaka a ka gbani-gbani ke le ba,

a wupa u nu una uduniyan u nampa.

8 Ɗana una̱mgbuka̱tsuma̱ u va̱,

kece ka̱bunda̱i ka kujilya ka̱ va̱,

i a katagarda ka̱ nu ba?

9 A kanna ka na baci n ɗekei nu,

irala i va̱ yi ta̱ o kubono n ka̱ca̱pa̱.

adama a na n yeve ta̱ Ka̱shile ki ta̱ koɓolo nu mpa.

10 Ka̱shile, mi ta̱ a kucikpa kadanshi ka̱ nu,

Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kucikpa kadanshi ka̱ nu.

11 Ka̱shile, wa̱ nu u ɗa n zuwai ka̱ɗu,

mi tana a kupana wovon ba.

Yiɗa̱i vuma vu lima̱ u kuyaꞋan ka mu?

12 Ka̱shile, mi ta̱ e kuneke wu ili i na n yaꞋin uzuwakpani.

mi ta̱ e kuneke wu kuneꞋe ku kucikpa.

13 Adama a na vu wawa mu ta̱ a̱ ubuta̱ wu ukpa̱,

vu erei ene a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u ma̱ta̱ɗa̱,

adama a na n wala e kelime ka̱ Ka̱shile,

a kutashi ku na ku tsu neke wuma.

57

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki atakaci

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka&lt;&lt;Ka̱ta̱ a yaꞋan munuka ba.&gt;&gt; Vishipa vu Dawuda. Ana u sumai u Shawulu u uwai a kaɓatsu.

(Ishp 108:1-5)

1 Pana asuvayali a̱ va̱ Ka̱shile, pana asuvayali a̱ va̱,

adama a na wa̱ a̱ nu u ɗa n la̱nsa̱i ubuta̱ u kusheɗeku.

Mi ta̱ e kusheɗeku a ɗaka vu evelyu a̱ nu.

ali mita ra̱ka̱ ma laza.

2 Mi ta̱ e kuɗeke Ka̱shile, MalaꞋimili,

a̱yi Ka̱shile ka na ka ci shatangu ku mu ili dem.

3 Ɗe gaɗi Ka̱shile ki ta̱ a̱ ku suꞋuku mu n wishi.

o kuloko aza a na i a̱ vishili nu mpa.

Kuvuka

Ka̱shile ki ta̱ o ku yotsongu mu ucigi,

u ni u na tsu sabaꞋa ba n usuɓi u ni.

4 Wuma u va̱ wi ta̱ e mere ma ikawu,

n vaki e mere ma nnama n na n tsu takuma uma.

anga e le i ta̱ a na osovu n ayaꞋa,

elentsu e le i ta̱ n alyu tsu otokobi.

5 Ka̱shile, yaꞋan a cikpa wu a gaɗi vu eleshu,

yaꞋan tsugbayin tsu nu kpamu tsu yongo aduniyan dem.

6 Irala i va̱ i zuwaka mu ta̱ maza adama a na aza mu.

atakaci a laꞋa ta̱ utsura u va̱.

A̱ ga̱va̱ka̱i mu kpenle a uye u va̱,

ama ɗa a kucikpa o bono a̱ yikpa̱i punu n ka̱ci ka̱le.

Kuvuka

7 Ka̱shile, ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ muɗa̱ ba,

ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ ida̱shi,

mi ta̱ a kuyaꞋan ishipa n cikpa wu.

8 Jimgba, wuma u va̱

jimgba umolu u va̱,

mi ta̱ a ku jimgba n usana n ishipa i va̱.

9 Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kucikpa wu a̱ ka̱tsuma̱ ka uduniyan,

mi ta̱ a kucanana ishipa i kucikpa wu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma.

10 Ucigi u gbayin u nu u yawa ta̱ gaɗi,

usuɓi u nu u yawa ta̱ eleshu.

11 Ka̱shile, yaꞋan a cikpa wu a gaɗi vu eleshu,

yaꞋan tsugbayin tsu nu kpamu tsu yongo aduniyan dem.

58

Avasa adama a na a takacika uma a gbani-gbani

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu &lt;&lt;Ka̱ta̱ a yaꞋan munuka ba.&gt;&gt; Vishipa vu Dawuda.

1 A̱ɗa̱ aza o tsugono yi ta̱ e kuneke kadanshi ka mayun?

Yi ta̱ a kuyaꞋanka uma afada a singai?

2 A̱Ꞌa̱, a̱ɗu a̱ ɗa̱ kusheshe ku gbani-gbani ku ɗa koci yi a kuyaꞋan.

yi a kuyaꞋan unushi u kuɗa̱ngusa̱ vishili a iɗika.

3 Ili i na i ɗikai ele punu a̱ ka̱tsuma̱, uma a gbani-gbani a̱ ka̱sukpa̱i uye,

babu a matsai le ɗa aza aꞋuwa a̱ ka̱sukpa̱i uye.

4 I ta̱ tukpa n tsukono a na tsu koko,

o tsu votsuku ta̱ atsuvu e le tsu kagulani ka kagbaturu,

5 ka na ka tsu pana ka̱la̱ka̱tsu ka vuza vu a̱da̱bu ba.

Ko u panaka ma̱zuɓi ma̱ a̱da̱bu ba.

6 Ka̱shile, koɗoso anga e le ana i a malumuka n aɗa.

koɗoso anga i muku mi ikawu ma, Vuzavaguɗu,

7 YaꞋan a̱ puwa̱nka̱ tsu na mini me ci yene a kulaza.

yaꞋan o koɗoso ayaꞋa e le, ayin a na baci a katsuki a utan u le.

8 YaꞋan e derikpe tsu na kokoto ke tsu wala u ka̱sukpa̱ kederi,

yaꞋan okpo tsu mereɓu ma na a matsai ukpa̱,

ma na u saꞋwai kene kanna ba.

9 Babu uyevi u le Ka̱shile ki ta̱ a̱ kupura̱ngu le tsu mita̱,

a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa wu usuɗukpi u ni,

Ka̱shile ki ta̱ a̱ kupura̱ngu le ele biꞋi n wuma.

10 Aza a usuɓi i ta̱ a̱ kuyaꞋan ma̱za̱nga̱,

ayin a na baci enei a takacikai uma a gbani-gbani.

i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱

ayin a na baci a unai irala i le ra̱ka̱.

11 Ka̱ ta̱ uma a dana,

&lt;&lt;Mayun katsupu ki ta̱ lo a vuza vu usuɓi,

mayun Ka̱shile ki ta̱ lo ka na ki a kuyaꞋanka aduniyan afada.&gt;&gt;

59

Avasa a̱ kula̱nsa̱ wishi a̱ ubuta̱ wi irala

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu &lt;&lt;Ka̱ta̱ a yaꞋan munuka ba.&gt;&gt; Vishipa vu Dawuda. Ana Shawulu u suki uma a bana inda kpaꞋa ku Dawuda adama a na una yi.

1 Ka̱shile ka̱ va̱, wawa mu a̱ ubuta̱ wi irala i va̱,

ere mu wa aza na i a̱ ku tuka̱ mu n vishili makyan dem.

2 Wawa mu a̱ ubuta̱ uma a na a ci yaꞋan ka gbani-gbani,

wawa mu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ ku tsuwa̱n ku mpasa.

3 La̱na̱, o bopoi a kuvana adama a na una mu,

uma a gbani-gbani o tsu ɓolongu ta̱ adama a na a yaꞋan tsurala nu mpa.

a̱ ma̱ta̱ɗa̱ ko unushi wi ili i yoku ba, Vuzavaguɗu.

4 N yaꞋan unushi ba, n nannai dem i ta̱ ufoɓushi a̱ shilika̱ nu mpa.

ɗa̱nga̱ vu ɓa̱nka̱ mu, vu la̱na̱ atakaci a̱ va̱.

5 Avu Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili Ka̱shile ki Isaraila,

ɗa̱nga̱ vu takacika uduniyan,

ka̱ ta̱ vu pana asuvayali a uma a gbani-gbani

aza o modoruko a nanlo ba.

Kuvuka

6 O tsu bono ta̱ n kulivi,

a̱ ka̱na̱ wali a na nsheꞋe

n na mi a̱ ka̱ ka̱ra̱sa̱ a̱ likuci.

7 Pana kadanshi ki ishikushi ka na ki a̱ ku uta̱ una̱ u le,

kadanshi ke le ki ta̱ a na otokobi,

ali, a kudana, &lt;&lt;Yayi, u kupanaka tsu?&gt;&gt;

8 Ama avu Vuzavuguɗu, zoꞋoso le,

Vu tsu yaꞋanka ta̱ uduniyan dem ulami.

9 Avu vuza vu utsura u va̱, Ka̱shile, n zuwa ta̱ katsura ka̱va̱ wa̱ nu,

avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱.

10 Ka̱shile vuza vu ucigi u na u tsu sabaꞋa ba.

Ka̱shile ki ta̱ a ku wawa mu,

ka̱ ta̱ u zuwa mu n zoꞋoso irala i va̱.

11 Ka̱ta̱ vu una le ba, Vuzavaguɗu ke keɗetsu ka̱ va̱

adama a na ka̱ta̱ uma a̱ va̱ a cinukpa ba.

n utsura u nu zuwa le a̱ ka̱na̱ ka̱ ka̱ra̱sa̱,

ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ le,

12 Unushi wu una̱ u le,

n kadanshi ku una̱ u le,

yaꞋan e reme le adama a̱ra̱ɗi e le.

Adama a ishikushi n aꞋuwa a na a ci yaꞋan,

13 La̱nga̱sa̱ le a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa u nu.

la̱nga̱sa̱ le ali o kotso ra̱ka̱,

nannai ɗa e kuyeve a na Ka̱shile kaꞋa ki o tsugono ci Isaraila

ali a uteku wa aduniyan.

Kuvuka

14 O tsu bono ta̱ n kulivi,

a̱ ka̱na̱ wali a na nsheꞋe

n na mi a̱ ka̱ ka̱ra̱sa̱ a̱ likuci,

15 a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ a̱ ubuta̱ dem a̱ kula̱nsa̱ ilikulyaꞋa

a̱ ka̱na̱ ma̱shi ɗa baci a̱ cuwa̱i ba.

16 Ama mpa mi ta̱ a kucanana ishipa a ukuna wu utsura u nu,

usana mi ta̱ a kucanana ishipa adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

Adama a na avu ɗa ubuta̱ wu ukanji va̱,

ubuta̱ u kusheɗeku u va̱ a makyan ma atakaci.

17 Mi ta̱ a ku cikpa wu, avu katsura ka̱va̱,

avu Ka̱shile, ubuta̱ wu ukanji uva̱, Ka̱shile ka na ka cigai mu.

60

Avasa adama a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu &lt;&lt;Lili vu uzuwakpani.&gt;&gt; Vishipa vu Dawuda. Ana u shilika̱i n Aram Naharami n Aram vu Zoba n ayain a na Jowabu u banai wu unai aza a Edom a̱kpa̱n kupa n ere a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka mkpaɗi.

1 Ka̱shile vu iwan tsu ta̱, ali ɗa ka̱sukpa̱i a lyaꞋi utsura u tsu,

vu yaꞋan ta̱ wupa n a̱ tsu,

ama gogo na bonoko tsu.

2 Vu zuwai iɗika i gba̱ɗa̱i ɗa i ɓatsai,

gogo na ciɗa̱ngu enle a, adama a na i tsurukpa kpamu.

3 Vu zuwa ta̱ uma a̱ nu a takacikai ka̱u,

vu nekei tsu ma̱kya̱n ma na ma lamkpai

ali ma zuwai tsu ku tangala.

4 Ama vu ɗa̱ngusa̱ ta̱ urotu u kakashi wa aza a na i ku pana wovon u nu,

adama a na a laꞋaka a utan.

Kuvuka

5 Wawa tsu vu ɓa̱nka̱ tsu n utsura u nu,

adama a uma a na vu cigai a̱ ciya̱ wishi u nu,

6 Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ kadanshi a̱ ubuta̱ u ciɗa u ni.

&lt;&lt;N ulyaꞋi mi ta̱ e kupece Shekem,

ka̱ta̱ m pecukusu ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Sukotu.

7 Giliyadu vu va̱ vu ɗa, Manasa feu vu va̱ vu ɗa.

Ifirayimu ɗa ma̱kuꞋun ma̱ viyum ma̱ va̱.

Yahuda kalangu ko tsugono ka̱ va̱.

8 Mi ta̱ o kubonoko Mowabu tsu kasasu ka̱ kuza̱Ꞌa̱ ka̱ va̱,

Edom wi ta̱ o ko okpo a ɗaka vu ene a̱ va̱,

Ka̱ ta̱ n yaꞋan yoroli yi ulyaꞋi wa aza a Filisitiya.&gt;&gt;

9 Yayi u kubanka mu a̱ likuci yi u ukanji?

Yayi u kutono nu mpa a kubana a iɗika i Edom?

10 Ka̱shile avu ɗa vu variki tsu,

Vu kpa̱ɗa̱i kudoku kuwala n osoji a̱ tsu ba?

11 Ɓa̱nka̱ tsu, tsu shilika̱ ni irala i tsu,

adama a na uɓa̱nki u vuma gbani ɗa.

12 Ka̱shile ki baci n a̱tsu ci ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi,

wi ta̱ a kulyaꞋa irala i tsu.

61

Uzuwi u ka̱ɗu a wu eri u Ka̱shile

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n anꞋin a umolu. Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱shile, pana ma̱shi ma̱ va̱,

zuwa atsuvu wa avasa a̱ va̱.

2 A uteku wa aduniyan, n ɗekei nu,

n ɗeke wu ta̱ ana n takpai ka̱ɗu,

vu banka mu a̱ ubuta̱ u kusheɗeku u na u laꞋi.

3 Adama a na avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku ali ɗe,

avu ɗa ubuta̱ wu ukanji e kelime ka irala i va̱.

4 YaꞋan n da̱sa̱ngu a̱ ma̱va̱li ma̱ nu ko wannai.

yaꞋan n ciya̱ ubuta̱ wu ida̱shi a ɗaka vu evelyu a̱ nu.

Kuvuka

5 Ka̱shile, vu pana ta̱ akucina a̱ va̱,

ɗa vu nekei mu ili yi uka̱ni ya aza a na i a kucikpa wu.

6 Zuwa wuma u mogono u geshe;

vu zuwa yi u yongo n wuma ali a kubana a tsukaya.

7 YaꞋan u lyaꞋa tsugono e kelime ka̱ nu, Ka̱shile, ko wannai,

zuwa ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba n usuɓi u nu wu ere yi.

8 Adama a nannai mi ta̱ a kucanana ishipa n cikpa kula ku nu,

n shatangu uzuwakpani u va̱ u kanna dem.

62

Ka̱shile kaꞋa koci ubuta̱ u kusheɗeku

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka Jedutun. Vishipa vu Dawuda

1 A̱ Ka̱shile kaꞋa koci wuma u va̱ u ciya̱i kuvuka,

wishi u va̱ wu uta̱ ta̱ wa̱ ni.

2 Ka̱shile kaꞋa koci katali ka̱va̱ n kishi ka̱ va̱,

a̱yi ɗa ubuta̱ wu ukanji u va̱, mi a kupana wovon ba.

3 Ali n wannai ɗai ra̱ka̱ vu ɗa̱ i ku shilika̱ n vuma vu te?

Adama a na yi una yi,

mashilya ma u tsubaki ma nampa,

ko an mashilya ma na mi a ukuna u kuyikpa̱?

4 Kusheshe ku ɗa̱ ku ɗa i cipuka̱ yi

a̱ ubuta̱ u tsugbayin ci ni,

I tsu pana ta̱ uyoꞋo u kuyaꞋan aꞋuwa.

i tsu zuwaka ta̱ vuma una̱singai n una̱ u ɗa̱,

ama a̱ɗu a̱ ɗa̱ una̱ u wuya u ɗa.

Kuvuka

5 A̱ Ka̱shile kaꞋa koci wuma u va̱ u ciya̱i kuvuka,

wa̱ a̱ ni u ɗa n keɗei a̱pa̱Ꞌa̱.

6 A̱yi ɗa koci katali ka̱ va̱ n kishi ka̱ va̱,

a̱yi ɗa ubuta̱ wu ukanji u va̱,

mi a kupana wovon ba.

7 Wishi u va̱ n tsugbayin tsu va̱ tsu uta̱ ta̱ u Ka̱shile,

a̱yi ɗa katali ka gbayin ka̱ va̱,

ubuta̱ u kusheɗeku u va̱.

8 Uma, zuwai a̱ɗu a̱ ɗa̱ wa̱ ni makyan dem,

i dana yi ili i na yi a̱ɗu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱.

adama a na Ka̱shile kaꞋa ubuta̱ u kusheɗeku u tsu.

Kuvuka

9 Aza a unambi i ta̱ tsu ayinviki,

aza a uciyi ukuna wa aꞋuwa u ɗa.

a gisanku le baci ele ili i ɗa ba,

ra̱ka̱ vu le ayinviki a ɗa koci.

10 Ka̱ta̱ i zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ a ukuna u modoruko ba,

ko i ka̱na̱ a̱ra̱ɗi n ucanuku wu uboki ba.

ko a na uciyi u yimkpai,

ka̱ta̱ i zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ a u ɗa ba.

11 Ili i te i ɗa Ka̱shile kadanai,

ama ili i re i ɗa m panai,

utsura u Ka̱shile u ɗa,

12 n ucigi u na u tsu sabaꞋa ba, Vuzavaguɗu

Mayun vi ta̱ a kutsupa yaba dem

derere vu ulinga u ni.

63

Uzuwi u ka̱ɗu a̱ ubuta̱ u Ka̱shile

Vishipa vu Dawuda. A makyan ma na wi a kakamba ka Yahuda.

1 Ka̱shile, avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱,

mayun, n la̱nsa̱ wu ta̱.

Ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a kakuli ka̱ nu,

ikyamba i va̱ i geshe ta̱ a kuvana wu,

a iɗika i woꞋi nu uɗekpu,

ubuta̱ u na wi n mini ba.

2 YaꞋan me ene wu a̱ ubuta̱ u ciɗa u nu,

ka̱ta̱ mi inda utsura u nu n tsugbayin tsu nu.

3 Adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba u laꞋa ta̱ wuma,

adama a nannai mi ta̱ a ku cikpa wu n una̱ u va̱.

4 Mi ta̱ a kucikpa wu, a ayin a wuma va̱ ra̱ka̱

mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ ekiye mi baci a kuyaꞋan avasa.

5 Mi ta̱ a̱ kucuwa̱ tsu vuza na u lyaꞋi ilikulyaꞋa i ka̱ɗiva̱,

ka̱ta̱ n canana ishipa i ma̱za̱nga̱ n cikpa wu.

6 Mpa a ivaꞋin a kajiba ka̱ va̱ n ciɓai n avu,

kayin n ka̱ɓula̱ n ka̱na̱i aciɓa a̱ nu,

7 adama a na avu ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱,

n ma̱za̱nga̱ mi ta̱ a kuyaꞋan ishipa a ɗaka vu evelyu a̱ nu.

8 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ gbagu n avu,

kukiye ku singai ku nu ki ta̱ uɓa̱ni nu mpa.

9 Aza a na i a̱ kula̱nsa̱ wuma u va̱ i ta̱ a kuyaꞋan wuni,

i ta̱ a̱ ku gida̱la̱ a kubana a̱ ubuta̱ wi ida̱shi ya̱ a̱kpisa̱,

10 i ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi,

ikyamba i le yi ta̱ o kokpo ilikulya yi nsheꞋe n kakamba.

11 Mogono mi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n Ka̱shile,

aza a na a yaꞋin uzuwakpani,

n kula ku Ka̱shile i ta̱ a kucikpa yi,

Ka̱shile ki ta̱ a̱ kuɓa̱ya̱ngu una̱ wa aza aꞋuwa.

64

Avasa adama a uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱shile, panaka mu, n tuka̱ baci n mavura ma̱ va̱ gogo na

ere wuma u va̱ a̱ ka̱rikpa̱ni ka irala i va̱ i na yi a kutakacika mu.

2 Ere mu a nsata n uma a gbani-gbani,

n koɓolo ka aza a kawuya.

3 O tsu gboro ta̱ elentsu e le a na otokobi,

ka̱ta̱ a gisanku ayaꞋa e le a na i kadanshi ka una̱mgbi u ka̱tsuma̱,

4 ka̱ta̱ o bopo a tawa aza babu unushi n ayaꞋa,

a tsu tawa vuza gogoꞋo lo ko wovon.

5 E ci nekpenei ta̱ kadanshi

a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka gbani-gbani ke le.

O ci yongo ta̱ a kadanshi

tsu na a ku azuku ayakuru e le,

e kusheshe, &lt;&lt;Ko vuza u kene le ba.&gt;&gt;

6 A̱ tsu ka̱na̱ ta̱ kusheshe tsu na a kuyaꞋan kawuya, a dana,

&lt;&lt;Tsu kotso ta̱ kusheshe mayin.&gt;&gt;

Ka̱ɗu ka vuma ki ta̱ n awuya e kuyeve.

7 Ama Ka̱shile ki ta̱ a ku tawa le n kayaꞋa ka̱ ni,

wi ta̱ a kulapa le gogoꞋo lo.

8 Kadanshi ke kelentsu ke le, ki ta̱ o kubono a kaci ke le ka una le,

Vuzana baci we enei le dem wi ta̱ a̱ ku gba̱ɗa̱ kaci ka̱ ni.

9 Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a pana wovon,

i ta̱ a kudansa ulinga u Ka̱shile,

ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ aciɓa adama ili i na u yaꞋin.

10 Vuza vu usuɓi wi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu,

wi ta̱ a̱ kuciya̱ ubuta̱ u kusheɗeku wa̱ a̱ ni,

aza a̱ ma̱riki ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuciya̱ ucikpi.

65

Ucikpi n ma̱za̱nga̱

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda. Vishipa.

1 Ka̱shile mayun ɗa uma a cikpa wu a Sihiyona,

ka̱ta̱ e neke ili i na a kucinai kuneke.

2 Uma ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ nu,

avu na vu tsu pana avasa.

3 Ɗa baci unushi u tsu u laꞋi utsura u tsu,

vu takpaka tsu u ɗa.

4 Aza a una̱singai a ɗa aza a na vu zagbai,

ɗa vu tuka̱i le ɗevu o yongo a ulanga u nu.

Ci ta̱ a̱ kucuwa̱ n kasingai ka̱ a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu,

n una̱singai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ciɗa a̱ nu.

5 Ka̱shile kishi ka̱ tsu,

vu ushuku tsu ta̱ a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ili i mereve,

n kuyaꞋan ili yi usuɓi.

Avu a̱pa̱Ꞌa̱ a uma a̱ ubuta̱ dem aduniyan,

ali a upashi u mala.

6 Avu na vu zuwai nsasan n shamgbai n utsura u nu,

ana vu foɓusoi ka̱ci ka̱ nu n utsura.

7 Avu na vu tsu vaꞋanka kacaꞋa ka mala,

n kacaꞋa ka aɓau a mala,

vu tsu vaꞋanka ta̱ ujari wu uduniyan.

8 Uma a na i a ida̱shi a uteku wa aduniyan dem,

a pana ta̱ wovon

adama ili i mereve i na vu yaꞋin.

Vu zuwa ta̱ ma̱za̱nga̱,

u uma a na i a ida̱shi a kasana n aza na i a idashi a̱ ka̱livi.

9 Vu tsu la̱na̱ ta̱ iɗika ka̱ta̱ vu yoꞋo ko i ɗa mini,

vu tsu zuwa ta̱ i ɗa yo okpo n tsuta̱ ka̱u.

Nɗolu n Ka̱shile n shanai tukpa m mini.

Vu zuwa ta̱ iɗika i nekei uma ili i kashina,

ta vu foɓusoi nannai.

10 Vu zuwai aɓakanla a̱ ta̱na̱i n mini,

ɗa vu ɓosoi yolo ya,

ɗa vu zuwa i ɗa i ta̱na̱i n ijaꞋashi,

vu zuwakai ica̱Ꞌa̱shi una̱singai.

11 Vu zuwa ta̱ ka̱ya̱ ka ko okpoi ka vukyaꞋa n a̱bunda̱i,

mpon n nu n shanai n ili kashina ali n m pasai.

12 Vu zuwai mita̱ ma̱ uta̱i gbani a kakamba adama a kalina,

ɗa aginda dem a shanai m ma̱za̱nga̱.

13 Ushiga wu nlala u palai ubuta̱ dem a̱pula̱ka̱,

a̱ra̱Ꞌa̱ a shanai n alkama.

O yoroli n cananai ishipa i ma̱za̱nga̱ tsu uma.

66

Vishipa vu kucikpa adama a kasingai ka̱ Ka̱shile

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa. Ishipa.

1 A̱ɗa̱ aduniyan ra̱ka̱,

yaꞋin yoroli i ma̱za̱nga̱ u Ka̱shile.

2 Cananai ukuna u tsugbayin tsu kula ku ni,

yaꞋan ucikpi u ni u ciya̱ tsugbayin.

3 Danai Ka̱shile,

&lt;&lt;Yiɗa̱i a ku gisanku n ili mereve i na vi a kuyaꞋansa.

Adama a utsura ugbayin u nu,

irala i nu yi ta̱ a̱ ku kuɗa̱ngu ku wu adama o wovon.

4 Uma aduniyan dem a̱ kuɗa̱nku wu ta̱,

a ku canana ka wu ishipa,

a ku canana ishipa i kucikpa kula ku nu.&gt;&gt;

Kuvuka

5 Ta̱wa̱i ye ene ili i na Ka̱shile ka yaꞋin,

ili i mereve i na u yaꞋin adama a uma.

6 U bonokoi mala mokpoi iɗika i ɗekpu,

uma a pasai kuyene ka n e ene,

ta ɗe tsu kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ u Ka̱shile.

7 Wi ta̱ a kulyaꞋa tsugono n utsura u ni ko wannai,

a̱shi a̱ ni i ta̱ a ku inda uduniyan.

ka̱ta̱ aza a ugbamiwasuvu ene i ta̱ n tsugbayin ba.

Kuvuka

8 Cikpai Ka̱shile ka̱ tsu, a̱ɗa̱ uduniyan dem,

cikpai ni n a̱la̱ka̱tsu ka̱u.

9 A̱yi ɗa u tsu foɓo wuma u tsu,

u ka̱sukpa̱ ene a̱ tsu e derece ba.

10 Adama a na avu Ka̱shile, vu kondo tsu ta̱,

vu luwa̱ tsu ta̱ tsa azurufa a na a̱ luwa̱i akina.

11 Vu tuka̱ tsu ta̱ a maza.

Vu zuwaka tsu ta̱ ucanuku wa̱ a̱miki a avangatsu a̱ tsu.

12 Vu zuwai uma a dasai tsu,

tsu tonoi e mere ma akina m mini,

ama gogo na vu utuka̱ tsu ta̱,

vu tuka̱i tsu a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i ba̱ri.

13 Mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a kpaꞋa ku nu,

n kuneꞋe ku kusongu,

ka̱ta̱ n neke ili i na n kucinai,

14 n danai mi ta̱ e kuneke wu,

a makyan ma na mi o kusoꞋo atakaci.

15 Mi ta̱ e ku neke wu kuneꞋe ku kusongu ku nnama mi ikyamba,

n ili i ma̱gula̱ i kuneꞋe ku ka̱giri,

mi ta̱ a kulyuka obomburon n nga̱ji.

Kuvuka

16 Ta̱wa̱i i pana, a̱ɗa̱ na yi a kupana wovon u Ka̱shile ra̱ka̱,

yaꞋan n dana ɗa̱ ili i na u yaꞋankai mu.

17 N banka ta̱ m ma̱shi ma̱ va̱ wa̱ nu,

n kelentsu ka̱ va̱ n neke wu ta̱ tsugbayin.

18 Ishi baci n zuwa ta̱ unushi a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

Vuzavaguɗu wishi a kupana ka mu ba,

19 ama mayun ɗa Ka̱shile ka panakai mu,

ɗa kpamu u panai avasa a̱ va̱.

20 Una̱singai u Ka̱shile,

vuza na u iwain avasa a̱ va̱ ba,

ko u kpa̱ɗa̱i kuyotsongu mu ucigi u ni u na tsu sabaꞋa ba.

67

Vishipa vu kucikpa

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: N anꞋin a umolu. Ishipa Vishipa

1 YaꞋan tsu ciya̱ mapasa ma singai u Ka̱shile,

u zuwaka tsu una̱singai,

ka̱ta̱ u inda tsu n a̱shi a singai a̱ ni.

Kuvuka

2 Adama a na aduniyan dem e yeve uye u nu,

ka̱ta̱ kpamu uduniyan u yeve wishi u nu.

3 Ka̱shile, yaꞋan uduniyan u cikpa wu,

yaꞋan uduniyan ra̱ka̱ u cikpa wu.

4 YaꞋan uduniyan u yaꞋan ma̱za̱nga̱,

a canana ishipa i ma̱za̱nga̱.

Adama a na vi ta̱ a kuyaꞋanka uduniyan afada a mayun,

ka̱ta̱ vu tono n uduniyan ra̱ka̱.

Kuvuka

5 Ka̱shile, yaꞋan uduniyan u cikpa wu,

yaꞋan uduniyan ra̱ka̱ u cikpa wu.

6 Iɗika i neke ta̱ ili i kashina.

YaꞋan Ka̱shile, Ka̱shile ka̱ tsu, u zuwaka tsu una̱singai.

7 YaꞋan Ka̱shile ka zuwaka tsu una̱singai,

ka̱ta̱ uma a uteku wa aduniyan ra̱ka̱, a pana wovon u ni.

68

Vishipa vu lyaꞋi va aza a Isaraila

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka &lt;&lt;Lili&gt;&gt; Vishipa vu Dawuda.

1 YaꞋan Ka̱shile ka̱ ɗa̱nga̱,

yaꞋan irala i ni i wacuwa,

ka̱ta̱ aza a na a iwain ni, a suma e kelime ka̱ ni.

2 Tsu na ka̱nga̱ ka̱ tsu puwa̱nka̱,

yaꞋan vu zuwa le a̱ puwa̱nka̱ nannai.

Tsu na kabashi ki ishigi ke tsu derikpe akina,

yaꞋan una uma a gbani-gbani nannai e kelime ka̱ Ka̱shile.

3 Ama aza a usuɓi i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱,

ka̱ta̱ a̱ za̱nga̱na̱ e kelime ka̱ Ka̱shile.

YaꞋan a pana uyoꞋo ka̱u.

4 Cananai ishipa u Ka̱shile,

yaꞋin ishipa i kucikpa kula ku ni,

lapulai uye adama a̱ ni, vuzana wi e ku wala eleshu.

Kula ku ni ku ɗa Vuzavaguɗu,

i za̱nga̱na̱ e kelime ka̱ ni.

5 Ka̱shile vuza na wi a ida̱shi a̱ ubuta̱ u ciɗa u ni,

esheku a mkpaꞋan a ɗa,

n ke eri ka agapa a̱ma̱ci.

6 Ka̱shile ke ci neke ta̱ aza a na i a ida̱shi endeꞋin iꞋuwa,

u tsu utuka̱ ta̱ aza a ugbashi a kubana a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i ba̱ri.

Ama aza a ugbamiwasuvu,

i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a iɗika i na yi lekeɗi.

7 Ka̱shile, ana vu uta̱i e kelime ka uma a̱ nu,

ana vu walai a̱ ka̱pula̱ka̱,

Kuvuka

8 aduniya a̱ gba̱ɗa̱i

ɗa gaɗi u tuka̱i n mini,

ali n kusan ku Sinai ku gba̱ɗa̱i,

e kelime ka̱ Ka̱shile ki Isaraila.

9 Ka̱shile vu yoꞋi mini ma̱ a̱bunda̱i,

a iɗika yi uka̱ni i nu,

vu bonokoi ka̱pula̱ka̱ ubuta̱ u tsuta̱.

10 Ta ɗe uma a̱ nu a̱ da̱sa̱ngi,

Ka̱shile, vu yaꞋankai aza a unambi kasingai.

11 Vuzavaguɗu u nekei kadanshi,

ka̱kuma̱ ka̱ a̱ma̱ci ka na ka salai ukuna wa ki ta̱ n a̱bunda̱i.

12 &lt;&lt;Ngono mo osoji n sumai kpakaru.&gt;&gt;

A̱ma̱ci a na i a iꞋuwa e peciki ucanuku u na a̱ pura̱i gbani.

13 A̱ɗa̱ na i tsu asa a ushiga wu nlala,

yi ta̱ a kufuɗa kupala ka̱ci ka̱ ɗa̱,

tsu na evelyu o moɗoi a tsu pala yi,

n ucanuku wa azurufa n azanariya a kutasa.

14 Makyan ma na MalaꞋimili dem,

u zuwai ngono a iɗika,

yaꞋan egele sa̱ruwa̱ a kusan ku Zalimonu.

15 Avu kusan ku gbayin, kusan ku Bashan,

kusan ku ugaɗi, kusan ku Bashan!

16 Yiɗa̱i i zuwai avu kusan ku ugaɗi,

vi o kugoyo kusan ku Ka̱shile?

Kusan ku na Ka̱shile ki a mali,

adama a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i ni,

ta ɗe Vuzavaguɗu u kuda̱sa̱ngu ko wannai.

17 Ekeke odoku o kuvon a̱ Ka̱shile

a laꞋa ta̱ ku kece,

a̱kpa̱n-a̱kpa̱n.

Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i n e le,

a kusan ku Sinai ubuta̱ u ciɗa u ni.

18 Vu gaɗukpai gaɗi,

vu tonoi n ka̱bunda̱i ka agbashi a na vu ka̱na̱i,

a ku isa kuneꞋe kakau a̱ ubuta̱ uma,

ali aza a ugbamiwasuvu,

adama a na avu Vuzavaguɗu Ka̱shile vu kuda̱sa̱ngu ɗe.

19 Una̱singai u Vuzavaguɗu,

a̱yi na u ci ɗika a̱miki a̱ tsu a kanna dem,

a̱yi ɗa Ka̱shile vuza na u wawai tsu.

Kuvuka

20 Ka̱shile ka̱ tsu, Ka̱shile ka wishi kaꞋa,

a̱yi ɗa Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu vu tsu,

vuza na u tsu zuwa tsu laꞋaka a̱ ubuta̱ wu ukpa̱.

21 Mayun Ka̱shile ki ta̱ o kuɓoso aci a irala i ni,

n okolokolo aza a na a gbagbalai kutono uye wu unushi u le.

22 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n irala a Bashan,

mi ta̱ a̱ ku kuta̱wa̱ n ele a mala ma uga̱vi.

23 Adama a na i wala a gaɗi va even a ikyamba irala i ɗa̱,

nsheꞋe n ɗa̱ feu m peɗe mpasa tsu na a cigai.&gt;&gt;

24 Ka̱shile uma ene ta̱ nwalu n nu mu ulyaꞋi,

nwalu n Ka̱shile ka̱ va̱, mogono ma̱ va̱, a kubana ubuta̱ u ciɗa.

25 Aza a ishipa e kelime,

aza a tsuwaꞋi tamkpamu ka̱ca̱pa̱,

e mere me le nkere a ku waꞋa nka̱la̱.

26 &lt;&lt;Cikpai Ka̱shile a̱ ka̱tsuma̱ ko koɓolo ka uma,

cikpai Vuzavaguɗu a̱ ɗa̱ aza a Isaraila.&gt;&gt;

27 Kumaci ku Bayami, ku na ku laꞋi n kenu ele ɗa kelime,

aza e kelime a Yahuda tankpamu n ka̱tsura̱ ke le,

ɗa aza e kelime a Zabalun n aza a Nafutali o kutono le.

28 Ka̱shile, ɗa̱ngusa̱ utsura u nu,

Ka̱shile yotsongu utsura u nu adama a̱ tsu,

29 A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu a Urushelima.

Ngono mi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n kuneꞋe.

30 Ɓarangu nnama n na mi a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ mini,

ɓarangu uduniyan u na u buwai,

koɓolo ko obomburon nu ndendem n le.

Ali a̱ kuɗa̱ngu ka̱ta̱ e neke wu azurufa e le,

vu wacuwa uduniyan,

u na u tsu ciga kuvon!

31 Anan taji uta̱i a Masar,

aza a Itopiya i ta̱ a̱ ku ɗa̱ngusa̱ ekiye e le gaɗi u Ka̱shile.

32 Cananai ishipa u Ka̱shile, a̱ɗa̱ tsugono tsa aduniyan,

yaꞋin ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu,

Kuvuka

33 a̱yi vu na u kumbai gaɗi vu a̱da̱nga̱shile a ayain a cau,

zuwakai n ka̱la̱ka̱tsu ka utsura ka̱ ni.

34 Salai utsura u Ka̱shile,

vuza na tsugbayin ci ni ci a Isaraila,

vuza na utsura u ni wi a gaɗi vu eleshu.

35 Ka̱shile ili i wovon i ɗa a ubuta̱ u ciɗa u ni,

Ka̱shile ki Isaraila,

ki ta̱ e kuneke utsura a uma a̱ ni.

Una̱singai u Ka̱shile.

69

Wawa mu Ka̱shile

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Tsu ka̱la̱ka̱tsu ka̱ &lt;&lt;A̱pa̱lu.&gt;&gt;Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱shile wawa mu,

adama a na mini ma yawa mu ta̱ e kuɗeku.

2 Mi ta̱ a kuliɓa a̱ ubuta̱ o kolyoꞋo ka̱u,

babu ubuta̱ u kudasa,

n yikpa̱ ta̱ a̱ mini mu uga̱vi,

aɓau kpamu i ta̱ a̱ ku kimba̱ mu.

3 Mo oꞋwo ta̱ m meɗevile, a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

ali ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱ ka paɗai.

A̱shi a̱ va̱ ra̱ka̱ a̱ ga̱la̱i,

adama a na n zuwa ta̱ a̱shi a̱ kula̱nsa̱ Ka̱shile ka̱ va̱.

4 Aza a na a iwain mu ko ili,

a laꞋa ta̱ ka̱nji ka kaci ka̱ va̱ a̱bunda̱i.

Aza a na a cigai ku una mu ko ili i ta̱ n utsura,

a gutsakai mu n tsupa ili i na m bokoi ba.

5 Ka̱shile, vu yeve ta̱ tsulau tsu va̱,

unushi u va̱ wi usokongi wa̱ a̱ nu ba.

6 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n neke

aza a na a zuwai ka̱ɗu wa̱ nu a pana wono ba,

Vuzaguɗu, Ka̱shile MalaꞋimili,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n tuka̱ n ili wono

wa aza a na i a̱ kula̱nsa̱ Ka̱shile ki Isaraila ba.

7 Adama a̱ nu a ɗa mo okpoi ili yi ishikushi,

ali wono u kimba̱i mu.

8 Tsu komoci kaꞋa mi wa̱ aza a̱ va̱,

ali n aza a kpaꞋa a̱ va̱ dem mo okpoi o limoci we le.

9 Mali ma A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu,

ma zuwa mu ta̱ a̱ ku kula̱ tsa akina

ishikushi i na i a kuyaꞋanka wu yi okpo ta̱ a kaci ka̱ va̱.

10 Ana shika̱i n yaꞋin kakuli,

ɗa wo okpoi mu ili yi ishikushi.

11 N ukai akashi a kpalu,

ɗa mo okpoi ili ya agivi.

12 Mo okpoi ili i kadanshi a uye dem,

osoꞋi kpamu a kuyaꞋanka mu ishipa.

13 Ama mpa mi ta̱ a kuvasa wa̱ a̱ nu, Vuzavaguɗu,

ushuku mu Ka̱shile, a makyan ma na wu untsai nu,

adama ucigi u gbayin u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

adama a na vi ta̱ a kushatangu ukuna u wishi wu usuɓi u nu.

14 Wawa mu o kolyoꞋo adama a na ka̱ta̱ n liɓa ba,

wawa mu ekiye aza a na a iwain mu,

a̱ mini mu uga̱vi ma nampa kpamu.

15 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ aɓau a̱ kimba̱ mu ba,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mini mu uga̱vi ma lyaꞋa mu ba,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ kpenle ku ukpa̱ ku tsugba mu ba.

16 Vuzavaguɗu, adama a ucigi u singai u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

ushuku mu,

adama asuvayali a̱bunda̱i a̱ nu, panaka mu.

17 Ka̱ta̱ vu sokongu ka̱ci ka̱ nu u kagbashi ka̱ nu ba,

mi ta̱ o kusoꞋo atakaci,

yaꞋan gogoꞋo vu ushuku mu.

18 Ta̱wa̱ ɗevu vu shiba̱ mu,

adama a irala i va̱.

19 Vu yeve ta̱ tsu na i a kushika mu,

n tsu na i a ku lukanasa mu, n tsu na o goyoi mu,

vu yeve ta̱ aza a na i a kutakaci mu ra̱ka̱.

20 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ gusa̱ ta̱ adama a ishikushi i na i a kuyaꞋanka mu,

ali n takpai asuvu.

N zuwa ta̱ ka̱ɗu i ta̱ a̱ kusa̱Ꞌa̱ mu,

ama ko vuza.

N zuwai ka̱ɗu ko mi ta̱ a̱ kuciya̱ vuza na u kuneke mu kadanshi,

ama n ciya̱ ba.

21 Makyan ma na m panai kambulu,

ɗa e nekei mu yaza,

ana kakuli ka̱ ka̱na̱i mu,

ɗa e nekei mu mini ma kalam.

22 Ka̱shile, yaꞋan ka̱ɗiva̱ ke le ko okpo le yakuru,

yaꞋan ida̱shi i ma̱ta̱na̱ i le yo okpo le maza.*

23 Zuwa a̱shi ele a yaꞋan rumbu-rumbu

ali a̱ kukpa̱ɗa̱ ku ene,

ka̱ta̱ vu zuwa a̱cina̱ e le o kogo ko wannai.

24 Tsuwa̱nka̱ le wupa u nu,

yaꞋan asuvu a usuɗukpi a̱ nu a lyaꞋa utsura u le.

25 Ka̱shile, yaꞋan ka̱tsura̱ ke le ko okpo lekeɗi,

ka̱ta̱ vuza u da̱sa̱ngu punu a̱pa̱m e le ba.

26 Adama a na a takacika ta̱ aza a na vu yaꞋankai usa̱n,

i a kadanshi ka̱ mɓa̱la̱ ma aza a na vu lapai.

27 Doku le unushi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ unushi u le,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le a̱ ciya̱ upecu wu ili yi usuɓi i nu ba,

28 Zuwa a takpa kula ku le a katagarda ka wuma,

ka̱ta̱ vu kece le a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a usuɓi ba.

29 Ama mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci nu mɓa̱la̱,

Ka̱shile, yaꞋan wishi u nu wu ere mu.

30 Mi ta̱ a kucikpa kula ku Ka̱shile n ishipa,

mi ta̱ a kusala tsugbayin ci ni a̱ ubuta̱ u kucikpa yi.

31 Nannai va wi ta̱ a kuzuwa Vuzavaguɗu u pana uyoꞋo,

u laꞋa alyuka e medendem,

u laꞋa kuneꞋe ku kobomburon.

32 Ayin a na baci aza a na o goyoi ka̱ci ke le enei nannai,

i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱.

Aza a na i a̱ kula̱nsa̱ Ka̱shile,

i ta̱ a̱ kuciya̱ utsura u ka̱ɗu.

33 Vuzavaguɗu u panaka ta̱ aza a unambi,

u tsu goyo uma a̱ ni a na i a ugbashi ba.

34 Cikpai Ka̱shile, gaɗi n iɗika, cikpai ni,

mala n ili i wuma i na yi punu dem.

35 Adama a na Ka̱shile ki ta̱ a ku wawa Sihiyona,

u maꞋasaka likuci ya aza a Yahuda,

uma a̱ ni i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu ɗe a lyaꞋa uka̱ni wi iɗika ya.

36 Ntsukaya ma agbashi a̱ ni i ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wi i ɗa,

aza a na i a kuciga yi i ta̱ a̱ kuyongo ɗe.

70

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda. Adama a ku ciɓasa.

(Ishp 40:13-17)

1 Ka̱shile, yaꞋan moloko vu wawa mu,

Vuzavaguɗu, yaꞋan moloko vu ɓa̱nka̱ mu.

2 YaꞋan aza a na i a̱ kula̱nsa̱ wuma u va̱,

okpo n wono ali a̱ ripula̱.

YaꞋan aza a na a cigai ene mu atakaci,

okpo nu nlukana.

3 YaꞋan aza a na i a kudana, &lt;&lt;U yaꞋan ta̱, u yaꞋan ta̱,&gt;&gt;

a kpatala n wono.

4 Ama yaꞋan aza a na i a̱ kula̱nsa̱ wu ra̱ka̱,

a pana uyoꞋo a yaꞋan kpamu ma̱za̱nga̱ wu nu.

YaꞋan aza a na i a kuciga wishi u nu ko wannai,

a dana, &lt;&lt;Ka̱shile vuzagbayin ɗa.&gt;&gt;

5 Ama mpa vuza vu unambi ɗa, n vuza vu yali,

Ka̱shile, yaꞋan moloko,

adama a na avu ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱ n kishi ka̱ va̱,

Vuzavaguɗu ka̱ta̱ vu geshe ba.

71

Avasa a vuza vu gba̱ra̱

1 Vuzavaguɗu, yaꞋan n sheɗekeu wa̱ nu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu m pana wono ba.

2 Uta̱ka̱ mu, vu ɓa̱nka̱ mu n laꞋaka,

adama a usuɓi u nu,

zuwaka mu atsuvu, vu wawa mu.

3 Vu okpo ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

ubuta̱ u na n kubansa makyan dem.

Neke kadanshi a wawa mu,

adama a na avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

m mashilya me ku ere mu.

4 Ka̱shile ka̱ va̱, uta̱ka̱ mu e ekiye aza a kawuya,

a utsura wa aza asuvawuya n ka gbani-gbani.

5 Adama a na wa̱ nu ɗa n keɗei a̱pa̱Ꞌa̱, Vuzavaguɗu,

Vuzavaguɗu, wa̱ nu ɗa n zuwai ka̱ɗu ali mpa maku me kenu.

6 N gbasatangu ta̱ wa̱ nu kafu a matsa mu,

avu ɗa vu utuka̱i mu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱na̱ku a̱ va̱,

mi ta̱ a kucikpa wu makyan dem.

7 Mo okpoi ili yi urotu a̱ ubuta̱ uma n a̱bunda̱i,

adama a na avu ɗa

ubuta̱ u kusheɗeku wu utsura u va̱.

8 Una̱ u va̱ wi ta̱ a kucikpa wu, kanna ka̱ɓula̱,

a kusala tsugbayin tsu nu.

9 Gogo na ana n kutsai na,

ka̱ta̱ vu varuku mu ba,

ana utsura u va̱ u kotsoi na,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu ba.

10 Irala i va̱ yi ta̱ a kadanshi ka̱ va̱,

aza a na cigai ku una mu o ɓolongu ta̱ a nsata adama a̱ va̱.

11 A danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka̱ ka̱sukpa̱ yi ta̱,

yaꞋan tsu guva yi tsu reme yi,

adama a na vuza u kuɓa̱nka̱ yi u laꞋaka ba.&gt;&gt;

12 Ka̱shile, ka̱ta̱ vu bana daꞋangi nu mpa ba,

Ka̱shile ka̱ va̱, ta̱wa̱ gogoꞋo vu ɓa̱nka̱ mu.

13 YaꞋan aza a na i e ku neꞋeshe mu unushi,

okpo n wono ka̱ta̱ a̱ kuwa̱.

YaꞋan aza a na a cigai ene mu atakaci,

a̱ ciya̱ kugoyi nu nlukana.

14 Ama mpa mi ta̱ a kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ wa̱ nu makyan dem,

mi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kucikpa wu.

15 Una̱ u va̱ wi ta̱ a kudansa ukuna wu usuɓi u nu,

kanna ka̱ɓula̱ mpa a kudansa ukuna u wishi u nu,

ko a na wo okpoi mi a kufuɗa kuyeve le dem ba.

16 Vuzavaguɗu Ka̱shile, mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱,

adama a na n sala ulinga u gbayin u nu,

ka̱ta̱ n ciɓaka uma ukuna wu usuɓi u nu, avu endeꞋin.

17 Ka̱shile, avu ɗa vu piꞋisakai mu ali mpa maku me kenu,

ali n anana mi ta̱ a kudansa ukuna u mereve u nu.

18 Ko gogoꞋo na ana n kutsai n yaꞋin ka̱nji ka̱ri,

Ka̱shile, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu ba,

ali n dansa ukuna wu utsura u nu n tsugbayin tsu nu

a kubana a ntsukaya n na n kuta̱wa̱.

19 Ka̱shile, usuɓi u nu,

u yawa ta̱ gaɗi vu eleshu.

Vu yaꞋan ta̱ ili i gbagbaꞋin.

Ka̱shile, vuza wi lo tsu nu ba.

20 Ko ana wo okpoi vu ka̱sukpa̱ mu ta̱ me enei atakaci m ma̱dukpa̱ ka̱u,

vi ta̱ o kubonoko mu n wuma u va̱ ayin tutu.

Punu a kasaun,

vi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ mu kpamu ayin tutu.

21 Vi ta̱ o kudoku mu tsugbayin,

ka̱ta̱ vu kparasa mu kpamu.

22 Ka̱shile ka̱ va̱, mi ta̱ kpamu a kucikpa wu n umolu,

adama a kamayun ka̱ nu.

N umolu u va̱ mi ta̱ a kuyaꞋanka wu ishipa,

vuza ciɗa vi Isaraila.

23 Mi ta̱ a̱ ku ɗa̱ngusa̱ ka̱la̱ka̱tsu n isali i ma̱za̱nga̱,

ayin ana mi a kucikpa wu n ishipa,

adama a na vu shiba̱ mu ta̱.

24 Ka̱ta̱ kelentsu ka̱ va̱ ka dansa ukuna wu usuɓi u nu kanna ka̱ɓula̱.

Aza a na a cigai ene mu atakaci

okpo n wono n kugoyi.

72

Mogono ma na Ka̱shile ka zagbai

Vishipa vu Sulemanu.

1 Ka̱shile, yotsongu mogono tsu na u kuyaꞋan afada a mayun,

vu zuwa maku mo mogono ma yaꞋan ukuna wu usuɓi.

2 YaꞋan u yaꞋanka uduniyan u nu afada a usuɓi,

u yaꞋanka uma u nu aza a unambi ukuna u mayun.

3 YaꞋan nsasan n tuka̱ n ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ u uma,

ka̱ta̱ aginda a̱ tuka̱ n ukuna wu usuɓi.

4 YaꞋan mogono ma yaꞋanka aza a unambi afada a mayun,

u ɓa̱nka̱ muku mo ofoloni,

ka̱ta̱ u takacika aza o modoruko.

5 YaꞋan a pana wovon u nu kanna ki baci lo ko wannai,

wotoi kpamu wi baci lo tsukaya a kubana a tsukaya.

6 YaꞋan mogono mo okpo tsu mini ma na o yoꞋi a̱ mita̱ ma na a kiꞋwain,

wo okpo ci ijaꞋashi a iɗika.

7 YaꞋan aza a usuɓi o gbonguro tsu nɗanga a ayin e le,

yaꞋan a̱ ciya̱ ma̱ta̱na̱ ba̱ri ko wannai wotoi wi baci e kuneke kutashi.

8 YaꞋan tsugono ci ni ci yawa

a mala ma nampa a kubana a ma nanɗe,

ili i na i ɗikai e kuyene ku Yufiretu, ali a kubana uteku wa aduniyan.

9 YaꞋan kumaci ku na ki a kakamba ku kuɗa̱ngu e kelime ka̱ ni,

yaꞋan irala i ni i ku kuɓa̱ n kubuta̱ ki iɗika.

10 YaꞋan ngono n Tarishi n na mi o kotogu,

a̱ tuka̱ yi n kuneꞋe,

yaꞋan ngono n Sheba nu n Seba

n neke yi n kuneꞋe.

11 YaꞋan ngono ra̱ka̱ n ku kuɗa̱nku yi,

yaꞋan uduniyan ra̱ka̱ a yaꞋanka yi a̱ga̱nda̱.

12 Adama a na wi ta̱ a ku wawa aza a unambi,

ayin a na baci e ɗekei ni,

aza atakaci, n aza a na i n ka̱ɓa̱nki ba.

13 Wi ta̱ a̱ kusa̱Ꞌa̱ aza a babu utsura n aza a unambi,

ka̱ta̱ u wawa wuma wa aza a na i a kula̱nsa̱ uɓa̱nki.

14 Wi ta̱ a̱ kushiba̱ le ekiye aza o modoruko n a̱shiliki,

wuma u le wi ta̱ n tsuloboi a̱ a̱shi a̱ ni.

15 YaꞋan wuma u mogono u geshe,

yaꞋan e neke yi azanariya a Sheba,

yaꞋan uma a yaꞋanka yi avasa,

a zuwaka yi una̱singai makyan dem.

16 YaꞋan a̱ ciya̱ ishina yi a̱bunda̱i a iɗika ya,

yaꞋan ishina i gbugba̱ aginda dem.

YaꞋan umaci u le u yimkpa tsu nɗanga n Lebano,

yaꞋan likuci i shana n uma,

tsu mita̱ ma na mi a kakamba.

17 YaꞋan a ciɓasa n kula ku mogono ko wannai,

u lyaꞋa kelime n kuyaꞋan kula, kanna ki baci lo ko wannai,

yaꞋan uduniyan ra̱ka̱ u ciya̱ una̱singai wa̱ ni,

ka̱ta̱ e ɗeke yi vuza vu una̱singai.

18 Una̱singai a kubana u Vuzavaguɗu Ka̱shile, Ka̱shile ki Isaraila,

vuza na a̱yi ɗa koci u ci yaꞋan ili i mereve.

19 Una̱singai a kubana u kula ku tsugbayin ku ni ko wannai,

yaꞋan tsugbayin ci ni ci shana aduniyan ra̱ka̱.

Ta nannai! Ta nannai!

20 Na ɗa ukocishi wa avasa a Dawuda maku Jesi.

Katagarda ka tatsu

73

(Ishp 73--89)

Kasingai ka̱ Ka̱shile

Vishipa vu Asafa.

1 Mayun Ka̱shile ki ta̱ a kuyaꞋanka Isaraila kasingai,

wa aza a na a̱ɗu e le i ciɗa.

2 Ama mpa n yaꞋan ta̱ ɗevu n kutakpa asuvu,

ali ka̱ɗu ka̱ va̱ ka yaꞋin ɗevu n ku uta̱.

3 Adama a na mi ta̱ e cisheꞋe n aza a ugbamukaci,

ɗa baci me enei uma a gbani-gbani a lyaꞋi kelime n kuciya̱ ma̱ta̱na̱.

4 A tsu takacika ba,

ikyamba i le yi ta̱ gbaga n utsura.

5 A tsu takacika tsu uma a na a buwai ba,

kawuya ka̱ tsu ciya̱ le tsu aza a na buwai ba.

6 Adama a nannai ɗa a ɗikai a̱ra̱ɗi okpoi le itali i kuɗeku,

ɗa a zuwai vishili vu okpoi le tsu motogu.

7 Ka gbani-gbani ka tsu ta̱ a̱ɗu e le,

kusheshe ku le dem nsata n ɗa.

8 O tsu zoꞋoso ta̱ aza o yoku,

ka̱ ta̱ a dansa ka gbani-gbani,

e kusheshe n a̱ra̱ɗi tsu na o kudoro aza o yoku.

9 A tsu dansa ta̱ kadanshi ka ishikushi u Ka̱shile ka gaɗi,

Elentsu e le i ta̱ a kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi a ili i na a yaꞋin aduniyan.

10 Adama a na uma a̱ Ka̱shile o bono we le,

ushuku n ili i na a dansai.

11 A tsu dana ta̱, &lt;&lt;Nini ɗai Ka̱shile ke kuyeve?

MalaꞋimili mi ta̱ e kuyeve?&gt;&gt;

12 Ta uma a gbani-gbani i nannai,

makyan dem i n kadama ba,

uciyi u le o kudoku.

13 Mayun, gbani ɗa m bonokoi ka̱ɗu ka̱ va̱ ciɗa,

gbani ɗa mu uta̱ka̱i ekiye a̱ va̱.

14 Kanna dem mpa e kene kadama,

usana lakam mpa atakaci.

15 Ishi baci n dana ta̱, &lt;&lt;Mi ta̱ a kudansa nannai.&gt;&gt; Mi ishi ta̱ a̱ ku vakangu muku n nu.

16 Ana n yaꞋin tsu na n kuyaꞋan

adama a na n yeve,

yiɗa̱i i zuwai ɗa uma a gbani-gbani i a kulyaꞋa kelime,

ɗa wo okpoi mu n atakaci ka̱u.

17 Ama ana n uwai ubuta̱ u ciɗa u Ka̱shile,

ɗa n yevei ili i na i kuciya̱ uma gbani-gbani.

18 Mayun ɗa vi ta̱ a kuzuwa le a̱ ubuta̱ u kederi,

vu zuwai le a̱ yikpa̱i ɗa a̱ kuwa̱i ra̱ka̱.

19 GogoꞋo lo ɗa unai le,

wovon u pura̱ngi le n ku te.

20 Vuzavaguɗu, i ta̱ o ko okpo tsa alatani,

a na a tsu cinukpa n usana,

tsu na vuza u tsu cinukpa a ɗa u jimgba baci.

21 Makyan ma na baci ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ na̱mgba̱i,

ɗa ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ ɗa̱nga̱i,

22 Ka̱ta̱ yeve a na mpa kalau kaꞋa ko ugboji,

ɗa mo okpoi tsu manama e kelime ka̱ nu.

23 N nannai dem mi ta̱ koɓolo n avu makyan dem,

vi ta̱ uɓa̱ni n kukiye ku u singai ku va̱.

24 Vi o kutono nu mpa n odoki a̱ nu,

a ukocishi kpamu vi ta̱ a ku isa mu n tsugbayin.

25 Avu ɗa mi n a̱yi koci gaɗi,

a na mi n avu, yiɗa̱i kpamu mi a̱ kula̱nsa̱ aduniyan?

26 Ikyamba n ka̱ɗu ka̱ va̱,

i ta̱ a kufuɗa ku kuwa̱,

ama Ka̱shile avu ɗa utsura u ka̱ɗu u va̱,

n ili i na mi n i ɗa ko wannai.

27 Mayun aza a na i daꞋangi n avu i ta̱ a̱ ku kuwa̱,

vi ta̱ a ku una aza a cishakanlai o kutono a̱ma̱li.

28 Ama n tsu va̱,

u laꞋaka mu ta̱ n kugaꞋan n yongo ɗevu n Ka̱shile,

m bonoko ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ubuta̱ u kusheɗeku u vu,

adama a na n sala ili i na u yaꞋin ra̱ka̱.

74

Avasa a̱ kula̱nsa̱ wishi

VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Asafa

1 Ka̱shile, yiɗa̱i i zuwai ɗa vu variki tsu ko wannai?

A̱tsu ushiga wu nkyon wu ubuta̱ u kalina u nu u ɗa,

yiɗa̱i i zuwai ɗa vi asuvu a usuɗukpi n a̱tsu?

2 Ciɓa n koɓolo ka uma a̱ nu a na vu tsulai ali n ayin a cau ɗe,

a na vu shiba̱i okpo kumaci ku uka̱ni ku nu,

ciɓa n Kusan ku Sihiyona ubuta̱ u na vu da̱sa̱ngi.

3 Ta̱wa̱ vu ka̱ra̱Ꞌa̱ ubuta̱ u na a̱ la̱nga̱sa̱i na ra̱ka̱ ra̱ka̱.

Irala i la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i na yi punu ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u ciɗa.

4 Aza a na a iwain nu i ta̱ o yoroli yi ulyaꞋi,

a̱ ubuta̱ u na vu tsu gasa n a̱tsu,

a zuwai urotu u le ɗe.

5 I ta̱ tsu aza a na i a kukapa nɗanga a̱ kutsun

n ogovu e le.

6 N ogovu e le nu ntalaka n le

a̱ la̱nga̱sa̱i ili i na e sheꞋwei.

7 Ɗa o songi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu ra̱ka̱,

a natukpai ubuta̱ wu ida̱shi i kula ku nu.

8 A danai ka̱ci ke le &lt;&lt;Ci ta̱ a̱ kuka̱na̱ i ɗa gbende,&gt;&gt;

ɗa o songi ubuta̱ u na a tsu gasa n Ka̱shile dem, a iɗika ya.

9 Tsu doku tsu ene urotu ba,

eneki kpamu a buwa ba,

kpamu ko vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu u yeve,

ko wannai ɗai ili i nampa i kukotso.

10 Ka̱shile, ali n wannai ɗai irala i ku ka̱na̱ ku zoꞋoso tsu?

I ta̱ a̱ kuka̱na̱ kugoyo kula ku nu ko wannai ɗa?

11 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu oɓongi ekiye a̱ nu?

Ɗa̱ngusa̱ kukiye ku usingai ku nu vu una le.

12 Ama Ka̱shile, avu ɗa mogono ma̱ va̱ ali n cau ɗe,

vu tsu tuka̱ ta̱ n wishi aduniyan.

13 Avu ɗa vu pecei mala n utsura u tsugbayin u nu,

vu ɓosoi aci oroꞋo a̱ mini.

14 Avu ɗa vu minjarai kaci ka̱ ka̱di ka mala,

ɗa vu nekei ni wo okpoi ilikulyaꞋa yi nnama n kakamba.

15 Avu ɗa vu ta̱sa̱i a̱shi a̱ mini n ayinva,

vu zuwai kuyene ku ɗekpei.

16 Kanna n kayin ka̱nu kaꞋa,

avu ɗa vu zuwai wotoi n kanna a̱ ubuta̱ u le.

17 Avu ɗa vu zuwakai aduniyan kureꞋe,

avu ɗa vu yaꞋin lyushi n irana.

18 Vuzavaguɗu, ciɓa n tsu na irala i nu yi o ku zoꞋoso wu,

n tsu na kpamu alau i o kugoyo kula ku nu.

19 Ka̱ta̱ vu neke wuma wu nkyon n nu

wa̱ a̱kunzu ba,

ka̱ta̱ vu cinukpa n uma a̱ nu a na a takacikai ba, ko wannai.

20 Ciɓa n uzuwakpani u na vu yaꞋankai tsu,

obogozu a na i n ka̱yimbi a iɗika dem,

i ta̱ tukpa n aza a ujari.

21 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ aza a na a takacikai

okpo n wono ba,

yaꞋan aza a unambi n aza a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

a cikpa kula ku nu.

22 Ka̱shile, ɗa̱nga̱ vu utuka̱ ka̱ci ka̱ nu,

ciɓa tsu na alau i o ku zoꞋoso wu kanna dem.

23 Ka̱ta̱ vu cinukpa n kadanshi ka kacaꞋa ka aza a na a iwai nu ba,

ka̱ta̱ vu cinukpa m mololo ma aza a na i a kuyaꞋanka wu ugbamiwasuvu ba.

75

Ka̱shile ki ta̱ a kuyaꞋan afada derere

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Asafa, a yaꞋan vu ɗa n Ka̱la̱ka̱tsu, &lt;&lt;Ka̱ta̱ a yaꞋan munuka ba.&gt;&gt;

1 Ka̱shile, tsu cikpa wu ta̱,

tsu cikpa ta̱ kula ku nu adama a na vi ta̱ lo,

tsu dansai ili i mereve i na vu yaꞋin.

2 Vuzavaguɗu Ka̱shile u danai, &lt;&lt;N zuwa ta̱ makyan ma afada,

mi ta̱ tana a kuyaꞋan afada a na i derere.

3 Ko ɗa baci aduniyan e jengeɗei, ali uma a̱ ni e jeꞋekei ikyamba,

mpa ɗa n zuwai kumiꞋi u ni u shamgbai n utsura.

Kuvuka

4 N dana ta̱ aza a̱ra̱ɗi,&lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan a̱ra̱ɗi ba.&gt;

uma a gbani-gbani kpamu,

n danai, &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋan ugbamiwasuvu ba.

5 Ka̱ta̱ i yaꞋanka Ka̱shile ugbamiwasuvu ba,

ka̱ta̱ i lapa nka̱nga̱ n ɗa̱ ba.&gt; &gt;&gt;

6 Ko vuza wi a̱ ku uta̱ a kasana ko a̱ ka̱livi,

ko a kakamba u ta̱wa̱ u neke aza o yoku tsugbayin ba.

7 Ama Ka̱shile kaꞋa kayaꞋinkafada,

u tsu goyo ta̱ aza o yoku,

ka̱ta̱ u neke aza o yoku tsugbayin.

8 Vuzavaguɗu wi ta̱ uɓa̱ni n mokoꞋo e kukiye ku ni,

tukpa n ma̱kya̱n ma kalam ma na mi n kusasu,

u ɓelei maꞋa, ɗa uma a gbani-gbani aduniyan,

o soꞋi maꞋa gbende.

9 Ama mpa mi ta̱ a kusala ukuna u nampa ko wannai,

mi ta̱ a kucanana ishipa n cikpa Ka̱shile ka Yakubu.

10 A̱yi ɗa u ku goyo aza a ugbamiwasuvu,

ama wi ta̱ e kuneke aza a usuɓi tsugbayin.

76

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: N tsuwaꞋi tsu anꞋin a umolu. Vishipa vu Asafa.

Yayi u kushamgba e kelime ka̱ nu?

1 Ka̱shile vuza vu uyevi ɗa a yahuda,

kula ku ni ku gbayin ku ɗa a Isaraila.

2 Ubuta̱ wu ida̱shi i ni yi ta̱ a Urushelima,

Sihiyona ɗa ubuta̱ wu ida̱shi i ni.

3 Taɗe u koɗosoi ayaꞋa a irala,

nu nra̱ga̱ n le, n otokobi e le, ali n ucanuku u kuvon u le.

Kuvuka

4 Ka̱shile, avu vuzagbayin ɗa

vi ta̱ tsu mogono ɗa baci vu bonoi,

a nsansa a̱ ubuta̱ u na vu lyaꞋi irala i nu.

5 Una ta̱ osoji a utsura

ɗa a̱ pura̱i ucanuku u na i n uɗa,

ko kovonshi ka buwa ba,

ka na ka kufuɗa ku ɗa̱ngusa̱ kukiye ku ni.

6 Ka̱shile ka Yakubu, tsu na vu ɓarangi le,

ekeke odoku n akumbi e le ra̱ka̱ a̱ yikpa̱i a̱ kuwa̱i.

7 Avu ɗa koci a kupana wovon u nu,

yayi u kushamgba e kelime ka̱ nu,

a makyan ma na baci vu yaꞋin wupa?

8 Ɗe gaɗi ɗa vu kiɗai afada,

aduniyan a panai wovon ɗa a paɗai bini,

9 Ka̱shile, vu ɗa̱nga̱ baci kuyaꞋan afada,

adama a na vu wawa aza a na i atakaci aduniyan.

Kuvuka

10 Mayun wupa u nu u vuma wi ta̱ a̱ ku tuka̱ wu n ucikpi,

aza a na a lakai a wupa u nu,

i ta̱ a kuyaꞋanka wu a̱ga̱nda̱.

11 YaꞋin akucina u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ i neke i na i kucinai kuneke,

yaꞋan iɗika i na yi ɗeɗevu, a̱ tuka̱ n kuneꞋe ku le,

u Vuza na a kupana wovon.

12 U zuwa ta̱ aza o tsugono tsa̱ a̱ra̱ɗi okpo n wono,

ka̱ta̱ u zuwa ngono ma aduniyan a pana wovon.

77

N la̱nsa̱ ta̱ Vuzavaguɗu a ayin atakaci

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka Jedutun. Vishipa vu Asafa.

1 N shika̱i n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u u Ka̱shile,

n ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱u n shika̱i,

adama a na u panaka mu.

2 A makyan ma atakaci n tsu vasa ta̱ u Vuzavaguɗu,

kayin dem n tsu ɗengusa̱ ta̱,

ekiye a̱ va̱ gaɗi n yaꞋan a avasa,

ama ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ ciya̱ ma̱ta̱na̱ ba.

3 Makyan ma na n ciɓai n Ka̱shile ɗa n yaꞋin yura̱,

a makyan ma na baci mi aciɓa,

n ci yaꞋan ta̱ adanshi n takpa asuvu.

Kuvuka

4 U tsu ka̱sukpa̱ mu n lata ba,

n na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ali n kpa̱ɗa̱i kufuɗa kudansa.

5 N ciɓasai n ayin a na a lazai ɗe,

n tsu ciɓa ta̱ kpamu n a̱ya̱ a na a lazai ɗe m makyan.

6 N ciɓai n vishipa vu va̱ kayin ka̱ɓula̱,

n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱.

7 Ɗa n danai,&lt;&lt;Ayin tutu ɗa Vuzavaguɗu u ku iwan mu?

Wi kpamu o kudoku kupana asuvayali a̱ va̱ ba?

8 Ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba

u kotso ta̱ ko wannai?

Wi ta̱ a̱ kukpa̱ɗa̱ kushatangu

uzuwakpani u ni makyan dem?

9 Ka̱shile ka cinukpa ta̱ kupana asuvayali ɗa?

Ko wupa u ni u zuwa yi ta̱ u kpa̱ɗa̱i kusa̱Ꞌa̱ tsu?&gt;&gt;

Kuvuka

10 &lt;&lt;Ili i na i laꞋi n kuɓa̱la̱ mu a̱ ka̱ɗu i ɗaɗa,

kukiye ku MalaꞋimili ku ka̱sukpa̱ ta̱ kuɓa̱nka̱ tsu.&gt;&gt;

11 Mi ta̱ a kuciɓa n ulinga u na vu yaꞋansai Vuzavaguɗu,

mi ta̱ a kuciɓa n ili mereve i na vu yaꞋin cau ɗe.

12 Mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ kusheshe ili i na vu yaꞋin ra̱ka̱,

mi ta̱ a̱ ka̱na̱ kusheshe a ukuna wu ulinga u nu.

13 Ka̱shile, uye u nu u ciɗa u ɗa.

Ka̱ma̱li ki lo n tsugbayin tsu Ka̱shile ka̱ tsu ba.

14 Avu ɗa Ka̱shile ka na ka ci yaꞋan ili mereve,

vu yotsongu ta̱ utsura u nu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma.

15 N utsura u nu ɗa vu shiba̱i uma a̱ nu,

ntsukaya n Yakubu nu n Isufu.

Kuvuka

16 Ka̱shile, ana mini me enei nu,

ana mini me enei nu ɗa ma panai wovon,

mala mu uga̱vi ma vuzakpai adama o wovon.

17 Eleshu o yoꞋi mini,

ɗa a lapai kakpanga ɗe gaɗi,

ɗa ulaɗi wu akanai ubuta̱ dem.

18 Izumgbi i kakpanga i nu i ka̱ra̱Ꞌi a̱ ubuta̱ dem,

kutashi ku ulaɗi ku akanai aduniyan ra̱ka̱,

aduniyan a panai wovon ɗa a̱ gba̱ɗa̱i.

19 Vu walai a mala,

vu pasamgbanai mala mu uga̱vi ka̱u,

ama e ne ura̱Ꞌa̱ u ene a̱ nu ba.

20 Vu tonoi n uma a̱ nu tsu maguɓi,

e kiye a Musa n Haruna.

78

Usuɓi u Ka̱shile a uma a̱ ni

VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Asafa

1 Uma a̱ va̱, zuwai atsuvu,

i pana kuyotsongusu ku va̱,

zuwakai n ili i na mi a kudansa.

2 Mi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi n asan,

n tonuko ɗa̱ ili i na yi usokongi ayin a cau,

3 Ili i na tsu panai ɗa kpamu tsu yevei,

ili i na ikaya i tsu i danai tsu.

4 Ci o kusokongu ku muku n le i ɗa ba,

ama ci ta̱ a kudana tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱,

Tsugbayin tsu Vuzavaguɗu n ulinga u gbagbaꞋin u ni,

n ili i mereve i na u yaꞋansai.

5 U nekei Yakubu ili i kutono

ɗa u zuwai wila̱ a Isaraila,

u na u danai ikaya i tsu,

a piꞋisaka muku n le u ɗa.

6 Adama a na ntsukaya n na n kuta̱wa̱ e yeve u ɗa,

ali n muku n na a kumatsa,

e le tamkpamu feu a dana muku n le.

7 Adama a na a zuwa a̱ɗu e le u Ka̱shile,

ka̱ta̱ a cinukpa n ulinga u na u yaꞋin ba,

ama a̱ ka̱na̱ kutono kadanshi ka̱ ni,

8 Ka̱ta̱ okpo ci ikaya i le ba,

ntsukaya mu ugbamukaci n aza a ugbamiwasuvu,

aza a na e neke Vuzavaguɗu a̱ɗu e le ba,

aza a na a a̱ɗu e le i m ma̱riki u Ka̱shile ba.

9 Aza a Ifirayimu, aza a na a uta̱i vishili n ayaꞋa,

a kpatalai a sumai a kanna ko kuvon.

10 A shatangu uzuwakpani u le n Ka̱shile ba,

a̱ kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u ni.

11 A cinukpai n ulinga u na u yaꞋin,

n ili i mereve i na u yotsongi le dem.

12 U yaꞋin ili i mereve a̱ a̱shi a ikaya i le,

a uɓon u Zowan a iɗika i Masar.

13 U pecei mala ɗa u tonoi n ele punu,

u zuwai mini ma shamgbai tsu mashilya.

14 N kanna ɗa u tonoi n ele n keleshu,

n kayin ka̱ɓula̱ u tonoi n ele n kutashi ka akina.

15 U ɓatsai atali e meremune,

ɗa̱ u nekei le mini n a̱bunda̱i tsu mala mu uga̱vi.

16 U zuwai nyeneke mu uta̱i a katali,

u zuwai mini ma̱ ka̱na̱i kuyene tsu kuyene.

17 Ama ɗa a lyaꞋi kelime

n kuyaꞋanka yi unushi,

a yaꞋankai MalaꞋimili

ugbamiwasuvu ɗe e kakamba.

18 N ucigi u ka̱ɗu u le u ɗa o kondoi Ka̱shile,

a na a danai u neke le ilikulyaꞋa i na a cigai.

19 A yaꞋankai Ka̱shile kadanshi ka gbani-gbani, a danai,

&lt;&lt;Ko Ka̱shile ki ta̱ o kufoɓuso ka̱ɗiva̱ e meremune?

20 Ko ana u lapai katali ɗa mini ma̱ uta̱i gbani,

ɗa mini ma̱ uta̱i n a̱bunda̱i,

ama wi ta̱ kpamu e kuneke tsu ilikulyaꞋa?

Wi ta̱ kpamu a̱ kuciya̱ka̱ uma a̱ ni inyama?&gt;&gt;

21 Adama a nannai ana Vuzavaguɗu

u panakai le ɗa u yaꞋin wupa ka̱u,

u suꞋuki uma a Yakubu n akina a usuɗukpi ka̱u,

u va̱sa̱i n wupa wa aza a Isaraila,

22 Adama a na ushuku n Ka̱shile ba,

kpamu e neke ka̱ɗu n wishi u ni ba.

23 N nannai dem u nekei eleshu kadanshi gaɗi,

ɗa u zuwai le a̱ ɓa̱yuwa̱i utsutsu u gaɗi.

24 U tsuwa̱nka̱i le Mana tsu mini a lyaꞋa,

ɗa u nekei le ili i kashina i gaɗi.

25 Ɗa a lyaꞋi ilikulyaꞋa ya alingata a̱ Ka̱shile,

Ka̱shile ke nekei le ilikulyaꞋa

n a̱bunda̱i a lyaꞋi ali a̱ cuwa̱i.

26 U zuwai wunla̱i u vugula̱i ɗe a kasana,

n utsura u ni ɗa u zuwai wunla̱i

wu uɓonɗakai u ɗa̱nga̱i,

27 u tsuwa̱nka̱i le inyama tsu kubuta̱,

nnunu n ciꞋimkpi,

tsu kayala ka̱ iga̱Ꞌin i mala,

28 U zuwai le a̱ yikpa̱sa̱i e mere ma̱ ka̱tsura̱ ke le,

uka̱ra̱Ꞌi n a̱pa̱m e le.

29 Ɗa uma a takumai ali a̱ cuwa̱i ka̱u,

adama a na u neke le ta̱ ili i na i mali.

30 Ama babu a̱ cuwa̱ n ili i na i a mali

i ɗa biꞋi punu a una̱ u le,

31 ana Ka̱shile ka panai,

ɗa wupa u ni u va̱sa̱i wa aza a Isaraila,

wu unai uma a utsura a̱ ka̱tsuma̱ ke le,

ɗa u lapai a̱ɗa̱nga̱ni aza a Israila.

32 N ili i nampa ra̱ka̱,

a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan unushi,

n li i mereve i na u yaꞋin dem,

ushuku n a̱yi ba.

33 Ta u zuwai ayin e le o kotsoi nannai gbani,

a̱ya̱ e le okpoi tukpa n atakaci.

34 Ana Ka̱shile ka unai aza o yoku,

a̱ shika̱i unushi u le,

a̱ la̱nsa̱i Ka̱shile o bonoi wa̱ ni kpamu.

35 A ciɓai a na Ka̱shile kaꞋa ubuta̱ u kusheɗeku u le,

a ciɓai a na Ka̱shile MalaꞋimili maꞋa ka̱shibi ke le.

36 Ama ɗa a̱ ya̱nsa̱i ni kadanshi ka̱ una̱ u le,

a kuyaꞋanka yi aꞋuwa n elentsu e le.

37 A̱ɗu ele o tono kadanshi ka̱ ni ba,

o tono uzuwakpani u ni ba.

38 N nannai dem Ka̱shile ka panai

asuvayali a uma a̱ ni,

u cinukpakai le unushi u le,

ɗa u kpa̱ɗa̱i ku una le,

makyan dem u tsu reme ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni,

ka̱ta̱ u vaꞋanka wupa u ni.

39 U tsu ciɓa ta̱ ele uma a gbani ɗa i koci,

tsu wunla̱i u na u tsu laza kpamu u tsu bono ba.

40 A yaꞋansaka yi ta̱ ugbamiwasuvu e meremune,

a zuwai ni una̱mgbuka̱tsuma̱ a kakamba!

41 Makyan dem a̱ ka̱na̱i kukondo Ka̱shile,

ɗa a zuwai vuza ciɗa vi Israila kuyaꞋan wupa.

42 A ciɓa n utsura u ni

a ayin a na u shiba̱i le

ekiye a irala i le ba,

43 ana u yaꞋin urotu wi ili i mereve a iɗika i Masar,

ili i mereve i na vi yaꞋin a uɓon u Zowan.

44 U bonokoi nɗolu n le mo okpoi mpasa,

a fuɗa o soꞋo mini ma nyeneke n le ba.

45 U suꞋuki le n ka̱kuma̱ ka ayun ka takacikai le,

opoɗo tamkpamu a̱ la̱nga̱sa̱i iɗika i le.

46 U zuwai akyun takumai ucanuku wa ashina e le,

nta̱ɗa̱ma̱ci tamkpamu n la̱nga̱sa̱i ashina e le.

47 U la̱nga̱sa̱i ashina a itacishi e le m mini ma atali,

nɗanga mu mbiri n egele.

48 Wu unai anaka e le n mini ma atali,

ɗa kpamu wu unai ushiga wu nkyon le,

nu nraɗika n le n akpanga.

49 U tsuwa̱nka̱i le n wupa u ni,

asuvu a usuɗukpi,

n una̱mgbuka̱tsuma̱

u zuwai le atakaci,

u suꞋuki le n alingata a munuka.

50 U tsuwa̱nka̱i le n wupa u gbani-gbani u ni,

wu ere le a̱ ubuta̱ wu ukpa̱ ba,

ama ɗa wu unai le m ma̱dukpa̱.

51 Wu unai muku mu ugiti n ali a masar,

muku mu ugiti,

mu utsura u le a Ham.

52 Ɗa wu uta̱i n uma a̱ ni tsu ushiga,

u tonoi n ele tsu nkyon e meremune.

53 U tonoi n ele m ma̱ta̱na̱,

adama a na ka̱ta̱ a pana wovon ba,

ama mala ma lyaꞋa ta̱ irala i le.

54 U tuka̱i le e kureꞋe ki iɗika i ciɗa,

u tuka̱i le a kusan ku na kukiye

ku utsura ku ni ku lyaꞋi n kuvon.

55 U lokoi uduniyan u na wi e kelime ke le,

ɗa u pecekei aza a Isaraila iɗika ya,

yo okpoi ili yi uka̱ni i le,

u zuwai uma a Isaraila

a̱ da̱sa̱ngi punu a iꞋuwa i uma ya.

56 Ama ɗa o kondoi Ka̱shile,

a yaꞋankai MalaꞋimili ugbamiwasuvu,

a zuwaka n kadanshi ka̱ ni ba,

57 a yaꞋan ili i na i gaꞋin ba,

ci ikaya i le,

i n kamayun ba,

tsu kokondori ka kayaꞋa ka na a taɗuki,

58 A zuwai ni u yaꞋin wupa,

adama a nva̱li ma̱ a̱ma̱li e le,

ɗa a zuwai ni cisheꞋe

adama a̱ma̱li e le.

59 Ana Ka̱shile ka panakai le,

ɗa u yaꞋin wupa n ele ka̱u,

u iwain aza a Isaraila ra̱ka̱-ra̱ka̱.

60 U ka̱sukpa̱i Ma̱va̱li mo oɓolo a Shilo,

a̱ ubuta̱ u na wi a̱ ida̱shi e mere ma uma.

61 U ka̱sukpa̱i akpati vu uzuwakpani vu utsura u ni va,

a kubana ugbashi,

u ka̱sukpa̱i tsugbayin ci ni

a kubana wa aza a na a iwain ni.

62 U yaꞋan ta̱ wupa n ili yi uka̱ni a̱ ni

ɗa u nekei le e ekiye a irala i le

yi unai le n kotokobi.

63 Akina o songi muku mo olobo n le,

nkere tankpamu n nambai ali o ku olo,

64 Anan ganu e le a banai ukpa̱ u kotokobi,

agapa a̱ma̱ci e le tana a̱ shika̱ ba.

65 Ɗa Vuzavaguɗu u ɗa̱nga̱i,

a danshi wishi ta̱ alavu,

tsu vuza na u jimgbai

n kagimi ku soꞋi u ma̱ra̱.

66 U lapai irala i ni,

ɗa okpoi n wono ko wannai.

67 Vuzavaguɗu u iwain kefeku ka̱ Isufu,

u zagba kefeku ka̱ Ifirayimu ba.

68 Ama ɗa kucikpa u zagbai kefeku ka̱ Yahuda,

kusan ku Sihiyona ku na u cigai ka̱u.

69 Ta ɗe u maꞋi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ni,

tsu gaɗi ko wannai,

u maꞋi ku ɗa n utsura

tsu na u shikpa̱i aduniyan ko wannai.

70 U zagbai kagbashi ka̱ ni Dawuda,

u ɗikai ni a̱ ubuta̱ u kaguɓa ko nkyon,

71 u ta̱wa̱i n a̱yi a̱ ubuta̱ u kaguɓa ko nkyon,

ɗa u zuwai ni maguɓi ma uma a̱ ni a Yakubu,

ɗaɗa Isaraila ili yi uka̱ni i ni

72 Dawuda tana u guɓai le

n ka̱ɗu ke te,

n kuyeve kpamu.

79

Avasa m ma̱shi adama a Urushelima

Vishipa vu Asafa.

1 Ka̱shile, uduniyan u tuka̱ ta̱,

uma a̱ nu n kuvon,

a natukpai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ciɗa a̱ nu,

o bonokoi Urushelima agali.

2 A̱ ka̱sukpa̱i even a ikyamba ya agbashi a̱ nu,

o okpo ilikulyaꞋa yi nnu,

inyama i uma a ciɗa a̱ nu,

okpoi ilikulyaꞋa yi nnama n kakamba.

3 A̱ tsuwa̱in mpasa n uma a̱ nu tsu mini,

a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ a Urushelima,

ko vuza u buwa a na wa̱ ciɗa̱ngu

even a ikyamba a ba.

4 Tsu okpoi ili i ma̱ka̱n,

wa aza a na i a ida̱shi ɗeɗevu n a̱tsu,

tsu okpoi ili yi izoshi n ulami,

wa aza a na i uka̱ra̱Ꞌi n a̱tsu.

5 Vuzavaguɗu ali n wannai ɗai,

vu kulyaꞋa ta̱ kelime n wupa ko wannai ɗa?

Ali n wannai ɗai,

wupa u nu u kuka̱na̱ ku kula̱ tsa akina?

6 Vu tsuwa̱n wupa u nu,

a uduniyan u na u kpa̱ɗa̱i ku cikpa wu,

N tsugono dem,

tsu na tsu kpa̱ɗa̱i kuɗeke kula ku nu.

7 Adama a na a lyaꞋa ta̱ Yakubu,

a̱ la̱nga̱sa̱i iɗika i ni.

8 Ka̱ta̱ vu takacika tsu,

adama unushi wi ikaya i tsu ba,

ama vu pana asuvayali a̱ tsu,

adama a na tsu takpa ta̱ asuvu a̱ tsu.

9 Vu ɓa̱nka̱ tsu, Ka̱shile kishi ka̱ tsu,

adama a tsugbayin tsu kula ku nu,

isa tsu ka̱ta̱ vu cinukpaka tsu unushi u tsu,

adama a kula ku nu.

10 Adama a̱ yiɗa̱i ɗa uduniyan u ku dana,

&lt;&lt;Te ɗai Ka̱shile ke le?&gt;&gt;

YaꞋan tsu ene tsu na va kutakacika uduniyan,

adama a na vu tsupa

mpasa ma agbashi a̱ nu n na a̱ tsuwa̱in.

11 Zuwa atsuvu vu pana,

yura̱ ya aza a na i ushiyi,

n kukiye ku utsura ku nu,

vu wawa aza a na a kiɗakai afada a̱ ukpa̱.

12 Vuzavaguɗu tsupa,

uduniyan u nanlo ali kucindere,

adama a kadanshi ka ishikushi

ka na a yaꞋankai nu.

13 A̱tsu na ci uma a̱ nu,

nkyon mu ushiga u nu,

ci ta̱ a kucikpa wu ko wannai.

Tsukaya a kubana a tsukaya,

ci ta̱ a kucikpa wu.

80

Avasa adama kusabaꞋasaka Isaraila

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka Uzuwakpani u apulufa. Vishipa vu Asafa.

1 Zuwaka tsu atsuvu,

avu maguɓi mi Isaraila,

avu vu na vu tonoi n kumaci

ku Isufu tsu ushiga.

Avu na vi a̱ ida̱shi a kakuba

ko tsugono ka̱ nu,

a gaɗi vu Corobi vu akana,

2 e kelime ka Ifirayimu,

m Bayami m Manasa,

yotsongu utsura u nu

ka̱ ta̱ vu ta̱wa̱ vu wawa tsu.

3 Ka̱shile, bonoko tsu,

vu pana asuvayali a̱ tsu,

ka̱ta̱ vu wawa tsu.

4 Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili,

Ali n wannai ɗai va̱ ku ka̱na̱ wupa

n avasa a uma a̱ nu?

5 N kujilya ku ɗa vu lyaꞋatangi tsu,

n kujilya ku ɗa vu nekei tsu moko ma̱ mini tsu soꞋi.

6 Vu bonokoi tsu ili i vishili

wa aza a na ci ida̱shi ɗeɗevu,

irala i tsu kpamu o ku zoꞋoso tsu.

7 Ka̱shile MalaꞋimili, bonoko tsu,

vu pana asuvayali a̱ tsu,

ka̱ta̱ vu wawa tsu.

8 Vu utuka̱i uma a̱ nu tsu maɗanga mi itacishi a Masar,

vu lokoi uduniyan

u na wi ida̱shi a KanaꞋana,

ɗa vu shikpa̱i le.

9 Ɗa vu lapulakai le ubuta̱ adama a na o gbonguro

aralu a̱ ni a uwai a iɗika ka̱u,

a tatsai a palai ubuta̱ dem a iɗika ya.

10 A palai aginda n ululu e le,

a palai nɗanga m gbagbain n Sida n acaka e le.

11 Acaka a̱ ni a lazai,

a kubana a mala me mere,

ali a kubana a Mala ma Yufiretu.

12 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ɓosoi

nshilya n na mi uka̱ra̱Ꞌi

n maɗanga mi itacishi ma?

Adama a na irala i ni i na yi a kulaza lo dem

a uwa o boko umaci u ni.

13 Njuma mi ta̱ a kudasa le,

nnama n kakamba n takuma le.

14 Ka̱shile MalaꞋimili, bono wa̱ tsu,

la̱na̱ku ɗe gaɗi vu ene,

ta̱wa̱ vu wawa kashina ki itacishi ka̱ nu.

15 Ta̱wa̱ vu wawa maɗanga mi itacishi ma,

ma na avu n ka̱ci ka̱ nu vu shikpa̱i,

ma na vu ɗa̱ngusa̱i

adama a̱ ka̱ci ka̱ nu.

16 Irala i tsu i kapai le i songi le n akina,

vu yaꞋin wupa n ele

vu unai le ra̱ka̱.

17 YaꞋan kukiye ku singai ku nu

ku yongo n uma a̱ nu a na vu zagbai,

maku ma vuma ma na vu kumgbasai

adama a̱ ka̱ci ka̱ nu.

18 Ci a kukpatala tsu ka̱sukpa̱ wu ba,

neke tsu wuma u savu,

adama a na tsu ɗeke a kula ku nu.

19 Ka̱shile MalaꞋimili, bonoko tsu,

vu pana asuvayali a̱ tsu,

ka̱ta̱ vu wawa tsu.

81

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka, &lt;&lt;Gititi.&gt;&gt; Vishipa vu Asafa.

Ishipa i ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱pa̱m

1 Cananai ishipa i ma̱za̱nga̱ u Ka̱shile katsura ka̱ tsu,

orukpoi ka̱u u Ka̱shile ka Yakubu.

2 Gita̱i ishipa n i kucuwai medelemishipa,

waꞋi umolu, waꞋi umolu u gbayin,*

n ka̱la̱ka̱tsu ka uyoꞋo.

3 I lika̱ kavana ka̱ ka̱giri o wotoi u savu,

i lika̱ kavana ka a makyan ma na wotoi u pecei,

i yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka.

4 Na lo ili i kutono i ɗa wa aza a Isaraila,

wila̱ u ɗa u na wu uta̱i a̱ Ka̱shile ka Yakubu.

5 U neke ta̱ wila̱ u nanlo a̱ ubuta̱ uma a Isaraila,

a makyan ma na wu uta̱i u shilika̱i n uma a Masar.

M panai ka̱la̱ka̱tsu ka na n saꞋwai kupana ba, a kudansa,

6 &lt;&lt;N cipa̱ka̱ ɗa̱ ta̱ ucanuku wa̱ a̱miki u na wi avangatsu a̱ ɗa̱,

mbana ma atakaci n na mi ekiye a̱ ɗa̱ n yaꞋan ta̱ wishi.

7 A makyan ma na yi o kusoꞋo atakaci,

i ɗeke mu ta̱, ɗa tana n wawai ɗa̱,

ɗa mu ushuki mpa punu eleshu,

n kondoi ɗa̱ a̱ mini ma Mariba.

Kuvuka

8 Panai, a̱ɗa̱ uma a̱ va̱ aza a Isaraila,

n ciga ta̱ i panaka mu.

9 Ka̱ta̱ i cikpa a̱ma̱li ba,

ka̱ta̱ kpamu i kuɗa̱ngu a omoci a̱ma̱li ba.

10 Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

vuza na wu utuka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar,

apukai una̱ u ɗa̱, mi ta̱ a ku lyatangu ɗa̱.

11 &lt;&lt;Ama uma a̱ va̱ a panaka mu ba,

Isaraila u iwain kutono mu.

12 Adama a nannai,

n ka̱sukpa̱ le ta̱ a lyaꞋa kelime n ugbamukaci u le,

a yaꞋan ili i na i a kufuɗa kuyaꞋan.

13 Uma a̱ va̱ i baci a kupanaka mu,

ishi baci aza a Isaraila o kutono uye u va̱,

14 mi ishi ta̱ o kuloko irala i le gogoꞋo lo

n lyaꞋa aza a na a iwai le ra̱ka̱.

15 Aza a na a iwai Vuzavaguɗu,

i ta̱ a̱ ku kuɗa̱ngu e kelime ka̱ ni adama o wovon,

atakaci e le ko wannai ɗa.

16 Ama mi ta̱ a ku lyaꞋatangu ɗa̱ n alkama i singai,

ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ i cuwa̱ n ishigi i na a jaꞋwain a katali.&gt;&gt;

82

Vishipa vu Asafa.

Isa aza a unambi n aza a babu utsura

1 Ka̱shile ka ɗika ta̱ tsugbayin ci ni

o koɓolo ka gbayin ka gaɗi.

Ka̱shile ka tsu kiɗa ta̱ afada

a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li.

2 &lt;&lt;Ali n wannai ɗai i ku ka̱na̱ kuyaꞋan afada a na i mejege ba,

i ka̱na̱ kuɓa̱nka̱ aza a gbani-gbani?

Kuvuka

3 I ɓa̱nka̱ aza a unambi nu mkpaꞋan,

i yaꞋanka aza a unambi

n aza a na o doroi kasingai.

4 Wawai aza a na i n utsura ba n aza a unambi,

wawai le e ekiye aza a gbani-gbani.&gt;&gt;

5 I n cicoꞋo ba, ko e yeve ili,

i ta̱ a nwalu a̱ ka̱yimbi,

a̱miꞋi a ngon ma aduniyan m gba̱ɗa̱i.

6 N danai, &lt;&lt;A̱ɗa̱ a̱ma̱li a ɗa,

ra̱ka̱ vu ɗa̱ muku m MalaꞋimili n ɗa,

7 Ama yi ta̱ a̱ ku kuwa̱ tsu vuma,

i yikpa̱ tsu ngono ra̱ka̱.&gt;&gt;

8 Ka̱shile, ta̱wa̱ vu yaꞋanka aduniyan afada,

adama a na uduniyan ra̱ka̱ ili yi uka̱ni i nu i ɗa.

83

Vishipa vu Asafa.

Avasa adama a na una irala i Isaraila

1 Ka̱shile, ka̱ta̱ vu paɗa bini, vu shamgba gbaɓa ba,

Ka̱shile ka̱ta̱ vu kpa̱ɗa̱ kukeɓece ukuna ba.

2 Inda, tsu na irala i nu yi a̱ra̱ɗi,

la̱na̱, tsu na i a ugbamukaci.

3 A nsata adama a uma a̱ nu,

a gbaɓai aci e le a yaꞋan tsurala n uma a na vi a kinda.

4 Aza a ugbamukaci a kudansa,

&lt;&lt;Ta̱wa̱i tsu una aza a Isaraila,

adama a na a cinukpa n ele ko wannai.&gt;&gt;

5 N ka̱ɗu kete kaꞋa e sheshei,

a gbaɓai kaci a kuyaꞋan tsurala n avu.

6 Ele ɗa aza a Edom n aza a IshimaꞋilu,

n aza a Mowabu, n aza a Haga,

7 n aza a Gebalu n aza a Amona

n aza a Ameleki n aza a Filisitiya n aza a Taya,

8 Asiriya feu o ɓolongi kaci n ele,

o doki kumaci ku Lotu utsura.

Kuvuka

9 YaꞋanka le tsu na vu yaꞋankai aza a Midiya,

yaꞋanka le tsu na vu yaꞋankai Sisera,

n Jabinu e kuyene ku Kishon,

10 a̱ kuwa̱i a Eni-doru,

even a ikyamba e le a shamai a iɗika.

11 YaꞋanka aza e kelime e le

tsu na vu yaꞋankai Orebu n Zeyibu,

vu lokoi aza o tsugono e le

tsu na vu lokoi Zeba n Zalumuna,

12 a danai, &lt;&lt;Ci ta̱ a ku isa iɗika i na yi i Ka̱shile

yi okpo i tsu.&gt;&gt;

13 Ka̱shile ka̱ va̱, loko le tsu wunla̱i u kabatalikpau,

vu loko le tsu na wunla̱i u tsu pura̱ngu kopo.

14 Tsu na akina a ci lyaꞋa kutsun,

tsu na kpamu melentsu ma akina me ci leɓece nsasan,

15 Vu loko le n wunla̱i wu utsura u nu,

vu rikpa̱sa̱ le n kabatalikpau ka utsura.

16 Vuzavaguɗu zuwa le okpo n wono,

adama a na a̱ la̱nsa̱ kula ku ni.

17 YaꞋan okpo n wono ko wannai,

yaꞋan a bana ukpa̱ u wono,

18 Adama a na e yeve a na avu ɗa koci, Vuzavaguɗu,

avu ɗa koci MalaꞋimili aduniyan ra̱ka̱.

84

Uzuwi u ka̱ɗu u Ka̱shile

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka &lt;&lt;Gititi.&gt;&gt;Vishipa vu muku n Kora.

1 Yiɗa̱i a kugisangu ku ugaꞋin wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu,

Ka̱shile MalaꞋimili?

2 Wuma u va̱ wi ta̱ a mali

ma ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

Ka̱ɗu ka̱ va̱ n wuma u va̱ ra̱ka̱ a kucanana ishipa

u Ka̱shile ka wuma.

3 Ali ojironjiron feu a̱ ciya̱ ta̱ ɗe kpaꞋa,

mbeɗukule n yaꞋan ta̱ ɗe cikinda,

ɗevu n katalikalyuka a tsu guɓa muku n le,

Vuzavaguɗu MalaꞋimili, mogono ma̱ va̱ Ka̱shile ka̱ va̱.

4 Aza a una̱singai a ɗa aza a na i a ida̱shi a kpaꞋa ku nu,

makyan dem i ta̱ a kucanana ishipa i kucikpa wu.

Kuvuka

5 Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa aza a na a̱ ciya̱i utsura wa̱ nu,

aza a na i a mali a bana a kusan ku Sihiyona.

6 Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa a na o tonoi n ka̱ra̱Ꞌa̱ ke ɗekpu,

ɗa ko bonoi tsu a̱shi a̱ mini,

tsu na mini ma̱ ugiti ma̱ Ka̱shile ma tsu shatangu ayivan dem.

7 A̱ tsu ka̱na̱ ta̱ kutsurukpa a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu n le,

i ta̱ tana e kene Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li a Sihiyona.

8 Pana avasa a̱ va̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili,

panaka mu, Ka̱shile ka Yakubu.

Kuvuka

9 La̱na̱ Ka̱shile, avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u tsu,

sa̱Ꞌa̱ mazagbi ma̱ nu.

10 Kanna kete ka na a kuyaꞋan A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu

u laꞋa ta̱ ayin ka̱kpa̱n a na a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u yoku kau.

n laꞋa ta̱ n kuciga m shamgba utsutsu u kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ va̱,

a na ma̱ kuda̱sa̱ngu a iꞋuwa i uma a gbani-gbani.

11 Vuzavaguɗu Ka̱shile,

a̱yi ɗa kutashi ku tsu m ma̱ra̱ga̱ ma̱ tsu,

u tsu zuwaka tsu ta̱ una̱singai

n kasingai n tsugbayin,

u sa̱nka̱ aza a na i a kuyaꞋan ili i mejege

ili singai ba.

12 Aza a una̱singai a ɗa aza a na e nekei a̱ɗu ele wa̱ nu,

Ka̱shile MalaꞋimili.

85

Ma̱shi ma̱ kula̱nsa̱ kasingai adama a Isaraila

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu muku n Kora.

1 Vuzavaguɗu, vu yaꞋanka ta̱ iɗika i nu kasingai,

vu bonoko ta̱ Yakubu n una̱singai u ni.

2 Vu cinukpaka ta̱ uma a̱ nu unushi u le,

vu cinukpakai le unushi u le.

Kuvuka

3 Vu ka̱sukpa̱i kuyaꞋan wupa n ele,

ɗa vu takpai wupa wu usuɗukpi u nu we le.

4 Bonoko tsu kpamu, Ka̱shile kishi ka̱ tsu,

vu ka̱sukpa̱ kupana wupa u tsu.

5 Vi ta̱ a kuyaꞋan wupa n a̱tsu ko wannai ɗa?

Vi a ku saꞋawa kuta̱na̱ ba?

6 Vi o kudoku tsu utsura,

vu ɗa̱ngusa̱ tsu kpamu ba?

Adama a na ci cikpa wu ba?

7 Vuzavaguɗu vu yotsongu tsu

ucigi u na u tsu sabaꞋa ba,

vu ɓa̱nka̱ tsu n wishi u nu.

8 Mi ta̱ a kuzuwa atsuvu wu ili i na,

Vuzavaguɗu Ka̱shile ki a kudansa,

a̱tsu na ci uma a̱ ni,

u yaꞋanka tsu ta̱ uzuwakpani u ma̱ta̱na̱,

tsu bono baci a ukuna u tsulau u tsu ba.

9 Mayun wi ta̱ ufoɓushi adama a na wu isa aza a na i e kuneke yi tsugbayin,

adama a na tsugbayin ci ni tsu yongo punu a iɗika ya.

10 Ucigi u na u tsu sabaꞋa ba n usuɓi i ta̱ o kugasa a̱ ubuta̱ u te,

ma̱riki m ma̱ta̱na̱ i ta̱ kpamu o ku oɓongbonoi

11 Ma̱riki ma vuma mi ta̱ a̱ ku uta̱ aduniyan a kubana gaɗi,

usuɓi u Ka̱shile wi ta̱ a ku indana ɗe gaɗi.

12 Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku zuwaka tsu una̱singai,

iɗika i tsu yi ta̱ a kumatsa ili i kashina n a̱bunda̱i.

13 Usuɓi wi ta̱ a kulyaꞋa kelime ka̱ ni,

u foɓusoko yi uye.

86

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Avasa a Dawuda

1 Vuzavaguɗu zuwaka mu atsuvu, vu ushuku mu,

adama a na mpa vuza vu unambi ɗa n vuza yali.

2 Ere wuma u va̱ a̱ ubuta̱ ukpa̱,

adama a na mpa vuza vu usuɓi ɗa,

wawa kagbashi ka̱ nu,

adama a na avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱.

3 Pana asuvayali a̱ va̱, Vuzavaguɗu,

mi ta̱ avasa wa̱ nu kanna dem.

4 Vuzavaguɗu, zuwa kagbashi ka̱ nu

ka yaꞋan ma̱za̱nga̱,

adama a na n neke ta̱ wuma u va̱ wa̱ nu.

5 Vuzavaguɗu, avu vuza vu kasingai ɗa

n kacinukpi ka unushi,

vi ta̱ n ka̱bunda̱i ka ucigi u na u tsu sabaꞋa ba

wa aza na i e meɗevile wa̱ nu ra̱ka̱.

6 Zuwa atsuvu wa avasa a̱ va̱, Vuzavaguɗu,

pana ma̱shi ma̱ va̱ ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki.

7 Mi ta̱ e ɗeke wu a kanna ka atakaci,

adama a na vi ta̱ a̱ ku ushuku avasa a̱ va̱.

8 Vuzavaguɗu, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li

ko vuza te wi lo tsu nu ba,

ko vuza te, wi a kufuɗa kuyaꞋan ili i na vi a kuyaꞋan ba.

9 Uduniyan u na vu yaꞋin ra̱ka̱,

i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a̱ kuɗa̱ngu e kelime ka̱ nu, Vuzavaguɗu,

i ta̱ e kuneke kula ku nu tsugbayin.

10 Adama a na avu vuza gbayin ɗa,

vu na vu ci yaꞋan ili i mereve,

avu endeꞋin avu ɗa Ka̱shile,

11 Vuzavaguɗu, piꞋisaka mu ili i na vu cigai n yaꞋan,

mpa tana mi ta̱ o kutono wu mayun,

zuwa mu n ga̱nda̱ka̱ wu n ka̱ɗu kete.

12 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱,

mi ta̱ a kucikpa wu n ka̱ɗu kete,

mi ta̱ a kusala tsugbayin tsu nu ko wannai.

13 Ucigi u gbayin u nu u na tsu sabaꞋa,

a kubana wa̱ va̱ wi kugisangu ba,

adama a na vu isa mu a kasaun uga̱vi.

14 Aza a ugbamukaci a̱ tuka̱ mu ta̱ n vishili, Ka̱shile,

koɓolo ka uma a gbani-gbani a̱ kula̱nsa̱ wuma u va̱,

uma a na e ci neke wu tsugbayin ba.

15 Ama avu Vuzavaguɗu, avu Ka̱shile ka asuvayali kaꞋa n kasingai,

vuza na u ci yaꞋan wupa gogo ba,

vuza wu ucigi wa̱ a̱bunda̱i m ma̱riki,

16 La̱na̱ mu, vu pana asuvayali a̱ va̱,

vu neke kagbashi ka̱ nu utsura

vu wawa maku ma kagbashi ka vuka ka̱ nu.

17 Vuzavaguɗu, yotsongu mu urotu u kasingai ka̱ nu,

aza a na iwain mu i ta̱ e kene, ka̱ta̱ a pana wono,

ɗa baci enei vu nekei mu kadanshi

vu ɓa̱nka̱i mu kpamu.

87

Vishipa vu muku n Kora.

1 Vuzavaguɗu u vara ta̱ kumiꞋi ku kumaꞋa ku ni,

a gaɗi vu aginda a ciɗa,

2 Vuzavaguɗu u laꞋa ta̱ n kuciga utsutsu u Sihiyona

n ubuta̱ wi ida̱shi i Yakubu ra̱ka̱.

3 I ta̱ a kadanshi ka tsugbayin adama a̱ nu,

avu likuci i Ka̱shile.

Kuvuka

4 Mi ta̱ a kuzuwa Masar m Babila,

a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na e yevei mu,

Filisitiya n Taya n Habasha

&lt;&lt;Ele feu ta ɗe a matsai le,&gt;&gt;

5 A Sihiyona tankpamu i ta̱ a kudana,

&lt;&lt;Ele na n ele nan ɗe a matsa le ta̱ punu.&gt;&gt;

MalaꞋimili wi ta̱ a kuzuwa i ɗa.

6 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuɗana a katagarda ka ula a uma a̱ ni dem,

&lt;&lt;A̱yi na a matsai ta̱ a Sihiyona.&gt;&gt;

Kuvuka

7 A makyan ma na i a kuyaꞋan tsuwaꞋi i ta̱ a kucanana ishipa, ka̱ta̱ a dana,

&lt;&lt;Una̱singai u va̱ dem wi ta̱ Sihiyona.&gt;&gt;

88

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu muku n Kora. A yaꞋan vu ɗa n ka̱la̱ka̱tsu ka Leyonotu.VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Heman vuza vu aza a Ezirahitu

1 Vuzavaguɗu Ka̱shile, vuza na u wawai mu,

kanna n kayin mpa a̱ ma̱shi wa̱ nu,

2 YaꞋan avasa a̱ va̱ a̱ ta̱wa̱ wa̱ nu,

zuwa atsuvu vu pana ma̱shi ma̱ va̱.

3 Wuma u va̱ wi ta̱ tukpa n atakaci,

ali mi ɗevu n ukpa̱.

4 E kece mu ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ gida̱la̱i

e kpenle ku ukpa̱

mo okpoi tsu vuza na wi n utsura ba,

5 A variki mu a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱,

tsa aza a na unai,

punu a ivaꞋin asaun e le,

aza a na vu cinukpai n e le,

aza a na a buwai n u uɓa̱nki u nu ba.

6 Vu taɗuku mu ta̱ a kasaun ku uga̱vi,

m kpenle ku uga̱vi ku ka̱yimbi.

7 Vi ta̱ a wupa nu mpa ka̱u,

vu vita̱la̱sa̱i mu n aɓau a mala.

Kuvuka

8 Vu zuwai a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱ a variki mu,

vu zuwai e pecei mu kau,

mo okpoi a ukanji babu tsu na n kulaꞋaka.

9 A̱shi a̱ va̱ a̱ ga̱la̱i adama a una̱mgbuka̱tsuma̱.

Vuzavaguɗu kanna dem mi ta̱ e kuɗekushe wu,

n tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ ekiye a̱ va̱ wa̱ nu avasa.

10 Vu tsu yaꞋanka ta̱ a̱kpisa̱ ili i mereve?

A̱kpisa̱ a̱ tsu ɗa̱nga̱ ta̱ a cikpa wu?

Kuvuka

11 A ci yaꞋan ta̱ kadanshi ka

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba a kasaun?

Ko ma̱riki ma̱ nu a̱ ubuta̱ wa aza a na a unai.

12 I ta̱ e kene ili i mereve i nu a̱ ka̱yimbi?

Ko ukuna wu usuɓi u nu a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱.

13 Ama Vuzavaguɗu mi ta̱ e meɗevile a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

n usana n ci yaꞋan ta̱ avasa a kubana wa̱ nu.

14 Vuzavaguɗu, yiɗa̱i i zuwai ɗa vu variki mu?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu sokongu ki mu a̱shi a̱ nu?

15 Ili i na i ɗikai mpa kenu ɗa mi atakaci,

ali a kubana ɗevu n ukpa̱,

ɗa n togbolyoi adama atakaci a̱ nu.

16 Wupa u nu u lyaꞋa mu ta̱ tsu na mini ma tsu aya,

uɓarangi u nu wu una mu ta̱.

17 Kanna ka̱ɓula̱ a̱ ka̱ra̱Ꞌi mu tsu mini,

a kanza mu ta̱ a̱ ubuta̱ dem.

18 Vu zuwai a̱ja̱Ꞌa̱ va̱ n aza a na a cigai mu a iwain mu,

ka̱yimbi kaꞋa koci ko okpoi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱.

89

Uzuwakpani u Ka̱shile n Dawuda

VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Itan vuza va aza a Ezirahitu

1 Mi ta̱ a kucanana ishipa

adama a ucigi u Vuzavaguɗu

u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai.

Mi ta̱ a kusala ukuna u ma̱riki ma̱ nu,

tsukaya a kubana a tsukaya

2 Mi ta̱ a kudana,

&lt;&lt;Ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ o kuyongo ko wannai,

ma̱riki ma̱ nu mi ta̱ o kuyongo tsu gaɗi a̱da̱nga̱shile.&gt;&gt;

3 Vu danai, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ uzuwakpani m mazagbi ma̱ va̱,

n yaꞋanka ta̱ kagbashi ka̱ va̱ Dawuda uzuwakpani n danai,

4 &lt;A ntsukaya u nu n ɗa a̱ kuciya̱ mogono ko wannai,

i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ nu tsukaya n tsukaya.&gt; &gt;&gt;

Kuvuka

5 Vuzavaguɗu, ili wuma i gaɗi

yi ta̱ a kucikpa ili i mereve i na vu yaꞋin,

koɓolo ka uma a ciɗa feu,

a kucikpa ma̱riki ma̱ nu.

6 Adama a na ɗe e eleshu yayi a kugisanku n Vuzavagɗu,

yayi wi tsu Vuzavaguɗu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili wuma i gaɗi?

7 I ta̱ e kuneke wu tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i wuma i ciɗa,

aza a na i uka̱ra̱Ꞌi n avu i ta̱ o wovon u nu ka̱u.

8 Vuzavaguɗu Ka̱shile, MalaꞋimili,

babu vuza vu utsura tsu nu,

avu vuza vu ma̱riki ɗa a ili dem.

9 Avu ɗa vu tsu lyaꞋa tsugono tsu mala ma ujari,

vu tsu vaꞋanku ta̱ aɓau.

10 Vu yokumoi ka̱ma̱li ka ugbamukaci ka nanlo vu unai ni,

n utsura u kukiye ku nu ɗa vu wacuwai irala i nu.

11 Gaɗi a̱da̱nga̱shile a̱ nu a ɗa, aduniyan feu a̱ nu a ɗa,

avu ɗa vu yaꞋin aduniyan n ili i na yi punu dem.

12 Avu ɗa vu yaꞋin uɓongaɗi n uɓonɗakai,

kusan ku Taboru n Hamonu i ta̱ a kuyaꞋanka wu ishipa adama a̱ ma̱za̱nga̱.

13 Kukiye ku nu ki ta̱ n tsugbayin,

kukiye ku usingai ku nu kpamu ki ta̱ n utsura.

14 Usuɓi n kamayun kaꞋa kumiꞋi ku kakuba ko tsugono ka̱ nu,

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba m ma̱riki i ta̱ e kelime ka̱ nu.

15 Vuzavaguɗu, aza a una̱singai a ɗa aza a na i a kucikpa wu n ishipa i ma̱za̱nga̱,

aza a na i a nwalu a kutashi ku nu.

16 I ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ a kanna dem adama a̱ nu,

i a̱ kuciya̱ ucikpi adama a usuɓi u nu.

17 Adama a na avu ɗa tsugbayin ci le n utsura u le,

n kasingai ka̱ nu kaꞋa ci ciya̱i ucikpi.

18 Adama a na mayun Vuzavaguɗu ɗa ma̱ra̱ga̱ ma̱ tsu,

mogono ma̱ tsu a̱yi ɗa vuza ciɗa vi Isaraila,

19 Vu saꞋwa ta̱ kuyaꞋan kadanshi tsa alatani

u uma a̱ nu a usuɓi m makyan ɗe,

vu danai,&lt;&lt;N neke ta̱ kovonshi utsura

vuza na n ɗa̱ngusa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka uma.

20 N ciya̱ ta̱ Dawuda kagbashi ka̱ va̱,

me erengi ta̱ m maniꞋin ma ciɗa,

21 Utsura u va̱ wi ta̱ o kuyongo n a̱yi,

kukiye ku va̱ ki ta̱ a ku zuwa yi u tsurukpa.

22 Vurala vu ni vi a kusaꞋwa kulyaꞋa yi ba,

uma a gbani-gbani i o kuloko yi ba.

23 A̱ a̱shi a̱ ni mi ta̱ o ku yokumo irala i ni,

mu una aza a na a iwain ni.

24 Ukuna u ma̱riki u va̱

n ucigi u va̱ u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ o kuyongo n a̱yi,

mi ta̱ a ku zuwa yi u ciya̱ ulyaꞋi.

25 Mi ta̱ a kuzuwa tsugono ci ni ci lyaꞋa kelime,

ili i na i ɗikai a mala,

ali a kubana e kuyene ku Ifiritis.

26 Dawuda wi ta̱ a kudana mu,&lt;Avu esheku a̱ va̱ a ɗa n Ka̱shile ka̱ va̱

avu ɗa vi e ku ere mu avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱ n kishi ka̱ va̱.&gt;

27 Mi ta̱ o kubonoko yi maku mu ugiti ma̱ va̱,

vuza na u laꞋi ngono ma aduniyan m gbayin.

28 Ucigi u va̱ u na u tsu sabaꞋa ba wi o kuyongo n a̱yi ko wannai,

uzuwakpani u na n yaꞋin n a̱yi wi ta̱ a kushamgba ko wannai.

29 A ntsukaya n ni ɗa a̱ kuciya̱ mogono makyan dem,

tsugono ci ni ci ta̱ a kushamgba tsa eleshu a gaɗi.

30 Ama ɗa baci muku n ni n kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u va̱,

kpamu o tono ili i na n dansai ba,

31 Ɗa baci a̱ ka̱sukpa̱i wila̱ u kadanshi,

a̱ kpa̱ɗa̱i kutono uneki u kadanshi ka̱ va̱,

32 mi ta̱ a kutakacika le adama a unushi u le,

n faba le adama a kawuya ke le.

33 Ama mi a̱ kukpa̱ɗa̱ ku ciga Dawuda ba,

mi tana a̱ kukpa̱ɗa̱ kushatangu uzuwakpani u na n yaꞋanka ni ba.

34 Mi o ku koɗo uzuwakpani u na n yaꞋanka ni ba,

mi tana a̱ ku sabaꞋa ko ili i te a kadanshi ku una̱ ka̱ va̱ ba.

35 N kula ku ciɗa ku va̱ ɗa n yaꞋin a kucina kute koci,

mi a kuyaꞋanka Dawuda aꞋuwa ba.

36 Ntsukaya n ni mi ta̱ o kuyongo ko wannai,

mi ta̱ a̱ kula̱na̱ tsugono ci ni kanna ki baci de n kutashi.

37 Ki ta̱ a kushamgba n utsura tsu wotoi,

tsu magan mu usuɓi ma na mi gaɗi.&gt;&gt;

Kuvuka

38 Ama gogo na vu yaꞋan ta̱ wupa m mazagbi ma̱ nu,

vu iwain ni ɗa vu variki ni.

39 Vu koɗoi uzuwakpani u na vu yaꞋin n kagbashi ka̱ nu,

vu variki oroliko a̱ ni a̱ ka̱kiza̱.

40 Vu ɓosoi asaka a̱ likuci i ni,

vu bonokoi ubuta̱ u kusheɗeku u ni agali.

41 Aza a na i a nwalu a uye i ta̱ o kuboko ucanuku u ni,

aza a na i a̱ ida̱shi ɗeɗevu n a̱yi o ku zoꞋoso yi.

42 Vu zuwai irala i ni i lyaꞋi kelime,

vu zuwai ra̱ka̱ vu le a yaꞋin ma̱za̱nga̱.

43 Vu zuwai ucanuku u kuvon u ni

wo okpoi ili i gbani,

vu ka̱sukpa̱i a lyaꞋi ni n kuvon.

44 Vu isai ni kalangu ko tsugono ci ni,

vu lapai kakuba ko tsugono ci ni a iɗika.

45 Vu zuwai ni u kutsai babu ayin a̱ ni a yawa,

vu zuwai wono u kimba̱i ni.

Kuvuka

46 Vuzavaguɗu, ali n wannai ɗai va ku sokongu ka̱ci ka̱ nu?

Ko wannai ɗa?

Ali n wannai ɗa̱i ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ kuka̱na̱ ku kula̱ tsa akina?

47 Vuzavaguɗu, ciɓa a na ayin a vuma kenu ɗa a ɗa i,

ciɓa tsu na vu yaꞋin vuma dem vuza vu ukpa̱ ɗa,

48 Yayi u kuyongo n wuma ko wannai, u ku kuwa̱ ba?

Nini ɗai vuma u kusa̱nka̱ ka̱ci ka̱ ni ku uwa a kasaun?

Kuvuka

49 Vuzavaguɗu te ɗai ucigi u nu u tsu sabaꞋa ba u cau?

Te ɗai uzuwakpani u nu u na vu yaꞋankai Dawuda?

50 Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu cinukpa tsu na a shikusai mu ba, mpa kagbashi ka̱ nu,

n tsu na n ka̱na̱i ka̱ɗu n kawuya ka na uma i a kuyaꞋanka mu,

51 Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu cinukpa tsu na irala i nu yi o ku zoꞋoso mogono ma na vu erengi ba,

a̱ ka̱na̱i ku shika yi a̱ ubuta̱ u na u banai dem.

52 Tsu cikpai Vuzavaguɗu ko wannai,

Tananai! Tananai.

Katagarda ka̱ na̱shi

90

(Ishp 90--106)

Avasa a Musa, vuma vu Ka̱shile.

1 Vuzavaguɗu, makyan dem avu ɗa ubuta̱ wi ida̱shi i tsu.

Ali tsukaya n tsukaya.

Ka̱shile vi ta̱ lo ko wannai

2 Kafu vu yaꞋan nsasan,

kafu a iɗika

kafu kpamu vu yaꞋan aduniyan,

avu Ka̱shile kaꞋa ko wannai.

Vi n ugiti ba tana vi n ukocishi ba.

3 Vu tsu bonoko ta̱ uma tsu na ishi kubuta̱,

vu dana, &lt;&lt;O bono kubuta̱ a̱ ubuta̱ u na uta̱i.&gt;&gt;

4 A̱ya̱ ka̱kpa̱n wa̱ nu i ta̱ tsu kanna ke te,

i ta̱ tsu kanna ke te ka na ka lazai,

tsu makyan ma kayin ma na ma lazai.

5 Vu tsu pura̱ngu ta̱ uma tsu alavu a̱ ukpa̱

i ta̱ tsu mita̱ ma na ma̱ tsu uta̱ n usana,

6 o gbonguro ali a yaꞋan a̱pa̱lu,

ka̱ta̱ n kulivi a lumba e ɗekpe.

7 Tsu kuwa̱ ta̱ adama a wupa u nu,

tsu dagaza ta̱ adama asuvu a usuɗukpi a̱ nu.

8 Vu gere ta̱ unushi u tsu e kelime ka̱ nu,

unushi u tsu wu usokongi kpamu,

vu zuwai u ɗa a̱ ubuta̱ u na ve kene le.

9 Wupa u nu u jebe ta̱ ayin a wuma a̱ tsu,

wuma u tsu u kotsoi tsa ayinviki.

10 A̱ya̱ a wuma a̱ tsu ra̱ka̱ a ɗaɗa amangatatsunkupa

ci baci m ma̱ta̱na̱ a̱ya̱ amanga̱na̱shi,

n nannai dem ili i na a̱ya̱ a nanlo

a tsu tuka̱ tsu ɗaɗa

atakaci n una̱mgbuka̱tsuma̱,

gogoꞋo lo a laza,

a̱tsu tamkpamu tsu puwa̱nka̱.

11 Yayi u yevei utsura u wupa u nu?

Yayi u yevei wovon u na wupa u nu u kutuka̱?

12 PiꞋisaka tsu ci yeve a na wuma u tsu u makyan me kenu maꞋa,

adama a na tsu okpo aza a ugboji.

13 Vuzavaguɗu, bono,

ali n wannai ɗai tsa̱ kuka̱na̱ kuvana wu?

Pana asuvayali agbashi a̱ nu.

14 Usana dem yotsongu tsu,

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

adama a na tsu canana ishipa i ma̱za̱nga̱

a ayin a wuma a̱ u tsu ra̱ka̱.

15 Zuwa tsu ci yaꞋan ma̱za̱nga̱,

tsu ka̱bunda̱i ka ayin a na ci atakaci,

tsu ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ a na tsu takacikai.

16 YaꞋan a̱tsu agbashi a̱ nu,

ci ene ulinga u gbayin u nu,

yaꞋan ntsukaya n tsu me ene,

utsura u tsugbayin tsu nu.

17 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

yaꞋan una̱singai u nu u yongo n a̱tsu,

vu zuwa tsu ci lyaꞋa kelime a ili i na ci a kuyaꞋan dem,

vu neke tsu ulyaꞋi a ili i na ci a kuyaꞋan dem.

91

Ida̱shi a̱ kulu ku vuza vu utsura dem,

1 Vuza na baci wi a̱ ida̱shi a̱

a̱ ubuta̱ u MalaꞋimili dem,

wi ta̱ a kuvuka a̱ kulu ku vuza vu utsura dem,

2 wi ta̱ a kufuɗa kudana Vuzavaguɗu,

&lt;&lt;Avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

m mashilya ma utsura ma̱ va̱,

avu ɗa vuza na vi a ku inda mu,

avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱,

wa̱ nu u ɗa n zuwai ka̱ɗu ka̱ va̱.&gt;&gt;

3 Mayun wi ta̱ a̱ ku utuka̱ wu a maza ma uma a gbani-gbani,

kpamu wu utuka̱ wu atakaci a na a̱ kutuka̱ n ukpa̱.

4 Wi ta̱ a kupala wu tsu na motoku,

ma tsu pala muku n ni n evelyu,

vi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱ a ɗaka vi le.

Ma̱riki ma̱ ni mi ta̱ ke ere wu,

ka̱ta̱ u shamkpa wu.

5 Vi a kupana wovon wi ili i wovon i na i kuta̱wa̱ n kayin ba,

ko vishili vu na a kuyaꞋan n avu n kanna,

6 ko ma̱dukpa̱ ma na ma̱ kuta̱wa̱ n kayin,

ko uma a gbani-gbani a na a ci yaꞋan munuka n kanna a kaci.

7 Uma ka̱kpa̱n i ta̱ a̱ kuyikpa̱ ɗevu n avu,

a̱kpa̱n kupa i ta̱ a̱ kuyikpa̱ e kukiye ku usingai ku nu,

ama avu ko ili yi a̱ kuciya̱ wu ba.

8 Vi ta̱ a ku inda le n a̱shi a̱ nu,

vu ene tsu na a kutakacika aza asuvawuya.

9 A na wo okpoi avu vu danai,

Vuzavaguɗu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

MalaꞋimili kpamu ubuta̱ wi ida̱shi i va̱.

10 Babu ma̱dukpa̱ ma na ma̱ kuciya̱ wu,

ko kpamu ili i gbani-gbani i na i kuyaꞋan ɗevu n kpaꞋa ku nu.

11 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa alingata a̱ ni inda wu,

kpamu i ta̱ e kere wu a̱ ubuta̱ u na vu banai dem,

12 i ta̱ e kukeɓe wu e ekiye e le,

adama a na ka̱ ta̱ vu ta̱ɗa̱tsa̱ a katali ba.

13 Vi ta̱ a kudasa ikawu m megu,

vi ta̱ a kudasa ikawu yi utsura n oko o tsukono.

14 adama a na u dana ta̱,

&lt;&lt;Mi ta̱ a ki isa aza a na a cigai mu,

mi ta̱ a ku inda aza a na e yeve mu.

15 Makyan ma na baci u ɗekei mu,

mi ta̱ a̱ ku ushuku ku yi,

mi ta̱ o kuyongo n a̱yi makyan ma na wi o kusoꞋo atakaci,

mi ta̱ a ku isa yi, ka̱ta̱ n neke yi tsugbayin.

16 Mi ta̱ a kuzuwa wuma u ni u geshe,

mayun tana mi ta̱ a ku wawa yi.&gt;&gt;

92

Ishipa i kucikpa

Vishipa. Adama a kanna ka Ashibi

1 Ili singai i ɗa a cikpa Vuzavaguɗu,

a canana ishipa a kula ku Ka̱shile MalaꞋimili.

2 Ili i singai i ɗa a sala ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba n usana,

ma̱riki ma̱ nu n kayin

3 n ili yi iwashi yi umolu,

n ka̱la̱ka̱tsu ku umolu ku ugaꞋin.

4 Vuzavaguɗu,

ulinga u gbayin u nu

u tsu zuwa mu ta̱ ma̱za̱nga̱ ka̱u,

adama ili i na vu yaꞋin,

mi ta̱ ishipa i ma̱za̱nga̱.

5 Vuzavaguɗu, n yiɗa̱i a kugisanku ulinga u gbayin u nu,

kusheshe ku nu ki ta̱ n atakaci e kuyeve.

6 Ili i yoku i ɗa na i na kalau ki e kuyeve ba,

kpamu ka̱ta̱m ki a kufuɗa ku zuwaka ba,

7 a na wo okpoi aza asuvawuya i ta̱ o kugbonguro tsu mita̱,

aza a na i a kuyaꞋan ka gbani-gbani a̱ kuciya̱ uciyi,

n nannai dem i ta̱ a ku una le ra̱ka̱-ra̱ka̱.

8 Adama a na avu, Vuzavaguɗu ɗa

MalaꞋimili ko wannai.

9 Mayun, Vuzavaguɗu,

irala i nu yi ta̱ a̱ ku kuwa̱,

i ta̱ a ku kuwacuwa aza a kuyaꞋan ka gbani-gbani.

10 Vu zuwai mu n tsurukpai tsu kanama,

vu zuwakai mu una̱singai m ma̱za̱nga̱.

11 A̱shi a̱ va̱ ene ta̱ tsu na irala i va̱ i yikpa̱i,

m pana ta̱ ma̱shi ma uma a gbani-gbani.

12 Aza a usuɓi i ta̱ o kutopo tsu nshuwa,

o kugbonguro tsu nɗanga n sida a Lebano,

13 n na a̱ shikpa̱i a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu,

i ta̱ a kulyaꞋa kelime a kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu.

14 Aza a na i a kumatsa n tsukutsa ci le,

makyan dem i ta̱ o kuyongo n kuta̱nu n tsuloboi.

15 A kusala Vuzavaguɗu wi ta̱ n usuɓi,

a̱yi na wi e kere mu

wi n unushi ba.

93

Ka̱shile mogono maꞋa

1 Vuzavaguɗu wi ta̱ o tsugono,

wi ta̱ n tsugbayin

Vuzavaguɗu wi ta̱ n tsugbayin kpamu wi ta̱ n utsura

Vu zuwa ta̱ aduniya a̱ ubuta̱ u na i,

i tana a̱ kugba̱ɗa̱ ba.

2 Vuzavaguɗu, kakuba ko tsugono ka̱ nu

ka yaꞋan ta̱ ushikpi mayin ali n ugiti ɗe,

vi ta̱ lo ali n ugiti.

3 Vuzavaguɗu, aɓau a̱ ɗa̱nga̱ ta̱,

aɓau a̱ ɗa̱ngusa̱ ta̱ a̱la̱ka̱tsu e le

i ta̱ a̱ kuvuzukpa sa n yura̱.

4 Vuzavaguɗu wi ta̱ o tsugono gaɗi,

tsugono ci ni ci ta̱ n tsugbayin,

tsu laꞋa ta̱ yura̱ ya aɓau a mala,

tsu laꞋi utsura wo oroꞋo a̱ mini.

5 Vuzavaguɗu, wila̱ u kadanshi u nu u shamgba ta̱ n utsura,

kpaꞋa ku nu ki ta̱ ciɗa,

ko wannai.

94

Ka̱shile ki a kuvaruku uma a̱ ni ba

1 Vuzavaguɗu, avu Ka̱shile ka kutsupa ili i na a yaꞋin,

Ka̱shile avu na vu tsu tsupa ili i na a yaꞋin,

utuka̱ wupa u nu,

2 kayaꞋinkafada ka aduniyan,

ɗa̱nga̱ vu tsupa aza a̱ra̱ɗi,

ili i na yu untsai le.

3 Ali n wannai ɗai aza a gbani-gbani

a kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan ma̱za̱nga̱?

Ali n wannai ɗai, Vuzavaguɗu?

4 Ali n wannai ɗai a̱ kuka̱na̱ ku dansa kavama,

ali n wannai ɗai aza asuvawuya a kulyaꞋa kelime n a̱ra̱ɗi?

5 Vuzavaguɗu, i ta̱ o ku yokumo uma a̱ nu,

o kudoro uma a̱ nu ili yi uka̱ni i nu.

6 A ku una agapa a̱ma̱ci, n omoci,

nu mkpaꞋan kpamu,

7 a kudana, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi e kene tsu ba

Ka̱shile ka Yakubu ka zuwaka n ili i na yi lo a̱ kugita̱ ba.&gt;&gt;

8 Niniɗai yi okpoi a̱ta̱m,

alau wannai ɗai i ku gbojo?

9 Ka̱shile ka na ka yaꞋin atsuvu, a̱yi wi a kupana ba?

Ka̱shile ka na ka yaꞋin a̱shi a̱yi wi e kene ba?

10 A̱yi ɗa wi o kutono n uduniyan u na u buwai,

wi a kutakacika le ba?

A̱yi na wi a kupiꞋisaka uma,

wi n kuyeve ba?

11 Vuzavaguɗu u yeve ta̱ kusheshe ku vuma,

u yeve ta̱ kusheshe ku ni gbani ɗa.

12 Vuzavaguɗu, vuza vu ma̱za̱nga̱ ɗa vuza na vu gbarai,

vuza na vi a kupiꞋisaka wila̱ u nu,

13 Adama a na u yongo asuvu a̱ ida̱shi a ayin atakaci,

ali a̱ ga̱va̱ka̱i aza asuvawuya asaun.

14 Adama a na Vuzavaguɗu wi a ku iwan uma a̱ ni ba,

wi tana a̱ ku ka̱sukpa̱ uma a̱ ni,

ili yi uka̱ni i ni ba,

15 KuyaꞋan ka afada ki ta̱ o kubono a̱ ubuta̱ wa aza a usuɓi,

aza e mejege i ta̱ a̱ kushuku n a ɗa.

16 Yayi u kushamkpa ka mu u yaꞋan tsurala n aza a gbani-gbani?

Yayi u kuɓa̱nka̱ mu adama a na n takacika aza a gbani-gbani?

17 Ishi baci Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ mu ba,

a na gogo na n yawa ta̱ ɗe a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱.

18 N danai, &lt;&lt;Mi ta̱ ukuna u kuyikpa̱,&gt;&gt; ama Vuzavaguɗu, ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba u keɗe mu ta̱.

19 Ana atakaci a yaꞋin mu a̱bunda̱i,

ɗa vu kparasai mu, vu zuwai mu n yaꞋin ma̱za̱nga̱.

20 Wi ta̱ a kuyaꞋan vu ɓolongu tsugono n aza a gbani-gbani?

Ko n aza a na a tsu zuwa wila̱ u kavama?

21 O tsu foɓusoko ta̱ uma a usuɓi ka gbani-gbani,

a tsu kiɗaka ta̱ vuza vu babu unushi afada a̱ ukpa̱.

22 Ama Vuzavaguɗu u tsu ere mu ta̱,

Ka̱shile ka̱ va̱ a̱yi ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱.

23 A̱yi ɗa u kutakacika le adama a kawuya ke le,

wu una le adama a unushi u le,

Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ki ta̱ a ku una le.

95

Ishipa i kucikpa

1 Ta̱wa̱i ci yaꞋan ishipa i ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu,

ci cananai ishipa i ma̱za̱nga̱ u katali ka wishi ka̱ tsu.

2 YaꞋan tsu ta̱wa̱ e kelime ka̱ ni n kucikpa,

ci cananai ishipa i ma̱za̱nga̱ n kucikpa.

3 Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka gbayin kaꞋa,

mogono ma gbayin maꞋa wa̱ a̱ma̱li ra̱ka̱.

4 Wi ta̱ o tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱,

a ɗaka va aɓatsu atali a kubana,

a nsasan mu ugaɗi.

5 Mala ma̱ ni maꞋa, adama a na a̱yi ɗa u yaꞋin maꞋa,

n ekiye a̱ ni a ɗa u yaꞋin iɗika i ɗekpu.

6 Ta̱wa̱i tsu kuɗa̱ngi ci yaꞋankai ni a̱ga̱nda̱,

yaꞋan tsu kuɗa̱ngu e kelime,

ka Vuzavaguɗu, vuza na u yaꞋin tsu.

7 Adama a na a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ tsu,

a̱tsu ɗa uma a na wi a kuguɓa,

a̱tsu ɗa ushiga wu nkyon u na wi a̱ kula̱na̱.

I pana baci ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni anana,

8 ka̱ta̱ i yaꞋan ugbami u kaci tsu na ikaya i ɗa̱ i yaꞋin a Mariba ba,

tsu na a yaꞋin e meremune,

ma Masaha a kanna ka nanlo ba,

9 taɗe o tonoi mu kune-kune

ɗa o kondoi mu,

ko a na wo okpoi ene ta̱ ili i na n yaꞋin adama e le.

10 Ali a̱ya̱ amangere mpa a wupa n tsukaya tsu nanlo,

n danai &lt;&lt;A̱ɗu a uma a nanlo i wa̱ a̱ va̱ ba,

kpamu e yeve uye u va̱ ba.&gt;&gt;

11 Adama a nannai n kucina ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa u va̱,*

n danai, &lt;&lt;I a ku uwa a̱ ubuta̱ u kuvuka u va̱ ba.&gt;&gt;

96

YaꞋin ishipa i savu u Vuzavaguɗu

(1 Ar 16:23-33)

1 Cananai ishipa i savu u Vuzavaguɗu,

cananai ishipa u Vuzavaguɗu aduniyan ra̱ka̱.

2 Cananai ishipa u Vuzavaguɗu, cikpai kula ku ni,

i sala ukuna u wishi u ni kanna lakam.

3 Salai tsugbayin ci ni a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan,

n ulinga wi ili i mereve i na u yaꞋin a̱ ubuta̱ u uma ra̱ka̱.

4 Adama a na Vuzavaguɗu vuza tsugbayin ɗa,

mayun ɗa a cikpa yi,

mayun ɗa kpamu a laꞋa n kupana

wovon u ni n a̱ma̱li ra̱ka̱.

5 Adama a na a̱ma̱li aduniyan ra̱ka̱ ili i gbani ɗa,

ama Vuzavaguɗu a̱yi ɗa u yaꞋin gaɗi.

6 Ucikpi n tsugbayin ci ta̱ uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi,

utsura n ugaꞋin u shana ta̱ ubuta̱ wu ida̱shi i ciɗa i ni.

7 Nekei Vuzavaguɗu tsugbayin, a̱ɗa̱ uma aduniyan ra̱ka̱,

cikpai Vuzavaguɗu adama a tsugbayin n utsura u ni.

8 Nekei kula ku Vuzavaguɗu tsugbayin,

tuka̱i n kuneꞋe,

i uwa punu a ulanga u kpaꞋa ku ni,

9 i kuɗa̱ngu e kelime ka Vuzavaguɗu n ugaꞋin u ciɗa u ni,

i jeꞋeke ikyamba e kelime ka̱ ni a̱ɗa̱ aduniyan ra̱ka̱.

10 Dansai a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ o tsugono,

aduniyan a shamgba ta̱ mayin,

i a̱ ku gba̱ɗa̱ ba,

wi ta̱ a kuyaꞋanka uma afada derere.&gt;&gt;

11 YaꞋan gaɗi u yaꞋan ma̱za̱nga̱,

ka̱ta̱ iɗika i yaꞋan ma̱za̱nga̱ feu,

yaꞋan mala ma yaꞋan yura̱

n ili i na yi punu ra̱ka̱.

12 YaꞋan a̱pula̱ka̱ a yaꞋan ma̱za̱nga̱ n ili i na yi punu ra̱ka̱,

yaꞋan nɗanga n kutsun ra̱ka̱ n yaꞋan ishipa i ma̱za̱nga̱,

13 e kelime ka Vuzavaguɗu,

adama a na wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱,

wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ u yaꞋanka aduniyan afada,

wi ta̱ a kuyaꞋanka aduniyan afada a usuɓi,

n kuyaꞋan ka afada e mejege u uma ra̱ka̱.

97

Ka̱shile kaꞋa vuza tsugono ra̱ka̱

1 Vuzavaguɗu mogono maꞋa,

yaꞋan iɗika i yaꞋan ma̱za̱nga̱,

yaꞋan uma a na i a iga̱Ꞌin i mala a yaꞋan ma̱za̱nga̱,

2 Eleshu n ka̱yimbi a̱ ka̱ra̱Ꞌi ni,

n usuɓi n kamayun kaꞋa kumiꞋi ku kakuba ko tsugono ci ni.

3 Akina a kuwala e kelime ka̱ ni,

o kusongu irala i ni i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi.

4 Ulaɗi u ni wa akana ta̱ aduniyan,

aduniyan tana enei ɗa e jeꞋekei ikyamba.

5 Nsasan n derikpei e kelime ka Vuzavaguɗu

tsa abashi ishigi,

e kelime ka Vuzavaguɗu ka aduniyan ra̱ka̱.

6 Gaɗi wi ta̱ a kusala usuɓi u ni,

uma ra̱ka̱ i ta̱ e kene tsugbayin ci ni.

7 Aza a na i o kutono a̱ma̱li ra̱ka̱

i ta̱ a kuyaꞋan wono,

aza a na i a̱ra̱ɗi n a̱ma̱li e le feu.

Ga̱nda̱ka̱i Vuzavaguɗu a̱ɗa̱ a̱ma̱li ra̱ka̱!

8 Uma a Sihiyona a panai,

ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱,

aza a̱ likuci i wawaꞋa i Yahuda a yaꞋin ma̱za̱nga̱,

adama afada a̱ nu Vuzavaguɗu.

9 Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

avu ɗa vi a kulyaꞋa tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱,

vu laꞋa ta̱ a̱ma̱li ra̱ka̱ tsugbayin.

10 YaꞋan aza a na a cigai Vuzavaguɗu a iwain ka gbani-gbani,

adama a na u tsu ere ta̱ wuma u uma a̱ ni,

kpamu u tsu uta̱ka̱ le ta̱ ekiye a uma a gbani-gbani.

11 Ulaɗi wa akana ta̱ aza a usuɓi,

m ma̱za̱nga̱ wa aza e mejege.

12 Ra̱ka̱ vu ɗa̱ aza a usuɓi i yaꞋan ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu,

i cikpa kula ku ciɗa ku ni kpamu.

98

Ucikpi adama usuɓi u Vuzavaguɗu

1 Cananai ishipa i savu u Vuzavaguɗu,

adama ili i mereve i na u yaꞋin.

Utsura u kukiye ku singai ku ni,

n utsura u kukiye ku ciɗa ku ni,

ku ciya̱ka̱i ni ulyaꞋi.

2 Vuzavaguɗu u yotsongu ta̱ utsura u wishi u ni,

ɗa u yotsongi usuɓi u ni a uduniyan.

3 U ciɓa ta̱ n ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba n usuɓi u ni,

a kpaꞋa ki Isaraila.

Aduniyan ra̱ka̱ ene ta̱

ulyaꞋi u Ka̱shile ka̱ tsu.

4 YaꞋin ishipa i ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu, aduniyan ra̱ka̱,

cananai ishipa i ma̱za̱nga̱ i ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu

5 Cikpai Vuzavaguɗu n umolu,

n umolu n a̱la̱ka̱tsu a ugaꞋin.

6 I lika̱ ishari n avana,

i sala adama a̱ ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu mogono.

7 YaꞋan mala ma yaꞋan yura̱,

n ili i na yi punu dem,

aduniyan n aza a na i punu ida̱shi.

8 YaꞋan mala ma ɓasa ekiye adama a̱ ma̱za̱nga̱,

aginda kpamu ra̱ka̱ a̱ ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu a̱ ma̱za̱nga̱,

9 e kelime ka Vuzavaguɗu,

adama a na wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱,

u yaꞋanka aduniyan afada.

Wi ta̱ a kuyaꞋanka aduniyan afada a usuɓi,

n kuyaꞋan ka afada e mejege u uma ra̱ka̱.

99

Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu wi ta̱ ciɗa

1 Vuzavaguɗu mogono maꞋa,

yaꞋan uma e jeꞋeke ikyamba,

u da̱sa̱ngu ta̱ a kakuba ko tsugono ci ni a Icorobi,

yaꞋan aduniyan a̱ gba̱ɗa̱.

2 Vuzavaguɗu vuzagbayin ɗa a Sihiyona,

a̱yi ɗa wi o tsugono tsu uma ra̱ka̱.

3 YaꞋan a cikpa kula ku gbayin ku nu,

n ku utsura ku ni, a̱yi ɗa ciɗa.

4 Mogono a utsura u nu vi ta̱ a kuciga afada a na i derere,

vu zuwai ukuna u mejege,

n usuɓi n kamayun,

a kumaci ku Yakubu.

5 Cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

kuɗa̱ngi e kelime ka̱ ni i cikpa yi,

a̱yi ɗa ciɗa.

6 Musa n Haruna i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka anan ganu a̱ ni,

Samaila kpamu feu wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na e ci ɗeke kula ku ni.

a yaꞋin meɗevile u Vuzavaguɗu,

ɗa tana wu ushuki le.

7 U yaꞋin kadanshi n ele e keleshu,

ɗa o tonoi kadanshi ka̱ ni n kadanshi ka na u shamkpai.

8 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

vu ushuku le ta̱,

vu yotsongi le avu Ka̱shile ka kucinukpa unushi kaꞋa,

ko a na wo okpoi vu takacika le ta̱.

9 Cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

i ga̱nda̱ka̱ yi a aginda a ciɗa a̱ ni,

adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu vuza ciɗa ɗa.

100

Vishipa vu kucikpa.

1 YaꞋin ishipa i ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu,

a̱ɗa̱ aduniyan ra̱ka̱

2 YaꞋankai Vuzavaguɗu a̱ga̱nda̱ m ma̱za̱nga̱.

Ta̱wa̱i e kelime ka̱ ni n ishipa i ma̱za̱nga̱.

3 I yeve a na Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile,

a̱yi ɗa u yaꞋin tsu, a̱tsu aza a̱ ni a ɗa,

a̱tsu uma a̱ ni a ɗa n ushiga u ni.

4 Uwai utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ni n kucikpa.

ulanga u kpaꞋa ku ni n kucikpa

I cikpa yi ka̱ta̱ i neke kula ku ni tsugbayin.

5 Adama a na Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa.

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba

wi ta̱ lo ko wannai,

ma̱riki ma̱ ni kpamu tsukaya n tsukaya.

101

Vishipa vu Dawuda.

Uzuwakpani u Mogono

1 Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kucanana vishipa

adama a ucigi u na u na u tsu sabaꞋa ba

n kamayun ka̱ nu,

n canana ka wu vishipa vu kucikpa.

2 Mi ta̱ a kuzuwaka mayin,

n yongo ko unushi.

wannai ɗai va̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱?

Mi ta̱ o kuyongo a kpaꞋa ku va̱,

n ka̱ɗu ka ciɗa.

3 Mi a kuzuwa a̱shi a̱ va̱

a ukuna wi ili i wasasa ba.

N iwan ta̱ ulinga u uma a kavama,

i a kugbaga mu ba.

4 Mi ta̱ a kuyaꞋan daꞋangi n aza a̱ɗu a gbani-gbani,

babu i na i kugbaɓa mu n ka gbani-gbani.

5 Mi ta̱ a ku una,

vuza na u tsu la̱nga̱sa̱

kula ku vuza na i a ida̱shi ɗeɗevu n ka̱bini.

Vuza vu ugbamukaci n kugoyi,

mi a kugbama asuvu n a̱yi ba.

6 A̱shi a̱ va̱ i ta̱ a kinda aza a̱ ma̱riki a iɗika ya,

adama a na a̱ da̱sa̱ngu koɓolo nu mpa.

Vuza na u tsu yongo n kamayun a̱ ka̱ɗu ka̱ ni,

a̱yi ɗa u kuyaꞋanka mu a̱ga̱nda̱.

7 Vuza vu ma̱ya̱nsa̱ka̱,

wi a̱ kuda̱sa̱ngu a kpaꞋa ku va̱ ba.

Vuza vu na u tsu dansa aꞋuwa,

wi a kushamgba e kelime ka̱ va̱ ba.

8 Usana lakam,

mi ta̱ a ku una uma a gbani-gbani a̱ likuci ya,

adama a na n loko aza a gbani-gbani ra̱ka̱,

punu a̱ likuci i Vuzavaguɗu.

102

Ma̱shi ma̱ kushika̱ unushi ma vuza na wi atakaci.

Kavasa ka vuza va a atakaci a makyan ma na u nambai utsura a̱ ma̱shi e kelime ka Vuzavaguɗu.

1 Vuzavaguɗu pana avasa a̱ va̱,

yaꞋan ma̱shi ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki ma̱ va̱,

ma̱ ta̱wa̱ wa̱ a̱ nu.

2 Ka̱ta̱ vu sokongu ku mu a̱shi a̱ nu

a makyan ma na mi atakaci ba.

Zuwaka mu atsuvu,

a makyan ma na baci n yaꞋin meɗevile,

ushuku mu gogoꞋo.

3 Adama a na ayin a̱ va̱ i ta̱ a̱ kupuwa̱nka̱

tsu ka̱nga̱,

etele a̱ va̱ a kutakuma n usuɗukpi

tsa a akina.

4 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ ka̱na̱ ta̱ mɓa̱la̱,

ɗa ko okpoi an mita̱ mu uɗekpu,

ko mali mi ilikulya n tsu pana ba.

5 Adama a inka ya a̱bunda̱i i va̱,

n yambai ali etele a̱ va̱ uta̱i e keteshe.

6 Ɗa mo okpoi an ma̱kpa̱tuwa̱n ma kakamba,

an ma̱kpa̱tuwa̱n a kagali.

7 M asai a̱shi wuma,

mo okpoi an kojuronjuron endeꞋin a gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱.

8 Irala i va̱ i ka̱na̱i kushika mu ali kanna ka̱ɓula̱,

a kuyaꞋanka mu ma̱ka̱n,

o bonokoi kula ku va̱ ili yi uyaꞋanki wu una̱.

9 Adama a na n lyaꞋa ta̱ kokomo an tsuwa,

ka̱ta̱ n satara ili i kusoꞋo i va̱ n kujilya

10 ɗa vu ɗa̱ngusa̱i mu gaɗi vu ɓasangi mu a iɗika,

adama a wupa nu n asuvu a usuɗukpi u ka̱ɗu u nu.

11 Ayin a̱ va̱ i ta̱ an kulu ku kulivi,

n ɗekpei an mita̱.

12 Ama avu, Vuzavaguɗu,

vi ta̱ a kakuba ko tsugono ko wannai,

i ta̱ a kuciɓa n kula ku nu

a tsukaya a kubana tsukaya.

13 Vi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱

ka̱ta̱ vu sa̱Ꞌa̱ a Sihiyona,

adama a na makyan maꞋa, ma na va kuɓa̱nka̱ yi,

makyan ma na o foɓoi ma yawa ta̱.

14 Agbashi a̱ nu i ta̱ a kuciga yi,

ko a na wo okpoi una yi ta̱.

I ta̱ a̱ kusa̱Ꞌa̱ yi

ko a na wo okpoi agali.

15 Uduniyan wi ta̱ a kupana wovon u kula ku Vuzavaguɗu,

ngono ma aduniyan ra̱ka̱,

mi ta̱ a kupana wovon u tsugbayin tsu nu.

16 Adama a na Vuzavaguɗu,

wi ta̱ a kumaꞋasaka Sihiyona,

ka̱ta̱ wu uta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka tsugbayin ci ni.

17 Wi ta̱ a kupana avasa aza a na i n utsura ba,

kpamu u tsu goyo avasa e le ba.

18 Ka̱sukpa̱ a ɗana ili i nampa adama a tsukaya tsu na tsa kuta̱wa̱,

adama uduniyan u na ka̱ta̱ a matsai ba u cikpa Vuzavaguɗu,

19 a dana, Vuzavaguɗu u tsu inda ta̱ aduniyan ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ u ciɗa u ni,

ɗe gaɗi ɗa Vuzavaguɗu u tsu inda aduniyan,

20 adama a na u pana yura̱ ya aza a na i a tsugbashi,

ka̱ta̱ kpamu u shikpa aza a na a kiɗikai afada a̱ ukpa̱.

21 I ta̱ a kudansa ukuna u kula ku Vuzavaguɗu a Sihiyona

ka̱ta̱ a cikpa yi a Urushelima,

22 ana uma nu ngono o ɓolongi a̱ ubuta̱ u te,

adama a cikpa Vuzavaguɗu.

23 U jebe mu ta̱ utsura kafu tsukutsa tsu va̱,

ɗa u gbatyai ka̱bunda̱i ka ayin a wuma u va̱.

24 Ɗa n danai, &lt;&lt;Ka̱shile ka̱ va̱,

ka̱ta̱ vu ɗika mu e mere ma ayin a wuma a̱ va̱ ba,

avu na a̱ya̱ nu

tsukaya n tsukaya ɗa.

25 A ayin ɗe, an vu yaꞋin aduniyan,

ɗa gaɗi kpamu wo okpoi ulinga wa ekiye a̱ nu.

26 I ta̱ a kukuwa̱, ama vi ta̱ a kulyaꞋa kelime,

ra̱ka̱ vu le i ta̱ o ku oꞋoi an motogu,

ka̱ta̱ a sabaꞋasa le tsa a kashi,

ka̱ta̱ a̱ puwa̱nka̱.

27 Ama avu vi ta̱ lo tsu na vi,

kpamu a̱ya̱ nu i nu uteku ba.

28 Muku ma agbashi a̱ nu mi ta̱ o kuyongo m ma̱ta̱na̱,

kumaci ku le ki ta̱ a kutsurukpa.&gt;&gt;

103

Vishipa vu ucikpi adama kasingai ka̱ Ka̱shile

Vishipa vu Dawuda

1 Cikpa Vuzavaguɗu, ka̱ɗu ka̱ va̱.

Ili ra̱ka̱ i na yi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ va̱,

cikpai kula ku ciɗa ku ni.

2 Cikpa Vuzavaguɗu, ka̱ɗu ka̱ va̱,

ka̱ta̱ vu cinukpa n kasingai ka̱ ni ba.

3 A̱yi ɗa vuza na u kucinukpa nu unushi u nu dem,

a̱yi ɗa vuza na u kupotsotongu m mɓa̱la̱ n nu dem.

4 A̱yi ɗa vuza na wa̱ kushiba̱ wuma u nu e kpenle ku ukpa̱,

ka̱ta̱ u kala wu nu ucigi

u na u tsu sabaꞋa n asuvayali a̱ ni.

5 A̱yi ɗa vuza na wa ku cuwa̱ta̱ngu wu

n ili i singai,

adama a na a sabaꞋa tsuloboi tsu nu

tsu kajimba.

6 Vuzavaguɗu u ci yaꞋan ta̱ kasingai,

ka̱ta̱ u ɓa̱nka̱ aza a na o doroi.

7 U yotsongu ta̱ Musa uye u ni dem,

ulinga u ni kpamu wa aza a Isaraila.

8 Vuzavaguɗu vuza va asuvayali a ɗa

vuza kasingai ɗa,

u tsu yaꞋan wupa gogoꞋo ba,

wi ta̱ tukpa n ucigi u na u tsu sabaꞋa ba.

9 U tsu ɓarangu ayin tutu ba,

kpamu u tsu zuwa wupa u ni u yongo ali ayin ko wannai ba.

10 U tsu takacika tsu

tsu unushi u tsu ba,

kpamu u ci yaꞋan katsupu derere vu unushi tsu ba.

11 Tsu na gaɗi wi daꞋangi n iɗika,

ta ka̱bunda̱i ku ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa wi nannai

wa aza a na i a kupana wovon u ni.

12 Uteku tsu na kasana

ki daꞋangi n ka̱livi,

ta u takpai unushi u tsu nannai wa̱ a̱ tsu.

13 Uteku u na kesheku

ka tsu pana asuvayali a̱ muku ni,

ta feu Vuzavaguɗu u tsu pana asuvayali

a uma a na a tsu pana wovon u ni nannai.

14 Adama a na a̱yi u yeve ta̱ tsu na a yaꞋin tsu,

ɗa kpamu wi a kuciɓaka tsu an a̱tsu kubuta̱ ku ɗa.

15 Vuma dem,

wuma u ni wi ta̱ tsu mita̱,

u tsu gbonguro ta̱ u yentukpe an a̱pa̱lu a kakamba,

16 ka̱ta̱ a̱ sa̱ruwa̱ ɗa baci wunla̱i u fabai le,

ka̱ta̱ a cinukpa n ubuta̱ u na ishi.

17 Ama ucigi u Vuzavaguɗu u na u tsu sabaꞋa ba

wi n ugiti ba wi n ukocishi ba

wa aza a na i a kupana wovon u ni,

usuɓi u ni wi ta̱ o kuyongo

a tsukaya n tsukaya,

18 koɓolo n aza a na i o kutono kadanshi ka̱ ni,

n aza a na a tsu ciɓa kutono wila̱ u ni.

19 Vuzavaguɗu u shikpa̱ ta̱

kakuba ko tsugono ci ni gaɗi,

tsugono ci ni kpamu

a gaɗi vi ili dem.

20 Cikpai Vuzavaguɗu, a̱ɗa̱ alingata a̱ ni,

a̱ɗa̱ aza a utsura, a na yu ushuki n kadanshi ka̱ ni.

21 Cikpai Vuzavaguɗu

a̱ɗa̱ ili i wuma i gaɗi ra̱ka̱,

a̱ɗa̱ na yi a̱ kuga̱nda̱ka̱ yi,

ɗa yi o kutono kadanshi ka̱ ni.

22 Cikpai Vuzavaguɗu

a̱ɗa̱ ili i wuma

a̱ ubuta̱ u tsugono ci ni dem.

Cikpa Vuzavaguɗu, avu ka̱ɗu ka̱ va̱.

104

Vishipa vu ucikpi u Ka̱shile MalaꞋimili

1 Cikpa Vuzavagɗu ka̱ɗu ka̱ va̱.

Avu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱,

avu vuzagbayin ɗa ka̱u,

vu kala ta̱ ka̱ci ka̱ nu n

ugaꞋin n tsugbayin.

2 Vu pala ta̱ ka̱ci ka̱ nu n kutashi tsu motogu,

ɗa vu kpa̱Ꞌi gaɗi tsu ma̱va̱li.

3 Vu maꞋin ubuta̱ wi ida̱shi i nu

a gaɗi vu mini ma gaɗi,

ɗa vu bonokoi eleshu ekeke odoku a̱ nu,

ɗa vu walai a gaɗi ve evelyu a̱ wunla̱i.

4 Vu bonokoi wunla̱i maku mu usuki ma̱ nu,

melentsu ma akina kpamu vuza va̱ a̱ga̱nda̱ a̱ nu.

5 Vu shikpa̱i aduniyan a̱ kumiꞋi ku ni,

kpamu i kumuɗa̱ ba ko wannai.

6 Ɗa vu zuwai mala ma palai aduniyan tsa aminya,

mini kpamu ma palai nsasan.

7 Ama a na vu ɓarangi mini ɗa ma sumai,

a na ma panai ulapi u kakpanga ka̱ nu ɗa ma sumai,

8 ɗa me yenei a gaɗi vu nsasan,

ma̱ gida̱la̱i a kubana a̱ a̱ra̱Ꞌa̱,

a̱ ubuta̱ u na vu zuwakai le.

9 Vu zuwakai le kureꞋe ku na a kupasa ba,

adama a na ka̱ta̱ o doku a pala iɗika kpamu ba.

10 Vu zuwai mini me yenei a̱ nka̱riki,

ɗa me yenei e mere ma nsansa,

11 e kuneke nnama n kakamba ra̱ka̱ mini,

a̱ ubuta̱ u na mkparagi n tsu soꞋo mini ma takpaka le kakuli.

12 A̱ ka̱kina̱ ka̱ mini ka, ta ɗe nnu n kakamba n tsu da̱sa̱ngu.

e mere ma a nsaɓu a nɗanga a taɗe a ci yaꞋan ishipa i le.

13 Ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u nu,

ɗa vu tsu neke nsasan mini,

ka̱ta̱ iɗika i shana n kasingai ku ulinga u nu.

14 Vu zuwai mita̱ mo gbonguro adama a ilikuzuwa,

ica̱Ꞌa̱shi kpamu adama a na vuma,

u ciya̱ ilikulya a iɗika,

15 ma̱kya̱n kpamu adama a na

u zuwa ka̱ɗu ka vuma ma̱za̱nga̱,

m maniꞋin adama a na a̱shi a̱ ni a gaꞋan,

n ilikulya adama a na vuma u ciya̱ utsura wi ikyamba.

16 Nɗanga n na Vuzavaguɗu

u ca̱Ꞌi n ciya̱ ta̱ mini mayin,

tsu nɗanga n sida n Lebano,

17 a gaɗi vu le, taɗe nnunu n ci yaꞋan cikinda ci le,

ta ɗe feu mapapadan u ci yaꞋan ta̱ kpaꞋa ku ni.

18 Nsasan m gbagbaꞋin mi igeve n ɗa,

aɓatsu kpamu ubuta̱ u kusheɗeku n rema n ɗa.

19 Vu yaꞋin wotoi adama a na vu yotsongu ayin,

kanna kpamu ke yeve ta̱ makyan ma na ki a̱ kuyikpa̱.

20 Vu yaꞋin kayin n ka̱yimbi,

a makyan ma nanlo maꞋa

nnama n kakamba ra̱ka̱ n tsu uta̱.

21 Ikawu i tsu ura̱ ta̱ a makyan ma na i a kutambu,

a̱ kula̱nsa̱ i na a kulyaꞋa u Ka̱shile,

22 kanna ku uta̱ baci,

ka̱ta̱ o bono a vaku a enle e le,

23 vuma tankpamu wu uta̱ ulinga,

ali a kubana kulivi.

24 Vuzavaguɗu la̱na̱

ka̱bunda̱i ku ulinga u nu,

a̱ ka̱tsuma̱ ka kuyeve

ɗa vu yaꞋin ili i nampa ra̱ka̱,

aduniyan a shana ta̱ tukpa ni i na vu yaꞋin.

25 Mala mi ta̱ n wanshi nu mgbayin,

tukpa n imacishi i na i laꞋi ku kece,

ili i wuma, i gbagbaꞋin ni i kenkeꞋen dem.

26 Antsu a̱ mini i ta̱ lo,

a kubana n o bonoi,

oroꞋo a na vi yaꞋin,

adama a na o yongo a̱ mini.

27 Ra̱ka̱ vu le avu ɗa i a kinda

adama a na vu neke le ilikulya

a makyan ma na a cikalai.

28 Vi neke le baci i na a cikalai

ka̱ta̱ o ɓolongu i ɗa,

vu neke le baci ili i na yi e kukiye ku nu,

ka̱ta̱ a lyaꞋa a̱ cuwa̱ mayin.

29 Ɗa baci vu sokongi a̱shi a̱ nu,

ka̱ta̱ a pana wovon,

vu ɗika baci ayinviki e le ka̱ta̱ a̱ kuwa̱.

o bono a̱ kubuta̱ ubuta̱ u na uta̱i.

30 Ɗa baci vu suꞋuki n ayinviki a̱ nu,

ka̱ta̱ a matsa le,

kpamu vu tsu sabaꞋa ta̱ a̱shi aduniyan.

31 YaꞋan tsugbayin tsu Vuzavaguɗu,

ci yongo ko wannai.

yaꞋan Vuzavaguɗu u yaꞋan ma̱za̱nga̱ n ulinga u ni.

32 A̱yi na wi inda baci aduniyan,

ka̱ta̱ a̱ gba̱ɗa̱,

ɗa baci u saꞋwai nsasan m gbagbaꞋin,

ka̱ta̱ n ɗa mu utuka̱ n ka̱nga̱.

33 Mi ta̱ a kuyaꞋan vishipa u Vuzavaguɗu

a wuma u va̱ dem,

mi ta̱ a kuyaꞋan vishipa vu kucikpa u Ka̱shile ka̱ va̱

a ayin a wuma u va̱ dem.

34 YaꞋan kusheshe ku va̱ ku zuwa yi ma̱za̱nga̱,

ka̱ta̱ mpa tamkpamu

n yaꞋan ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu.

35 Ama yaꞋan aza a unushi a̱ puwa̱nka̱ punu a aduniyan

ka̱ta̱ odoku ene aza a gbani-gbani ba.

Cikpa Vuzavaguɗu, avu ka̱ɗu ka̱ va̱,

Cikpa Vuzavaguɗu.

105

Ka̱shile n uma a̱ ni

(1 Ar 16:8-22)

1 Cikpai Vuzavaguɗu,

ɗekei kula ku ni,

salai ukuna wu ulinga u ni,

a kumaci ku uduniyan dem.

2 YaꞋankai ni ishipa,

yaꞋankai ni ishipa yu ucikpi.

dansai ukuna wu ulinga

u mereve u na u yaꞋin ra̱ka̱.

3 YaꞋin ma̱za̱nga̱ adama a

kula ku ciɗa ku ni,

yaꞋan a̱ɗu a aza a na a̱ la̱nsa̱i,

Vuzavaguɗu a yaꞋan ma̱za̱nga̱.

4 Zuwai a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu,

n utsura u ni,

la̱nsa̱i a̱shi a̱ ni a makyan dem.

5 Ciɓai n ulinga u mereve u ni,

nu urotu u mereve u ni,

n afada a na u kiɗai,

ɗa u dansai n una̱ u ni,

6 a̱ɗa̱ ntsukaya n kagbashi ka̱ ni Ibirahi,

a̱ɗa̱ muku n Yakubu nzagbi n ni.

7 A̱yi ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

afada a̱ ni i ta̱ a ubuta̱ dem aduniyan.

8 U tsu ciɓa ta̱ n uzuwakpani

u ni u ko wannai,

kadanshi ka na vu nekei,

a kubana tsukaya a̱kpa̱n,

9 uzuwakpani u na u yaꞋin n Ibirahi,

akucina a̱ ni a na u yaꞋan n Ishaku,*

10 u na u dansai u Yakubu mayun ɗa,

uzuwakpani wa aza a Isaraila ko wannai,

11 u danai,&lt;&lt;Wa̱ a̱ nu ɗa n ku neke

iɗika ya aza a KanaꞋana,

yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u ɗa̱.&gt;&gt;

12 A ayin a na biꞋi i kenu,

kenu gbani, kpamu omoci a ɗa

a iɗika ya,

13 a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ a iɗika-iɗika,

o tsugono tsu nampa a kubana tsu nanɗe,

14 u ka̱sukpa̱ aza o yoku o doro le ba,

kpamu ɗa u ɓarangi ngono adama e le,

15 a kudana &lt;&lt;Ka̱ta̱ i saꞋwa nzagbi n va̱ ba,

ka̱ta̱ kpamu i uka eneki a̱va̱ muna ba.&gt;&gt;

16 U tuka̱i n kambulu a iɗika ya,

ɗa u la̱nga̱sa̱i ubuta̱ u kuciya̱ ilikulyaꞋa dem,

17 ɗa u suki vuza e kelime ke le,

Isufu vu na e dengei tsu kagbashi.

18 A̱yi na a shiyai ene a̱ ni n ikani,

kuɗeku ku ni kpamu m kogboro ka̱ viyum,

19 ali makyan ma na kene ku na

a yaꞋin a kaci ka̱ ni ku shanai,

ali kadanshi ka Vuzavaguɗu

ko yotsongi ili i na u dansai va mayun ɗa.

20 Mogono ma̱ suki a̱ ka̱sukpa̱ yi,

vuza vu tsugono tsu aduniyan wu uta̱ka̱ ni.

21 Ɗa u zuwai ni wo okpo

Vuzagbayin vu kpaꞋa ku ni,

u bonokoi ni vuza kula̱na̱

ucanuku u kpaꞋa ku ni dem,

22 adama a na u ɓarangu

aza o tsugono a̱ likuci,

tsu na u cikalai,

ka̱ta̱ kpamu u piꞋisaka

nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ kuyeve.

23 Ɗa Isaraila u uwai a Masar,

Yakubu tamkpamu

u da̱sa̱ngi limoci a iɗika i Ham.

24 Vuzavaguɗu u zuwai,

uma a̱ ni a matsasakai n ka̱bunda̱i,

u zuwai a laꞋa irala i le utsura.

25 Ɗa Vuzavaguɗu u sabaꞋi a̱ɗu a irala i le,

a iwan uma a̱ ni,

e sheshei ka gbani-gbani adama e le.

26 U suki kagbashi ka̱ ni Musa,

n Haruna aza na u zagbai.

27 A yaꞋansai ukuna u gbagbaꞋin e kelime ke le,

a yaꞋin ili i mereve a iɗika i Ham.

28 U suki n ka̱yimbi,

ɗa tana a yaꞋin ka̱yimbi a iɗika ya,

adama a na aza a Masar,

a yaꞋan ta̱ ugbamiwasuvu

n kadanshi ka̱ ni.

29 U bonokoi mini me le mpasa,

u zuwai adan e le a̱ kuwa̱i.

30 Iɗika i le i shanai n opoɗo,

ali a uwai anunu a ku asa o ngono n le.

31 U yaꞋin kadanshi

ɗa ka̱kuma̱ ka ayun ka̱ ta̱wa̱i,

ɗa nkulaꞋin n shanai a iɗika ya.

32 U yoꞋokoi le mini ma atali,

a na wo yoꞋokoi le m mini ma gaɗi,

n ulaɗi u na wu akanai iɗika i le ra̱ka̱,

33 ɗa ma lapai ashina a itacishi,

nu nɗanga n zaitu n le,

ɗa o koɗosoi nɗanga mi iɗika n le,

34 U yaꞋin kadanshi ɗa ka̱kuma̱ ka akyun ku uta̱i,

nta̱ɗa̱ma̱ci a na a laꞋi kukece.

35 A takumai ica̱Ꞌa̱shi yi iɗika i le ra̱ka̱,

a takumai ili ya ashina e le dem.

36 Ɗa u lapai muku mu ugiti mi iɗika n le ra̱ka̱,

muku mu ugiti mu utsura u le,

37 Wu uta̱ka̱i n aza a Isaraila

tukpa n azanariya n azurufa,

ko vuza te a kumaci ku le u ta̱ɗa̱tsa̱ ba.

38 Aza a Masar a yaꞋin,

ma̱za̱nga̱ n wu uta̱i u le,

adama a na i ta̱ a kupana wovon

wa aza a Isaraila ka̱u.

39 U zuwai keleshu n kanna,

adama a na u neke le kulu,

akina kpamu n kayin

adama a na u neke le kutashi.

40 O folonoi ɗa u nekei le nroni,

ɗa kpamu u nekei le ilikulyaꞋa i gaɗi,

a lyaꞋi a̱ cuwa̱i.

41 U ka̱ga̱lukpa̱i katali

ɗa mini mu uta̱i,

ɗa me yenei a kakamba tsu kuyene.

42 Adama a na u ciɓa ta̱,

n uzuwakpani u ciɗa u ni,

u na u yaꞋankai kagbashi ka̱ ni Ibirahi,

43 Wu utuka̱i uma a̱ ni m ma̱za̱nga̱,

nzagbi n ni kpamu n ishipa i ma̱za̱nga̱.

44 Ɗa u nekei le iɗika ya aza a KanaꞋana,

ɗa u ka̱sukpa̱i le a lyaꞋa ili yu uka̱ni i le,

45 adama a na o tono wila̱ u ni,

ka̱ta̱ kpamu o tono,

kuyotsongusu ku ni.

Cikpai Vuzavaguɗu.

106

1 Cikpai Vuzavaguɗu.

Cikpai Vuzavaguɗu adama a na a̱yi vuza kasingai ɗa,

ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

2 Yayi u kusala ili i gbagbain

i na Vuzavaguɗu u yaꞋin,

ko u dansa ucikpi u ni?

3 Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa,

ele na a̱ ka̱na̱i ukuna wu usuɓi,

ele na a ci yaꞋan i na yi derere makyan dem.

4 Ciɓa nu mpa, Vuzavaguɗu,

ayin a na baci vu yaꞋankai uma a̱ nu kasingai,

ɓa̱nka̱ mu Vuzavaguɗu,

a ayin a na baci vu wawai le,

5 ciya̱ m pana uyoꞋo wu ulyaꞋi u kelime

wa aza a na vu zagbai,

ciya̱ n yaꞋan feu ma̱za̱nga̱ n uma a̱ nu,

ka̱ta̱ n uwa a̱ ka̱tsuma̱ ka

ili yi uka̱ni i nu n kucikpa.

6 Tsu nusa ta̱,

tsu na ikaya i tsu i yaꞋin,

ci yaꞋan derere ba,

ci yaꞋin ka gbani-gbani.

7 Ayin a na ikaya i tsu yi ishi a Masar,

a zuwaka n ukuna wu ili i mereve i nu ba,

a ciɓa n ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

ɗa a yaꞋin ugbamiwasuvu

a Mala ma Shili.

8 N nannai dem,

ɗa u wawai le adama a kula ku ni.

Ciya̱ u yotsongu utsura u ni,

u gbayin u ɗa.

9 U ɓarangi Mala ma Shili,

ɗa me ɗekpei.

U tonoi n ele punu

adanshi iɗika i ɗekpu i ɗa.

10 U wawai le

e ekiye a irala.

U shiba̱i le,

e ekiye aza a na a iwain le.

11 Ɗa mini ma lyaꞋi irala i le.

ko vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le u laꞋa ba.

12 Ɗa e nekei a̱ɗu n uzuwakpani u ni,

ɗa a cikpai ni.

13 Ama gogoꞋo lo ɗa a cinukpai

n ili i na u yaꞋankai le,

a vana odoki a̱ ni ba.

14 A̱shi a wuya a̱ ka̱na̱i le e meremune,

ɗa o kondoi Ka̱shile a kakamba ka ɗe.

15 Ɗa u nekei le ili i na o folonoi,

ama ɗa u suꞋuki le nu mɓa̱la̱ m gbani-gbani.

16 A yaꞋin tsurala m Musa a̱ ka̱tsura̱ ka ɗe

koɓolo n Haruna, a̱yi na Vuzavaguɗu we erengi.

17 Iɗika i ɓa̱yuwa̱i ɗa i soɗongi Datan.

ɗa i ciɗa̱ngi uma a Abiram.

18 Akina a lyaꞋi aza a na i o kutono le.

ɗa melentsu ma akina me leɓecei aza a gbani-gbani.

19 A yimai medendem

ma azanariya a Horebu,

ɗa a cikpai ka̱ma̱li ka na a̱ luwa̱i va.

20 O bonoi a ɗikai tsugbayin tsu Ka̱shile

e nekei ka̱ma̱li ko iyoci i kobomburon,

ka na ka tsu takuma ijanu.

21 A cinukpai n Ka̱shile ka na ka wawai le,

a̱yi vu na u yaꞋin ili i gbagbaꞋin a Masar,

22 ili i mereve i na u yaꞋin a iɗika i Ham

n ili i gbagbaꞋin kpamu i na u yaꞋin

a Mala ma Shili.

23 Adama a nannai ɗa u danai

wi ta̱ a ku una le,

ama Musa mazagbi ma̱ ni,

u uwai e mere me le n Ka̱shile,

adama a na u sa̱nka̱ wupa u ni ku una le.

24 Ɗa uma o goyoi iɗika i singai ya.

e neke a̱ɗu n uzuwakpani u ni ba.

25 O yongoi o mololo,

punu a̱ a̱pa̱m e le.

Ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kutono,

kadanshi ka Vuzavaguɗu.

26 Ɗa u kucinakai le,

u ɗengusa̱i ekiye gaɗi u danai.

Wi ta̱ a kuzuwa le a̱ kuwa̱ e meremune,

27 ka̱ta̱ u zuwa ntsukaya n le

n wacuwa a uduniyan kakau,

a̱ kuwa̱ a iɗika yi uduma.

28 A gbaɓai kaci n ka̱ma̱li ka BaꞋalu vu Piyo,

ɗa a lyaꞋi alyuka a na a yaꞋankai

ka̱ma̱li ka na ki n wuma ba,

29 a zuwai Vuzavaguɗu wupa

adama a ili i gbani-gbani i na a yaꞋin,

ɗa ta na ma̱dukpa̱ ma uwai le.

30 Ama Finihasu u ɗa̱nga̱i,

ɗa u kiɗai kadanshi,

ɗa ma̱dukpa̱ ma zuwakai uteku.

31 Adama a ili yi usuɓi i na u yaꞋin,

ɗa yo okpoi ili i kuciɓasa,

ali a kubana a tsukaya n tsukaya.

32 Ɗevu n kuɗolu ku Meriba

a zuwai Vuzavaguɗu wupa,

ɗa kadama ka cinai Musa adama e le,

33 adama a na a yaꞋanka ta̱

Ayinviki a̱ Ka̱shile ugbamiwasuvu,

ali a zuwai Musa wupa

ɗa u dansai wa̱u.

34 Una uma a ba,

tsu na Vuzavaguɗu u danai le ba,

35 ama o bonoi a gbaɓai n uduniyan wa,

o tonoi kuyongo ku le.

36 A cikpai a̱ma̱li uduniyan a,

a na okpoi le maza.

37 A lyukai olobo n ni nkere n le

a̱ ubuta̱ u wunla̱i u gbani-gbani.

38 A̱ tsuwa̱in mpasa

ma aza a na i n unushi ba,

mpasa m muku le olobo ni nkere,

aza a na a lyukai wa̱ a̱ma̱li a KanaꞋana,

ɗa iɗika i na̱mgba̱i

adama a mpasa n le.

39 A natukpai ka̱ci ke le

adama a ili i na a yaꞋin,

o tonoi a̱ma̱li o yoku.

40 Adama a nannai,

ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n uma a̱ ni,

ali u ka̱na̱i ku ene unata wi ili yi uka̱ni i ni.

41 U nekei le e ekiye uduniyan u yoku,

ɗa irala i le i lyaꞋakai le tsugono.

42 Irala i le i takacikai le,

a gutsakai le, a yaꞋanka le ulinga.

43 U tsu wawa le ta̱ ayin dem,

ama ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka yi

ugbamiwasuvu,

ali unushi u le u tuka̱i le n kugoyi.

44 Ama ɗa u zuwakai n atakaci e le,

ana u panai ma̱shi me le,

45 ɗa u ciɓai n uzuwakpani u ni n ele,

ɗa u panai asuvayali e le,

adama ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba.

46 U zuwai aza a na a ɗikai le,

tsa agbashi a̱ sa̱Ꞌi le.

47 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, Wawa tsu,

ka̱ta̱ vu ɓolongu tsu a̱ ubuta̱ wu uduniyan,

adama a na tsu cikpa kula ku ciɗa ku nu

ci neke wu tsugbayin a̱ ubuta̱ u kucikpa wu.

48 Una̱singai a kubana u Vuzavaguɗu,

Ka̱shile ki Isaraila,

a tsukaya a kubana tsukaya,

YaꞋan uma a aduniyan dem a̱ ushuku a dana, &lt;&lt;Ta nannai&gt;&gt;

Cikpai Vuzavaguɗu.

107

KATAGARDA KA TAWUN

(Ishp 107--150)

Ishipa i kucikpa u Ka̱shila̱

Ishipa i kucikpa adama a kasingai

1 Cikpai Vuzavaguɗu,

adama a na a̱yi vuza kasingai ɗa,

ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba

ko wannai ɗa.

2 YaꞋan aza a na Vuzavaguɗu u shiba̱i

a dansa ukuna u nampa,

aza a na u shiba̱i e ekiye a irala,

3 n aza a na u ɓolongi a iɗika kakau,

a kasana n ka̱livi,

a uɓon u gaɗi n uɓon u ɗakai.

4 Aza a Israila a̱ ka̱ra̱sa̱ ta̱ e meremune,

a̱ ciya̱ uye a kubana a̱ likuci i na a̱ kuda̱sa̱ngu ba.

5 Kambulu ka̱ ka̱na̱i le n kakuli,

ɗa a takpai asuvu.

6 Ɗa a bankai m ma̱shi me le u Vuzavaguɗu,

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le,

ɗa tana u wawai le, a kadama ke le.

7 U tonoi n ele n uye u na wu untsukai,

a kubana a̱ likuci i na a̱ kuda̱sa̱ngu.

8 YaꞋan a cikpa Vuzavaguɗu

a dama a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba,

n adama a ulinga wi ili i mereve i ni

a̱ ubuta̱ u uma,

9 adama a na u tsu neke ta̱

aza a kakuli mini,

u tsu cuwa̱ta̱ngu ta̱

aza a kambulu n ilikulya i singai.

10 Aza a Israila a̱ da̱sa̱ngi a̱ ka̱yimbi,

n ka̱yimbi ka kpaɓam,

aza a ugbashi atakaci n ikani,

11 adama a na a yaꞋanka ta̱

kadanshi ka̱ Ka̱shile ugbamiwasuvu

o ogoyoi odoki a MalaꞋimili.

12 Ɗa u zuwai le ulinga wa atakaci ka̱u,

a̱ ka̱na̱i kuta̱ɗa̱tsa̱sa̱,

kpamu ko ka̱ɓa̱nki.

13 Ɗa a bankai m ma̱shi me le u Vuzavaguɗu,

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le,

ɗa tana u wawai le, a kadama ke le.

14 Wu uta̱ka̱i le a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱yimbi,

n ka̱yimbi ka kpaɓam,

ɗa u taɓai ikani i le.

15 YaꞋan a cikpa Vuzavaguɗu

adama a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba,

n adama a ulinga wi ili i mereve i ni,

a̱ ubuta̱ u uma.

16 Adama a na u fa̱da̱ ta̱,

ukungulu wi iyum i shili

ɗa u kiɗai agbaguratsu a̱ iyum.

17 Aza a Isaraila okpoi alau

a uye u gbani-gbani u le,

a takacikai adama unushi u le.

18 Ili i kulyaꞋa dem

i luwa le ba,

ali ɗa a yawai ɗevu n kukuwa̱.

19 Ɗa a bankai m ma̱shi me le u Vuzavaguɗu,

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le,

ɗa tana u wawai le, a kadama ke le.

20 U nekei kadanshi, ɗa ko potsokpoi le,

u wawai le a̱ ubuta̱ wa a asaun.

21 YaꞋan a cikpa Vuzavaguɗu

adama a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba,

n adama a ulinga wi ili i mereve i ni

a̱ ubuta̱ u uma.

22 YaꞋan a̱ tuka̱ n kuneꞋe ku ucikpi,

ka̱ta̱ kpamu a sala ulinga u ni

a̱ ka̱tsuma̱ ki ishipa i ma̱za̱nga̱.

23 Aza o yoku a wala ta̱ a mala n antsu,

ele aza a tsulaga a ɗa a̱ mini ma gbagbaꞋin.

24 Ene ta̱ ulinga u Vuzavaguɗu,

n ulinga u mereve u ni a mala ma uga̱vi.

25 Ana u nekei kadanshi

ɗa wunla̱i wu utsura u ɗa̱nga̱i

ali u zuwai aɓau a̱ mini,

26 a̱ ɗa̱nga̱i a kubana gaɗi,

ɗa o bonoi punu a̱ mini ma̱ uga̱vi,

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le

ɗa antiki a antsu a,

a panai wovon.

27 A̱ ka̱na̱i katangalasa n a̱ ta̱ɗa̱tsa̱i,

adanshi ma̱ra̱ ma maka le ta̱.

kuyeve ku le ra̱ka̱,

ko okpoi ukuna u gbani.

28 Ɗa a bankai m ma̱shi me le u Vuzavaguɗu,

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci e le,

ɗa tana wu uta̱ka̱i le, a kadama ke le.

29 U vaꞋankai n wunla̱i wu utsura wa,

ɗa aɓau a̱ mini a kpamu a shamgbai bini.

30 Ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱ a na ubuta̱ u shira̱i,

ɗa u tonoi n ele a kubana

a̱ ubuta̱ u na antsu a ci shamgba.

31 YaꞋan a cikpa Vuzavaguɗu

adama a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba,

n adama a ulinga wi ili i mereve i ni

a̱ ubuta̱ u uma.

32 YaꞋan e neke yi tsugbayin o koɓolo ka uma,

ka̱ta̱ kpamu a cikpa yi

a̱ ka̱tsuma̱ ko koɓolo

ko nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱.

33 U bonokoi nyeneke kakamba,

a̱shi a̱ mini tankpamu kayala ke ɗekpu,

34 iɗika i singai yo okpoi yi mkpaɗi

adama a ka gbani-gbani ka uma a iɗika ya.

35 U bonokoi kakamba ko okpoi nyeneke m mini,

iɗika i ɗekpu kpamu a̱shi a̱ mini.

36 Ta ɗe u bankai aza a kambulu o yongo,

ɗa a maꞋin likuci i na a̱ ku da̱sa̱ngu ɗe.

37 A yaꞋin vica̱Ꞌa̱ ashina, ɗa a̱ shikpa̱i nɗanga mi itacishi,

ɗa a̱ ciya̱i ili n a̱bunda̱i.

38 U zuwakai le una̱singai,

ɗa ka̱bunda̱i ke le ko doki.

u ka̱sukpa̱ ushiga wi ili kuzuwa i le i jebe ba.

39 Ana ka̱bunda̱i ke le ke jebei,

ɗa okpoi ili i kugoyi.

A̱ ubuta̱ u modoruko,

ma̱dukpa̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱,

40 a̱yi na u tsu goyo aza a gbagbain,

u zuwai le a̱ ka̱na̱i ka̱ ka̱ra̱sa̱

a kakamba ka na ki n uye ba.

41 Ama wu uta̱ka̱ ta̱ n aza a yali

a̱ ka̱tsuma̱ ka a atakaci e le,

kpamu u zuwai muku n le n yimkpai

tsu ushiga wi ilikuzuwa.

42 Aza a̱ ka̱ɗu ka mayun,

enei ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱,

ama aza a gbani-gbani ra̱ka̱

i ta̱ a ku paɗa bini.

43 Vuza na baci wi n ugboji dem,

u pana ukuna u nampa,

ka̱ta̱ kpamu u coꞋoko

n ucigi u gbayin u Vuzavaguɗu.

108

Ma̱shi ma̱ kula̱nsa̱ ulyaꞋi adama i irala

Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱shile n foɓuso ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ mayin,

n canana ishipa,

ka̱ta̱ n cikpa wu n utsura u va̱ dem.

2 Jimgbai umolu u va̱ n ugogi

tsu jimgbasa kanna.

3 Vuzavaguɗu mi ta̱ kucikpa wu

a̱ ka̱tsuma̱ ka uma,

mi ta̱ a ku canana ishipa

a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan.

4 Ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba u yawa ta̱ gaɗi a̱da̱nga̱shile,

ma̱riki ma̱ nu kpamu u yawa ta̱ a gaɗi ve eleshu.

5 Ka̱shile, yaꞋan ene ucikpi u nu a gaɗi ve eleshu,

yaꞋan tsugbayin tsu nu

ci yongo aduniyan dem.

6 Wawa tsu vu ɓa̱nka̱ tsu,

n kukiye ku usingai ku nu,

adama a na ncigi n nu n ciya̱ uɓa̱nki.

7 Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ kadanshi

a̱ ubuta̱ u ciɗa u ni, u danai.

&lt;&lt;N ulyaꞋi mi ta̱ e kupece Shekem,

ka̱ta̱ n gisanku ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Sukotu.

8 Giliyadu vu va̱ vu ɗa,

Manasa feu vu va̱ vu ɗa.

Ifirayimu ɗa ma̱kuꞋun ma̱ viyum ma̱ va̱.

Yahuda kalangu ko tsugono ka̱ va̱.

9 Mi ta̱ o kubonoko Mowabu

tsu kasasu ka̱ kuza̱Ꞌa̱ ka̱ va̱,

Edom wi ta̱ o ko okpo a ɗaka vu ene a̱ va̱,

Ka̱ta̱ n yaꞋan yoroli yi ulyaꞋi wa aza a Filisitiya.&gt;&gt;

10 Yayi u kubanka mu a̱ likuci yi u ukanji?

Yayi u kutono nu mpa a kubana a iɗika i Edom?

11 Ka̱shile, avu ɗa vu variki tsu,

Vu kpa̱ɗa̱i kudoku kuwala n osoji a̱ tsu ba?

12 Ɓa̱nka̱ tsu, tsu shilika̱ ni irala i tsu,

adama a na uɓa̱nki u vuma gbani ɗa.

13 N uɓa̱nki u Ka̱shile ci ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi,

wi ta̱ a kulyaꞋa irala i tsu.

109

Ufolu u vuza na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Ka̱shile ka̱ va̱ ka na mi a kucikpa.

Ka̱ta̱ vu paɗa bini ba,

2 adama a na uma a gbani-gbani

n aza ma̱ya̱nsa̱ka̱,

a̱ ɓa̱yuwa̱ ta̱ una̱ u le adama a̱ va̱,

a kudansa ka aꞋuwa adama a̱ va̱.

3 A kanza mu ta̱ n kadanshi ka tsurala,

a kuzama mu vishili ko unushi.

4 Kucikpa i o kubonoko mu n ka gbani-gbani,

ama mpa vuza va avasa ɗa.

5 A tsupai mu n ka gbani-gbani,

a na a kutsupa mu n kasingai,

n cigai le, ama ɗa a iwain mu.

6 Ɗa a danai,&lt;&lt;Zuwa vuma vu gbani-gbani

wo okpo yi vuza vu kanananai,

yaꞋan vuza na u shamkpa ni

u neke yi unushi.

7 Makyan ma na i a kuyaꞋanka yi afada,

yaꞋan a̱ ka̱na̱ yi n unushi,

yaꞋan avasa a̱ ni okpo unushi.

8 YaꞋan ayin a̱ ni okpo kenu,

yaꞋan vuza yoku u ɗika tsugbayin ci ni.

9 YaꞋan muku n ni mo okpo mkpaꞋan,

vuka vi ni kpamu vo okpo kagapa.

10 YaꞋan muku n ni

n ka̱na̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ a ufolu,

ka̱ta̱ kpamu o loko le a gali a ana i a̱ ida̱shi.

11 YaꞋan vuza na wi o kutono yi kutan

wi isa i li i na wi n ɗa ra̱ka̱,

omoci kpamu a̱ pura̱ ili i na u takacikai u ciya̱i.

12 Ka̱ta̱ vuza u yaꞋanka yi kasingai ba,

ko u sa̱Ꞌa̱ a mkpaꞋan n ni ba.

13 YaꞋan ntsukaya n ni ra̱ka̱ n kuwa̱,

ura ula e le a tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.

14 YaꞋan Vuzavaguɗu u ciɓa n unushi wi ikaya i ni,

ka̱ta̱ a cinukpa n unushi wa̱ a̱na̱ku a̱ ni ba.

15 YaꞋan Vuzavaguɗu u ciɓa n unushi u le ayin tutu,

adama a na a cinukpa n ula ele ra̱ka̱ aduniyan,

16 Adama a na u saꞋawa kusheshe kuyaꞋan ka singai ba,

ama u tsu takacika ta̱ aza a unambi n aza a yali

n aza a na a takpai a̱ɗu e le ali a̱ kuwa̱i.

17 U tsu ciga ta̱ kuyaꞋanka vuza una̱,

yaꞋan u ɗa u bono wa̱ ni,

u tsu ciga kuzuwaka vuza una̱singai ba,

yaꞋan vuza u zuwaka yi una̱singai ba.

18 U bonokoi una̱wuya tsu motogu ma ku uka,

yaꞋan una̱wuya u tono yi tsu mini mo kusoꞋo,

u uwa etele a̱ ni tsu maniꞋin ma̱ kusukuya̱.

19 YaꞋan wo okpo tsu kalaba

ka na a lapangi a kavangatsu ka̱ ni.

tsu kaɗambura ka na a shiyaka ni ko wannai.&gt;&gt;

20 YaꞋan Vuzavaguɗu,

u tsupa aza a na i a kushika mu,

aza na i a kadanshi ka gbani-gbani

adama a wuma u va̱.

21 Ama a vu Vuzavaguɗu,

vuzagbayin ɓa̱nka̱ mu,

adama a na e neke kula ku nu tsugbayin.

Adama a kasingai ku ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

wawa mu.

22 Adama a na mpa vuza vu unambi ɗa,

vuza yali kpamu,

m pana ta̱ mɓa̱la̱ ka̱u a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱.

23 M puwa̱nka̱i tsu kulu ku kulivi,

i a̱ ku ka̱pa̱tsa̱ mu tsu akyun a na uta̱ni u ka̱na̱i.

24 A̱ka̱nga̱tsu a̱ va̱ a̱ kuwa̱ ta̱

adama a kakuli n kambulu,

n yamba ta̱ ra̱ka̱.

25 Mo okpoi ili yi izoshi wa aza ishikushi,

a̱ tsu fila̱ ta̱ aci e le e enei mu baci.

26 Ɓa̱nka̱ mu, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱.

wawa mu,

adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

27 Vuzavaguɗu! YaꞋan irala i va̱ e yeve

a na kukiye ku nu ku ɗa, ku yaꞋin nannai.

28 I ta̱ a kuyaꞋanka mu una̱wuya,

ama a vu vi ta̱ a kuzuwaka mu una̱singai,

i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n vishili, ka̱ta̱ okpo n wono

ka̱ta̱ mpa kagbashi ka̱ nu, n yaꞋan ma̱za̱nga̱.

29 YaꞋan wono u pala irala i va̱,

a pala le n akashi o wono.

30 N una̱ u va̱ u ɗa mi a kucikpa Vuzavaguɗu,

mi ta̱ a kucikpa yi o koɓolo ka uma a̱bunda̱i,

31 Adama a na u tsu shamkpa ta̱

vuza yali u wawa yi

e ekiye aza na i a kukiɗaka yi afada a ukpa̱.

110

Vuzavaguɗu m mazagbi ma̱ ni

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu u danai Vuzagbayin vu va̱,

&lt;&lt;Da̱sa̱ngu e kukiye ku usingai ku va̱

ali a makyan ma na n zuwai irala i nu

yo okpoi a ɗaka vu ene a̱ nu.&gt;&gt;

2 Ili i na i ɗikai a Sihiyona

Vuzavaguɗu wi ta̱ o kudoku wanshi tsugono tsu nu,

vi lyaꞋa tsugono wa irala i nu.

3 Ka̱bunda̱i ko osoji ki ta̱ a kuciga kuyaꞋan kuvon,

a kanna ko kuvon ka̱ nu.

A uki nu ntogu n ciɗa n tsugbayin,

tsu na ciza tsu usana tsu uta̱

nannai ɗa a̱ɗa̱nga̱ni a̱ kuta̱wa̱ wu.

4 Vuzavaguɗu u kucinai

wi a̱ kusabaꞋa kusheshe ku ni kpamu ba,

&lt;&lt;A vu ganu ɗa vu ayin ko wannai,

tsu Melikizedeku.&gt;&gt;

5 Vuzavaguɗu wi ta̱ e kukiye ku usingai ku nu,

wi ta̱ a ku una ngono

a kanna ka wupa u ni.

6 Wi ta̱ a kukiɗaka uduniyan afada,

u shatangu le n even a ikyamba,

wi ta̱ o ku ɓososo aza o tsugono aduniyan.

7 Wi ta̱ o ku soꞋo mini mo kuɗolu

ma na mi ɗevu n uye,

adama a nannai wi ta̱ a̱ kuɗengusa̱

ka̱ci ka̱ ni a̱ ka̱tsuma̱ ku ulyaꞋi.

111

Ulinga u Ka̱shile ili gbayin i ɗa

1 Cikpai Vuzavaguɗu

mi ta̱ a kucikpa Vuzavaguɗu

n ka̱ɗu ka̱ va̱ dem,

a̱ ka̱tsuma̱ ko koɓolo ka uma a usuɓi.

2 Ulinga u Vuzavaguɗu ili gbayin i ɗa,

aza a na a ci yaꞋan ma̱za̱nga̱ n u ɗa,

i ta̱ a kuciɓasa n u ɗa.

3 Ulinga u ni wi ta̱ n tsugbayin n utsura,

kpamu usuɓi u ni wi ta̱ o kuyongo ko wannai.

4 U zuwai a ciɓa n ulinga u mereve u ni,

Vuzavaguɗu wi ta̱ n kasingai n asuvayali.

5 U tsu neke ta̱ aza a na i a kupana wovon u ni ilikulyaꞋa,

u tsu ciɓa ta̱ n uzuwakpani u ni ko wannai.

6 U yotsongu ta̱ uma a̱ ni utsura wu ulinga u ni,

u nekei le iɗika yu uduniyan u yoku,

yo okpo ili yi uka̱ni i le.

7 Ulinga wa ekiye a̱ ni,

wu usuɓi u ɗa n kamayun,

ili i kutono i ni kpamu i ku ushuku i ɗa ra̱ka̱,

8 u shikpa̱ kaꞋa ko wannai,

a yaꞋan kaꞋa, a̱ ka̱tsuma̱ ku usuɓi n kamayun.

9 U tuka̱i n ushibi u uma a̱ ni,

u zuwai uzuwakpani u ni ko wannai,

kula ku ni ku Ciɗa ku ɗa n ili i wovon.

10 Wovon u Vuzavaguɗu u ɗa ugiti wu ugboji,

aza a na o tsu tono wila̱ u ni dem,

a̱ tsu ciya̱ ta̱ kuyeve ku singai.

YaꞋan a cikpa yi ko wannai.

112

Ma̱za̱nga̱ ma vuza vu Usuɓi

1 Cikpai Vuzavaguɗu, vuza vu ma̱za̱nga̱ ɗa,

a̱yi na u tsu pana wovon u Vuzavaguɗu,

a̱yi na u tsu pana uyoꞋo

u kutono kadanshi ka̱ ni.

2 Muku n vuza vu usuɓi

mi ta̱ a̱ kuciya̱ tsugbayin a i iɗika ya

ntsukaya

mi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai.

3 Uciyi n udukuyan u kuyongo ta̱ a kpaꞋa ku ni,

ka̱ta̱ ukuna wu usuɓi u ni u yongo ko wannai.

4 A̱yi kutashi ku ɗa a ku akana,

u vuza na wi o kutono mejege,

u vuza kasingai n asuvayali

n vuza vu usuɓi.

5 Kasingai ki ta̱ o kuyongo n vuza na

u ci yaꞋan kuneꞋe n kuneke okopu n ka̱ɗu ba̱ri,

a̱yi na u ci yaꞋan ukuna u mayun.

6 Mayun wi ku gba̱ɗa̱sa̱ ba,

a ku ciɓa ta̱ n vuza vu usuɓi ko wannai.

7 U tsu pana wovon wa arabali a gbani-gbani ba,

ka̱ɗu ka̱ ni ka shamgba ta̱ mayin

a̱ ubuta̱ u kutono Vuzavaguɗu.

8 Ka̱ɗu ka̱ ni ki ta̱ a̱ ida̱shi cika, ko wovon

a ukocishi wi ta̱ a kulyaꞋa irala i ni.

9 U tsu neke ta̱ aza a yali kuneꞋe ba̱ri,

usuɓi u ni wi ta̱ o kuyongo ko wannai,

utsura u ni wi ta̱ kuciya̱ ucikpi n tsugbayin.

10 Vuza gbani-gbani wi ta̱ e kene

ka̱ta̱ u ka̱na̱ wupa

n u lumai una̱ ali u na̱mgba̱.

ka̱ta̱ kusheshe ku vuza gbani-gbani

ko okpo ukuna u gbani.

113

Ishipa i kucikpa kasingai ka Vuzavaguɗu

1 Cikpai Vuzavaguɗu.

Cikpai ni, a̱ɗa̱ agbashi a̱ ni,

Cikpai kula ku Vuzavaguɗu.

2 YaꞋan kula ku Vuzavaguɗu ku ciya̱ ucikpi,

gogo na n kowanai.

3 I na i ɗikai a̱ wuti u kanna

a kubana ubuta̱ u na ka̱ ci yikpa̱,

u yotso ta̱ a cikpa kula ku Vuzavaguɗu.

4 Tsugbayin tsu Vuzavaguɗu

tsu laꞋa ta̱ uduniyan ra̱ka̱,

tsugbayin ci ni kpamu ci ta̱ a gaɗi va̱ a̱da̱nga̱shile.

5 Yayi wi lo tsu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

a̱yi na wi a̱ ida̱shi a kakuba ko tsugono ci ni gaɗi?

6 Yayi wi lo ci nu,

a̱yi na u tsu za̱lika̱ ka̱ta̱ u la̱na̱

gaɗi n aduniyan?

7 U tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ aza a unambi

a̱ ka̱tsuma̱ ka unambi u le,

ka̱ta̱ u zuwa aza a na i a iɗika a̱ ɗa̱nga̱.

8 U zuwa le a lyaꞋa koɓolo m muku mu ngono,

m muku mu ngono n uma e le

9 U tsu zuwa ta̱ madari ma da̱sa̱ngu a kpaꞋa ku ni,

m ma̱za̱nga̱ tsu vuka vu na vi m muku.

Cikpai Vuzavaguɗu.

114

Vishipa vu ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai

1 Ana aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i iɗika i Masar,

kpaꞋa ku Yakubu ku ka̱sukpa̱i iɗika yo omoci,

2 Yahuda wo okpo ta̱

ubuta̱ wi ida̱shi i ciɗa u Ka̱shile,

Isaraila kpamu ubuta̱ u tsugono ci ni.

3 Mala mashili me enei ɗa ma sumai,

ɗa kuyene ku Urudu ku bonoi n ka̱ca̱pa̱.

4 Nsansa a̱ ka̱na̱i ci ɗikpangi tsa̱ a̱giri,

aginda tankpamu tsu nkyon.

5 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu sumai

avu mala mashili?

Avu kuyene ku Urudu,

a na vu bonoi n ka̱ca̱pa̱?

6 A̱ɗa̱ nsansa a̱ɗa̱ na i ɗikpangi tsa̱ a̱giri,

aginda tankpamu tsu nkyon?

7 JeꞋekei ikyamba a̱ɗa̱ aduniyan,

e kelime ka Vuzavaguɗu,

e kelime ka̱ Ka̱shile ka Yakubu,

8 a̱yi na u bonokoi kakpanlai kadaɓa ka̱ mini,

kpamu katali a̱shi a mini.

115

Ishipa u Ka̱shile ka mayun

1 Vuzavaguɗu, wa̱ a̱ tsu u ɗa ba,

wa̱ a̱ tsu u ɗa ba,

ama a kula ku nu ku ɗa e ku neke tsugbayin,

adama a ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba n usuɓi u nu.

2 Yiɗa̱i i zuwai ɗa uduniyan wi a kudansa,

&lt;&lt;Te ɗai Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki?&gt;&gt;

3 Ka̱shile ka̱ tsu ki ta̱ ɗe gaɗi,

A kuyaꞋan ili i na u cikalai.

4 A yaꞋan ta̱ a̱ma̱li e le n azurufa n azanariya,

ulinga we ekiye u uma u ɗa.

5 I ta̱ nu una̱, ama a tsu dansa ba,

i ta̱ n a̱shi, ama e ci ene ba.

6 I ta̱ n atsuvu, ama tsu pana ba,

i ta̱ n yunu, ama a tsu tsumgba ili ba.

7 I ta̱ n ekiye, ama a̱ tsu ka̱na̱ ili ba,

i ta̱ n ene, ama a tsu wala ba.

ogboroli e le a tsu uta̱ka̱ a̱la̱ka̱tsu ba.

8 Aza a na a yaꞋin le va i ta̱ o ko okpo ci le,

ta feu wi o ko okpo nannai

wa aza na i o kutono le.

9 A̱ɗa̱ kpaꞋa ki Isaraila, zuwai a̱ɗu u Vuzavaguɗu.

a̱yi ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ ɗa̱ m ma̱ra̱ga̱ ma̱ ɗa̱.

10 A̱ɗa̱ kpaꞋa ku Haruna, zuwai a̱ɗu u Vuzavaguɗu.

a̱yi ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ ɗa̱ m ma̱ra̱ga̱ ma̱ ɗa̱.

11 zuwai a̱ɗu u Vuzavaguɗu,

a̱ɗa̱ vu na yi o kutono yi ra̱ka̱,

a̱yi ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ ɗa̱ m ma̱ra̱ga̱ ma̱ ɗa̱.

12 Vuzavaguɗu u tsu ciɓa ta̱ n a̱tsu,

wi ta̱ a kuzuwaka tsu una̱singai.

Wi ta̱ a kuzuwaka kpaꞋa ki Isaraila una̱singai

wi ta̱ a kuzuwaka kpaꞋa ku Haruna, una̱singai

13 wi ta̱ a ku zuwaka yaba dem

vu na u tonoi Vuzavaguɗu una̱singai

aza a wawaꞋa n aza gbagbaꞋin dem.

14 YaꞋan Vuzavaguɗu u doku ɗa̱ ka̱bunda̱i,

a̱ɗa̱ n muku n ɗa̱.

15 YaꞋan Vuzavaguɗu vu na u yaꞋin gaɗi n iɗika

u zuwa ka ɗa̱ una̱singai,

16 Gaɗi vu a̱da̱nga̱shile,

vu Vuzavaguɗu ɗa,

ama ɗa u nekei vuma aduniya.

17 A̱kpisa̱ a ci cikpa Vuzavaguɗu ba,

aza a na a̱ gida̱la̱i a kubana a kasaun.

18 Ama a̱tsu ɗa tsa kucikpa Vuzavaguɗu,

gogo na a kubana ko wannai.

Cikpai Vuzavaguɗu.

116

Avasa a ucikpi

1 N ciga ta̱ Vuzavaguɗu,

adama a na u pana ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱,

u pana ta̱ ma̱shi ma asuvayali ma̱ va̱.

2 Mi ta̱ e kuɗeke yi

a ayin a wuma u va̱ dem,

adama a na u tsu zuwaka mu ta̱ atsuvu,

3 Maza ma̱ ukpa̱ ma̱ ka̱na̱ mu ta̱,

wovon u kasaun u kimba̱ mu ta̱.

kadama n una̱mgbuka̱tsuma̱ u ciya̱ mu ta̱.

4 Ɗa n ɗekei kula ku Vuzavaguɗu, n danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu, n folono wu ta̱, wawa mu.&gt;&gt;

5 Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa,

n vuza vu usuɓi

Ka̱shile ka̱ tsu vuza va asuvayali ɗa.

6 Vuzavaguɗu u tsu ere ta̱

aza a na o goyoi ka̱ci ke le.

A makyan ma na mi a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

u wawai mu.

7 Ka̱ɗu ka̱ va̱ vaꞋanku,

Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa wa̱ nu.

8 Adama a na Vuzavaguɗu, vu wawa ta̱,

wuma u va̱ a̱ ukpa̱,

a̱shi a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u ku uta̱ka̱ kujilya

ene a̱ va̱ adama a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱.

9 Adama a na n fuɗa n wala

e kelime ka Vuzavaguɗu,

a iɗika ya aza a wuma.

10 Ko a na n danai, &lt;&lt;A takacika mu ta̱ ka̱u.&gt;&gt;

n neke ta̱ ka̱ɗu,

11 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ uripuli u va̱, n danai,

&lt;&lt;Uma ra̱ka̱ a yaꞋin a uwa ɗa.&gt;&gt;

12 Ya̱ɗa̱i n kuneke u Vuzavaguɗu,

adama a kasingai ka̱ ni wa̱ va̱ ra̱ka̱?

13 Mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ kuneꞋe ku ma̱kya̱n

tsu ucikpi adama a wishi

ka̱ta̱ n ɗeke kula ku Vuzavaguɗu.

14 Mi ta̱ e kuneke Vuzavaguɗu,

ili i na n kucinai kuneke,

e kelime ka uma a̱ ni dem.

15 Vuzavaguɗu u ɗika ta̱ wuma wa aza a usuɓi

n ugaꞋin ka̱u.

16 Vuzavaguɗu, mayun mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa,

mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa,

maku ma kagbashi ka̱ nu vuka

vu shikpa mu ta̱ a ikani.

17 Mi ta̱ e kuneke alyuka a ucikpi,

ka̱ta̱ n ɗeke kula ku Vuzavaguɗu.

18 Mi ta̱ e kuneke Vuzavaguɗu,

ili i na n kucinai kuneke,

e kelime ka uma a̱ ni dem,

19 a ulanga u kpaꞋa ku Vuzavaguɗu,

a̱ ka̱tsuma̱ ka Urushelima.

Cikpai Vuzavaguɗu.

117

Vishipa vu ucikpi u Vuzavaguɗu

1 Cikpai Vuzavaguɗu, uduniyan ra̱ka̱,

nekei ni tsugbayin, a̱ɗa̱ uma dem.

2 Adama a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba

a kubana wa̱ tsu wi ta̱ n tsugbayin,

kamayun ka Vuzavaguɗu ko wannai ɗa.

Cikpai Vuzavaguɗu.

118

Avasa a ucikpi adama a ulyaꞋi

1 Cikpai Vuzavaguɗu

adama a na a̱yi vuza singai ɗa,

ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai ɗa.

2 YaꞋan aza a Isaraila a dana,

&lt;&lt;Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai ɗa.&gt;&gt;

3 YaꞋan aza a kpaꞋa ku Haruna a dana,

&lt;&lt;Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai ɗa.&gt;&gt;

4 YaꞋan aza a na i a kupana wovon u Vuzavaguɗu a dana,

&lt;&lt;Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai ɗa.&gt;&gt;

5 A̱ ka̱tsuma̱ ka kadama ka̱ va̱,

n ɗekei vuzavaguɗu,

ɗa wu ushuki, u ka̱sukpa̱i mu ba̱ri.

6 Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo nu mpa,

mi a kupana wovon ba.

yiɗa̱i vuma u kufuɗa kuyaꞋanka mu?

7 Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo nu mpa,

a̱yi ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱,

mi ta̱ e kene tsu na a kulyaꞋa irala i va̱.

8 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu sheɗeku u Vuzavaguɗu,

a na va ku lemece ke vuma ma̱tsa̱n.

9 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu sheɗeku u Vuzavaguɗu,

a na va ku lemece ke muku mu ngono ma̱tsa̱n.

10 Uduniyan ra̱ka̱ u kanza mu ta̱,

ama a̱ ka̱tsuma̱ ka kula ku Vuzavaguɗu

ɗa mu unai le.

11 A kanzai mu a̱ ubuta̱ dem,

ama a̱ ka̱tsuma̱ ka kula ku Vuzavaguɗu

ɗa mu unai le.

12 A̱ kpa̱nta̱i mu ci ishigi,

ama ɗa a̱ kuwa̱i gogoꞋo lo tsu na awana a̱ tsu kula̱ akina,

ama a ka̱tsuma̱ ka kula ku Vuzavaguɗu

ɗa mu unai le ra̱ka̱.

13 A yaꞋin tsu na a ku una mu,

ama ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱i mu.

14 Vuzavaguɗu ɗa katsura ka̱ va̱ n vishipa vu va̱,

wo okpo ta̱ kishi ka̱ va̱.

15 Ishipa i ma̱za̱nga̱ n ulyaꞋi,

yi uta̱i a̱tsura̱ aza a usuɓi.

&lt;&lt;Kukiye ku usingai ku Vuzavaguɗu,

kuyaꞋan ta̱ ili i gbagbaꞋin.

16 Kukiye ku usingai ku Vuzavaguɗu ku ɗa

ku nekei tsu ulyaꞋi,

kukiye ku usingai ku Vuzavaguɗu

ku yaꞋin ili i gbagbaꞋin.&gt;&gt;

17 Mpa mi a̱ kukuwa̱ ba,

ama mi ta̱ o kuyongo n wuma,

ka̱ta̱ n neke arabali a ulinga u na Vuzavaguɗu u yaꞋin.

18 Vuzavaguɗu u gbara mu ta̱ ka̱u,

ama wu una mu ba.

19 Ɓa̱yuwa̱ ka̱ mu utsutsu wa aza a usuɓi,

mi ta̱ a ku uwa punu n cikpa Vuzavaguɗu.

20 Na lo ɗa utsutsu u Vuzavaguɗu,

u na uma a usuɓi a ku uwa.

21 N cikpa wu ta̱ adama a na vu ushuku mu ta̱,

vu okpoi kishi ka̱ va̱.

22 Katali ka na a maꞋi a iwain

ko okpo ta̱ kenene ke mere.

23 Na lo ulinga u Vuzavaguɗu ɗa,

ili i mereve i ɗa kpamu a̱ a̱shi a̱ tsu.

24 Na ɗa kanna ka na Vuzavaguɗu u yaꞋin,

yaꞋan tsu pana uyoꞋo ci yaꞋin ma̱za̱nga̱ n ka a.

25 Vuzavaguɗu wawa tsu,

Vuzavaguɗu neke tsu u lyaꞋi.

26 Vuza vu una̱singai ɗa,

a̱yi na wi a̱ kuta̱wa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kula ku Vuzavaguɗu.

ɗe a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu

tsu zuwaka wu una̱singai.

27 Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile,

ɗa u zuwai kutashi ku akana tsu.

Gita̱i ka̱ɗiva̱, i dara n a̱vuku a nshuwa ekiye a̱ ɗa̱,

a kubana a katalikalyuka.

28 Avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱,

mi ta̱ a kucikpa wu,

avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱,

mi ta̱ e kuneke wu tsugbayin.

29 Cikpai Vuzavaguɗu

adama a na a̱yi vuza singai ɗa,

ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai ɗa.

119

Una̱singai wa aza o kutono wila̱

1 Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa

aza a na i n unushi ba,

aza a na i o kutono wila̱ u Vuzavaguɗu.

2 Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa

aza a na a cinukpai

n kadanshi ka̱ ni ba,

aza a na i a̱ kula̱nsa̱ yi

n a̱ɗu ele ra̱ka̱,

3 ele na i a kuyaꞋan

ka gbani-gbani ba,

ama i ta̱ an nwalu a uye u ni.

4 Vu zuwa ta̱ ili i kutono i nu

adama a na o tono i ɗa mayin.

5 Ishi baci ka̱ɗu ka̱ va̱ ki a sabaꞋa ba,

a̱ ubuta̱ u kutono ili i na u dansai,

6 mi shi o ko okpo n wono ba

ɗa baci m bonokoi ka̱ɗu

a̱ ubuta̱ u kutono ili i na u dansai.

7 Mi ta̱ a kucikpa wu n ka̱ɗu ka mayun,

A makyan ma na n piꞋisai

afada a̱ usuɓi u nu.

8 Mi ta̱ o kutono ili i na u dansai,

ka̱ta̱ vu varuku mu ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba.

Kutono wila̱ u Vuzavaguɗu

9 Nini ɗai ka̱ɗa̱nga̱ni ko kuyongo ciɗa?

A̱ ubuta̱ u kutono kadanshi ka̱ nu.

10 N ka̱ɗu ka̱ va̱ ra̱ka̱, n la̱nsa̱i nu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu

n katsukpa kadanshi ka̱ nu ba.

11 N sokongu ta̱ kadanshi ka̱ nu a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

adama a na ka̱ta̱

n yaꞋanka wu unushi ba.

12 Vuza vu una̱singai ɗa vi, avu Vuzavaguɗu,

piꞋisaka mu ili i na vu dansai.

13 N una̱ u va̱ u ɗa n kecei

afada a na vu nekei tsu ra̱ka̱.

14 Mi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ mo

kutono kadanshi ka̱ nu,

tsu na vuma u ci yaꞋan ma̱za̱nga̱

ma̱ kuciya̱ udukuyan wa̱ a̱bunda̱i.

15 Mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ kusheshe,

a̱ ukuna wi ili i kutono i nu,

ka̱ta̱ n zuwaka n uye u nu.

16 Mi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱

n ili i na vu dansai,

mi a kucinukpa n kadanshi ka̱ nu ba.

Ma̱za̱nga̱ a̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

17 YaꞋanka kagbashi ka̱ nu kasingai,

adama a na u ciya̱ wuma,

u kutono kadanshi ka̱ nu.

18 Ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ va̱,

adama a na me ene,

ili i mereve i gbagbaꞋin

a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ wila̱ u nu.

19 Mpa komoci kaꞋa aduniyan,

ka̱ta̱ vu sokongu ku mu

kadanshi ka̱ nu ba.

20 Ili i na n laꞋi n kuciga ka̱u a makyan dem

ɗaɗa n tono afada a̱ nu.

21 Vu tsu ɓarangu ta̱ aza a ugbamukaci,

ele na a katsukpai kadanshi nu.

22 Uta̱ka̱ mu o kugoyi ku le n a̱ra̱ɗi ele,

adama a na n tono ta̱ ili i na vu dansai.

23 Ko a na wo okpoi

aza o tsugono a gbaɓa ta̱ kaci,

a̱ kula̱nga̱sa̱ mu kula,

kagbashi ka̱ nu ki ta̱

e kusheshe ili i na vu dansai.

24 Mayun, n tsu pana ta̱

uyoꞋo u kadanshi ka̱ nu,

ke ci neke mu ta̱ odoki.

Uzuwi u ka̱ɗu o kutono wila̱ u Vuzavaguɗu

25 Mi ta̱ ivaꞋin ma̱kpa̱ɓa̱ a̱ kubuta̱,

wawa wuma u va̱

tsu kadanshi ka̱ nu.

26 Ana n tonokoi nu ukuna u va̱

ɗa vu ushuki mu,

piꞋisaka mu ili i na vu dansai.

27 Ɓa̱nka̱ mu n yeve ili i kutono i nu,

ka̱ta̱ n yongo a kuciɓasa

n ulinga wi ili mereve i nu.

28 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ kula̱ ta̱

adama a una̱mgbuka̱tsuma̱,

zuwa mu n tsurukpa

tsu kadanshi ka̱ nu.

29 Ere mu a uye wa aꞋuwa,

yaꞋan n ciya̱ kasingai a̱ wila̱ u nu.

30 N zagba ta̱ uye u ma̱riki,

n zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱

a̱ ubuta̱ wa afada a̱ nu.

31 Vuzavaguɗu, n ka̱na̱ ta̱

kadanshi nu gbagu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu

n yaꞋan wono ba.

32 N ilaɗi i ɗa, mi o kutono

kadanshi ka̱ nu,

adama a na vu zuwa ta̱

ka̱ɗu ka̱ va̱ ko yongo ba̱ri.

Avasa adama e kuyeve ku wila̱ u Vuzavaguɗu

33 Vuzavaguɗu, piꞋisaka mu

ili i na vu dansai,

ka̱ta̱ n tono i ɗa ko wannai.

34 Neke mu kuyeve,

adama a na n tono wila̱ u nu,

ka̱ta̱ ta na n tono u ɗa

n ka̱ɗu ka̱ va̱ dem.

35 Tono nu mpa n tsu uye u kadanshi ka̱ nu,

adama a na ta ɗe

mi a̱ kuciya̱ ma̱za̱nga̱.

36 Zuwa ka̱ɗu ka̱ va̱,

a̱ ubuta̱ u kutono kadanshi ka̱ nu,

ba a̱ ubuta̱ u kula̱nsa̱

ku udukuyan ba.

37 Takpa a̱shi a̱ va̱

a̱ ubuta̱ wu ili i kavama,

ere wuma u va̱ tsu kadanshi ka̱ nu.

38 Shatangu kadanshi ka̱ nu,

u kagbashi ka̱ nu,

u na vu yaꞋankai

aza a na e nekei nu tsugbayin.

39 Takpa ka mu wono u na

mi a kupana wovon,

adama a na afada a̱ nu ili i singai i ɗa.

40 Mpa ɗa na a mali mi ili i kutono i nu,

ere mu a̱ ka̱tsuma̱ ku usuɓi u nu.

Kuneke katsura a̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

41 Vuzavaguɗu, yaꞋan

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba

u ta̱wa̱ wa̱ va̱,

wishi u nu kpamu u ta̱wa̱ tsu uzuwakpani u nu,

42 ka̱ta̱ n ciya̱ ili i na n ku ushuku

vuza na wi a kushika mu,

adama a na n zuwaka ta̱

kadanshi ka̱ nu katsura.

43 Ka̱ta̱ vu takpa kadanshi

ka̱ ma̱riki a̱ una̱ u va̱ ba,

adama a na a afada a̱ nu u ɗa n keɗei a̱pa̱Ꞌa̱.

44 Mi ta̱ o kutono wila̱ u nu

a makyan dem, ko wannai,

45 ka̱ta̱ n yaꞋan nwalu n va̱ ba̱ri,

adama a na mi ta̱

a̱ kula̱nsa̱ ili i kutono i nu.

46 Mi ta̱ a kudansa ukuna

u kadanshi u nu e kelime ko ngono,

mi ta na a kupana wono ba.

47 Adama a na n tsu pana ta̱

uyoꞋo u kadanshi ka̱ nu,

adama a na n ciga ta̱ u ɗa.

48 Mi ta̱ e kuneke kadanshi ka̱ nu tsugbayin,

adama a na n ciga ta̱ kaꞋa,

kpamu ka̱ta̱ n ka̱ na̱ kusheshe a ili i na vu dansai.

Kuzuwa ka̱ɗu a̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

49 Ciɓa n kadanshi ka na

vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu,

adama a na vu zuwa mu ta̱ n keɗei a̱pa̱Ꞌa̱.

50 Ma̱za̱nga̱ ma̱ va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci

ɗaɗa uzuwakpani u nu

u tsu ere ta̱ wuma u va̱.

51 Aza a ugbamukaci a yaꞋanka mu ta̱ ulami,

ama n vadalukpuka wila̱ u nu kucina̱ ba.

52 N ciɓai n afada a Vuzavaguɗu,

ɗa n ciya̱i uneki u kadanshi.

53 Wupa u tsu ka̱na̱ mu ta̱ ka̱u

adama a uma a gbani-gbani,

aza a na a̱ ka̱sukpa̱i wila̱ u nu.

54 Ili i kutono i nu

yo okpo mu ta̱ ishipa,

a kpaꞋa ku na mi o limoci.

55 Vuzavaguɗu, n ciɓa ta̱ n kula ku nu n kayin,

mi ta̱ ta na o kutono wila̱ u nu.

56 Nava ɗaɗa n kiwanai kuyaꞋansa,

adama a na n zuwaka ta̱ n ili i kutono i nu.

Uneki u kaci a̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

57 Vuzavaguɗu ɗa upecu u va̱,

n yaꞋan ta̱ uzuwakpani

n tono kadanshi ka̱ nu

58 N la̱nsa̱ wu ta̱ n ka̱ɗu ka̱ va̱ dem,

yaꞋan n ciya̱ mapasa ma singai

tsu na vu yaꞋin kadanshi.

59 N coꞋoko ta̱ n uye u va̱,

ɗa n kpatalai n tonoi kadanshi ka̱ nu.

60 Ɗa n dakakai n la̱nga̱sa̱ makyan ba,

n tonoi kadanshi ka̱ nu.

61 Uma a gbani-gbani

a shiya mu ta̱ n awin,

ama n cinukpa n wila̱ u nu ba.

62 Kayin ke pece baci n tsu ɗa̱nga̱ ta̱ n cikpa wu,

adama afada a usuɓi a̱ nu.

63 Mpa ka̱ja̱Ꞌa̱ kaꞋa u yaba dem

na wi a kupana wovon u nu,

n aza na a zuwakai n ili i kutono i nu.

64 Vuzavaguɗu, ucigi u nu

u na u tsu sabaꞋa ba

u shana ta̱ aduniyan ra̱ka̱,

piꞋisaka mu ili i na vu dansai.

UgaꞋin u wila̱ u Vuzavaguɗu

65 Vuzavaguɗu, vu yaꞋanka ta̱ kagbashi ka̱ nu kasingai,

tsu na vu yaꞋin kadanshi.

66 PiꞋisaka mu n yeve afada asingai,

adama a na n neke ta̱ katsura

a kadanshi ka̱ nu.

67 Kafu vu takacika mu, n nusa ta̱ ɗe,

ama gogo na n tono ta̱ kadanshi ka̱ nu.

68 Avu vuza singai ɗa,

kpamu vi yaꞋan ta̱ kasingai,

piꞋisaka mu ili i na vu dansai.

69 Aza a ugbamukaci i ta̱

a kudansa aꞋuwa adama a̱ va̱,

n zuwaka ta̱ n ili i kutono

i nu n ka̱ɗu ka̱ va̱ ra̱ka̱.

70 A̱ɗu ele a kpanduku ta̱,

ama mpa mi ta̱

a̱ ma̱za̱nga̱ n wila̱ u nu.

71 UgaꞋan ta̱ a na n takacikai,

adama a na m piꞋisa ili i na vu dansai.

72 Wila̱ wu una̱ u nu u laꞋaka mu ta̱,

n a̱kpa̱n a azanariya n azurufa.

Ma̱riki ma̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

73 Ekiye a̱ nu a ɗa a yaꞋin mu

o foɓusoi mu,

neke mu kuyeve, adama a na

m piꞋisa kadanshi ka̱ nu.

74 Aza a na i a kupana wovon u nu

yaꞋan ene mu ka̱ta̱ a yaꞋan ma̱za̱nga̱,

adama a na n keɗe ta̱

a̱pa̱Ꞌa̱ a kadanshi ka̱ nu.

75 Vuzavaguɗu, n yeve ta̱

wila̱ u nu derere ɗa,

kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ma̱riki ka̱ nu

ɗa vu yaꞋankai mu afada a usuɓi.

76 YaꞋan ucigi u nu

u na u tsu sabaꞋa ba,

u neke mu utsura u ka̱ɗu,

tsu na vu danai kagbashi ka̱ nu,

77 YaꞋan vu sa̱Ꞌa̱ mu, adama a na n yongo n wuma,

adama a na mi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ n wila̱ u nu.

78 YaꞋan aza a ugbamukaci a yaꞋan wono,

adama a ka gbani-gbani ka na

a yaꞋankai mu ko unushi,

ama mi ta̱ e kusheshe a ukuna

wi ili i na vu dansai.

79 YaꞋan aza a na i

a kupana wovon u nu,

o bono wa̱ va̱,

ele na e yevei kadanshi ka̱ nu.

80 YaꞋan ka̱ɗu ka̱ va̱ ko yongo ko unushi

a ukuna wi ili i na vu dansai,

adama a na ka̱ta̱ mo okpo n wono ba.

Avasa a̱ kula̱nsa̱ wishi

81 Vuzavaguɗu, wuma u va̱ wi ta̱ a mali ka̱u

a̱ kula̱nsa̱ wishi u nu,

n keɗe ta̱ a̱pa̱Ꞌa̱ a kadanshi ka̱ nu.

82 A̱shi a̱ va̱ a̱ ga̱la̱ ta̱

a kuvana uzuwakpani u nu,

ɗa n danai,

&lt;&lt;Wannai ɗai va kuneke mu kadanshi?&gt;&gt;

83 Adama a na mo okpo ta̱

tsu kedele ku ukpan ka na a saki a̱ ka̱nga̱,

dem n nannai n cinukpa

n ili i na vu dansai ba.

84 Ali n wannai ɗai kagbashi ka̱ nu

ka kulyaꞋa kelime n kugbama asuvu?

Wannai ɗai va kuyaꞋanka aza a na

i a kutakacika mu afada?

85 Aza a ugbamukaci a̱ ga̱va̱ ka̱ mu ta̱ kpenle

adama a na n yikpa̱ punu,

o tono wila̱ u nu ba.

86 Kadanshi ka̱ nu ra̱ka̱

ili i kuzuwaka katsura kaꞋa,

ɓa̱nka̱ mu, irala i va̱ i takacika mu ta̱ ko unushi,

87 Kenu ɗa ubuwai o kotso nu mpa aduniyan,

ama mpa n ka̱sukpa̱ ili i kutono i nu ba.

88 Adama a ucigi u nu u

na u tsu sabaꞋa ba,

wawa wuma u va̱,

ka̱ta̱ n tono kadanshi ka̱ una̱ u nu.

Uneki u ka̱ɗu a̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

89 Vuzavaguɗu, kadanshi ka̱ nu

ki ta̱ lo ko wannai,

ka shamgba ta̱ n utsura gaɗi.

90 Ma̱riki ma̱ nu a tsukaya a kubana tsukaya ra̱ka̱,

vu shikpa̱i aduniyan

ɗa tana a ɗa ashamgbai mayin.

91 Ili ra̱ka̱ yi ta̱ lo ali n gogo na

adama afada a̱ nu,

adama a na ili ra̱ka̱

agbashi a̱ nu a ɗa.

92 Ishi ba ci n ciya̱ ma̱za̱nga̱

a̱ wila̱ u nu ba,

mi ishi ta̱ a̱ ku kuwa̱

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ va̱.

93 Mi a ku cinukpa n ili i kutono i nu ba,

adama a i ɗa, ɗa vu erei wuma u va̱.

94 Wawa mu, adama a na mpa wa̱ nu u ɗa mi,

n la̱nsa̱ ta̱ ili i kutono i nu.

95 Uma a gbani-gbani

i ta̱ a kuvana una mu,

ama n ciɓa ta̱ n kadanshi ka̱ nu.

96 N zuwaka ta̱ a na ko ili,

yi lo o kuyongo ko wannai ba,

ama kadanshi ka̱ nu ki n uteku ba.

Ucigi u wila̱ u Vuzavaguɗu

97 Tsu na n cigai wila̱ u nu,

n tsu ka̱na̱ ta̱ kusheshe

ku u ɗa kanna dem.

98 Kadanshi ka̱ nu ka zuwa mu ta̱

n ciya̱i ugboji n laꞋi irala i va̱,

adama a na makyan dem

kaꞋa ki ta̱ nu mpa.

99 N ciya̱ ta̱ kuyeve n laꞋi nlum n va̱ ra̱ka̱,

adama a na mi ta̱ e kusheshe

a ukuna u kadanshi ka̱ nu.

100 N laꞋa ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ kuyeve,

adama a na n zuwaka ta̱

n ili i kutono i nu.

101 N tsu suma ta̱ kuyongo ku gbani-gbani,

adama a na n tono kadanshi ka̱ nu.

102 N vadalukpa ka afada a̱ nu kucina̱ ba,

adama a na avu ɗa vu piꞋisakai mu.

103 UyoꞋo u kadanshi ka̱ nu a̱ una̱ u va̱,

u laꞋa ta̱ ishigi uyoꞋo.

104 A̱ ubuta̱ wi ili i kutono i nu ɗa n ciya̱i kuyeve,

adama a nannai n iwan ta̱

uye wa aꞋuwa ra̱ka̱.

Wila̱ u Vuzavaguɗu kutashi ku ɗa

105 Kadanshi ka̱ nu ki ta̱

tsu ma̱kuni e ene a̱ va̱,

kutashi kpamu a uye u va̱.

106 N kucina ta̱ kpamu ka shamgba ta̱

a na ma kuzuwaka

n afada a̱ usuɓi u nu.

107 Vuzavaguɗu n takacika ta̱ ka̱u,

bonoko wuma u va̱ tsu kadanshi ka̱ nu.

108 Vuzavaguɗu isa ili i na n kucinakai nu

piꞋisaka mu afada a̱ nu.

109 A makyan dem wuma u va̱

wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ma̱da̱ka̱,

ama n cinukpa wila̱ u nu ba.

110 Uma a gbani-gbani

a zuwaka mu ta̱ maza,

ama n katsukpa a ili i kutono i nu ba.

111 Ili i na vu dansai

ili yu uka̱ni i va̱ i ɗa ko wannai,

ka ɗaɗa ma̱za̱nga̱ ma̱ ka̱ɗu ka̱ va̱.

112 N coꞋoko ta̱

n ili i na vu dansai ko wannai.

Wila̱ u Vuzavaguɗu Ma̱ta̱na̱ maꞋa

113 N iwan ta̱ uma a̱ una̱ ure,

ama n ciga ta̱ wila̱ u nu.

114 Avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱

m ma̱ra̱ga̱ ma̱ va̱,

n keɗe ta̱ a̱pa̱Ꞌa̱ a kadanshi ka̱ nu.

115 YaꞋin daꞋangi nu mpa

a̱ɗa̱ uma a gbani-gbani,

adama a na n tono

kadanshi ka̱ Ka̱shile ka̱ va̱.

116 Neke mu wuma tsu na

vu yaꞋin kadanshi,

adama a na n ciya̱ wuma,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n yaꞋan wono

a̱ a̱pa̱Ꞌa̱ a na n keɗei ba.

117 Ka̱na̱ mu, adama a na n ciya̱ wishi.

N tono ili i na vu dansai ko wannai.

118 Vu iwan ta̱ aza a na a katsukpai

ili i na vu dansai,

adama a na ma̱ya̱nsa̱ka̱ me le gbani ɗa.

119 Vu tsu vakangu ta̱

uma a gbani-gbani

aduniyan ra̱ka̱ tsa̱ a̱shinda̱,

ɗaɗa i zuwai ɗa n cigai

kadanshi ka̱ nu.

120 Ikyamba i va̱ i jeꞋe ta̱

adama o wovon u nu,

kpamu mi ta̱ a kupana

wovon wa afada a̱ nu.

Kutono ku wila̱ u Vuzavaguɗu

121 N yaꞋan ta̱ ili yu usuɓi m mejege,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu

ekiye a irala i va̱ ba.

122 Ka̱sukpa̱ kagbashi ka̱ nu

ko yongo m ma̱ta̱na̱,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ aza

a ugbamukaci o doro mu ba.

123 A̱shi a̱ va̱ a̱ ga̱la̱ ta̱

a kuvana wishi u nu,

n kadanshi ku usuɓi ka̱ nu.

124 yaꞋanka kagbashi ka̱ nu

tsu ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba,

vu piꞋisaka mu ili i na vu dansai.

125 Mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa,

neke mu cicoꞋo,

adama a na n yeve kadanshi ka̱ nu.

126 Vuzavaguɗu makyan ma yaꞋan ta̱

a na va kuyaꞋan ili,

adama a na uma o koɗo ta̱ wila̱ u nu.

127 Adama a na n cigai ta̱

kadanshi ka̱ nu ali u laꞋi azanariya,

u laꞋi azanariya koci.

128 Adama a na kpamu mi ta̱

a kuzuwaka n ili i kutono i nu mayin,

n iwan ta̱ ukuna wa aꞋuwa ra̱ka̱.

Mali mo kutono wila̱ u Vuzavaguɗu

129 Kadanshi ka̱ nu ili i mereve i ɗa,

ɗaɗa i zuwai ɗa n zuwai

kadanshi ka̱ nu a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱.

130 Ku utuka̱ kadanshi ka̱ nu

e keteshe ku tsu neke ta̱ kutashi,

ku tsu neke ta̱ kuyeve u vuza na wi n kuyeve ba.

131 M apukai una̱ u va̱ ka̱u,

n ka̱na̱i ayinviki gaɗi-gaɗi,

adama a ucigi u kadanshi ka̱ nu.

132 Kpatala wa̱ va̱

vu yaꞋanka mu kasingai,

tsu na wu untsukai vu yaꞋanka

aza a na a cigai kula ku nu.

133 Tono nu nwalu n va̱ tsu na vi yaꞋin kadanshi,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani ka̱ ciya̱ mu ba.

134 Shiba̱ mu ekiye aza o modoruko,

ka̱ta̱ n zuwaka n ili i kutono i nu.

135 YaꞋan kutashi ku nu ku akana

a̱shi a kagbashi ka̱ nu,

ka̱ta̱ vu piꞋisaka mu ili i na vu dansai.

136 Kujilya a̱ kutsuwa̱n

a̱ a̱shi a̱ va̱ tsu mini,

adama a na uma o tono wila̱ u nu ba.

Ma̱riki ma̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

137 Vuzavaguɗu, avu vuza vu usuɓi ɗa,

afada a̱ nu kpamu i ta̱ mejege.

138 Kadanshi ka na vu nekei ra̱ka̱, ku usuɓi kaꞋa,

kpamu ili i kuzuwaka katsura kaꞋa.

139 Mali ma̱ va̱ wa̱ nu

ma takacika mu ta̱,

adama a na irala i va̱

i iwan ta̱ kadanshi ka̱ nu.

140 O kondo ta̱ kadanshi ka̱ nu mayin,

kpamu mpa kagbashi ka̱ nu n ciga ta̱ kaꞋa.

141 Mpa ili i yoku i ɗa ba, ili i kugoyi,

ama n cinukpa n ili i kutono i nu ba.

142 Usuɓi u nu, usuɓi u ɗa ko wannai,

wila̱ u nu mayun ɗa ayin dem.

143 Mi ta̱ n atakaci

n una̱mgbuka̱tsuma̱,

ama kadanshi ka̱ nu ke

ci neke mu ta̱ ma̱za̱nga̱ a̱ ka̱ɗu.

144 Kadanshi ka̱ nu ki ta̱ mejege ko wannai,

ke ci neke mu ta̱ kuyeve

adama a na n ciya̱ wuma.

Avasa a̱ kula̱nsa̱ wishi

145 Vuzavaguɗu, ushuku mu

n ka̱ɗu ka̱ va̱ kaꞋa ra̱ka̱ mi a̱ ma̱shi,

mi ta̱ o kutono ili i na vu dansai.

146 Mi ta̱ e meɗevile wa̱ nu, wawa mu!

Ka̱ta̱ n tono kadanshi ka̱ nu.

147 Kafu kayin ka asa n shika̱ ta̱ a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

n keɗe ta̱ a̱pa̱Ꞌa̱ a kadanshi ka̱ nu.

148 Kayin ra̱ka̱ n lata ba,

e kusheshe a ukuna wu

uzuwakpani u Vuzavaguɗu.

149 Pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱

adama a ucigi u nu

u na u tsu sabaꞋa ba,

ere wuma u va̱ tsu afada a̱ nu.

150 Aza a gbani-gbani a na

a takacikai mu,

a yawa ta̱ ɗevu,

uma a na i daꞋangi n wila̱ u nu.

151 Ama avu Vuzavaguɗu, vi ta̱ ɗevu,

kadanshi ka̱ nu kpamu mayun ɗa.

152 Ali n cau ɗa n yevei a kadanshi ka̱ nu,

vu zuwa ta̱ kaꞋa ko wannai.

Ufolu adama a̱ uɓa̱nki

153 Indana atakaci a̱ va̱ ka̱ta̱ vu isa mu,

adama a na n cinukpa n wila̱ u nu ba.

154 Shamkpa mu ka̱ta̱ vu shiba̱ mu,

ere mu tsu na vu dansai.

155 Wishi wi ta̱ daꞋin n aza agbani-gbani,

adama a na a̱ la̱nsa̱ e yeve ili i na vu dansai ba.

156 Vuzavaguɗu, asuvayali a̱ nu a gbayin a ɗa,

ere wuma u va̱ tsu afada a̱ nu.

157 Irala i na yi a kutakacika mu, i ta̱ n a̱bunda̱i,

ama n katsukpa kadanshi ka̱ nu ba.

158 Mi indai aza a kavama

ɗa m panai unata u le,

adama a na o tono

kadanshi ka̱ nu ba.

159 Vuzavaguɗu la̱na̱ tsu na

n cigai ili i kutono i nu,

ere wuma u va̱ tsu

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba.

160 Kadanshi ka̱ nu ra̱ka̱ mayun ɗa,

afada a usuɓi a̱ nu ko wannai ɗa.

Kubonoko ku ka̱ɗu a̱ wila̱ u Vuzavaguɗu

161 Aza o tsugono a kutakacika mu ko unushi,

ama ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱

o wovon u kadanshi ka̱ nu.

162 Mi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i

n kadanshi ka̱ nu,

tsu vuza na u ciya̱i ucanuku

u gbani n a̱bunda̱i.

163 N kovo ta̱ aza aꞋuwa,

kpamu n tsu pana ta̱ unata u le,

ama n ciga ta̱ wila̱ u nu.

164 A kanna lakam n ci cikpa wu ta̱ kucindere,

adama afada a usuɓi u nu.

165 Aza a na a cigai wila̱ u nu

a̱ ciya̱ ta̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ka̱u,

kpamu ko ili yi lo a kuzuwa le a̱ ta̱ɗa̱tsa̱ ba.

166 vuzavaguɗu, mi ta̱ a kuvana wishi u nu,

mi ta̱ o kutono kadanshi ka̱ nu.

167 N tono ta̱ kadanshi ka̱ nu,

n ciga ta̱ kaꞋa n ka̱ɗu ke te.

168 N zuwaka ta̱

n ili i kutono i nu

n kadanshi ka̱ nu,

adama a na vu yeve ta̱

ili i na mi a kuyaꞋan ra̱ka̱.

Avasa a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

169 Vuzavaguɗu, yaꞋan ma̱shi ma̱ va̱

ma yawa wa̱ nu

neke mu kuyeve tsu na vu dansai

170 YaꞋan ufolu u va̱ u ta̱wa̱ wa̱ nu,

isa mu tsu na vu yaꞋin kadanshi.

171 YaꞋan nla̱ba̱ ma̱ una̱ u va̱ u cikpa wu,

adama a na vu piꞋisaka mu ili i na vu dansai.

172 YaꞋan kelentsu ka̱ va̱ ka canana kadanshi ka̱ nu,

adama a na kadanshi ka̱ nu ra̱ka̱ ku usuɓi kaꞋa.

173 YaꞋan kukiye ku nu kuyongo

ufoɓushi kuɓa̱nka̱ mu,

adama a na n zagba ta̱ ili i kutono i nu.

174 Vuzavaguɗu, mi ta̱ a mali ma wishi u nu,

n ci ciya̱ ta̱ ma̱za̱nga̱ n wila̱ u nu.

175 Ka̱sukpa̱ mu n wuma,

adama a na n cikpa wu,

kpamu yaꞋan afada a̱ nu a̱ ɓa̱nka̱ mu.

176 M puwa̱nka̱ ta̱ tsu mokyon

ma na ma̱ puwa̱nka̱i.

La̱nsa̱ kagbashi ka̱ nu

adama a na n cinukpa n kadanshi ka̱ nu ba.

120

Ma̱shi ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 N ɗekushe ta̱ Vuzavaguɗu,

ana mi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci,

ɗa tana wu ushuki mu.

2 Vuzavaguɗu, wawa wuma u va̱,

we elentsu aza a uwa

n wa aza o modoruko.

3 Yiɗa̱i u kuyaꞋanka ɗa̱,

afada e ne a ɗai u kuyaꞋanka ɗa̱

a̱ɗa̱ aza o modoruko?

4 Wi ta̱ a kutakacika ɗa̱

n ayaꞋa a lyalyaꞋan o osoji

koɓolo n a̱ga̱ruwa̱shi akina.

5 Ili ya atakaci i ɗa wa̱ a̱ va̱,

a na mi a̱ ida̱shi a̱ likuci i Mesheku

punu a̱pa̱m e Kedaru.

6 N geshe ta̱ ida̱shi,

a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a cigai ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ba.

7 Mpa vuza vu kuciga ida̱shi i ma̱ta̱na̱ i ɗa,

ama n dansa baci,

ka̱ta̱ a yaꞋan ukuna u kuɗa̱ngusa̱ vishili.

121

Vuzavaguɗu ɗa ka̱ɓa̱nki ka̱ va̱

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 N ɗengusa̱i a̱shi a̱ va̱ a uɓon wa aginda me ene,

teɗai uɓa̱nki u va̱ wi a̱ ku uta̱?

2 Uɓa̱nki u va̱ wi ta̱ a̱ ku uta̱

a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu,

a̱yi na u yaꞋin gaɗi n iɗika.

3 Wi a̱ ku ka̱sukpa̱ wu vu yikpa̱ ba,

maguɓi ma nu mi a ku gbaɗika ba.

4 Maguɓi ma aza a Israila

ma tsu gbaɗika ko u lata ba.

5 Vuzavaguɗu ɗa ke eri ka̱ nu,

Vuzavaguɗu kulu ku ɗa wa̱ nu.

6 Vi o kusoꞋo kanna ba,

ko kutashi ku wotoi n kayin ba.

7 Vuzavaguɗu wi ta̱ e ku ere wu

a ka gbani-gbani dem,

wi ta̱ a̱ ku la̱na̱ wuma u nu.

8 Vuzavaguɗu wi ta̱ e ku ere

ku uwa ku nu n ku uta̱ ku nu,

gogo na a kubana ko wannai.

122

Vishipa adama a Urushelima

Ishipa i kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱. Vishipa vu Dawuda.

1 N yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ ana a danai mu,

&lt;&lt;YaꞋan tsu bana A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

2 A̱tsu ɗa na ci yawai,

ci ta̱ kashani a̱ utsutsu u Urishelima.

3 A maꞋa ta̱ Urishelima tsu likuci i na

yi ugbaɓi a̱ ubuta̱ u te,

4 ubuta̱ u na kumaci kakau ku tsu bana,

kumaci ki Isaraila,

adama a na a cikpa Vuzavaguɗu,

tsu na e nekei aza a Isaraila kadanshi.

5 Adama a na ta ɗe akuba afada i,

akuba o tsugono tsu kpaꞋa ku Dawuda.

6 YaꞋankai Urushelima avasa a̱ ma̱ta̱na̱,

&lt;&lt;YaꞋan aza na a cigai nu

a̱ ciya̱ ulyaꞋi u kelime.

7 YaꞋan ma̱ta̱na̱ mo yongo a Urushelima,

ida̱shi i ma̱ta̱na̱ kpamu

e efeku o tsugono a̱ nu.&gt;&gt;

8 Adama a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱ n aza a̱ va̱,

n danai Urishelima, &lt;&lt;Ma̱ta̱na̱ mo yongo n avu.&gt;&gt;

9 Adama a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

mi ta̱ avasa vu lyaꞋa kelime.

123

Ma̱shi ma asuvayali

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 Vuzavaguɗu, wa̱ nu ɗa n zuwai a̱shi,

gaɗi a̱ ubuta̱ u na vi o tsugono.

2 Tsu na a̱shi a agbashi i

a ku inda vuza kpaꞋa vu le

tsu na a̱shi kagbashi ka vuka ki

a ku inda vuzagbayin vu ni,

ta a̱shi a̱ tsu i nannai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

ali a makyan ma na u panai asuvayali a̱ tsu.

3 Pana asuvayali a̱ tsu Vuzavaguɗu,

pana asuvayali,

adama a na kugoyi ka, ku yawa tsu ta̱.

4 Aza a uciyi e geshe ta̱ o kugoyo tsu,

aza a gbani-gbani n ugbamukaci

o goyo tsu ta̱.

124

Ka̱shile kaꞋa kawawi ka uma a̱ ni

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱. Vishipa vu Dawuda.

1 Ishi baci Vuzavaguɗu wi koɓolo n a̱tsu ba,

yiɗa̱i yi ishi a̱ kuciya̱ tsu?

YaꞋan Isaraila a dana.

2 Ishi baci Vuzavaguɗu wi koɓolo n a̱tsu ba,

ana uma a̱ tuka̱i tsu n vishili,

3 ishi o kusoɗongu tsu n wuma

a makyan ma nanlo,

adama asuvusuɗukpi a na i a kuyaꞋan n a̱tsu.

4 Ishi a̱ kupura̱ngu tsu n wupa tsu mini ma na ma ayai,

mini ma, mi ishi a kulyaꞋa tsu,

5 mini mi ilaɗi mi ishi a kulyaꞋa tsu ra̱ka̱.

6 Ucikpi u Vuzavaguɗu,

ana u ka̱sukpa̱i irala i tsu i lyaꞋi tsu ba.

7 Tsu laꞋakai tsu manunu a maza ma vuza kutambu,

maza ma, ma kasai ɗa tsu laꞋakai.

8 Uɓa̱nki u tsu wi ta̱ a̱ ku uta̱ u Vuzavaguɗu,

a̱yi na u yaꞋin gaɗi n iɗika.

125

Ka̱shile ki ta̱ e ku ere uma a̱ ni

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 Aza a na a zuwai katsura ke le u Vuzavaguɗu,

i ta̱ tsu kusan ku gbayin ku Sihiyona,

ku na ku tsu kugba̱ɗa̱ ba,

ki ta̱ lo ko wannai.

2 Tsu na nsansa m gbagbaꞋin

mi uka̱ra̱Ꞌi n Urushelima,

ta feu Vuzavaguɗu

u kanzai uma a̱ ni nannai,

gogo na a kubana ko wannai.

3 Aza a gbani-gbani i a kulyaꞋa tsugono

a iɗika i uma a̱ Ka̱shile ba,

ɗa baci a lyaꞋi tsugono,

yoku ba uma a̱ Ka̱shile a feu i ta̱ a ku nusa.

4 Vuzavaguɗu, yaꞋanka aza a usuɓi kasingai,

ele na i o kutono wila̱ u nu.

5 Ama aza a na a vadalukpai

o tonoi uye u gbani-gbani,

yaꞋan Vuzavaguɗu wu utuka̱ le

koɓolo n aza a gbani-gbani.

YaꞋan ma̱ta̱na̱ mo yongo n aza a Isaraila.

126

Vishipa va aza a na a̱ uta̱i a̱ ubuta̱ u tsugbashi

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 Ana Vuzavaguɗu u bonokoi tsu

n una̱singai u tsu,

a̱tsu na ci o kubono a Sihiyona,

ɗa wo okpoi tsu tsa alatani.

2 Ɗa tsu ɓosoi izoshi,

ci yaꞋin ishipa i ma̱za̱nga̱.

Ɗa uduniyan u yoku u danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu u yaꞋanka le ta̱ ili i gbayin.&gt;&gt;

3 E mayun ɗa, Vuzavaguɗu u yaꞋanka tsu ta̱ ili i gbagbaꞋin,

ɗa tana ci shanai m ma̱za̱nga̱.

4 Avu Vuzavaguɗu,

bonoko tsu n tsugbayin tsu tsu

tsu na o ci yoꞋo mini ma utsura

a iɗika i na yi ishi i ɗekpei.

5 Aza a na i a̱ vica̱Ꞌa̱ m ma̱shi,

i ta̱ a kuyaꞋan vikyaꞋa m ma̱za̱nga̱.

6 A̱yi na wu uta̱i m ma̱shi

ucaniki n icuꞋu i vica̱Ꞌa̱,

wi ta̱ o kubono n vishipa vu ma̱za̱nga̱.

ucaniki nu nta̱ka̱ mi ili i kashina.

127

Ucikpi u kasingai ka̱ Ka̱shile

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.Vishipa vu Sulemanu.

1 Vuzavaguɗu ɗa baci u maꞋin kpaꞋa ba,

ulinga wa aza a kumaꞋa gbani ɗa.

Vuzavaguɗu ɗa baci we erei likuci ba,

gbani ɗa a zuwa aza a kindi.

2 Gbani ɗa i ci ɗa̱nga̱ n usana ka̱li-ka̱li

yi kpamu o kubono a kpaꞋa ga̱ba̱ ba,

yi atakaci adama a ilikulyaꞋa.

Adama a na u tsu zuwa ta̱

aza na u cigai a uvuka mayin.

3 Mayun, muku mo olobo kuneꞋe ku ɗa,

a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu,

muku katsupu kaꞋa wa̱ ni.

4 Tsa ayaꞋa ekiye o kosoji,

nannai ɗa muku mo olobo n na

a matsakai vuza a ayin a utsura u ni.

5 Vuza vu ma̱za̱nga̱ ɗa,

a̱yi na majiki ma̱ ni

ma shanai tukpa n ele.

Wi a kuyaꞋan wono ba,

a makyan ma na wi a̱ vishili n irala i ni,

n ubuta̱ u koɓolo, a̱ utsutsu u likuci.

128

Una̱singai wa aza a ukuna u mayun

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa ra̱ka̱

aza a na i a kupana wovon u Vuzavaguɗu,

aza a na i a nwalu a uye u ni.

2 Vi ta̱ a kulyaꞋa mele ma ulinga ma̱ nu,

m ma̱za̱nga̱ n kasingai

i ta̱ o ko okpo wa̱ nu.

3 Vuka vu nu vi ta̱ o ko okpo

tsu maɗanga mi itacishi ma limata a kpaꞋa ku nu,

muku n nu kpamu tsu n nɗanga n zaitu

uka̱ra̱Ꞌi n kirukpa ku nu.

4 Nannai ɗa a kuzuwaka vuma una̱singai,

vuza na u tsu pana wovon u Vuzavaguɗu.

5 YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka wu

una̱singai a Sihiyona,

a ayin a wuma u nu dem

yaꞋan vu ene ulyaꞋi u kelime u Urushelima.

6 YaꞋan vi yongo n wuma,

vu ene ntsukaya n nu.

Ma̱ta̱na̱ mo yongo koɓolo n aza a Isaraila.

129

Avasa a kuyaꞌan tsurala ya aza a Isaraila

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 A̱ɗa̱ aza a Isaraila,

yaꞋin n i dansai ukuna u nampa.

&lt;&lt;Ali biꞋi mpa kenu,

ɗa i a kutakacika mu ka̱u.&gt;&gt;

2 &lt;&lt;Ali biꞋi mpa kenu, ɗa i a kutakacika mu ka̱u,

ama a̱ ciya̱ ulyaꞋi wa̱ a̱ va̱ ba.

3 Ɗa a yaꞋankai mu muna

a ɓatsai mu a̱ kucina̱ ka̱u

o bonokoi ku ɗa

tsu kashina ka na a nimai.&gt;&gt;

4 Ama Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa,

u wawai mu a̱ ubuta̱ u tsugbashi.

5 YaꞋan aza a na a iwain Sihiyona ra̱ka̱,

yaꞋan o bono n wono.

6 YaꞋan okpo an mita̱

ma na mu uta̱i a gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱,

ma ci ɗekpe ta̱ kafu mo gbonguro,

7 ma na ma ci shana ureci

u kukiye ku vuza vu vikya ba,

ko ekiye aza o kuɓolongu nta̱ka̱ ba.

8 Ka̱ta̱ aza a nwalu a dana ba.

&lt;&lt;YaꞋan una̱singai u Vuzavaguɗu

u yongo a kaci ka̱ ɗa̱.

ci ta̱ a ku zuwaka ɗa̱ una̱singai

a̱ ka̱tsuma̱ ka kula ku Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

130

Ma̱shi ma vuza na u shika̱i unushi u ni

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 Avu Vuzavaguɗu, n ɗeke wu ta̱

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱bunda̱i a̱ va̱,

2 Avu Vuzavaguɗu, pana ma̱shi ma̱ va̱,

zuwa atsuvu, vu pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱,

ka̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki.

3 Avu Vuzavaguɗu,

vi baci e kukece unushi u tsu,

yayi wa ku shamgba?

4 Ama vu tsu cinukpaka ta̱ uma unushi,

adama a na a pana wovon u nu.

5 N zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ u Vuzavaguɗu,

wuma uva̱ wa̱ ni ɗa u ɗa wi,

kpamu a kadanshi ka̱ ni ka n zuwai ka̱ɗu ka̱ va̱.

6 Wuma u va̱ wi ta̱ a mali ma Vuzavaguɗu

ali u laꞋa tsu na aza a kindi

a ci yaꞋan mali ma na ene usana.

mayun, u laꞋa ta̱ tsu na aza a kindi

a ci yaꞋan mali ma na ene usana.

7 Avu Isaraila, zuwa katsura u Vuzavaguɗu,

adama a na a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu

ucigi wi ta̱ lo,

a̱ ubuta̱ u ni kpamu wishi wi ta̱ lo.

8 A̱yi tana wi ta̱ a ku wawa aza a Isaraila

a̱ ka̱tsuma̱ ku unushi u le dem.

131

Vishipa vu ku zuwa katsura u Ka̱shile

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱. Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu,

mpa vuza vu a̱ra̱ɗi ɗa ba,

mi tana feu n ugbamukaci ba,

ili i bura mu n ukuna u gbagbaꞋin ba,

ko kpamu i na i laꞋi utsura u va̱ ba.

2 Ama mpa, n ka̱na̱ ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

n vaꞋanka ta̱ n kaꞋa,

an maku me kenu ma na a kasai mani,

an maku me kenu ekiye a̱na̱ku a̱ ni,

ta ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ida̱shi nannai.

3 Avu Isaraila, zuwa ka̱ɗu ka̱ nu u Vuzavaguɗu,

gogo na a kubana ko wannai.

132

Vishipa adama a̱ likuci i Dawuda

Vishipa vu kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 Vuzavaguɗu,

ciɓa n Dawuda,

n tsu na u lulukpa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ ni.

2 Ciɓa n tsu na u kucinakai Vuzavaguɗu,

n akucina a̱ ni u MalaꞋimili ma Yakubu, u danai,

3 &lt;&lt;Mpa mi a kubana a kpaꞋa ba,

ko n vaku a kajiba ka̱ va̱ ba,

4 mi a̱ ku ka̱sukpa̱ a̱shi a̱ va̱ a̱ yimba̱tsa̱ka̱ ba,

mi e kuneke a̱ga̱la̱ a̱shi a̱ va̱ wuvuki ba,

5 ali n la̱nsa̱ka̱ Vuzavaguɗu ubuta̱,

ubuta̱ wi ida̱shi adama a MalaꞋimili ma Yakubu.&gt;&gt;

6 Ɗanna tsu panai arabali, a danai,

akpati vu uzuwakpani vi ta̱ a Efarata,

ɗa ci cinai vu ɗa a̱pula̱ka̱ a Kiriyatu-jerimu.

7 Ɗa tsu danai,

&lt;&lt;YaꞋan tsu bana a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i Vuzavaguɗu,

yaꞋan tsu kuɗa̱ngu e kelime ka̱ ni.&gt;&gt;

8 Vuzavaguɗu,

ɗa̱nga̱ vu bana ubuta̱ u kuvuka u nu,

avu n akpati vu uzuwakpani a utsura a̱ nu.

9 YaꞋan anan ganu a̱ nu

a yaꞋan ukuna wu usuɓi,

YaꞋan ncigi n nu

n ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu

a canana ishipa i ma̱za̱nga̱.

10 Adama a kagbashi ka̱ nu Dawuda,

ka̱ ta̱ vu kpatala a̱shi a̱ nu

u vuza na vu erengi ba.

11 Vuzavaguɗu u yaꞋanka ta̱ Dawuda

uzuwakpani u ma̱riki,

uzuwakpani u na u kukotso ba, u danai,

&lt;&lt;Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku mo olobo n nu,

ɗa n kuzuwa a kakuba ko tsugono tsu nu.

12 Ɗa baci muku mo olobo n nu

n tonoi uzuwakpani u va̱,

n kadanshi ka̱ va̱ ka na m piꞋisakai le,

muku mo olobo ma feu

i ta̱ a kuda̱sa̱ngu

a kakuba ko tsugono tsu nu ko wannai.&gt;&gt;

13 Adama a na Vuzavaguɗu

u zagba ta̱ Sihiyona,

u yaꞋin mali ma na wo okpo yi

ubuta̱ wi ida̱shi i ni.

14 U danai,

&lt;&lt;Na va kpaꞋa ku kuvuka ku va̱ ku ɗa ko wannai,

ta punu ma ku da̱sa̱ngu

adama a na mi ta̱ a mali ma ku ɗa.

15 Mi ta̱ a kuzuwaka Sihiyona una̱singai n ili ba̱ri

aza a unambi i ta̱ a̱ kucuwa̱ n ilikulyaꞋa.

16 Mi ta̱ a kuzuwa anan Ganu a̱ ni a dana,

mi ta̱ a ku wawa uma

uma a̱ va̱ kpamu i ta̱ a kucanana ishipa,

a̱ ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu e le adama a̱ ma̱za̱nga̱.

17 Ta punu n kuzuwa vuza te

a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n Dawuda

wo okpo mogono ma gbayin,

ta punu kpamu n kuzuwa tsugono tsu mazagbi

ci lyaꞋa kelime ko wannai.

18 Mi ta̱ a kuzuwa irala i ni yi okpo n wono,

ama tsugono ci ni ci ta̱

a kulyaꞋa kelime ci shamgba mayin.&gt;&gt;

133

Ishipa i kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱. Vishipa vu Dawuda.

1 Mayun, ili i singai i ɗa m ma̱za̱nga̱ kpamu

uma a̱ da̱sa̱ngu koɓolo an vuza te.

2 Wi ta̱ an maniꞋin me kerengu ma singai,

ma na mi e kuyene a̱ kucipa̱

a gaɗi vu kaci ka Haruna

a̱ kuta̱wa̱ a̱ ntsa̱ka̱ n ni,

ali a kubana e kuɗeku ku motogu ma̱ ni.

3 Wi ta̱ an ciza tsu Hamon

tsu na ci e kuyene a̱ kucipa̱

a gaɗi vu kusan ku Sihiyona,

adama a na ta ɗe Vuzavaguɗu u yaꞋin

uzuwakpani wu una̱singai u ni,

wuma u ko wannai.

134

Ishipa i kugaɗukpa a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱.

1 Cikpai Vuzavaguɗu,

a̱ɗa̱ agbashi Vuzavaguɗu ra̱ka̱,

a̱ɗa̱ na yi a kuyaꞋanka yi a̱ga̱nda̱

a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu n kayin.

2 Ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ ɗa̱

a kubana a̱ ubuta̱ u ciɗa,

i cikpa Vuzavaguɗu.

3 YaꞋan Vuzavaguɗu

a̱yi na u yaꞋin gaɗi n iɗika

u zuwaka ɗa̱ una̱singai a Sihiyona.

135

1 Cikpai Vuzavaguɗu,

cikpai kula ku Vuzavaguɗu,

cikpai ni, a̱ɗa̱ agbashi a Vuzavaguɗu,

2 a̱ɗa̱ na yi a̱ga̱nda̱ a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu,

a ulanga u kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu.

3 Cikpai Vuzavaguɗu,

adama a na Vuzavaguɗu

vuza kasingai ɗa.

Cananai vishipa adama a kula ku ni,

adama a na nannai va u gaꞋan ta̱.

4 Vuzavaguɗu u zagba ka ta̱ ka̱ci ka̱ ni Yakubu,

Isaraila tana wo okpo ta̱ upecu u singai u ni.

5 Adama a na n yeve ta̱

Vuzavaguɗu vuza gbayin ɗa,

Vuzavaguɗu vu tsu u laꞋa ta̱ a̱ma̱li dem.

6 Ili i na Vuzavaguɗu u cikalai dem

i ɗaɗa u ci yaꞋan,

ko ɗe gaɗi ko a iɗika,

punu a mala ko a ɗaka vu uga̱vi u mini dem.

7 A̱yi ɗa u tsu ɗa̱ngusa̱ eleshu a uteku wa aduniyan,

u tsu suku ta̱ kutashi m mini,

ka̱ta̱ wu utuka̱ n wunla̱i a̱ a̱nu a kuzuwa a̱ ni.

8 A̱yi ɗa wu unai muku mu ugiti mi iɗika i Masar,*

muku mu ugiti n uma m mu nnama

9 U suki iyoci n ili i mereve

a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ a Masar

u FiriꞋauna n agbashi a̱ ni ra̱ka̱.

10 Wu unai uduniyan wa̱ a̱bunda̱i,

ɗa wu unai ngono m gbagbaꞋin.

11 Sihon mogono ma aza a Amoriya,

n Ogu, mogono ma Bashan

n tsugono tsu KanaꞋana ra̱ka̱,

12 ɗa u nekei iɗika i le tsu ili yu uka̱ni,

ili yu uka̱ni wa aza a Isaraila.

13 Vuzavaguɗu, kula ku nu ko wannai ɗa,

kula ku nu ili kuciɓa i ɗa

tsukaya a kubana a tsukaya.

14 Adama a na Vuzavaguɗu,

wi ta̱ o kuyotsongu uma a̱ ni

a na i n unushi ba,

ka̱ta̱ u sa̱Ꞌa̱ agbashi a̱ ni.

15 A̱ma̱li a uduniyan wa,

azurufa a ɗa n azanariya,

a na uma a yaꞋin n ekiye e le.*

16 I ta̱ n una̱, ama a tsu dansa ba,

i ta̱ n a̱shi, ama e ci ene ba.

17 I ta̱ n atsuvu, ama a tsu pana ba,

a ci yinvuka ba.

18 Aza a na a yaꞋin le i ta̱ o ko okpo ci le

aza a na e nekei katsura ke le we le,

i ta̱ o ko okpo ci le,

19 Cikpai Vuzavaguɗu kpaꞋa ki Isaraila,

cikpai Vuzavaguɗu kpaꞋa ku Haruna.

20 Cikpai Vuzavaguɗu kpaꞋa ku Levi,

a̱ɗa̱ na yi a kupana wovon u Vuzavaguɗu,

cikpai Vuzavaguɗu.

21 Una̱singai u ɗa u Vuzavaguɗu a Sihiyona

a̱yi na wi ida̱shi a Urishelima.

Cikpa Vuzavaguɗu.

136

Ishipa i kucikpa Ka̱shile MalaꞋimili

1 Cikpai Vuzavaguɗu.

adama a na a̱yi vuza kasingai ɗa,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

2 Cikpai Ka̱shile

a̱yi na u laꞋi a̱ma̱li dem.

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

3 Cikpai Vuzavaguɗu,

a̱yi na u laꞋi a̱ma̱li dem,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

4 a̱yi ɗa koci u ci yaꞋan

ili i mereve i gbagbaꞋin,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

5 a̱yi na n kuyeve ku ni ɗa u yaꞋin gaɗi,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

6 a̱yi na u zuwai aduniyan

a gaɗi vu mini mu uga̱vi,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

7 a̱yi na u yaꞋin kutashi ku gbagbaꞋin,*

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

8 kanna adama a na ka lyaꞋa

tsugono tsu kanna,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

9 wotoi n azangata adama a na

a lyaꞋa tsugono tsu kayin,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

10 a̱yi ɗa wu unai muku mu ugiti ma aza a Masar,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

11 wu utuka̱i aza a Isaraila a̱ ka̱tsuma̱ ke le

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

12 n kukiye ku utsura n ili i mereve,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

13 a̱yi na u pecei mala ma shili ugboku ure,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

14 u tonoi n aza a Isaraila a walai e mere ma̱ ni,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

15 ama ɗa u niꞋwa̱ta̱ngi FiriꞋauna

n osoji a̱ ni a mala ma shili,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

16 a̱yi na u tonoi n uma a̱ ni e meremune,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

17 a̱yi na u lapai ngono m gbagbaꞋin,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

18 ɗa wu unai ngono m gbagbaꞋin,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

19 Sihon, mogono ma aza a Amoriya,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

20 n Ogu, mogono ma Bashan,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

21 U nekei iɗika i le ci iliyuka̱ni,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

22 iliyuka̱ni u kagbashi ka̱ ni Isaraila,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

23 a̱yi na u cinukpai n a̱tsu ba

a makyan ma na a lyaꞋi tsu.

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

24 Wi isai tsu e ekiye a Irala i tsu,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

25 a̱yi na u ci neke ili i wuma ra̱ka̱ ilikulyaꞋa,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

26 Cikpai Ka̱shile ka gaɗi,

Ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba wi ta̱ lo ko wannai.

137

Ma̱shi ma aza a Isaraila a iɗika i tsugbashi

1 A̱kina̱ e nyeneke m Babila,

ta ɗe tsu da̱sa̱ngi ci shika̱i,

a na ci ciɓai n Sihiyona.

2 A gaɗi vu a nsaɓu a nɗanga,

ta ɗe tsu saɓangi omolu u tsu,

3 adama a na ta ɗe aza a na a̱ ka̱na̱i tsu,

a zuwai tsu ishipa,

a danai ci yaꞋan ka le ishipa.

Aza a na a tsu takacika tsu a danai,

ci yaꞋanka le ishipa i ma̱za̱nga̱,

a danai,&lt;&lt;YaꞋankai tsu vishipa

vi te a̱ ka̱tsa̱ma̱ ki ishipa i Sihiyona.&gt;&gt;

4 Nini ɗai tsa kucanana vishipa vu Vuzavaguɗu

a iɗika yo omoci?

5 N cinukpa baci n avu Urushelima,

yaꞋan kukiye ku usingai ku va̱

ku cinukpa n kufuɗa ku ni.

6 YaꞋan kelentsu ka̱ va̱ ka paɗa

a kalakpani ku una̱ u va̱,

ɗa baci n ciɓai n avu ba,

n ciga baci Urushelima

u laꞋi ili i na ya kuzuwa mu ma̱za̱nga̱ ba.

7 Vuzavaguɗu, ciɓa n unushi

wa aza a Edom

a kanna ka na Urishelima u yikpa̱i.

Orukpoi a danai,

&lt;&lt;A̱ fa̱da̱i, a̱ fa̱da̱i,

ali a kubana a̱ kumiꞋi ku ni.&gt;&gt;

8 Avu Babila,

iɗika i munuka.

Vuza vu una̱singai ɗa

vuza na u kuyaꞋanka wu,

tsu na vu yaꞋankai tsu.

9 Vuza vu una̱singai ɗa

a̱yi na wu isai nreɓu n nu

u ɓasangi le atali.

138

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, mi ta̱ a kucikpa wu,

n ka̱ɗu ka̱ va̱ dem,

mi ta̱ a kucanana vishipa

n cikpa wu e kelime ka̱ a̱ma̱li.

2 Mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngu a ku inda A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ nu,

n cikpa kula ku nu

adama ucigi u nu

u na u tsu sabaꞋa ba m ma̱riki ma̱ nu,

adama a na vu neke ta̱

kula ku nu n kadanshi ka̱ nu

tsugbayin a laꞋi ili dem.

3 Kanna ka na n ɗekei nu,

vu ushuku mu ta̱,

vu nekei mu utsura u ka̱ɗu n utsura.

4 Vuzavaguɗu, yaꞋan ngono ma aduniyan ra̱ka̱ n cikpa wu,

a makyan ma na a panai kadanshi ka̱ nu.

5 YaꞋan a canana ishipa

adama a uye u Vuzavaguɗu,

adama a na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu

tsu gbangam tsu ɗa.

6 Ko a na wo okpoi Vuzavaguɗu wi ta̱ ɗe gaɗi,

u tsu zuwaka ta̱ aza a na o goyoi ka̱ci ke le,

ama u tsu yeve ta̱

aza a ugbamukaci e le daꞋin.

7 Ko ɗa baci mi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci,

vi ta̱ e ku ere wuma u va̱.

vi shilika̱ n irala i va̱ i na yi a wupa nu mpa

vi tana a ku wawa mu n utsura u nu.

8 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kushatangu kusheshe ku ni wa̱ a̱ va̱.

Vuzavaguɗu,

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba

wi ta̱ lo ko wannai.

Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ulinga we ekiye a̱ nu ba.

139

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu vu la̱na̱ mu ta̱,

kpamu vu yeve ta̱ ko mpa ɗa ya.

2 Vu yeve ta̱ makyan ma na n da̱sa̱ngi

m makyan ma na n ɗa̱nga̱i

vu tsu yeve ta̱ kusheshe ku va̱ avu daꞋin.

3 Vu tsu zuwaka ta̱ n nwalu n va̱ n ivaꞋin i va̱,

vu yeve ta̱ ili i na n ci yaꞋansa.

4 Vuzavaguɗu, kafu kadanshi ka̱ uta̱ una̱ u va̱,

vu yeve ta̱ ɗe kaꞋa dem.

5 Vu ka̱ra̱Ꞌa̱ mu ta̱ a̱ ubuta̱ dem,

vu zuwai kukiye ku una̱singai ku nu a kaci ka̱ va̱.

6 IcuꞋu i kuyeve ku nanlo adama a̱ va̱

ku laꞋa ta̱ utsura u kadanshi,

ku laꞋa ta̱ utsura u kuyeve ku va̱.

7 Teɗai n kubana n katsukpa ayinviki a̱ nu?

Teɗai n kusuma a kubana e kelime ka̱ nu?

8 N kumba baci gaɗi ta ɗe vi,

n vaku baci a̱ ubuta̱ wa̱ ukpisa̱ vi ta̱ ɗe.

9 N imkpa baci gaɗi tsu manunu

n lazai a uɓon u kasana,

ko m banai n telei a uɓon u ka̱livi,

10 ko ɗe va kukiye ku nu ki ta̱ o kutono nu mpa,

kukiye ku usingai ku nu ki ta̱ e kureme mu mayin.

11 Ishi baci mi a kufuɗa kudana ka̱yimbi ka pala mu,

ka̱ta̱ kutashi uka̱ra̱Ꞌi nu mpa ko okpo kayin,

12 ko ka̱yimbi feu ki o ko okpo ka̱yimbi wa̱ nu ba,

kayin ki ta̱ an kutashi ku kanna,

adama a na ka̱yimbi n kutashi ili i te i ɗa wa̱ nu.

13 Avu ɗa vu yaꞋin ili i ka̱tsuma̱ i va̱,

avu ɗa vu yaꞋin mu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱na̱ku a̱ va̱.

14 N cikpa wu ta̱,

adama a tsu na vu yaꞋin mu,

ili wovon i ɗa n ili mereve.

Ulinga u nu ili i mereve i ɗa,

n yeve ta̱ n ka nanlo mayin.

15 Etele a ikyamba a̱ va̱,

i usokongi wa̱ a̱ nu ba,

ana a yaꞋin mu usokongi,

ana a yaꞋin mu a̱ ka̱yimbi.

16 Vu ene mu ta̱ kafu a matsa mu

ayin a na a zuwakai mu n kuyaꞋan,

i ta̱ uɗani a katagarda ka̱ nu,

kafu a̱ gita̱ kuyaꞋan vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

17 Ka̱shile yiɗa̱i a kugisanku

n kusheshe ku singai ku nu wa̱ va̱.

n yiɗa̱i a kugisanku ka̱bunda̱i ke le.

18 Mi baci e kukece le,

i ta̱ a ku laꞋa kayala a̱bunda̱i.

ko ɗa baci n jimgbai,

mi ta̱ koɓolo n avu.

19 Ka̱shile, ishi baci va̱ a̱ ku ushuku vu una

aza a gbani-gbani ra̱ka̱,

ka̱sukpa̱i mu,

a̱ɗa̱ aza a munuka,

20 aza a na i a kadanshi ka gbani-gbani adama a̱ nu,

irala i nu i na yi a kadanshi ka gbani-gbani.

21 Vuzavaguɗu, n iwan aza a na a iwain nu ba,

mi kpamu e ke ne unata wa aza a na i a kuyaꞋanka wu ugbamukaci ba.

22 N iwan le ta̱ n ka̱ɗu ka̱ va̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱.

irala i va̱ i ɗa n iɗika le.

23 Vuzavaguɗu, la̱na̱ mu vi ta̱ e kuyeve ka̱ɗu ka̱ va̱,

kondo mu vi ta̱ e kuyeve kusheshe ku va̱.

24 La̱na̱ ko mi ta̱ n unushi a wuma u va̱

ubuta̱ wi ta̱ lo una n nusakai nu,

ka̱ta̱ vu tono nu mpa a uye u ko wannai.

140

Avasa a̱ kula̱nsa̱ wishi wa aza a gbani-gbani

Kadanshi a kubana u vuza vu kelime vi ishipa: Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu,

uta̱ka̱ mu e ekiye a aza a gbani-gbani,

ere mu e ekiye a aza a na

a̱ ci ɗa̱ngusa̱ vishili,

2 aza a na a̱ɗu ele i tukpa n kusheshe ku gbani-gbani,

makyan dem a̱ kuɗa̱ngusa̱ vishili.

3 Elentsu ele an oko o tsukono,

kadanshi ka na ka tsu uta̱ una̱ u le

ki ta̱ an tsukono tsu kagbaji.

Kuvuka

4 Vuzavaguɗu uta̱ka̱ mu e ekiye aza a gbani-gbani,

ere mu e ekiye a aza a na a̱ ci ɗa̱ngusa̱ vishili,

aza a na o foɓusoi a varuku mu.

5 Aza a̱ra̱ɗi azuki mu ayakuru

a zuwakai mu maza a uye u le,

adama a na a̱ ka̱na̱ mu.

Kuvuka

6 Ɗa n danai, Vuzavaguɗu,

&lt;&lt;Avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱.&gt;&gt;

Pana ma̱shi ma̱ va̱, ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

Vuzavaguɗu.

7 Vuzavaguɗu Ka̱shile

kishi ka̱ va̱ ku utsura,

a̱yi na wu erei mu m ma̱ra̱ga̱ a kanna ko kuvon.

8 Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ vu neke aza a gbani-gbani

ili i na a cigai ba,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ a̱ ciya̱ ulyaꞋi e kusheshe ku le ba,

ta lo a kuyaꞋan a̱ra̱ɗi.

Kuvuka

9 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ irala i va̱ i ciya̱ ulyaꞋi ba,

yaꞋan ka gbani-gbani ka na

i a kuyaꞋanka mu ko bono a kaci ke le.

10 YaꞋan a̱ga̱ruwa̱shi akina

a̱ tsuwa̱nka̱ le aci,

yaꞋan a taɗuku le akina

punu e kpenle ku uga̱vi,

ka̱ta̱ o doku ku uta̱ ba.

11 Ka̱ta̱ aza a̱ kula̱nga̱su a̱ ciya̱

katsura a iɗika ya ba,

yaꞋan wunla̱i u gbani-gbani

u tamba aza a na a̱ ci ɗa̱ngusa̱ vishili.

12 N yeve ta̱ Vuzavaguɗu

wi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ aza a unambi,

ka̱ta̱ kpamu u yaꞋanka aza a yali kasingai.

13 Mayun aza a̱ ma̱riki

i ta̱ a kucikpa kula ku nu,

ka̱ta̱ aza a ukuna u mayun a̱ɗu e le,

a̱ da̱sa̱ngu e kelime ka̱ nu.

141

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, n ɗeke wu ta̱,

ta̱wa̱ gogoꞋo vu ɓa̱nka̱ mu,

pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱

a makyan ma na baci n yaꞋin meɗevile.

2 YaꞋan avasa a̱ va̱ okpo

ci ili i ma̱gula̱ni wa̱ nu,

uɗa̱ngushi we ekiye u va̱ tsa alyuka a̱ kulivi.

3 Vuzavaguɗu, zuwa mu n ka̱na̱ una̱ u va̱,

vu la̱na̱ nla̱ba̱ mu una̱ n va̱.

4 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ka yaꞋan mali,

ma ka gbani-gbani ba,

ko n gbaɓa kaci a ka gbani-gbani ke le ba

vu zuwa mu n yongo n ele a̱ ka̱ɗiva̱ ke le ba.

5 YaꞋan vuza vu usuɓi u ɓarangu mu,

u dansuka mu n kasingai,

wi ta̱ o ku okpo mu a danshi a putala ta̱ maniꞋin a kaci ka̱ va̱,

adama a na makyan dem mi ta̱ avasa

adama a ka gbani-gbani.

6 A ayin a na baci a ɓasangi

azafada e le a katali,

uma a gbani-gbani i ta̱ e kuyeve

a na kadanshi ka̱ va̱ mayun ɗa.

7 Tsu katali ka na vuma u ɓosoi,

ɗa u wacuwai kaꞋa a iɗika,

ta a̱ kutsuwa̱n etele e le,

nannai a̱ una̱ u kasaun.

8 Ama n zuwa ta̱ a̱shi a̱ va̱ wa̱ nu,

Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

wa̱ nu ɗa n la̱nsa̱i ubuta̱ u kusheɗeku,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu n takacika ba.

9 Ere mu a maza ma na a zuwakai mu,

a maza ma na aza a gbani-gbani azuki.

10 Zuwa uma a gbani-gbani a̱ yikpa̱ a maza me le,

ama yaꞋan mpa n wala m ma̱ta̱na̱.

142

VicuꞋu vu tsuwaꞋi tsu Dawuda. Avasa a Dawuda a makyan ma na wi a kaɓatsu.

1 Vuzavaguɗu, wa̱ nu ɗa n shika̱i ka̱u,

n ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱

u Vuzavaguɗu u pana asuvayali a̱ va̱.

2 M banka ta̱ m mavura ma̱ va̱ wa̱ ni ra̱ka̱,

n danai ni atakaci a̱ va̱.

3 Ana utsura u va̱ u kotsoi,

avu ɗa vu yevei uye u va̱.

A uye u na mi a nwalu,

irala i va̱ i zuwakai mu maza usokongi.

4 La̱na̱ku usingai u va̱ ka̱ta̱ vu ene,

ko vuza u zuwaka nu mpa ba.

mi n ubuta̱ u kusheɗeku ba,

ko vuza u la̱na̱ mu ba.

5 Vuzavaguɗu, n shika̱ ta̱ wa̱ nu,

n danai, &lt;&lt;Avu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u va̱,

upecu u va̱ a iɗika ya aza a wuma.&gt;&gt;

6 Pana ma̱shi ma̱ va̱,

adama a na mi ta̱ a kutakpa asuvu.

Isa mu ekiye aza a na i a kutakacika mu,

adama a na a laꞋa mu ta̱ utsura.

7 Uta̱ka̱ mu a̱ kunu ku ugbashi,

adama a na n cikpa kula ku nu.

Aza a usuɓi i ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ mu

adama a na vi ta̱ a kuyaꞋanka mu kasingai ka̱u.

143

Vishipa vu Dawuda.

1 Vuzavaguɗu, pana avasa a̱ va̱,

pana ma̱shi ma asuvayali a̱ va̱,

avu vuza vu usuɓi ɗa n vuza vu ma̱riki,

adama a nannai ushuku mu.

2 Ka̱ta̱ vu yaꞋanka kagbashi ka̱ nu afada ba,

adama a na ko vuza

wi lo babu u nushi wa̱ nu ba.

3 Vurala vu va̱

vu guva mu ta̱,

u ɓasangi mu a iɗika,

u zuwai mu ida̱shi a̱ ka̱yimbi,

tsa aza a na a̱ kuwa̱i ɗe m megeshe.

4 Adama a nannai mi ta̱

a ukuna u kutakpa ka̱ɗu,

mi ta̱ a una̱mgbuka̱tsuma̱ ka̱u.

5 N ciɓa ta̱ n ayin a cau,

n ka̱na̱i kusheshe a ili i na vu yaꞋin ra̱ka̱,

n ciɓa ta̱ n ulinga we ekiye u nu ra̱ka̱.

6 N ɗa̱ngusa̱ ta̱ ekiye a̱ va̱

wa̱ nu a kavasa,

mi ta̱ a kakuli ka̱ nu ci iɗika i na i cigai mini.

Kuvuka

7 Vuzavaguɗu, ushuku mu gogoꞋo,

mi ta̱ ɗevu n kutakpa asuvu,

ka̱ta̱ vu sokongu mu a̱shi a̱ nu ba,

ka̱ ta̱ mo okpo a na aza na a̱ kuwa̱i ɗe ba.

8 Zuwa mu n ciɓa n

ucigi u nu u na u tsu sabaꞋa ba

adama a na n zuwa ta̱ katsura wa̱ nu.

Yotsongu mu uye u na n kutono

n neke ta̱ wuma u va̱ wa̱ nu.

9 Vuzavaguɗu, isa mu ekiye a irala i va̱,

n ta̱wa̱ ta̱ wa̱ nu kula̱nsa̱ ubuta̱ sheɗeku.

10 PiꞋisaka mu n tono kusheshe ku nu,

yaꞋan ayinviki a singai a̱ nu

o tono nu mpa,

a uye u na wi n a̱ga̱vushi ba.

11 Vuzavaguɗu, adama a kula ku nu

ere wuma u va̱,

a ukuna wu usuɓi nu

utuka̱ wuma u va̱ atakaci.

12 Adama a ucigi u nu

u na u tsu sabaꞋa ba

una irala i va̱ ra̱ka̱,

adama a na mpa kagbashi ka̱ nu ka a.

144

Vishipa vu Dawuda.

1 Ucikpi u Vuzavaguɗu a̱yi na wi

katali ke kusheɗeku ka̱ va̱

u piꞋisaka mu ta̱ vishili

ɗa u foɓusoi mu adama o kuvon,

2 a̱yi ɗa Ka̱shile macigi ma̱ va̱ n ke ere ka̱ va̱

mashilya ma̱ va̱ n kawawi ka̱ va̱,

ma̱ra̱ga̱ ma̱ va̱ ma na

mi a̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku wa̱ ni,

a̱yi ɗa u zuwai uduniyan o tsugono tsu va̱.

3 Vuzavaguɗu, yayi vuma

ali ɗa vi a̱ kula̱na̱ yi?

Maku ma vuma, ali ɗa vi e kusheshe adama a̱ ni?

4 Vuma wi ta̱ tsu ayinviki

ayin a̱ ni a kulaza tsu kulu.

5 Vuzavaguɗu ɓa̱yuwa̱ gaɗi ka̱ta̱ vu cipa̱,

saꞋawa nsansa i ta̱ a kuyaꞋan ka̱nga̱.

6 Zuwa kutashi ku ulaɗi u nu

ku wacuwa irala i nu,

taku ayaꞋa a̱ nu vu zuwa le a wacuwa n ilaɗi.

7 Ba̱rukpa̱ kukiye ku nu ɗe gaɗi,

vu uta̱ka̱ mu a̱ mini u uga̱vi,

vu isa mu e ekiye omoci.

8 Aza a na una̱ u le

u tsu dansa ukuna u mayun ba,

a ci yaꞋan ta̱ akucina aꞋuwa. 9 Ka̱shile ka̱ va̱ mi ta̱

a kucanana vishipa vu savu wa̱ nu,

n umolu u aꞋin kupa,

mi ta̱ a kucanana ka wu ishipa i kucikpa,

10 avu na vu ci neke ngono ulyaꞋi,

vuza na u wawai kagbashi ka̱ ni Dawuda.

o kotokobi ka munuka.

11 Uta̱ka̱ mu, vi isa mu

e ekiye o omoci,

ele na a ci yaꞋan kucina aꞋuwa.

12 Zuwa muku mo olobo n tsu

okpo tsu nɗanga n na

mi o kugbonguro gogoꞋo lo,

muku mu nkere n tsu mo okpo

tsa ashamkpatsu a na a yaꞋin

adama e kefeku ko mogono,

13 Zuwa mpon n tsu n shana,

n ili ya ashina ra̱ka̱.

Zuwa nkyon n tsu n yimkpa,

ushiga a̱ a̱kpa̱n-a̱kpa̱n a shana,

a̱ ubuta̱ u kaguɓa u tsu.

14 Zuwa anaka a̱ tsu a matsa n a̱bunda̱i,

ka̱ta̱ a̱tsuma̱ a̱ tsuwa̱n le ko a̱ puwa̱nka̱ ba,

ka̱ta̱ a pana ma̱shi ma̱

una̱mgbuka̱tsuma̱ wa̱ tsu ba.

15 Aza a una̱singai a ɗa

ele na a̱ ciya̱i ka nampa ka

aza a una̱singai a ɗa uma a na Ka̱shile ke le kaꞋa Vuzavaguɗu.

145

Vishipa vu kucikpa vu Dawuda.

1 Ka̱shile ka̱ va̱ mogono mi ta̱ a kucikpa tsugbayin tsu nu,

mi ta̱ a kucikpa kula ku nu ko wannai.

2 Kanna lakam mi ta̱ a kucikpa wu,

ka̱ta̱ n cikpa kula ku nu ko wannai.

3 Vuzavaguɗu vuzagbayin ɗa,

mayun ɗa u yotsoi a cikpa yi,

tsugbayin ci ni tsu laꞋa ta̱ utsura u kuyeve.

4 Tsukaya a kubana a tsukaya

i ta̱ a kucikpa ili i na vi yaꞋin,

ka̱ta̱ a dansa ili i gbagbaꞋin i na vi yaꞋin.

5 Uma i ta̱ a kudansa ukuna

wu ucikpi u tsugbayin tsu nu,

mpa kpamu mi ta̱ e kusheshe a ukuna

wi ili i mereve i na vi yaꞋin.

6 I ta̱ a kudansa ukuna wu ulinga u gbagbaꞋin u nu,

mi ta̱ kpamu e kuneke arabali a tsugbayin tsu nu.

7 I ta̱ a kudansa ukuna u tsugbayin

n kasingai ka̱ nu ra̱ka̱,

ka̱ta̱ a canana ishipa a ukuna wu usuɓi u nu.

8 Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa,

vuza va asuvayali,

u ci yaꞋan wupa gogoꞋo ba,

n ucigi u na u tsu sabaꞋa ba.

9 Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa a uma ra̱ka̱,

u tsu sa̱Ꞌa̱ ta̱ ili i na u yaꞋin ra̱ka̱.

10 Vuzavaguɗu, ili i na vu yaꞋin ra̱ka̱

yi ta̱ a kucikpa wu,

uma a̱ nu kpamu ra̱ka̱ i ta̱ a kucikpa wu.

11 I ta̱ a kusala tsugbayin tsu tsugono tsu nu.

ka̱ta̱ a dansa ukuna wu utsura u nu,

12 adama a na muku n vuma ra̱ka̱

e yeve ulinga ugbayin u nu,

n ucikpi u tsugbayin u tsugono tsu nu.

13 Tsugono tsu nu tsu ko wannai tsu ɗa,

avu mogono maꞋa tsukaya a kubana a tsukaya.

14 Vuzavaguɗu, u tsu keɗe ta̱ aza a na i a̱ kuyikpa̱,

u tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ aza a na a̱ yikpa̱i.

15 A̱shi a uma ra̱ka̱ i ta̱ wa̱ nu,

vu ci neke le ta̱ ilikulyaꞋa

a makyan ma na ma untsai.

16 Vu tsu neke le ta̱ ili n a̱bunda̱i,

ili i na a cigai dem.

17 Vuzavaguɗu vuza vu usuɓi ɗa

a̱ uye u ni ra̱ka̱,

vuza vu ma̱riki kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka ulinga u ni ra̱ka̱.

18 Vuzavaguɗu wi ta̱ ɗevu n aza a na e ɗekei ni,

aza a na e ɗekei ni n ka̱ɗu n ke te.

19 U tsu neke ta̱ aza a na

i a kupana wovon u ni ili i na a cigai ra̱ka̱,

u tsu pana ta̱ ma̱shi me le, ka̱ta̱ u wawa le.

20 Vuzavaguɗu u tsu ere ta̱ aza a na a cigai ni ra̱ka̱,

ama u tsu una ta̱ aza a gbani-gbani ra̱ka̱.

21 Vuzavaguɗu, ayin tutu mi ta̱ a kucikpa wu

yaꞋan uma ra̱ka̱ a cikpa kula ku ciɗa ku ni ko wannai.

146

1 Cikpa Vuzavaguɗu,

cikpa Vuzavaguɗu, wuma u va̱.

2 Mi ta̱ a ku cikpa Vuzavaguɗu ayin a wuma u va̱ ra̱ka̱,

Mi ta̱ a kucanana vishipa

vu kucikpa Ka̱shile ka̱ va̱ ali mi baci n wuma.

3 Ka̱ta̱ vu zuwa katsura,

wa aza o tsugono ba,

ko u vuma vuza,

wi a kufuɗa ku wawa wu ba.

4 Ayin ana baci a̱ kuwa̱i

ka̱ta̱ o bono a iɗika,

kusheshe ku le ko okpo ta̱

ili i gbani a kanna ka nanlo.

5 Vuza vu una̱singai ɗa vuza na

Ka̱shile ka Yakubu kaꞋa ka̱ɓa̱nki ka̱ ni,

vuza na u keɗei a̱pa̱Ꞌa̱

u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni.

6 Vuza na u yaꞋin gaɗi n aduniyan,

n kuyene n ili i na yi punu dem,

a̱yi na u tsu ka̱na̱ ma̱riki ma̱ ni ko wannai.

7 U tsu kiɗa ta̱ afada e mejege wa aza a na o doroi,

u ci neke ta̱ ilikulyaꞋa wa aza a kambulu,

Vuzavaguɗu u tsu uta̱ka̱ ta̱ aza a ugbashi.

8 Vuzavaguɗu u tsu zuwa ta̱ a̱yimba̱ ene,

Vuzavaguɗu u tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ aza a na o doroi,

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuciga aza a usuɓi.

9 Vuzavaguɗu u tsu ere ta̱ omoci

u tsu la̱na̱ ta̱ mkpaꞋan n agapa a̱ma̱ci,

ama u tsu la̱nga̱sa̱ ta̱

ukuna wa aza a gbani-gbani.

10 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulyaꞋa tsugono ko wannai,

Avu Sihiyona, Ka̱shile ka̱ nu ki ta̱ a kulyaꞋa tsugono

tsukaya a kubana a tsukaya.

Cikpai Vuzavaguɗu.

147

1 Cikpai Vuzavaguɗu,

adama a na u gaꞋan ta̱ a canana,

vishipa vu ucikpi u Ka̱shile ka̱ tsu,

ili i uyoꞋo i ɗa kpamu derere ɗa a cikpa yi.

2 Vuzavaguɗu ɗa u maꞋi Urushelima,

ɗa u ɓolongi aza a Isaraila a na

ishi a tsugbashi a iɗika i yoku,

3 U tsu neke ta̱ kadanshi wa aza a na a takpai a̱ɗu,

tsa aza na i n untsu ka̱ta̱ a shiya le.

4 U tsu kece ta̱ ka̱bunda̱i ka azangata,

u tsu ɗeke le ta̱ n ula ra̱ka̱.

5 Vuzavaguɗu vu tsu vuza gbayin ɗa,

vuza vu utsura ɗa,

kuyeve ku ni ki kugisanku ba.

6 U tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ aza a na o doroi,

ama u tsu cipa̱ka̱ ta̱ aza a gbani-gbani a iɗika.

7 Cananai vishipa vu kuneke ucikpi u Vuzavaguɗu,

cikpai Ka̱shile ka̱ tsu n umolu.

8 U pala ta̱ gaɗi n eleshu,

u yoꞋokoi iɗika mini,

ɗa kpamu u zuwai mita̱,

mo gbonguroi a kaginda.

9 U tsu neke ta̱ nnama ijanu i le,

m muku ma agawun a makyan ma na a̱ shika̱i.

10 U tsu zuwa katsura wo odoku a utsura ba,

ko u yaꞋan ma̱za̱nga̱ n utsura u vuma.

11 Vuzavaguɗu u tsu pana ta̱ u yoꞋo

wa aza na i a kupana wovon u ni,

aza a na e keɗei a̱pa̱Ꞌa̱ e le,

a ucigi u ni u na u tsu sabaꞋa ba.

12 Cikpa Vuzavaguɗu, avu Urishelima,

cikpa Ka̱shile ka̱ nu, avu Sihiyona.

13 A̱yi ɗa wi a ku inda utsutsu u nu mayin,

u tsu zuwaka ta̱ uma a na i punu una̱singai.

14 U tsu zuwa ta̱ kureꞋe ki iɗika i nu,

kuyongo m ma̱ta̱na̱,

u tsu lyaꞋatangu wu ta̱ n alkama vu singai.

15 U tsu suku ta̱ n kadanshi ka̱ ni aduniyan,

gogoꞋo lo ɗa kadanshi ka̱ ni ka tsu

bana a̱ ubuta̱ u na a̱ suki kaꞋa.

16 U tsu suku ta̱ egele a pala iɗika tsu tsugbere tsu a̱ri,

u tsu vishangu ta̱ a ɗa an kokomo.

17 U tsu suku ta̱ m mini ma atali,

tsu atali a wawaꞋa,

yayi u kufuɗa kugbama asuvu n uta̱ni u ni.

18 Utsu neke ta̱ kpamu kadanshi,

ka̱ta̱ atali a, a̱ niꞋwa̱n

utsu suku ta̱ n wunla̱i, ka̱ta̱ mini me yene.

19 U tsu suku ta̱ n kadanshi ka̱ ni u Yakubu,

u tsu yotsongu ta̱ ili i kutono i ni

n afada a̱ ni wa aza a Isaraila.

20 U yaꞋanka uduniyan u yoku ili i nanlo ba,

adama a na e yeve wila̱ u ni ba.

Cikpai Vuzavaguɗu.

148

YaꞋan ili i na Ka̱shile ka yaꞋin i cikpa yi

1 Cikpai Vuzavaguɗu!

Cikpai Vuzavaguɗu na ɗe gaɗi,

cikpai ni a̱ɗa̱ na yi ɗe a̱da̱nga̱shile.

2 Cikpai ni a̱ɗa̱ alingata a̱ ni,

cikpai ni ili i wuma i gaɗi.

3 Cikpai ni, kanna n wotoi,

cikpai ni a̱ɗa̱ azangata a kutashi ra̱ka̱.

4 Cikpai ni, a̱ɗa̱ gaɗi a̱da̱nga̱shile,

Cikpai ni, a̱ɗa̱ mini ma gaɗi a̱da̱nga̱shile.

5 YaꞋan a cikpa kula ku Vuzavaguɗu,

tsu na u dansai, ta ka yaꞋin nannai.

6 N kadanshi ka̱ ni ɗa a zuwai le,

a̱ ubuta̱ u le ko wannai,

u nekei le kadanshi ka na,

ka̱ kupuwa̱nka̱ ba.

7 Cikpai Vuzavaguɗu a aduniyan,

a̱ɗa̱ oroꞋo a mala n ili i na yi,

a mala mu uga̱vi,

8 ulaɗi, m mini ma atali,

egele n eleshu, n wunla̱i wu utsura,

u na wi o kutono kadanshi ka̱ ni,

9 nsasan n aginda,

nɗanga mu umaci nu nɗanga n sida ra̱ka̱,

10 nnama n kakamba nu m kpaꞋa,

ili i wuma i na yi o kurono a̱tsuma̱ nu nnunu,

11 ngono ma aduniyan n uduniyan ra̱ka̱,

a̱ɗa̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱,

n aza afada aduniyan ra̱ka̱,

12 muku mo olobo nu nkere n a̱ma̱ci,

nkoshi m muku.

13 YaꞋan ra̱ka̱ vule a cikpa kula ku Vuzavaguɗu,

adama a na kula ku ni ku ɗa koci ku ciya̱i ucikpi.

tsugbayin ci ni tsu laꞋa ta̱ tsa aduniyan n tsu gaɗi.

14 U zuwai mogono ma utsura adama a uma a̱ ni,

adama a na uma a na i a kuciga yi ra̱ka̱ a cikpa yi,

uma Isaraila, aza a na i ɗevu n a̱yi.

Cikpai Vuzavaguɗu.

149

1 Cikpai Vuzavaguɗu, cananai vishipa vu savu u Vuzavaguɗu,

cikpai ni o koɓolo ka uma a̱ ma̱riki.

2 YaꞋan aza Isaraila a yaꞋan ma̱za̱nga̱,

n vuza na u yaꞋin le,

yaꞋan aza a Sihiyona a yaꞋan

ma̱za̱nga̱ m mogono me le.

3 YaꞋan a cikpa kula ku ni n kujeꞋe,

a waꞋa umolu m medelemishipa,

4 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana uyoꞋo u uma a̱ ni,

u ci neke ta̱ aza a na o goyoi ka̱ci ke le,

tsugbayin n ulyaꞋi.

5 YaꞋan uma a̱ ma̱riki,

a yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a tsugbayin

tsu na u nekei le,

a canana vishipa vu ma̱zanga̱ a iꞋuwa i le.

6 YaꞋan ucikpi u Ka̱shile u yongo a̱ una̱ u le,

n kotokobi ka una̱ ure ekiye e le,

7 adama a na a tsupa ili i na,

uduniyan u yaꞋankai le,

ka̱ta̱ kpamu a takacika uma,

8 ka̱ta̱ a shiya ngono n ikani,

aza a gbagbaꞋin e le n ikani yi iyum,

9 adama a na a yaꞋan afada tsu na wi uɗani.

Na ɗa tsugbayin tsu uma a̱ ma̱riki a̱ ni.

Cikpai Vuzavaguɗu.

150

1 Cikpai Vuzavaguɗu!

Cikpai Ka̱shile a̱ ubuta̱ u ciɗa u ni,

cikpai utsura u ni ɗe gaɗi, a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i ni.

2 Cikpai ni adama

a ili i gbagbaꞋin i na u yaꞋin,

cikpai ni adama a tsugbayin tsa̱ a̱bunda̱i ci ni.

3 Cikpai ni n ciliki ci ishari,

cikpai ni n ugogi n umolu.

4 Cikpai ni n agundari n kujeꞋe,

cikpai ni n aꞋin a umolu n igbala.

5 Cikpai ni n ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ma̱ka̱nla̱,

cikpai ni nu nka̱nla̱ m mashi ka̱u.

6 YaꞋan ili ya ayinviki ra̱ka̱ i cikpa Vuzavaguɗu.

Cikpai Vuzavaguɗu.

* 2:12 2:12 maku ma N kelentsu ka Yahuda kakuna ka ka̱ uta̱ e keteshe ba

* 8:4 8:4 Ishp 144:3; A Ib 2:6

* 8:6 8:6 1 Kor 15:27; Af 1:22; A Ib 2:8

* 14:1 14:1 Ishp 10:4

* 16:10 16:10 Azu 13:35

* 19:4 19:4 Rom 10:18

* 22:1 22:1 Mat 27:46; Mar 15:34

* 24:1 24:1 1 Kor 10:26

* 24:4 24:4 Mat 5:8

* 32:1 32:1 Rom 4:7-8

* 51:7 51:7 hisop A̱vuku a ɗa a na aza a Yahuda a tsu zuwa a̱ mini adama a na ma̱ kira̱.

* 69:22 69:22 Ubuta̱ wa wi ta̱ a kadanshi ugboku u re, aza a yoku e yevei ta̱, yaꞋan ka̱ɗiva̱ ke le ko okpo maza wa̱ a̱ja̱Ꞌa̱ e le, aza a yoku tankpamu e yevei ta̱, yaꞋan ida̱shi i ma̱ta̱na̱ i le yo okpo le maza.

* 81:2 81:2 umolu u gbayin Umolu u aꞋin kupa.

* 95:11 95:11 Mkc 14:20-23; Wil 1:34-36; A Ib 4:3

* 105:9 105:9 Ugi 12:7; 17:8

* 135:8 135:8 Kut 12:29-30

* 135:15 135:15 Ishp 115:4-8; Ken 9:20

* 136:7 136:7 Ugi 1:16

Ansa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Katagarda ka Ansa

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ka Ansa, katagarda kaꞋa ka na o ɓolongi kuyotsongusu ku kuyongo ku ma̱riki n ku kutoni. Kuyotsongusu ka ki ta̱ uɗiki n ansa n cicoꞋo tsu mogono Sulemanu. Kuyotsongusu ka ku pece ta̱ cicoꞋo n tsulau, a̱ ida̱shi i ma̱riki n i gbani-gbani, a na a yaꞋin kadanshi ke le n uye kakau. Kadanshi ka̱ a̱bunda̱i ki ta̱ a kadanshi ki ili i na yi a̱ kugita̱sa̱ anana m makpaꞋa. Katagarda ka ka̱ gita̱ ta̱ n kuciɓaka uma, Wovon u Ka̱shile ɗaɗa ugiti u kuyeve. 1:7 Ili i na i ɗikai lo katagarda ka, ka lyaꞋa ta̱ kelime n kuyaꞋan kadanshi ka na ki ida̱shi i kutoni i ɗa koci ba, ama ili i na a kiwanai kene n kuyongo ku ma̱riki. IcuꞋu i kadanshi ka wawaꞋa ka nampa ko yotsongu icuꞋu i kuyeve ku nlum mi Isaraila n cau, tsu na vuza vu cicoꞋo u kuyaꞋan a makyan ma na ili i yoku i ɗa̱nga̱i. Ukuna u nampa wa wi ta̱ a kadanshi ki ida̱shi i kpaꞋa, n i tsulaga. U yoku kpamu wi ta̱ a kadanshi ki ida̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma, ko kpamu ida̱shi yu usuɓi. Ukuna wa̱ a̱bunda̱i wi ta̱ a kadanshi, vu goyo ka̱ci ka̱ nu, uka̱ni u ka̱ɗu, n kuɗika aza a unambi n a̱shi a singai n ida̱shi i ma̱riki a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka̱ a̱ja̱Ꞌa̱.

Ili i na yi punu u udari a katagarda ka nampa

Kucikpa ku ansa 1:1-9; 18

Ansa Sulemanu 10:1-22; 16

Kadanshi ka ansa kamangankupa, 22:16-24; 34

Ansa kadanshi o yoku a Sulemanu 25:1-29; 27

Kadanshi ka Agur 30:1-31

Kadanshi ko yoku ka ku yotsongusu 31:1-31

1

Ugiti u kuyeve

1 Ansa a Sulemanu kolobo ka Dawuda mogono mi Isaraila.

2 Na ɗa ansa a na a̱ kuɓa̱nka̱ wu,

vu yeve cicoꞋo n odoki a singai,

ka̱ta̱ e yeve kudansa i na yi usokongi

3 adama a na a̱ ciya̱,

kuyotsongusu ku cicoꞋo,

n usuɓi, n afada a mayun,

n ili i na yi mayin,

4 a zuwa vuza vu unambi u kuyeve,

wo okpo n kuyeve,

o yotsongusu a̱ɗa̱nga̱ni tsu na

a kuyaꞋan kusheshe ku singai.

5 YaꞋan vuza vu cicoꞋo u pana ka̱ta̱ u doku ciya̱ kuyeve,

vuza vu uyevi kpamu

u ciya̱ uɓa̱nki

6 adama a na e yeve i na ansa i a kadanshi,

kadanshi ka aza o cicoꞋo n iteꞋe i le.

7 Wovon u Vuzavaguɗu u ɗaɗa ugiti u kuyeve,

ama kalau ka goyo ta̱ cicoꞋo n odoki.

Odoki u ka̱ɗa̱nga̱ni

8 Pana, Maku ma̱va̱, pana kadanshi ke esheku a̱ nu,

kpamu ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ odoki a̱na̱ku a̱ nu ba,

9 adama a na kuyotsongu ku le

ki ta̱ o ku doku wu tsugbayin,

ka̱ta̱ okpo ili kuɗeku i singai a kuɗeku ku nu.

10 Maku ma̱va̱, ɗa baci aza a unushi a kparasai nu,

ka̱ta̱ vu ushuku ba.

11 Ɗa baci a danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱ tsu gbaɓa kaci,

tsu una vuma yoku,

tsu bana tsu bopo tsu una aza a babu unushi,

12 YaꞋan tsu soɗongu le ra̱ka̱-ra̱ka̱ tsu kasaun,

tsa aza a na a̱ gida̱la̱i a kubana e kpenle.

13 ka̱ta̱ ci ciya̱ uciyi n a̱bunda̱i,

ci shatangu iꞋuwa i tsu n ucanuku u gbani,

14 ta̱wa̱ vu gbaɓa ka̱ci n a̱tsu,

ka̱ta̱ tsu pece ili i na tsu bokoi.&gt;&gt;

15 Maku ma̱va̱, ka̱ta̱ vu gbaɓa ka̱ci ka̱ nu n icuꞋu i uma a nanlo ba,

yaꞋan daꞋangi n ele,

16 adama a na i ta̱ m moloko a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka gbani-gbani,

i ta̱ ufoɓi ayin tutu adama a munuka. 17 Gbani ɗa azuku maza

a̱ a̱shi a manunu ma na a cigai kuka̱na̱.

18 ama icuꞋu i uma a nanlo,

ka̱ci ke le kaꞋa a tsu zuwaka maza.

e ci reme ili ba, wuma u le ɗa koci.

19 Ta ukocishi wu uye

wa aza a̱ kutsa̱n ki ikebe i nannai,

kutsa̱n ka ki ta̱ o ku okpo ma̱giti mu ukpa̱ me le.

Ci coꞋo ci ta̱ e meɗevile.

Kadanshi a ukuna u ku iwan cicoꞋo

20 Panai, cicoꞋo ci ta̱ e meɗevile a uye n kuden, 21 ci ta̱ e meɗevile n utsura a̱ utsutsu i likuci, n ubuta̱ u na uma dem a tsu yaꞋan oɓolo. 22 &lt;&lt;Ali wannai ɗa, a̱ɗa̱ aza a na yi n ugboji ba,

yi ta̱ o kuyongo nannai ko ugboji?

Ali wanai ɗai, a̱ɗa̱ aza o kugoyi,

yi ta̱ a kupana uyoꞋo wu ulami u na yi a kuyaꞋan,

a̱ɗa̱ a lau i iwain kuyeve?

23 Ishi baci i zuwa atsuvu i pana uɓarangi u va̱.

Mi ishi a̱ ku tsuwa̱nka̱ ɗa̱ n ayinviki a̱ va̱,

ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ i yeve kadanshi ka̱ va̱.

24 Adama a na n ɗeke ta̱, ɗa̱ i iwain kupana,

n ɗengusa̱i ekiye a̱ va̱ wa̱ a̱ ɗa̱ ama ko vuza u zuwaka ba,

25 I iwain kutono odoki a̱ va̱ ra̱ka̱,

kpamu i ciga uɓarangi ɗa̱ u va̱ ba. 26 Mi ta̱ o ku zoꞋoso ɗa̱,

a makyan ma atakaci,

mi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ ulami,

a makyan ma na ma̱dukpa̱ ma̱ ta̱wa̱i ɗa̱,

27 Ayin a na baci atakaci a̱ ta̱wa̱i ɗa̱

tsu kabatalikpau,

a ayin a na yi o kusoꞋo atakaci n awuya.

28 Ka̱ta̱ i ɗeke mu,

ama mi a̱ ku ushuku ɗa̱ ba.

yi ta̱ a̱ ku la̱nsa̱ mu a̱ ubuta̱ dem,

ama yi a̱ kuciya̱ mu ba.

29 Adama a na i iwan ta̱ kuyeve ugaꞋin u kuyeve ba,

kpamu i zagba i pana wovon u Vuzavaguɗu ba.

30 Yi ushuku n odoki a̱ va̱ ba,

i iwain uɓarangi u va̱.

31 Adama a nannai yi ta̱ a̱ kuciya̱ katsupu ku ulinga u ɗa̱,

yi ta̱ a̱ kucuwa̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱ u ɗa̱. 32 Aza a unambi u kuyeve a tsu kuwa̱ ta̱, adama a na a̱ ushuku n cicoꞋo ba,

Alau tamkpamu a̱ tsu kuwa̱ ta̱ adama a na a zuwaka ba.

33 Ama yaba dem vu na baci u panakai mu,

wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱.

Ko ili tana yi a̱ kuciya̱ yi ba,

babu kpamu ili i na i kuneke yi wovon.&gt;&gt;

2

Ugain u cicoꞋo

1 Maku ma̱ va̱,

ushuku n kadanshi ka̱ va̱.

ka̱ ta̱ vu sokongu kadanshi ka̱ va̱,

2 Zuwa atsuvu a ukuna u cicoꞋo,

vu yaꞋan moloko ma na vu yeve i ɗa.

3 Mayun,

folono uyevi ka̱ta̱ vu la̱nsa̱ kuyeve,

4 la̱nsa̱ ku ɗa tsa azurufa,

vu la̱nsa̱ tsu na a̱ tsu la̱nsa̱ uciyi u na wi usokongi.

5 Ka̱ta̱ vu yeve wovon u Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ vu ciya̱ kuyeve ku Ka̱shile.

6 Adama a na Vuzavaguɗu ɗa u tsu neke cicoꞋo,

kuyeve n cicoꞋo kpamu,

a una̱ u ni u ɗa ku tsu uta̱.

7 U tsu neke ta̱ aza a na

i o kutono mejege cicoꞋo,

a̱yi ɗa ma̱ra̱ga̱ wa aza

a na i o kutono derere.

8 Adama a na utsu la̱na̱ ta̱

ukuna wa afada a mayun,

u tsu ere ta̱ uye wa aza a na i a kuciga yi.

9 Yi ta̱ e kuyeve ukuna wu usuɓi n afada n ukuna u mejege,

n uye u na u gaꞋin dem.

10 Adama a na vi ta̱ a̱ kuciya̱ cicoꞋo a̱ ka̱ɗu ka̱ nu,

kuyeve kpamu ki ta̱ e kuneke wu ma̱za̱nga̱.

11 Kula̱na̱ ku nu ki ta̱ e ku ere wu

kuyeve ku nu ki ta̱ o kutono n avu.

12 CicoꞋo ci ta̱ a̱ ku uta̱ka̱ wu a ka gbani-gbani.

a uma a kadanshi ka kavama.

13 Aza a na a̱ ka̱sukpa̱i uye u mayun,

adama a na o yongo a uye u ka̱yimbi,

14 aza a na a tsu pana uyoꞋo u kuyaꞋan ka gbani-gbani,

a̱ ma̱za̱nga̱ n ka gbani-gbani.

15 aza a na uye u le wi magaba ba,

aza a na uye u le u modoruko u ɗa.

16 CicoꞋo ci ta̱ e kere wu we ekiye a kashakanlai, vuza wi ukuna u na u kparasa wu n una̱ wu uyoꞋo u ni.

17 vuza na u ka̱sukpa̱i vali vu ni a ayin a utsura a̱ ni,

vuza na u tsu koɗo uzuwakpani u na u yaꞋin e kelime ka̱ Ka̱shile.

18 Adama a na kpaꞋa ku ni uye wu ukpa̱ u ɗa,

uye u ni a kubana a ubuta̱ wa̱ ukpisa̱ u ɗa.

19 Vuza na baci de dem u banai ubuta̱ u ni, u tsu bono ba.

Wi o ku doku kubono a uye u wuma ba.

20 Adama a nannai, mayun ɗa vu tono uye,

u na uma a singai o tonoi,

vu tono uye wa aza a usuɓi.

21 Uma a na i a kuyaꞋan ukuna u mejege,

e le ɗa aza a na a̱ kuda̱sa̱ngu a iɗika ya. 22 Ama i ta̱ a ku una aza a gbani-gbani punu a i ɗika ya,

aza a na i m ma̱riki ba, i ta̱ a ku takpa le punu.

3

Odoki adama A̱ɗa̱nga̱ni

1 Maku ma̱va̱, ka̱ta̱ vu cinukpa n kuyotsongusu kuva ba̱.

ama ka̱sukpa̱ ka̱ɗu ka̱ nu ke reme wila̱ u va̱.

2 Ku yotsongusu ku va̱ ki ta̱ a ku neke wu ma̱ta̱na̱ n wuma wu ugaɗi.

3 Ka̱ta̱ vu ushuku vu ka̱sukpa̱ kamayun n kasingai ba, shiya le a̱ kuɗeku ku nu,

ɗana le kpamu a̱ ka̱ɗu ka̱ nu.

4 Ɗa baci vu yaꞋin nanai,

Ka̱shile ki ta a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n avu.

Vi ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi a̱ ka̱tsuma̱ kuyongo kuna vi a kuyaꞋan n uma.

5 Ushuku n Vuzavaguɗu n ka̱ɗu ka̱ nu dem.

Ka̱ta̱ vu piꞋisa a kuyeve ku nu ba.

6 Ciɓa n Vuzavaguɗu a ili i na vi a kuyaꞋan dem,

a̱yi tana wi ta̱ a ku yotsongu wu uye u singai. 7 Ka̱ta̱ vu ɗika ka̱cika̱nu vuza vu cicoꞋo ɗa ba,

pana wovon u Vuzavaguɗu

vu ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani.

8 Ɗa baci vu yaꞋan nanai, wi ta̱ o kokpo an a̱guma̱ a singai,

a na o ku potsotongu untsu a̱ nu ka̱ta̱ a̱ ɓa̱nka̱ mɓa̱la̱ n nu.

9 Neke Ka̱shile tsugbayin ni na vi n i ɗa,

n umaci wi ili yu ugiti i kashina i nu ra̱ka̱.

10 Ɗa baci vu yaꞋan nanai, mpon nu mi ta̱ a kushana n ili i kulyaꞋa.

Vi ta̱ mini mi inabi ma̱ a̱bunda̱i, ali vu kpa̱ɗa̱ kuciya̱ ubuta̱ una va̱ kutsuwa̱n maꞋan ra̱ka̱.

11 Maku ma̱va̱, ka̱ta̱ vu goyo udansuki u Vuzavaguɗu ba,

ka̱ta̱ kpamu vu iwan u ɓarangi u ba.

12 Adama a na Vuzavaguɗu u tsu ɓarangu ta̱ aza ana u cigai,

u teku tsuna kesheku ka tsu ɓarangu maku ma na u cigai.

13 Vuza ma̱za̱nga̱ ɗa vuza na u ciya̱i cicoꞋo,

n vuza na kpamu u ciya̱i kuyeve.

14 Adama ana kodokpotsu ko cicoꞋo ka̱ ni ka laꞋa ta̱ ka azurufa,

ugaꞋin u ni u laꞋa ta̱ kazanariya.

15 U laꞋa ta̱ katali ku ugaꞋin ikebe, babu ili i na a ku gisangu n a̱yi.

16 Ugboji u tsu doku ta̱ wuma wu ugaɗi,

tsu udukuyan n tsugbayin.

17 Uye uni uye wu uyoꞋo uɗa, ra̱ka̱ vu le tana u ma̱ta̱na̱ uɗa.

18 Aza ana i n ugboji,

ita̱ m ma̱za̱nga̱,

cicoꞋo ci ta̱ a kuneke le wuma.

19 Vuzavaguɗu u yaꞋin aduniya n cicoꞋo ci ni,

n kuyeve ku ni kpamu u yaꞋin gaɗi.

20 N kuyeve kuni ɗa nyeneke mu uga̱vi n ɓa̱yuwa̱i,

eleshu kpamu o yoꞋo mini i ɗika.

21 Maku ma̱va̱, reme ugboji u nu n kuyeve ku nu.

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le a̱ ka̱sukpa̱ wu ba.

22 I ta̱ a ku okpo wu wuma,

n ugaꞋin tsu ucanuku wu ili i singai wa̱ nu.

23 Ta va kuyaꞋan nwalu a uye u nu nannai m ma̱ta̱na̱

vi tana a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ ba.

24 Ɗa baci vu vaki, vi a kupana wovon ba,

ɗa baci vu vaki alavu a̱ nu i ta̱ o ku yokpo.

25 Ka̱ta̱ vu pana wovon wa atakaci a na a̱ kuta̱wa̱ wu makyan me te ba.

ko kpamu atakaci a na a kuciya̱ aza gbani-gbani tsu wunla̱ ba.

26 Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku ere wu,

wi a ku ka̱sukpa̱ wu vu a za a maza ba.

27 YaꞋanka aza ana a cigai u ba̱nki kasingai,

a makyan mana baci vi a kufuɗa ra̱ku.

28 Ka̱ta̱ vu dana vutoku nu,

&lt;&lt;Wala biꞋi sai makpaꞋa vu bono,

ka̱ta̱ n neke wu,&gt;&gt; wana ɗa tana vi ni i ɗa lo.

29 Ka̱ta̱ vu sheshe ke vutoku vu nu kagbanigbani ba,

vuza̱ nu na yi ida̱shi i singai n koɓolo.

30 Ka̱ta̱ vu yaꞋan kanana n vuza babu u kuna ba,

babu tana u nusaka wu.

31 Ka̱ta̱ vu yaꞋan cisheꞋe n aza kuyaꞋan ka gbani-gbani ba,

ko vu zagba uye u yoku u le ba.

32 Adama ana Vuzavaguɗu u iwan ta̱ aza ana a kuyaꞋan ka gbani-gbani,

ama u ci ciga ta̱ aza a kamayun a̱ ka̱ɗu.

33 Una̱wuya u Ka̱shile wita̱ a kpaꞋa ku vuza gbani-gbani,

ama u tsu zuwaka ta̱ kpaꞋa a ka za a usuɓi una̱singai.

34 U tsu goyo ta̱ aza izoshi i kugoyi,

ama u ci neke ta̱ kasingai wa aza uremi u kaci.

35 Vuza vu cicoꞋo u tsu ciya̱ ta̱ tsugbayin,

ama kalau ki ta̱ o kusoꞋo wono.

4

Odoki o cicoꞋo wa̱ a̱ɗa̱nga̱ni

1 Muku n va̱, panai odoki ana Dada ɗa̱ u piꞋisakai ɗa̱.

zuwa ugboji, vi ta̱ kpamu a̱ kuciya̱ ku yeve.

2 Adama ana n mi ta̱ e kuneke ɗa̱ odoki a singai, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ku piꞋisa ku va̱ ba.

3 A ayin ana mi ishi maku a kpaꞋa ku Dada va̱,

mpa maku mo mogono maꞋan, maku mu ucigi maꞋa wa̱ a̱na̱ku a̱va̱,

4 u piꞋisakai mu ɗa udanai mu,

&lt;&lt;Reme kadanshi ka̱va̱ n ka̱ɗu ka̱ nu,

tono wila̱ u va̱ vi ta̱ a̱ kuciya̱ wuma.

5 La̱nsa̱ cicoꞋo, la̱nsa̱ kuyeve,

ka̱ta̱ vu cinukpa ko vu iwan kaꞋa,

6 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ cicoꞋo ba, ci ta̱ tana e ku ere wu,

ciga tsu ɗa, tsu ɗa ci ta̱ tana feu a kula̱na̱ wu.

7 Ugiti u cicoꞋo u ɗanna, ciya̱ cicoꞋo, n ili i na vu ciya̱i dem,

ciya̱ ku yeve.

8 Ciga tsu ɗa, ci ta̱ a kuneke wu tsugbayin.

oɓongu tsu ɗa, ci ta̱ tana kpamu a kuneke wu tsugbayin.

9 Wi ta̱ a ku okpo wu ma̱kuꞋun ma tsugbayin a kaci ka̱ nu,

ma̱kuꞋun ma singai ma ku cikpa kpamu.&gt;&gt;

10 Pana, maku ma̱va̱, ushuku n ili i na n danai,

a̱ya̱ a wuma a̱ nu kpamu i ta̱ o ko okpo a̱ ka̱bunda̱i.

11 N piꞋisa ka wu ta̱ ɗe, uye u cicoꞋo,

n tonoi n avu a uye u na wi mejege.

12 Vu yaꞋan baci nwalu n cicoꞋo, babu ili i na ya ku kpada wu uye,

a makyan mana vi a ilaɗi, vi a kuta̱ɗa̱tsa̱ ba.

13 Reme odoki a nanlo a n utsura, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ a ɗa ba,

reme a ɗa mayin, adama ana wuma uɗa wa̱ nu.

14 Ka̱ta̱ vu uwa a uye wa aza gbani-gbani ba,

ka̱ta̱ kpamu vu yaꞋan nwalu a uye wa aza a na a kuyaꞋan gbani-gbani ba.

15 Katsukpa, ka̱ta̱ vu wala a uɗa ba,

kpatala vu ka̱sukpa̱ u ɗa, ka̱ta̱ vu yaꞋan nwalu n nu kau.

16 Adama ana aza a gbani-gbani a nanlo a tsu lata ba,

sai a yaꞋan kagbanigbani, alavu a tsu ka̱na̱ a̱shi e le ba,

sai a zuwa vuza yoku u ta̱ɗa̱tsa̱.

17 Kagbanigbani ka ɗaɗa ilikulya i le,

vishili kpamu vu ɗaɗa ili i kusoꞋo i le.

18 Uye wa aza a usuɓi wita̱ uteku tsu ku uta̱ ku kutashi ku kanna ku ɗa,

kutashi kuna ku tsu ka̱na̱ kudokusu ali wa akana kanna a kaci mayin.

19 Uye wa aza gbani-gbani wita̱ u teku tsu ka̱yimbi ka kpaɓam,

a̱ tsu yeve i na i tsu zuwa le ku ta̱ɗa̱tsa̱ ba.

20 Maku ma̱va̱, pana i na mi a kudansa,

zuwa atsuvu mayin vu pana kadanshi ka̱ va̱.

21 PiꞋisa kaꞋa ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ka ka̱ uta̱ a kusheshe ku nu ba,

zuwa kaꞋa a ka̱ɗu ka̱ nu,

22 adama ana wuma u ɗa, wa aza ana i a̱ kula̱nsa̱ le.

n upoci wi ikyamba i vuma ra̱ka̱.

23 Ere ka̱ɗu ka̱ nu n utsura u nu ra̱ka̱,

adama ana a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka̱ ni ka wuma u tsu uta̱ tsu mini.

24 Vu ka̱sukpa̱ kadanshi ka a uwa,

ka̱ta̱ kpamu vu yaꞋan daꞋin n kadanshi ku una̱ ure, ure.

25 Ka̱sukpa̱ a̱shi a̱ nu a inda magaba mayin,

a ukuna u kadanshi ka̱ nu mayun ɗa.

26 Vu yeve ana vu yeve ta̱ ili i na vi a kuyaꞋan,

ili i na vi a kuyaꞋan ra̱ka̱ kpamu yi ta̱ o ku okpo mayin.

27 Ka̱ta̱ vu katsukpa usingai ko u gula̱ ba,

takpa kune ku nu a uye u ka gbani-gbani.

5

Udansuki adama tsugbani

1 Maku ma̱ku ma̱va̱, zuwa atsuvu vu pana ugboji u va̱,

ɓa̱yuwa̱ atsuvu vu pana kuyeve ku va̱,

2 adama ana vu yaꞋan ili dem n ka̱ɗu ida̱shi,

ka̱ta̱ una̱ u nu kpamu u yotsongu ana vi ta̱ n uyevi.

3 Adama ana nlebu mu una̱ n kashakanlai ugan ba n yaꞋan uyoꞋo ci ishigi,

kpamu kadanshi ka̱ni ka laꞋa ta̱ mani n leku,

4 ama a ukocishi kuyongo ni i ɗa, okono aɗa,

wi ta̱ a kusapa wu tsu kotokobi ku una̱ ure ka alyu.

5 Ene a̱ ni a ukpisa̱ u ɗa i a kubana,

uye uni wita̱ a kubanka wu ubuta̱ wi ida̱shi wa̱ a̱kpisa̱.

6 Ili i bura yi n uye u wuma ba,

uye u ni magaba ma wi ba,

a̱yi tana u yeve ana ta uɗa wi nannai ba.

7 Gogo na maku ma̱va̱, pana ka mu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ kadanshi ka una̱ u va̱ ba.

8 YaꞋan daꞋin n uye u ni,

ka̱ta̱ vu bana ɗevu n utsutsu u kpaꞋa ku ni ba,

9 ka̱ta̱ utsura u nu u kotso wa aza yoku ba,

vu kuwa̱ a̱ ka̱ɗa̱nga̱ni ekiye aza babu asuvayali.

10 Omoci tana a̱ kupura̱ utsura wi ikyamba i nu,

mele ma̱ nu ma bana ta̱ a kpaꞋa ku vuza yoku gbani.

11 Ka̱ta̱ a ukoci u wuma u nu vu ka̱na̱ ci inka a̱ ka̱tsuma̱ ku usuɗukpi,

a makyan mana mɓa̱la̱ n takumai i kyamba i nu,

12 Vi ta̱ a kudana, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa n kpa̱ɗa̱i ku ɗika udansuki?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa ka̱ɗu ka̱va̱ ko goyoi uɓarangi?

13 N zuwa atsuvu u malum ma̱va̱ ba.

m bonoko ka̱ɗu ka̱va̱ kpamu we ele ba.

14 Ɗanna n yawa ta̱ ɗevu n ku kuwa̱,

gogo na mi ta̱ ɗevu n kuyaꞋan wono a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka uma.&gt;&gt;

15 YaꞋan kamayun u vuka vunu,

vu cigai a̱yi koci.

16 Derere ɗa a̱shi mini mi ikyamba ma̱ nu, ma̱ ka̱na̱ ku uwa̱ mini ubuta̱ dem?

Ko kpamu wo okpo ma yaba dem?

17 Ka̱sukpa̱ okpo ma̱ nu koci,

vi e kupece n komoci ba.

18 Ka̱sukpa̱ mini ma̱ nu mo okpo n una̱singai,

yaꞋan ma̱za̱nga̱ n vuka vu nu ka̱ɗa̱nga̱ni.

19 UgaꞋin u ku ene an mereꞋe,

ka̱sukpa̱ mani ma ni ma yawai makyan dem,

ka̱sukpa̱ ucigi u ni kpamu u reme wu.

20 Maku ma̱va̱ yiɗa̱i i kuzuwa vuka vuza cishakanlai ulya kaci ka̱ nu?

Yiɗa̱i i kuzuwa vu oɓongu vuka vuza yoku?

21 Adama ana uye u wuma u vuma, e keteshe ka i a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu,

Vuzavaguɗu tana u tsu kondo ta̱ uye u ni dem.

22 Unushi u vuza gbani-gbani maza maꞋa wa̱ ni,

awin a unushi u ni a tsu remei ta̱ mayin.

23 Utsu kuwa̱ ta̱ adama ukpa̱ɗi u ku reme ka̱cika̱ni

tsulau tsa a̱bunda̱i tsu ni tsu ɗa tsa a ku unai.

6

Udansuki adama a tsulau

1 Maku ma̱va̱ vu saꞋawa ta̱ ku okpo magan adama a ka̱ja̱ ka̱ nu ubuta̱ u ku isa kutan?

Vu saꞋawa ta̱ ku shuku vu tsupaka komoci kutan kuna u lyaꞋi?

2 Ɗa baci kadanshi ka̱nu ka saꞋwai ku ka̱na̱ wu,

ko kadanshi ku una̱ u nu ko okpoi nu maza,

3 Gogo na maku ma̱va̱, ili i na va kuyaꞋan i ɗana,

adama ana vu isa ka̱cika̱nu.

vu uwa ta̱ tana ɗe ekiye a vuza yoku,

bana vu goyo ka̱cika̱nu a kelime ka̱ni.

vu oꞋusoi n ufolu ka̱u.

4 vu sa̱nka̱ ka̱ci ka̱ nu alavu,

ko agbaɗiki a̱ a̱shi a̱ nu.

5 Utuka̱ ka̱cika̱nu uteku tsuna manunu ma̱ tsu fa̱ta̱tsa̱ a ubuta̱ u maza,

uteku tsuna mesheun ma tsu fa̱ta̱tsa̱ ekiye a vuza vu kutambu.

6 Ka̱sukpa̱ vuza vu ukpa̱ɗi u piꞋisa

ubuta̱ wa̱ a̱riga̱nla̱.

7 I m mogono ba,

ko vuzagbayin,

ko vuza tsugono.

8 N nanai dem a tsu ɓolongu ta̱ ili i kulyaꞋa adama a̱ ka̱cika̱le,

a tsu foɓuso ta̱ a ayin vikyaꞋa adama a̱ lyushi.

9 Ali wana ɗai vi a kulyaꞋa kelime n ivaꞋin, avu vuza wonvoli?

Wanai ɗa vi a̱ kuɗa̱nga̱ alavu?

10 Megeshe kenu alavu, megeshe kenu agbaɗiki,

megeshe kenu mo oɓongu me ekiye adama ana vu uvuka.

11 Nanai ɗa unambi u kufa̱ba̱na̱ wu an vuza ma̱ga̱la̱ka̱,

ka̱ta̱ unambi kpamu u ta̱wa̱ wu tsu koboki.

12 Ka̱ka̱ra̱shi ko vuma gbani-gbani,

u tsu ka̱ra̱sa̱ ta̱ n kadanshi ka kavama a una̱ u ni,

13 Utsu yaꞋan ta̱ iyoci n a̱shi a̱ ni,

u ka̱na̱ kadanshi n izumgbi i ene a̱ni

a kuyaꞋan ulinga n ka̱jivu ka̱ ni u sokongi.

14 A̱ ka̱ɗu ka̱ni tana we a kusheshe ka gbani-gbani,

a ayin dem u ka̱na̱ ku kuɗa̱ngusa̱ vishili.

15 Adama a nannai atakaci i ta̱ a ku ka̱na̱ yi gogo lo.

m megeshe kenu ɗa i a ku una yi.

16 Ili i ta̱li yi ta̱ lo ali i cindere, i na Vuzavaguɗu u iwain,

i na wi a ku kyala ba

kindi ku kugoyi na yo okpoi ili yi unata wa̱ ni.

17 Ele ɗa, kindi ku kugoyi,

n Kelentsu ka a uwa,

N ekiye aza munuka ma aza babu unushi.

18 N ka̱ɗu kana ka tsu sheshe ka gbani-gbani,

N kune ku kuyaꞋan kagbanigbani gogoꞋo,

19 M magan ma a uwa vuzana utsu dansa u kuna wa uwa,

N vuza na u tsu ɗa̱ngusa̱ vishili wi itoku i ni.

Udansuki adama tsugbani

20 Maku ma̱va̱, ɓa̱na̱ odoki a Dada nu

ka̱ta̱ kpamu vu ka̱sukpa̱ ku yotsongusu ka̱ a̱na̱vu ba.

21 Shiya le a̱ ka̱ɗu ka̱nu ayin dem,

shiya le e kuɗeku kunu.

22 Ayin ana baci vu walai, i ta̱ a kutono n avu,

ayin ana baci vu vaki, i ta̱ a ku inda wu,

ayin ana baci vu ɗa̱nga̱i, i ta̱ a kuyaꞋan kadanshi n avu.

23 Adama ana odoki a nampa ma̱kuni maꞋa,

kuyotsongusu ku nampa kpamu kutashi ku ɗa,

udansuki n ugbari kpamu

uye u wuma u ɗa,

24 wita̱ a ku kanza wu ubuta̱ u vuka vu gbani-gbani,

n ubuta̱ wu una̱ wu uyoꞋo u vuka vu vuza.

25 Ka̱ta̱ vu cikala ugaꞋin u vuka vu vuza yoku a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ba,

ko kpamu vu ka̱sukpa̱ a̱shi a̱ ni a ɗika asuvu a̱ nu ba,

26 A tsu ciya̱ ta̱ kashakanlai n ikebe yi ilikulyaꞋa koci,

ama vuka vu vuza yoku tsu la̱nsa̱ ta̱ wuma u vuma.

27 Vuma wita̱ a kufuɗa ku kimba̱ a kina a̱ ma̱ka̱nga̱ ma̱ ni,

babu na motogu ma̱ni ma̱ kula̱?

28 Vuma wita̱ a kufuɗa ku wala a gaɗi va̱ a̱ga̱ruwa̱shi akina

ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ ku kula̱ adasukpatsu a ene a̱ni?

29 Ta wi nanai u vuza na u vaki n vuka vu vutoku ni,

vuza na u yaꞋin nanai dem, wi a kulaka ba.

30 Uma a tsu neke koboki wono ba,

ɗa baci a cinai ni u yaꞋin uboki adama kambulu.

31 N nanai dem ɗa baci e reme ni, mayun ɗa u tsupa kucindere,

ko ɗa baci, u ku zuwa u namba uciyi u kpaꞋa uni ra̱ka̱.

32 Ama vuma na u vaki n vuka vu vuza yoku wi mayin ba,

a̱yi na baci de dem u yaꞋin nanai wu una ta̱ ka̱cika̱ni.

33 I ta̱ a ku lapai, ka̱ta̱ e nekei wono,

wono u na wa kukotso ba.

34 Adama ana cisheꞋe tsu tsu ɗengusa̱ ta̱ wupa u vali,

u tsu ka̱sukpa̱ ba makyan ma na wi a kutsupa.

35 Wi a ku isa katsupu ba,

babu ka̱bunda̱i ka kuneꞋe kana ka ku vaꞋanku wupa u ni ba.

7

Udansuki adama tsugbani

1 Maku ma̱va̱, reme kadanshi ka̱va̱

ka̱ta̱ kpamu vu zuwa wila̱ u va̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ nu.

2 Tono wila̱ u va̱, vi ta̱ a̱ ciya̱ wuma,

ere ku yotsongusu ku va̱ an maku ma ka̱shi ma̱ nu.

3 Shiya le ekiye a̱ nu,

ɗana le a magbaganla ma̱ ka̱ɗu ma̱ nu.

4 Dana ugboji a vu ɗa taku va̱,

ka̱ta̱ vu dana kpamu kuyeve kumaci ku nu,

5 i ta̱ a ku ere wu ubuta̱ u tsugbani,

n ubuta̱ u vuka vu vuza yoku vu na vi n una̱ wu uyoꞋo.

6 Kanna ko yoku mi a ku indana,

n tsu katusu ka kpaꞋa ka̱ va̱.

7 Ɗa me enei a̱ ka̱tsuma̱ ka za a babu kusheshe,

ɗa n zukai vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ko kolobo,

ka̱ɗa̱nga̱ni koyoku ka na ki babu ma̱riki.

8 A̱yi nwalu a uye ugbayin ɗevu n ubuta̱ u na wi ida̱shi.

a nwalu a uye a kubana a kpaꞋa ku ni,

9 n kulivi, makyan mana kanna ki a̱ kuyikpa̱,

a makyan ma na ka̱yimbi ka kayin ka̱ gita̱i.

10 Ɗa u cinai ni,

u lapulai ka̱cika̱ni tsu kashakanlai o kufoɓuso tsuna u kuya̱nsa̱ yi.

11 A̱yi tana vuza motonu ɗa, kpamu n ugbamiwasuvu,

makyan dem ene a̱ ni i a ida̱shi a kpaꞋa ba.

12 Makyan mo yoku a uye, makyan mo yoku kpamu a̱ suvu a likuci,

ubuta̱ dem una uye u kpatalai, ta ɗe vi a kucinai.

13 Ɗa woɓongi ni,

n kindi ku ugoyi ɗa u danai ni.

14 &lt;&lt;Mi ta̱ n ka̱ɗiva̱ ka ida̱shi ma̱ta̱na̱ a kpaꞋa,

anna mi ta̱ a kushatangu uzuwakpani uva̱.

15 I ɗaɗa i zuwai ɗa mu uta̱i adama ana n gasa n avu,

n ciga ta̱ me ene wu, ɗa tana me enei nu na.

16 N pala ta̱ a̱ga̱da̱ a̱va̱

n arikinla a tsuzogu tsa aza Masar.

17 N bufangu ɗe ili ma̱gula̱ni a̱ga̱da̱ va̱,

n muru vu ma̱gula̱ni, n alosu koɓolo n sinamon.

18 Ta̱wa̱, tsu pana uyoꞋo wu ucigi, tsu panakpanai ali usana,

ta̱wa̱ tsu oɓongbonoi a̱ ka̱tsuma̱ ka maciganai.

19 Vali va̱ wi punu a kpaꞋa ba,

u yaꞋan ta̱ nwalu n daꞋangi.

20 U ɗika ta̱ ikebe ya a̱bunda̱i,

wi a kubono a kpaꞋa ba, sai kanna ka na wotoi u pecei.&gt;&gt;

21 Ɗa u kondoi le n a̱guma̱ a̱ni,

n una̱ wu uyoꞋo u ni ɗa u doroi ni.

22 Gogolo ɗa u tonoi ni

tsu kanaka kana a ku banka ubuta̱ u ku kiɗa,

tsu mesheun ma na mi a ka ɗikpangusu a kubana a maza.

23 Ubuta̱ u na kaya ka sovoi ni ali a̱ ka̱ɗu ka̱ni,

wita̱ lo tsu manunu mana mo moloko a ku uwa a maza,

a̱yi u yeve ana n wuma u ni u ɗa u ku tsupaka ba.

24 Gogo na, muku n va̱, panakai mu,

zuwai atsuvu i pana kadanshi ka̱ una̱ u va̱.

25 Ka̱ta̱ yu ushuku n icuꞋu i vuka vu nanlo,

u zuwa ka̱ɗu ka̱ ɗa̱ ka cikala kuyongo kuni ba,

ka̱ ta̱ i tono uye u ni ba.

26 Adama ana a̱yi ɗa wu una uma n a̱bunda̱i,

u zuwai uma n a̱bunda̱i ukpa̱

ali i kukece ba.

27 KpaꞋa ku ni uye u kubana a kpaꞋa ku ukpisa̱ uɗa,

u na u gida̱la̱ a kubana a kasaun.

8

Una̱singai wu ugboji

1 panai, ugboji wita̱ a̱ meɗevile,

kuyeve a ku ɗengusa̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni.

2 A nsasan, n uye,

a uɓon u na nsanji n gasai, talo u shamgbai.

3 a̱ ka̱kina̱ ku utsutsu u na u uwai a likuci,

a utsutsu u likuci a̱ meɗevile n ka̱la̱ka̱tsu kagbayin.

4 &lt;&lt;A̱ɗa̱ ali, a̱ ɗa̱ ɗa mi a meɗevile,

meɗevile ma̱ va̱ a u yabadem ɗa.

5 A̱ɗa̱ aza unambi u kusheshe, piꞋisai kuyaꞋan ugboji,

a̱ ɗa̱ alau, la̱nsa̱i kuyeve.

6 Zuwai atsuvu i pana, adama ana mita̱ a kudana ɗa̱ ili singai,

ili i na baci de dem n dansai i singai i ɗa.

7 Kadanshi kana n dansai mayun ɗa,

kagbanigbani, ili yu unata i ɗa a una̱ u a̱va̱.

8 Kadanshi ku una̱ u va̱ ra̱ka̱ kasingai kaꞋa,

koyoku ki punu ka na ki usokongi ba, ko a uwa.

9 Ra̱ka̱ vu le i ta̱ gaɗi u vuza kuyeve,

derere ɗa kpamu a ubuta̱ wa aza ana i n kuyeve.

10 Zagba odoki a̱ va̱, una̱ wa azurufa,

kuyeve kpamu una̱ u kazanariya kasingai,

11 adama ana ugboji u lata̱ idolu i singai tsuloboi,

ili i na vu laꞋi n kuciga ra̱ka̱, wi ku gisanku n a̱yi ba.

12 &lt;&lt;Mpa, ugboji, mi ta̱ n ugboji,

mi ta̱ n kuyeve koɓolo n ma̱riki.

13 Wovon u Ka̱shile, u ɗaɗa vu iwan kagbanigbani,

ugbamukaci, n a̱ra̱ɗi, n uye u kagbanigbani.

n kadanshi ka kuya̱nsa̱, n iwan ta̱ kaꞋa.

14 Mita̱ n odoki n ugboji,

mi ta̱ n kuyeve, n utsura.

15 N ɓa̱nka̱ ta̱ ngono ubuta̱ u tsugono u le,

a yaꞋin a fada kpamu a zuwa odoki a singai.

16 N uɓa̱nki u va̱ uɗa ngono ra̱ka̱ mi a kulyaꞋa tsugono,

ta feu aza kelime n a yaꞋin afada i nanai.

17 N ciga ta̱ aza ana a cigai mu,

aza ana a̱ la̱nsa̱i mu ita̱ a̱ kuciya̱ mu.

18 Uciyi n tsugbayin wi ta̱ wa a̱va̱,

uciyi u babu uteku n wu usuɓi.mayun ɗa.

19 Ili i na vu ciya̱i wa̱ a̱ va̱ u laꞋa ta̱ kazanariya ka singai,

i laꞋa ta̱ azurufa a singai.

20 N wala ta̱ a uye wu usuɓi,

a uye u kamayun,

21 n neke uciyi wa aza ana a cigai mu,

n shatangu mpon le kpamu n uciyi.

22 &lt;&lt;Mpa ɗa vuza vu ugiti vuna Vuzavaguɗu u gita̱i kuyaꞋan,

kafu u yaꞋan ili dem.

23 A yaꞋan mu ta̱ ali n ayin ugiti,

kafu u gita̱ wa aduniya.

24 A matsa mu ta̱ mala mu uga̱vi,

makyan mana babu a̱shi a̱ mini.

25 Kafu a yaꞋan nsansa,

ɗa a yaꞋan mu a ginda,

26 kafu uyaꞋan aduniya n akamba

ko kafu na utuka̱ kayala ku ugiti.

27 Mpa mi ta̱ lo ayin ana u yaꞋin gaɗi,

a na u pecei uteku u mini,

28 a na u yaꞋin eleshu gaɗi,

ɗa kpamu u zuwai uga̱vi wa nɗolu,

29 a na u zuwakai malaꞋa u teku,

adama ana ka̱ta̱ mini ma laza ubuta̱ u na a zuwa ni ba,

kpamu, a na u zuwai u teku wu uduniya.

30 Mpa ugboji mi ta̱ koɓolo n a̱yi, tsu kafuɗi ku ulinga.

mpa ɗa makyan dem u tsu pana u yoꞋo,

a yin tutu n tsu yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ n a̱yi.

31 Mi ta̱ ma̱za̱nga̱ n aduniya a̱ni ra̱ka̱,

mi ta̱ kpamu a kupana u yoꞋo vuma lima̱.

32 &lt;&lt;Gogo na, a̱ɗa̱nga̱ni a va̱ panai kadanshi ka̱ va̱,

yaꞋin tsu na n danai, vi ta̱ tana a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱.

33 Panai, odoki a̱ va̱ adama ana i gbojo,

ka̱ta̱ i iwan a ɗa ba.

34 Vuza vu una̱singai ɗa vuza na u panakai mu,

wi kashani utsutsu kanna dem,

a ku vana utsutsu u ku wala u va̱.

35 Adama ana vuza na baci dem u ciya̱i mu, u ciya̱ ta̱ wuma.

iyoci i kuciya̱ mapasa ma singai ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa.

36 Ama vuza na baci dem u kpa̱ɗi kuciya̱ mu, u foro ta̱ ka̱cika̱ni,

vuza na baci de dem u iwain mu, u ciga ta̱ ukpa̱Ꞌa̱.&gt;&gt;

9

Ugboji n tsulau

1 Ugboji u maꞋa ta̱ kpaꞋa ku ni

u sheꞋwei nshilya n cindere n ni.

2 U zuwai a kiɗai i nyama adama a̱ ka̱ɗiva̱, u foɓusoi ma̱kya̱n a̱ ni,

ɗa kpamu u foɓusoi ka̱ɗiva̱ ka̱ ni.

3 U suku ta̱ agbashi a̱ ni a̱ ma̱ci,

adama ana u ɗekushe a kusan ku u gaɗi a likuci.

4 &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ a̱ ɗa̱ na yi aza ugboji ba.&gt;&gt;

kpatalai na,

wa aza unambi wu u ka̱ni wa asuvu.

5 &lt;&lt;Ta̱wa̱i i lyaꞋa ilikulya i va̱,

soꞋi ma̱kya̱n ma na n foɓusoi.

6 Ka̱sukpa̱ unambi u kusheshe, adama ana i ciya̱ wuma,

yaꞋin nwalu a uye wu u yeve.&gt;&gt;

7 &lt;&lt;Yabadem na baci u dansukai vuza vu kugoyi, wi ta̱ a kuronoko ka̱cika̱ni kugoyi.

vuzana kpamu u dansuka vuza gbani-gbani, a̱yi ɗa u kuciya̱ mɓa̱la̱.

8 Ko kenu ka̱ ta̱ vu dansuka vuza vu kugoyi ba, adama ana wita̱ a ku iwan wu.

Ama vu dansuka baci vuza vu ugboji, a̱ yi tana wi ta̱ a kuciga wu.

9 Neke vuza vu ugboji odoki, ka̱ta̱ a̱yi tana udoku ugboji,

PiꞋisaka vuza vu usuɓi, ka̱ta̱ a̱yi tana udoku n kuyeve.

10 Wovon u Ka̱shile u ɗa u giti ugboji,

kpamu kuyeve ku Vuza ciɗa nanlo ɗaɗa kuyeve.

11 Adama a̱ va̱, ayin a̱ nu i ta̱ o ku doku kuyimkpa,

ka̱ta̱ o doku wu kpamu a̱ya̱ a wuma a̱ nu.

12 Vi baci nu ugboji, vi ta̱ nu ugboji adama a̱ ka̱cika̱nu,

ama, vi baci n kugoyi, a vu ɗa koci vi a ku takacika.&gt;&gt;

13 Kalau ka vuka, za kadanshi n a̱bunda̱i,

vuza vu unambi u kusheshe ɗa, u yeve ili ba.

14 U tsu da̱sa̱ngu ta̱ u tsutsu u kpaꞋa ku ni,

a kakuba ki ida̱shi ka̱ ni ku ugaɗi ka likuci,

15 a kuɗeke aza ana i a nwalu,

aza ana kusheshe ku le ki a ubuta̱ wu ulinga u le.

16 Utsu dana ta̱, &lt;&lt;A̱ɗa̱ aza unambi u kusheshe ta̱wa̱i na.&gt;&gt;

wa aza unambi wu uka̱ni u ka̱ɗu kpamu utsu dana ta̱.

17 &lt;&lt;Mini mu uboki ma tsu yokpo ta̱,

ilikulyaꞋa i na a tsu lyaꞋa usokongi wita̱ n uyoꞋo.&gt;&gt;

18 Ama aza ana a uwai ekiye a̱ ni, e yeve a na a̱kpisa̱ a ɗa i a ubuta̱ wa ba.

kpamu omoci a̱ ni, i ta̱ a̱ ku gida̱la̱ kubana ubuta̱ wi ida̱shi ya a̱kpisa̱.

10

Ansa a Sulemanu

1 Ansa a Sulemanu a ɗa na,

maku mu ugboji ma tsu zuwa ta̱ Dada ni ma̱za̱nga̱,

ama kalau ka maku, ili yu una̱mgbi u ka̱tsuma̱ i ɗa wa a̱na̱ku a̱ ni.

2 Uciyi una o ɓolongi a uye u gbanigbani, u tsu neke i li ba,

ama ida̱shi yu usuɓi u tsu utuka̱ ta̱ vuma ukpa̱.

3 Vuzavaguɗu wi a̱ kuka̱sukpa̱ vuza vu usuɓi a̱ ka̱tsuma̱ ka kambulu ba

ama u tsu sa̱nka̱ ta̱ kusheshe ka aza a gbani-gbani ku shana.

4 Tsurogo tsu tsu zuwa ta̱ vuma unambi,

ama kuyaꞋan ku ulinga ku tsu tuka̱ ta̱ n uciyi.

5 A̱yi na u ɓolongi ili i kashina n lyushi a̱yi ɗa vuza vu ugboji.

ama a̱yi na u latai a ayin a vikyaꞋa a̱yi ɗa vuza na u tsu tuka̱ n wono.

6 Una̱singai wita̱ a kaci ka vuza vu usuɓi,

ama u vuza gbani-gbani u tsu sokongu ta̱ u kuna u vishili u ni.

7 Kuciɓasa ku vuza vu usuɓi una̱singai u ɗa,

ama kula ku vuza gbani-gbani ki i ta̱ a̱ ku na̱mgba̱.

8 Vuza vu ugboji, a̱yi ɗa u tsu ushuku n odoki,

ama vuza kadanshi ka tsulau wi ta̱ a̱ ku na̱mgba̱.

9 Vuza na dem wi an nwalu a̱ ka̱tsuma̱ ku usuɓi, utsu yaꞋan ta̱ nwalu n ni m ma̱ta̱na̱.

ama vuza vu unambi usuɓi a tsu yeve yi ta̱.

10 Vuza na u tsu reme ka mayun, u tsu tuka̱ ta̱ n atakaci,

ama vuza na udanshi kamayun utsu tuka̱ ta̱ m ma̱ta̱na̱

11 Kadanshi ka vuza vu usuɓi ka̱shi ka̱ mini ma wuma maꞋa,

ama kadanshi ka vuza gbani-gbani ka tsu sokongu ta̱ u kuna u vishili u ni.

12 Tsurala tsu zuwa ta̱ vishili,

ama ucigi u tsu cinukpa ta̱ nu unushi ra̱ka̱.

13 Uma ugboji a tsu dansa ta̱ ka̱ ma̱riki,

ama uma a gbanigbani u gaꞋan ta̱ atakaci ka le.

14 Vuza vu ugboji u tsu ɓolongu ta̱ ku yeve,

ama una̱ u kalau u tsu tuka̱ ta̱ nu u kpa̱.

15 Udukuyan, mashilya maꞋa ma vuza vu uciyi,

ama unambi munuka maꞋa ma vu za vu unambi.

16 Katsupu ka kuyaꞋan kasingai kaɗa wuma,

ama katsupu ka vuza vu unushi ka ɗa atakaci.

17 A̱yi vuzana u tsu ushuku n ugbari n odoki, wi ta̱ a ku ciya̱ wuma,

ama a̱ yi vuzana u tsu inwan ugbari wi ta̱ a̱ kupuwa̱nka̱.

18 Vuza na dem u tsu sokongu tsurala, kayaꞋin ka uwa kaꞋa,

vuzana kpamu dem u tsu la̱nga̱sa̱ ula uma kalau kaꞋa.

19 Kadanshi ka yimkpa baci a̱ bunda̱i ɗa vuma u tsu ciya̱ unushi,

ama vuza vu ugboji ɗa baci vi, sai vu paɗa bini.

20 Kadanshi ka vuza vu usuɓi, ki ta̱ an azurufa ana a zagbai,

ama ka̱ɗu ka vuza gbani-gbani ki nu ugaꞋin ba ko kenu.

21 Kadanshi vuza vu usuɓi ku tsu lyaꞋatangu uma n a̱bunda̱i,

ama kalau ka tsu kuwa̱ ta̱ adama unambi wu usuɓi.

22 Una̱singai u Vuzavaguɗu u tsu tuka̱ ta̱ n uciyi,

ama ka̱bunda̱i ku ulinga ko tsu doku uciyi ba.

23 U kalau, kuyaꞋan ku ka gbani-gbani, ili yu ugulani u ɗai,

ama u vuza kuyeve, ugboji u tsu yokpo ta̱.

24 I na vu za gbani-gbani wi o wovon, i ɗa i kuciya̱i

ama i na vuza vu usuɓi u cigai i ɗaɗa a ku ciya̱.

25 Ayin a na baci kabatalikpau ka gbanigbani ka lazai, i o kudoku ku ene aza a gbanigbani ba,

ama vuza usuɓi u tsu shamgba ta̱ n utsura ali a kubana u teku.

26 Ka̱ta̱ vu zuwa korogo ka yaꞋanka wu ili ba,

ta lo wa ko okpo wu tsu mini ma kalam a anga ko kpamu tsu ka̱nga̱ a̱ a̱shi a̱ nu.

27 Wovon u Ka̱shile u tsu doku ta̱ wuma wu ugaɗi,

ama wuma u vuza gbani-gbani wi ta̱ gbati.

28 A̱pa̱ a vuza vu usuɓi ma̱za̱nga̱ maꞋa,

ama a̱pa̱ aza vuza gbani-gbani a̱ tsu tuka̱ n ili ba.

29 Uye u Vuzavaguɗu mashilya ma ku ere maꞋa u vuza vu usuɓi,

ama ili munuka i ɗa ubuta̱ wa aza kuyaꞋan ka gbani-gbani.

30 Aza usuɓi i ta̱ a kuciya̱ ukanji ayin tutu,

ama a̱ ku ka̱sukpa̱ aza gbani-gbani iɗika ya ba.

31 Aza usuɓi a tsu dansa ta̱ ugboji,

ama kelentsu kana ka tsu dansa a uwa ki ta̱ a kuyaꞋan ugbati.

32 Kelentsu ka vuza vu usuɓi ka yeve ta̱ i na i gaꞋin,

ama una̱ u vuza gbani-gbani, wi ni yoku ba sai kadanshi ka gbani-gbani koci.

11

1 Vuzavaguɗu u tsu iwan ta̱ vuza kagisamkpatsu ka a uwa,

ama u tsu pana ta̱ uyoꞋo wa za agisamkpatsu a mayun.

2 A̱ra̱ɗi a̱ tsu tuka̱ ta̱ n wono,

ama vuza babu a̱ra̱ɗi vuza vu ugboji ɗa.

3 UgaꞋin wa aza kamayun a ka̱ɗu, u tsu tono ta̱ n ele,

ama aza unambi u kamayun a tsu una ta̱ ka̱cika̱le adama a ka gbani-gbani ke le.

4 Udukuyan u tsu yongo n ugaꞋin a kanna ka ku kiɗa ka afada ba,

ama ida̱shi yu usuɓi i tsu utuka̱ ta̱ vuma ubuta̱ wu ukpa̱.

5 U kuna wu usuɓi wa aza babu unushi u tsu tono a̱ n ele a uye u magaba,

ama aza a gbani-gbani a tsu yikpa̱ ta̱ adama ka a gbani-gbani ke le.

6 Usuɓi wa aza ka mayun a̱ɗa̱ u tsu utuka̱ le ta̱,

ama aza iyaꞋanshi m modoruko o tsu okpo le ta̱ maza.

7 Vuza gbani-gbani u tsu kuwa̱ ta̱ n kusheshe ku ni dem,

ka̱ta̱ a̱pa̱ a utsura a̱ ni ra̱ka̱ a̱ na̱mgba̱.

8 A̱ tsu utuka̱ ta̱ vuza vu usuɓi atakaci,

ka̱ta̱ a ɗa o bono u vuza gbani-gbani.

9 Aza gbani-gbani n una̱ u le u ɗa a tsu una a za le,

ama aza usuɓi a ubuta̱ u kuyeve ku le u ɗa a tsu laꞋaka.

10 Vuza vu usuɓi u laꞋaka ba ci, likuci i tsu i yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱,

ɗa baci vuza gbani-gbani u kuwa̱i, uma a tsu yaꞋan ta̱ feu ma̱za̱nga̱.

11 Likuci i ci ciya̱ ta̱ tsugbayin adama una̱singai a uma usuɓi,

ama a tsu fa̱da̱ ta̱ likuci adama una̱ u uma a gbani-gbani.

12 Ukuna u tsulau u ɗa vu goyo toku nu,

vuza ugboji u tsu paɗa ta̱ bini.

13 Vuza kadanshi ka a̱bunda̱i n kula̱nga̱su u tsu sokongu kakuna ba.

Ama vuma vu usuɓi u su sokongu ta̱ ka kuna.

14 A ubuta̱ una wi babu vuza kelime, uduniya u tsu yikpa̱ ta̱,

ama ka̱bunda̱i ka aza kuneke odoki ka tsu tuka̱ ta̱ uduniya ida̱shi i ma̱ta̱na̱.

15 Ɗa baci vu ushuki ko okpo magan adama komoci vi ta̱ o ko kpo n wono,

ama vuzana u iwain wi ta̱ a kulaka.

16 Vuka vu usuɓi u su ciya̱ ta̱ tsugbayin,

ama aza asuvu a yali udukuyan u ɗa koci a ku ciya̱.

17 Vuma vu usuɓi u tsu ciya̱ ka̱ ta̱ ka̱cika̱ni u gaꞋin,

ama vuza gbani-gbani u tsu ronoko ta̱ ka̱cika̱ni atakaci.

18 Aza gbani-gbani a tsu ciya̱ ili i makara ba,

ama uma u usuɓi a tsu ciya̱ ta̱ uciyi u mayun.

19 Usuɓi usingai u tsu la̱nsa̱ka̱ ta̱ vuza wuma,

ama vuza na u dakaki kula̱nsa̱ ka gbani-gbani wi ta̱ a ku kuwa̱.

20 Vuzavaguɗu u tsu iwan ta̱ aza kusheshe ku gbani-gbani,

21 ama u tsu ka̱sukpa̱ ta̱ a aza usuɓi a laꞋaka.

22 UgaꞋin u vuka dem wi baci n ka̱ɗu kasingai ba,

wi ta̱ tsu makawani ma azanari a vunu vu ma̱gurusunu.

23 Kusheshe ku uma usuɓi, kuɗa kasingai,

ama kusheshe ka̱ a̱ɗu ka aza a gbani-gbani ku ɗa wupa ayin tutu.

24 Aza o yoku a tsu neke ta̱ kuneꞋe ba̱ri, ka̱ta̱ tana uciyi u le u yimkpa,

ama aza o yoku a tsu neke vuza ko kenu ba, ama ka̱ta̱ okpo nu unambi.

25 Vuza na u tsu neke ba̱ri, u ku okpo ta̱ vuza vu uciyi,

ɓa̱nka̱ otoku a̱ nu, a vu feu i ta̱ a ku ɓa̱nka̱ wu.

26 Uma a tsu yaꞋanka ta̱ vuzana u sokongi ishina una̱,

ama una̱singai u ɗa u vuza na u dengei.

27 Vuza na u la̱nsa̱i ugaꞋin u tsu ciya̱ ta̱ kasingai,

ama vuza na u la̱nsa̱i una̱mgbi, wi ta̱ a kuciya̱ u ɗa.

28 Vuza na dem u nekei ka̱ɗu wu udukuyan u ni wi ta̱ a ku yikpa̱,

ama vuza vu usuɓi wi ta̱ o kutopo uteku tsa a̱vuku a̱ ta̱ku a ka̱kina̱ ka mini.

29 Aza na a̱ tsu tuka̱ n atakaci a i kpaꞋa le, a u kotsushi utsu ciya̱ ili yi uka̱ni ba.

kpamu kalau ki ta̱ o ku okpo kagbashi ka vuza vu ugboji.

30 Usuɓi u neke ta̱ vuma wuma,

vuza na wi n ugboji, kpamu utsu isa ta̱ wuma.

31 Ɗa baci aza usuɓi a̱ ciya̱i u peci u le aduniya,

ni ɗa tamkpamu wo ku okpo wa aza unushi u gbani-gbani.

12

1 Vuza na baci dem u cigai ugbari u ciga ta̱ kuyeve,

ama vuza na u iwain ugbari kalau ka.

2 Vuma vu usuɓi u tsu la̱nsa̱ ta̱ uɓa̱nki u Ka̱shile,

ama Ka̱shile ka tsu una ta̱ vuza vu kusheshe ku gbani-gbani.

3 Vuma u tsu ciya̱ katsura a ubuta̱ u ka gbani-gbani ba,

ama ma̱giti ma aza usuɓi ma ci shamgba ta̱ n utsura mayin.

4 Vuka vu usuɓi ili i ma̱za̱nga̱ i ɗa u vali ni,

ama vuka vu na vu tsu neke vali ni wono, u tsu okpo ta̱ an ketele ku ushami i kyamba i ni.

5 Kusheshe ka aza usuɓi kusheshe ku mayun ku ɗa,

ama odoki aza a gbani-gbani modoruko ma koci.

6 Odoki a vuza gbani-gbani o tsu okpo ta̱ an maza,

ama kadanshi ka vuza vu usuɓi ka tsu tuka̱ le ta̱.

7 A tsu una ta̱ vuza gbani-gbani ra̱kura̱ka̱,

ama kpaꞋa ku vuza vu usuɓi ki ta̱ a ku shamgba n utsura mayin.

8 A tsu cikpa ta̱ vuma vu usuɓi adama ugboji u ni,

ama a tsu goyo ta̱ vuza ka̱ɗu ka a gbani-gbani.

9 U ku laꞋa ta̱ n kugaꞋan n unambi u nu, vi a̱ kula̱nsa̱ ili i kulya,

An va ku bonoko ka̱cika̱nu avu ili i yoku i ɗa.

tana ili i na va kulyaꞋa i laꞋa ta̱ utsura u nu.

10 Vuma vu usuɓi u tsu la̱na̱ ta̱ ma̱ta̱na̱ mi ilikuzuwa i ni,

ama vuza gbani-gbani ili i tsu bankai ba

11 Kacimbi kana kaci yaꞋan ulinga ka̱u,

utsu yaꞋan ta̱ n ilikulya ya a̱bunda̱i,

tsulau tsu a̱ la̱nga̱sa̱ makyan adama ulinga u gbani.

12 Vuma gbani-gbani kusheshe ku ni ku ɗa u yaꞋan ka gbani-gbani,

ama vuza usuɓi u tsu sheshe ta̱ ka singai.

13 Kadanshi ka vuza gbani-gbani ka tsu okpoi ta̱ maza,

ama vuza vu usuɓi u tsu utuka̱ ta̱ ka̱cika̱ni a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci.

14 Katsupu ka vuma dem ki ta̱ a ubuta̱ u kadanshi ka̱ni n ulinga u ni,

wi ta̱ a̱ kuciya̱ ili i na i gaꞋin ni.

15 Kalau ke ce ene ta̱ uye u wuma u ni derere ɗa,

ama vuza vu ugboji u tsu pana ta̱ odoki.

16 Kalau ka tsu yotsongu ta̱ wupa u ni gogolo,

ama vuza vu ugboji u tsu keɓece koyoku ba.

17 Vuza na u tsu dansa kamayun wi ta̱ a kusala usuɓi,

ama kayaꞋin ka uwa ka tsu dansa ta̱ a uwa.

18 Kadanshi kana a yaꞋin babu kusheshe,

ka tsu tuka̱ ta̱ n usa̱n tsu usapi u kotokobi,

ama kelentsu ka vuza vu ugboji ka tsu tuka̱ ta̱ n ma̱ta̱na̱.

19 Kamayun ki ta̱ a kugeshe a li a kubana u teku,

ama u kuna wa uwa gogolo u tsu kotso ta̱.

20 Ukuna wa uwa u ɗa u tsu shatangu ka̱ɗu ka aza gbani-gbani,

ama ukuna u ma̱za̱nga̱ u ɗa wa aza ana a tsu neke odoki a singai.

21 Ko ka gbani-gbani ka kuciya̱ vuza vu usuɓi ba,

ama atakaci a̱bunda̱i a ɗa a kuciya̱ vuza gbani-gbani.

22 Vuzavaguɗu u tsu iwan ta̱ vuza kadanshi ka a uwa,

ama u tsu pana ta̱ uyoꞋo wa aza a na a ci yaꞋan kamayun.

23 Vuza vu usuɓi u tsu sokongu ta̱ kuyeve ku ni,

ama kalau ka tsu utuka̱ ta̱ n tsulau tsu ni e keteshe.

24 Ulinga wa a wuya utsu neke ta̱ utsura,

ama tsurogo ci ta̱ a kuzuwa wu vu okpo ka gbashi.

25 Una̱mgbi u ka̱ɗu, u tsu sa̱nka̱ ta̱ vuma ma̱za̱nga̱,

ama kadanshi ko odoki ka tsu zuwa ta̱ wuma ma̱za̱nga̱.

26 Vuza vu usuɓi u tsu neke ta̱ ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni odoki a singai,

ama ulinga u vuza gbani-gbani u tsu zuwa ta̱ u puwa̱nka̱.

27 Vi baci korogo, vi a̱ kuciya̱ ili i na vi a̱ kula̱nsa̱ ba,

ama vu yaꞋan baci ulinga ka̱u, vi ta̱ a̱ kuciya̱ udukuyan.

28 Ukuna wu usuɓi, uye u wuma u ɗa,

nwalu a̱ ka̱tsuma̱ ku u ɗa u tsu banka vuza ukpisa̱ ba.

13

1 Maku mu ugboji ma tsu isa ta̱ ugbari u Dada ni,

ama maku ma kugoyi ma tsu pana kadanshi ba.

2 Vuma vu usuɓi u ci lyaꞋa ta̱ ili a u tsura wu una̱ u ni,

ama vuma vu unambi wu usuɓi u tsu bonoko ta̱ a̱pa̱ a̱ ni a ubuta̱ u vishili.

3 YaꞋan ci coꞋo n ili i na vi a kudansa, adama ana vu isa wuma u nu.

Vuma vu na u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan cicoꞋo n kadanshi ka̱ ni ba,

u tsu uka ta̱ ka̱cika̱ni muna.

4 Vuza vu ukpa̱ɗi u tsu ciga ta̱ udukuyan,

ama u ci ciya̱ ili i yoku ba.

ama kayaꞋin ku ulinga

ki ta̱ a kuciya̱ ili i na wi a kuciga ba̱ri.

5 Vuza vu usuɓi u tsu iwan ta̱ ukuna wa a uwa,

ama vuza gbani-gbani u tsu yaꞋan ta̱ ili i wono n i kugoyi.

6 Usuɓi u tsu ere ta̱ vuza vu babu unushi,

ama ka gbani-gbani ka tsu vakangu ta̱ vuza vu u nushi.

7 Vuza yoku utsu ɗika ta̱ ka̱cika̱ni vuza vu uciyi ɗa, kpamu tana wi n ili ba,

vuza yoku u ɗika ta̱ ka̱cika̱ni a̱yi vuza vu unambi ɗa,

kpamu tana a̱yi vuza vu uciyi ɗa ka̱u.

8 Uciyi u vuma wita̱ a kufuɗa ku isa wuma u ni,

ama vuza vu unambi babu vuza na u tsu gbandarasa yi.

9 Kutashi ka aza usuɓi ku tsu akana ta̱ ka̱u,

ama kutashi ka aza gbani-gbani u kimushi u ɗa u ci yaꞋan.

10 Ugbamukaci vishili vuɗa utsu tuka̱ koci,

ama a̱ tsu ciya̱ ta̱ ugboji ubuta̱ wa aza ana a tsu pana odoki.

11 Udukuyan u na a̱ ciya̱i n uye usingai ba, u tsu puwa̱nka̱ ta̱ gogoꞋo,

ama vuza na de dem u ɓolongi ikebe kenu kenu i tsu ka̱na̱ ta̱ kudokusu.

12 Ku zuwa ku ka̱ɗu kuna a takpai a kubana kelime ku tsu zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ ka̱na̱ mɓa̱la̱.

ama mali mana a̱ ciwa̱ta̱ngi mita̱ tsu maɗanga ma wuma.

13 Vuza na baci de dem u goyoi odoki wita̱ a ku saꞋawa odoki a̱ni,

ama vuzana baci de dem u tonoi odoki a wita̱ a̱ kuciya̱ katsupu.

14 Kuyotsongu ku vuza vu ugboji, kuɗolu ku mini ma wuma ma a,

vuza na utsu bonoko vuma a ubuta̱ u maza mu ukpa̱.

15 Kuyeve ku singai kutsu tuka̱ ka̱ ta̱ mapasa ma singai,

ama uye wa a za gbani-gbani wi ta̱ n utsura.

16 Vuza vu ugboji u ci yeve ta̱ ili i na wi a kuyaꞋan,

ama kalau ka tsu yotsongu ta̱ tsulau cini e keteshe.

17 Kalingata ka gbani-gbani ka tsu uwa ta̱ atakaci,

ama kalingata ka mayun ka tsu tuka̱ ta̱ n ma̱ta̱na̱.

18 Vuza na baci de dem u iwain kushuku n odoki, u tsu okpo ta̱ n wono n unambi,

ama vuzana baci dem wu ushuki n odoki utsu ciya̱ ta̱ tsugbayin.

19 Ili i singai i ɗa vuma u ciya̱ ili i na u kuɓa̱nka̱ ka̱cika̱ni,

alau a tsu iwan ta̱ ku ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani.

20 A̱ yi na wi nwalu koɓolo n aza ugboji

utsu doku ta̱ n ugboji,

ama ka̱ja̱Ꞌa̱ ka a lau wita̱ a kulyaꞋa kelime n ku na̱mgba̱.

21 Ka gbani-gbani ko tsu tono ta̱ aza unushi,

ama una̱singai u ɗa katsupu ka vuza vu usuɓi.

22 Vuma vu usuɓi wita̱ a̱ kuciya̱ udukuyan, ali u ka̱sukpa̱ka̱ ntsukaya n ni,

ama udukuyan wa aza unushi wita̱ o ku okpo wa aza usuɓi.

23 Kashina ka vuza vu unambi i ta̱ a kufuɗa kuneke ilikulya n a̱bunda̱i,

ama unambi u kamayun ka tsu pura̱ngu ta̱ uɗa ra̱ka̱.

24 A̱ yi na utsu gbara maku ma̱ ni ba, u ciga ma ba,

ama a̱yi na u cigai maku ma̱ ni u tsu gbara ta̱ maku ma̱ ni mayin.

25 Vuma vu usuɓi u tsu lyaꞋa ta̱ ilikulya ali u cuwa̱,

ama vuma gbani-gbani, n kambulu kaꞋa utsu yongo ayin tutu.

14

1 Vuka vu ugboji vu tsu maꞋa ta̱ kpaꞋa ku ni,

ama kalau ka tsu fa̱da̱ ta̱ kpaꞋa ku ni n ekiye a̱ ni.

2 Vuza na u tsu yaꞋan kamayun a̱ yi ɗa u tsu pana wovon u Ka̱shile,

ama a̱ yi vuza vu modoruko kugoyo ku ɗa u tsu goyoi.

3 Kadanshi ka kalau mashashau ma a kucina̱ ku ni,

ama kadanshi ka vuza vu ugboji ka tsu ere yi ta̱.

4 Ubuta̱ u na wi babu anaka a vicimba, teɗai a̱ kuciya̱ ilikulyaꞋa?

Ama ubuta̱ u na wi n obomburon a vicimba, i ta̱ a̱ kuciya̱ ilikulya ya a̱bunda̱i.

5 Ngan n vuza vu usuɓi, mayun ɗa.

ama vuza vu ngan ma a uwa, u tsu ka̱ra̱ka̱ ta̱ n a uwa.

6 Vuza kugoyi u tsu la̱nsa̱ ta̱ ugboji ama u su ciya̱ ba,

ama kuyeve ki na atakaci u keyevi ba.

7 YaꞋan daꞋangi n kalau,

adama ana wi n ili i na wa ku yotsongu ba.

8 Ugboji u keyevi u ɗaɗa u yeve uye wa nwalu n ni,

ama tsulau tsu kalau tsu tsu vakangi ta̱.

9 Kalau ka tsu yaꞋan ta̱ ugulani n unushi,

ama vuza vu usuɓi n ka̱ɗu ka u tsu folono a cinukpa kai unushi.

10 Ka̱ɗu dem ke yeve ta̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u ni,

kpamu babu vuzana u kufuɗa ku yeve ma̱za̱nga̱ ma̱ ni.

11 KpaꞋa ku vuza gbani-gbani ki ta̱ a ku fa̱da̱,

ama kpaꞋa ku vuza vu usuɓi ki ta̱ o kutopo.

12 Ili i na vuma u sheshei ku dana i ɗa uye u singai,

wi ta̱ a kubanka yi ukpa̱.

13 Ko a ka̱tsuma̱ ki izoshi, gaꞋan ba una̱mgbi u ka̱tsuma̱ wi ta̱ punu.

ma̱za̱nga̱ ma laza baci, una̱mgbi u ka̱tsuma̱ wi ta̱ punu.

14 Vuma gbani-gbani a tsu tsupai ki ta̱ n ka gbani-gbani ka̱ ni,

vuza singai kpamu a tsu tsupai ki ta̱ n kasingai ka̱ ni.

15 Kalau ka tsu ushuku ta̱ n ili dem,

ama vuza vu ugboji u tsu indana ta̱ mayin kafu u yaꞋan ili i yoku.

16 Vuma vu ugboji, utsu pana ta̱ wovon u Ka̱shile,

ama kalau ka tsu yaꞋan ta̱ ili gogoꞋo babu cicoꞋo.

17 Vuza vu wupa u tsu yaꞋan ta̱ kakuna n tsulau,

ka̱ta̱ a iwan vuza kusheshe ku gbani-gbani.

18 Vuza vu unambi u kusheshe u tsu ciya̱ ta̱ ili u teku u tsulau u ni,

ama vuza vu usuɓi katsupu ka̱ni kuyeve ku ɗa.

19 Mayun vuza gbani-gbani wi ta̱ a̱ ku kuɗa̱ngu e kelime ka vuza vu usuɓi,

vuza ka gbani-gbani kpamu a utsutsu u vuza vu usuɓi.

20 Babu vuza na wi a kuciga vuza vu unambi,

ama vuza vu uciyi wi ta̱ n a̱ja̱Ꞌa̱ n a̱bunda̱i.

21 A̱yi vuzana u goyoi vutoku ni, u yaꞋan ta̱ unushi,

ama vuza vu una̱singai u ɗa vuzana u ɓa̱nka̱i vuza vu unambi.

22 Vuza na u tsu foɓuso ka gbani-gbani, uye u ɗa wi a̱ ku ka̱sukpa̱ ba?

Ama ucigi n usuɓi wi ta̱ o ku okpo u vuzana wi o kufoɓuso ili i singai.

23 YaꞋan ulinga vi ta̱ ili i wuma,

ama vu da̱sa̱ngu baci a kadanshi vi ta̱ o ku okpo vuza vu unambi.

24 Katsupu ka vuza vu ugboji udukuyan u ɗa,

ama katsupu ka kalau tsulau tsu ɗa.

25 Vuza kamayun u ciꞋisa ta̱ wuma,

ama ka yaꞋan ka uwa za modoruko ɗa.

26 A̱yi vuzana wi n wovon u u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱,

kpamu Vuzavaguɗu wi ta̱ o ku okpo ubuta̱ u kusheɗeku u muku n ni.

27 Wovon u Vuzavaguɗu u ɗaɗa ubuta̱ u wuma,

u ɗa u ku zuwa vuma u pasa maza mu u kpa̱.

28 Tsugbayin tsu mogono tsu ɗaɗa ka̱bunda̱i ka uma a na wi na a ɗa,

ama uma i lo baci ba, tsugono gbani ɗa.

29 Vuma na u tsu na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba, wi ta̱ n kuyeve,

ama vuza vu una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u tsu tuka̱ ta̱ tsulau tsu ni e keteshe.

30 Ka̱ɗu ki ida̱shi ka̱ tsu neke ta̱ wuma i kyamba,

ama cisheꞋe tsu tsu shamatangu ta̱ etele.

31 A̱yi vuza na u doroi vuza vu unambi, u goyo ta̱ Vuzavaguɗu,

ama vuza na baci de dem u ɓa̱nka̱i vuza vu unambi, u cikpa ta̱ Ka̱shile.

32 A za gbani-gbani, e le ɗa a tsu vakangu ka̱cikele n ka gbani-gbani ke le,

ama aza usuɓi a tsu ere ta̱ ka̱cikele n ka singai ke le.

33 Ugboji wi ta̱ ida̱shi u vuza kuyeve dem,

a li a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka wuma u alau feu u tsu yotsongu ta̱ ka̱cika̱ni.

34 Usuɓi u tsu neke ta̱ uduniya tsugbayin,

ama u nushi u tsu neke ta̱ uduniya wono.

35 Mogono ma tsu pana ta̱ u yoꞋo u kagbashi ku ugboji,

ama wupa u ni wi ta̱ ubuta̱ u vuza na u tsu yaꞋan ili wono.

15

1 Wushuki u singai u tsu ta̱na̱ta̱ngu ta̱ ka̱ɗu,

ama kadanshi ku usuɗukpi ka tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ ka̱ɗu.

2 Kelentsu ka vuza vu ugboji ke tsu neke ta̱ kuyeve,

ama una̱ u kalau u tsu tsuwa̱n tsulau.

3 A̱shi a Vuzavaguɗu i ta̱ a ubuta̱ dem,

a kinda aza a singai n aza a gbani-gbani.

4 Kelentsu kana ka̱ tsu dansa kasingai, ki ta̱ u teku tsu maɗanga ma wuma,

ama kelentsu ka a uwa ka tsu una ta̱ ayinviki asingai.

5 Kalau ka tsu goyo ta̱ ugbari u Dada ni,

ama vuzana dem u tsu zuwa atsuvu u pana odoki, vuza vu ugboji ɗa.

6 KpaꞋa ka aza usuɓi ki ta̱ n uciyi wa̱ bunda̱i,

ama uciyi u vuza gbani-gbani u tsu tuka̱ le ta̱ n atakaci.

7 Una̱u u vuza vu ugboji u tsu dansa ta̱ u kuna u kuyeve,

ama ka̱ɗu ka kalau ka tsu yaꞋan nanai ba.

8 Vuzavaguɗu u tsu iwan ta̱ alyuka a vuza gbani-gbani.

Ama kavasa ka vuza singai ka tsu zuwai ta̱ ma̱za̱nga̱.

9 Vuzavaguɗu u tsu iwan ta̱ uye u uma a gbani-gbani,

ama u ci ciga ta̱ aza na a tsuyaꞋan kasingai.

10 Ɗa baci vu nusai, mayun ɗa a takacika wu,

a̱yi na u iwain kulapulu wita̱ a ku kuwa̱.

11 Ukpa̱ n munuka mi ta̱ a ubuta̱ u Ka̱shile,

teɗai tamkpamu a̱ɗu a uma a̱ lima̱.

12 Vuza vu kugoyi u tsu ciga a dansukai ba,

u tsu bana u vuza vu ugboji ba.

13 Ka̱ɗu ka̱ ma̱za̱nga̱ ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n i meshe,

ama una̱mgbi u ka̱ɗu ka̱tsu una ta̱ ayinviki.

14 Uma ugboji a tsu la̱nsa̱ ta̱ kuyeve,

ama ilikulyaꞋa i kalau i ɗa ɗa tsulau.

15 Wuma wa aza unambi ra̱ka̱ wi ta̱ tukpa n atakaci,

ama a̱ɗu aza ma̱za̱nga̱ a makyan dem ita̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kupana uyoꞋo.

16 U lata̱ vu okpo n unambi n wovon u Vuzavaguɗu,

ana va kuciya̱ udukuyan wa̱ a̱bunda̱i koɓolo n atakaci.

17 U lata̱ vu lyaꞋa tsuwaꞋa tsu babu mkpaɗi ucigi de wi baci lo,

ana va ku takuma i nyama i singai tsurala ci baci lo.

18 Vuza vu usuɗukpi u ka̱ɗu u tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ vishili,

19 Uye u vuza vu wonvoli tukpa ɗa u ɗa wi n awana,

ama uye u vuza vu usuɓi a̱ ka̱ɗu uba̱rukpi uɗa wi.

20 Maku mu ugboji u tsu zuwa ta̱ esheku a̱ ni u pana uyoꞋo

ama kalau ka tsu goyo ta̱ a̱na̱ku ni.

21 Tsulau ili i ma̱za̱nga̱ i kajarishi i ɗa,

ama vuza na wi n kuyeve u tsu yaꞋan ta̱ ili ni derere.

22 Ɗa baci odoki i lo ba, ka kuna ka tsu na̱mgba̱ ta̱

ama n odoki a̱bunda̱i, a tsu ciya̱ ta̱ u lyaꞋi.

23 Yaba dem u tsu pana ta̱ uyoꞋo u wu ushuki u kadanshi kasingai,

ili singai i ɗa a yaꞋan kadanshi ka singai a ayin ana agaꞋin.

24 Uma ugboji a tsu tono ta̱ uye u na u kubanka le ubuta̱ u wuma,

adama ana wu utuka̱ le a ubuta̱ wu ukpa̱.

25 Vuzavaguɗu u tsu fa̱da̱ ta̱ kpaꞋa ku vuza vu ugbamukaci,

ama u tsu kanza ta̱ kureꞋe ku kagapa.

26 Vuzavaguɗu u tsu iwan ta̱ kusheshe ku vuza gbani-gbani,

ama u tsu yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ n kadanshi ka a singai.

27 Vuza kalyaꞋa, u tsu ronoko to kpaꞋa ku ni atakaci,

ama a̱yi vuza na u iwain kalyaꞋa wi ta̱ a kuyongo n wuma.

28 Ka̱ɗu ka vuza vu usuɓi ka tsu sheshe ta̱ kafu kushuku kadanshi,

ama kelentsu ka vuza gbani-gbani ka tsu dansa ta̱ ka gbani-gbani.

29 Vuzavaguɗu u tsu yongo ta̱ daꞋangi n vuma gbani-gbani,

ama u tsu pana ta̱ kavasa ka vuma vu usuɓi.

30 Imeshi i tsu zuwa ta̱ vuma u yaꞋan ma̱za̱nga̱,

kpamu arabali a singai a tsu tuka̱ ta̱ n ma̱ta̱na̱ i kyamba.

31 Vuza na dem u pana odoki a wuma,

wi ta̱ o kuyongo a̱ ka̱tsuma̱ ka aza ugboji.

32 Vuza na dem u iwain ugbari, ka̱cika̱ni kaꞋa u goyoi,

ama vuza na baci de dem wu ushuki n kulapu, wi ta̱ a ku ciya̱ kuyeve.

33 Wovon u Ka̱shile kuyotsongu su ku ugboji ku ɗa,

kpamu sai vu goyo ka̱cika̱nu, yeve ka̱ta̱ vu ciya̱ tsugbayin.

16

1 Kusheshe ku ka̱ɗu ku vuma ku ɗa,

ama ku ushuku,

ku Vuzavaguɗu ku ɗa.

2 E kene ku vuma, ili i na u yaꞋin dem derere ɗa,

ama Vuzavaguɗu ɗa kashatangi.

3 Zuwa ka Vuzavaguɗu ulinga u nu,

ofoɓuso a̱ nu tana i ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi.

4 Ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋin dem derere ɗa,

ko vuza gbani-gbani adama a kanna ka atakaci.

5 Vuzavaguɗu u tsu iwan ta̱ vuza na de dem wi n ugbamukaci

we a̱ ku ka̱sukpa̱ le a laꞋaka ubuta̱ wa atakaci ba.

6 A ubuta̱ wu ucigi n kuyaꞋan kasingai, a tsu cinukpaka ta̱ vuma u nushi,

kpamu ubuta̱ wovon u Vuzavaguɗu,

vuma u tsu katsukpa ta̱ ka gbani-gbani.

7 Makyan ma na vu yaꞋin ili i na Vuzavaguɗu wi a kuciga,

vi ta̱ a kufuɗa kubonoko irala i nu yo okpo a̱ja̱Ꞌa̱.

8 U laꞋa ta̱ n kugan vu ciya̱ kenu a uye u singai,

ana va ku ɓolongu n a̱bunda̱i n uye u kalyaꞋa.

9 Vuma u tsu sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni,

ama Ka̱shile ka ka tsu shatangu.

10 Kadanshi a una̱ u mogono ki ta̱ tsu a kaka a̱ Ka̱shile,

ayin dem u tsu kiɗa ta̱ a fada derere.

11 Vuzavaguɗu u ciga ta̱ kagisamkpatsu ka singai,

ka̱ta̱ kpamu ka wina dem ko okpo derere.

12 Ngono n tsu iwan ta̱ ka gbani-gbani,

adama ana ka singai kaɗa ka tsu zuwa tsugono tsu tsurukpa.

13 Mogono ma tsu pana ta̱ uyoꞋo u kadanshi ka singai,

u tsu ciga ta̱ aza kudansa kamayun ka̱u.

14 Wupa u mogono u kutuka̱ n ukpa̱ u ɗa,

ama vuza na wi n ugboji u tsu yaꞋan ta̱ moloko mana u ta̱na̱ta̱ngu mogono ka̱ɗu.

15 Kasingai ka mogono tsu keleshu kaꞋa kana ka tsu tuka̱ m mini ma gaɗi n lyushi,

wuma wi ta̱ punu.

16 U laꞋa ta̱ kugaꞋan vu ciya̱ ugboji, ana va kuciya̱ kazanariya,

u laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu zagba kuyeve ana vaku zagba azurufa.

17 Uye u vuza vu usuɓi u tsu katsukpa ta̱ ka gbani-gbani,

vuzana u lapulai uye u ni, wuma u ni uɗa wi e ku ere.

18 Ugbamukaci u tsu tuka̱ ta̱ n ukpa̱,

kugoyi kpamu ku tsu vakangu ta̱ vuza.

19 U laꞋa ta̱ vo okpo vuza vu unambi vuza vu usuɓi,

ana va ku okpo a̱ ka̱tsuma̱ ka aza ugbamukaci, ali na vu ciya̱ ili a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

20 A̱yi na dem wu ushuki n odoki, wi ta̱ a ku laꞋa ka,

vuza vu una̱singai u ɗa a̱ yi na wu ushuki n Vuzavaguɗu.

21 Vuza vu ugboji a tsu ɗekei ta̱ vuza kuyeve,

adama ana kadanshi ku uyoꞋo ka ɗaɗa uma a tsu laꞋa n ku ciga.

22 Ugboji ka̱shi ka vuma ka a ubuta̱ wa aza ana i nu ɗa,

ama tsulau tsu tsu tuka̱ ta̱ alau n atakaci.

23 Vuma vu ugboji u tsu sheshe ta̱ kafu u dansa,

ka̱ta̱ tana ka danshi ka̱ ni ka̱ ciya̱ wu ushuki.

24 Kadanshi ku uyoꞋo ka tsu yaꞋan ta̱ an kabashi ki ishigi,

n uyoꞋo a̱ ka̱ɗu, a̱ ku tuka̱ n ma̱ta̱na̱ i kyamba.

25 A kene ku vuma, wi ta̱ n uye u na u laꞋi n mayin,

ama a ukocishi, ukpa̱ u ɗa.

26 Kambulu ka tsu zuwa ta̱ vuza zamalinga u dakaka u linga,

adama ana u ciga ta̱ u cuwa̱ta̱ngu ka̱cika̱ni.

27 Vuma gbani-gbani u tsu sheshe ta̱ kuyaꞋan kagbani-gbani,

kadanshi ka̱ ni kpamu ka tsu ka̱na̱ ta̱ ku tasa a na akina.

28 Vuza vu babu kamayun u tsu ɗa̱ngusa̱ ta̱ vishili,

vuza kuyun u tsu pece ta̱ a̱ja̱Ꞌa̱ ni ana i ɗeɗevu.

29 Aza kavama, a tsu doro ta̱ a̱ za̱ ni,

a li u vakangi ubuta̱ u wa atakaci.

30 A̱ yi na u tsu yaꞋan iyoci n a̱shi, modoruko maꞋa wi a kuciga kuyaꞋan,

vuza na u tsu yaꞋan iyoci n una̱ uni, ka gbani-gbani kaꞋa wi a kuciga ku yaꞋan.

31 Ka̱nji ka̱ri, okokolo a tsugbayin a ɗa,

katsupu kaꞋa a wuma u vuza vu usuɓi.

32 U lata̱ n kugaꞋan vu okpo vuza vu u ka̱ni u ka̱ɗu, ana va ku okpo vuza vu utsura,

u laꞋa ta̱ kpamu n kugaꞋan vu fuɗa ka̱cika̱ni, u laꞋa u likuci.

33 Uma a tsuyaꞋan ta̱ kazagba adama ana e yeve i na i gaꞋin,

ama Vuzavaguɗu a̱ yi ɗa ka zagbi.

17

1 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu lyaꞋa tsuwa babu kusan n ka̱ɗu ida̱shi

an va kulyaꞋa tsuwa tsu ka̱ɗiva̱ a kpaꞋa ku vishili.

2 Kagbashi ku ugboji, ki ta̱ a kulyaꞋa tsugono

a kpaꞋa ku maku ma na ma tsu tuka̱ n wono,

ali u ciya̱ upecu wi ili yi uka̱ni derere tsu vuza te punu a kpaꞋa ka.

3 Azanariya n azurufa n akina a tsu kondo le,

ta Vuzavaguɗu u tsu kondo ka̱ɗu nannai.

4 Vuza gbani-gbani, u tsu zuwaka ta̱ atsuvu wi ili i gbani-gbani,

kayaꞋin ka uwa ka tsu bonoko ta̱ n asuvu a̱ ni u vuza na u tsu dansa u kuna u kavama.

5 Vuza na baci de dem ugoyi vuza vu unambi, u shika ta̱ Ka̱shile ka na ka yaꞋin ni,

vuza na u yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama una̱mgbi u vutoku wi a kulaka ubuta̱ wa atakaci ba.

6 U gaꞋin wu nkoshi ntsukaya n ɗa,

ugaꞋin u muku kpamu i sheku i le i ɗa.

7 Kadanshi kasingai ka tsu untsa n kalau ba,

ko tana a uwa untsa n vuza kelime.

8 KalyaꞋa ki ta̱ an katali ki ili mereve a a̱shi a vuza na u nekei a ɗa,

ubuta̱ u na u kpatalai dem derere ɗa.

9 Vuza na u cinukpai u nushi, ucigi u ɗa wi a kula̱nsa̱,

ama vuza na u tsu reme u nushi a̱ ka̱ɗu, u tsu pece ta̱ a̱ja̱Ꞌa̱ e ɗeɗevu.

10 Uɓarangi u kute u yawa ta̱ vuza na wi n kuyeve u yeve

n ulapi u kalau amangatawun.

11 Vuma gbani-gbani u tsu zuwa ta̱ kaci o kugoyi koci,

i ta̱ a ku suꞋuku yi n vuza unambi wa asuvu a yali ka̱ta̱ a lapai.

12 U kulaꞋa ta̱ n ugaꞋin vuza u gasa m ma̱kunzukunzu vuza wupa,

vuza na e pecei ni n muku n ni,

an vuza wa ku gasa n kalau a̱ ka̱tsuma̱ ka tsulau tsu ni.

13 Vuza na u tsupai kasingai n ka gbani-gbani,

ka gbanigbani ki a̱ ku ka̱sukpa̱ kpaꞋa ku ni ba.

14 Ugiti u vishili, wi ta̱ an kuyene ku mini ku na ku peciki,

sai a shamkpa maꞋan ali babu ma lyaꞋa kelime.

15 Vuza na wu utukai vuza vu unushi,

n vuza na u takacikai vuza vu usuɓi

dem vu le ili yu unata i ɗa u Vuzavaguɗu.

16 Gbani ɗa a una ikebe adama ana a̱ la̱nsa̱ka̱ kalau kuyeve,

adama a na wo okpoi a̱ yi vuza vu usuɓi ɗa ba.

17 Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka tsu yaꞋan ta̱ ucigi ayin tutu,

vutoku kpamu adama a̱ ma̱ ɓa̱nka̱na̱i maꞋa a matsai ni.

18 Vuza vu babu kusheshe ɗa koci,

u kuɗika a̱miki a kutan ku vutoku vu ni.

19 A̱ yi na wi a kuciga unushi, vishili vu ɗa wi a kuciga,

A̱ yi na kpamu u maꞋin mashilya mu ugaɗi u ka̱ra̱i n a̱yi wi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ ka̱ ka̱cika̱ni munuka.

20 Vuma vu ka̱ɗu ka gbani-gbani u ci ciya̱ kulya ku kelime ba,

vuza na de dem u tsu dansa a uwa u tsu uwa ta̱ atakaci.

21 Ili ya atakaci ɗa vuma u matsa maku kalau,

dada vu kalau u tsu yongo n ma̱za̱nga̱ ba.

22 Ka̱ɗu ka ma̱za̱nga̱, a̱guma̱ asingai ɗa,

ama ka̱ɗu ku una̱mgbuka̱tsuma̱ u tsu ɗekpetengu ta̱ vuma.

23 Vuma gbani-gbani u ciꞋisa ta̱ kalya u sokongi

adama ana u sabasa afada a mayun.

24 Vuza vu kuyeve, u tsu sheshe ta̱ ka kuna ku ugboji,

ama kalau ki ta̱ a kindi ku kavama.

25 Kalau ka maku ili ya atakaci ɗa u dada ni,

ili yu una̱mgbuka̱tsuma̱ i ɗa kpamu u vuza na u matsai ni.

26 Wi n ugaꞋin a yaꞋanka vuza vu babu unushi afada ba,

ko a faba vuzagbayin adama a kamayun ka̱ ni.

27 Vuza na u tsu dansa ke nu, keyevi kaꞋa,

kpamu a̱yi na wi n ka̱ɗu ka̱ yuwu keyevi kaꞋa.

28 Ko kalau feu u paɗa baci bini, a tsu ɗikai ta̱ vuza vu ugboji ɗa,

ɗa baci u paɗai bini udansai ka kuna ba,

uma i ta̱ a kuɗika yi keyevi.

18

1 Vuza na u tsuyaꞋan cija̱Ꞌa̱ ba,

utsu la̱nsa̱ ta̱ u ciya̱ kulyaꞋa ku kelime ku ni koci,

u tsu iwan ta̱ n odoki ana i a singai.

2 Kalau ka tsu pana uyoꞋo u ciya̱ kuyeve ba,

ama u tsu pana ta̱ uyoꞋo u dansa kusheshe ku ni koci.

3 Makyan mana ka gbani-gbani ka̱ ta̱wa̱i, kugoyi feu ki ta̱ ta̱wa̱,

koɓolo n unambi u kasingai, i ta̱ a̱ kuciya̱ kugoyi.

4 Kadanshi ku una̱ u vuma, ki ta̱ n uga̱vi tsu mini,

ka̱shi ku ugboji tankpamu ki ta̱ uteku tsu kuɗolu ku mini mana mi e kuyene.

5 U gaꞋan vu yaꞋanka vuma gbani-gbani kasingai,

ko vu sa̱nka̱ vuza vu babu unushi usuɓi ba.

6 Kadanshi ka kalau ka tsu tuka̱ ta̱ n kunani,

una̱ u ni u tsu ronokoi ta̱ ulapi.

7 Kadanshi ka kalau ka tsu unai ta̱,

una̱ u ni u tsu okpoi ta̱ maza.

8 Kadanshi ka vuza kuyun, ki ta̱ tsu ilikulya yu uyoꞋo,

a kugida̱la̱ a ku uwa a i kyamba.

9 Ka iwain ku ulinga,

ka̱ja̱Ꞌa̱ ka vuza kula̱nga̱su kaꞋa.

10 Kula ku Vuzavaguɗu tsu mashilya mu utsura ma a,

vuma vu usuɓi u tsu suma ta̱ u uwa u da̱sa̱ngu n ma̱ta̱na̱.

11 U vuza vu uciyi, udukuyan u ni tsu likuci yi nshilya n ɗa.

a kusheshe ku ni, udukuyan uni u ka̱ra̱Ꞌi tsu mashilya mu ugaɗi.

12 Ugbamukaci u tsu vakangu ta̱ vuza,

ama uka̱ni u kaci u tsu tuka̱ ta̱ n ucikpi.

13 Vuza na baci wu ushuki kadanshi babu u pana,

tsulau tsu ɗa n ili i wono i ni.

14 Ayinviki ki a vuma i ta̱ a ku fuɗa kugbama a̱ suvu nu mɓa̱la̱,

ama vuma na ayinviki a̱ ni a takpai a̱pa̱, ka̱ ni ko kotso ta̱.

15 Ka̱ɗu ka vuza ugboji ayin tutu ki ta̱ a̱ kula̱nsa̱ uye u kudoku kuyeve,

atsuvu a vuza vu ugboji a̱ tsu la̱nsa̱ ta̱ kuyeve ayin tutu.

16 KuneꞋe ku tsu ɓa̱yuwa̱ ka̱ ta̱ utsutsu,

ali ku banka wu ubuta̱ u ku ene uma gbagbaꞋin.

17 Vuzana u tuka̱i kadanshi ka̱ ni n ugiti, u tsu okpo ta̱ adanshi a̱ yi ɗa vuza kamayun,

sai ayin ana vuza yoku wu uta̱i u yaꞋankai ni kece biꞋi.

18 Kazagba kaꞋa ka̱ tsu tuka̱ kananai uteku,

a̱yi ɗa u tsu pece a̱ ka̱tsuma̱ ka aza utsura.

19 Ɓa̱nka̱ aza̱ nu ele tana i ta̱ a ku ere wu tsu mashilya mu utsura,

ama vu shilika̱ baci n ele, i ta̱ a ku ɓa̱ya̱ngu ku utsutsu.

20 Adama a katsupu ka kadanshi ka̱nu,

tsu nanai tsu ɗa vi a̱ kuciya̱ wuma.

21 Ukpa̱ n wuma wi ta̱ a utsura u kelentsu ka̱ nu,

aza ana a cigai kaꞋa i ta̱ a kulaꞋa uciyi u le.

22 Vuza na u ciya̱i vuka, u ciya̱ ta̱ ili singai,

urotu wu uciyi mapasa ma singai maꞋan u Vuzavaguɗu.

23 Vuza vu unambi u tsu yaꞋan ta̱ kadanshi n ka̱la̱ka̱tsu ka̱ kula̱nsa̱ asuvayali,

ama vuza vu uciyi u tsu neke ta̱ wu ushiki babu asuvayali.

24 Cija̱Ꞌa̱ tsu yoku tsu tsu geshe ba,

ama cija̱Ꞌa̱ tsu yoku ci ta̱ n kamayun ali ka laꞋi ka̱ aza̱ nu.

19

1 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vuza vu unambi a̱ ka̱tsuma̱ ku unambi u ni n kamayun,

ana a kudana wo okpo ta̱ kalau vuza vu kadanshi ka a uwa.

2 U gaꞋan vuma u yongo babu kuyeve ba,

ko kpamu vu okpo vuza na u tsu ci yaꞋan ili gogoꞋo vu la̱nga̱sa̱ uye.

3 Ayin a na baci tsulau tsu vuma tsu vakangi vuma,

ka̱ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni ka ka̱na̱ wupa n Vuzavaguɗu.

4 Uciyi u tsu ɓolongu ta̱ a̱ja̱Ꞌa̱ n a̱bunda̱i,

ama ka̱ja̱Ꞌa̱ ka na vuza vu unambi wi n kaꞋa u tsu iwain ta̱.

5 Vuza magaꞋan ma a uwa wi a ku saꞋwa ku laꞋaka a ubuta̱ wa atakaci ba,

ta feu kayaꞋin ka uwa nanai, a̱ yi feu wi a̱ ku ka̱sukpa̱ ba.

6 Yaba dem u tsu la̱nsa̱ ta̱ mapasa ma singai a̱ ubuta̱ u vuza na u tsu neke ba̱ri,

yaba dem u ciga ta̱ wo okpo ka̱ja̱Ꞌa̱ ka vuza na u ci neke kuneꞋe ka̱u.

7 Ɗa baci a̱ za̱ni a iwain ni adama unambi u ni,

ni ɗai tamkpamu vuma va u ku kotsoꞋo so n a̱ja̱Ꞌa̱ ni?

Ko ni ɗai baci u folonoi le, babu vuza na u kupana ka yi.

8 A̱ yi vuzana u ciya̱i ugboji, wuma u ni u ɗa u cigai,

a̱ yi vuzana u we erei kuyeve kpamu wi ta̱ a̱ ku ba̱ruwa̱.

9 MagaꞋan ma a uwa mi a ku laꞋaka a ubuta̱ wa atakaci ba,

ta feu nannai kayaꞋin ka a uwa ki ta̱ a̱ ku kuwa̱.

10 U gaꞋan kalau ka yaꞋan ida̱shi ma̱za̱nga̱ ba,

nannai kpamu u laꞋa ta̱ n gbani-gbani kagbashi ka lyaꞋa tsugono wu ngono.

11 Ugboji u vuma u tsu neke yi ta̱ uka̱ni u ka̱ɗu,

ucikpi u ni uɗa u cinukpa n unushi.

12 Wupa u mogono wita̱ tsu yura̱ i kawu,

ama kasingai ka̱ ni ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n una̱singai tsu ciza.

13 Kalau ka maku ka tsu ronoko ta̱ dada vu ni atakaci,

vuka vu vishili vi ta̱ tsu uɗa̱kpi u mini.

14 KpaꞋa n uciyi ili yi uka̱ni i ɗa a ubuta̱ wi isheku,

ama vuka vu ma̱riki a ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa,

15 Wonvoli u tsu zuwa ta̱ vuma alavu a̱bunda̱i,

vuza na u tsu iwan ulinga tamkpamu wita̱ a kutakacika.

16 Vuza na u tsu ere kadanshi, wuma u ni u ɗa wi e ku ere,

ama vuza na u tsu kpa̱ɗa̱ ku zuka n uye u ni, wita̱ a̱ ku kuwa̱.

17 Vuza na baci de dem u tsu yaꞋan kasingai u vuza vu unambi, Vuzavaguɗu ɗa wi e kuneke kutan,

wi ta̱ kpamu a̱ kuciya̱ katsupu a ili i na u yaꞋin.

18 Gbara maku ma̱ nu, adama ana n tsu nannai uzuwi u ka̱ɗu wita̱ punu,

ka̱ ta̱ vu ɓa̱nka̱ una̱mgbi u ni ba.

19 Vuza vu usuɗukpi u ka̱ɗu wi ta̱ a ku soꞋo atakaci,

ɗa baci vu utukai ni kute, sai vu doku kpamu vu utuka̱i.

20 Zuwa atsuvu vu pana odoki, ka̱ta̱ vu isa kuyotsongusu,

adama ana kanna ko yoku vi ta̱ o ku okpo vuza vu ugboji.

21 Kusheshe ku ka̱ɗu ku vuma ki ta̱ n a̱bunda̱i,

ama kusheshe ku Vuzavaguɗu ku ɗa koci ki a kushana.

22 I na a cigai u vuma i ɗaɗa ucigi,

u laꞋa ta̱ n ku gaꞋan n vuza vu unambi an vuza na u tsu dansa a uwa.

23 Wovon u Vuzavaguɗu u tsu neke ta̱ wuma,

ka̱ ta̱ tana vuza u ciya̱ ku uvuka,

babu ili i na i kuciya̱i.

24 Kowonvoni ka tsu uka ta̱ kukiye a̱ mevene ma kusan,

ama wi a kufuɗa wa banka una̱ u ni ba.

25 Gbara vuza kugoyi, vuza vu unambi u kusheshe wi ta̱ a kuyaꞋan ugboji,

dansuka keyevi, wita̱ o kudoku n kuyeve.

26 Vuza na baci de dem u takacikai Dada ni ɗa kpamu u lokoi a̱na̱ku ni a kpaꞋa,

maku maꞋan mana ma tsu tuka̱ n wono n kugoyi.

27 Maku ma̱va̱ ɗa baci vu ka̱sukpa̱i kupana kuyotsongusu,

vita̱ a kucinukpa n ili i na vu yevei ɗe.

28 MagaꞋan ma a uwa u tsu yaꞋan ka ta̱ afada a mayun kavama,

vuma gbani-gbani u shatangu ta̱ una̱ u ni n kawuya ci ilikulya.

29 A foɓuso ta̱ atakaci adama aza a kavama,

macaka kpamu adama a kalau.

20

1 Ma̱kya̱n ili modoruko i ɗa, ili ku soꞋo yu utsura i tuka̱ n vishili i ɗa,

Yaba dem vu na ma vakangi wi nu ugboji ba.

2 Usuɗukpi u wupa u mogono u tsu zuwa ta̱ kujeꞋe ke ki ikyamba, uteku tsu yura̱ i kawu,

yaba dem vu na u zuwai ni wupa wi ta̱ a ku kuwa̱.

3 Ili i tsugbayin i ɗa vuma wu utuka̱ ka̱cika̱ni ubuta̱ u vishili.

4 Vuza wonvoli u tsu cimba kashina n lyushi ba,

ka̱ta̱ ayin a vukyaꞋa a yawa baci wo okpo lekeɗi.

5 Kusheshe ku ka̱ɗu ku vuma ki ta̱ an mini mu uga̱vi,

vuza na wi n kuyeve ɗa koci wi a kurono maꞋa.

6 Uma n a̱bunda̱i a tsu sala ta̱ ukuna wu ucigi u le,

ama yayi wa kufuɗa kuciya̱ vuma vu usuɓi?

7 Vuza usuɓi u ci yaꞋan ta̱ nwalu n singai,

aza una̱singai a ɗa muku n na mi a̱ kuta̱wa̱ n ka̱ca̱pa̱ ka̱ni.

8 Mogono ma na mi ida̱shi a kakuba ka afada,

n a̱shi a̱ ni ɗa wi a̱ ku utuka̱ aza gbani-gbani ra̱ka̱.

9 Ya yi wa kufuɗa wa dana, &lt;&lt;Mpa n ciɗatangu ta̱ ka̱ɗu ka̱va̱,

m buwa nu unushi u yoku ba&gt;&gt;?

10 Kagisamkpatsu ka uwa n ka modoruko,

ra̱ka̱ vu le ili yu unata i ɗa u Vuzavaguɗu.

11 A tsu yeve ta̱ muku n kenken a ubuta̱ wu ukuna wi ili i na u tsu yaꞋansa,

i ta̱ a kufuɗa kuyeve ko kuyongo ku le ku singai ku ɗa, ko ku mejege.

12 Atsuvu adama a kupana, a̱shi kpamu adama e ku ene,

Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin le ra̱ka̱.

13 Ka̱ta̱ vo okpo vuza va alavu ayin tutu ba, adama ana talo unambi wi a̱ ku ka̱na̱ wu.

ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ nu, vi ta̱ a̱ kuciya̱ ilikulya ya a̱bunda̱i.

14 &lt;&lt;Katsuli ka tsu dana ta̱ ili ya i gaꞋan ba, ko kenu,&gt;&gt;

ama makyan ma na baci u lazai, ka̱ ta̱ u yaꞋan a̱ra̱ɗi u dana u ciya̱ ta̱ ili i singai.

15 Azanariya n atali a singai i ta̱ lo gbani,

ama una̱ u na u tsu dansa ka kuyeve, u laꞋa le ta̱ n ku gaꞋan ra̱ka̱.

16 Isai motogu ma vuza na u shamgbai tsu magan mo komoci ka na kalyaꞋi kutan,

remei ucanuku u ni wo okpo magan adama o komoci ka.

17 Ilikulya i na a̱ ciya̱i a uye wa a uwa yi ta̱ n uyoꞋo u kulya ka̱u,

ama a ukocishi wita̱ o ku okpo an kayala a una̱.

18 N odoki a ɗa kakuna ka tsu gaꞋan,

la̱nsa̱ odoki a ugboji kafu vu bana kuvon.

19 Vuza na u tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ n udansai a uwa, u tsu palukpa ta̱ ili i na yi u sokongi,

adama nanai, yaꞋan dangi n vuza vu motonu ma̱ a̱bunda̱i.

20 Ɗa baci vuza u shikai dada ni ko a̱na̱kpa̱ ni,

ma̱kuni ma̱ ni mi ta̱ a̱ ku kuwa̱ e mere ma ka̱yimbi.

21 Ili yu uka̱ni i na a̱ ciya̱i gogoꞋo a ugiti,

wi o ku okpo wu una̱singai a ukocishi ba.

22 Ka̱ta̱ vu dana, &lt;&lt;Mi ta̱ a kutsupa ka gbani-gbani,&gt;&gt;

Ama ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu, a̱ yi ɗa u ku wawa wu.

23 Kagisamkpatsu ka a uwa ili yu unata i ɗa u Vuzavaguɗu,

kagisamkpatsu ka uwa ka gaꞋan ba.

24 Nwalu n vuma dem, Vuzavaguɗu ɗa u foɓusoi,

ni ɗai vuma u kufuɗa kuyeve uye una wi o kutono?

25 Maza maꞋa u vuma u reme ili i yoku babu kusheshe

ka̱ta̱ n ka̱ca̱pa̱ kpamu u ciɓa n uzuwakpani u ni.

26 Mogono mu ugboji ma tsu utuka̱ ta̱ uma a gbani-gbani,

ka̱ta̱ kpamu u takacika le babu asuvayali.

27 Ayinviki a vuma kutashi ku ɗa ku Vuzavaguɗu,

u tsu la̱na̱ ta̱ ali a̱ ka̱ɗu ka̱ ni n kusheshe ku ni.

28 Ucigi koɓolo n kamayun ka tsu kanza ta̱ mogono,

kakuba ko tsugono ka̱ ni ka shamgba a ubuta̱ wu ucigi.

29 UgaꞋin wa a̱ɗa̱nga̱ni wi ta̱ a utsura u le,

ama ugaꞋin wu nkoshi tankpamu wu ɗa ɗa ka̱nji ka̱ri.

30 Ulapi wu usuɗukpi u tsu utuka̱ ta̱ ka gbani-gbani,

u tsu ciɗatangu ta̱ ka̱ɗu n kusheshe ra̱ka̱.

21

1 Ka̱ɗu ko mogono ki ta̱ tsu mini mo kuɗolu

a kukiye ku Vuzavaguɗu,

Vuzavaguɗu tsu vadalukpai ta̱ ubuta̱ una wi a kuciga dem.

2 Vuma wi ta̱ a kusheshe uye u ni mayin ɗa wi,

ama Vuzavaguɗu utsu gisanku ta̱ ka̱ɗu.

3 KuyaꞋan kamayun n usuɓi,

u laꞋa ta̱ alyuka wishi ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

4 Ugbamukaci n a̱ra̱ɗi,

ɗaɗa ma̱kuni ma aza gbanigbani.

na lo va tana unushi uɗa.

5 Kusheshe ku ma̱riki kpamu ku tsu neke ta̱ uciyi wa a̱bunda̱i,

ama vuza na u sheshe gogoꞋo u tsu okpo ta̱ n unambi.

6 Uciyi u na uma a ciya̱i ubuta̱ wa elentsu a uwa,

u tsu kotso ta̱ an ka̱nga̱,

kpamu u tsu banka ta̱ vuma ubuta̱ wu ukpa̱.

7 Unambi wu usuɓi wa a za gbanigbani wi ta̱ a ku pura̱ngu le u lazaka,

a dama na a iwain ta̱ kuyaꞋan ili i na yi i ma̱riki.

8 Uye u vuza vu u nushi u tsu yongo ta̱ n o kondo,

ama ka̱ɗu ka vuza vu babu unushi ka ci yaꞋan ta̱ kamayun.

9 U kulaꞋa ta̱ n kugaꞋan vu da̱sa̱ngu a kunu ku kenu pulai,

ana va kuda̱sa̱ngu asuvu a kpaꞋa ku gbayin n vuka vu vishili.

10 Ka̱ɗu ka vuza gbanigbani ka ci sheshe ta̱ kuyaꞋan kagbanigbani,

u tsu pana asuvayali a vuza na i a ida̱shi ɗeɗevu ba.

11 Makyan mana baci a takacikai aza a kugoyi,

vuza vu unambi u kusheshe feu u ci ciya̱ ta̱ ugboji.

makyan ma na a yaꞋankai vuza vu ugboji kadanshi,

utsu doku ta̱ n kuyeve.

12 Ka̱shile, vuza vu usuɓi, u tsu zuwa ta̱ a̱shi a kpaꞋa ku vuza ka gbani-gbani,

utsu goyo ta̱ aza gbani-gbani ali a̱ na̱mgba̱.

13 Vuma u kpanduku baci atsuvu a̱ ni adama a̱ ma̱shi ma vuza vu unambi,

a̱yi feu wita̱ a kuyaꞋan ma̱shi ma̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

ama wi tana feu a̱ kuciya̱ wushiki ba.

14 KuneꞋe ku usokongi ku tsu loko ta̱ wupa,

kalya kpamu ka vaꞋanku ta̱ wupa u gbayin.

15 Ukuna u ma̱za̱nga̱ uɗa u vuza vu usuɓi,

a yaꞋan afada a mayun,

ama u vuza gbani-gbani, ili yi una̱mgbi u ka̱tsuma̱ i ɗa.

16 Vuma na u puwa̱nka̱i a ubuta̱ u cicoꞋo,

wi ta̱ a kuvuka o koɓolo ka a̱kpisa̱.

17 Vuza na de dem u cigai kupana ku uyoꞋo, wi ta̱ o ku okpo vuza vu unambi,

vuza na de dem u cigai ma̱kya̱n n maniꞋin,

wi a ku saꞋawa ku okpo vuza vu udukuyan ba.

18 A tsu takacika ta̱ vuza gbanigbani adama na isa vuza vu usuɓi,

vuza vu babu kamayun kpamu

adama ana isa vuza kamayun a̱ ka̱ɗu.

19 U lata̱ n kugaꞋan vu da̱sa̱ngu a ka kamba,

ana va kuda̱sa̱ngu n vuka vu wupa n vishili.

20 A kpaꞋa ku vuza vu cicoꞋo ubuta̱ u kufoɓo ilikulya m mani ma singai u ɗa.

ama kalau ka tsu lyaꞋa ta̱ ili i ni i na wi n i ɗa ra̱ka̱.

21 Ya ba dem vu na u la̱nsa̱i usuɓi koɓolo n ucigi,

u ci ciya̱ ta̱ wuma, n uciyi n tsugbayin.

22 Vuza vu cicoꞋo vi te u tsu lyaꞋa ta̱ likuci i gbangam,

vuna a fuɗi o kuvon i a kpaꞋa ku ni,

ali u ɓoso mashilya mana i a kukeɗeke a̱pa̱.

23 Vuza na de dem u ka̱na̱i una̱ u ni n kelentsu ka̱ ni,

u tsu ere ta̱ ka̱cika̱ni a ubuta̱ wa atakaci.

24 Vuza vu ugbamukaci n vuza va a̱ra̱ɗi,

vuza ku kugoyi ɗa kula kuni,

u tsuyaꞋan ta̱ ili n kugoyi n a̱ra̱ɗi.

25 Mali ma vuza wono mi ta̱ o ku okpo ukpa̱ uni,

adama ana ekiye a̱ ni a iwan ta̱ ku yaꞋan u linga.

26 Kanna lakam uma a gbanigbani a tsu dakaka ta̱ adama a na a yaꞋan modoruko,

ama vuza vu usuɓi u tsu dakaka ta̱ adama na u neke ba̱ri.

27 Alyuka a vuza gbanigbani ili yu unata i ɗa,

be le kuneꞋe ku na a̱ tuka̱i n kusheshe ku gbanigbani.

28 MagaꞋan ma uwa mita̱ a ku takacika,

ama i ta̱ a ku ɗesukpa̱ vuza na u tsu dansa kasingai.

29 Uma a gbanigbani a tsu ɗika ta̱ ka̱cika̱le e yeve ta̱ ili ra̱ka̱,

ama a za usuɓi a tsu sheshe ta̱ u kuna wi na a kuyaꞋan.

30 Babu ugboji, ko kuyeve, ko odoki

a na a kulaꞋa Ka̱shile.

31 A tsu foɓo so ta̱ ko odoku adama a kanna ka kuvon,

ama ulyai u Ka̱shile u ɗa.

22

1 Kula ku usingai ku laꞋa ta̱ udukuyan wa a̱bunda̱i,

mapasa ma singai ma laꞋa ta̱ uciyi wa azurufa n wa azanariya.

2 Vuza vu uciyi n vuza vu unambi ili i te i ɗa,

adama a na Ka̱shile kaꞋa ka yaꞋin le dem.

3 Vuza vu usuɓi u ce ene ta̱ kawuya ka̱ta̱ u sheɗeku,

ama kalau ka tsu uka ta̱ ka̱ci ka̱ ni ka̱ta̱ ta na u takacika.

4 U ka̱ni u kaci n wovon u Ka̱shile,

udukuyan u ɗa n tsugbayin n wuma.

5 Awana n maza i ta̱ uye wa aza a gbani-gbani,

vuza na dem u foɓusoi ka̱ɗu ka̱ ni wi ta̱ a ku yaꞋan daꞋangi n a̱ le.

6 Yotsongu maku uye u na wa ku tono,

ko u kutsa ba ci wi a kucinukpa nu ɗa ba.

7 Vuza vu uciyi u tsu lyaꞋaka ta̱ vuza vu unambi tsugono,

vuza kutan kpamu kagbashi kaꞋa e kiye a ka nekei.

8 Ya ba dem vu na uca̱Ꞌi ka agbanigbani, wi ta̱ ku kyaꞋa kagbanigbani,

kpamu kalangu ka modoruko ka ni ki ta̱ o ku koɗo.

9 Ya ba dem na u tsu neke ba̱ri wita̱ a ku ciya̱ una̱singai,

adama ana ilikulya i ni i ɗa u tsu pece ke aza unambi.

10 Utuka̱ vuza kugoyi, yeve ka̱ta̱ vishili vu kotso,

ka̱ta̱ vishili n ishikushi i kotso.

11 A̱yi na u tsuyaꞋan kasingai ka̱ta̱ u dansa mayin,

wita̱ o ku okpo ka̱ja̱Ꞌa̱ ko mogono.

12 A̱shi a̱ Ka̱shile i ta̱ a kinda kuyeve,

ama u tsu taɗuku ta̱ kadanshi ka gbanigbani.

13 Korogo ka tsu dana ta̱, &lt;&lt;Kawu wita̱ lo pulai.

muꞋuta̱ baci wita̱ a ku una mu uye.&gt;&gt;

14 Una̱ u kashakanlai kpenle ku uga̱vi ku ɗa,

vuza na Ka̱shile ki a wupa n a̱yi wita̱ a ku yikpa̱ a ku ɗa.

15 Tsulau cita̱ ugbaɓurangi n ka̱ɗu ka maku,

ama mashashau mu ugbari mi ta̱ o ku lokoi u ɗa.

16 Vuza na de dem u takacikai vuza vu unambi adama ana u doku udukuyan u ni,

ko kpamu u nekei vuza vu udukuyan ili, wi ta̱ a ku okpo n unambi.

17 Zuwa atsuvu vu pana kadanshi ka vuza vu ugboji,

ka̱ta̱ vu yaꞋan cicoꞋo a̱ ka̱ɗu ka̱ nu,

18 adama ana, wita̱ a kugaꞋan, ɗa baci vu zuwai le a̱ nu,

ɗa dem vu le a̱ ciya̱i ida̱shi una̱ u nu.

19 Adama ana kamayun ka̱ nu ko yongo u Vuzavaguɗu,

n yotsongu wu ta̱ e le anana.

20 Kadanshi ka kamangankupa kaꞋa na kana n ɗana kai nu,

kadanshi ko odoki n kuyeve ba,

21 adama ana n yotsongu wu ili i na yi kamayun,

adama ana vu neke wushuki u mayun.

22 Ka̱ta̱ vu ya̱nsa̱ vuza vu unambi, adama ana wi nu unambi ba,

ko kpamu vu doro aza unambi ubuta̱ wa afada,

23 adama ana Vuzavaguɗu u tsu shamgba ta̱ adama e le,

ka̱ta̱ wu una wuma u vuza na u ya̱nsa̱i le.

24 Ka̱ta̱ vu yaꞋan cija̱Ꞌa̱ n vuza wupa ba,

ka̱ta̱ vu gbaɓa ka̱cika̱nu n ka yaꞋin ka̱ vishili ba,

25 Talo va tono uye u ni

ka̱ta̱ vu uka ka̱cika̱nu a maza.

26 Ka̱ta̱ vu ushuku ku tsupa ka vuza kutan ba,

ko kpamu vu okpo magan adama vuza kutan ba,

27 adama ana ɗa baci vi n ili i na vu kutsupaka ba,

i ta̱ a ku ɗika kajiba ki ivaꞋin ka nu a laza ka.

28 Ka̱ta̱ vu takpa katali ka kureꞋe ka aza a cau,

kana ikaya i nu i shikpa̱i ba.

29 Vu tsu e ene ta̱ kafuɗi ku ulinga ubuta̱ wu ulinga u ni?

U tsu shamgba ta̱ e kelime ko ngono,

ama wa ku shamgba u yaꞋanka aza ana e yevei ni ulinga ba.

23

1 Ɗa baci vu da̱sa̱ngi kulyaꞋa ilikulya n mogono,

la̱na̱ ka̱ta̱ vindana mayin i na yi e kelime ka̱ nu.

2 Avu vuza kalya ɗa baci,

to, reme ka̱cika̱nu,

3 Ka̱ta̱ vu yaꞋan mali mi ilikulya i ni ba,

adama ana i ɗaɗa cico tsu nu ba.

4 Ka̱ta̱ vu takacika ka̱cika̱nu adama a kula̱nsa̱ udukuyan ba,

gbojo ko ka̱cika̱nu adama ana vu suma kaꞋa,

5 adama ana, ayin ana baci de dem vu la̱na̱i u ɗa wi ta̱ o ku kotso,

adama ana sawu ɗa o tsu topo evelyu,

a tsu imkpi tsu shafu gaɗi a Ka̱shile.

6 Ka̱ta̱ vulya ilikulya i vuza vu ulyopi ba,

ka̱ta̱ vu yaꞋan mali mi ilikulya yu uyoꞋo i ni ba,

7 adama na a̱yi vuza cico ci na wa kuna ɗa.

Ka̱ta̱ u dana&lt;&lt;LyaꞋi n i soꞋi.&gt;&gt;Ama ka̱ɗu ka̱ ni ki lo koɓolo n a̱ɗa̱ ba.

8 Vi ta̱ a kushama i kenu i na vu lyaꞋi va,

ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ kadanshi ka singai ka̱ nu.

9 Ka̱ta̱ vu yaꞋan kadanshi atsuvu a kalau ba,

adama na wita̱ a kugoyo ugboji u kadanshi ka̱ nu.

10 Ka̱ta̱ vu muɗa̱ urotu u kureꞋe wi iɗika u tsumani ba

ko kpamu vu pasa visa ashina a mkpan ba,

11 adama ana kishi ke le, vuza vu utsura ɗa,

wita̱ a ku shamgba adama e le ka̱ta̱ u shilika̱ n na vu.

12 Zuwa asuvu, ka̱ta̱ vu pana kuyotsongu,

vu zuwa atsuvu a̱ nu kpamu ubuta̱ u kadanshi ku ugboji.

13 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ku gbara maku ba,

adama na ko niniɗai baci vu lapai ni wi a ku kuwa̱ ba.

14 Adama na ɗa baci vu lapai ni n kafabatsu,

vu ɓa̱nka̱ ta̱ wuma u ni ubuta̱ wa atakaci a munuka.

15 Maku ma̱va̱, ɗa baci vu gbojoi,

ka̱ɗu ka̱va̱ feu ki ta̱ o ku yokpo.

16 Wuma u va̱ u kuyaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱,

ɗa baci una̱u nu udanshi kasingai.

17 Ka̱ta̱ vu yaꞋan tsurala tsu vuza vu unushi ba,

ama ayin tutu vu yongo n tsurala tsu wovon u Ka̱shile.

18 Ɗa baci vu yaꞋan nanai, vi ta̱ a ku yaꞋan ma̱za̱nga̱ a ayin a kelime,

kpamu Ka̱shile ki ta̱ a ku yaꞋan kawu i na vu cigai u yaꞋan ka wu.

19 Maku ma̱va̱, zuwa atsuvu mayin vu pana adama na vu ciya̱ ugboji,

ka̱ta̱ vu zuwa ka̱ɗu ka nu uye u singai.

20 Ka̱ta̱ vu gbaɓa ka̱cika̱nu n osoꞋi ba,

ko kpamu aza kalya ba,

21 adama na osoꞋi koɓolo n aza kalya a i ta̱ o kokpo aza unambi,

ka̱ta̱ agbaɗiki a pala le n akashi.

22 Pana kadanshi ka eshevu a̱ yi na u neke nu wuma,

kpamu ka̱ta̱ vu goyo a̱na̱ku a̱ nu a ayin a na u kuci ba.

23 Tsula kamayun ka̱ ta̱ vu denge ba,

ka̱ta̱ kpamu vu ciya̱ ugboji n ugbari n kuyeve.

24 Muku mu usuɓi n tsu zuwa ta̱ i sheku e le ma̱za̱nga̱.

25 YaꞋan i na dada nu n a̱na̱kpa̱ nu a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱,

ka̱ta̱ kpamu vu ka̱sukpa̱ a̱na̱kpa̱ nu a na a maci nu feu a yaꞋan ma̱za̱nga̱.

26 Maku ma̱ va̱, neke mu ka̱ɗu ka̱ nu,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ a̱shi a̱ nu o tono uye u va̱.

27 Adama ana kashakanlai kpenle ku ɗa ku uga̱vi,

vuka vu vuza kpamu uye wa atakaci u ɗa.

28 U tsu vaku ta̱ a ku vana an vuza maga̱lka̱,

ka̱ta̱ u ka̱na̱ ku doku ka̱bunda̱i ka aza tsugbani.

29 Ya yi ɗa wi a malapa mu? Ya yi ɗa wi u na̱mgbi u ka̱tsuma̱?

Ya yi ɗa u tsu zama vishili babu unushi? Ya yi ɗa u tsu ka̱na̱ mololo an deꞋen ni?

Ya yi ɗa vuza na wi n muna babu munla̱i?

Ya yi ɗa tsu yongo n a̱shi a shili?

30 A̱yi ɗa vuza na u ci geshe ubuta̱ u kusoꞋo ku ma̱ra̱,

Aza na u tsu ka̱na̱ kusoꞋo ma̱ra̱ icuꞋu kakau.

31 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ma̱ra̱ ma la̱nga̱sa̱ wu ba,

ko ana mo okpoi ushili n ugaꞋin u kene,

nu uyoꞋo u kusoꞋo.

32 Ka̱ta̱ u koci u ka̱na̱ kuluma yi an koko,

a mataɗaka an kudyaɓu.

33 Ka̱ta̱ a̱shi a̱ nu a ka̱na̱ kene ili kakawu,

ka̱ta̱ vu ka̱na̱ kusheshe u kuna n kadanshi ka kavama.

34 Ka̱ta̱ vokpo an vuma na u vaki a mala,

ko an vuma na wi a̱ ka̱ta̱la̱la̱ gaɗi vu maɗanga ma kpantsu a mini.

35 Ka̱ta̱ vu dana, ai vuza yoku u lapa mu ta̱, &lt;&lt;Ama u foro mu ba,

a lapa mu ta̱ ama n pana n ɓa̱la̱ ba.

Wanai ɗa ma ku jimgba n soꞋo ma yoku.&gt;&gt;

24

1 Ka̱ta̱ vu yaꞋanka uma a kavama tsurala ba,

ko vu yaꞋan mali ma kuyongo n a̱ le ba,

2 adama na ka̱ɗu ke le, ka ci sheshe i yoku ba, sai vishili,

una̱u u le kpamu sai kavama.

3 N ugboji u ɗa a maꞋin kpaꞋa,

n ubuta̱ u kuyeve u ɗa kpamu ɗa kushamgba yi,

4 n ubuta̱ u kuyeve u ɗa a shatangi unu

n ucanuku u singai ra̱ka̱ n uciyi.

5 Vuza vu ugboji u tsu yaꞋan ta̱ n utsura,

keyevi kpamu ka tsu lyaꞋa ta̱ kelime n kudoku n utsura,

6 adama na ubuta̱ wu ugboji u uma u ɗa a tsuyaꞋan kuvon,

kpamu ubuta̱ wa odoki u uma u ɗa a ci ciya̱ u lyaꞋi.

7 Ugboji wi ta̱ n atakaci a kuyeve ubuta̱ u kalau,

a u ubuta̱ u kadanshi uma a tsu fuɗa a dansa u kuna u ma̱riki ba.

8 Ya ba dem na u tsu sheshe kuyaꞋan ka gbani-gbani,

a ku ɗekei ta̱, mogono ma vishili.

9 Kusheshe kuyaꞋan ka gbani-gbani, u nushi u ɗa,

vuza kugoyi kpamu ili yu unata i ɗa ubuta̱ u uma.

10 Ɗa baci vu oꞋoi a kanna ka atakaci,

mayun ɗa an vi nu utsura ba.

11 Isa aza na i a kurono a ku banka ubuta̱ u munuka,

Geshe aza na i a katambalusa a ku bana u kpiꞋisa̱.

12 Ɗa baci vu danai, &lt;&lt;Mpa n yeve ili nampa ya ba,

adama nanai mpa, ili i bura mu ba.&gt;&gt; Ciɓai an Ka̱shile ka yevei i na ci yaꞋan, kpamu u yeve ta̱ i na ci a kusheshe,

ashe wa ku tsupa ka tsu derere vi na tsuyaꞋan va ba?

13 Maku ma̱va̱, lyaꞋa ishigi, adama i ɗa yi ta̱ n ugain.

kpamu kuɗa̱kpa̱ ku kabashi ki ishigi ko tsu yokpo ta̱ una̱.

14 Yeve an ta ugboji wi a̱ ka̱ɗu ka̱ nu nanai,

ɗa ba ci vu ciya̱i u ɗa, vi ta̱ a kuyongo n a̱pa̱ kelime,

kpamu a̱pa̱ a̱ nu i a ku puwa̱nka̱ ba.

15 Ka̱ta̱ vu vaꞋanku a kavaꞋawan tsu vuma gbanigbani, a kpaꞋa ku vuza vu usuɓi,

ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ kpaꞋa ku vuza vu usuɓi ba,

16 adama na vuza vu usuɓi u su yikpa̱ ta̱ ku cindere ka̱ta̱ u ɗa̱nga̱ kpamu,

ama u na̱mgbi u te u tsuna ta̱ aza gbanigbani.

17 Ka̱ta̱ vu yaꞋan ma̱za̱nga̱, adama ili gbanigbani i na i ciya̱i vu rala nu ba,

kpamu ka̱ta̱ vu yaꞋan ma̱za̱nga̱ a ayin ana u fa̱ta̱tsa̱i u yikpa̱i ba,

18 talo, Vuzavaguɗu wa kene, ka̱ta̱ u na̱mgba̱ ka̱tsuma̱,

ka̱ta̱ kucikpa u vadalukpa wupa u ni.

19 Ka̱ta̱ vu takacika ka̱cika̱nu adama vuza gbanigbani ba,

kpamu ka̱ta̱ vu yaꞋan tsura tsa aza gbanigbani ba,

20 adama na vuma gbanigbani wi n a̱pa̱m kelime ba,

kutashi ku vuza gbanigbani ki ta̱ a ku kima̱.

21 Maku ma̱ va̱ pana wovon u Ka̱shile n mogono,

kpamu ka̱ta̱ vu gbaɓa ka̱cika̱nu n a̱ka̱ra̱shi ba,

22 adama ana kawuya ki ta̱ a̱ ku ɗa̱nga̱ n moloko we le,

ya yi u yevei uteku u munuka ma na dem vu le a ku tuka̱?

Kadanshi ka a̱bunda̱i ka aza ugboji

23 Nava feu kadanshi ka aza ugboji ka.

24 Ya ba dem vu na baci de dem u danai vuza gbanigbani, &lt;&lt;Avu vu nusa ba,&gt;&gt;

uma i ta̱ a kuyaꞋan kai una̱, ka̱ta̱ uduniya kpamu e ne unata u ni,

25 Ama aza na de dem u tsu dansuka vuma gbanigbani wita̱ a kuciya̱ una̱u usingai,

una̱u usingai wa a̱bunda̱i wi ta̱ a ku cipa̱ wa̱ le.

26 Vuza dem u danshi kamayun

u yotsongu ta̱ cija̱Ꞌa̱ ci singai.

27 Lapula biꞋi ulinga u nu ra̱ka̱ pulai,

kotso ku lapula ili ya ashina i nu ra̱ka̱,

ka̱ta̱ yeve a ukocishi vu maꞋa kpaꞋa ku nu.

28 Ka̱ta̱ vu neke ngaꞋan adama vu toku nu babu ili ba,

ka̱ta̱ vu dansa a uwa ba.

29 Ka̱ta̱ vu dana &lt;&lt;Mpa sai n tsupa u teku tsu na u yaꞋan kai mu ba,

n ku tsupa ta̱ i na u yaꞋankai mu.&gt;&gt;

30 N wala ta̱ n kashina ka korogo,

n kashina ka vuza vu babu ugboji,

31 ɗa menei ka ka shana ta̱ na a wana,

i ɗika ya kpamu i shanai n mita̱,

kpamu nshilya n ni n ɓosoi a li iɗika.

32 A na menei, ɗa n sheshei u kuna wa,

ɗa n ciya̱i odoki a nampa.

33 Ɗa baci alavu n agbaɗiki a laꞋi nu gan,

ayin kenu, vo oɓongu ekiye nu adama na vu vuka,

34 nanai ɗa unambi wa kufa̱ba̱na̱ wu i li, an vuza ma̱ga̱la̱ka̱,

ka̱ta̱ kpamu u ɗa u ka̱na̱ wu an koboki.

25

Ansa o yoku a Sulemanu

1 Nava feu ansa a Sulemanu a ɗa a na uma Hizekiya mogono ma Yahuda ma pura̱i.

2 U Ka̱shile tsugbayin tsu ni tsu ɗa a pala ka kuna,

ama u mogono tsugbayin tsu ni tsu ɗa u palakpusa ka kuna.

3 U teku tsu na gaɗi wi daꞋangi n iɗika,

ta a̱ɗu an ngono i na atakaci a ku palakpusa nanai.

4 Utuka̱ unata u azurufa wa,

ka̱ta̱ kawakana tamkpamu ka ciya̱ azurufa ana wa ku yaꞋanka u linga,

5 u tuka̱ n vuza gbanigbani e kelime ka mogono,

ka̱ta̱ kakuba ka tsugono ka̱ ni ka ciya̱ ushikpi wu usuɓi.

6 Ka̱ta̱ vu utuka̱ kacika̱nu e keteshe e kelime ko mogono

ko a ubuta̱ wa za a gbagbaꞋin ba,

7 adama ana u ku lata̱ n ugaꞋin e ɗeke wu, &lt;&lt;Avu ta̱wa̱ gaɗi na,&gt;&gt;

an a ku neke wu wono ubuta̱ wa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱.

I na a̱shi a̱ nu enei,

8 ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko ma ku banka ubuta̱ wa afada ba,

adama a na ka̱ta̱ a ukocishi vu namba ili i na va ku yaꞋan ba,

ɗa baci vutoku nu u nekei nu wono.

9 Da̱sa̱ngi i panakpanai n tovu,

kpamu ka̱ta̱ vu utuka̱ vutoku nu e keteshe ba,

10 adama ana ka̱ta̱ aza ana i a kupana ka̱ɗa̱ a zuwa ɗa̱ yo okpo n wono ba,

ta lo tsugbayin tsu nu tsa yikpa̱.

11 Kadanshi kana ka̱ uta̱i ɗe, derere ɗa ka ki,

tsu ugaꞋin u kazanariya a gaɗi va azurufa.

12 Kupana ko odoki a vuza vu ugboji,

u laꞋa ta̱ ucanuku u tsuloboi u na a kalai n azanari koci.

13 Kalingata ku usuɓi,

ka tsu zuwa ta̱ ka̱ɗu ka aza u suki a̱ ni ma̱za̱nga̱,

u teku tsu katali ku uta̱ni a ayin usuɗukpi.

14 Vuma na u yaꞋin uzuwukpani u na wa ku neke kuneꞋe, kpamu u ciya̱ u neke ba,

wi ta̱ tsu wunla̱i n eleshu a babu mini.

15 N uka̱ni u ka̱ɗu u ɗa a tsu fuɗa a lyaꞋa vuza vu utsura,

kelentsu kasingai kpamu ka tsu ɓoso ta̱ etele.

16 vu ciya̱ baci ishigi, lyaꞋa i ɗa u teku wu u tsura u nu,

ta lo i ɗa ya laꞋa wu a̱bunda̱i ka̱ta̱ vu shama i ɗa.

17 Ka̱ta̱ vu dakaka kubana a kpaꞋa ku tovu ba,

ta lo wa koꞋo n avu ka̱ta̱ u iwan wu.

18 Vuma na dem wu ushuki ku okpo magan ma a uwa u vutoku ni

wi ta̱ o ku okpo an kalangu ka kuvon ko kotokobi, ko kaya ka alyu.

19 Ku ushuku kutono vuza babu usuɓi a ayin atakaci

wi ta̱ a ku okpo an kanga ka na ka shamai, ko kpamu nwalu n kune kuna ku koɗoi.

20 Vuza na baci de dem u yaꞋankai vuza vu una̱mgbi u ka̱tsa̱ma̱ vishipa

wi ta̱ an vuza na o foɗoi motogu a ayin uta̱ni,

ko kpamu tsu mini ma kalam ko kakpaɗi a̱ kuntsu.

21 Ɗa baci vu enei vurala nu a kambulu, neke yi ilikulya u lyaꞋa n mini kpamu u soꞋo,

22 nanai ɗa va ku dyaɓa a̱ga̱ruwa̱shi akina a kaci ka̱ ni,

ka̱ta̱ Vuzavaguɗu tana u zuwa ka wu una̱singai.

23 Tsu na wunla̱ u kasana u tsu tuka̱ n mini,

ta feu una̱ u vuza gbani-gbani u tsu ka̱ra̱ka̱ n wupa nanai.

24 U ku laꞋa ta̱ n ugaꞋin vu da̱sa̱ngu a kunu ku kenu pulai vu kpaꞋa,

ana va da̱sa̱ngu a kpaꞋa n vuka vu vishili.

25 Tsu mini ma̱ ta̱ku a ka̱ɗu ka vu za kakuli,

ta kadanshi kasingai ki iɗika i daꞋangi ki nanai.

26 Vuza vu usuɓi na u ka̱sukpa̱i ka gbani-gbani ka lyai ni,

wi ta̱ an ka̱shi ka mini ma na ma̱ na̱mgba̱i, ko kayinva ka mini ma tsukono.

27 U gaꞋan vu lyaꞋa ishigi n a̱bunda̱i ba,

ta feu kula̱nsa̱ ku tsugbayin ki nanai.

28 Vuma na baci u fuɗa u remei ka̱cika̱ni ba,

wi ta̱ an likuci i na o ɓosoi mashilya ma̱ ni.

26

1 Uteku tsu mini mu uta̱ni a ayin a kpandari,

ta tsugbayin tsu kpa̱ɗi kugaꞋan n kalau nanai.

2 Una̱wuya wi a kulya vuza babu unushi ba.

wi ta tsu nnu n na n tsu imkpa gaɗi,

an nwalu babu kucipa̱ iɗika.

3 A yaꞋan ta̱ mashashau a dama majaki, iryangama kpamu adama odoku,

ama kalangu adama alau.

4 Ka̱ta̱ vu ushuku kalau n kadanshi ka tsulau tsu ni ba,

ta lo va ta̱wa̱ vo okpo tsu ni.

5 Ushuku kalau, derere n tsulau tsu ni,

ta lo wa ta̱wa̱ we ene ka̱cika̱ni vuza vu ugboji.

6 Ya ba dem vu na u tsu neke kalau a kaka

u gbatya ta̱ njuvu n ene a̱ ni, kpamu ɗa u la̱nsa̱ka̱i kaci ka̱ ni atakaci.

7 Uteku tsu na ene a ma̱kuta̱ i upinda̱ri

ta ansa i una̱ u kalau nannai,

8 Uteku tsu na a tsu kpa̱ɗa̱ kushiya katali a ka̱vimgba̱tsu,

nanai ɗa feu a tsu kpa̱ɗa̱ ku neke kalau tsugbayin nannai.

9 Ansa a una̱ u kalau,

i ta̱ tsu kawana a kukiye, ka na ko soꞋi ki a ku yaꞋanka ugulani.

10 Uteku tsu katain ka na ka tsu yaꞋan matawuka babu ku zuwaka, ali ka̱ta̱ u yaꞋanka uma n a̱bunda̱i muna,

nannai ɗa vuza na u ɗikai kalau ulinga wi, ta feu vuza na u ɗikai ka̱ka̱ra̱shi wi nannai.

11 Uteku tsu na meshe ma tsu shama ka̱ta̱ u bono u peɗe,

ta kalau ka tsu doku su tsulau tsu ni nannai.

12 Vu ene baci vuza na we enei ka̱cika̱ni vuza vu ugboji ɗa,

kalau ki ta̱ n a̱pa̱ a na a laꞋi ni.

13 Korogo ka tsu dana ta̱, &lt;&lt;Mi a̱ ku uta̱ ba, Kawu wi ta̱ lo uye.

Ka̱di ki ta̱ lo a uye u gbayin.&gt;&gt;

14 Uteku tsu na ka̱kpa̱ga̱ ka tsu ka̱na̱ kukpatala n ko obonoi utsutsu,

ta korogo ka tsu ka̱na̱ ku baꞋinkpusa a kajiba ka̱ ni nannai.

15 Korogo ka tsu uka ta̱ kukiye a mevene ma kusan,

ama ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kufuɗa ku banka una̱.

16 Korogo ka ce ene ta̱ ka̱cika̱ni,

vuza vu ugboji ɗa ali u laꞋa uma e cindere usuɓi.

17 A̱yi na u cinai vishili vu na vu burai ni ba ɗa u ukai una̱,

wita̱ tsu vuma na u tsu reme mesheꞋe a kutsuvu.

18 Tsu kajarishi ka na ka tsuyaꞋan ugulani n akina n aya koɓolo n ukpa̱,

19 ta a̱yi vuma na u doroi vutoku ni,

ɗa udanai, &lt;&lt;Ai, mpa ugulani u ɗa koci mi a kuyaꞋan.&gt;&gt;

20 Nɗanga mi lo baci ba, ɗa akina a tsu kima̱,

kpamu vuza kuyun wi lo baci ba, vishili vu feu vu tsu kotso ta̱.

21 Tsu na cikina tsu yongo n a̱ga̱ruwa̱shi usuɗukpi wa akina, n tsu na nɗanga kpamu n tsu yongo akina,

ta vuza kula̱nsa̱ ku vishili u tsu yongo nanai.

22 Kadanshi ka vuza kuyun ci ilikulya yi uyoꞋo ɗa ki,

ka tsu laza ta̱, ka̱ta̱ ka uwa a ka̱tsuma̱ ki ikyamba.

23 Una̱ wu uyoꞋo koɓolo n ka̱ɗu ka gbani-gbani,

ki ta̱ tsu mogbodo ma ciꞋin mana a paɗarai n azurufa.

24 Vuza cisheꞋe u tsu sokongu ta̱ cisheꞋe tsu ni n una̱ wu uyo,

ama ka̱ɗu ka̱ni ki ta̱ ushani tukpa n ka gbani-gbani.

25 A makyan ma na baci udansai kadanshi ka singai,

ka̱ ta̱ vu ushuku n a̱yi ba,

adama ana ka̱ɗu ka̱ ni tukpa ɗa ka ki n kusheshe ki ili yi unata.

26 Ko ana wo okpoi wi ta̱ a kusokongu tsurala ci ni n ugboji,

ama ka gbani-gbani ka̱ ni ki ta̱ a̱ ku uta̱ e keteshe a̱ ka̱tsuma̱ ko oɓolo a u uma.

27 Ya ba dem vu na u ga̱va̱i kpenle adama a ka gbani-gbani, wi ta̱ a ku yikpa̱ punu a ku ɗa,

a̱yi vuza na kpamu u gindalukpai katali, a̱yi ɗa ka ka ku tsugba.

28 KayaꞋin ka uwa ka ci iwan ta̱ vuza na u yaꞋankai a uwa,

ka̱ta̱ vuza vu una̱ uyoꞋo tamkpamu u yaꞋan ta̱ koli.

27

1 Ka̱ta̱ vu keɗe a̱pa̱m n makpaꞋa ba,

adama ana vu yeve u teku tsu na makpaꞋa va uku uta̱ ba.

2 Ka̱ta̱ vu cikpa ka̱cika̱nu ba,

ka̱sukpa̱ uma a cikpa wu, ama ba avu nu una̱ u nu ba.

3 Katali ki ta̱ n a̱miki, kayala feu ta nanai,

ama atakaci a na kalau ka tsu rono a laꞋa le ta̱ a̱miki dem.

4 Wupa ili gbanigbani i ɗa, u tsuna ta̱,

ama dem n nanai u yawa tsurala ba.

5 U laꞋa ta̱ vu dansuka vuza e keteshe,

an va ku yotsongi cigai u sokongi.

6 Ka̱ja̱Ꞌa̱ ko ana u la̱nga̱shi nu ka̱ɗu,

vurala vu ɗa ko ana wo oɓongi nu n a̱bunda̱i.

7 Vuza vu ucuwi u tsu cikala n ku soꞋo ishigi ba,

ama u vuza kambulu ko ili yo okono i ɗa, uyoꞋo u ɗa wi a kupana.

8 Tsuna manunu ma tsu ka̱sukpa̱ cikinda ci ni,

ta feu vuza na u ka̱sukpa̱i kpaꞋa ku ni feu wi nanai.

9 Ili ma̱gula̱ni n mani ma ma̱gula̱ni ma tsu neke ta̱ ma̱za̱nga̱ a̱ ka̱ɗu,

ama ma̱za̱nga̱ ma cija̱Ꞌa̱ mi ta̱ ubuta̱ wa odoki a singai.

10 Ka̱ta̱ vu iwan ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu ba, ko ka̱ja̱Ꞌa̱ ka Dada vu nu ba,

kpamu ka̱ta̱ vu bana a kpaꞋa ku tovu, a kanna kana vi nu una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ba.

u laꞋa ta̱ n kugaꞋan n vuza na yi ida̱shi ɗeɗevu

n toku nu vu na wi daꞋangi.

11 Gbojo, maku ma̱va̱ adama ana ka̱ɗu ka̱va̱ ka yaꞋan ma̱za̱nga̱,

adama ana n neke wu ushuki u vuza na u goyoi mu.

12 Vuza vu ugboji u tsu ene ta̱ ka gbani-gbani ka̱ ta̱ u suma,

ama vuza vu unambi wu ugboji u tsu bana ta̱ ka̱ta̱ tana u takacika.

13 Isa motogu ma vuza na wu ushuki ku okpo magan mo komoci,

n ma vuza na wu ushuki ku okpo magan ma kashakanlai.

14 Vuza na baci de dem u jimgbasai vutoku n kacaꞋa n usana,

derere ɗa n ishikushi i ni.

15 Vuka vu vishili,

vita̱ an kacaꞋa ki ijaꞋashi i mini,

16 ɗa baci vu danai vi ta̱ a ku sa̱nka̱i, ka̱ta̱ wo okpo an usa̱nki u wunla̱

ko tsu ku reme ku mani ma agujiyan n kataka ka kukiye.

17 Tsu na vuyum vu tsu gboro vuyum

ta feu vuma n vuma o tsu ɓa̱nka̱na̱i nanai.

18 Vuza na u tsu la̱na̱ maɗanga ma ma̱biri u tsu lyaꞋa ta̱ umaci u ni,

ama vuza na u tsu la̱na̱ vuzagbayin vu ni, wi ta̱ a̱ kuciya̱ tsugbayin.

19 Tsu na vuma u tsu inda ka̱cika̱ni a mini,

ta feu ka̱ɗu ka vuma ka tsu yotso vuma nanai.

20 Asaun n ukpisa̱ a tsu cuwa̱ ba

ta feu a̱shi a uma a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kucuwa̱ nanai.

21 Azanariya n azurufa n akina aɗa a tsu kondo a ɗa,

ta feu vuma nanai a tsu kondoi ta̱ ubuta̱ u kucikpa u ni.

22 Jara kalau n mashin a̱ ma̱suku

tsu kiya ku ilya,

dem n nanai tsulau tsu ni ci a ku kotso ba.

23 La̱na̱ ushiga wi ili kuzuwa i nu,

ka̱ta̱ kpamu vu yeve ma̱ta̱na̱ ma anaka a̱ nu,

24 adama ana uciyi u tsu geshe ali a kubana u teku ba,

ta feu tsugono ci nanai, tsu ci geshe ali n tsukaya ba.

25 A tsu kana ta̱ mita̱ ka̱ta̱ masavu mo topo

a tsu ɓolongu ta̱ kpamu a̱vuku adama anaka,

26 a tsu tsuyaꞋan ta̱ aminya n cileme tsa nlala,

a tsu cimba ta̱ kpamu kashina n ikebe ya nraɗika.

27 I ta̱ a kuciya̱ mani ma nraɗika ma kulyaꞋa ba̱ri,

mana ma ku lyaꞋatangu kpaꞋa ku nu

koɓolo n a kabashi n nkere n nu.

28

1 Vuma gbanigbani u tsu ka̱na̱ ta̱ ilaɗi gbani, babu vuza na wi a kusaɓa yi,

ama aza usuɓi a tsu shamgba ta̱ ba̱ri an kawu.

2 Iɗika yi baci a kuyaꞋan kagbanigbani, ɗa i tsu ka̱na̱ kusabaꞋa ngono,

ama ubuta̱ u na baci mogono mi n ugboji n kuyeve,

iɗika i tsu shamgba ta̱ ka̱ta̱ i geshe.

3 Vuza tsugono na utsu doro uma a̱ ni,

wita̱ an mini ma atali ma na ma tsu la̱nga̱sa̱ ili kashina.

4 A̱yi na u tsu iwan kutono wila̱, wita̱ koɓolo n aza a gbanigbani,

ama ɗa baci vi a kutono wila̱ a vu vurala va aza gbanigbani ɗa.

5 Uma gbanigbani e yeve kasingai ba,

ama aza kutoni ku Yesu e yeve ta̱ ka mayin.

6 Ulata̱ vokpo vuza vu unambi vu kasingai,

an va kokpo vuza vu uciyi vu gbanigbani.

7 A̱yi na u tsu tono wila̱, maku mu ugboji maꞋa,

ama ka̱je ka ka̱ka̱ra̱shi u tsu ronoko ta̱ dada ni wono.

8 Ɗa baci vu ciya̱i udukuyan ubuta̱ u gbanigbani,

udukuyan wa wita̱ a ku bono ubuta̱ wa aza na i a kuyaꞋan ka a za unambi kasingai.

9 Ɗa baci vuma u iwain kutono wila̱ u Ka̱shile,

ko kavasa ka̱ ni feu, ili yu unata i ɗa.

10 Aza na a tsu zuwa uma usuɓi a yaꞋan unushi

i ta̱ a ku yikpa̱ e kpenle kuna a̱ga̱pa̱i,

ama aza babu u nushi i ta̱ a kuciya̱ ili singai.

11 Aza uciyi a ci ɗika ta̱ ka̱cika̱ le aza ugboji,

ama vuzavunambi vu ugboji u yeve ta̱ i na igain.

12 Ɗa baci vuza vu usuɓi u ciya̱i ulyai, ya ba dem u tsu yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱.

Ama ɗa baci vuza gbanigbani u ciya̱i ulyai, uma a̱ tsu la̱nsa̱ta̱ ubuta̱ a sheɗeku.

13 Aza na a tsu sokongu unushi u le, wa kuciya̱ ulyai ba,

ama ya ba dem vuna u dansai ɗa u ka̱sukpa̱i u ɗa, i ta̱ a ku pana asuvu ayali a̱ ni.

14 Aza a na a tsu pana wovon u Ka̱shile ayin tutu, a tsu yongo ta̱ n ma̱ta̱na̱,

ama ɗa baci u yaꞋan ugbamukaci wita̱ a kuna̱mgba̱.

15 Tsugono tsu gbanigbani cita̱ an maza ma gbanigbani ubuta̱ wa aza unambi,

an kawu ko kakunzu ka munuka.

16 Mogono ma na mi n kuyeve ba, wita̱ a ku doro uma a̱ ni,

ama vuza na u iwain kalya wita̱ a kuciya̱ wuma wu ugaɗi.

17 Vuza ma̱ga̱la̱ka̱ na wi n mpasa n uma ekiye ni, a ku takacikayi, wita̱ a ku ka̱na̱ ilaɗi a li ukpisa̱ u ni.

Ka̱ta̱ i ɓa̱nka̱i ba.

18 Ɗa baci vu yaꞋan ku usuɓi, vi ta̱ a kuda̱sa̱ngu n ma̱ta̱na̱,

ama vuza gbanigbani i ta̱ a kunai babu usa̱n.

19 Kacimbi kana ka tsu yaꞋan ulinga wa a̱bunda̱i, ka ci ciya̱ ta̱ ilikulya ya a̱bunda̱i,

ama vuza na u tsu ciga gbani, wita̱ a kuroko ka̱cika̱ni unambi.

20 Vuza vu usuɓi wita̱ a kuciya̱ uciyi wa a̱bunda̱i

ama vuza na u tsu la̱nsa̱ uciyi gogo, wita̱ a ku uwa atakaci.

21 KuyaꞋan ku kazagba kugan ba,

ama dem n nanai adama ilikulya, vuma wita̱ a ku fuɗa wa yaꞋan unushi.

22 Aza ulyopi a ci ciga ta̱ a ciya̱ uciyi gogo,

ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kuyeve a na a okpo aza unambi babu usa̱n ba.

23 Ya ba dem vu na u dansukai toku wita̱ a kuciya̱ ucikpi a ayin ukoci,

ka̱ta̱ ula vuza na u yaꞋankai ni una̱ wu uyoꞋo.

24 Vuza na de dem ubokoi ucanuku u dada ni n a̱kpa̱ ni

ɗa u danai, &lt;&lt;Ai na lo i yoku i ɗa ba.&gt;&gt;

a̱yi n vuza ma̱ga̱lka̱ derere ɗa i.

25 Kutsa̱n ku tsu tuka̱ta̱ n vishili,

ama vuza na u tsu keɗike Ka̱shile ma̱ka̱nga̱, wita̱ a kuciya̱ uciyi wa a̱bunda̱i.

26 Aza na e ci keɗike ka̱cika̱ le a̱pa̱ alawu a ɗa,

ama ya ba dem vuna u walai n ugboji wita̱ a kulaka.

27 Ya ba dem vuna u cineke aza unambi ba̱ri, wi a kunamba ba ili ba,

ama a̱yi na u tsu yimba̱ku a̱shi a̱ ni we e le, i ta̱ a kila̱kpa̱i.

28 Ɗa baci aza gbanigbani i a kulya tsugono, uma a tsu sheɗeku ta̱.

ama ayin na baci tsugono tsuta̱ ekiye e le uma usuɓi o tsu doku ta̱.

29

1 Vuza na baci de dem wi n ugbamukaci, ɗa u kpa̱ɗa̱i ku pana udansuki,

i ta̱ a kuɓosoyi, ali ula uteku tsu na a ku fuɗa a lapula.

2 Aza usuɓi i baci a tsugono, uma a tsu pana ta̱ uyoꞋo.

Ama ɗa baci aza a gbanigbani i o tsugono, uma a tsu ka̱na̱ ta̱ mololo.

3 Vuma na u ci ciga ugboji, u tsu zuwa ta̱ dada ni ma̱za̱nga̱,

ama koto ni ka ashakanlai, ka̱ tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ udukuyan u ni.

4 Mogono mu usuɓi ma tsu zuwa ta̱ iɗika i ni i gan,

ama vuza na u tsu la̱nsa̱ kalya, u tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ i ɗika i ni.

5 Vuza na u tsu yaꞋanka toku ni una̱ wu uyoꞋo,

maza ma u tsu shikpa̱ka̱ a ene e le.

6 Unushi u vuza gbanigbani u tsokpo ta̱ maza wa̱ni,

ama vuza vu usuɓi u tsu laꞋaka ta̱, ka̱ta̱ worokpo n ma̱za̱nga̱.

7 Vuza vu usuɓi u tsu dama ta̱ adama aza unambi,

ama, vuza gbanigbani u tsu yeve n ka nanlo ba.

8 Aza a gbanigbani a tsu zuwa ta̱ likuci ra̱ka̱ i dagaza,

ama aza usuɓi a tsu vaꞋanka ta̱ uma a̱ɗu.

9 Ɗa baci vuza vu ugboji u bankai kalau ubuta̱ wa afada,

ka̱ta̱ kalau ka ka̱na̱ izoshi n wupa, ka̱ta̱ kadanshi ka kpa̱ɗa̱ ku kotso.

10 Aza a̱ ma̱ga̱lka̱ a ci ciga aza a babu unushi ba,

ama aza usuɓi a tsu la̱nsa̱ ta̱ uteku tsuna a ɓa̱nka̱ le.

11 Alau a tsutuka̱ta̱ tsulau ci le e keteshe,

ama aza ugboji a tsu sokongu ta̱ ci le.

12 Ɗa baci monogo mushuku yi n kadanshi ka aza uwa,

ana ntaji a̱ ni ra̱ka̱ ita̱ a kokpo aza a gbanigbani.

13 Aza unambi n aza kalya dem vu le kete ka i,

Vuzavaguɗu ɗa u nekei le a̱shi adama e kene.

14 Ɗa baci mogono ma yaꞋankai vuza vu unambi afada a singai,

tsugono tsu ni ci ta̱ a kugeshe ali ntsukaya.

15 Ugbari u maku u tsu tuka̱ta̱ n ugboji,

ama maku magbanigbani ma tsu neke ta̱ a̱na̱kpa̱ ni wono.

16 Ɗa baci aza a gbanigbani i o tsugono, kagbanigbani ka tsu yimkpa ta̱,

ama aza usuɓi i ta̱ a kuzuwa le a yikpa̱.

17 Gbara muku n nu, i ta̱ a ku neke wu ma̱ta̱na̱ ma ka̱ɗu

ka̱ta̱ a zuwa wu ma̱za̱nga̱.

18 Ɗa baci ubuta̱ wi babu kadanshi ka Ka̱shile, uma a tsu yaꞋanta̱ ida̱shi kavama.

Ama vuza ma̱ta̱na̱ ɗa a̱yi na u tonoi wila̱ u Ka̱shile.

19 Kadanshi ku una̱ koci ka kugbara kagbashi ba,

adama na wita̱ a kupana ka̱ta̱ uyeve ama wa ku yaꞋan ili ba.

20 Ka̱shile ka tsu kuɓa̱nka̱ ta̱ kalau gogo,

u laꞋa vuza kadanshi gogo babu cico.

21 Vuza na baci uleꞋeshei kagbashi tun a̱yi kenu,

a ukoci wita̱ a kuɗika ka̱cika̱ni maku makpaꞋa.

22 A za na a tsu yaꞋan wupa gogo, a tsu ɗengusa̱ta̱ vishili,

ka̱ta̱ kpamu a yaꞋan unushi wa a̱bunda̱i.

23 A̱ra̱ɗi a vuma a tsu tuka̱i ta̱ n kugoyi,

ama ma̱riki mita̱ a kutuka̱ n tsugbayin.

24 Vuma na de dem u yaꞋan cija̱Ꞌa̱ n koboki, u ciga wuma u ni ba.

ɗa baci a ɗeke ni tsugan ubuta̱ wa afada, u kupaɗa ta̱ bini.

25 Kupana ku wovon u vuma, maza maꞋa

ama vuza na uzuwakai Ka̱shile a̱pa̱m u kuciya̱ ta̱ ma̱ta̱na̱.

26 Uma n a̱bunda̱i a̱ tsu la̱nsa̱ ta̱ ucigi ubuta̱ wa ngono,

ama afada usuɓi, a Ka̱shile ka a ɗa i.

27 I na vuza vu usuɓi u cigai ba, i ɗa kayan ka uwa,

i na tankpamu vuza gbanigbani u cigai ba, i ɗa vuza vu usuɓi.

30

Akaka a Agu

1 Akaka a Agu kolobo ka Yake.

Vuma va u danai, Vuzavaguɗu Ka̱shile moꞋuta̱

Mpa moꞋuta̱, Vuzavaguɗu, utsura u va̱ u kotso ta̱.

2 Mayun mpa n lata̱ ya ba dem tsulau.

mi n kuyeve tsu uma.

3 Mpa n la̱nsa̱ kuyeve ku ugboji ba,

mpa kpamu n yeve vuza ciɗa vu nanlo ba.

4 Ya yi u sawai ku kumba gaɗi ɗa u cipa̱i?

Ya yi u sawai kureme wunla̱ a kataka ka kukiye ka ni?

Ya yi u sawai ku ka̱ta̱la̱ mini a kuminya ku ni?

Ya yi kpamu u shikpa̱i uteku wu uduniya?

Ya yi a ci ɗeke kula ku ni, kpamu ya yi a ci ɗeke kula ku maku ma̱ ni?

Dana mu, vu yeve ba ci.

5 Kadanshi ka Ka̱shile ra̱ka̱ mayun ɗa,

ma̱ra̱ga̱ ma a, wa aza na a̱ la̱nsa̱i kusheɗeku wa̱ a̱ ni.

6 Ka̱ta̱ vu doku kadanshi ka̱ ni ba,

ta lo wa ku dansuka wu ka̱ta̱ vokpo kayan ka uwa.

7 Vuzavaguɗu i li ire i ɗa n la̱nsa̱i wa̱ nu,

yaꞋan ka mu i ɗa kafu n kuwa̱.

8 Takpa ukuna wa uwa u bana dangi n mpa,

ka̱ta̱ vu neke mu uciyi ko unambi ba,

ama neke mu ilikulya derere n ucigi u va̱,

9 ta lo ma cuwa̱ ka̱ta̱ n cinukpa n a̱vu,

ka̱ta̱ n dana &lt;&lt;Ya yi Vuzavaguɗu&gt;&gt;

ko kpamu n namba ka̱ta̱ n boko,

ka̱ta̱ n la̱nga̱sa̱ kula ku ka Ka̱shile ka̱ va̱.

10 Ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ kagbashi kula ubuta̱ u vuzagbayin vu ni ba,

ta lo va yaꞋan unushi u na a kila̱kpa̱ wu.

11 N kukece ta̱ ili gbaniꞋgbani i na̱shi i na uma a ci yaꞋan,

aza yoku a ci shika ta̱ ishekpu i le

ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ ku cikpa ina̱kpu i le.

12 Aza yoku a ce ene ta̱ ka̱cika̱le i ta̱ ciɗa,

ashe tana i ta̱ nu unata.

13 Aza yoku i ta̱ na a̱ra̱ɗi,

a ci ɗika ta̱ ka̱cika̱le e le va ili yoku i ɗa.

14 Aza yoku anga e le otokobi a ɗa,

atakpamkpatsu e le kpamu mawun ɗa,

adama na okotsotongu aza unambi uduniya ra̱ka̱,

n ofoloni ra̱ka̱ a ka̱tsuma̱ ka uma.

15 Kutsa̱n ki ta̱ n nkere nre. A ci ɗeke le ta̱.

Nemu koɓolo n Nemu.

Ili tatsu yi ta̱ lo i na i ci cuwa̱ ba,

Ali i na̱shi i na i ci dana &lt;&lt;U yawa mu ta̱ ba.&gt;&gt;

16 E le ɗa, asaun, n ka̱tsa̱ma̱ ka madari ma na ma maci ba,

n iɗika i na ka̱ta̱ i cuwa̱i n mini ba,

n akina a na a sawai ku dana, &lt;&lt;U yawa mu ta̱ ba,&gt;&gt;

17 A̱shi a na o goyoi dada

ɗa a iwain kucikpa mma

agawun a kuyene i ta̱ a kuta̱sa̱ a ɗa

ka̱ta̱ asakali a takuma le.

18 I li itatsu ɗa yi a ku neke mu mereve,

a li i na̱shi i na n yeve ba

19 u teku tsu na kajimba ka tsu wala gaɗi,

u teku tsu na koko ka tsu wala a katali,

u teku tsu na kpantsu ku tsu wala a mini,

n uteku tsu na mavali ma tsu yaꞋan n mekere.

20 Na ɗa u teku tsu na kashakanlai ki

u lyaꞋa ba ci ka̱ta̱ u gboro una̱

ka̱ta̱ u dana, &lt;&lt;Mpa n yaꞋan u nushi ba.&gt;&gt;

21 I li yi ta̱ lo i na̱shi

i na vuza u duniya u ku fuɗa ku yaꞋan ahankuri i ɗa ba,

22 kagbashi ɗa baci kokpoi mogono,

n kalau a yaꞋan na baci ka̱cuwa̱i n ilikulya,

23 ɗa baci vuka vu unambi u mapasa u ciya̱i vali,

n kagbashi ka na ka gadai a̱na̱ku a̱ ni.

24 I li i kenu i na̱shi feu yi ta̱ lo u duniya,

ama i ta̱ n ugboji ka̱u,

25 Ojuno i nu utsura ba,

ama a tsu la̱nsa̱ ta̱ ilikulya i le n lyushi

26 Rema nnama n ɗa n na mi babu utsura,

ama dem n nanai a ci maꞋa ta̱ i uwa i le a tali,

27 Akyun i n mogono ba,

ama dem n nanai a tsu wala ta̱ magaba,

28 Karagba, vi ta̱ a kufuɗa vu ka̱na̱i n ekiye,

dem n nanai a tsu uwa ta̱ a kefeku ka mogono.

29 Ili i tatsu yi ta̱ lo,

ali i na̱shi i na i tsu wala n atankama.

30 E le ɗa kawu, a̱ yi na ulai ya ba dem mgbayin a ka̱tsuma̱ ka nnama,

a̱ yi na u tsu kpatala adama a vu toku ba,

31 n kepen ki isali n ma̱ga̱ji,

koɓolo n mogono ma na mi koɓolo n osoji a̱ ni.

32 Ɗa baci vi ɗe a tsulau, a ku yaꞋanka ka̱cika̱ nu a̱ra̱ɗi

ko kpamu a fama an foɓo adama kagbani-gbani,

to pala una̱ u nu n kukiye.

33 tsu na kukuciwa ku mani ku tsu tuka̱ n maniꞋin,

u pinda̱ri u vunu kpamu u zuwa mpasa mu uta̱ a vunu,

ta feu wupa u tsu tuka̱ n vishili nanai.

31

Kadanshi ka mogono Lemuwelu

1 Na ɗa kadanshi ka mogono Lemuwelu. Kana a̱na̱ku a̱ ni o yotsongi ni.

2 Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan maku ma̱ va̱? Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan maku ma̱ va̱, maku ma̱ va̱ ma na n matsai?

Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan, maku ma a kucina ma va̱?

3 Ka̱ta̱ vu neke katsura ka̱ nu ubuta̱ wa a̱ma̱ci ba,

ko kpamu vu bonoko ugboji u nu wa aza na a tsu takacika ngono.

4 Ugain u ɗa a vu Lemuwelu,

Ugan mogono ma soꞋo ma̱ra̱ ba,

ko ngono n soꞋo ma̱ra̱ mu utsura ba,

5 ta lo a ta̱wa̱ a cinukpa n wila̱ u na o tonoi,

ka̱ta̱ a iwan kamayun ka uma a na o doroi.

6 Neke vuza na wi a ku kuwa̱ ma̱ra̱ mu utsura,

ma̱kya̱n tamkpamu wa aza na i nu una̱mgbi u ka̱tsuma̱,

7 ka̱sukpa̱i le o soꞋo ka̱ta̱ a cinukpa n unambi u le

a̱ kpa̱ɗa̱ ku ciɓa n atakaci e le kpamu.

8 YaꞋan kadanshi adama ebebe a na a tsu dansa ba,

na aza na i na a̱ɓa̱nki ba.

9 Ɓa̱yuwa̱ una̱ adama na vu dansa afada asingai,

ɓa̱nka̱ aza unambi n ofoloni.

Vuka vu na vu tsu pana wovon u Ka̱shile

10 Yayi wa kufuɗa ku ciya̱ vuka vu usuɓi?

U lata̱ kazanariya ugain.

11 Vali ni u tsu ushuku ta̱ n a̱yi,

ka̱ta̱ tana u ciya̱ ili ra̱ka̱ i na u cigai.

12 U tsu yaꞋankai ta̱ kasingai, ba ka gbani-gbani ba,

a ayin a wuma a̱ ni dem.

13 U tsu la̱nsa̱ ta̱ tsugbere tsu tsuzogu ka̱ta̱ u yaꞋan kuca n ekiye a̱ ni n ma̱ta̱na̱.

14 Wi ta̱ an kpantsu ka aza tsulaga,

u tsu tuka̱ ta̱ n ilikulya i ni dangi.

15 U tsu ɗa̱nga̱ ta̱ n kpasani

ka̱ta̱ u yaꞋanka aza a kpaꞋa ilikulya

ka̱ta̱ u buka kpamu abara a̱ ni.

16 U tsu la̱na̱ ta̱ kashina mayin kafu u tsula,

n atakaci ulinga a̱ ni a ɗa u tsu shikpa̱ kashina ka nɗanga.

17 U tsu zuwa ta̱ ka̱ɗu

ka̱ta̱ u yaꞋan ulinga n utsura.

18 U tsu yeve ta̱, ɗa baci kodokpotsu ka uwa ni.

ma̱kuni ma̱ ni ma tsu yongo ta̱ a kutasa ali kayin washi.

19 Na ekiye a̱ ni a ɗa u tsu ka̱na̱ tsugbere

na ekiye a̱ ni a ɗa kpamu u tsu yaꞋan kucaꞋa.

20 U tsu neke ta̱ aza unambi ba̱ri,

koɓolo n ofoloni feu nanai.

21 U tsu pana wovon u a yaꞋan uta̱ni ba,

adama na muku n ni ra̱ka̱ mita̱ ntogu mu uta̱ni.

22 U tsu caꞋa ka ta̱ ka̱cika̱ni mayaga ma a̱ga̱da̱,

aminya a̱ ni tsugbere tsu ɗa tsu singai tsu mini ma garula.

23 Vali ni vuza vu uyevi ɗa o koɓolo ka uma

ɗa baci u da̱sa̱ngi koɓolo n tsugbayin tsu likuci.

24 U tsu caꞋa ta̱ aminya a tsugbere ka̱ta̱ u denge.

U tsu denke ta̱ a za tsulaga aɗambura.

25 Uciyi koɓolo n usuɓi u ɗa aminya a̱ ni,

wi ta̱ o ku zoꞋoso a a yaꞋan e kelime.

26 U tsu yaꞋan ta̱ kadanshi n ugboji,

kuyotsongu ku ni ku singai ku ɗa.

27 U tsu la̱na̱ ta̱ muku ni mayin,

a̱ yi ili bura yi n wonvoli ba.

28 Muku ni n tsu ɗa̱ngu ta̱ ka̱ta̱ a cikpai

vali ni feu u tsu cikpai ta̱.

29 U tsu dana ta̱, &lt;&lt;A̱ma̱ci n a̱bunda̱i a tsu yaꞋan ta̱ i na a cikpa le,

ama avu vu laꞋa le ta̱ dem.&gt;&gt;

30 KuyaꞋan ku gaye u kuna u gbani u ɗa,

ama vuka vu na vu tsu pana wovon u Ka̱shile, a̱ yi ɗa ili ku cikpa.

31 Neke ni katsupu ka atakaci ulinga a̱ ni,

ka̱ta̱ ugain wu ulinga u ni kpamu wu utuka̱i e keteshe.

Tsuɓari

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Tsuɓari

Kuɓa̱yuwa̱

Ukuna u Katagarda ka nampa.

Katagarda ka Tsuɓari ka nampa ki ta̱ a kadanshi ka ukuna u kusheshe. Kaɗani ka ko yotsongu ta̱ ukuna tsu na makyan ma wuma u vuma wi, n tsu na u ɗa wi n kuripula̱sa̱, m maꞋiwansanai ma na e yevei ba, n ili ya atakaci ra̱ka̱ i na i kotsoi kadanshi a kudansa,&lt;&lt;Ili dem gbani ɗa.&gt;&gt; U fuɗa u yeve uye u Ka̱shile ba, a̱yi na wi n ili ra̱ka̱ ekiye a̱ ni ba. N nannai dem, u nekei uma odoki uma a dakaka kutoni, a pana kpamu uyoꞋo u kuneꞋe ku Ka̱shile makyan ba ci lo.

UgaꞋan ba kusheshe ku nanlo ki ta̱ a̱ kutuka̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱ ko vuza u takpa asuvu. Ama a na wo okpoi a uwakai n katagarda ka nampa punu a katagarda ka ciɗa, u yotsongu ta̱ uneki u ka̱ɗu n kuyotsongusu ku katagarda ka ciɗa ki ta̱ n a̱bunda̱i ka̱u, ali wi ta̱ a kadanshi ka̱ munla̱i n ukpa̱ɗi u kuyeve. Uma n a̱bunda̱i a̱ tsu ciya̱ ta̱ kadanshi ka na ka tsu vaꞋanku le a̱ɗu i baci a̱ kula̱na̱ kadanshi ko (Tsuɓari) Adama a na wo okpo le tsu mindatsu. Ɗa kpamu e yevei katagarda ka ciɗa ka nampa ka na ka tsu yotsongu kusheshe ku nampa, ɗa kpamu u tuka̱i n kuzuwa ku ka̱ɗu u Ka̱shile vuza na u tsu neke wuma u na u laꞋi n kugaꞋan.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa

Wuma wi ta̱ n kakuna? 1:1--2:26

Kadanshi adama wuma 3:1--11:8

Ukocishi u kadanshi 11:9--12:8

Kagbati 12:9-14

1

Wuma ili i gbani ɗa

1 Kadanshi ka malum, kolobo ka Dawuda, mogono a Urushelima.

2 Gbani ɗa, ili dem gbani ɗa. malum ma danai.

Ili ra̱ka̱ gbani ɗa. Ili dem gbani ɗa.

3 Yiɗa̱i vuma u ciya̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka kataci ka̱ ni

ka na wi a kuyaꞋan a aduniyan?

4 Tsukaya tsu laza, ka̱ta̱ tsukaya tsu yoku tsu ta̱wa̱,

ama aduniyan i ta̱ lo ko wannai.

5 Kanna ka tsu uta̱ ta̱ ka̱ta̱ kpamu kanna ka̱ yikpa̱,

ka̱ta̱ ka dakaka o kubono a̱ ubuta̱ u na ka̱ uta̱i kpamu.

6 Wunla̱i u tsu lapa ta̱ a kubana a uɓonɗakai

ka̱ta̱ kpamu u kpatala u kubono a uɓongaɗi,

ka̱ ka̱na̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱, n u bonoi a̱ ubuta̱ u na wu uta̱i.

7 Nyeneke ra̱ka̱ n ci yene ta̱ a kubana mala,

n nannai dem mala ma shana ba.

A̱ ubuta̱ u na nyeneke tsu uta̱,

ta ɗe o tsu bono kpamu.

8 Ili dem i tsu tuka̱ ta̱ n woꞋi,

tsu na vuma u kufuɗa kugisanku ba.

A̱shi o tsu oꞋwo n kindi ba,

atsuvu feu o tsu oꞋwo n kupana ba.

9 Ili i na i gita̱i ɗe n cau, i ɗaɗa kpamu i doku i bonoi,

ili i na a yaꞋin ɗe n cau, i ɗa kpamu o kudoku a yaꞋan

ko ili i savu aduniyan nampa ba.

10 Ili yoku yi ta̱ lo i na vuza u kudana,

&lt;&lt;La̱na̱ biꞋi, na va̱ ili i savu i ɗa&gt;&gt;?

I ɗa yi ta̱ lo m megeshe

kafu ayin a̱ tsu.

11 Babu vuza na u kuciɓa n ili i na i lazai,

ali n ili i na kpamu i kuta̱wa̱,

aza a na a̱ kuta̱wa̱ n ka̱ca̱pa̱

i a kuciɓa n ili i na i gita̱i ba.

Ugboji gbani ɗa

12 Mpa malum, n lyaꞋa ta̱ tsugono tsa aza a Isaraila punu a Urushelima. 13 Ɗa n zuwai ka̱ci ka̱ va̱ adama a na n la̱nsa̱ ugboji n kuyeve ki ili ra̱ka̱ i na yi aduniyan a nampa. Ɗa me enei ili i na Ka̱shile ka zuwakai vuma yi ta̱ n kataci. 14 Ɗa me enei ili ra̱ka̱ i na i a kuyaꞋan aduniyan, ra̱ka̱ gbani ɗa, yi o kutono wunla̱i.

15 ili i na baci i ka̱nza̱i, yi kubonoko mejege ba,

e ci kece i na yi lo ba. 16 Ɗa n danai ka̱ci ka̱ va̱, &lt;&lt;La̱na̱ n ciya̱ ta̱ ugboji u na n laꞋi yaba dem vu na u lyaꞋi tsugono a Urushelima kafu mpa, mayun n ciya̱ ta̱ ugboji n kuyeve ka a̱bunda̱i.&gt;&gt; 17 Ɗa n zuwai ka̱ci ka̱va̱ adama a na n yeve ugboji n ujari koɓolo n tsulau, ama nannai dem ɗa me enei kutono ku wunla̱i ku ɗa.

18 Adama a na ugboji wa̱ a̱bunda̱i u tsu tuka̱ ta̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱,

kuyeve ka̱ a̱bunda̱i ku zuwa ta̱ ka̱ɗu ka vuma kuna̱mgba̱.

2

Kupana ku uyoꞋo gbani ɗa

1 Ɗa n danai ka̱ɗu ka̱ va̱,&lt;&lt;YaꞋan zuwai ka̱ci va̱ kulyaꞋa ku uyoꞋo, adama a na n yeve tsu na u ɗa wi.&gt;&gt;Ama ɗa n yevei na lo feu ukuna u gbani u ɗa. 2 Ɗa n danai,&lt;&lt;Izoshi tsulau tsu ɗa, kpamu yiɗa̱i kupana kuyoꞋo ki a̱ kutuka̱?&gt;&gt; 3 N sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, tsu na n kulyaꞋa uyoꞋo n kusoꞋo ku ma̱kya̱n, mo oɓongi tsulau a makyan ma na mi a̱ kula̱nsa̱ ugboji. N cigai n ciya̱ uyoꞋo u na uma a̱ ci ciya̱ aduniyan a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a wuma e le.

4 Ɗa n yaꞋin ili i gbagbaꞋin, m maꞋakai ka̱ci ka̱ va̱ iꞋuwa, ɗa n ca̱Ꞌi ashina a itacishi. 5 N cimbai a ashina n ubuta̱ u kuvuka, ɗa n ca̱Ꞌi icuꞋu yi nɗanga n tsu matsa kakau punu. 6 Ɗa n ga̱va̱i ayivan, adama a na n tsunku nɗanga ma mini. 7 Ɗa n tsulakai ka̱ci ka̱ va̱ agbashi ali n a̱ma̱ci, mi ta̱ kpamu m muku ma agbashi n na a matsakai mu a kpaꞋa ku va̱. Mi ta̱ n ushiga wa anaka n a̱bunda̱i, nu nkyon nu nraɗika n na n laꞋi aza a na n cinai punu a̱ ida̱shi a Urushelima. 8 M ɓolonki ka̱ci ka̱va̱ azurufa n azanariya, mi ta̱ n kazuwi ku ucanuku u singai wu ngono n uɓon u tsugono tsu va̱. Ɗa n la̱nsa̱i aza a ishipa ali n a̱ma̱ci adama a na a yaꞋansaka mu ishipa, n ili i na i tsu zuwa kupana ku uyoꞋo, n a̱ma̱ci a pulai n a̱bunda̱i a na n zuwai. 9 Ɗa mo okpoi vuzagbayin n laꞋi yaba dem vu na n cinai punu a̱ ida̱shi a Urushelima. Dem n nannai mpa n ugboji u va̱.

10 N sa̱nka̱ a̱shi a̱ va̱ ili i na a cikalai dem ba,

n sa̱nka̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ kupana uyoꞋo ba.

ka̱ɗu ka̱ va̱ ka pana ta̱ uyoꞋo wi ili ra̱ka̱ i na n yaꞋin,

na va̱ ɗaɗa katsupu ka kataci ka ulinga u va̱

11 Ama a na n la̱na̱i ulinga u na n yaꞋin n ekiye a̱ va̱,

n ili i na n yaꞋin kataci adama a na n ciya̱,

ɗa me enei ili ya ra̱ka̱ gbani ɗa, yi ta̱ o kutono wunla̱i,

babu kodokpotsu ka na vi a̱ kuciya̱ aduniyan a nampa.

Ugboji n tsulau gbani ɗa

12 Ɗa n sheshei adama a na m gbaɓa ugboji,

n ujari n tsulau.

Yiɗa̱i i buwai i na mogono ma na ma̱ kuta̱wa̱ ma kuyaꞋan,

i na mpa n yaꞋin ba?

13 Ɗa me yevei ugboji u laꞋa ta̱ tsulau,

tsu na kutashi kulaꞋi ka̱yimbi.

14 Vuza vu ugboji u tsu ene ta̱ ubuta̱ u na wi a kubana,

ama kalau ki ta̱ a nwalu a̱ ka̱yimbi tukpa̱m,

ama ɗa me enei ili i te i ɗa ra̱ka̱ i ci ciya̱ le.

15 Ɗa n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

n danai,&lt;&lt;Ili i na i ciya̱i kalau, yi ta̱ feu a̱ kuciya̱ mu.

Nannai va yiɗa̱i n ciya̱i a na mo okpoi vuza vu ugboji?&gt;&gt;

Ɗa n danai ka̱ci ka̱ va̱,

&lt;&lt;Ili i nampa ya feu gbani ɗa.&gt;&gt;

16 Adama a na vuza vu ugboji va n kalau ka, a kubana e megeshe a kuciɓa n e le ba,

a ayin a̱ kuta̱wa̱ ra̱ka̱ vu le i ta̱ a ku cinukpa n a̱ le.

Tsu na vuza vu ugboji u ku kuwa̱ ta feu kalau nannai.

Kataci gbani ɗa

17 Ɗa n iwain wuma, adama a ili i na i a kuyaꞋan aduniyan yi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ mu ka̱ɗu. Ili ra̱ka̱ gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci. 18 Ɗa n iwain ulinga u na n yaꞋin ra̱ka̱ aduniyan a nampa, adama a na mi ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ i ɗa u vuza na wi a ku ta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱. 19 Ya yi u yevei ko vuza na u ku ta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱ wi ta̱ ko okpo vuza vu ugboji ko kalau? Dem n nannai wi ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wu ulinga u na n yaꞋin kataci ka̱ kula̱nsa̱ a aduniyan. Nava feu gbani ɗa. 20 Ɗa m takpai ka̱ɗu ka̱ va̱ a ulinga u na n yaꞋin a aduniyan a nampa ra̱ka̱. 21 Adama a na vuza wi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n ugboji n kuyeve, n kufuɗa ku ni, n nannai dem ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ vuza yoku vuza na u takacikai kula̱nsa̱ ba. Nava feu gbani ɗa n ili i gbani-gbani. 22 Yiɗa̱i vuma lima̱ u kuciya̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku ulinga u na u yaꞋin, n kataci ka na u yaꞋin aduniyan? 23 Adama a na ayin a̱ ni ra̱ka̱ kataci kaꞋa n una̱mgbuka̱tsuma̱, ko n kayin ka̱ɗu ka̱ ni ki a ivaꞋin ba. Nava feu gbani ɗa.

24 Vuma wi lo n ili i na i laꞋi u lyaꞋa u soꞋo u pana uyoꞋo wu ulinga u ni ba. Na lo feu kuneꞋe ku Ka̱shile ku ɗa, 25 adama a na n a̱yi ɗa baci ba, yayi u kulyaꞋa u soꞋo u pana uyoꞋo? 26 Vuza na u zuwai Ka̱shile ma̱za̱nga̱, a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ tsu neke ugboji, n kuyeve koɓolo m ma̱za̱nga̱, ama u vuza vu unushi Ka̱shile ke ci neke yi ta̱ kataci ko kuɓolongu uciyi adama a na u neke vuza na u luwai Ka̱shile. Nava feu gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.

3

Ili dem yi ta̱ m makyan ma̱ ni

1 Ili dem yi ta̱ m makyan ma̱ ni,

m makyan adama a ulinga aduniyan ra̱ka̱.

2 makyan ma limata mi ta̱ lo, makyan ma̱ ukpa̱Ꞌa̱ mi ta̱ lo,

makyan ma̱ vica̱Ꞌa̱ mi ta̱ lo, makyan ma vikyaꞋa mi ta̱ lo,

3 makyan ma munuka mi ta̱ lo, makyan mo kupotsotongu mi ta̱ lo,

makyan ma̱ kufa̱da̱ mi ta̱ lo, makyan ma kumaꞋa mi ta̱ lo,

4 makyan ma̱ ma̱shi mi ta̱ lo, makyan mi izoshi mi ta̱ lo,

makyan ma kpalu mi ta̱ lo, makyan ma̱ ma̱za̱nga̱ mi ta̱ lo,

5 makyan ma kuwacuwa atali mi ta̱ lo, makyan mo kuɓolongu le mi ta̱ lo,

makyan mo moɓongbonoi mi ta̱ lo, makyan mu ukpa̱ɗi u moɓongbonoi mi ta̱ lo,

6 makyan ma kula̱nsa̱ mi ta̱ lo, makyan ma̱ kuka̱sukpa̱ ki ta̱ lo,

makyan ma kuzuwa mi ta̱ lo, makyan ma kuvakangu mi ta̱ lo,

7 makyan ma kukara mi ta̱ lo, makyan ma kujila̱ mi ta̱ lo,

makyan ma kupaɗa bini mi ta̱ lo, makyan ma kadanshi mi ta̱ lo,

8 makyan mu ucigi mi ta̱ lo, makyan ma maꞋiwansanai mi ta̱ lo,

makyan mo kuvon mi ta̱ lo, makyan ma̱ ma̱ta̱na̱ mi ta̱ lo.

9 Yiɗa̱i vuma u kuciya̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kataci ka ulinga u ni? 10 Me ene ta̱ a̱miki a na Ka̱shile ka zuwakai uma. 11 U yaꞋan ta̱ ili dem n ugaꞋin a ayin a̱ ni. Ɗa kpamu u zuwakai vuma ka̱ɗu ko ci coꞋo ke kuyeve ki ili i na i lazai n ili i na yi e kelime, n nanai dem a kufuɗa a zuwaka n ili i na Ka̱shile ka yaꞋin ɗe n ugiti ali a̱ kuta̱wa̱ a ayin a ukocishi ba. 12 N yeve ta̱ i yoku yi lo i na i laꞋi vuma u ciya̱ ma̱za̱nga̱ ka̱ta̱ uyaꞋin i li singai a ayin a na wi n wuma ba. 13 N adama a na yaba dem u ciya̱ u lyaꞋa u soꞋo, u pana uyoꞋo wu kataci ka ulinga u ni dem, na lo kuneꞋe ku Ka̱shile ku ɗa. 14 N yeve ta̱ ili dem i na Ka̱shile ka yaꞋin yi ta̱ e kugeshe ko wannai, ko ili yi punu kudoku ko kujebe ba. Ka̱shile ka yaꞋin ta̱ nannai adama a na uma e neke yi tsugbayin.

15 Ili i na yi lo gogo na, a yaꞋin ta̱ ɗe i ɗa

ili i na kpamu i kugita̱, i gita̱ ta̱ ɗe,

Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwa ili i na i gita̱i ɗe, i doku i yaꞋansaka.

16 Ɗa kpamu me enei ili i yoku aduniyan a nampa,

a̱ ubuta̱ u na a kukiɗa afada a e mejege, kucikpa a ci na ka gbani-gbani ɗe,

a̱ ubuta̱ wu usuɓi, a kucikpa a cina ɗe ka gbani-gbani.

17 Ɗa n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

&lt;&lt;Ka̱shile ki ta̱ a kukiɗaka

vuza vu usuɓi n vuza va asuvawuya afada,

adama a na makyan mi ta̱ lo adama a ulinga dem,

makyan adama a ili dem.&gt;&gt;

18 Ɗa kpamu n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, &lt;&lt;Uma tamkpamu, Ka̱shile ko tsu kondo le ta̱ adama na e yeve a na ele va a laꞋa nnama ba. 19 Wuma u vuma n wuma wu nnama, u te u ɗa dem. Tsu na a̱yi na u ku kuwa̱, ta feu a̱yi na ɗe u ku kuwa̱ nannai. Dem vu le ayinviki e te a ɗa le, Vuma u laꞋa manama n ili yoku ba. Ili ra̱ka̱ gbani ɗa. 20 Ra̱ka̱ vu le ubuta̱ u te u ɗa i a kubana, ra̱ka̱ vu le kubuta̱ kaꞋa uta̱i, kpamu a kubuta̱ kaꞋa o kubono. 21 Yayi u yevei a na ayinviki a vuma a̱ tsu ɗa̱nga̱ ta̱ gaɗi, ayinviki a manama tankpamu a̱ cipa̱ a iɗika?&gt;&gt;

22 Ɗa me enei, ili i yoku yi lo i na i laꞋi kugaꞋan vuma u pana uyoꞋo u kataci ku ulinga u ni ba, adama a na ɗaɗa katsupu ka̱ ni. Adama na yayi u kuyeve ili i na i kugita̱ ɗa baci u kuwa̱i?

4

Modoruko n kataci

1 Ana n la̱nuki kpamu ɗa me enei modoruko ma na uma i a kuyaꞋan aduniyan.

Ɗa me enei kujilya ka aza a na o doroi,

kpamu i n ka̱ɓa̱nki ba,

utsura ra̱ka̱ wi ta̱ ekiye aza o modoruko

kpamu a̱ ciya̱ ka̱ɓa̱nki ba.

2 Ɗa n danai, a̱kpisa̱

a na a̱ kuwa̱i ɗe,

a laꞋa ta̱ aza a wuma ma̱za̱nga̱,

ele na buwai n wuma.

3 Ama a̱yi na u laꞋi dem

a̱yi ɗa vuza na ka̱ta̱ a matsai ba,

a̱yi na ka̱ta̱ wenei ka gbani-gbani

ka na i a kuyaꞋan aduniyan ba.

4 Ɗa n yevei kataci ka vuma n kuciya̱ ku ni ra̱ka̱, adama a na u ciya̱ u laꞋa toku ɗa. Nava feu gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.

5 Kalau ko tsu oɓongu ta̱ ekiye a̱ ni

ali kambulu ka una yi.

6 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan uciyi u kenu n ida̱shi ma̱ta̱na̱

n uciyi wa̱ a̱bunda̱i n kataci

o kutono wunla̱i.

7 Ɗa kpamu me enei, kuyongo ku gbani aduniyan.

8 Vuma yoku u yongo ta̱ endeꞋin,

wi n vuza ba wi feu m muku ba,

dem n nannai a kataci ka ulinga,

tana uciyi wa u yawa yi ba.

Ɗa we ecei ka̱ci ka̱ ni u danai, &lt;&lt;Yayi mi a kuyaꞋanka kataci ka,&gt;&gt;

&lt;&lt;Kpamu yiɗa̱i i zuwai mi a̱ kusa̱nka̱ ka̱ci ka̱ va̱ kupana kuyoꞋo?&gt;&gt;

Nava feu gbani ɗa

ili yi una̱mgbuka̱tsuma̱.

9 Uma e re a laꞋa ta̱ vuma te,

adama a na i ta̱ a kuyaꞋan ulinga mayin.

10 Vuza te u yikpa̱ baci,

toku ni wi ta̱ kuɓa̱nka̱ yi.

Ama ili ya asuvayali i ɗa vuza na u yikpa̱i

kpamu u ciya̱ vuza na u kuɗengusa̱ yi ba.

11 Kpamu uma e re a vaku baci koɓolo, a kupana ta̱ shenshen.

Ama niniɗai vuza te u kupana shenshen endeꞋin?

12 I ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa vuma te utsura,

ama uma e re i ta̱ a ku isa ka̱ci ke le.

Tsu kawin kete ka na a caꞋi n awin a tatsu, ka tsu kasa gogoꞋo ba.

Kuciya̱ utsura u tsugono gbani ɗa

13 Ka̱ɗa̱nga̱ni vuza vu unambi, n ugboji, u laꞋa ta̱ mogono ma na ma kutsai n tsulau, vuza na u tsu ushuku n odoki ba. 14 Ka̱ɗa̱nga̱ni ki ta̱ a̱ ku uta̱ a̱ kunu kugbashi ka̱ta̱ ko okpo mogono, ko wo okpo a matsa yi ta̱ a kpaꞋa ku unambi a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono ci ni. 15 Me ene ta̱ uma ra̱ka̱ aza a na i n wuma ɗa a walai aduniyan, o tono ta̱ ka̱ɗa̱nga̱ni, vuzana u ku ka̱na̱ka̱ mogono tsugono. 16 Kakuna ki lo n uteku u uma na a̱ ta̱wa̱i e kelime ke le ba. Ama aza a na a̱ ta̱wa̱i ka̱ca̱pa̱ ka a yaꞋan ma̱za̱nga̱ n a̱yi ba. Nava feu gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.

5

Pana wovon u Ka̱shile

1 Foɓongu ka̱ci ka̱ nu ayin a na baci vu banai a kpaꞋa ku Ka̱shile. U laꞋa ta̱ vu bana vu pana, an va kubanka n kuneꞋe tsu kalau, aza a na e yevei a na a̱ nusai ba.

2 Sheshe biꞋi kafu vu dansa, Ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko kadanshi ba, Ka̱shile ba.

Ka̱shile ki ta̱ gaɗi

avu tamkpamu na iɗika,

adama a nannai ka̱ta̱ vu dansa wuntsukpi.

3 Ka̱bunda̱i ka kataci ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n alatani,

ta feu nannai ka̱bunda̱i ka kadanshi ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n tsulau.

4 Ɗa baci vu yaꞋin uzuwakpani ɗa kucinai kuneke Ka̱shile ili, ka̱ta̱ vu geshe ba vu tsupa ili i na vu kucinai kuneke. Adama na a̱yi u tsu pana uyo wa a alau ba. tsupa i li i na vu kucinai kuneke. 5 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu kpa̱ɗa̱ ku kucina, an va kukpa̱ɗa̱ ku tsupa ili i na vu kucinai. 6 Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ una̱ u nu u zuwa wu kunusa ba. Ka̱ta̱ kpamu vu dana kalingata ka̱ AꞋisa̱ a gbayin vu dana, &lt;&lt;Uzuwakpani u na vu yaꞋin va unushi u ɗa.&gt;&gt; Yiɗa̱i i zuwai Ka̱shile ki a wupa n kadanshi ka̱ nu ali u la̱nga̱sa̱ ulinga we ekiye a̱ nu? 7 Ka̱bunda̱i ka alatani n kadanshi ka̱ a̱bunda̱i ili i gbani i ɗa. Adama nannai pana wovon u Ka̱shile.

Uciyi ili i gbani i ɗa

8 Ɗa baci ve enei i a kutakacika vuza vu unambi a uɓon u yoku, i a kuyaꞋan usuɓi mejege ba, kpamu i ta̱ o modoruko ka̱ta̱ vu yaꞋan mereve ba, adama a na vuza kelime dem u tsu yongo ta̱ n vuzagbayin e kelime ka̱ ni. Kpamu e kelime ke le ra̱ka̱ i ta̱ ɗe n vuzana u laꞋi le kpamu. 9 Yaba dem u tsu ci ciya̱ ta̱ ili i na iɗika ya i ci neke, ali m mogono feu, u tsu ciya̱ ta̱ i na ashina a matsai.

10 Vuza na wi n ucigi ikebe dem, i ci yawa yi ba.

Vuza na u cigai uciyi n a̱bunda̱i u tsu ciya̱ tsu na u cigai ba.

Nava feu gbani ɗa.

11 Tsu na uciyi u yimkpai,

ta feu aza a kulyaꞋa i nannai.

Yiɗa̱i uciyi wa u kudoku vuza vu ɗa,

ɗaɗa u zuwaka u ɗa a̱shi ba?

12 Alavu a zamalinga o ci yokpo ta̱,

ko u lyaꞋa kenu ko n a̱bunda̱i,

ama ka̱bunda̱i ki ili i vuza vu uciyi

ka̱ tsu sa̱nka̱ yi ta̱ alavu.

13 Me ene ta̱ ili i gbani-gbani yoku aduniyan.

Uciyi u na vuza vu u ɗa u foɓoi u zuwa yi ta̱ una̱mgbuka̱tsuma̱,

14 ko ma̱da̱ka̱ ma̱ ka̱na̱ yi uciyi wa u na̱mgba̱,

ali wo okpo ayin na baci u ciya̱i maku

ka̱ta̱ u namba ili i na u ku ka̱sukpa̱ka̱ yi.

15 Koshomboɗi ka vuma wu uta̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱na̱ku a̱ ni,

ta feu wi o kubono nannai tsu na u ta̱wa̱i.

Ko ili wi a kuɗika ekiye a̱ ni

a̱ ka̱tsuma̱ ka kataci ka̱ ni,

a na u kuɓa̱na̱ ekiye a̱ ni.

16 Nava feu ili i gbani-gbani i ɗa.

Tsu na vuma u ta̱wa̱i, ta u kubanaꞋa nannai,

yiɗa̱i u ciya̱i punu,

kataci kaꞋa o kutono wunla̱i.

17 Wuma u ni ra̱ka̱ a̱ ka̱yimbi kaꞋa wi a kulyaꞋa ilikulya,

n ka̱bunda̱i ka atakaci n una̱mgbuka̱tsuma̱ n wupa.

18 Ɗa n yevei, a na ugan ta̱ kpamu u yotso ta̱ vuma u lyaꞋa u soꞋo, u pana uyoꞋo u kataci ku ulinga u ni, a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a na Ka̱shile ke nekei ni aduniyan. Adama a na ɗaɗa upecu u ni. 19 Vuza na baci Ka̱shile ke nekei udukuyan n uciyi, ɗa kpamu u nekei ni kofon u pana uyoꞋo wu u ɗa. Wu ushuki n upecu u ni, u yaꞋan ma̱za̱nga̱ a kataci ka̱ ni, kuneꞋe ku Ka̱shile ku ɗa. 20 VicuꞋu vu vuma vu nanlo va u tsu ciɓa n ayin a wuma a̱ ni ba, adama a na Ka̱shile ka zuwa yi ta̱ u yongo m ma̱za̱nga̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni.

6

Yaba dem ɗa u tsu pana uyoꞋo u wuma ba

1 Ɗa me enei kawuya ko yoku punu aduniyan, ɗa tana ka yimkpai a uma. 2 Ka̱shile ke ci neke ta̱ vuma uciyi, n ili yi ekiye n tsugbayin, adama a na ka̱ta̱ u namba i na ka̱ɗu ka̱ ni ka cikalai ba. Ama ka̱ta̱ Ka̱shile ka̱ sa̱nka̱ yi u pana uyoꞋo wi ɗa. Ka̱ta̱ komoci ka kucikpa ka pana uyoꞋo wi ɗa. Nava gbani ɗa, ili i gbani-gbani i ɗa.

3 Vuma wi ta̱ a kufuɗa kumatsa muku amangatawun, ka̱ta̱ u yaꞋan a̱ya̱ n a̱bunda̱i, ko a na u geshei n wuma, ɗa baci u panai uyoꞋo wu uciyi u ni ba, kpamu u ciya̱ uciɗa̱ngi u singai ba, maku ma na a matsai ukpa̱ ma laꞋa yi ta̱. 4 Gbani ɗa kumatsa maku ukpa̱, adama a na a̱ ka̱yimbi kaꞋa u ta̱wa̱i, a̱ ka̱yimbi ka kpamu u bonoi a̱ ubuta̱ u na a cinukpai n a̱yi. 5 Ko a na wo okpoi u ciya̱ we ene kutashi ba, u yeve kpamu ili i yoku ba, n nannai dem wu uvuka ta̱, u laꞋa ta̱ vuma vu na u panai uyoꞋo wu uciyi u ni ba, 6 ko ɗa baci u yaꞋin a̱ya̱ a̱kpa̱n e re, ama u pana uyoꞋo wu uciyi u ni ba. A̱ ubuta̱ ute u ɗa i a kubana ba?

7 Kataci ka vuma dem adama a una̱ u ni u ɗa,

N nannai dem ili i na wi a mali i ci yawa yi ba.

8 Yiɗa̱i vuza vu ugboji u laꞋakai kalau?

Yiɗa̱i vuza vu unambi u ci ciya̱i

a na u yevei kuyongo n uma?

9 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu pana uyoꞋo n ili i na vi n i ɗa

n a̱shi awuya a na vu ciya̱ n a̱bunda̱i.

na lo gbani ɗa

kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.

10 Dem ili i na yu uta̱i ɗe, yi ta̱ n kula,

kpamu tsu na vuma wi, e yeve yi ta̱ ɗe,

babu vuza na u kufuɗa kudoku

ili i na i laꞋi ni utsura.

11 Kadanshi n a̱bunda̱i,

ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n kakpawawa,

yiɗa̱i vuza u kuciya̱ a kadanshi ka̱ a̱bunda̱i? 12 Yayi u yevei ili na i gaꞋin vuma a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e kenu a gbani a na a tsu laza tsu kululu? Yayi wa kudana yi ili na i kugita̱ aduniyan ayin a na u kuwa̱i?

7

CicoꞋo

1 Kula ku singai ku laꞋa ta̱ maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni,

kpamu kanna ku ukpa̱ ka laꞋa ta̱ kanna ka limata.

2 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan a bana a kpaꞋa ku kpalu

an a kubana a kpaꞋa ku ka̱ɗiva̱,

adama a na ukpa̱ u ɗa ukocishi u yaba dem,

ka̱sukpa̱ vuza wuma ra̱ka̱ u zuwa i nampa ya a̱ ka̱ɗu ka̱ ni.

3 Una̱mgbuka̱tsuma̱ u laꞋa ta̱ izoshi,

adama a na una̱mgbuka̱tsuma̱ u tsu tuka̱ ta̱ kulapulu a̱ ka̱ɗu.

4 Ka̱ɗu ka vuza vu ugboji ko ci yongo ta̱ a̱ ubuta̱ u kpalu,

ama ka̱ɗu ka kalau ki ta̱ adama a kupana ku uyoꞋo.

5 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vuma u pana uɓarangi vuza vu ugboji,

an wa kupana ishipa ya alau.

6 Uteku tsu na maɗanga ma awana mi a̱ ku kula̱ e kenle,

ta i zoshi ya alau yi nannai.

Nava feu gbani ɗa.

7 Ukuna u modoruko u tsu bonoko ta̱ vuza vu ugboji kalau,

kalyaꞋa kpamu ka̱ tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ vuma.

8 Ukocishi u kakuna u tsu laꞋa ta̱ ugiti,

uka̱ni u ka̱ɗu u laꞋa ta̱ a̱ra̱ɗi

9 Ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko ma kuna̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba,

adama a na kalau ka ko ci yongo a wupa.

10 Ka̱ta̱ vu yaꞋan keci vu dana, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ayin a cau, a laꞋi o gogo na?&gt;&gt;

Adama a na u gaꞋan uma a yaꞋan keci ku nanlo ba.

11 Ugboji wi ta̱ n ugaꞋin, ci ili yi uka̱ni,

yi ta̱ n ugaꞋin wa aza a na enei kanna.

12 Ugboji, u tsu ere ta̱ vuma,

tsu na ikebe i ci ere vuma,

ama ugaꞋin u kuyeve u ɗaɗa,

ugboji u tsu ɓa̱nka̱ ta̱ wuma u vuza na wi n u ɗa.

13 La̱na̱i biꞋi ili i na Ka̱shile ka yaꞋin.

Yayi wa̱ kuba̱rukpa̱

ili i na u ka̱nza̱i?

14 Ayin a gaꞋan baci, yaꞋan ma̱za̱nga̱,

ama ayin a̱ na̱mgba̱ baci ciɓa,

a na Ka̱shile kaꞋa ka yaꞋin ayin nampa,

a̱yi ɗa feu u yaꞋin a̱yi na ɗe.

Adama nannai, vuma wi a kufuɗa kuyeve

ili i na i kugita̱ e kelime ba.

15 A ayin a wuma u gbani a̱ va̱ a nampa a, me ene ta̱ ili i nampa ya ra̱ka̱.

Vuza vu usuɓi a̱ ku kuwa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku usuɓi u ni,

vuza gbani-gbani u geshe o kuyongo n kawuya ka̱ ni.

16 Ka̱ta̱ vu ɗika ka̱ci ka̱ nu vuza vu usuɓi ɗa vi ka̱u ba,

ko kpamu vuza vu ugboji ka̱u ba

ta baci nannai ba vi ta̱ a ku una ka̱ci ka̱ nu.

17 Ka̱ta̱ vo okpo vuza kawuya ka̱u ba,

ka̱ta̱ tan feu vo okpo kalau ba

adama a̱ yiɗa̱i ɗa vi a̱ ku kuwa̱ babu ayin a̱ nu a yawa?

18 Ugan ta̱ vu ushuku n ke te

a na va̱ ku ka̱sukpa̱ ka nan ɗe.

vuza na wi a kupana wovon u Ka̱shile

a̱yi ɗa u kufuɗa kutono ili i nampa ya ra̱ka̱.

19 Ugboji u tsu zuwa ta̱ vuza vu ugboji u tsurakpa

u laꞋa aza o tsugono kupa a̱ likuci.

20 Babu vuza vu usuɓi aduniyan

vuza na u ci yaꞋan ku usuɓi babu unushi.

21 Ka̱ta̱ vu zuwa atsuvu a ili i na uma i a kadanshi ba,

ta baci nannai ba vi ta̱ a kupana agbashi a̱ nu a kushika wu,

22 adama a na avu feu vu yeve ta̱ a ka̱ɗu ka̱ nu,

n a̱bunda̱i vu shika ta̱ uma.

23 N kondoi ili i nampa ya ra̱ka̱ n ugboji u vu ɗa n danai,

&lt;&lt;N ciga ta̱ mo okpo vuza vu ugboji&gt;&gt;

ama ka nampa ka, ka laꞋa ta̱ u tsura u va̱.

24 Kakuna ko cicoꞋo,

ki ta̱ n atakaci, ki kuyeve taci-taci ba,

yayi u kuyeve ili i na yi punu ra̱ka̱?

25 Ɗa zuwai ka̱ci ka̱ va̱ adama a na n yeve,

adama a na n la̱na̱ ka̱ta̱ n la̱nsa̱ ugboji n tsu na a ci yaꞋan ili

ka̱ta̱ kpamu n yeve tsulau tsu ka gbani-gbani,

n ujari u tsulau.

26 Ɗa n cinai ili i na i laꞋi ukpa̱ okono,

vuka vu na ka̱ɗu ka̱ ni ki maza maꞋa

vuza na ka̱ɗu ka̱ ni uganda u ɗa

ekiye a̱ ni kpamu ci ikani.

Vuma na u ci yaꞋan ili i na Ka̱shile ka tsu pana uyoꞋo, wi ta̱ a kulaꞋaka e ekiye a̱ ni,

ama vuza vu unushi u ku laꞋaka e ekiye a̱ ni ba.

27 Malum ma danai, la̱na̱, ili i na me enei i ɗaɗa na.

M ɓolongu ta̱ ili i te n vutoku, adama a na n yeve tsu na o foɓusoi ili ra̱ka̱.

28 mpa biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ kula̱nsa̱,

ama n ciya̱ ili i na mi a̱ kula̱nsa̱ va ba,

ɗa n ciya̱i vuma te ma̱riki a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱kpa̱n.

ama a̱ ka̱tsuma̱ ka a̱ma̱ci ko vuza te.

29 Na ɗa koci ili i na n yevei,

Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ vuma n ka̱ɗu ke mejege,

ama ɗa uma a̱ ripula̱i ka̱ci ka̱ le okpoi aza a gbani-gbani.

8

1 Yayi wi tsu vuza vu ugboji?

Yayi u yevei tsu na u ku karakpusa kadanshi?

Ugboji wi ta̱ a kuzuwa a̱shi a vuma a̱ ka̱na̱ kutasa,

ka̱ta̱ u zuwa vuma imeshi.

Tono wila̱ u mogono

2 Tono wila̱ u mogono, adama a na vu yaꞋan ta̱ akucina u Ka̱shile. 3 Ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko ma kulaza kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u mogono ba. Ka̱ta̱ vu shamkpa ka gbani-gbani ba, adama a na a̱yi wi ta̱ a kuyaꞋan uteku tsu na u cikalai. 4 An wo okpoi kadanshi ko mogono ki ta̱ n utsura, yayi wi e ku ece yi, u dana, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan?&gt;&gt;

5 Vuza na baci dem u tsu tono kadanshi ko mogono, wi a̱ kuciya̱ usa̱n ba,

ka̱ɗu ka vuza vu ugboji ke ci yeve ta̱ makyan ma singai n uye u na u gaꞋin.

6 Adama a na makyan mi ta̱ lo n tsu na a kuyaꞋan ili dem,

ko a na wo okpoi atakaci a vuma a yimkpa yi ta̱.

7 Adama a na ko vuza u yeve ili in na yi a̱ kuta̱wa̱ ba,

Yayi u kudana vuza yoku ili i na yi a̱ kuta̱wa̱?

8 Babu vuza na wi n utsura a̱ wunla̱i ali u reme u ɗa,

adama a nannai ko vuza wi n utsura u kanna ku ukpa̱ ka̱ ni ba.

Tsu na a tsu dana vuza u laza a makyan mo kuvon ba,

ta feu ka gbani-gbani ki a kisa aza a na i a kuyaꞋan kaꞋa ba. 9 Nava ra̱ka̱ me ene ta̱ i ɗa, a na n zuwai ka̱ɗu ka̱ va̱ adama a ili i na i a kuyaꞋan aduniyan nampa. Ɗa me enei vuza yoku o tsugono tsa aza a̱ ni.

aza o yoku tankpamu a kutakacika adama a̱ ni.

10 Ɗa me enei a̱ ciɗa̱ngi aza a ka gbani-gbani, aza a na i a ku uwa n ku uta̱ a̱ ubuta̱ u ciɗa, i a̱ kuciya̱ ucikpi a̱ likuci i na i a kuyaꞋan ili i nanlo. Na lo feu gbani ɗa. 11 Ana wo okpoi a tsu kiɗaka vuza vu nushi afada gogo ba, ɗaɗa i zuwai ɗa uma a yimkpai n kuyaꞋan kawuya. 12 Ko a na wo okpoi vuma vu gbani-gbani u yaꞋin unushi u na u yawai amangatawun, dem n nannai ka̱ta̱ u geshe n wuma, dem n nannai, n yeve ta̱ ɗa ba ci vuza wi a kupana wovon u Ka̱shile ɗa kpamu u nekei Ka̱shile tsugbayin, wi ta̱ a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱. 13 Ama aza a ka gbani-gbani i a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ ba, tsu kululu ku ɗa wuma u le wi. I ta̱ a̱ ku kuwa̱ n utsura u le adama a na a pana wovon u Ka̱shile ba.

14 Ili gbani yoku yi ta̱ lo i na i ci gita̱ aduniyan, aza usuɓi o tsu soꞋo ta̱ atakaci a na o yotsoi aza asuvawuya o soꞋo, ka̱ta̱ aza asuvawuya a̱ ciya̱ katsupu ka na aza a usuɓi o yotsoi a̱ ciya̱. N danai na lo feu ukuna u gbani u ɗa. 15 Adama a nannai i na n danai, ɗaɗa vuma u pana uyoꞋo, adama a na uteku u kupana kuyoꞋo ku ni a wuma u nampa, ɗaɗa u lyaꞋa u soꞋo u pana u yoꞋo. Wi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋan nannai u yaꞋan baci ulinga a ayin a na Ka̱shile ke nekei ni aduniyan.

16 Ɗa n zuwai ka̱ci ka̱ va̱ adama a na n ciya̱ ugboji ka̱ta̱ kpamu n zuwaka n atakaci a vuma aduniyan, ko a na wo okpoi u neke a̱shi a̱ ni alavu kanna n kayin ba. 17 Ɗa me enei ulinga u na Ka̱shile ka yaꞋin dem, ko vuza wi a kufuɗa kuyeve ili i na Ka̱shile ki a kuyaꞋan aduniyan ba. Ko niniɗai vi baci vu yaꞋin vi e kuyeve ba. Aza a ugboji i ta̱ a kudana e yeve ta̱, ama e yeve ba.

9

Ukpa̱ u ɗa ukocishi u yaba dem

1 Ɗa m peɗelyukpei kakuna ka nampa ka a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, ɗa n yevei aza a usuɓi n aza ugboji n ili i na i a kuyaꞋan ra̱ka̱ yi ta̱ ekiye a̱ Ka̱shile, ali n ucigi u le n uꞋiwin u le ko vuza u yeve ili i na yi a̱ kugita̱ kelime ba. 2 Dem vu le ukpisa̱ u te u ɗa i a kubana, aza a usuɓi n aza a kawuya, aza a̱ ma̱riki n aza a na i m ma̱riki ba, vuza vu unata n vuza vu ciɗa aza a na e ci neke alyuka n aza a na e ci neke ba.

Uteku tsu na ka ki u vuma vu singai,

ta feu ka ki nannai u vuza vu unushi,

uteku tsu na ka ki u vuza va akucina,

ta feu ka ki nannai u vuza na u tsu pana wovon wa akucina ba.

3 Na ɗa ka gbani-gbani ka na i a kuyaꞋan aduniyan. Ili i te i ɗa ra̱ka̱ i pura̱ngu yaba dem. Ama a̱ɗu a uma i ta̱ tukpa n ka gbani-gbani, n ujari a̱ a̱ɗu e le, a ayin a wuma u le, ka nanlo ka laza baci sai ukpisa̱. 4 Yaba dem vu na wi a̱ ka̱tsuma̱ aza a wuma wi ta̱ n a̱pa̱, mesheꞋe ma wuma ma laꞋa ta̱ ka̱kpisa̱ ka kawu.

5 Adama a na aza a wuma e yeve ta̱ a na i ku kuwa̱,

ama a̱kpisa̱ e yeve ili ba,

i n katsupu ba,

a buwa feu a kuciɓa n ele ba.

6 Ili i na a cigai n i na a iwain,

n cisheꞋe ci le a̱ puwa̱nka̱ ta̱ m megeshe,

i o kuyongo a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na yi a̱ kugita̱ aduniyan ba.

7 Wala, vu lyaꞋa ilikulyaꞋa i nu m ma̱za̱nga̱, ka̱ta̱ vu soꞋo ma̱kya̱n ma̱ nu n ka̱ɗu ka̱ ma̱za̱nga̱, adama a ili i na vu yaꞋin ra̱ka̱ derere ɗa u Ka̱shile. 8 YaꞋan akashi a̱ nu o yongo wa̱ri makyan dem, ka̱ta̱ ayin tutu vu putala kaci ka̱ nu n maniꞋin. 9 Pana uyoꞋo n vuka vu ucigi vu nu, a ayin gbani a na Ka̱shile ke nekei nu ra̱ka̱ aduniyan, adama a na ɗaɗa katsupu ka̱ nu n kataci ka̱ nu aduniyan. 10 Ili i na baci vi a kuyaꞋan n ekiye a̱ nu, yaꞋan i ɗa n utsura u nu, adama a na a kasaun a̱ ubuta̱ u na vi a kubana, babu ulinga, kufoɓuso ki ili, ko kuyeve ko tana ugboji.

11 Ɗa n doku me enei ili i yoku aduniyan.

Vuza na u fuɗai ilaɗi ɗa u ci ciya̱ ulyaꞋi makyan dem ba,

makyan dem ɗa vuza vu utsura u tsu ciya̱ ulyaꞋi o kuvon ba,

makyan dem ɗa vuza vu ugboji u tsu ciya̱ ilikulyaꞋa ba,

makyan dem ɗa feu ɗa vuza vu cicoꞋo u tsu ciya̱ udukuyan ba,

makyan dem ɗa keyevi ka̱ tsu ciya̱ mpasa ma singai ba.

Ama makyan n kofon ka cina yaba dem vu le.

12 Adama a na babu vuza na u yevei kanna ka̱ ni.

Tsu na e ci reme adan a̱ bilili,

tsu na e ci reme nnunu a maza,

ta ayin a atakaci a̱ tsu ta̱wa̱ u uma nannai.

Ugboji u laꞋa ta̱ tsulau

13 Ɗa kpamu me enei agisana a ukuna wu ugboji aduniyan a na ugaꞋin mu. 14 A yaꞋan ta̱ likuci i kenu i yoku n uma kenu punu. Ɗa mogono mu utsura mo yoku ma̱ tuka̱i i ɗa n vishili, u kambuki i ɗa, ɗa u maꞋi adasukpatsu a kupasa nshilya. 15 Vuza vu unambi vu yoku tana wi ta̱ punu a̱ likuci ya ama wi ta̱ n ugboji, ɗa u wawai likuci ya n ugboji u ni. Ama vuza u ciɓa n a̱yi ba. 16 Ɗa n danai, &lt;&lt;Ugboji u laꞋa ta̱ utsura.&gt;&gt; Ama ɗa o goyoi ugboji u vuza vu unambi va, a tsu pana odoki a̱ ni ba.

17 U laꞋa ta̱ n kugaꞋan a pana kadanshi ka sawu ka vuza vu ugboji

a na a kupana kacaꞋa ka vuza vu tsugono tsa alau.

18 Ugboji u laꞋa ta̱ ucanuku u kuvon,

ama vuza vu unushi vu te u tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i singai n a̱bunda̱i.

10

1 Uteku tsu na ayun a na a̱ kuwa̱i a tsu zuwa ili i ma̱gula̱ni i shama,

ta feu tsulau kenu tsu tsu la̱nga̱sa̱ ugboji n tsugbayin nannai.

2 Ka̱ɗu ka vuza vu ugboji ka tsu zuwa yi ta̱ kuyaꞋan ili derere,

ama ka̱ɗu ka kalau ki ta̱ tsugula̱

3 Ko wi baci a nwalu a uye,

kalau ko ci yotsongu ta̱ a na wi m ma̱riki ba,

u yotsongu yaba dem tsulau ci ni.

4 Ɗa baci vuza tsugono u yaꞋin wupa n avu,

ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko vu laza ba,

adama a na uvaꞋanki u ka̱ɗu tsu zuwa ta̱ a cinukpa n unushi u gbayin.

5 Me ene ta̱ ka gbani-gbani ko yoku aduniyan,

unushi u gbayin u na ngono n ci yaꞋan sa,

6 ɗaɗa e ci neke ta̱ alau tsugbayin,

aza a uciyi tamkpamu a zuwa le ɗaka.

7 N saꞋawa ta̱ ku ene agbashi gaɗi vo odoku,

muku mu ngono tamkpamu a ku dasa a ene a na agbashi.

8 Vuza na u ga̱va̱i kpenle a̱yi ɗa wi a̱ kuyikpa̱ punu a ku ɗa,

vuza na baci dem u fa̱da̱i mashilya a̱yi ɗa koko ki a kuluma.

9 Vuza na wi o kuɓoso atali a̱yi ɗa u tsu uka usa̱n,

vuza na wi a kuɓatsa nɗanga, a̱yi ɗa mo tsu foro.

10 Kogovu ki baci n alyu ba,

ɗa kpamu e temgbei kaꞋa ba,

kuyaꞋan ulinga n kaꞋa, mayun sai n utsura ka̱u.

ama ugboji u tsu zuwa ta̱ a̱ ciya̱ ulyaꞋi.

11 Ɗa baci koko ka lumai vuma babu biꞋi u soꞋo makpaɓu.

ulinga u makpaɓu wo okpo ta̱ gbani.

12 Kadanshi a una̱ u vuza vu ugboji kasingai kaꞋa,

ama kadanshi ka kalau ka tsu una yi ta̱.

13 Ugiti u kadanshi ka̱ ni tsumici tsu ɗa,

ukocishi wa kpamu u tsu okpo ta̱ ujari u gbani-gbani.

14 Kalau ko ci yongo ta̱ kadanshi kpawawa.

Ko vuza u yeve ili i na yi a̱ kuta̱wa̱ ba,

yayi wa kufuɗa kudana yi ili i na i kugita̱ ɗa baci u kuwa̱i. 15 Ulinga u kalau u tsu oꞋuso yi ta̱,

ali u namba uye u kubana a̱ likuci.

16 Ili ya atakaci a iɗika i na mogono ma̱ nu mi n yakpa,

ɗa aza o tsugono a̱ nu a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ n usana.

17 Una̱singai a kubana a iɗika

i na mogono ma̱ nu a matsa yi ta̱

a kpaꞋa ku tsugono,

iɗika i na aza o tsugono a̱ tsu ciya̱ ilikulyaꞋa a makyan ma na ma untsai,

adama a na a̱ ciya̱ utsura, ba adama o kusoꞋo ba.

18 Ukpa̱ɗi u tsu zuwa ta̱ nɗanga n kushankpu m gba̱ɗa̱sa̱,

ekiye a vuza vu ukparuma a tsu zuwa ta̱ kunu ku uwa mini.

19 O tsu foɓo ta̱ ka̱ɗiva̱ adama a kupana ku uyoꞋo,

ma̱kya̱n tankpamu adama a na ma zuwa ka̱ɗu ma̱za̱nga̱,

ama ikebe i ɗa i tsu ushuki n ili ra̱ka̱.

20 Ka̱ta̱ vu shika mogono ko a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ba,

ko vu shika vuza vu uciyi ba ko a̱ kunu ku nu,

adama a na ko manunu mi ta̱ a kubanka n kadanshi ka̱ nu,

ko ili yi evelyu i yoku yi ta̱ a kufuɗa kusala ili i na vu dansai.

11

IlikulyaꞋa a gaɗi vu mini

1 Taɗuku kuneꞋe ku nu a̱ ka̱ca̱pa̱,

adama a na vi ta̱ o kuciya̱ i ɗa ayin a̱ kuta̱wa̱.

2 Pecuku i na vi ni ɗa ugboku cindere, ali kunla̱i,

adama a na vu yeve ma̱dukpa̱ ma na i a̱ kuta̱wa̱ a iɗika ya ba.

3 Eleshu a shana baci m mini,

o ci yoꞋo ta̱ mini a iɗika.

ko maɗanga ma̱ yikpa̱ a uɓonɗakai ko uɓongaɗi,

maɗanga ma mi ta̱ a kuvaku a̱ ubuta̱ u na u yikpa̱i.

4 Vuza na baci dem wi a kuzuwaka n wunla̱i wi a kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱ ba,

vuza na dem wi a kinda eleshu wi a kuyaꞋan makapa ba.

5 Tsu na vu yeve uye u wunla̱i u ba,

ko tsu na a yaꞋin maku a vuka vu ka̱tsuma̱ ba,

ta feu nannai yi a kufuɗa kuyeve kuyaꞋan ku Ka̱shile ba,

kayaꞋin ki ili ra̱ka̱.

6 Ca̱Ꞌa̱ icuꞋu i nu n usana,

ka̱ta̱ tana vu ka̱sukpa̱ ulinga ba n kulivi ka̱ta̱ vu uvuka ba,

adama a na vu yeve vuza na a̱ kuyaꞋan ba,

ko a̱yi nampa ko a̱yi nanɗe,

ko kpamu dem vu le uta̱ mayin.

7 Kutashi ki ta̱ n ugaꞋin,

kpamu ili i singai i ɗa a̱shi inda kutashi ku kanna.

8 Ko a̱ya̱ a yaꞋin a ɗa baci vuma u kuyongo,

yaꞋan u pana uyoꞋo u le dem.

ama yaꞋan u ciɓa n ayin a̱ ka̱yimbi,

adama a na aɗa feu i ta̱ a kuyimkpa.

Ili ra̱ka̱ i na yi a̱ kuta̱wa̱ gbani ɗa.

9 YaꞋan ma̱za̱nga̱ avu ka̱ɗa̱nga̱ni, avu biꞋi kenu,

yaꞋan ka̱ɗu ka̱ nu ka pana uyoꞋo a ayin o tsuloboi a̱ nu.

Tono kusheshe ku ka̱ɗu ku nu

n ili i na a̱shi a̱ nu enei,

ama ka̱ta̱ vu yeve a̱ ka̱tsa̱ma̱ ki ili nampa ra̱ka̱

Ka̱shile ki ta̱ a kuyaꞋanka wu afada.

10 Adama a na ka̱ta̱ vu oꞋuso ka̱ɗu ka̱ nu ba.

vu varuku ili i na yi o ku oꞋuso wuma u nu ra̱ka̱,

adama a na tsu lobo-lobo n utsura gbani ɗa.

12

Ciɓa n vuza na u yaꞋin nu o tsu lobo-lobo a̱ nu

1 Ciɓa n vuza na u yaꞋin nu,

a ayin o tsuloboi tsu nu,

kafu ayin atakaci a̱ ta̱wa̱,

a̱ya̱ kpamu a kuyawa a na va kudana,

&lt;&lt;Mi a kupana uyoꞋo u le ba.&gt;&gt;

2 Kafu kutashi n kanna

wotoi n azangata a̱ kpa̱ɗa̱ kuneke kutashi,

eleshu kpamu a̱ puwa̱nka̱ o kotso baci mini,

3 Ana aza a na i a ku inda kpaꞋa ka e kujeꞋeke ikyamba,

aza a utsura kpamu a namba utsura,

ayin a na anga a̱ kuyikpa̱ okpo kenu,

a̱shi a kindi i ta̱ kpamu o ko okpo rumbu-rumbu,

4 ayin a na a ku gbagura uye wu nwalu

ka̱ta̱ vu kpa̱ɗa̱ kudoku kupana izumgbi i kiya,

ayin a na ma̱shi ma nnunu koci ma ku jimgbasa uma,

ka̱ta̱ ishipa i le ra̱ka̱ i kotso,

5 Ana uma a kupana wovon n ili i na yi n kashani,

nwalu uye wi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n wovon,

ayin a na nɗanga n almon n topoi pu,

kakyun o kurono ikyamba i ni,

a̱shi a wuya kpamu a buwa ba.

Talo vuma u kubana a kpaꞋa ku ko wannai

u ka̱sukpa̱ le una̱mgbuka̱tsuma̱.

6 Ciɓa n a̱yi kafu kawin ka azurufa ka ka kasa,

ko kafu kebelyu ka azanariya ka ko ɓoso,

ko kpamu kafu ma̱diki mo ɓoso mirimiri a̱ ka̱kina̱ ka̱ mini,

ko kpamu kafu kawin ko ku ronoko mini o kayinva ka kasa,

7 ka̱ta̱ kubuta̱ kubono a iɗika a̱ ubuta̱ u na wu uta̱i,

wuma kpamu u bono u Ka̱shile ka na ke nekei u ɗa.

8 &lt;&lt;Gbani ɗa, ili dem gbani ɗa.&gt;&gt; Malum ma danai, ili ra̱ka̱ gbani ɗa.

Ukocishi wu ukuna

9 Ba malum maꞋa koci mo yongo vuza vu ugboji ba, ama u piꞋisaka uma e yeve. U la̱na̱ ka̱ta̱ u sheshe tsu na u foɓusoi asan a̱bunda̱i. 10 Malum ma la̱na̱ ta̱ adama a na u ciya̱ kadanshi ka na ki mejege, kpamu i na u ɗanai derere ɗa n kasingai.

11 Kadanshi ku ugboji ki ta̱ tsu kalangu ka kaguɓa, i ta̱ a̱ kugeshe ci ikusa i na a lapai a kalangu ka na e nekei maguɓi me te. 12 Maku ma̱ va̱ ka̱ta̱ vu zuwa ugboji, n ili i na o kudoku a kanampa ka.

Kuɗana ka atagarda ki n uteku ba, kpamu mekecu ma̱ a̱bunda̱i mo tsu oꞋuso ta̱ ikyamba.

13 Gogo na a pana ta̱ ili nampa ra̱ka̱,

ukoci u kadanshi u ɗa na.

pana wovon u Ka̱shile ka̱ta̱ vu tono wila̱ u ni,

adama a na ɗaɗa koci ulinga u vuma.

14 Adama a na Ka̱shile ki ta̱ a kuyaꞋan afada a ulinga dem,

n u na a yaꞋin usokongi,

u singai ko u gbani-gbani.

Ishipa i Sulemanu

1

2

3

4

5

6

7

8

Vishipa vu Sulemanu

Kuɓa̱yuwa̱

Ilina u kula ku katagarda ka nampa Vishipa vu Sulemanu, ki a kadanshi Ɗa ɗa vishipa vu na vu laꞋi nu uyoꞋo a̱ ka̱tsuma̱ ki ishipa. Katagarda ka nampa kita̱ uɗiki n ishipa i na mekere n kolobo a tsu yaꞋankpanai kadanshi ku ucigi u le. Makyan ma yoku a yaꞋan kadanshi adama a̱ ka̱ci ke le. Makyan ma yoku kpamu a yaꞋanka ka̱ci ke le ko a̱ja̱Ꞌa̱ e le.

Ishipa i nampa ya, utuka̱ ta̱ i ɗa e keteshe n uye kakau. A ubuta̱ u yoku i ta̱ a kufuɗa kudana kolobo ka a̱yi ɗa mogono Sulemanu n ka̱ci ka̱ ni. I ta̱ kpamu a kufuɗa kukece katagarda ka tsu kuyongo, tsu na a ɗikai mekere ma a bankai a kpaꞋa ku mogono Sulemanu, ama mekere ma mi ta̱ a kuciga vuza yoku na ɗe a̱ likuci i le, a ukocishi de mavuka ma ma doku ta̱ ma gasa n kolobo ku ucigi ka likuci i le. I ta̱ kpamu a kufuɗa ku utuka̱ n arabali a nampa e keteshe tsu urotu u kuyongo u Ka̱shile n uma a̱ ni, ko Vuzavaguɗu n aza o kutoni a̱ ni.

Kpamu i ta̱ a kufuɗa e kece katagarda ka nampa ci ishipa i na yi a kadanshi ku ukuna wu ucigi ugbayin u na ugain a̱ ciya̱ a ubuta̱ u vuka n vali. Nannai bi ba, i ta̱ a kadanshi i ta̱ a kufuɗa kuyaꞋan ishipa i nampa a ubuta̱ u yolo a iɗika yi Isaraila i cau.

Nnama n a̱pa̱lu a na ulai a katagarda ka nampa iyoci i ɗa yu ucanuku wi ikebe nu tsuloboi kpamu, u na u zuwai uma a ciɓa nu ngono n ugain wa a̱ma̱li n ucigi.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa.

Vishipa vu ugiti 1:1; 2.7

Vishipa vu i re 2:8; 3:5

Vishipa vu tatsu 3:6; 5:1

Vishipa vu na̱shi 5:2; 6:3

Vishipa vu tawun 6:4; 8:14

1

1 Ishipa i Sulemanu i na i laꞋi n uyoꞋo.

Vishipa vu ugiti

Mekere maꞋa ma cananai

2 YaꞋan u como mu n una̱ u ni

adama a na ucigi u nu u laꞋa ta̱ ma̱kya̱n uyoꞋo.

3 Ma̱gula̱ni ma maniꞋin ma̱ nu, mi ta̱ n ugaꞋin u kutsumgba,

kula ku nu tana ki ta̱ ci ili i ma̱gula̱ni i na a vishangi.

ɗaɗa i zuwai ɗa a̱ma̱ci i a kuciga wu.

4 YaꞋan gogoꞋo vu ɗika mu tsu suma,

yaꞋan mogono ma banka mu a̱ kunu ku ni,

Ci yaꞋan ma̱za̱nga̱ koɓolo,

mi ta̱ a kucikpa ucigi u nu u laꞋa ma̱kya̱n,

ɗaɗa i zuwai nkere mi a kuciga wu.

5 Mpa vuza lima̱ ɗa, ama mi ta̱ n tsuloboi.

a̱ɗa̱ nkere n Urushelima,

mpa vuza lima̱ ɗa tsu a a̱pa̱m e Kedaru,

tsu kakashi ku utsutsu ka̱ ka̱pa̱m ka Sulemanu.

6 Ka̱ta̱ yi inda mu bi-bi-bi ba

adama a na mpa vuza lima̱ ɗa,

adama a na kanna kaꞋa ko songu mu ta̱ ɗa n lima̱na̱i.

Ataku a̱ va̱ a yaꞋan ta̱ wupa nu mpa

a zuwai mu n yaꞋan ulinga a kashina ki itacishi,

n ciya̱ makyan ma na n kula̱na̱ ikyamba i va̱ ba.

7 Dana mu, avu macigi ma̱ va̱, teɗai vi a kaguɓa ka ushiga u nu?

Kpamu teɗai vu tsu banka n ushiga u nu wu uvuka kanna ka suɗukpa baci?

Yiɗa̱i i zuwai mo kokpo tsu vuka vu na a palai

a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ a ushiga wa̱ a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ nu?

8 Avu na vu laꞋi n tsuloboi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱ci, vu yeve baci ubuta̱ ba,

tono ura̱Ꞌa̱ wu nlala n na o tsu tono

vu guɓa nraɗika n nu

ɗevu n a̱pa̱m a nguɓi.

9 Avu macigi ma̱ va̱,

tsuloboi tsu nu u pura̱ ta̱ ugboji u va̱,

tsu kodoku ka na ki o kurono ucanuku

we ekeke odoku o kuvon a FiriꞋauna.

10 Ili ya atsuvu i doku ta̱ nguji n nu ugaꞋin,

kuɗeku ku nu ki ta̱ ucindali n idolu i singai.

11 Ci ta̱ a kuyaꞋanka wu ili ya atsuvu ya azanariya,

n ukali wa azurufa.

12 A makyan ma na mogono mi a̱ ubuta̱ u kirukpa ku ni,

ili ma̱gula̱ ni i va̱ i ka̱na̱ ta̱ ubuta̱ dem m ma̱gula̱ni.

13 Macigi ma̱ va̱ mi ta̱ tsu kazuwatsu ma Muru wa̱ va̱,

a ivaꞋin a̱ ma̱ka̱nga̱ ma̱ va̱.

14 Macigi ma̱ va̱ mi ta̱ tsu ka̱kutsu ka̱ a̱pa̱lu a kakamba wa̱ va̱

ashina itacishi i Enu-gedi.

15 Avu vi ta̱ n tsuloboi macigi ma̱ va̱.

Mayun, avu vi ta̱ n tsuloboi.

A̱shi a̱ nu i ta̱ kure-kure tsu moɗoi.

16 Avu vi ta̱ n tsuloboi, Macigi ma̱ va̱.

Avu vi ta̱ a kuɗika ugboji u va̱.

ivaꞋamkpatsu i tsu yi ta̱ leku an mita̱ ma̱ ta̱ku.

17 Aburakpatsu a kpaꞋa a̱ tsu nɗanga n sida n ɗa,

nɗanga n Firi n ɗa ashamkpatsu a kpaꞋa a tsu.

2

Mekere maꞋa ma laꞋi kelime n kadanshi

1 Mpa a̱pa̱lu a ɗa akamba a Sharon,

apulufa a ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱.

2 Tsu apulufa a̱ ka̱tsuma̱ ka awana

ta macigi ma̱ va̱ mi nannai a̱ ka̱tsuma̱ ka n kere.

3 Tsu maɗanga ma ruman a̱ ka̱tsuma̱ ka nɗanga n kutsun

ta macigi ma̱ va̱ mi nannai a̱ ka̱tsuma̱ ko olobo.

Mi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ n da̱sa̱ngu a̱ kulu ku ni,

umaci u ni wi ta̱ n uyoꞋo u kulyaꞋa tsu na n cigai.

4 U bankai mu e kefeku ka na i a̱ ka̱ɗiva̱,

Ucigi u ni urotu u ɗa wa̱ va̱.

5 LyaꞋatangu mu n akala a umaci u ma̱biri e uɗekpu,

Neke mu ma̱kya̱n n soꞋo ka̱ta̱ wuma u va̱ bono,

adama a na mi ta̱ a̱ kukuwa̱ adama a ucigi.

6 Kukiye ku ugula̱ ku ni ki ta̱ ɗaka vu kaci ka̱ va̱,

kukiye ku usingai ku ni kpamu ku oɓongi mu.

7 Nkere n Urushelima,

yaꞋankai mu uzuwakpani

n ula a nreꞋe nu nsheun* n keteshe

a na ya ku gbandarasa tsu ba

makyan ma na ci a kupana uyoꞋo.

8 Pana, macigi ma̱ va̱

la̱na̱, a̱yi ɗa na u yawai,

a kaɗikpangusu a gaɗi va atali,

e kujeꞋe a gaɗi vu aginda.

9 Macigi ma̱ va̱ mi ta̱ tsu mesheun ko maku me mereꞋe.

La̱na̱, a̱yi ɗa na ɗe kashani uka̱ra̱Ꞌi u mashilya ma̱ tsu,

a̱ kula̱nuku su n katusu ka̱ kunu,

a ku inda mu a kakashi ku utsutsu.

10 Macigi ma̱ va̱ ma yaꞋan ta̱ kadanshi nu mpa, u danai,

&lt;&lt;Ɗa̱nga̱, macigi ma̱ va̱ tsu wala,

vuza vu ugaꞋin vu va̱, tono mu.

11 La̱na̱, lyushi i laza ta̱,

mini ma̱ Ka̱shile ma laza ɗe,

kpamu ma laza ɗe.

12 A̱pa̱lu uta̱ ta̱ aduniya,

makyan mi ishipa ma yawa ta̱,

a kupana ma̱shi mo moɗoi

a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ a iɗika i tsu.

13 Nɗanga m ma̱biri m matsa ta̱,

a̱pa̱lu a nɗanga mi itacishi n neke ta̱ ma̱gula̱ni me le.

ɗa̱nga̱, tsu wala, macigi ma̱ va̱,

vuza vu ugain vu va̱.&gt;&gt;

14 Avu moɗoi ma̱ va̱ a kungu ku kaɓatsu,

a̱ ubuta̱ u kusheɗeku a kakambu ka katali,

yotsongu mu a̱shi a̱ nu,

yaꞋan m pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu,

adama a na ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu ki ta̱ uyoꞋo u kupana,

a̱shi a̱ nu kpamu i ta̱ n ugaꞋin u ku inda.

15 Ka̱na̱ka̱i tsu nsheꞋe n kakamba,

m muku mu nsheꞋe n kakamba.

Aza a na i a̱ kula̱nga̱sa̱ ashina a itacishi,

ashina a itacishi a̱ tsu a na i a̱pa̱lu.

16 Macigi ma̱ va̱ vuza vu va̱ ɗa, mpa feu vuza ni ɗa,

u tsu guɓa ta̱ ushiga u ni a̱ ka̱tsuma̱ ka apulufa.

17 Ali kayin a ka asa,

makyan ma na ubuta̱ wu akanai,

macigi ma̱ va̱, kpatala,

vu okpo tsu mesheun,

ko tsu maku me mereꞋe

a gaɗi va aginda.

3

Alatani a vuka vu savu

1 N kayin mpa alavu a kajiba ka̱ va̱,

n la̱nsa̱i vuza na n cigai,

n la̱nsa̱i ni ama me ene yi ba.

2 Mi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ n ka̱ra̱Ꞌa̱ likuci,

n tono uye-uye u likuci n asuvu a̱ likuci a,

mi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ vuza na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka cigai,

n la̱nsa̱ yi ta̱ ama me ene yi ba.

3 Aza a ku inda likuci a gasai nu mpa

ele na i a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ likuci ya.

&lt;&lt;Me ecei le, yi eneke mu ta̱ vuza na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka cigai?&gt;&gt;

4 U geshe ba ana n lazai le,

ɗa me enei vuza na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka cigai.

n ka̱na̱i ni n ka̱sukpa̱ yi u laza ba

ali n tuka̱i ni a kpaꞋa ka̱ a̱na̱ku a̱ va̱,

a̱ kunu ku na a̱na̱ku a̱ va̱ a matsai mu.

5 A̱ɗa̱ nkere n Urushelima,

yaꞋankai mu uzuwakpani

n kula ku nreꞋe nu nsheun,

aza a ugaꞋin u kinda a aginda.

Tsu na a tsu kucina n Ka̱shile MalaꞋimili,

i kucina a na ya ku gbandarasa tsu ba

makyan ma na ci a kupana uyoꞋo.

6 Yayi na lo a̱ ku uta̱ a kakamba ka

an kogbodolu ka̱ ka̱nga̱,

n ili i ma̱gula̱ni ma̱ Muru,

ili i ma̱gula̱ni i na aza a tsulaga a yaꞋin?

7 La̱na̱, kakuba ka kuɗika Sulemanu mogono kaꞋa,

uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi osoji amangatatsu a ɗa o kusoku yi,

osoji a Isaraila a ɗa aza a na a fuɗai kuvon.

8 Ra̱ka̱ vu le i ta̱ n otokobi,

eyevi a̱ vishili a ɗa ka̱u,

yaba dem n kotokobi ka̱ ni a̱ ma̱kuta̱,

i ta̱ ufoɓushi adama a uma

a gbani-gbani a na a̱ tsu ɗa̱nga̱ n kayin.

9 Mogono Sulemanu u yaꞋankai ka̱ci ka̱ ni,

kakuba ka kuɗika mogono,

ka na u yaꞋin nu nɗanga n Lebano.

10 U yaꞋin aburakpatsu a kuɗika kakuba ka n azurufa,

a palai kucina̱ ku ni n

kakashi ka azanariya,

nkere n Urushelima n kalai ni n ucigi.

11 Uta̱i a̱ɗa̱ nkere n Sihiyona,

yi ene mogono Sulemanu u ukai okolokolo,

a na a̱na̱ku a̱ ni a ukai ni

a kanna ko yolo ka̱ ni,

kanna ka na ka̱ɗu ka̱ ni ka yaꞋain ma̱za̱nga̱.

4

Kolobo ka dansai

1 Macigi ma̱ va̱ vi ta̱ n tsuloboi,

a̱shi a̱ nu i ta̱ tsu a̱shi o moɗoi punu upali.

ka̱nji ka̱ nu ki ta̱ tsu ushiga wu nraɗika

u na wi a̱ kugida̱la̱ a kusan ku Giliyadu.

2 Anga a̱ nu i ta̱ wa̱ri buga̱-buga̱

tsu ushiga wu nkyon n na a̱ sumba̱i,

a takpai sararai ra̱ka̱ vu le i ta̱ ugeri,

yaba dem m gbaɓi vi ni,

ko vuza wi endeꞋin ba.

3 Nla̱ba̱ mu una̱ u nu ushili pa̱za̱za̱

adanshi vu sura ta̱ ili i shili,

una̱ u nu ili i maluwa i ɗa,

o yotsongi nla̱ba̱ mu una̱ u nu,

nguji n nu a kutasa

tsu kucina̱ ku umaci u ruman.

4 Kuɗeku ku nu ki ta̱ an kumaꞋa

ku ugaɗi ku Dawuda,

ku na a maꞋi n tsuloboi,

idolu yi ta̱ ugeri uka̱ra̱Ꞌi

e kuɗeku ku nu,

tsu n nra̱ga̱ ka̱kpa̱n,

ra̱ka̱ vi le nra̱ga̱ mo ovonshi a ɗa.

5 Mani ma̱ nu mi ta̱ a na nreꞋe n re

a na mpeshe mu nreꞋe,

a kalina punu apulufa.

6 Ali kayin ka asa

ubuta̱ dem wu akana,

mi ta a kubana a kusan ka̱ Muru

n kaginda ki ili i ma̱gula̱ni.

7 Vu gaꞋan ta̱ macigi ma̱ va̱,

ili i gusa̱ wu a ikyamba i nu ba.

8 Ta̱wa̱ nu mpa a Lebano, vuka vu savu vu va̱,

tsu waluka koɓolo a Lebano.

Gida̱la̱ a̱ kuta̱wa̱ ɗe a kaginda ka Amana,

ɗe a gaɗi vu Seru, n gaɗi vu Hamonu,

ɗe e kpenle ki ikawu

n kaginda ka na a̱kunzu o ci yongo.

9 Vu uwa ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

vutaku vu va̱, vuka vu savu vu va̱,

n kindi ku a̱shi a̱ nu

vu uwa ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

n vudolu vu te vu kuɗeku ku nu.

10 N yiɗa̱i n kugisanku n ucigi u nu,

macigi ma̱ va̱ vuka vu savu vu va̱,

n yiɗa̱i a kugisanku uyoꞋo wu ucigi u nu

u na u laꞋi ma̱kya̱n uyoꞋo,

n yiɗa̱i a kugisanku ili ma̱gula̱ni i nu

i na i laꞋi ili i ma̱gula̱ni ra̱ka̱ ma̱gula̱ni.

11 Nla̱ba̱ mu una̱ u nu n uyoꞋo ci ishigi,

vuka vu savu vu va̱,

mani n ishigi yi ta̱ e kelentsu ka̱ nu.

ma̱gula̱ni mo ntogu n nu

a na ili ma̱gula̱ni i Lebano.

12 Avu kashina kaꞋa ka na a kanzai adama a̱ va̱,

macigi ma̱ va̱ vuka vu savu vu va̱,

a̱shi a̱ mini a na a kanzai,

a̱shi a̱ mini a na a̱ sa̱nka̱i yaba dem.

13 Mere ma̱ nkuta̱ n nu kashina ki ta̱ punu,

tsu kashina ka Adini

n umaci wu nɗanga u singai,

ka umaci u ruman mu uyoꞋo

n ili i ma̱gula̱ni mu uyoꞋo tsa ma̱jigi n nardi,

14 Nardi n safaron,

kalamusu n sinamon,

n icuꞋu yi nɗanga i na i ci neke ma̱gula̱ni dem,

m Muru n alosu,

n ili i ma̱gula̱ni i na i laꞋi m ma̱gula̱ni.

15 Avu a̱shi a̱ mini a ɗa a na i e kuneke mini a kashina ka,

kuɗolu ku na ku ci neke mini ma wuma,

mana mi e kuyene a Lebano.

Mekere ma yaꞋin kadanshi

16 Ɗa̱nga̱, wunla̱i wu uɓongaɗi,

ta̱wa̱ wunla̱i wu uɓonɗakai

vu uvula̱ kashina ka̱ va̱,

tsu na ma̱gula̱ni ma̱ kimba̱i a̱ ubuta̱ dem.

yaꞋan macigi ma̱ va̱ ma̱ ta̱wa̱ a kashina ka̱ ni,

u lyaꞋa umaci wu nɗanga u na u laꞋi n uyoꞋo.

5

Kolobo ka dansai

1 N ta̱wa̱ ta̱ a kashina ka̱ va̱,

macigi ma̱ va̱ vuka vu savu vu va̱,

n ɓolongu ta̱ Muru vu va̱ n ili i wali i va̱.

N lyaꞋa ta̱ kabashi ki ishigi n ishigi i va̱,

ɗa n soꞋi ma̱kya̱n koɓolo n mani.

A̱ja̱Ꞌa̱ e mekere a dansai

a̱ɗa̱ na yi a maciganai

lyaꞋi i soꞋo ali ma maka ɗa̱ n ucigi u ɗa̱.

Vishipa vu na̱shi

Mekere ma dansai

2 N lata ta̱ ama ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ wuma.

Zuwa atsuvu, macigi ma̱ va̱ mi ta̱ a̱ kuka̱la̱ utsutsu.

Kolobo ka dansai

&lt;&lt;Ɓa̱yuwa̱ ka̱ mu kamana ka̱ va̱,

macigi ma̱ va̱, moɗoi ma̱ va̱,

vuza babu unushi u va̱.

Kaci ka̱ va̱ ka̱ ta̱na̱ ta̱ n ciza,

ka̱nji ka̱ va̱ ka̱ ta̱na̱ m mele.&gt;&gt;

Mekere ma dansai

3 N foɗo ta̱ ɗe akashi a̱ va̱,

ka̱ta̱ n doku n uka a ɗa?

N saꞋa ta̱ ene a̱ va̱,

ka̱ta̱ n doku n la̱nga̱sa̱ a ɗa?

4 Macigi ma̱ va̱ ma uwaka ta̱

n ekiye a̱ ni a̱ katusu ku utsutsu,

ɗa ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ ka̱na̱i mali ma̱ ni.

5 Ɗa n ɗa̱nga̱i adama a na m ɓa̱yuwa̱ka̱ macigi ma̱ va̱,

ekiye a̱ va̱ cepepe m maniꞋin ma Muru,

a̱jivu a̱ va̱ a̱ kuɗa̱kpa̱ m maniꞋin ma,

a na n ka̱na̱i a̱ka̱na̱tsu a utsutsu a.

6 M ɓa̱yuwa̱ka̱i macigi ma̱ va̱ utsutsu,

ama macigi ma̱ va̱ ma laza ɗe.

Ɗa ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ na̱mgba̱i

adama a na u laza ta̱.

n la̱nsa̱i ni ama me ene yi ba.

n ka̱na̱i kuɗekushe yi ama wu ushuku ba.

7 Aza a kindi a gasai nu mpa,

a makyan mana i a̱ kubana n obonoi a̱ likuci,

ɗa a lapai mu, a yaꞋankai mu usa̱n,

ɗa a isai mu kalaba,

aza a na i a kinda a mashilya ma nanlo.

8 A̱ɗa̱ n kere n Urushelima, kucinakai mu,

ɗa baci yenei macigi ma̱ va̱,

yiɗa̱i ya ku dana yi?

Danai ni n lima̱ ta̱ adama ucigi u ni.

A̱ja̱Ꞌa̱ e mekere a dansai

9 Avu na vu laꞋi n tsuloboi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱ci,

Yiɗa̱i i zuwai ɗa macigi ma̱ nu ma laꞋi yaba dem?

Adama a̱ n yiɗa̱i vu danai tsu,

tsu dana yi uteku tsu na vi a kupana?

Mekere ma dansai

10 Macigi ma̱ va̱ mi ta̱ n tsuloboi

m ma̱ta̱na̱ n katsura kpamu,

n atakaci a ɗa a̱ kuciya̱ vicuꞋu vu ni vu te

a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱kpa̱n kupa (10,000).

11 Ka̱nji ka kaci ka̱ ni a kutasa tsu azanariya,

ka̱nji ka̱ ni ulima̱ a kutasa tsu kagawun.

12 A̱shi a̱ ni wa̱ri pu tsu mani

tsu moɗoi ma̱ a̱ri,

a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu.

13 Aguji a̱ ni a na kashina ki ili wali,

a ku utuka̱ n ma̱gula̱ni.

Nla̱ba̱ mu una̱ n ni, mi ta̱ tsu a̱pa̱lu

a̱ kuɗa̱kpa̱ maniꞋin ma̱ Muru.

14 Ekiye a̱ ni i ta̱ tsa alangu azanariya

a na a ukai atali a singai.

ikyamba i ni yi ta̱ ugbori an kanga ka kagiwa,

ka na a kalai n atali a Safaya.

15 Ene a̱ ni ita̱ a na ashamkpatsu,

atali a alabasata,

a na a̱ shikpa̱i e enle azanari.

Iyoci i ni yi ta̱ an Lebano,

vu na vu laꞋi n tsuloboi,

tsu maɗanga ma Sida.

16 Una̱ uni wi ta̱ n uyoꞋo,

ili i ni dem yi ta̱ n ugaꞋin.

ta macigi ma̱ va̱, ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱ ki nannai

a̱ɗa̱ nkere n Urishelima.

6

A̱ja̱Ꞌa̱ e mekere a dansai

1 Te ɗai Macigi ma̱ nu ma banai,

avu mekere ma na ma laꞋi n

tsuloboi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱ci?

Uye wene u ɗai macigi ma̱ nu mo tonoi,

ciya̱ tsu ɓa̱nka̱ wu kula̱nsa̱ yi.

Mekere ma dansai

2 Macigi ma̱ va̱ ma gida̱la̱ ta̱ a kubana a kashina ka̱ ni,

a̱ ubuta̱ u na ili i wali yi,

a kaguɓa punu a kashina ka

kpamu o kuɓolongu a̱pa̱lu.

3 Mpa macigi maꞋa u macigi ma̱ va̱,

macigi ma̱ va̱ kpamu ma̱ va̱ maꞋa,

wi ta̱ a kaguɓa ka ushiga u ni punu apulufa.

Vishipa vu tawun

Kolobo ka dansai

4 Avu vu gaꞋan ta̱ tsu likuci i Tiriza, macigi ma̱ va̱,

vu gaꞋan ta̱ tsu Urushelima,

n tsuloboi tsu ka̱tsura̱ ko osoji

a na i uɓa̱ni n urotu u kakashi.

5 Takpa a̱shi a̱ nu wa̱ va̱,

i ta̱ a̱ ku ripula̱sa̱ mu.

Ka̱nji ka̱ nu ki ta̱ an ushiga wu nraɗika

n na mi a̱ kugida̱la̱ aginda a Giliyadu.

6 Anga a̱ nu i ta̱ tsu ushiga wu nlala

n na mu uta̱i a̱ ubuta̱ u na

a̱ sumba̱i le a kugaɗukpa.

Yaba dem n gbaɓi vi ni,

babu vu vuza te vu le na wi endeꞋin.

7 Nguji n nu mi ta̱ a kutasa

tsu kucina̱ ku umaci u Ruman.

8 Ko ɗa baci Egbere amangatatsu i ɗe,

n a̱ma̱ci a pulai amanga̱na̱shi,

nu nkere n na n yeve ali ba,

aza a na a laꞋi kukece,

9 a̱yi ɗa koci mi a kuciga

wi ta̱ n ugaꞋin tsu moɗoi,

a̱yi endeꞋin a̱ ubuta̱ wa̱ a̱na̱ku a̱ ni,

maku mu uleshi maꞋa wa̱ a̱na̱ku a̱ ni.

Nkere mene yi baci ka̱ta̱ a dana, a̱yi vuza vu una̱singai ɗa,

anan Sangina n a̱ma̱ci a pulai a tsu cikpa yi ta̱.

A̱ja̱Ꞌa̱ e mekere a dansai

10 Yayi a̱ kuɓa̱tsa̱ na ɗe an kanna,

ugaꞋin an wotoi, a kutasa an kanna,

n tsuloboi tsa azangata a na i ugeri?

Mekere ma dansai

11 N gida̱la̱ ta̱ a kubana a kashina ka nɗanga n alumo

adama a na me ene nɗanga n na

m ɓatsai a̱ ka̱ɗa̱ka̱i ka,

adama a na me ene

ko nɗanga mi itacishi n matsa ta̱,

ko ruman u yaꞋan ta̱ a̱pa̱lu.

12 Kafu n zuwaka,

a̱shi a wuya a zuwai mu,

me enei ka̱ci ka̱ va̱ a̱ ida̱shi,

koɓolo m mogono ekeke vu odoku vi ni.

A̱ja̱Ꞌa̱ e mekere ma dansai

13 Bono, bono, avu mekere ma aza a Shulamiya,

bono, bono adama a na ci inda wu.

Mekere ma dansai

Adama a̱ n yiɗa̱i yi a kinda vuza vu Shulamiya,

a na wi e kujeꞋe tsu Mahanayim?

7

Kolobo ka dansai

1 Yiɗa̱i a ku gisanku n ugaꞋin

u ene a̱ nu punu a ataka,

avu mekere mo mogono,

tsu na a yaꞋin nkuta̱ n nu

tsa atali a singai

ulinga we ekiye u vuza na u fuɗai ɗa.

2 Koyoɗi ka̱ nu tsu mokokoꞋo,

ma na ma tsu namba ma̱kya̱n

mu usatari n icita ba.

kukyun ku nu ki ta̱ tsu ma̱ta̱ka̱ ma alkama

ma na apulufa a̱ ka̱ra̱Ꞌi.

3 Mani ma̱ nu mi ta̱ tsu muku mu nreꞋe n re,

mpeshe mu nreꞋe.

4 Kuɗeku ku nu ki ta̱ tsu kumaꞋa

ku na a yaꞋin n kanga ka kagiwa.

A̱shi a̱ nu tsu nɗolu a Heshibon,

ɗevu n utsutsu u Batu-rabimu.

Vunu vu nu tsu kumaꞋa ku ugaɗi ku Lebano,

ku na ki a ku inda Dimaska.

5 Kaci ka̱ nu ka yaꞋanka wu ta̱

okolokolo tsu katali ka Kamelu.

Ka̱nji ka̱ nu ki ta̱ a kutasa ulima̱,

ka tsu ɗika ta̱ asuvu a̱ va̱ mogono.

6 Macigi ma̱ va̱ vi ta̱ n tsuloboi,

kpamu vu tsu zuwa mu ta̱ n pana uyoꞋo.

7 Kashani ka̱ nu ki ta̱ tsu mashuwa,

kpamu mani ma̱ nu ma yaꞋan ta̱

tsu umaci wu nɗanga.

8 N danai, &lt;&lt;YaꞋan n kumba maɗanga,

ka̱ta̱ n ka̱na̱ umaci u ni.&gt;&gt;

ka̱sukpa̱ mani ma̱ nu mo okpo tsu umaci wi itacishi ,

ma̱gula̱ni ma ayinviki a̱ nu tsu umaci u ruman,

9 kpamu una̱ u nu wi ta̱ tsu ma̱kya̱n

ma na ma laꞋi nu ugain.

Mekere ma dansai

yaꞋan ma̱kya̱n ma laza ba̱ri,

a kubana ubuta̱ u macigi ma̱ va̱,

ma laza sawu a ka̱tsuma̱ ka nla̱ba̱ n anga.

10 Mpa vuza̱ macigi va̱ ɗa,

kpamu mali ma̱ ni adama a̱ va̱ a ɗa.

11 Ta̱wa̱, macigi ma̱ va̱, yaꞋan tsu bana a kakamba,

yaꞋan tsu asa a̱ likuci i waꞋa.

12 YaꞋan tsu bana a kashina ki itacishi nu usana,

adama a na ce ene ko

nɗanga mi itacishi m matsa ta̱ ɗe,

ko a̱pa̱lu ele o ɓoso ta̱ ɗe,

ko nɗanga n ruman m pa̱lukpa̱ ta̱ ɗe,

ta ɗe n kuyotsongu wu ucigi u va̱.

13 Vi ta̱ a ku tsumgba ma̱gula̱ni mi ica̱Ꞌa̱shi

m ma̱gula̱ni ma umaci wu nɗanga wu uyoꞋo.

cau n ku gogo na macigi ma̱ va̱.

8

mekere ma dansai

1 Ishi baci avu taku vu va̱ ɗa,

vuza na wu apai mani ma̱ a̱na̱ku a̱va̱

ɗa baci n cinai nu pulai,

ɗa mo oɓongi nu,

ko vuza wi a kugoyo mu ba.

2 Mi ishi a kuɗika wu,

n tuka̱ a kpaꞋa ka̱ a̱na̱ku a̱ va̱

a̱ yi na ugbari mu.

Mi shi e kuneke wu ma̱kya̱n

usatari n ili wali vu soꞋo,

ma̱kya̱n mu umaci u ruman u va̱.

3 Kukiye ku ugula̱ ku ni ki ta̱

ɗaka vu kaci ka̱ va̱,

kukiye ku usingai ku ni

tamkpamu, wo oɓongi nu mpa.

4 A̱ɗa̱ n kere n Urushelima

yaꞋankai mu uzuwakpani.

yi a kugbandarasa tsu a makyan

ma na ci a kupana uyoꞋo ba.

A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ e mekere a dansai

5 Yayi na ɗe, a̱ ku uta̱ a kakamba,

u tsubaki a kavangatsu ka Macigi ma̱ ni?

Mekere ma dansai

A ɗaka vu maɗanga ma ruman

ɗa n jimgbasai nu,

a̱ ubuta̱ u na a matsai nu,

a ubuta̱ u na a̱na̱ku a̱ nu a matsai nu.

6 Zuwa mu mo okpo ka̱ta̱mba̱ri a̱ ka̱ɗu ka̱ nu,

mokpo tsu makawani

ma ka̱ta̱mba̱ri e kukiye ku nu,

adama a na utsura u va̱,

wi ta̱ tsu ucigi wu ukpa̱,

utsura u cisheꞋe tsu ucigi

kowanai ɗa tsu kasaun.

KayaꞋa ku ucigi ki ta̱ tsu kayaꞋa ka akina,

tsa akina a na i a̱ kukula̱ n usuɗukpi.

7 Mini ma na ma ayai,

mi a kufuɗa ku una akina a ucigi a ba,

nɗolu tukpa m mini

n kufuɗa kupura̱ngu ucigi wa ba.

Ɗa baci vuza u nekei udukuyan u ni ra̱ka̱,

adama a na u tsula ucigi wa,

i ta̱ o ku zoꞋoso yi o goyo yi.

A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ e mekere a dansai

8 Ci ta̱ n vangu vu tsu,

a̱yi na ka̱ta̱ u muɗa̱i mani ba.

Yiɗa̱i tsu kuyaꞋan adama a vangu vu tsu,

ɗa baci a̱ ta̱wa̱i kuyaꞋan

ukuna u mazama ma̱ ni?

9 Ishi baci a dana a̱yi mashilya maꞋa,

ci ishi a kumaꞋaka yi mashilya mu ugaɗi ma azurufa.

Ishi baci a dana a̱yi utsutsu u ɗa,

ci ishi a kukanza yi nu nɗanga n Sida.

Mekere ma dansai

10 Mpa mashilya maꞋa,

mani ma̱ va̱ maꞋa imaꞋashi yu ugaɗi ya.

A̱ ubuta̱ u Macigi ma̱ va̱,

mo okpo yi ta̱ ili i kutuka̱ m ma̱ta̱na̱.

Kolobo kadansai

11 Sulemanu wi ta̱ n kashina ki itacishi,

a iɗika i Balu-hamonu.

U nekei kaꞋa ekiye aza a na a kucimba kaꞋa,

yaba dem wi ta̱ a̱ kutuka̱ n azurufa ka̱kpa̱n (1,000),

a̱ ka̱tsuma̱ ki ikebe yu uciyi i kashina i ni.

12 Ama mpa mi ta̱ n kashina ki itacishi ka̱ va̱,

avu Sulemanu mi ta̱ e kuneke wu ikebe azurufa ka̱kpa̱n (1,000).

mi ta̱ a kuneke,

aza a ulinga azurufa amangatawenre e re (200).

Kolobo kadansai

13 Avu Macigi ma̱ va̱,

avu na vi a ida̱shi punu a kashina ka,

avu na a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱ i a̱ kula̱na̱ wu,

yaꞋan m pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu.

Mekere ma dansai

14 Macigi ma̱ va̱,

ta̱wa̱ wa̱ va̱ gogoꞋo tsu mesheun,

tsu maku me mereꞋe

a kubana ubuta̱ wa aginda a ili ma̱gula̱ni.

* 2:7 2:7 n ula a nreꞋe nu nsheun Akucina a̱ ɗa a na a ci yaꞋan a na a ci ciga e ɗeke kula̱ ku Ka̱shile e keteshe ba.

Ishaya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

Katagarda ka

ISHAYA

Kuɓa̱yuwa̱

Kula ku katagarda ki Ishaya kula ku ɗa ku keneki ka gbayin ko yoku ka na ko yongoi a Urushelima a̱ya̱ n a̱bunda̱i a na a lazai ɗe. Ka yaꞋan ta̱ kadanshi ka atakaci a na iɗika i Yahuda i soꞋi e ekiye aza a Asiriya, n tsu na keneki ka ke ɗekei uma a koɓolo n aza e kelime e le adama a na o yongo n wuma u ciɗa ayin tutu, n tsu na ukpa̱ɗi u kupanaka Ka̱shile u tsu tuka̱ n atakaci. Katagarda ka yaꞋin kpamu kadanshi ke kusheshe ku Ka̱shile a kubana u uma a̱ ni n tsu na a kuyaꞋan n iɗika i na i buwai, n tsu na kpamu o kutono wila̱ u kanna ka Ashibi, n alyuka n kuyaꞋan ka avasa. Ushani u kadanshi ku uyevi punu a katagarda ka u ɗaɗa a masala ma 61:1-2, udani u na Yesu u yaꞋankai ulinga a ayin a na u gita̱i ulinga u ni.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa:

Uɓarangi n uzuwakpani 1:1; 12:6

Atakaci a iɗika kakau 13:1; 23:18

Afada a̱ Ka̱shile a̱ kuta̱wa̱ aduniyan 24:1; 27:13

Uɓarangi u kelime n uzuwakpani 28:1; 35:10

Mogono Hezikaya vu Yahuda n aza a Asiriya 36:1; 39:8

Akaka a uzuwakpani koɓolo n a̱pa̱ 40:1--55:13

Uɓarangi kakau n uzuwakpani kakau feu 56:1; 66:24

1

1 Kene ku na Ishaya maku ma Amazo we enei adama a Urishelima n Yahuda a ayin o tsugono a Uzaya, n Jotan, n Ahazu, n Hezikaya ngono n Yahuda.

Iɗika yu ugbamukaci

2 Gaɗi pana, ka̱ta̱ avu iɗika vu zuwa atsuvu,

adama a na Vuzavaguɗu u dansa ta̱,

&lt;&lt;Muku n na n kumgbasai ɗa n la̱na̱i,

a yaꞋanka mu ta̱ ugbamukaci.

3 Anaka e yeve ta̱ maguɓi me le,

njaki feu n yeve ta̱ ubuta̱ u na kesheku ke le ke ci neꞋe le ilikulya,

ama aza a Isaraila e yeve ba,

uma a̱ va̱ e yeve ba.&gt;&gt;

4 A̱ɗa̱ iɗika yu unushi,

uma a na i tukpa n kawuya,

ka̱tsura̱ ka aza a̱ nkunu,

muku n na n nekei ka̱ci ke le adama a kuyaꞋan ku kalyaꞋa.

A̱ ka̱sukpa̱i uye u Vuzavaguɗu,

ɗa o goyoi vuza Ciɗa vi Isaraila,

ali ɗa o bonoi a zuwakai ni kucina̱.

5 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu buwai o morono ma adama ali ɗa a buwai a kulyaꞋa kelime n kulapa wu?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kulyaꞋa kelime n ugbamukaci?

Kaci ka̱ nu ki gbaga ba,

ka̱ɗu ka̱ nu kpamu ka̱ ciya̱ ta̱ muna.

6 Ili i na i gita̱i punu a ataka e ene a̱ nu, ali a kubana a kaci,

babu ubuta̱ u na wi gbaga,

Sai ukpan wo ojuno,

n untsu, n ajakata,

I feu uza̱Ꞌi ba,

ko wali n akashi ko usuri m maniꞋin.

7 Iɗika i ɗa̱ yo okpo ta̱ agali,

ɗa kpamu likuci i ɗa̱ i kula̱i n akina.

Omoci a isai ashina a̱ ɗa̱,

a̱ɗa̱ e kene,

ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i ili dem i na e enei punu.

8 A̱ ka̱sukpa̱ ta̱ likuci i Urishelima,

tsu ka̱pa̱m ka kindi ka kashina ki itacishi,

ko tsu ka̱pa̱m ka na ki a̱ ubuta̱ u kashina ka̱ nɗimbi ma Ayahuda,

uteku ci likuci i na a lyaꞋi n kuvon.

9 Ishi baci Vuzavaguɗu MalaꞋimili

u buwaka aza o yoku n wuma ba,

ci ishi ta̱ o kokpo tsu Sodom,

ka̱ta̱ kpamu tso okpo tsu Gomora.

10 Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu,

a̱ɗa̱ na yi tsa aza o tsugono o Sodom,

panai wila̱ u Ka̱shile ka̱ tsu,

a̱ɗa̱ na yi tsu uma o Gomora.

11 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ka̱bunda̱i ka alyuka ka̱ ɗa̱,

yiɗa̱i ki a kuyaꞋanka mu.

N ciya̱ ta̱ alyuka o kusongu

a a̱giri koɓolo n anaka a ikyamba ali u laꞋi tsu na n cikalai.

Mi m mali ma mpasa

mo obomburom ni nkyon koɓolo nu nraɗika ba.

12 &lt;&lt;Ana vu ta̱wa̱i wa̱ va̱,

yayi we ecei nu ili i nampa,

a̱ kuka̱ra̱sa̱ punu a ulanga wa̱ a̱Ꞌisa̱?

13 Ka̱sukpa̱ kutuka̱ n alyuka a na i ili i makara wa̱ va̱ ba,

ili i ma̱gula̱ni i nu yo okpo ta̱ ili yu unata a kuta̱wa̱ wa̱ va̱.

I ci indana ta̱ ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu, n kanna ka Ashibi, n oɓolo a gbayin,

ama mpa ma̱ kushuku n oɓolo a kavama a̱ unushi a̱ ɗa̱ a nanlo ba.

14 N ciga ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu u ɗa̱,

koɓolo n ka̱ɗiva̱ kakau a na yi n aɗa ba.

O okpo mu ta̱ ucanuku a kaci ka̱ va̱,

mo woꞋo ta̱ n kucanuku u ɗa̱.

15 Ayin a na baci i ɗengusa̱i ekiye adama a na i yaꞋan kavasa a kubana wa̱ va̱,

mi ta̱ o kusokongu a̱shi a̱ va̱

ko i vasa baci n ugbami,

mi a kupanaka ɗa̱ ba.

Ekiye a̱ ɗa̱ a̱ na̱mgba̱ ta̱ nu mpasa ma aza a na i n unushi ba.

16 SaꞋi i takpa nshinda̱ n ɗa̱.

Takpai ukuna u wuya u ɗa̱

kelime ka̱ va̱.

ka̱sukpa̱i kuyaꞋan ku kawuya,

17 piꞋisai kuyaꞋan ku kasingai,

la̱nsa̱i nwalu n singai,

ɓa̱nka̱i aza a na i o kusoꞋo atakaci.

Ɓa̱nka̱i mkpan,

koɓolo n agapa.

18 &lt;&lt;Ta̱wa̱i gogo na ci sheshei koɓolo

Vuzavaguɗu u danai,

Ko a na unushi u ɗa̱ u yaꞋin ɗe tsu na ili i ci yaꞋan ushili ka̱u,

wi ta̱ o kubono wa̱ri ka̱u tsa akaɗa,

ko u ɗa wi ushili an kejikenle,

wi ta̱ o kubono wa̱ri an tsugbere.

19 Yu ushuku baci ɗa i tonoi,

yi ta̱ a kulyaꞋa ili i na i laꞋi n kugaꞋan a iɗika ya,

20 ama i iwan baci ɗa i yaꞋin ugbamukaci,

kotokobi ki ta̱ e kupeɗe mpasa n ɗa̱.&gt;&gt;

Ɗaɗa ili i na yu uta̱i a̱ una̱ u Vuzavaguɗu.

Likuci yi unambi wu usuɓi

21 Indanai biꞋi tsu na likuci yu uneki u ka̱ɗu

yo okpoi an kashakanlai.

Yi ishi ta̱ n kasingai ka̱u

koɓolo n usuɓi kpamu u tsu yongo ta̱ punu,

ama gogo na o okpo ta̱ aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱.

22 Azurufa a̱ ɗa̱ okpo ta̱ babu a̱miki.

Ma̱ra̱ ma̱ nu ma na vu laꞋi n kuciga mo okpoi usatari m mini.

23 Aza e kelime a̱ ɗa̱ i ta̱ n ugbamukaci,

okpoi a̱ja̱Ꞌa̱ o oboki,

okpoi kpamu n ucigi u kalyaꞋa

koɓolo n ucigi u kisa kuneꞋe.

A̱ ɓa̱nka̱ aza a na i mkpan ba,

o doku kpamu e keɓece n ukuna wa aza a na i agapa ba.

24 Adama a nannai, Vuzavaguɗu, MalaꞋimili mo Osoji a gaɗi,

Vuzagbayin va aza a Isaraila u dana ta̱,

&lt;&lt;To mi ta̱ o kuyotsongu wupa u va̱ wa aza a na a iwain mu,

ka̱ta̱ kpamu n tsupa wa irala a̱ va̱.

25 Mi ta̱ o kubono ma̱ shilika̱ n a̱ɗa̱,

mi ta̱ a kulapula ukpa̱ɗi u kusuɓa̱ u ɗa̱

ka̱ta̱ n takpa ukpa̱ɗi u kuyongo ciɗa u ɗa̱.

26 Mi ta̱ o kubonoko n ayaꞋinafada a̱ɗa̱ tsu na ishi ɗe n tsumani,

koɓolo n aza e kuneke odoki tsu na cau ishi.

Nannai ɗa e kuɗeke ɗa̱

Likuci ya aza a Usuɓi,

Likuci yu uneki u ka̱ɗu.&gt;&gt;

27 Sihiyona wi ta̱ a̱ kuciya̱ ushibi n kasingai,

aza a na a̱ shika̱i unushi i ta̱ a kisa le n usuɓi.

28 Ama aza a ugbamukaci n aza a̱ unushi i ta̱ a kuyaꞋan wuni,

aza a na a iwain Vuzavaguɗu i ta̱ a kuyaꞋan uniꞋwa̱ta̱ngi.

29 Vi ta̱ a kupana wono adama a maɗanga mo oku

ma na vu zuwakai ka̱ɗu,

vi ta̱ o kokpo n wono adama a kashina ki ishiꞋwan

ka na vu zagbai.

30 Vi ta̱ o kokpo an maɗanga mo oku ma na a̱vuku a̱ ni a lumbai,

tsu kashina ki ishiꞋwan ka na ka nambai mini.

31 Vuza vu utsura wi ta̱ o kokpo an ciꞋiwa̱

ka̱ta̱ ulinga u ni u leɓece a akina.

Ele n ulinga u kawuya u le i ta̱ a̱ kukula̱ koɓolo,

babu vuza na u kufuɗa wa̱ kima̱sa̱ akina a nanlo.

2

Kusan ku Vuzavaguɗu

1 Na ɗa kene ku na Ishaya maku ma Amazo me enei adama a Yahuda n Urishelima.

2 A kanna ku uteku,

kusan ku kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ki ta̱ a kuyaꞋan ugiti,

ki ta̱ o kokpo ku gbayin wa aza a na a buwai,

ka̱ta̱ a̱ ɗengusa̱ ku ɗa ku laꞋa nsasan n na m buwai dem,

ka̱ta̱ kpamu iɗika kakau i na i buwai n a̱bunda̱i i shida̱ ɗe.

3 Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a dana,

&lt;&lt;Ta̱wa̱i tsu banai a̱ ubuta̱ u kusan ku Vuzavaguɗu,

a kpaꞋa ku Ka̱shile ka Yakubu.

Adama a na u yotsongu tsu uye u ni,

ka̱ta̱ a̱ tsu tsu tono ura̱ u ni.&gt;&gt;

Wila̱ u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱ a Sihiyona,

ka̱ta̱ kadanshi ka̱ ni kuta̱ a Urishelima feu.

4 Wi ta̱ a kuyaꞋanka iɗika kakau afada,

ka̱ta̱ kpamu u tatsukpa vishili u uma n a̱bunda̱i.

I ta̱ a kulapa otokobi e le a̱ ka̱ta̱la̱ a ɗa,

ka̱ta̱ kpamu a jara nsara n le mo okpo tsu nkaun n kugeceke ili.

Iɗika yo kudoku ya̱ shilika̱ n iɗika i yoku ba,

ko o doku o yotsongbonoi tsu na a kuyaꞋan kuvon kpamu.

5 A̱ɗa̱ ntsukaya n Yakubu,

ta̱wa̱i tsu walai a̱ ubuta̱ u kutashi ku Vuzavaguɗu.

Kanna ka Vuzavaguɗu

6 Mayun Vuzavaguɗu vu ka̱sukpa̱ ta̱ uma a̱ nu

aza a kpaꞋa ku Yakubu

adama a na a shana ta̱ n ukuna u tsuboci wa aza a kasana,

o yongoi a kuyaꞋansa ulinga u kula̱na̱ tsa aza A̱filisiya̱

ɗa o ɓolongi una̱ n aza o kutono a̱ma̱li.

7 Iɗika i le i shana ta̱ n Azurufa koɓolo n azanariya,

uciyi u le wi n uteku ba.

Iɗika i le i shana ta̱ n odoku,

ekeke o odoku e le i n uteku n kula ba.

8 Iɗika i le i shana ta̱ n a̱ma̱li kakau,

a ci cikpa ta̱ ili i na a yaꞋin n ka̱ci ke le,

i na ekiye e le a yaꞋin.

9 Adama a nannai i ta̱ o kubonoko vuma ukuna u gbani,

umaci u vuma dem u ciya̱ ugoyi,

adama a nannai ka̱ta̱ vu cinukpaka le ba.

10 Banai i uwa a akpanlai

ka̱ta̱ i sheɗeku punu a kayala,

adama o wovon u Vuzavaguɗu

koɓolo n ugaꞋin u tsugbayin u ni.

11 A̱shi a vuza va a̱ra̱ɗi i ta̱ a̱ kuciya̱ kugoyi,

ka̱ta̱ a̱ra̱ɗi a uma a yaꞋan ucipiki,

ka̱ta̱ yeve Vuzavaguɗu endeꞋen u ciya̱ ucikpi a kanna ka nanlo.

12 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u zagba ta̱ ɗe kanna

ka na aza a na i n a̱ra̱ɗi n ugbamukaci,

ele na a tsu kungbasa ka̱ci ke le

ra̱ka̱ ci le i ta̱ a kuyaꞋan ugoyi.

13 Uma a ugaɗi tsu nɗanga n sida* n Lebano i ta̱ a kuyaꞋan wuni,

nannai ɗa feu a kuyaꞋan n uma a gbagbaꞋin ra̱ka̱ a na i tsu nɗanga n Oku ma aza a Bashan,

14 nu nsasan mu ugaɗi dem

ali n aginda a ugaɗi feu,

15 mashilya mu ugaɗi de dem

koɓolo m mashilya ma gbayin,

16 n antsu a gbagbaꞋin a̱ mini dem a na i a Tarishi

n antsu e kenkeꞋen a singai feu.

17 Ugbamukaci u vuma wi ta̱ a̱ kuciya̱ kugoyi,

ka̱ta̱ a̱ra̱ɗi a uma a yaꞋan ucipiki,

ka̱ta̱ yeve Vuzavaguɗu endeꞋen u ciya̱ ucikpi a kanna ka nanlo,

18 ka̱ta̱ a̱ma̱li a̱ puwa̱nka̱ gbende-gbende.

19 Uma i ta̱ a kusuma a kuꞋuwa a aɓatsu punu a akpanlai

koɓolo n enle punu a iɗika,

adama a wovon u Vuzavaguɗu

koɓolo n ugaꞋin u tsugbayin u ni

a ayin a na baci u ɗa̱nga̱i ɗa u gba̱ɗa̱i iɗika.

20 A kanna ka nanlo uma i ta̱ a kuvakanku

mpopi n a̱zuwa̱

a̱ma̱li a na a yaꞋin n Azurufa n a na a yaꞋin n azanariya dem,

a na a yaꞋankai ka̱ci ke le adama a na a cikpa.

21 I ta̱ a kusuma kubana a aɓatsu a gbagbaꞋin

a na i a akpanlai n amgbu

adama o wovon u Vuzavaguɗu

koɓolo n ugaꞋin u ni,

a ayin a na baci u ɗa̱nga̱i kugba̱ɗa̱sa̱ iɗika.

22 ka̱sukpa̱ kuneke katsura ka̱ nu u vuma,

a̱yi na wi n ikyamba nu mpasa.

A̱yi yiɗa̱i tamkpamu wi?

3

Afada adama a Urishelima n Yahuda

1 Indana, Vuzavaguɗu,

Ka̱shile ko osoji a gaɗi,

wi ta̱ a kuciga kutakpa Urushelima n Yahuda ili ra̱ka̱ i na a zuwakai katsura.

Wi ta̱ a kutakpa ubuta̱ u na a̱ ci ciya̱ ilikulya

n ubuta̱ u na a̱ ci ciya̱ mini dem a Urishelima koɓolo n Yahuda,

2 kovonshi koɓolo n kosoji,

kayaꞋinkafada n keneki,

aza a kindana koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱,

3 vuza kelime vu kinda osoji amangerenkupa n vuza vu tsugbayin,

aza o odoki, eyevi koɓolo n aza a kindana.

4 Mi ta̱ a kuzuwa a̱ɗa̱nga̱ni okpo aza gbagbaꞋin e le,

muku tamkpamu n lyaꞋaka le tsugono.

5 Uma i ta̱ a kutakacikanai,

yaba dem n vuza ni, yaba dem kpamu n vuza na i ida̱shi ɗeɗevu.

A̱ɗa̱nga̱ni i ta̱ o kugoyo nkoshi,

ka̱ta̱ aza a na i ili i yoku ba o goyo aza a na i n tsugbayin.

6 Vuza wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza ni

a kpaꞋa ke esheku a̱ ni ka̱ta̱ u dana,

&lt;&lt;Vi ta̱ n kuminya, okpo vuza kelime vu tsu,

la̱na̱ ka̱kiza̱ ka agali ka nampa ka.&gt;&gt;

7 Ama a kanna ka nanlo wi ta̱ a̱ kushika̱ n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u a kudana,

&lt;&lt;Mi n a̱guma̱ ba.

Mi n tsuwaꞋa ko akashi a kpaꞋa ku va̱ ba,

ka̱ta̱ vu zuwa mu mo okpo vuza kelime vu uma ba.&gt;&gt;

8 Adama a na Urushelima wi ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱,

Yahuda wi ta̱ a̱ kuyikpa̱,

kadanshi ke le n ulinga u le ka̱ uta̱ u Vuzavaguɗu ba,

a kushika tsugbayin ci ni a̱yi e kene.

9 Kindi ku a̱shi ku le kuyotsongu ta̱ tsu na i,

a̱ uta̱i e keteshe a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ku unushi u le tsu Sodom

babu usokongi.

Ili ya atakaci i ɗa a kubana we le,

o ronoko ta̱ ka̱ci ke le kadama.

10 Danai aza a usuɓi e le i n kadama ko yoku ba,

a kupana ta̱ uyoꞋo wu ulinga wu usuɓi u na a yaꞋin.

11 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza a kawuya, kagbanigbani ki ta̱ a kaci ke le,

i ta̱ a kutsupa le adama a ili i na ekiye e le a yaꞋin.

12 A̱ɗa̱nga̱ni takacikai uma a̱ va̱,

a̱ma̱ci lyaꞋi tsugono we le.

A̱ɗa̱ uma a̱ va̱, aza e kelime a̱ ɗa̱ a uka ɗa̱ ta̱ a kakamba,

a ɓatsai n a̱ɗa̱ i ka̱sukpa̱i uye.

13 Vuzavaguɗu u da̱sa̱ngu ta̱ a kakuba ka afada ka̱ ni,

u ɗa̱nga̱ ta̱ adama a na u yaꞋanka uma a̱ ni afada.

14 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋan afada,

aza e kelime n aza gbagbaꞋin a uma a̱ ni, u danai,

&lt;&lt;A̱ɗa̱ ɗa i la̱nga̱sa̱i kashina ki itacishi ka̱ va̱,

i ɓolongi a iꞋuwa i ɗa̱ ili i na i pura̱i a ubuta̱ wa aza a unambi.

15 Vuzavaguɗu vo osoji a gaɗi u danai, yiɗa̱i vi cigai n kuminjarangu uma a̱ va̱

ɗa kpamu vi iyai a̱shi a aza a unambi?&gt;&gt;

16 Vuzavaguɗu u danai,

a̱ma̱ci a Sihiyona i ta̱ n kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi,

a kuwala n lelei eɗeku ci ishakau,

a kuyaꞋan kuyun n a̱shi e le,

ɗa kpamu i a kudasa n adyangi ɗeɗevu,

n nshingi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ u uki a asangulu e le.

17 Adama a nannai, Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa usa̱n a aci a̱ a̱ma̱ci a Sihiyona,

u zuwa aci e le o okpo n kukpani.

18 A kanna ka nanlo Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa ili dem i na i ci neke yi ugaꞋin, ilikuɗeku, nshingi ma asangulu, n vutali vu kaci, 19 ili ya atsuvu, m mawaru ma̱ kuyun, koɓolo n ka̱ka̱la̱bi, 20 ogoni a kaci, ni nshingi ma asangulu i n kazuwatsu, n kuluba vu maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni koɓolo n alaꞋwin, 21 nkawani mu urotu u ka̱ta̱mba̱ri nu nkawani n vunu, 22 n aminya a singai, nu ntogu, n a̱bu koɓolo n azuwatsu, 23 m mindatsu, koɓolo n kuminya ku urumbuki n vutali vu kaci koɓolo m kalaba.

24 A na wa yaꞋan ma̱gula̱ni vi ta̱ o kubono ushami,

a na wa yaꞋan kaɗambura wi ta̱ o kubono kawin,

a na wa yaꞋan ka̱nji ka na a lapulai sa̱wu wi ta̱ o kubono kukpani,

a na wa yaꞋan kuminya ku singai wi ta̱ o kubono kakashi,

a na wa yaꞋan n tsuloboi wi ta̱ o kubono ili i wono.

25 Ali a̱ ɗa̱ i ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi,

osoji a̱ ɗa̱ i ta̱ a̱ kukuwa̱ a ubuta̱ u kuvon.

26 Utsutsu u Sihiyona wi ta̱ a̱ kushika̱ ka̱ta̱ kpamu u yongo n una̱mgbuka̱tsuma̱,

wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a iɗika koshomboɗi.

4

1 A kanna ka nanlo a̱ma̱ci e cindere i ta̱ a̱ kuka̱na̱ vali vi te ka̱ta̱ a dana, &lt;&lt;Ci ta̱ a̱ kuɓa̱na̱ ka̱ci ka̱ tsu ka̱ta̱ kpamu tsu tsulaka ka̱ci ka̱ tsu akashi, ka̱sukpa̱ e ɗeke tsu n kula ku nu. Takpaka tsu wono u nampa.&gt;&gt;

Masaɓu ma Vuzavaguɗu

2 A kanna ka nanlo Masaɓu ma Vuzavaguɗu mi ta̱ a̱ kugaꞋan ka̱ta̱ kpamu ma̱ ciya̱ tsugbayin, ka̱ta̱ umaci wi iɗika ya wo okpo ili ya a̱ra̱ɗi koɓolo n tsugbayin tsa aza a na a laꞋakai a Isaraila. 3 Aza a na o okpoi a Sihiyona, n ele vu na a buwai a Urishelima i ta̱ e kuɗeke le uma a ciɗa, a̱yi na baci dem kula ku ni ki uɗani a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a kubuwa n wuma a Urishelima. 4 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ unata wa̱ a̱ma̱ci wa aza a Sihiyona, wi ta̱ a kutakpa mpasa n na n taɗakpakai aza a Urishelima n utsura wa ayinviki a afada koɓolo n ayinviki a akina. 5 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupala Kusan ku Sihiyona n aza a na o ɓolongi ɗe n keleshu ka̱ a̱miki koɓolo n ka̱nga̱ a kanna dem, n kutashi ka akina n kayin dem. Tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci ta̱ a kuyaꞋan an ka̱pa̱m ka gbayin ka na ka tsu pala ubuta̱ dem. 6 Wi ta̱ o kokpo ubuta̱ u kuvuka n kulu adama a usuɗukpi u kanna, koɓolo kpamu n ubuta̱ u kusheɗeku n u kuyongo adama a̱ mini ma na u kuyoꞋo n akpanga.

5

Vishipa vu kashina ki itacishi

1 Mi ta̱ a kuyaꞋanka macigi ma̱ va̱

vishipa vu kashina ki itacishi i ni,

macigi ma̱ va̱ mi ta̱ n kashina ki itacishi

a ubuta̱ u tsuta̱ wu uɓon wu nsasan.

2 Ɗa u za̱ɗukpa̱i iɗika ya, ɗa u ɓolongi atali a na i punu,

ɗa u shikpa̱i nɗanga mi itacishi i na u laꞋi n kuciga.

U maꞋi punu mashilya ma vuza kindi

ɗa u doku u lapulai lo ubuta̱ u kupisha umaci u mambulu wa.

U la̱nsa̱i icuꞋu yu umaci wu nɗanga i singai,

ama i ɗa i matsai umaci u gbani-gbani.

3 &lt;&lt;Gogo na a̱ɗa̱ aza a̱ ida̱shi a Urishelima n uma a Yahuda,

yaꞋankai tsu afada a nampa mpa n kashina ki itacishi ka̱ va̱.

4 Yiɗa̱i yi ishi i gaꞋin n yaꞋan n kashina ki itacishi ka̱ va̱

u laꞋi i na n yaꞋin ɗe?

Ana n sheshei mi ta̱ a̱ kuciya̱ umaci u singai,

yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kumatsa umaci u mambulu u singai?

5 Gogo na mi ta̱ a kudana wu

ili i na n kuyaꞋan n kashina ki itacishi ka̱ va̱.

Mi ta̱ a kutakpa ubaru u na mi ishi n zuwai va,

ka̱ta̱ ta na ka yaꞋan ula̱nga̱shi,

ka̱ta̱ m ɓoso mashilya ma,

ka̱ta̱ ta na a dasasa kaꞋa.

6 Mi ta̱ o kubonoko kaꞋa ka̱pula̱ka̱,

babu ukanaꞋi ko ucimbi

ka̱ta̱ mataci n awana o gbonguro punu.

Mi ta̱ a kudana Ka̱shile

ko yoꞋo mini punu ba.&gt;&gt;

7 Adama a na kashina ki itacishi ka Vuzavaguɗu MalaꞋimili

kpaꞋa ki Isaraila ku ɗa,

aza a Yahuda

ele ɗa ica̱Ꞌa̱shi i singai i na u cigai.

U la̱nsa̱i kasingai ama ɗa kucikpa we enei kutsuwa̱n ku mpasa,

wi indanai ko u kuciya̱ ta̱ usuɓi ɗa kucikpa u panai ma̱shi ma̱ vishili.

Atakaci koɓolo n afada

8 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza a na a tsu tsula iꞋuwa kakau n a̱bunda̱i

koɓolo n uba̱nga̱ u kumaꞋa kakau n a̱bunda̱i

ali ubuta̱ dem u kotso,

ka̱ta̱ vi yongo endeꞋen a̱ ubuta̱ wa.

9 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u yaꞋan ta̱ kadanshi atsuvu a̱ va̱ a kupana,

&lt;&lt;Mayun iꞋuwa n a̱bunda̱i yi ta̱ o kokpo agali,

ka̱ta̱ iꞋuwa i gbagbaꞋin yo okpo lekeɗi babu vuza punu.

10 Nsala kupa n kashina ki itacishi ki ta̱ a̱ kuta̱ m ma̱kya̱n ma aza a Yahuda kenu gbani, nca̱Ꞌa̱tsu kupa mi icuꞋu mi ta̱ a kumatsa ma̱ca̱Ꞌa̱tsu me te koci.&gt;&gt;

11 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza a na a̱ tsu ɗa̱nga̱ n usana

a̱ kula̱nsa̱ ma̱ra̱,

ka̱ta̱ o yongo ɗe ali kayin ka gbayin

o kusoꞋo ali ma maka le.

12 I ta̱ n umolu koɓolo n ugogi a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ki ilikulya ke le,

m medele mi ishipa n vushari koɓolo m ma̱ra̱,

ama babu kukeɓece n ukuna wi ili i Vuzavaguɗu,

ko e keɓece kpamu n ili i na u yaꞋin.

13 Adama a nannai uma a̱ va̱ i ta̱ a kubana tsugbashi a iɗika i yoku

adama a unambi u kuyeve,

aza a na i n tsugbayin i ta̱ a̱ kukuwa̱ n kambulu,

ka̱ta̱ aza a na a buwai kpamu a̱ kuwa̱ n kakuli.

14 Adama a nannai kasaun ko yongoi a kulapula kelentsu ka̱ ni

ɗa ka̱ ɓa̱yuwa̱i una̱ u ni n wanshi ka̱u,

ciya̱ ugaꞋin u Urishelima n ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni ka̱ zura̱ngu punu a asuvu.

Aza a gbagbaꞋin n aza a kacaꞋa a na i lo dem, i ta̱ a̱ kuzura̱ngu punu.

15 Umaci u vuma dem ra̱ka̱ wi ta̱ a̱ kuciya̱ ugoyi

ka̱ta̱ o bonoko vuma ukuna u gbani,

a̱shi a vuza va̱ a̱ra̱ɗi i ta̱ a kuyaꞋan ugoyi.

16 Ama Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ a̱ kuciya̱ ucikpi, adama a kasingai ka̱ ni,

ka̱ta̱ Ka̱shile ka ciɗa ko yotsongu ka̱ci ka̱ ni ciɗa n utsura wu usuɓi u ni.

17 Nkyon mi ta̱ a kulina ba̱ri tsu ubuta̱ u kalina u le,

ka̱ta̱ muku mu nlala n lina a agali a aza a̱ uciyi.

18 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza na i o kurono unushi o kutono le ka̱ca̱pa̱ n kawin ko modoruko,

o kurono kawuya m mabana ma awin,

19 ele na i a kudana, &lt;&lt;YaꞋan Ka̱shile ka yaꞋan gogoꞋo,

yaꞋan u dakaka ulinga u ni

ciya̱ ce ene u ɗa.

YaꞋan kusheshe ku Vuza ciɗa va aza a Isaraila ku yawa ɗevu,

ka̱ta̱ ku lyaꞋa kelime, ciya̱ ci yeve ku ɗa.&gt;&gt;

20 Ili ya atakaci i ɗa wa aza a na e ci ɗeke kawuya ili i singai,

kasingai tamkpamu e ɗeke yi kawuya,

aza a na o tsu bonoko ka̱yimbi kokpo kutashi,

kutashi tamkpmu kubono ka̱yimbi.

Aza a na o tsu bonoko okono o okpo uyoꞋo,

uyoꞋo tamkpamu u bono ili yo okono.

21 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza na i n ugboji a̱ a̱shi e le,

n kuyeve ku ka̱ci ke le feu.

22 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza a gbagbaꞋin o osoꞋi a̱ ma̱ra̱,

koɓolo n aza a na e yevei kumbuku ma̱ra̱ mayin,

23 ele na a tsu isaka aza a unushi kadanshi n utsura u katsupu u na e kuneke le,

ka̱ta̱ a nanna ka singai ka vuza na wi n ka mayun.

24 Adama a nannai, tsu na melentsu ma akina ma tsu laɓana ciꞋiwa̱,

n tsu na kpamu mita̱ me ci leɓece a akina.

Nannai ɗa aralu e le a kushama

ka̱ta̱ a̱pa̱lu e le o ɗoɗo ali wunla̱i u ɗika tsu kubuta̱,

adama a na a iwan ta̱ wila̱ u Vuzavaguɗu MalaꞋimili

ɗa kpamu o goyoi kadanshi ka Vuza ciɗa va aza a Isaraila.

25 Adama a nannai wupa u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kukula̱ adama a uma a̱ ni,

kukiye ku ni ku ba̱rukpa̱ ta̱ ɗa ku lapai le.

Nsasan m gba̱ɗa̱i,

ɗa even a ikyamba o okpoi an ka̱viri a uye u wawaꞋa u likuci.

Ama ko n nannai dem, wupa u ni u kotso ba,

kukiye ku ni ku buwa ta̱ uba̱rukpi.

26 U ɗengusa̱i kakashi ku urotu adama a iɗika i na yi dadaꞋin,

u yaꞋankai aza a na i a uteku wa aduniyan izumgbi n yula̱.

Ele ta na a̱ ta̱wa̱i n ilaɗi m moloko.

27 Ko vuza te vi le woꞋo ko u ta̱ɗa̱tsa̱ ba,

babu vuza na u gbaɗikai ko u latai,

babu kaɗambura ka̱ kuyun ka na ka̱ ɗa̱mba̱i

ko vunu vu kataka vu na vu kasai.

28 AyaꞋa e le i ta̱ lyalyaꞋan,

utan u le gbende wi ta̱ ukatsuki,

ɗaka va adasukpatsu vo odoku e le wi ta̱ ugbami an katali ka̱ a̱ta̱nza̱ri,

anci a ekeke o odoku e le a kuwala an kabatalikpau.

29 Izumgbi i le ci izumgbi i kawu,

a̱ yura̱ tsu muku mi ikawu,

yura̱ tsu na a tsu kiyangu nnama n na a tsu takuma

ka̱ta̱ a lazaka babu vuza na u kisa le.

30 A kanna ka nanlo i ta̱ a kuyaꞋan yura̱

tsu na mala ma tsu vutsukpa n yura̱.

Vuza wi inda baci a iɗika i ɗekpu,

wi ta̱ e kene ka̱yimbi n atakaci,

ko kutashi ki ta̱ o kubono ka̱yimbi adama e eleshu.

6

Ka̱shile ke ɗekei Ishaya

1 A̱ ka̱ya̱ ka na mogono Uzaya u kuwa̱i, ɗa me enei Vuzavaguɗu ida̱shi zuva a kakuba ko tsugono n tsugbayin, ɗa wanshi u kuminya u ni u shanai A̱Ꞌisa̱ a gbayin. 2 Anan Corobin* a shamgbai ɗe a gaɗi vi ni, yaba dem vi le n evelyu a̱ ta̱li, ere a ɗa a palakai a̱shi, e re kpamu a palakai ene, ere a na a buwai a ɗaɗa a na i a kuyaꞋanka ciɗinkpi. 3 E meɗekenshenei,

&lt;&lt;Vuza ciɗa, vuza ciɗa, vuza ciɗa a̱yi ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

iɗika dem i shana ta̱ n tsugbayin ci ni.&gt;&gt; 4 Adama a kacaꞋa ka̱ ka̱la̱ka̱tsu ka vuza na u yaꞋin meɗevile ɗa iga̱Ꞌin a̱ utsutsu a̱ gba̱ɗa̱i ali n uvari wa dem, ɗa a̱Ꞌisa̱ a gbayin a shanai n ka̱nga̱.

5 N danai, &lt;&lt;Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa̱ va̱, n yawa ta̱ uteku, mpa una̱ u va̱ u tsu gaꞋan ba, ɗa kpamu mi o kuyongo n uma a na i n kadanshi ka singai a̱ una̱ u le ba. Me ene ta̱ Mogono ma, Vuzavaguɗu MalaꞋimili n a̱shi a̱ va̱.&gt;&gt;

6 Corobin vi te vi imkpai ɗa vu ta̱wa̱i wa̱ va̱ n ka̱ga̱ruwa̱shi e kukiye ku ni, ka na u kaɓai n ikaɓatsu ya akina ɗe a katalikalyuka. 7 Ɗa u saꞋwai una̱ u va̱ n ka̱ga̱ruwa̱shi ka ɗa u danai, &lt;&lt;Indana, ili i nampa i saꞋwa ta̱ una̱ u nu, a takpa ta̱ kawuya ka̱ nu, ɗa kpamu a cinukpakai nu unushi u nu.&gt;&gt;

8 Ɗaɗa m panai ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu a kudana, &lt;&lt;Yayi n kusuku? Yayi u kubana ka tsu?&gt;&gt;

Ɗa mu ushuki, &lt;&lt;Mpa ɗa na. Suku mu.&gt;&gt; 9 Ɗaɗa u danai, &lt;&lt;Bana vu dana uma a nampa,

&lt;&lt; &lt;Yi ta̱ a kupana mayin, ama ye kuyeve ba.

Yi ta̱ a kinda mayin, ama ya̱ kuka̱na̱ punu ili ba.&gt;

10 Zuwa a̱ɗu a uma a nampa a kpanduku,

vu votsuku atsuvu e le

ka̱ta̱ kpamu vu pala a̱shi e le.

Nannai ɗa baci ba, i ta̱ a̱ kene n a̱shi e le,

ka̱ta̱ a pana n atsuvu e le,

e yeve n a̱ɗu e le

ka̱ta̱ a sabaꞋa o potso.&gt;&gt;

11 Ɗaɗa me ecei, &lt;&lt;Ali makyan me ne maꞋi, Vuzavaguɗu?&gt;&gt;

Ɗa wu ushuki mu,

&lt;&lt;Ali sai ayin a na iɗika kakau yo okpoi agali

babu vuza vi ida̱shi ɗe,

sai ayin a na iꞋuwa yo okpoi lekeɗi,

ashina feu o bonoi a̱pula̱ka̱,

12 sai ayin a na Vuzavaguɗu u suki yaba dem daꞋin,

ɗa iɗika ya yo okpoi lekeɗi.

13 Ko ka̱pa̱m ka uma kaꞋa baci ko okpoi koci,

ko ta na a una le baci feu.

Ama tsu na a̱gunli o tsu okpo

a ayin a na baci a kapai nɗanga,

ta feu uma o yoku a na n zagbai o kokpo nannai.&gt;&gt;

7

A̱ suki Ishaya a kubana u mogono Ahazu

1 Ayin a na Ahazu, kolobo ko Jotan matsukaya ma Uzaya u lyaꞋi tsugono ci Yahuda, n Rezin mogono ma Siriya, m Paka kolobo ka Ramaliya mogono ma aza a Isaraila o foɓusoi kubanka aza a Urushelima n kuvon. N nannai dem a fuɗa a yaꞋan ili i yoku ba.

2 Gogo na a dana ta̱ kpaꞋa ku Dawuda, &lt;&lt;Siriya u yaꞋan ta̱ una̱ u te n Ifirayimu.&gt;&gt; Ɗaɗa ka̱ɗu ka Ahazu n ka uma a̱ ni a̱ gba̱ɗa̱i, tsu na nɗanga n kakamba n tsu gba̱ɗa̱ adama a̱ wunla̱i.

3 Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Ishaya, &lt;&lt;Uta̱ avu n kolobo ka̱ nu Shiya-jashubu, adama a na i cina ɗe Ahazu a uteku u ma̱ka̱riki ma na me ci yene mini ɗe a kaginda ka kadaɓa ka na ki ɗevu n uye a̱ ubuta̱ u na a̱ tsu za̱Ꞌa̱ akashi. 4 Dana yi, &lt;YaꞋan mayin, shamgba bini ka̱ta̱ kpamu vu pana wovon ba. Ka̱ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ muɗa̱ adama a̱ ngunli ma akina n re n nampa n na mi a̱ kulula̱ na ba, ko adama a wupa u gbani-gbani u Rezin n Asiriya koɓolo n wu muku u Ramaliya ba. 5 Aram n Ifirayimu koɓolo m muku n Ramaliya o foɓuso ta̱ kawuya a kubana wa̱ nu, a danai 6 &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ tsu kambuku Yahuda, yaꞋan tsu kara yi apashi-apashi tsu pecuku ka̱ci ka̱ tsu, ka̱ta̱ tsu zuwa maku ma Tubalu mo okpo mogono me le.&gt;&gt; 7 Ama ili i na Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai i ɗa na,

&lt;&lt; &lt;Ili yi lo ba,

ko ili ya kuyaꞋan ba,

8 iɗika i gbayin i Siriya i ɗaɗa Dimaska,

mogono ma Dimaska tamkpamu ma ɗaɗa Rezin.

A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangatatsu n tawun

i ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ uma a Ifiraimu gbani-gbani, ko vuza wa kubuwa ba.

9 Iɗika i gbayin i Ifirayimu i ɗaɗa Samariya,

mogono ma Samariya tamkpamu a̱yi ɗa maku ma Ramaliya.

Vu shamgba baci n katsura n uneki u ka̱ɗu u nu ba,

va kufuɗa kushamgba ba, ko kenu.&gt; &gt;&gt;

Urotu wi Imanuwelu

10 Ɗaɗa kpamu Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Ahazu. 11 &lt;&lt;Ece Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu u yotsongu wu urotu, ko ta baci u ɗa wi uzura̱ngi ɗaka ko uzura̱ngi gaɗi ka̱u.&gt;&gt;

12 Ama ɗa Ahazu u danai, &lt;&lt;Me kece ba, Mi o kukondo Vuzavaguɗu ba.&gt;&gt;

13 Ɗaɗa Ishaya u danai, &lt;&lt;Panai gogo na a̱ɗa̱ kpaꞋa ku Dawuda. Kupiya uremi u ka̱ɗu u uma u yawa ba? Sai kpamu i piya uremi u ka̱ɗu u Ka̱shile ka̱ va̱? 14 Adama a nannai Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ e kuneke ɗa̱ urotu, mekere ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba mi ta̱ a kuyaꞋan ka̱tsuma̱ u matsa maku, ka̱ta̱ e ɗeke maꞋa Imanuwelu*. 15 Wi ta̱ a kutakuma ukuja u mani ka̱ta̱ u lyaꞋa ishigi, ayin a na baci u yevei kuꞋiwan ka gbani-gbani ka̱ta̱ u zagba kasingai. 16 Ama kafu maku ma ma fuɗa kuꞋiwan ka gbani-gbani ka̱ta̱ u zagba kasingai, iɗika yi ngono n re n na yi a kupana wovon wa yi ta̱ a kuyaꞋan u ka̱sukpi. 17 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n atakaci, avu n uma a̱ nu koɓolo m kpaꞋa ke esheku a̱ nu, ayin a nanlo a saꞋwa kuyaꞋan we le ba ali n ayin a na aza e Ifirayimu e pecemgbenei n Yahuda. Wi ta̱ a̱ kutuka̱ m mogono ma Asiriya ma takacika wu.&gt;&gt;

18 A kanna ka nanlo Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka aza a Masar izumgbi i yula̱, ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ tsa ayun a na i daꞋin e nyeneke n Nilu ka̱ta̱ feu aza a Asiriya a̱ uta̱ a iɗika i le a̱ ta̱wa̱ ci ishigi. 19 I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a vaku ra̱ka̱ vi le a iɗika i na yi n tsuta̱, koɓolo n a̱ra̱Ꞌa̱, n aɓatsu a atali ali n ubuta̱ wu nɗanga ma awana dem.

20 A kanna ka nanlo Vuzavaguɗu wi ta̱ o kukopuku mogono ma Asiriya ma upashi u kuyene ku Efarata ka̱ta̱ u yaꞋan ulinga n a̱yi tsu kutanu, ciya̱ a puna aci a̱ a̱ɗa̱, n cileme ci ikyamba tsu ɗa̱, ali nu ntsa̱ka̱ dem.

21 A kanna ka nanlo ka, vuma wi ta̱ a kubuwa m medendem me te koɓolo nu nraɗika n re n wuma. 22 Adama a̱ ka̱bunda̱i ka mani ka na a̱ ci ciya̱ we le, wi ta̱ a̱ kuciya̱ ukuja u mani u na u kutakuma. Aza a na a buwai punu a iɗika ya ra̱ka̱ i ta̱ a kutakuma ukuja u mani ka̱ta̱ o doku kpamu a lyaꞋa ishigi.

23 A kanna ka nanlo, a̱ ubuta̱ dem u na wi ishi n ashina a itacishi a na a̱ kuciya̱ punu ili i na i kuyawa azanariya a̱kpa̱n-a̱kpa̱n, i ta̱ o kubono imacishi i kavama n awana. 24 Ali i ta̱ a kubana ɗe n utan n aya, adama a na iɗika ya yi ta̱ a kuyaꞋan upali n imacishi i kavama koɓolo n awana. 25 Aginda a na a saꞋwai kuciya̱ ucimbi ɗe n kushe, yi ta̱ a kupana wovon u kubana ɗe adama a imacishi i kavama koɓolo n awana. Ubuta̱ wa wi ta̱ o kubono tsu ubuta̱ u na anaka o ci yongo ushikpi ka̱ta̱ kpamu nlala n yongo ilaɗi a uteku u le.

8

Asiriya, ili yu ulinga i kuvon i Vuzavaguɗu

1 Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;Ɗika meshemberu ma katali mu wanshi, ka̱ta̱ vu ɗana punu mayin Maha-shala-hasha-baza* n kayakiɗani ka na a kiwanakai. 2 Mi ta̱ e kuɗeke ganu Uriya n Zakariya kolobo ka Jeberekiya o okpo mu ngan n singai.&gt;&gt;

3 Ɗa n vaki n vuka vu va̱ keneki, ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo koloɓo. Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;NeꞋe yi kula Maha-shala-hasha-baza. 4 Kafu maku ma fuɗa kuɗeke &lt;Dada&gt; ko &lt;Mma,&gt; mogono ma Asiriya mi ta̱ a̱ kupura̱ uciyi u Dimaska koɓolo n wa aza Samariya.&gt;&gt; 5 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi nu mpa kpamu, 6 &lt;&lt;Adama a na uma a nampa a iwan ta̱ kuyene ku mini ma sawu ma Shilo, ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama e Rezin koɓolo m maku ma Ramaliya, 7 Adama a nannai Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ le m mini ma gbayin me kuyene ma na ma kaya, ɗaɗa mogono ma Asiriya n utsura u ni dem. Mi ta̱ e kuyene ma lyaꞋa nyeneke n ni dem koɓolo ni nka̱riki feu, 8 ka̱ta̱ ma̱ pura̱ngu ali ma lyaꞋa a kubana a Yahuda, tsu na mini ma ci lyaꞋa ali a kubana e kuɗeku. Wi ta̱ a̱ kuba̱rukpa̱ evelyu a̱ ni ka̱ta̱ u la̱na̱ iɗika i ɗa̱, avu Imanuwelu.&gt;&gt;

9 Ɓolongi Ra̱ka̱ vu ɗa̱ adama o wovon a̱ɗa̱ iɗika kakau,

panai a̱ɗa̱ iɗika i daꞋin,

lyaꞋi kelime n ofoɓuso adama o kuvon, ama i ta̱ a kugbasha ɗa̱,

mayun ɗa foɓusoi adama o kuvon i ta̱ a kugbasha ɗa̱.

10 Sheshei ili i na i kuyaꞋan, ama ya̱ kuciya̱ uye ba,

doki ugboji u ɗa̱ utsura, ama u ɗa wi a kubana ɗa̱ nanlo ba,

adama a na Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n a̱ tsu.

Panai wovon u Ka̱shile, tonoi Vuzavaguɗu

11 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi nu mpa n utsura u danai ka̱ta̱ n tono uye u uma a nampa a ba, 12 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i ɗeke kusheshe ku gbani-gbani ili i na uma e ci ɗeke kusheshe ku gbani-gbani ba, ka̱ta̱ kpamu i pana wovon wi ili i na ele a tsu pana wovon ba. 13 Vuzavaguɗu MalaꞋimili a̱yi ɗa koci vuza na va kindana tsu vuza ciɗa, a̱yi ɗa va kupana wovon, yaꞋan a̱yi wo okpo wu ili i wovon koci, 14 wi ta̱ o kokpo a̱Ꞌisa̱, ama wi iꞋuwa ya aza a Isaraila dem wi ta̱ o kokpo katali ka na ka tsu zuwa uma a̱ ta̱ɗa̱tsa̱ n kakpanlai ka na ka tsu zuwa uma a̱ yikpa̱. Ama wa aza a Urushelima wi ta̱ o kokpo maza koɓolo m maza ma̱ nnu a kubana we le. 15 Aza e le o yoku n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱, ka̱ta̱ a̱ yikpa̱ ali o koɗo, i ta̱ a kaza le ali e reme le a lazaka.&gt;&gt; 16 Ɓa̱na̱i kuyotsongusu ku Ka̱shile, ka̱ta̱ i dana kadanshi ka̱ ni wa aza a na i o kutono mu. 17 Mi ta̱ a kuvana Vuzavaguɗu, a̱yi na u shirikpa̱ka̱i kpaꞋa ku Yakubu kucina̱. Mi ta̱ e kuneke katsura ka̱ va̱ wa̱ ni. 18 Mpa ɗa na, koɓolo m muku n na Vuzavaguɗu u nekei mu. A̱ tsu urotu u ɗa u Vuzavaguɗu MalaꞋimili wa aza a Isaraila, u na wi ida̱shi a Kusan ku Sihiyona.

19 Uma o yoku a dana wu baci vu bana vu takpa uteku wa aza a̱ a̱guma̱ n oboci, n aza a na a tsu kumba ibori, u gaꞋan uma a bana o folono Ka̱shile ke le ba? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vuza u kubana wa̱ a̱kpisa̱ a̱ una̱ wa aza a wuma? 20 A ukuna u kadanshi ka̱ wila̱ n kuyotsongusu, a dansa baci ili i na kadanshi ka nampa ki a kudansa ba, i ɗaɗa adama a na i n kutashi ba. 21 I ta̱ a kupasamgbanai punu a iɗika ya, n atakaci a gbayin koɓolo n kambulu. Ayin a na baci a panai kambulu, i ta̱ a kuyaꞋan wupa ka̱ta̱ a dansa kadanshi ka gbani-gbani a kubana u mogono me le n Ka̱shile ke le, ka̱ta̱ a kpatala a̱shi e le a uɓon u yoku. 22 Ka̱ta̱ a indana a iɗika e ene atakaci koɓolo n ka̱yimbi n ka gbani-gbani ka na ki lo, ka̱ta̱ a vakangu le a̱ ubuta̱ u ka̱yimbi wa.

9

A matsaka tsu ta̱ maku

1 N nannai dem, babu ka̱yimbi kpamu adama a aza a na i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci. A ayin a na a lazai ɗe o goyo ta̱ iɗika i Zabalun koɓolo n iɗika i Nafutali, ama na kelime wi ta̱ a kucikpa Ga̱lili va aza a̱ ka̱yimbi, n uye u mala u na u walai n upashi u kuyene ku Urudu.

2 Uma a na i a nwalu a̱ ka̱yimbi,

e ene ta̱ kutashi ku gbayin,

aza a na i o kuyongo a̱ kulu ki iɗika ya̱ a̱kpisa̱,

we le kutashi ki ta̱ a ku akana.

3 Yi ta̱ a kuzuwa iɗika ya aza a Isaraila i gbonguro,

ka̱ta̱ uma a̱ ni a yaꞋan ma̱za̱nga̱ ka̱u.

I ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ a kubana wa̱ nu,

tsu na uma a ci yaꞋan ma̱za̱nga̱ a ayin a vikyaꞋa,

n tsu na kpamu osoji a ci yaꞋan ma̱za̱nga̱ i baci e kupece ili i na a̱ pura̱i gbani a̱ ubuta̱ u kuvon.

4 Tsu na vi yaꞋin ɗa vu unai osoji a Midiya, tsu nanlo tsu ɗa va kuyaꞋan ka̱ta̱ vu koɗo

maɗanga ma kaburakpatsu ka tsugbashi ke le,

ka̱ta̱ vu takpa ucanuku wa̱ a̱miki u na wi a avangatsu e le.

Vi ta̱ o kukoɗo kalangu ka vuza na u ci neke atakaci.

5 I songu ataka dem o kovonshi a na a yaꞋankai ulinga a̱ ubuta̱ u kuvon koɓolo m

motogu ma na ma saꞋwai mpasa,

wo okpo an maniꞋin ma akina.

6 A matsaka tsu ta̱ maku, wa̱ tsu u ɗa e nekei maku, tsugono ci ta̱ a kushamgba a kaci ka̱ ni.

I ta̱ e kuɗeke yi vuza va

odoki vi ili i Mereve, Ka̱shile MalaꞋimili,

Dada vu uteku n uteku, Mogono ma̱ ma̱ta̱na̱.

7 Tsugono ci ni m ma̱ta̱na̱ ma̱ ni

mi o kukotso ba.

Wi ta̱ a kulyaꞋa tsugono ci ni tsu na tsu uta̱i a̱ ubuta̱ wa akaya a̱ ni Dawuda,

u ka̱na̱ tsu ɗa ka̱ta̱ u la̱na̱ tsu ɗa,

n ugaꞋin m ma̱ta̱na̱ kpamu

ali sai uteku n uteku. Ucikali u Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ a kushatangu ili i nanlo.

Wupa u Vuzavaguɗu adama a aza a Isaraila

8 Vuzavaguɗu u suku ta̱ kadanshi ka na ka̱ kpa̱ɗa̱i kuyokpo u Yakubu,

ka ɗa ki ta̱ ta na a̱ kuta̱wa̱ wa aza a Isaraila.

9 Uma ra̱ka̱ i ta̱ e kuyeve kaꞋa,

Ifirayimu n aza a na i ida̱shi a Samariya,

ele na i a kadanshi n a̱ra̱ɗi koɓolo n a̱ɗu a gbani-gbani,

10 &lt;&lt;Iputa̱ ya i yikpa̱ ta̱ a iɗika,

ama ci ta̱ a kumaꞋasaka i ɗa n atali a na e sheꞋwei mayin,

maɗanga ma zaitu ma yaꞋan ta̱ uvakangi,

ama ci ta̱ o kubono tsa̱ shikpa̱ punu nɗanga ma akawu a una̱ u nanlo wa.&gt;&gt;

11 Ama ɗa Vuzavaguɗu u ɗengusa̱i irala i le aza e Rezin a̱ shilika̱i n ele,

ɗa u kushangi irala i le ya.

12 Aza a Siriya a̱ uta̱i a kasana, A̱filisiya̱ a̱ uta̱i a̱ ka̱livi

ɗa a kambuki aza a Isaraila n anga e le uɓa̱yuwi.

Ama n nannai dem wupa u Vuzavaguɗu u kotso ba.

Ka̱kuꞋun ka̱ ni ka buwa ta̱ ukuꞋunki an wa lapa.

13 Ama uma a o bono u vuza na wu unai le ba,

ko a̱ la̱nsa̱ Vuzavaguɗu MalaꞋimili vu na u takacikai le.

14 A kanna ke te Vuzavaguɗu wi ta̱ a kugbatya kaci n winja wa aza a Isaraila dem,

koɓolo n kacaka ke kekeme ka mashuwa ka singai ka m mita̱ dem,

15 nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza a gbagbaꞋin ele ɗa kaci ka,

eneki a na a yaꞋin kuyotsongu ka aꞋuwa ele ɗa winja.

16 Aza a na o tonoi n uma a nampa a vakangu le ta̱,

ɗa aza a na a vakangi va a̱ puwa̱nka̱i.

17 Adama a nannai Vuzavaguɗu wi a kupana uyoꞋo n a̱ɗa̱nga̱ni ba,

wi kpamu a kupana asuvayali a mkpaꞋan n agapa ba,

adama a na yaba dem wi n asuvu a singai ko n ukuna u singai a kubana a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ba,

una̱ u yaba dem wi ta̱ a kudansa ili i gbani-gbani.

N nannai dem, wupa u ni u kotso ba,

kukiye ku ni ku buwa ta̱ uɗengushi an wa lapa.

18 Mayun kawuya ka̱ tsu kula̱ ta̱ tsa akina,

ko tsu songu ta̱ awana n kapanɗalala,

ka̱ta̱ kpamu ke leɓece kakamba ka gbayin n akina

ali ka̱nga̱ kuta̱ a̱gusu-a̱gusu.

19 N wupa u Vuzavaguɗu MalaꞋimili

iɗika yi ta̱ a̱ kuciya̱ uva̱li,

ka̱ta̱ uma e leɓece a akina,

babu vuza na u kisa vuza ni.

20 A usingai i ta̱ a kuminjarangu, ama kambulu ko kukotso le ba,

a ugula̱ i ta̱ a a kulyaꞋa, ama i a̱ kucuwa̱ ba.

Yaba dem wi ta̱ a kutakuma inyama yi muku n na u matsai.

21 Manasa wi ta̱ a kulyaꞋa Ifirayimu, ka̱ta̱ feu Ifirayimu u lyaꞋa Manasa.

Dem vi le o bono a tsurala n Yahuda.

N nannai dem, wupa u ni wi o kukotso ba,

kukiye ku ni kpamu ku buwa ta̱ uɗengushi an wa lapa.

10

1 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza a na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kuzuwa wila̱ mejege,

koɓolo n aza a na e ci neke wila̱ wa atakaci,

2 a̱ sa̱nka̱ aza a unambi ili i na yi i le,

ka̱ta̱ a isa kasingai a̱ ubuta̱ u uma a̱ va̱ a na i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci,

o bonoko agapa a̱ a̱ma̱ci ilikulyaꞋa i le

ka̱ta̱ kpamu a̱ fa̱ba̱na̱ ili yi mkpan.

3 Yiɗa̱i va kuyaꞋan a kanna ka atakaci,

kawuya kuta̱ baci daꞋin ɗa ka̱ ta̱wa̱i?

U yayi va kusuma va bana va̱ la̱nsa̱ uɓa̱nki?

Te ɗai va kuka̱sukpa̱ uciyi u nu?

4 Va kubuwa n ili i na va kuyaꞋan ba, sai vu kuɗa̱ngu koɓolo n agbashi

ko vu yikpa̱ a̱ ubuta̱ wa aza a na a unai ɗe.

N nannai va dem, wupa u ni u kotso ba,

kukiye ku ni ku buwa ta̱ uɗengushi an wa lapa.

Afada a̱ Ka̱shile a kubana wa aza a Asiriya

5 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza a Asiriya

kalangu ka wupa ka̱ va̱, aza a na kukiye ku le ku ɗa ma̱gba̱la̱mgba̱la̱m ma wupa ma̱ va̱.

6 N suku ta̱ aza a Asiriya a banka iɗika i na i yevei Ka̱shile ba n kuvon,

u uma a na a tsu zuwa mu wupa.

N suku le ta̱ a bana a̱ pura̱ ucanuku u le,

a dasasa le an kopoti ka na ka ci yaꞋan a uye.

7 Ama ili i nampa i ɗa u sheshei ba,

i ɗaɗa ili i na wi n i ɗa a̱ ka̱ɗu ba,

ama kusheshe ku ni ku ɗaɗa wu una,

u yawaka iɗika n a̱bunda̱i uteku.

8 U danai,

&lt;&lt;Ovonshi a̱ va̱ ra̱ka̱ ngono n ɗa ba?

9 Tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ Kaluno uteku tsu na ci yaꞋin n Kakemishi.

Ɗa Hamatu u nekei utan uteku tsu Apada,

ɗa tsu la̱nga̱sa̱i Samariya uteku tsu na ci yaꞋin n Dimaska.

10 Tsu na kukiye ku va̱ kisai tsugono tsu na a̱ma̱li i a kulyaꞋa,

tsugono tsu na ululu a laꞋi a̱ma̱li a Urishelima koɓolo n a̱ma̱li a Samariya,

11 mi a̱ kula̱nga̱sa̱ Urishelima n a̱ma̱li a̱ ni

tsu na n la̱nga̱sa̱i Samariya n a̱ma̱li a̱ ni ba?&gt;&gt;

12 Ayin a na baci Vuzavaguɗu u kotsoi ulinga u ni a Kusan u Sihiyona n Urishelima, wi ta̱ a kudana, mi ta̱ e kuneke mogono ma aza a Siriya atakaci adama a̱ a̱ra̱ɗi a gbani-gbani koɓolo n ugbamukaci u gbasa u na wi a̱ a̱shi a̱ ni. 13 Adama a na u dana ta̱,

&lt;&lt;N utsura we ekiye u va̱ u ɗa n yaꞋin ili i nampa,

n ugboji u va̱ adama a na mi ta̱ n kuyeve.

N takpai uteku u ka̱buza̱ wi iɗika kakau,

m pura̱i uciyi u le,

an kovonshi vu utsura n yawakai ngono n le uteku.

14 Kukiye ku va̱ ku gaꞋakai n uciyi

wi iɗika n a̱bunda̱i tsu na vuza u tsu uka kukiye ku ni a cikinda

ka̱ta̱ u pura̱ okowo a na a̱ ka̱sukpa̱i,

ta m ɓolongi iɗika kakau nannai,

babu vuza na u ɗengusa̱ka̱i mu kuvelyu

ko u ɓa̱yuwa̱ una̱ u keɓece mu.&gt;&gt;

15 Kogovu ki ta̱ a kuyaꞋan a̱ra̱ɗi u laꞋa vuza na wi a̱ kuɓa̱na̱ yi,

ko ugangafu u yaꞋan a̱ra̱ɗi u laꞋa a̱yi na wi a̱ kuɓa̱na̱ yi?

Ko kalangu ka ci yaꞋan ta̱ malapuka babu kukiye?

Ba kukiye kuɗa ki uremi n kalangu ka ba?

16 Adama a nannai Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

a̱yi wi ta̱ a̱ kusuku ma̱dukpa̱ ma gbani-gbani a kubana wa osoji a̱ a̱ra̱ɗi a aza a Siriya,

ka̱ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku utsura u ni a tasuku akina a̱ usuɗukpi

o yongo a̱ kukula̱ n usuɗukpi ka̱u.

17 Kutashi ka aza a Isaraila ki ta̱ o kokpo akina,

Vuza Ciɗa wi ta̱ o kubono ka̱vusa̱ ka akina.

Wi ta̱ e kuleɓece

awana m mita̱ ma gbani-gbani n akina a kanna ke te.

18 UgaꞋin u mura̱ta̱i u ni koɓolo n iɗika i tsuta̱ i ni

wi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ ka̱ɗu n ikyamba dem,

tsu na vuza vu mɓa̱la̱ u tsu na̱mgba̱.

19 Nɗanga m mura̱ta̱i n nanlo ma kubuwa n a̱bunda̱i ba, kenu ɗa o kokpo

ali tsu na maku ma kufuɗa me kece le.

Aza a Isaraila a na a buwai

20 A kanna ka nanlo uma a na a kubuwa a Isaraila, n aza a na a laꞋakai a kpaꞋa ku Yakubu o kudoku a zuwaka vuza na u kuna le katsura ba, ama i ta̱ a kuzuwaka Vuzavaguɗu, Vuza Ciɗa vi Isaraila katsura. 21 Aza a na a buwai va i ta̱ o kubono, aza a na a laꞋakai a kpaꞋa ku Yakubu i ta̱ o kubono u Ka̱shile MalaꞋimili. 22 Ko uma a̱ ɗa̱ aza a Isaraila a yimkpa an kayala ka mala, aza a na a buwai ɗa koci o kubono. O foɓuso ta̱ ɗe munuka a kubana u uma a̱ ni, munuka ma na ma yaꞋin derere n ele. 23 Vuzavaguɗu, Ka̱shile MalaꞋimili, a̱yi ɗa u kula̱nga̱sa̱ iɗika dem tsu na u foɓusoi ɗe kuyaꞋan.

24 Adama a nannai, na ɗa ili i na Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, &lt;&lt;A̱ɗa̱ uma a̱ va̱ aza a na i a̱ ida̱shi a Sihiyona, ka̱ta̱ i pana wovon wa aza a Asiriya ba, aza a na a tsu lapa ɗa̱ n alangu koɓolo n kuyaꞋan ko oɓolo adama a̱ ɗa̱ tsu na aza a Masar a yaꞋin. 25 M megeshe ba, wupa u va̱ a kubana wa̱ ɗa̱ wi ta̱ o kukotso, ka̱ta̱ u ɗa u bono ili i na i kula̱nga̱sa̱ le. 26 Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ a kufaba le m mashawuri, tsu na u lapai aza a Midiya a kakpanlai ko Orebu, ka̱ta̱ u ɗengusa̱ kalangu ka̱ ni a gaɗi vu mala tsu na u yaꞋin a Masar. 27 A kanna ka nanlo a̱miki e le i ta̱ a kuyaꞋan utakpi a avangatsu a̱ ɗa̱, kogboro ke le ki ta̱ a kuyaꞋan utakpi e kuɗeku ku nu. Maɗanga ma anaka ma a vicimba va vi ta̱ a kuyaꞋan ukoɗi adama a na vi yaꞋan ta̱ ikyamba ka̱u.&gt;&gt;

28 U yawai a Aita,

u walai m Miguro,

ɗa u foɓoi ucanuku u ni a Mikamasha.

29 A pasai upashi ɗaɗa a danai,

Ci ta̱ a kasa a Geba.

Ɗaɗa aza a Rama a panai wovon,

aza a Gibiya likuci i Shawulu a sumai.

30 Lapai una̱ ka̱u a̱ɗa̱ uma a Galima,

panai a̱ɗa̱ aza a Laishaha,

n a̱ɗa̱ aza a Anato.

31 Aza a Madamena a suma ta̱,

aza a na i ida̱shi a Gebi a̱ la̱nsa̱i ubuta̱ u kusheɗeku.

32 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo i ta̱ a̱ kutsura̱ngu o Nobu,

wi ta̱ e kuveɗece ka̱kuꞋun ka̱ ni

a Kusan ku Sihiyona,

a kaginda ka Urushelima.

33 Ama indana Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu MalaꞋimili

wi ta̱ a kugbatya maɗanga ma gbayin ma aza a Asiriya n utsura u gbayin.

Nɗanga n ɗa̱nga̱-ɗa̱nga̱ mi ta̱ a̱ kuyikpa̱,

ka̱ta̱ mu ugaɗi-ugaɗi n yaꞋan ugbati.

34 Wi ta̱ a kukapa ubuta̱ u na wi tukpa m mura̱ta̱i n kogovu,

Lebano wi ta̱ a̱ kuyikpa̱ e kelime ka MalaꞋimili.

11

Kacaka ka na kuta̱i a kumaci ku Jesi

1 Kumi ku Jesi ki ta̱ o kutopo,

ka̱ta̱ kacaka punu a utopi wa ka matsa umaci.

2 Ayinviki a Vuzavaguɗu i ta̱ o kuyongo n a̱yi.

Ayinviki e kuyeve n cicoꞋo,

ayinviki e kuneke kadanshi n utsura,

ayinviki e kuneke kuyeve n kupana wovon u Vuzavaguɗu.

3 UyoꞋo wi ida̱shi u ni wi ta̱ o kuyongo n wovon u Vuzavaguɗu.

A̱yi wa kuyaꞋan afada a ili i na wi e kene n a̱shi a̱ ni,

ko u yaꞋan ulinga n i na u panai uma a kudansa n atsuvu a̱ ni ba.

4 Ama n usuɓi u ɗa u kuyaꞋanka aza a yali afada.

N kasingai kpamu ka̱ta̱ u ɓa̱nka̱ aza a unambi a aduniyan a nampa,

n kadanshi ku una̱ ka̱ ni ɗa u voɗotsoi a̱ɗu a uma,

n ayinviki a una̱ u ni a ɗaɗa u kunaka aza a na a ci yaꞋan kawuya.

5 Usuɓi u ɗa u kokpo maganda ma̱ kuyun ma̱ ni,

ka̱ta̱ ukuna u mayun wo okpo maganda me melengeɗi ma̱ ni.

6 A kanna ka nanlo meshe ma kakamba mi ta̱ o kuyongo m maku mo mokyon,

kanama kpamu ko yongo m maku ma maraɗika.

Medendem kpamu ma yaꞋan kalina n kawu,

maku me kenu maꞋa ma kuguɓa le.

7 Kanaka ki ta̱ a kulina m manama ma na e ci ɗeke ma̱kunzukunzu,

muku n le kpamu n vaku a̱ ubuta̱ u te,

ka̱ta̱ kawu kpamu u takuma ijanu an kanaka.

8 Mereɓu mi ta̱ a kuyaꞋan ugulani e kpenle ku keyenku babu i na i kusaꞋwa yi.

Maku ma na a kasai mani mi ta̱ a kuzuwa kukiye ku ni a kangu ka kagbaturu ama u kuluma yi ba.

9 Babu ili i na i kuforo ko yuna vuza

a nsasan n ciɗa n va̱ ra̱ka̱,

adama a na aduniyan i ta̱ a kushana n uyevi u Vuzavaguɗu,

tsu na mini ma tsu pala mala.

10 A kanna ka nanlo vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n Jesi wi ta̱ o kokpo an urotu u kakashi a aduniyan dem. Aduniyan dem i ta̱ a kuzuwa katsura wa̱ ni, ka̱ta̱ iɗika i na wi ida̱shi yo okpo n tsugbayin.

11 A kanna ka nanlo Vuzavaguɗu wi ta̱ o kudoku kpamu wa̱ ba̱rukpa̱ kukiye ku ni ire adama a na wi isa uma a̱ ni a na a buwai a Asiriya, n Ɗaka vu Masar, m Masar vu gaɗi, m Patoro, n Kush*, n aza a na i Elim n Shinar kpamu a Babila, n Hamata, n kotogu ka na ki a mala.

12 Wi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ urotu u kakashi adama a aduniyan,

ka̱ta̱ u ɓolongu aza a Isaraila a na o lokoi,

ka̱ta̱ u ɓolongu aza a Yahuda

a na a wacuwai a uɓon u na̱shi wa aduniyan.

13 A ayin a nanlo cisheꞋe tsa aza a Ifirayimu ci ta̱ o kukotso,

ka̱ta̱ aza a na i a tsurala n Yahuda a zuwa uteku.

Ifirayimu u kuyaꞋan cisheꞋe n Yahuda ba,

Yahuda feu u kuyaꞋan tsurala n Ifirayimu kpamu ba.

14 Koɓolo kaꞋa a kugasa ka̱ta̱ a̱ shilika̱ n aza a A̱filisiya̱ a na i a̱ ka̱livi,

ka̱ta̱ a̱ pura̱ ucanuku gbani wa aza a na i ida̱shi a uɓon u kasana.

I ta̱ a kulyaꞋa aza e Edom m Mowabu,

ka̱ta̱ aza a Amona a panaka le.

15 Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuɗekpetengu

ubuta̱ wu uga̱vi u mala ma shili,

wi ta̱ a kuzuwa kukiye ku ni kulapa ka̱ta̱ kuɗekpetengu mala ma Yufiretus.

Wi ta̱ a̱ kusuku wunla̱i wu utsura

ka̱ta̱ u zuwa kuyene ka ku pecuku ali ugboku u cindere

tsu na uma a kufuɗa a pasa ku ɗa n ene.

16 Wi ta̱ a kuzuwa uye u gbayin

adama a uma a̱ ni a na a buwai a Asiriya,

tsu na yaꞋankai aza Isaraila

a ayin a na a̱ uta̱i a Masar.

12

Ishipa i kucikpa

1 A kanna ka nanlo avu vi ta̱ a kucanana,

&lt;&lt;Mi ta̱ a kucikpa wu Vuzavaguɗu,

ko a na vi a wupa nu mpa.

Wupa u nu u laza ta̱

ɗa avu vu nekei mu kadanshi ku uremi u ka̱ɗu.

2 &lt;&lt;Mayun Ka̱shile kaꞋa kishi ka̱ va̱.

Mi ta̱ a kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ ma kupana wovon ba.

Adama a na Ka̱shile Vuzavaguɗu a̱yi ɗa katsura ka̱ va̱ n vishipa vu va̱.

A̱yi ɗa wo okpoi kishi ka̱ va̱.&gt;&gt;

3 M ma̱za̱nga̱ ɗaɗa ve kukenuku mini a ayinva a̱ wishi. 4 A kanna ka nanlo vi ta̱ a kudana,

&lt;&lt;Cikpai Vuzavaguɗu,

ɗeke kula ku ni,

ka̱sukpa̱ uma aduniyan e yeve i na Vuzavaguɗu u yaꞋin a kubana u uma a̱ ni,

i dana kpamu a cikpa kula ku ni.

5 &lt;&lt;Cananai vishipa a kubana u Vuzavaguɗu adama a na a̱yi u yaꞋan ta̱ ili i mereve.

ka̱sukpa̱ aduniyan ra̱ka̱ e yeve i singai i na u yaꞋin.

6 Orukpoi ka̱ta̱ i canana vishipa adama a̱ ma̱za̱nga̱, uma o Sihiyona.

Adama a na a̱yi vuzagbayin ɗa a̱yi Vuza CIƊA vuza vi Isaraila a̱yi na wi o kuyongo e mere ma̱ nu.&gt;&gt;

13

Kene ku wuya adama a Babila

1 Na va ɗaɗa akaka adama a Babila a na Ishaya maku ma Amazo wi isai a̱ ubuta̱ u Ka̱shile.

2 Ɗengusa̱i urotu u kakashi a nsasan n na mi n ili ba,

orukpokoi le ka̱u,

ɗekei le n kukiye adama a na a uwa

utsutsu u likuci ya aza a gbagbaꞋin.

3 N neke ta̱ ɗe kadanshi a kubana wa aza ciɗa a̱ va̱.

N ɗeke ta̱ ɗe osoji a̱ va̱ a bana o yotsongu a na mpa mi a wupa.

I ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ a ayin a na baci n lyaꞋi.

4 Panai, kacaꞋa a gaɗi vu kusan

an koɓolo ka gbayin ka uma, adanshi ka̱bunda̱i ko osoji kaꞋa ki nwalu a kubana a ubuta̱ u kuvon.

Panai uteku u na tsugono kakau ci o yoroli,

adanshi uma a aduniyan a ɗa i a nwalu koɓolo.

Vuzavaguɗu ɗa wi o kufoɓuso

osoji adama o kuvon.

5 A̱ uta̱ ta̱ a iɗika i daꞋin ka̱u,

ɗe a uteku wa aduniyan,

Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n yunatsu i wupa u ni

adama a na wu una aduniyan dem.

6 Lapai una̱, adama a na kanna ka Vuzavaguɗu ka yawa ta̱ ɗevu.

Ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱ tsu na munuka ma̱ tsu uta̱ u MalaꞋimili.

7 Adama a nannai ekiye dem i ta̱ a̱ kukuwa̱ adama o wovon,

Ka̱ɗu de dem ki ta̱ e kuderekpe.

8 Ka̱ta̱ uma a̱ rikpa̱ adama o wovon.

Mɓa̱la̱ n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ mi ta̱ kuna le,

i ta̱ a kupana mɓa̱la̱ tsu vuka va̱ a̱ga̱nda̱ a limata.

I ta̱ a̱ kindanai n wovon

ka̱ta̱ o oro a̱shi e le adama o wono.

9 La̱na̱, kanna ka Vuzavaguɗu ka ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱,

kanna ka atakaci n kanna ka̱ mɓa̱la̱, koɓolo n wupa u gbayin

an wo bonoko likuci ya agali.

Ka̱ta̱ wu una aza a unushi a na i punu dem.

10 Azangata a gaɗi n ili i na yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le dem

o kudoku e neke kutashi ba.

Kanna ki ta̱ o kokpo n ka̱yimbi,

wotoi kpamu wo kudoku we neke kutashi ba.

11 Mi ta̱ a kutakacika aduniyan adama a kawuya ka̱ ni,

aza a gbani-gbani kpamu adama a unushi u le.

Mi ta̱ a kuzuwaka aza a ugbamukaci uteku

ka̱ta̱ m bonoko a̱ra̱ɗi a aza a ugbamukaci ukuna u gbani.

12 Mi ta̱ a kuzuwa uma a yaꞋan ugushi u laꞋa azanariya endeꞋen,

ka̱ta̱ n zuwa vuma wo okpo atakaci a̱ kuciya̱ uteku tsa azanariya a singai a Ofiri.

13 Adama a nannai a kanna ka na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ kula̱i, mi ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱sa̱ gaɗi,

ka̱ta̱ aduniyan a̱ gba̱ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na i

adama a wupa u Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

a kanna ka wupa u gbayin u ni.

14 Uma dem i ta̱ a kusuma an mesheun ma na o lokoi a̱ ubuta̱ u kutambu,

ko tsu nlala n na mi babu maguɓi.

Vuma dem wi ta̱ o kubono a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni,

yaba dem wi ta̱ a kusuma o kubono a iɗika i ni.

15 Vuza na baci de a̱ ciya̱i i ta̱ a kusapa yi m masara sai ukpa̱,

vuza na kpamu a̱ ka̱na̱i i ta̱ a kuna yi n kotokobi.

16 I ta̱ a kukiɗa nreɓu n le gbati-gbati

a̱ a̱shi e le.

I ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ i iꞋuwa i le a̱ pura̱ ucanuku u le,

ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱sa̱ a̱ma̱ci e le a yaꞋan tsugbani n ele.

17 VUZAVAGUƊU u danai, La̱na̱, mi ta̱ a kukushangu aza a Madaya a̱ shilika̱ n ele,

uma a na e keɓecei n azanariya

ko a cigai azurufa ba.

18 Ni njiki n le n ɗa a kunaka olobo a utsura,

a kupana asuvayali a nreɓu

ko o yotsongu ka̱ɗu ka asuvayali a kubana u muku ba.

19 Babila, tsugbayin tsu tsugono,

a̱ra̱ɗi a tsugbayin tsa aza a Kaldiya,

i ta̱ o kokpo tsu na u yaꞋin n Sodom n Gomora,

ayin a na baci Ka̱shile ka vakangi le.

20 Babu vuza na u kuda̱sa̱ngu ɗe

ko u yongo ɗe ali nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱.

Babu kpamu vuza va Alaraba vu na u kuka̱nza̱ ɗe ka̱pa̱m ka̱ ni,

babu maguɓi ma na ma kulina ɗe n ushiga u ni.

21 Nnama n kakamba mi ta̱ a kuvaku lo.

NsheꞋe n kakamba mi ta̱ a kushana a kpaꞋa ku ni.

Mkpa̱tuwa̱n mi ta̱ a kuyaꞋan lo cikinda,

nren mi ta̱ o kuyongo lo a kaɗikpangusu.

22 A̱kunzu i ta̱ o kuyongo a nshilya mu utsura n ni,

ka̱ta̱ nsheꞋe n kakamba n yaꞋan enle e kefeku ka singai ka̱ ni.

Ayin a iɗika i Babila o okpo ta̱ ukeci,

a ɗa a buwa m megeshe ba.

14

1 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana asuvayali a Yakubu, wi ta̱ kpamu a kuzagba Isaraila ka̱ta̱ u zuwa le a̱ da̱sa̱ngu a iɗika i le kpamu. Omoci i ta̱ a kubana ɗe feu ka̱ta̱ o ɓolongu kaci ke le m kpaꞋa ku Yakubu. 2 Aduniyan i ta̱ a kuɗika le ka̱ta̱ o bonoko le a iɗika i le. KpaꞋa ka aza Isaraila ki ta̱ a kuzuwa aza a iɗika n a̱bunda̱i ali n a̱ma̱ci a yaꞋanka le tsugbashi a iɗika i Vuzavaguɗu. I ta̱ o kubonoko aza a na ishi a zuwai le okpo agbashi-agbashi, ka̱ta̱ a lyaꞋa tsugono a gaɗi va aza na ishi a kutakacika le.

3 A kanna ka na Vuzavaguɗu u nekei nu wuvuki a̱ ubuta̱ wa atakaci n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ n tsugbashi tsu wuya-wuya, 4 vi ta̱ a kuɗika ili yi izoshi i nampa a kubana u mogono ma Babila,

&lt;&lt;Uteku tsu na katakaciki ka yawai uteku,

tsu na wupa u ni u zuwai uteku.

5 Vuzavaguɗu u koɗo ta̱ kalangu ka vuza va asuvawuya,

kalangu ko ngono,

6 ka na ka lapai uma n wupa

wu babu uteku,

ɗa ka lyaꞋi tsugono a iɗika

n wupa u na wi babu kukotso.

7 Ama a ukocishi ɗa iɗika dem i ciya̱i wuvuki m ma̱ta̱na̱

ali ɗa a cananai ishipa adama a̱ ma̱za̱nga̱.

8 Ko nɗanga ma awana a̱ a̱ri, koɓolo nu nɗanga n ciɗa n Lebano n yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ adama a̱ nu

ɗa a danai,

&lt;Gogo na a na a variki nu ɗe,

babu kakapi ka maɗanga ka na ko kudoku ka gbatya tsu ka vakangu.&gt;

9 Kasaun ki ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ ka̱u

adama a na ka gasa n avu.

U ɗengusa̱ ta̱ a̱kpisa̱ adama a na a rabasa wu,

aza na ishi n tsugbayin dem aduniyan,

u tsu zuwa le ta̱ a̱ ɗa̱nga̱ a akuba o tsugono e le,

koɓolo n aza a na ishi ngono a aduniyan dem.

10 Ra̱ka̱ vi le i ta̱ a̱ kushuku,

ka̱ta̱ a dana,

&lt;Avu feu vu okpo ta̱ babu utsura, uteku tsu na ci,

tso okpo ta̱ derere.&gt;

11 A̱ra̱ɗi a̱ nu dem a yaꞋan ta̱ uvakangi a iɗika ya̱ a̱kpisa̱,

koɓolo n kacaꞋa ki ishari ka̱ nu dem.

Azun a ɗa okpoi kajiba ki ivaꞋin ka̱ nu

ɗa kpamu okpoɗou o okpoi ipalatsu i nu.

12 &lt;&lt;Inda tsu na vu uranai gaɗi ɗa vi yikpa̱i,

avu na vi kazangata ku usana, maku mu usana.

A vakangu wu ta̱ a aduniyan,

avu na vu unai uma n a̱bunda̱i a aduniyan.

13 Vu danai ka̱ci ka̱ nu,

&lt;Mi ta̱ a kukumba gaɗi,

ka̱ta̱ n kiyangu kakuba ka̱ va̱ a gaɗi va azangata a̱ Ka̱shile,

n zuwa kakuba ka̱ va̱ gaɗi

n da̱sa̱ngi ɗe a kusan ka̱ a̱ma̱li

daꞋangi a kubana uɓon u gaɗi.

14 Mi ta̱ a kukumba gaɗi ve eleshu,

ka̱ta̱ m bonoko ka̱ci ka̱ va̱ tsu MalaꞋimili.&gt;

15 Ama a̱ ciɗa̱ngu wu ta̱ a kasaun,

punu a iɗika ya̱ a̱kpisa̱.

16 Aza a na e enei nu i ta̱ o kumoɗoko wu a̱shi

ka̱ta̱ a yaꞋan mereve ka̱ta̱ e ece,

&lt;Vuma nampa ɗa gaji vuza na u zuwai iɗika i gba̱ɗa̱i,

ɗa kpamu tsugono n a̱bunda̱i tsu panai wovon wa?

17 Vuma vu na u zuwai aduniyan o okpoi an kakamba,

a̱yi na u la̱nga̱sa̱i likuci n a̱bunda̱i i ni

ɗa kpamu u sa̱nka̱i agbashi a̱ ni kubono a kpaꞋa?&gt;

18 Ngono ma aduniyan ra̱ka̱ a̱ ciɗa̱ngu le ta̱ n tsugbayin,

yaba dem vi le n kasaun ka̱ ni.

19 Ama avu a taɗuku wu ta̱ pulai

tsu kacaka babu uciɗa̱ngi u singai.

Vi ta̱ upali n aza na a unai, ele na na a gbatyasai n kotokobi,

aza a na a̱ yikpa̱i ɗaka vu kpenle ka atali,

an keven ka na i e kukpeteshe.

20 Avu va̱ kuciya̱ uciɗa̱ngi u singai ba,

adama na avu vu la̱nga̱sa̱ ta̱ iɗika i nu

ɗa kpamu vu unai uma a̱ nu.

&lt;&lt;O kudoku a kula limata

i vuza gbani-gbani kpamu ba.

21 Lapula ubuta̱ adama a na vi kiɗa muku n ni

adama a̱ unushi wi ikaya i le.

Adama a na ta lo a̱ ɗa̱nga̱ a ka̱na̱ iɗika ya,

ko a shatangu iɗika ya n likuci n a̱bunda̱i.&gt;&gt;

22 Mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n danai, &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ ka̱ta̱ n shilika̱ n ele, ka̱ta̱ n la̱nga̱sa̱ Babila, n kula ku ni, n aza a na a buwai n wuma, koɓolo m muku n ni n ntsukaya n ni.&gt;&gt; 23 &lt;&lt;Mi ta̱ o kubonoko Babila tsa agali, ubuta̱ u kuyongo wu mkponguron n adaɓa. Mi ta̱ a̱ kupura̱ngu Babila m menju ma munuka,&gt;&gt; Mpa ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n danai.

Kene adama a Siriya.

24 A̱yi Vuzavaguɗu u kucina ta̱ ɗe.

&lt;&lt;Mayun ɗa tsu na n sheshei ɗe

ta u kokpo nannai,

tsu na kpamu n zuwai

ta ka kushamgba nannai.

25 Mi ta̱ a kuna aza a Asiriya a iɗika i va̱,

mi ta̱ a kudasa yi n ene a nsasan n va̱.

Atakaci a̱ ni i ta̱ a kuyaꞋan utakpi a̱ ubuta̱ u uma u va̱,

ka̱ta̱ a takpa a̱miki a̱ ni a avangatsu e le.&gt;&gt;

26 Na va ɗaɗa ili i na u foɓusoi

kuyaꞋanka aduniyan dem.

Kukiye ku va̱ ki ta̱ uba̱rukpi

adama a na kutakacika uma a aduniyan dem.

27 Adama a na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u sheshe ta̱ ɗe,

yayi wa kufuɗa wa sabaꞋa kaꞋa?

U ba̱ra̱kpa̱ ta̱ ɗe kukiye ku ni

babu vuza na u kusa̱nka̱ yi?

Akaka a kubana wa aza a A̱filisiya̱

28 Kadanshi ka nampa ka̱ ta̱wa̱ ta̱ a̱ ka̱ya̱ ka na mogono Ahazu u kuwa̱i.

29 A̱ɗa̱ aza A̱filisiya̱ ka̱ta̱ i yaꞋan ma̱za̱nga̱ ba,

ka̱ta̱ i dana kalangu ka na ko foroi ɗa̱ va ka kukoɗo ta̱ ba.

Punu a umaci u koko ka nanlo i ta̱ a kumatsa maku ma kagbaturu.

Ili i na u matsai kpamu yi ta̱ a kuyaꞋan n tsukono tsu koko.

30 Muku mu ugiti ma aza a unambi i ta̱ a̱ kucuwa̱,

ka̱ta̱ a̱ la̱nsa̱i a vaku m ma̱ta̱na̱,

ama mi ta̱ a kuna kumiꞋi ku nu n kambulu,

ka̱ta̱ a una aza a na a buwai n wuma.

31 Shika̱i ka̱ta̱ i lapa una̱ a̱ utsutsu u likuci u ɗa̱,

kuwa̱i n wovon a̱ɗa̱ A̱filisiya̱ ra̱ka̱.

Keleshu ka̱ ka̱nga̱ kuta̱i a uɓon u gaɗi,

babu kowonvoni a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

32 Wushuki we ne u ɗai vuza u kuneke azusuki a iɗika a?

&lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa u zuwai Sihiyona,

a̱ ubuta̱ u ni u ɗa aza a na i n atakaci a̱ kuciya̱ wishi.&gt;&gt;

15

Kene ku wuya adama a Muwabu

1 Na va ɗaɗa kadanshi ka na a yaꞋin a kubana wa aza a Muwabu,

o bonoko ta̱ likuci i Aru agali i na yi a iɗika i Muwabu,

a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ i ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka kayin ke te.

Kiru vu Muwabu vo okpo ta̱ agali,

wo okpoi agali a̱ ka̱tsuma̱ ka kayin ke te. 2 Uma a Dibon i ta̱ a kubana a̱ a̱Ꞌisa̱ e le

a na i a gaɗi va aginda adama a na a yaꞋan kpalu.

I ta̱ a kubana a̱ nva̱li n le ka̱ta̱, a̱ ka̱na̱ ma̱shi adama a Nebo m Medeba

n o gbonduwoi aci e le n a punai ntsa̱ka̱ dem.

3 A uka akashi a una̱mgbuka̱tsuma̱ ka̱ta̱ a̱ uta̱ a baya,

a̱ ka̱na̱ ma̱shi a gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱ vi le n ubuta̱ u kuyongo u uma n a̱bunda̱i

ali n a vaki a iɗika adama a̱ ma̱shi a.

4 Uma a Heshibon n Eliyali i ta̱ a̱ kushika̱

ali aza daꞋin a na i a Jahaza a pana ma̱shi me le.

Ali osoji a Muwabu o orukpo m ma̱shi

adama a na a̱ɗu e le a shama ta̱ n wovon.

5 N shika̱ ta̱ n ka̱ɗu adama a aza a Muwabu.

Uma a̱ ni i ta̱ a kusuma a kubana a̱ likuci i Zora koɓolo n Igila-shelishiya.

M ma̱shi ka̱ta̱ o tono n uye u Luhita,

ali ka̱ta̱ ma̱shi ma adama a munuka me le ma yawa a Haroniya.

6 Kuyene ku Nimirim

ku ɗekpe ta̱

ali m mita̱ dem me ɗekpei,

Ica̱shi dem ko ili i ta̱ku i buwa ba.

7 Adama a nannai, ɗa a̱ pura̱i uciyi wa̱ a̱bunda̱i

u na ishi o foɓoi,

ɗa kpamu a lazai a pasai

kuyene ku nɗanga ku na e ci ɗeke Wilo.

8 Ma̱shi ma atakaci me le ma yawa ta̱

a iɗika i Muwabu,

ili i na i ɗikai a uteku u nampa ali a kubana a uteku u nan ɗe,

u gita̱i a Igilamu ali a kubana a Beri-elamu.

9 Adama a na mini mo kuɗolu ma Dibon ma shana ta̱ nu mpasa,

ama ka̱ta̱ n kotso n ele ba.

Kawu wi ta̱ a kutamba aza a Muwabu a na a cigai kulaꞋa n wuma u le,

ka̱ta̱ u kotso wu una aza a na i punu a iɗika ya.

16

1 Suku maku ma malala tsu kuneꞋe a kubana u vuza vu tsugono vi iɗika,

n ɗa mu uta̱ a Sila o tono nu n ɗa n uye u kakamba,

a kubana a kusan ku singai ku Sihiyona.

2 A̱ma̱ci aza o Mowabu o okpo ta̱ uteku tsu nnu

n na o lokoi a cikinda

ɗa a wacuwai ɗe a kapasa ko kuyene ku Anu.

3 &lt;&lt;Nekei kadanshi,

ka̱ta̱ i yaꞋan kasingai,

pala tsu uteku tsu maɗanga ma na me ci neke kulu

a kanna ku usuɗukpi,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ tsu tsu uvuka a̱ kulu ku nu.

A̱ tsu olokushi a ɗa, sokongu tsu a̱ ubuta̱ u na vuza we kene tsu ba.

4 ka̱sukpa̱i aza a Muwabu a na

o lokoi o yongo n a̱ɗa̱,

okpoi aza a na a kisa le,

a̱ ubuta̱ wa aza a na a kuna le.

Keneki ka atakaci ki ta̱ a kuyawa a uteku,

ka̱ta̱ munuka mo kotso,

aza a̱ vishili feu i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ iɗika ya.

5 N ucigi Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa kakuba ko tsugono,

n kasingai ka̱ta̱

vuza yoku e kefeku ka Dawuda

a̱yi na u ci yaꞋan afada n kasingai,

ka̱ta̱ u yaꞋan moloko u tuka̱ n kasingai.&gt;&gt;

6 Tsu pana ta̱ ɗe a̱ra̱ɗi a aza a Muwabu,

uteku tsu na wi n a̱ra̱ɗi,

n ugbamukaci, n a̱ra̱ɗi kpamu koɓolo n ishikushi i ni.

Ama a̱ra̱ɗi a̱ ni gbani ɗa.

7 Adama a nannai yaꞋan aza a Muwabu a̱ shika̱ adama a̱ ka̱ci ke le.

Shika̱i

ka̱ta̱ i yaꞋan una̱mgbuka̱tsuma̱

adama a uma a Kiri-harese.

8 Ashina o Heshibon a lumba ta̱,

koɓolo n itacishi i Sibuma feu.

Ngono ma aduniyan

n la̱nga̱sa̱ ta̱ itacishi i na i laꞋi n ugaꞋin,

i na i tatsai ali i yawai Jaza

ali a kubana a kakamba.

Aralu e le a walai

ali a yawai a mala

9 Ɗaɗa n shika̱i tsu na Jaza u shika̱i,

adama a itacishi i Sibuma.

n ta̱na̱ta̱ngu wu ta̱ n kujilya.

Avu Heshibon n Eliyali,

KacaꞋa ka̱ ma̱za̱nga̱ adama a umaci u na u geꞋwei koɓolo n ayin a vikyaꞋa a̱ nu

ka yawa ta̱ uteku.

10 Ma̱za̱nga̱ n kupana ku yoꞋo ma buwa lo a ashina a ba.

A ashina a itacishi babu vuza na u kuyaꞋan kacaꞋa ko vishipa.

Babu vuza na u kudoku wa pisha ma̱kya̱n

a̱ ubuta̱ u kupisha u le,

adama a na n zuwa ta̱ uteku u ma̱za̱nga̱ wa.

11 Adama a nannai ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ na̱mgba̱ ta̱ uteku tsu kacaꞋa ku umolu adama a Muwabu,

punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ va̱ kpamu adama a̱ Kiru-harese.

12 A ayin a na baci Muwabu wu uta̱ka̱i ka̱ci ka̱ ni e keteshe ka̱ a̱Ꞌisa̱, ka̱ci ka̱ ni kaꞋa u koꞋuso koci. Ayin a na baci u banai a̱ ma̱va̱li ma̱ ni adama a na u yaꞋan kavasa, wi a̱ kuciya̱ wu ushuki ba.

13 Na va ɗaɗa kadanshi ka na Vuzavaguɗu u dansai m megeshe ɗe adama a Muwabu. 14 Ama gogo na Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ kadanshi u danai, &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a tatsu uteku tsu na kagbashi ka na a ɗikai ulinga u tsu kece. Kupana ku uyoꞋo ku Muwabu n ka̱bunda̱i ka uma a̱ ni, i ta̱ o kokpo n wono, aza a na a kulaꞋa kpamu i ta̱ o kokpo kenu babu utsura.&gt;&gt;

17

Kene ku wuya adama a iɗika i Dimaska

1 A kaka adama a Dimaska,

La̱na̱, Dimaska wo kokpo likuci kpamu ba,

ama wi ta̱ o kubono agali.

2 Likuci n a̱bunda̱i ya aza a Aro yi ta̱ o kokpo ukuna u gbani,

ka̱ta̱ wo okpo ubuta̱ u kalina ku ushiga wu nlala,

ka̱ta̱ a vaku lo babu vuza na u kuneke le wovon.

3 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, Likuci yu ukanji i Ifirayimu yi ta̱ o kukotso,

ka̱ta̱ tsugbayin tsu tsugono tsu Dimaska,

n aza a na a buwai a Siriya tsu puwa̱nka̱

an tsugbayin tsu muku mi Isaraila.

4 A kanna ka nanlo tsugbayin tsu Yakubu ci ta̱ a̱ kuyikpa̱,

ka̱ta̱ ugbonguri wi ikyamba u ni u yamba.

5 Wi ta̱ o kokpo tsu na kacimbi ka tsu kapa ilikulya,

ka̱ta̱ kpamu u kyaꞋa n ekiye a̱ ni,

n uteku tsu na kpamu vuza u ci yaꞋan kuɗayu

a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Rafi.

6 Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u danai, ko n nannai ili i kuɗayu yi ta̱ a kubuwa,

uteku tsu na a tsu lapa maɗanga ma zaitu

ka̱ta̱ a nusa umaci u re ko u tatsu

ko u na̱shi ko u tawun

ɗe a acaka a na a laꞋi

n daꞋin n kumatsa ka̱u.

7 A ayin a nanlo uma i ta̱ a kinda kayaꞋin ke le, ka̱ta̱ o bonoko a̱shi e le a ubuta̱ u vuza ciɗa va aza a Isaraila. 8 I o kudoku a kinda atali alyuka a na a yaꞋin n ekiye e le ba, i kpamu o kudoku a cikpa ili i na a yaꞋin n ekiye e le ba, ko Asherimi ko atali alyuka a ili i ma̱gula̱ni.

9 A kanna ka nanlo likuci i gbagbaꞋin i le, i na a̱ ka̱sukpa̱i adama a aza a Isaraila yi ta̱ o kokpo tsu ubuta̱ u na a̱ ka̱sukpa̱i ɗa wo okpoi mura̱ta̱i n a̱vuku. Ra̱ka̱ wi ta̱ o kokpo agali.

10 Adama a na avu vi cinukpa ta̱ n Ka̱shile ka na ki isai nu,

vi ciɓa n kakpanlai ka na ko sokongi nu va ba.

Adama a nannai, vi ca̱Ꞌi icuꞋu i na vi cigai,

ɗa vi ca̱Ꞌi icuꞋu yi itacishi i yoku i na yu uta̱i a̱ ubuta̱ u yoku.

11 Vi ta̱ a kufuɗa va zuwa le o gbonguro a kanna ka na vi ca̱Ꞌi le,

ka̱ta̱ kpamu vu zuwa le a yaꞋan a̱pa̱lu n usana u na vi ca̱Ꞌi le.

Ko n nannai vikyaꞋa vu nu vi ta̱ o kokpo ukuna u gbani

a kanna ka̱ mɓa̱la̱ nu mɓa̱la̱ n na n kukpa̱ɗa̱ kuta̱na̱.

12 Panai osoji a aduniyan n a̱bunda̱i

a̱ yura̱ tsu yura̱ i mala,

panai akpanga a gbagbaꞋin o osoji

a̱ kushida̱ m moloko uteku tsa aɓau a utsura.

13 Aduniyan n a̱bunda̱i a̱ yura̱ uteku tsu yura̱ i mini ma̱ a̱bunda̱i,

ama Ka̱shile ki ta̱ a kudansika le, ka̱ta̱ ele a imkpa a bana daꞋangi

o kutono wunla̱i an kopo a gaɗi vu nsasan

tsu na wunla̱i u kabatalikpau u tsu shida̱ n kubuta̱.

14 M makyan ma̱ kulivi, ka̱ta̱ wovon u gbayin u ta̱wa̱,

ama kafu usana ka̱ta̱ u ɗa u kotso.

Na ɗa u kokpo ugboku wa aza a na i o kudoro tsu,

koɓolo n katsupu ka aza a na i a̱ kupura̱ ucanuku u tsu.

18

Kene ku wuya adama a iɗika i Itopiya

1 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wi iɗika yi izumgbi i malapa me evelyu,

i na yi upashi u kuyene ki Itopiya,

2 i na i suki aza a akaka a na o tonoi m mini

n antsu a na a yaꞋin m mita̱ ma na e ci ɗeke papiru*.

Walai a̱ɗa̱ aza a na a tsu banka n akaka gogoꞋo,

a kubana u uma a na i n ugaɗi n ikyamba ugbori,

aza a na uma i a kupana wovon u le, aza a daꞋangi n aza ɗeɗevu

n iɗika i na yi n utsura koɓolo n ulyaꞋi,

i na yi upeciki ni nyeneke.

3 A̱ɗa̱ umaci wa aduniyan ra̱ka̱,

a̱ɗa̱ aza a na i ida̱shi aduniyan dem,

ayin a na baci a̱ ɗengusa̱i urotu a gaɗi vu kusan, yi ta̱ e kene.

Ayin a na baci kpamu a̱ lika̱i vugbala, yi ta̱ a kupana.

4 Ili i nampa ya i ɗa Vuzavaguɗu u danai mu,

&lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i va̱ ka̱ta̱ m paɗa bini mi indana,

uteku tsu usuɗukpi u kpandari n kanna,

ko keleshu ka ciza a ayin a vikyaꞋa.&gt;&gt;

5 Kafu vikyaꞋa vi yawa, ayin a na baci a̱pa̱lu a̱ sa̱ruwa̱i,

ɗa a̱pa̱lu a o bonoi umaci u na u geꞋwei,

wi ta̱ a kutaꞋa umaci wa n kokoꞋi,

ka̱ta̱ u koɗo acaka a u vakangu.

6 I ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ka̱

asakali a nsasan koɓolo

nu nnama n kakamba even a ikyamba i le adama a na a takuma.

Nnu mi ta̱ a kulyaꞋa le a ayin a kpandari dem,

nnama n kakamba tamkpamu n takuma le a ayin a̱ uta̱ni dem.

7 A ayin a nanlo uma a na i n ugaɗi n ikyamba ugbori,

aza a na uma i a kupana wovon u le,

aza a daꞋangi n aza ɗeɗevu n iɗika i na yi n utsura

koɓolo n ulyaꞋi, i na yi upeciki ni nyeneke i ta̱ a̱ kutuka̱ n kuneꞋe a ubuta̱ u kusan

ku Sihiyona a̱ ubuta̱ u kula ku Vuzavaguɗu MalaꞋimili.

19

Kene ku wuya adama a iɗika i Masar

1 Na va ɗaɗa kadanshi adama a Masar,

La̱na̱i Vuzavaguɗu ɗa lo a̱ kuta̱wa̱ e keleshu

ka na ki a kusuma ka̱u a̱ kuta̱wa̱ a Masar.

A̱ma̱li aza a Masar i ta̱ e kujeꞋeke ikyamba kelime ka̱ ni

ɗa ikyamba ya aza a Masar i kuwa̱i.

2 &lt;&lt;Mi ta̱ a kukushangu aza a Masar a̱ shilika̱ uteku u le,

ka̱ta̱ a̱ shilika̱ vuza n vuza ni,

yaba dem n vuza na i ida̱shi koɓolo,

likuci kpamu i shilika̱ n likuci i yoku, tsugono kpamu a̱ shilika̱ n tsugono ci yoku.

3 Aza a Masar i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ n a̱ɗu e le,

ka̱ta̱ mpa n zuwa kusheshe ku le kokpo ukuna u gbani,

i ta̱ a kucinaka a̱ma̱li e le n a̱kpisa̱

koɓolo n eneki n oboci.

4 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai kpamu,

mi ta̱ e kuneke aza a Masar

u vuzagbayin va asuvu awuya,

ka̱ta̱ mogono ma asuvu a usuɗukpi ma lyaꞋa tsugono we le.&gt;&gt;

5 Mini ma mala mi ta̱ e kuɗekpe,

ka̱ta̱ kuyene ku kotso ali ku kuɗekpe.

6 Nka̱riki dem mi ta̱ a̱ kuꞋinka̱,

nyeneke n wawaꞋa dem m Masar mi ta̱ e kuɗekpe.

Ka̱ta̱ ajanu n apulufa ra̱ka̱ a lumba,

7 koɓolo kpamu n ica̱Ꞌa̱shi i na yi a uɓon u mala ma̱ Nilu,

n i na yi a̱ ka̱kina̱ ka mala feu.

Kashina ka na ki uca̱Ꞌi a uɓon u mala dem ki ta̱ e kuɗekpe,

ka̱ta̱ wunla̱i u pura̱ le babu ili i na i kubuwa.

8 Osoruku i ta̱ a̱ kushika̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱,

n aza a na a ci yaꞋan karaɗa dem e kuyene ku Nilu,

n aza a na a tsu taɗuku ubirigi

i ta̱ o kuyongo a̱ yura̱.

9 Aza a na a ci yaꞋan kucaꞋa n tsugbere tsa akaɗa i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱,

aza a na kpamu a tsu caꞋa aminya kpamu i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ n a̱ɗu e le.

10 Aza a na i a kuyaꞋan ulinga u kucaꞋa ka akashi a̱ɗu a̱ kuna̱mgba̱ le ta̱.

Aza a na a ci yaꞋan zamalinga a̱ɗu a̱ kuna̱mgba̱ le ta̱.

11 Aza gbagbaꞋin a Zowa alau gbani-gbani a ɗa,

aza a ugboji a na e ci neke FiriꞋauna kadanshi e neke yi ta̱ odoki a gbani-gbani.

Nini ɗai va kudana FiriꞋauna.

&lt;&lt;Mpa mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a ugboji,

maku mo ngono ma aza a cau&gt;&gt;?

12 Te ɗai aza ugboji a̱ ɗa̱ i?

YaꞋan a dana ɗa̱

ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ ɗa̱ i yeve ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u sheshei kuyaꞋanka aza a Masar.

13 Aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Zowa o okpo ta̱ alau,

o doro ta̱ aza e kelime a Manpis,

aza a tsugbayin a̱ likuci i le

ele ɗa a vakangi aza a Masar.

14 Vuzavaguɗu u suꞋuku ta̱ aza a Masar n wunla̱i u gbani-gbani,

u ɗa wi ta̱ a kuzuwa aza a Masar a tambalukpa n i na a kuyaꞋan dem,

tsu na kosoꞋi ka̱ ma̱ra̱ u tsu puɗa̱la̱ a̱ ubuta̱ wa ashama a̱ ni.

15 Ili i yoku yi lo i na aza a Masar a kuyaꞋan ba,

a buwa n ka̱ɓa̱nki ba, kaci ko winja, kacaka ke kekeme ko kapulufa.

16 A kanna ka nanlo aza a Masar i ta̱ o kokpo an a̱ma̱ci. I ta̱ o kokpo n wovon ka̱u adama Vuzavaguɗu MalaꞋimili u ɗengusa̱ ta̱ kukiye ku ni an wa takacika le. 17 Iɗika i Yahuda yi to o kokpo ili i wovon a kubana wa aza a Masar, yaba dem vu na baci u panai e ɗekei kula ku Yahuda wi ta̱ a kupana wovon adama a ili na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u sheshei ɗe kuyaꞋanka le.

18 A kanna ka nanlo likuci i tawun i kuyaꞋan ta̱ lo ya aza a Masar, i na i tsu dansa n kelentsu ka aza KanaꞋana ka̱ta̱ kpamu a yaꞋan akucina o kutono Vuzavaguɗu MalaꞋimili. A̱ ka̱tsuma̱ ke le i ta̱ e kuɗeke likuci i te likuci i munuka.

19 A kanna ka nanlo i ta̱ a̱ kuciya̱ katalikalyuka ka Vuzavaguɗu punu e mere mi iɗika i Masar, ka̱ta̱ a cina ɗe ma̱shikpu ma Vuzavaguɗu e kureꞋe ku ni. 20 Wi ta̱ o kokpo ili yi urotu nu ngaꞋan u Vuzavaguɗu MalaꞋimili a iɗika i Masar. Ayin a na baci a̱ shika̱i a kubana u Vuzavaguɗu adama aza na i a kutakacika le, wi ta̱ a̱ kusuꞋuku le vuza na u kisa le n vuza na u kuɓa̱nka̱ le ka̱ta̱ wi isa le. 21 A ayin a nanlo Vuzavaguɗu wi ta̱ o kuyotsongu ka̱ci ka̱ ni a kubana wa aza Masar, a kanna ka nanlo i ta̱ e kuyeve Vuzavaguɗu. I ta̱ a kucikpa yi n alyuka n kuneꞋe, ka̱ta̱ a yaꞋanka Vuzavaguɗu akucina ka̱ta̱ o tono a ɗa. 22 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa aza Masar m ma̱dukpa̱, wi ta̱ a kulapa le ka̱ta̱ u ta̱na̱ta̱ngu le. I ta̱ o kubono u Vuzavaguɗu ka̱ta̱ u panaka le ufolu u le ka̱ta̱ u potsotongu le.

23 A ayin a nanlo i ta̱ a kuyaꞋan uye u gbayin ɗe a Masar a kubana a Asiriya. Aza a Asiriya i ta̱ a kubana a Masar, aza a Masar kpamu i ta̱ a kubana wa aza a Asiriya. Ka̱ta̱ aza a Asiriya n aza a Masar a cikpa Vuzavaguɗu koɓolo.

24 A kanna ka nanlo aza a Isaraila i ta̱ o kokpo vuza tatsu koɓolo n aza a Masar n aza a Asiriya, o okpo una̱singai a aduniyan. 25 Adama a na Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ a kuzuwaka le una̱singai, ka̱ta̱ u dana, &lt;&lt;Una̱singai u ɗa a̱ɗa̱ aza a Masar uma a̱ va̱, n aza a Asiriya a na n yaꞋin n ekiye a̱ va̱, n aza a Isaraila aza agadu a̱ va̱.&gt;&gt;

20

Kene ku wuya adama a Masar n Itopiya

1 A̱ ka̱ya̱ ka na Sagon mogono ma Asiriya u suki kovonshi vu gbayin, u banai a Ashidodu ɗa u shilika̱i n likuci ya ɗa wi isai i ɗa. 2 A ayin a nanlo ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Ishaya maku ma Amozu. U danai ni, &lt;&lt;Bana vu foɗo akashi a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱ a ikyamba i nu, n ataka a e ene a̱ nu.&gt;&gt; Ɗa ta na u yaꞋin nannai, ɗa u ka̱na̱i nwalu koshomboɗi babu kpamu ataka e ene a̱ ni.

3 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Tsu na kagbashi ka̱ va̱ Ishaya u walai koshomboɗi babu kpamu ataka e ene a̱ ni ali a̱ya̱ a tatsu, na va ɗaɗa urotu u na n kutuka̱ n kawuya wa aza a Masar n aza a Itopiya. 4 Nannai ɗa mogono ma Asiriya u kutono n agbashi a aza a Masar koɓolo n aza a̱ Kush oshomboɗi babu ataka kpamu e ene e le, nkoshi n a̱ɗa̱nga̱ni, n atagulu e le e keteshe, ɗa wo okpoi ili i wono a kubana a iɗika i Masar. 5 Aza a na a zuwai a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ wa aza a̱ Kush ɗa a yaꞋin a̱ra̱ɗi a kubana wa aza a Masar, i ta̱ a kupana wovon ka̱ta̱ o okpo n wono. 6 A kanna ka nanlo uma a na i ida̱shi a̱ ka̱kina̱ ka mala i ta̱ a kudana, &lt;Indanai ili i na i cinakai aza a na ci nekei katsura, aza a na a̱ tsu tsu suma tsu bana we le ka̱ta̱ a isa tsu e ekiye o mogono ma Asiriya. Nini ɗai tsa kuyaꞋan ka̱ta̱ tsu uruka?&gt; &gt;&gt;

21

Kene ku wuya adama a Babila

1 Akaka a i ta̱ a kadanshi ke meremune ma na mi a uɓon u mala.

Uteku tsu kabatalikpau ka na kuta̱i e Negebu ka̱ta̱ ka̱ pura̱ngu kakamba ku uɓon u ɗaka n utsura,

nannai ɗa kawuya ka̱ uta̱ ɗe,

ka̱ta̱ ka̱ pura̱ngu iɗika i gbani-gbani.

2 A dana mu ta̱ tsa alatani o wovon,

kodori u lyaꞋa kelime m modoruko, vuza munuka u lyaꞋa kelime m munuka ma̱ ni.

Ɗenga̱i a̱ɗa̱ aza a Elim n aza a Midiya i kambuku ka̱ta̱ a̱ shilika̱ n aza a Babila.

Adama a na mpa Vuzavaguɗu n kucina ta̱ an ma zuwa uteku wa atakaci a na a̱ tuka̱i.

3 U ɓa̱la̱ mu ta̱ ka̱u, uteku tsu vuka va̱ a̱ga̱nda̱ a limata.

Ikyamba i va̱ i kuwa̱ ta̱ ɗa u ɓa̱la̱i mu ka̱u,

ali ɗa m kpa̱ɗa̱i kufuɗa kupana ko me ene.

4 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ shulyuku ta̱ ka̱u,

ɗa wovon u zuwai mu kujeꞋeke ikyamba,

kayin ka na mi a kuvana ka̱ ta̱wa̱,

ɗa ko okpoi mu ko wovon.

5 O foɓusoi ka̱ɗiva̱ ki ilikulya,

o poloi ajiba adama a na uma a̱ da̱sa̱ngu,

yaba dem a kulyaꞋa n u soꞋi,

gogoꞋo ɗa̱nga̱i, a̱ɗa̱ aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱,

putalai nra̱ga̱ n ɗa̱ maniꞋin.

6 Ili i na Vuzavaguɗu u danai mu i ɗa na,

&lt;&lt;Bana vu zuwa kindi,

ka̱ta̱ u dana uma ili i na we enei.

7 Ɗa baci we enei akumbi,

e ekeke o odoku a aza e re e re,

a gaɗi vo odoku n akumbi a njaki,

koɓolo n akumbi a arakuma,

yaꞋan u zuwa atsuvu u pana mayin,

u yongo ufoɓushi.&gt;&gt;

8 Ɗa kindi ka ka dansai n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u u danai,

&lt;&lt;A kanna dem, vuzagbayin vu va̱, n tsu shamgba ta̱ gaɗi vu mashilya ma kindana,

a kayin lakam n tsu shamgba ta̱ a̱ ubuta̱ u na a zuwai mu.

9 La̱na̱, vuma ɗa lo a̱ kuta̱wa̱ e keke vo odoku,

koɓolo n ka̱tsura̱ ko odoku.

Ɗa wu ushuki le u danai,

&lt;Babila u yikpa̱ ta̱, mayun u yikpa̱ ta̱.

Urotu wa̱ a̱ma̱li a̱ ni dem

u yikpa̱i furali a iɗika.&gt; &gt;&gt;

10 Uma a̱ va̱, aza a na a lapai ɗa e yelyukpei a kagbata,

n dana ɗa̱ ta̱ ili i na m panai

a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

Ka̱shile ka aza Isaraila.

Kene ku uwuya adama a Edom

11 Akaka adama a aza a Duma*.

Vuza yoku u ɗeke mu ta̱ ɗe a Siyaru u danai,

&lt;&lt;Kindi, wana ɗai kayin ko kukotso?

Wana ɗai ko kukotso?&gt;&gt;

12 Ɗa kindi ka ku ushuki,

&lt;&lt;Kayin ki ta̱ a kasa, kanna kpamu ki ta̱ o kukotso.

Vi baci n keci, ece,

ka̱ta̱ vu doku vu bono kpamu.&gt;&gt;

Kene ku wuya adama a aza a Alaraba

13 Akaka adama aza a Alaraba,

a̱ɗa̱ aza a tsulaga a nwalu a Dedanu,

aza a na a vaki a kakamba ka̱ durum ka Alaraba,

14 tuka̱i m mini adama aza a kakuli,

a̱ɗa̱ vu na yi ida̱shi a iɗika i Tima.

Tuka̱i n ilikulya adama a aza a na a sumai adama o kuvon.

15 Adama a na a suma ta̱ adama o kotokobi,

a̱ ubuta̱ wu ukpa̱ u kotokobi,

a̱ ubuta̱ wu utan u na a katsuki,

koɓolo n ubuta̱ u na kuvon ku suɗukpai.

16 Ili i na Vuzavaguɗu u danai mu i ɗaɗa na, &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱ya̱ ke te, tsu na a ci ɗika vuza vu zamalinga ka̱ta̱ u ka̱na̱ kukece, ta tsugbayin tsu Kedaru tsa kuyawa uteku nannai. 17 Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila ka danai, aza o kuvon e Kedaru, i ta̱ o kokpo kenu.&gt;&gt;

22

Kene ku wuya adama a Urishelima

1 Na ɗa akaka adama a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka tsalatani.

Yiɗa̱i yi o koꞋuso wu gogo na,

ali ɗa dem vu ɗa̱ i kumbai gaɗi vu kukpa̱ va asaka,

2 a̱ɗa̱ likuci i na yi tukpa n kacaꞋa,

likuci i na i shanai n yoroli i ma̱za̱nga̱ n a̱ra̱ɗi?

Aza a̱ ɗa̱ a na a̱ kuwa̱i ɗe va, a̱ kuwa̱ n ukpa̱ u kotokobi ba,

ko ukpa̱ wu ubuta̱ u kuvon ba.

3 Aza e kelime a̱ ɗa̱ dem a suma ta̱ ra̱ka̱,

e reme le ta̱ babu utawi.

Ra̱ka̱ vu ɗa̱ vu na a̱ ka̱na̱i a banka ɗa̱ ta̱ ugbashi,

ko a na wo okpoi a sumai ɗe daꞋin.

4 Adama a nannai ɗa n danai, &lt;&lt;Ɗenka̱i mu lo,

ka̱sukpa̱i mu n shika̱.

Ka̱ta̱ i leꞋeshe mu

adama a ula̱nga̱shi u na i yaꞋankai uma a̱ va̱ ba.&gt;&gt;

5 Vuzavaguɗu, Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ n kanna

ka wuya, n kanna ka atakaci, kanna ko wovon,

a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Tsalatani,

kanna ka̱ ma̱shi n kacaꞋa

a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki a kusan.

6 Aza e Elim o woki njiki koɓolo

n ekeke o odoku n akumbi e le,

ɗa aza a Kiru e remei nra̱ga̱.

7 A̱ra̱Ꞌa̱ a̱ nu a na vu laꞋi n kuciga dem, a shana ta̱ n ekeke o odoku,

ɗa a zuwai akumbi o odoku a shamgbai a̱ utsutsu u likuci,

8 Ka̱shile ka takpai ka̱ɓa̱nka̱tsu ka Yahuda.

A kanna ka nanlo kaꞋa i kula̱nsa̱

ucanuku u kuvon u na wi usokongi a kakamba,

9 ye ene ta̱ nshilya n likuci i Dawuda

m ɓatsasa ta̱ n a̱bunda̱i,

ɗa i kenuki mini

a adaɓa a ɗaka.

10 I kecei imashi ya asaka a na i a Urushelima,

ɗa i ɓosoi asaka o yoku adama a na i maꞋasaka mashilya ma̱ ciya̱ mo doku utsura.

11 Ɗa kpamu i ga̱va̱i ubuta̱ u na i kukpada mini e mere ma nshilya n re

n likuci ma adama a kadaɓa ka̱ kuku,

ama i bonoko ma̱riki ma̱ ɗa̱ a kubana a̱ ubuta̱ u vuza na u yaꞋin mini ma,

ko kpamu i bonoko Vuza na u sheshei kuyaꞋan ili i nampa ya n tsumani ili ba.

12 A kanna ka nanlo, ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili dem,

u ɗekei ɗa̱ adama a na

i shika̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱,

i gbonduwo aci a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ i uka akashi a una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

13 Ama la̱na̱i, ma̱za̱nga̱ mi ta̱ lo n kupana ku uyoꞋo,

kukiɗa ka anaka nu nlala,

kutakuma ki inyama n kusoꞋo ku ma̱kya̱n,

&lt;&lt;YaꞋan ci lyaꞋa ka̱ta̱ tsu soꞋo,

adama a na mkpaꞋa ci ta̱ a̱ kukuwa̱.&gt;&gt;

14 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansa ta̱ kadanshi ka nampa a atsuvu a̱ va̱, &lt;&lt;Mayun unushi u nampa a kucinukpa n u ɗa ba, ali sai kanna ka na vu kuwa̱i.&gt;&gt; Mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n dansa ta̱.

15 Ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai mu i ɗaɗa na,

&lt;&lt;Bana gogoꞋo vu dana kagbashi ka nampa ka

Shebuna vuza na wi a̱ kula̱na̱ kefeku ko tsugono ka.

16 Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan na, yayi kpamu vuza na u nekei nu katsura ka na

vu sheꞋweke ka̱ci ka̱ nu kasaun punu na,

avu na vu ga̱va̱i kasaun ka̱ nu zuva,

ɗa vu sheꞋwei ubuta̱ u kuvuka u nu a kakpanlai?

17 Yeve, Vuzavaguɗu u sheshe ta̱ an wa reme wu gbam-gbam,

ka̱ta̱ u vakangu wu daꞋin, avu vuma vu utsura.

18 Wi ta̱ a̱ kuka̱ta̱la̱ wu ka̱ta̱ u shiya wu gbam-gbam

ka̱ta̱ u taɗuku tsu kolo a kubana a iɗika i gbayin,

ta ɗe va̱ kukuwa̱

ka̱ta̱ kpamu ekeke o odoku a̱ nu a shama ɗe.

Vo okpo ta̱ ili i wono a kpaꞋa ku vuzagbayin vu nu.

19 Mi ta̱ a̱ kuta̱ka̱ wu a ubuta̱ wu ulinga u nu,

ka̱ta̱ m bonoko tsugbayin tsu nu a iɗika. 20 A kanna ka nanlo mi ta̱ a̱ kusuku e ɗekeke mu kagbashi ka̱ va̱ Eliyakimu kolobo ka Hilikiya. 21 Mi ta̱ a kuꞋuka yi motogu mu ulinga ma̱ nu ka̱ta̱ n shiya yi n kaɗambura ka̱ nu a̱ kuyun ku ni, ka̱ta̱ i neke yi tsugbayin tsu nu wa̱ ni. Wi ta̱ o kokpo esheku a aza a na i ida̱shi a Urishelima, n aza a kpaꞋa ku Yahuda. 22 Mi ta̱ e kuneke yi katsura ka kpaꞋa ku Dawuda, Ili i na baci u ɓa̱yuwa̱i babu vuza na u kuɓa̱ya̱ngu, i na kpamu u ɓa̱ya̱ngi babu ka̱ɓa̱yuwi. 23 Mi ta̱ a kukutangu yi tsu kaguta a̱ ubuta̱ wu utsura, ka̱ta̱ wo okpo kakuba ko tsugono ku ucikpi ka kpaꞋa ke esheku a̱ ni. 24 I ta̱ kpamu e kuneke yi tsugbayin tsu kpaꞋa tsu le ra̱ka̱, ka̱ta̱ kumaci ku kpaꞋa ku le ra̱ka̱ ku bono ku zuwaka yi a̱miki, tsu na a tsu saku ili yu ulinga, nvene, n edele a gaɗi vu kirukpa. 25 A kanna ka nanlo, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, kaguta ka na a̱ shikpa̱i a̱ ubuta̱ wu utsura wa, ki ta̱ o kukoɗo ka̱ta̱ ka̱ yikpa̱, ucanuku u na wi usaɓangi gaɗi vi ni u yikpa̱. Adama a na Vuzavaguɗu ɗa u danai.&gt;&gt;

23

Kene ku wuya adama a̱ likuci i Taya

1 Kene adama a̱ likuci i Taya,

na̱mgba̱i a̱tsuma̱, a̱ɗa̱ antiki a antsu a Taya a na uta̱i a Tarishi,

adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ Taya

ɗa wo okpoi babu kpaꞋa

n ubuta̱ u kuzuwa antsu dem.

Ɗaɗa kadanshi kuta̱i a iɗika i Sairusu ɗa ka̱ ta̱wa̱i we le.

2 Shika̱ n ka̱bini a̱ɗa̱ na yi ida̱shi o kotogu,

a̱ɗa̱ aza a tsulaga a Sidon, aza a tsulaga a̱ ɗa̱ a pasa ta̱ mala,

adama a na a zuwa likuci i ɗa̱ yo okpo yi uciyi.

3 Ili i kashina i Shiho,

yu uta̱ ta̱ a mala me Meditereniya,

i na a cimbai o kuyene ku Nilu, i ɗaɗa a̱ tuka̱i a Taya,

ɗa Taya wo okpoi kuden ku gbayin ka aduniyan dem.

4 Pana wono, avu Sidon, avu katsura ka mala

adama a na mala ma dansa ta̱,

adama a na mala ma iwan wu ta̱ ma danai, &lt;&lt;Mpa n saꞋwa kuyaꞋan a̱ga̱nda̱ a limata ba, ko m matsa,

n saꞋwa kuyaꞋan ka̱ɓa̱na̱ ka̱ muku mo olobo ba, ko ke nkere.&gt;&gt;

5 A ayin a na baci a̱ tuka̱i n kadanshi ka na ka̱ uta̱i a Masar,

i ta̱ o kokpo n una̱mgbuka̱tsuma̱ n kadanshi ka Taya ka.

6 Pasai a kubana a Tarishi,

na̱mgba̱i a̱tsuma̱ a̱ɗa̱ na yi ida̱shi o otogu.

7 Na va ɗaɗa likuci i ma̱za̱nga̱ i ɗa̱

i na yi lo ali n ayin a tsumani,

i na i zuwai uma a̱ ni

a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci kakau daꞋin?

8 Yayi u yaꞋankai aza a Taya kusheshe ku wuya ku nampa,

a̱yi na u tsu neke tsugono,

i na aza a tsulaga a̱ ni i tsu muku mu ngono,

ɗa kpamu e yevei aza a tsulaga a̱ ni a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika dem?

9 Vuzavaguɗu MalaꞋimili ɗa u foɓusoi kaꞋa nannai,

u foɓusoi i ɗa adama a na u yawaka aza a̱ a̱ra̱ɗi uteku,

u neke uma e le a na i n tsugbayin wono a aduniyan.

10 Betuwei a iɗika i ɗa̱ tsu na mala ma̱ Nilu me ci yene,

a̱ɗa̱ uma Tarishi,

adama a na i buwa n ubuta̱ u na i tsu zuwa antsu ba.

11 Vuzavaguɗu u ɗengusa̱i kukiye ku ni ɗa u sapangi mala ma,

ɗa u zuwai tsugono ci ni tsu gba̱ɗa̱i.

Vuzavaguɗu u neke ta̱ kadanshi adama a na

a̱ la̱nga̱sa̱ ubuta̱ wu utsura u KanaꞋana.

12 U danai, &lt;&lt;Vo kudoku va yaꞋan ma̱za̱nga̱ ba,

a̱ɗa̱ uma a Sidon.

&lt;&lt;Ɗenga̱ ka̱ta̱ vu pasa a kubana a iɗika i Sairusu,

ko ɗe va va̱ kuciya̱ wuvuki ba.&gt;&gt;

13 La̱na̱ iɗika i Babila,

uma a na gogo na vuza u buwai a kadanshi ke le ba.

Aza a Siriya o bonoko ta̱ ubuta̱ wa

kakamba ka nnama,

ɗa a maꞋi mashilya me le ma na a kukambuku le n kuvon,

o ɓosoi efeku o ngono

ɗa o bonokoi likuci ya agali.

14 Lapai una̱ ka̱ta̱ yo orukpo a̱ɗa̱ antiki antsu a Tarishi,

adama a na ubuta̱ u kuzuwa antsu u ɗa̱ u na̱mgba̱ ta̱.

15 A ayin a nanlo i ta̱ a kucinukpa n Taya ali a̱ya̱ amangatatsunkupa tsa̱ a̱ya̱ o mogono mo yoku. A ukocishi wa̱ a̱ya̱ amangatatsunkupa ka ki ta̱ feu a kuyaꞋan nannai n Taya uteku tsu vishipa vu kashakanlai,

16 &lt;&lt;Ɗika umolu u nu ka̱ta̱ vu tono e mere ma̱ likuci,

avu kashakanlai ka na a cinukpai,

waꞋa umolu wa mayin ka̱ta̱ vi canana ishipa n a̱bunda̱i

ciya̱ a ciɓa n avu kpamu.&gt;&gt;

17 A kubana ukocishi wa̱ a̱ya̱ amangatatsunkupa Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kula̱na̱sa̱ka̱ Taya. Ka̱ta̱ Taya u lyaꞋa kelime n kuyaꞋan tsulaga ci ni a aduniyan dem. 18 Ili i na u ciya̱i a̱ ubuta̱ u tsulaga u ni wi ta̱ a kuzuwaka Vuzavaguɗu, o kufoɓo i na a̱ ciya̱i ba, ama ili i na i uwai ni va i ta̱ e kuneke aza a na e nekei a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu, adama a na a̱ ciya̱ ilikulyaꞋa ba̱ri n akashi a singai.

24

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutakacika aduniyan

1 Inda Ka̱shile ki ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ aduniyan

ka̱ta̱ u bonoko a ɗa tsa agali,

wi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ a ɗa

ka̱ta̱ u wacuwa uma a̱ ni a na i punu.

2 Ili i te i na i kuciya̱

anan ganu ta kpamu i kuciya̱ uma nannai

ali a gbagbaꞋin n agbashi feu nannai,

a̱ma̱ci a gbagbaꞋin ni nkere feu nannai.

Atsuli n edengi,

okopuki n aza e kuneke okopu,

aza o kutono atan n aza e kuneke atan.

3 Aduniyan i ta̱ o kokpo ukuna u gbani

ka̱ta̱ a ɗa a̱ na̱mgba̱ wuya-wuya, aduniyan i ta̱ o kubono agali ta Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi nannai.

4 Aduniyan a lumba ta̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱,

aduniyan kpamu e ɗekpei ɗa a̱ na̱mgba̱i.

Aza a gbagbaꞋin a yambai ɗa a̱ na̱mgba̱i.

5 Aduniyan a yaꞋan ta̱ ula̱nga̱shi,

adama a na a iwan ta̱ kutono wila̱ u Ka̱shile,

a̱ la̱nga̱sa̱i i singai

ɗa kpamu a iwain kutono uzuwakpani u ko wanai.

6 Adama a nannai una̱ u gbani-gbani u ka̱na̱ ta̱ iɗika,

uma a̱ ni a na i punu a ɗika ta̱ unushi u le.

Adama a nannai uma aduniyan i ta̱ a kuyaꞋan usongi gbende,

kenu ɗa a̱ kuka̱sukpa̱.

7 Ma̱kya̱n ma savu ma me ɗekpe ta̱, itacishi i ni kpamu i lumba ta̱,

aza a̱ ma̱za̱nga̱ dem a̱ na̱mgba̱ ta̱ ka̱tsuma̱.

8 Kucaɗa ku medele ka ku kotso ta̱,

kacaꞋa ka aza a̱ ma̱za̱nga̱ ka ka shamgba ta̱,

izumgbi i ma̱za̱nga̱ yu umolu ya i paɗa ta̱ bini.

9 O doku o soꞋo ma̱kya̱n n ishipa kpamu ba,

ma̱kya̱n ma mo okpo ta̱ n okono a̱ ubuta̱ wo soꞋi wa.

10 Likuci i na i na̱mgba̱i va yo okpo ta̱ agali,

iꞋuwa dem i yaꞋan ta̱ uɓa̱ya̱ngi babu ili i na i kuꞋuwa.

11 Ayin a̱ ma̱za̱nga̱ o kotso ta̱ a aduniyan, o doku a yaꞋan ishipa i ma̱kya̱n ba,

ma̱za̱nga̱ dem mo okpo ta̱ ili i wovon,

a̱ sa̱nka̱ ta̱ ma̱za̱nga̱ a aduniyan dem.

12 Likuci i yaꞋan ta̱ ula̱nga̱shi,

utsutsu u ni kpamu u yaꞋan ta̱ uɓoshi.

13 Nannai ɗa ka kuyaꞋan punu a iɗika

n aduniyan dem,

tsu ayin a na a tsu lapa umaci u maɗanga ma zaitu,

n tsu ayin a kuɗayu wana ɗai a taɓa mambulu.

14 A̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu e le, a cananai ishipa i ma̱za̱nga̱,

na ɗe a̱ ka̱livi o orukpoi adama a tsugbayin tsu Vuzavaguɗu.

15 Adama a nannai a̱ɗa̱ na yi a kasana nekei tsugbayin a kubana u Vuzavaguɗu,

aza a na i o kotogu

nekei kula ku Vuzavaguɗu vi Isaraila tsugbayin.

16 Ali ɗe a uteku wa aduniyan ɗa tsu panai ishipa i kucikpa,

&lt;&lt;Tsugbayin a kubana u Vuza vu usuɓi.&gt;&gt;

Ama ɗa n danai, &lt;&lt;Mo okpo ta̱ ukuna u gbani, mo okpo ta̱ ukuna u gbani.

Ili ya atakaci i ɗa a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱,

aza a kuvakangu uma i ta̱ a kulyaꞋa kelime n kuvakangu mu.

A lyaꞋi kelime kpamu n a kulya ku uma.&gt;&gt;

17 Wovon, maza m Kpenle a kuvana ɗa̱,

a̱ɗa̱ uma a aduniyan a nampa.

18 Vuza na wi a kuciga wa suma adama a kacaꞋa ko wovon

wi ta̱ a̱ kuyikpa̱ e kpenle.

Vuza na baci u livanki a̱ kuta̱ pulai vu kpenle va,

maza mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ yi.

Adama a na atusu a gaɗi i ta̱ uɓa̱yuwi,

ɗa uvari wi iɗika u gba̱ɗa̱i.

19 Aduniyan a yaꞋan ta̱ umijarangi ra̱ka̱,

aduniyan ra̱ka̱ i ta̱ upeci,

aduniyan dem a̱ gba̱ɗa̱ ta̱ n katsura.

20 Aduniyan a̱ ka̱na̱i kuletishe an kosoꞋi,

a̱ kuvita̱la̱sa̱ a̱ wunla̱i tsu na ka̱pa̱m ka̱ tsu gba̱ɗa̱,

a̱miki a̱ unushi u ni i ta̱ o kurono yi a̱ kuta̱wa̱ a iɗika,

ka̱ta̱ u yikpa̱ babu kpamu kufuɗa kuɗa̱nga̱.

21 A kanna ka nanlo Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutakacika

utsura u na wi a̱da̱nga̱shile gaɗi,

ka̱ta̱ kpamu u takacika ngono ma aduniyan punu a aduniyan a nampa.

22 I ta̱ o kuɓolongu le a̱ ubuta̱ u te

tsa agbashi e kpenle ku te,

i ta̱ a̱ kuɓa̱ya̱ngu le a̱ ubuta̱ wu ugbashi,

ka̱ta̱ a yaꞋan baci ayin n a̱bunda̱i yeve a takacika le.

23 Kutashi ku wotoi ki ta̱ o kubono kpa̱ɓa̱, ka̱ta̱ usuɗukpi u kanna feu u ra̱ma̱,

Adama a na Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ a kulyaꞋa tsugono

a Kusan ku Sihiyona punu a̱ Urushelima,

ka̱ta̱ tsugbayin ci ni ci shamgba a̱ ubuta̱ wu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni.

25

Ucikpi a kubana u Vuzavaguɗu

1 Vuzavaguɗu avu ɗa Ka̱shile ka̱ va̱,

mi ta̱ e kuneke wu tsugbayin ka̱ta̱ n cikpa kula ku nu,

adama a na vi yaꞋan ta̱ ili i singai.

Adama a na vi yaꞋan ta̱ ili i mereve derere,

ili i na e sheshei ali m megeshe ɗe.

2 Vu bonoko ta̱ likuci ya kotomo ka atali,

likuci i mashilya ma gbayin kpamu yo okpoi agali,

likuci yi utsura yo omoci i buwa ba,

i ɗa yi kpamu kudoku kumaꞋasaka ba.

3 Adama a nannai likuci yu utsura i ta̱ e kuneke wu tsugbayin,

iɗika i na yi n asuvawuya yi ta̱ a kupana wovon u nu.

4 Avu vo okpo ta̱ ubuta̱ u kusheɗeku u vuza vu unambi,

koɓolo n vuza na wi a̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki, a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ka̱ ni,

vo okpo ta̱ kpamu ubuta̱ u kusheɗeku a ayin a̱ mini ma̱ wunla̱i,

koɓolo n kulu a ayin a̱ usuɗukpi u kanna,

adama a na ayinviki a aza a gbani-gbani

i ta̱ tsu mini ma̱ wunla̱i ma na ma̱ tsu pura̱ mashilya,

5 tsu na usuɗukpi u ci yaꞋan a iɗika i magbanda.

Ama avu Vuzavaguɗu sa̱nka̱ kacaꞋa ko omoci,

uteku u na usuɗukpi u tsu jebe a ayin a na baci keleshu ka yaꞋin ka̱ta̱m,

nannai ɗa vishipa va aza a na i n asuvawuya, vo kukotso.

6 Punu a kusan ku nampa ku ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili u kufoɓuso

ka̱ɗiva̱ ka gbayin ki ilikulyaꞋa i na i laꞋi n kugaꞋan adama a uma ra̱ka̱,

n ka̱ɗiva̱ ki ili i kusoꞋo i singai kpamu n tsuwaꞋa tsu singai,

koɓolo n inyama i na i laꞋi n kugaꞋan feu.

7 Punu a kusan ku nampa wi ta̱ a kutakpa

ili i na yi ishi e kuneke aduniyan dem una̱mgbuka̱tsuma̱,

kapalatsu ka na ka palai aduniyan.

8 Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni u danai, wi ta̱ a kutakpa ili i na i tsu tuka̱ n ukpa̱

Wi ta̱ kpamu a kura ma̱shi

a̱ a̱shi a uma dem,

ka̱ta̱ kpamu u takpa ili i wono u uma a̱ ni

a iɗika dem.

9 A ayin a nanlo i ta̱ a kudana,

&lt;&lt;Mayun na va a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ tsu,

ci keɗe ta̱ a̱pa̱ wa̱ ni ɗa ta na wi isai tsu.

A̱yi na ɗa Vuzavaguɗu, vu na ci keɗei a̱pa̱ a kubana wa̱ ni,

yaꞋan ci yaꞋin ma̱za̱nga̱ n kupana ku uyoꞋo adama a wishi u ni.&gt;&gt;

10 Kukiye ku Vuzavaguɗu ki ta̱ a kuvuka a kusan ku nampa.

Ama uma a Mowabu ita̱ a kutakacika ka̱u,

tsu na a tsu dasa mita̱ e kpenle an ciꞋiwa̱.

11 Aza a Muwabu i ta̱ e kupetikpe ekiye e le a gaɗi,

tsu na vuza vu ka̱da̱sa̱ u tsu petikpe ekiye adama a na u da̱sa̱.

Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kucipa̱ka̱ a̱ra̱ɗi e le,

ko a na i n ugboji a̱ a̱shi e le.

12 Wi ta̱ a̱ kufa̱da̱ nshilya mu ugaɗi n ɗa̱ dem ka̱ta̱ u vakangu,

wi ta̱ a̱ kufa̱da̱ le ali iɗika,

wi ta̱ o kuɓoso le miri-miri

ka̱ta̱ u bonoko le kubuta̱.

26

Vishipa vu kucikpa Vuzavaguɗu

1 A kanna ka nanlo a kucanana ta̱ vishipa vu nampa a iɗika i Yahuda,

ci ta̱ n likuci yu utsura,

Ka̱shile ka̱ tuka̱ ta̱ n wishi

ci ta̱ ukanji m mashilya ushikpi mayin.

2 Ɓa̱yuwa̱i utsutsu u likuci

adama a na uma a usuɓi a uwa punu,

uma a na i n uneki u ka̱ɗu.

3 Avu zuwa yi u yongo m ma̱ta̱na̱

a̱yi na ka̱ɗu ka̱ ni ki ida̱shi wa̱ nu,

adama a na u zuwa ta̱ katsura wa̱ nu.

4 A ayin dem neke Vuzavaguɗu ka̱ɗu ka̱ nu,

adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu a̱yi ɗa katali ke kusheɗeku ka na ka ci shamgba n utsura ko wannai.

5 U bonoko ta̱ aza a na i n a̱ra̱ɗi ukuna u gbani,

ɗa u la̱nga̱sa̱i likuci yu ugbamukaci i le,

u fa̱da̱ ta̱ i ɗa gbani-gbani,

ali ɗa u ɓosoi i ɗa yo okpoi kubuta̱.

6 Aza a unambi n aza a na i o kusoꞋo atakaci

a dasa ta̱ i ɗa n ene e le.

7 Ama aza a na i n usuɓi, uye u le wi ta̱ derere m mejege,

avu ɗa Ka̱shile ka na ka ci yaꞋan ili i singai, avu ɗa vu gboroi uye wa.

8 Vuzavaguɗu ta nannai ci ta̱ a kuwala a uye u wila̱ u na vu zuwai,

tsu vana ta̱ adama a na ci yevesheke wu mayin,

kula ku nu ku ɗaɗa tsu ili i na ci a kuciga

ayin dem punu a̱ a̱ɗu a̱ tsu.

9 Ka̱ɗu ka̱ va̱ ko ci yongo ta̱ a̱ kula̱nsa̱ wu n kayin dem,

n usana ka̱ɗu ka̱ va̱ ko ci yongo ta̱ a kuciga kene wu.

Ayin a na baci afada a̱ nu a̱ ta̱wa̱i a aduniyan a nampa,

uma a iɗika i ta̱ a kupiꞋisa ili i na i kutuka̱ n usuɓi.

10 O yotsongu baci vuza vu gbani-gbani kasingai,

ɗa u kpa̱ɗa̱i kupiꞋisa ukuna wu usuɓi,

ali a iɗika ya aza a usuɓi dem wi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kavama,

wi kpamu o kutono tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ba.

11 Avu Vuzavaguɗu, kukiye ku nu ku yaꞋan ta̱ uɗengushi,

n ufoɓushi adama a na ku takacika le, ama ele e yeve ba.

YaꞋan e ene ulinga u nu a̱ ubuta̱ u uma a̱ nu ka̱ta̱ a pana wono,

ka̱sukpa̱ akina a̱ nu a na i uzuwi adama irala i nu o songu le ra̱ka̱.

12 Vuzavaguɗu neke tsu ma̱ta̱na̱

adama a ili i na ci yaꞋin dem, ci yaꞋan ta̱ n utsura u nu.

13 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a̱ma̱li o yoku a lyaꞋa ta̱ tsugono wa̱ tsu,

n nannai dem ama kula ku nu ku ɗa koci ci e kuneke tsugbayin.

14 Gogo na irala i tsu dem a̱ kuwa̱ ta̱ ɗe o kudoku a̱ ɗa̱nga̱ kpamu ba, vu takacika le ta̱ ɗe,

wuma u le u na u lazai ɗe u buwa kpamu a̱ kuɗa̱nga̱ n wuma ba.

Vu takacikai le ɗa vu unai le kpamu,

o kudoku a ciɓa n ele kpamu ba.

15 Avu Vuzavaguɗu vu zuwa ta̱ iɗika i gbonguroi,

vu zuwa ta̱ iɗika i gbonguroi.

Vi ciya̱ ta̱ tsugbayin

ɗa kpamu uteku wi iɗika dem u doki wanshi adama a̱ nu.

16 Vuzavaguɗu, n atakaci a ɗa tsu ta̱wa̱i kula̱nsa̱ wu

ayin a na baci vu takacikai le

wi ta̱ a kuyaꞋan le n atakaci kafu a vasa*.

17 Tsu na vuka vu ka̱tsuma̱ u tsu takacika a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱ a limata,

a̱ yura̱ m ma̱shi adama a̱ mɓa̱la̱,

ta ci ishi nannai a̱ ubuta̱ u nu, Vuzavaguɗu.

18 Ci ishi ta̱ tsu vuka vu ka̱tsuma̱ a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ga̱nda̱ a limata,

ama ce ene maku ba sai wunla̱i koci.

Tsu tuka̱ n wishi a iɗika ba.

Tsu tuka̱ n wuma a iɗika i nampa ba.

19 Vuzavaguɗu u danai, aza a̱ ɗa̱ a na a̱ kuwa̱i ɗe i ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ n wuma,

keven ki ikyamba ke le ki ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱.

A̱ɗa̱ na yi ida̱shi a̱ kubuta̱,

ɗa̱nga̱i ka̱ta̱ yo orukpo adama a̱ ma̱za̱nga̱,

tsu na ciza tsu usana tsu tsu ta̱na̱ta̱ngu iɗika,

adama a na iɗika yi ta̱ a̱ kuta̱ka̱ n aza a na a̱ kuwa̱i.

20 Lazai uma a̱ va̱, uwai a̱ unu a̱ ɗa̱

ka̱ta̱ i ɓa̱ya̱ngu utsutsu,

i sokongu ka̱ci ka̱ ɗa̱ ali a kubana megeshe kenu

sai ayin a na wupa u ni u lazai.

21 La̱na̱i, Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ u na wi o kuyongo

adama a na u takacika uma aduniyan adama a unushi u le.

Aduniyan i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ n aza a na a̱ tsuwa̱in mpasa punu wa̱ ni,

wi ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le e keteshe adama a na yaba dem we ene.

27

Wishi wa aza a Isaraila

1 A kanna ka nanlo,

Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ a kutakaci Liviyata n kotokobi ka̱ ni,

kotokobi ka̱ ni ku utsura koɓolo n alyu,

Liviyata koko kaꞋa ku ugaɗi,

Liviyata koko kaꞋa ku uka̱ta̱li,

wi ta̱ a kuna ka̱di ka na ko ci yongo a mala kpamu.

2 A kanna ka nanlo,

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kudana, &lt;&lt;Cananai vishipa adama a kashina ka nɗanga ki itacishi.

3 Mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ a kinda kaꞋa

ka̱ta̱ kpamu n tsungusu kaꞋa mini ayin dem.

Mi inda kpamu kaꞋa kanna n kayin

adama a na ta lo vuza u kula̱nga̱sa̱ kaꞋa.

4 Mi a wupa n kashina ki itacishi ba.

Awana a ɗa baci n katsupa i ɗe koci.

Mi ta̱ a kudasa le n vishili,

ka̱ta̱ n songu le ra̱ka̱ n akina.

5 Ta baci nannai ba, yaꞋan a̱ ta̱wa̱ wa̱ va̱ ciya̱ mi isa le,

yaꞋan o tono mu m ma̱ta̱na̱,

e, o tono mu m ma̱ta̱na̱.&gt;&gt;

6 A kubana na kelime Yakubu wi ta̱ a̱ kuciya̱ kumi,

aza Isaraila kpamu o kutopo ta̱ ka̱ta̱ a yaꞋan a̱pa̱lu

ka̱ta̱ a matsa a shatangu aduniyan.

7 Vuzavaguɗu u lapa yi ta̱

tsu na u lapai aza a na i a tsurala n a̱yi?

A una yi ta̱

tsu na a unai aza na a unai ni?

8 Vuzavaguɗu u takacika ta̱ uma a̱ ni a̱ ubuta̱ u na a̱ suki le a kubana ubuta̱ wu ugbashi,

u pura̱ngi le tsu na wunla̱i u ci yaꞋan,

u ɗikai le n wupa tsu na wunla̱i u kasana u tsu pura̱ ili.

9 Ama Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ nannai adama a na u cinukpaka aza a Isaraila unushi,

ka̱ta̱ nannai u zuwa u cinukpaka le n unushi u le ra̱ka̱:

Ana u yaꞋin atalyalyuka a̱ tali

o yotsoi katali ka̱ ka̱ɓisa̱ka̱ ka na ko kuɓoso miri-miri,

babu ka̱ma̱li ka aza a Ashatara ko ma̱va̱li ma aza a̱ ka̱yimbi

ma na ma kubuwa babu uɓoshi.

10 Likuci i na yi ukanji i bonoi tsa agali,

babu vuza na kpamu wi ida̱shi punu, wo okpoi an kakamba,

ta ɗe ndendem a ci yaꞋan kalina,

ta ɗe kpamu a tsu vaku,

n o gborotsoi ili i na yi punu dem babu i na i kubuwa.

11 A ayin a na baci acaka a̱ ni e ɗekpei, ɗa o koɗosoi,

a̱ma̱ci i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ciya̱ a zama nɗanga n kusonuko.

Adama a na uma a i n kuyeve ba,

Vuza na u yaꞋin le wa kupana asuvayali e le ba,

Vuza na u tuka̱i le a aduniyan wa̱ kusa̱Ꞌa̱ le ba.

12 A kanna ka nanlo Vuzavaguɗu wi ta̱ e kupece ilya n kopo. Wi ta̱ o kuɓolongu le vuza te-te o kuyene ku Yufiretu a kasana ali a kubana a̱ ka̱sha̱n ka Masar. 13 A kanna ka nanlo i ta̱ a̱ kulika̱ kavana n utsura. Aza a na i ɗe a̱ kuna̱mgba̱ a Asiriya n aza a na a banai ugbashi a Masar i ta̱ o kubono ka̱ta̱ a yaꞋanka Vuzavaguɗu tsugbashi a Urushelima a kusan ku ciɗa.

28

Ili ya atakaci a kubana wa aza a Ifirayimu

1 Ili ya atakaci i ɗa i na yi lo a kuvana likuci ya̱ a̱ra̱ɗi i Samariya,

ubuta̱ u na wo okpoi oroliko o osoꞋi a aza israila,

i ɗa yi ta̱ ida̱shi gaɗi vi ɗika i ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ tsuta̱, ama tsuloboi ci ni ci ta̱ o kuɗoɗo tsa̱ a̱pa̱lu.

Likuci i ɗaɗa a̱ra̱ɗi a uma a na a̱ yikpa̱i adama a̱ ma̱ra̱.

2 La̱na̱, Vuzavaguɗu wi ta̱ n kagbashi ka na ki n ikyamba koɓolo n utsura.

Wi ta̱ tsu mini ma atali n tsu wunla̱i u koli a̱ kutsuwa̱n a iɗika ka̱ta̱ ma aya,

wi ta̱ a̱ kutsuwa̱n maꞋa n utsura a iɗika.

3 Oroliko a̱ a̱ra̱ɗi o osoꞋi a Ifirayimu,

i ta̱ a kuyaꞋan ukpeti n ene.

4 A̱pa̱lu a na o tsu ɗoɗo va, a na i tsuloboi tsu tsugbayin ci ni,

uzuwi a̱ ida̱shi a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ tsuta̱,

i ta̱ o kokpo tsu umaci u ga̱ba̱ u na u geꞋwei u maɗanga ma zaitu kafu ayin a vikyaꞋa a yawa.

Ɗa baci vuza we enei ali ɗa u taɓai n kukiye ku ni,

wi ta̱ o kusoɗongu.

5 A kanna ka nanlo Vuzavaguɗu MalaꞋimili

wi ta̱ o kokpo tso oroli a tsugbayin,

ka̱ta̱ kpamu wo okpo ili i ma̱za̱nga̱ n a̱ra̱ɗi

a kubana u uma a na a buwai n wuma.

6 Wi ta̱ o kokpo ayinviki a̱ usuɓi

a kubana u vuza na u ci yaꞋan afada,

ka̱ta̱ kpamu wo okpo ka̱ɓa̱nki

wo ovonshi a na a tsu shamgba a̱ utsutsu.

7 Ele nampa kpamu a̱ ga̱la̱i m ma̱ra̱

ɗa a jarai n washi,

anan ganu n eneki feu o soꞋi

ɗa aci e le a̱ ripula̱i adama a̱ ma̱ra̱,

a jarai m ma̱ra̱,

e ce ene mayin ba, a ayin a na i a kuyaꞋan kene ku tsa alatani,

ka̱ta̱ a̱ shiliku ili a ayin a na i e kuneke odoki.

8 Irikpa e le dem a̱ sumba̱ ta̱ n ashama,

babu ubuta̱ u gbani.

9 &lt;&lt;Yayi tamkpamu u kuyaꞋanka kuyotsongu?

Yayi kpamu u kudana akaka a?

U muku n na a kasai ɗe mani,

ko aza a na a kasai mani gogoꞋo.

10 Ili i na ci a kupana,

utonu u gbani u ɗa koci,

i ɗa yi ta̱ kakariki-kakariki,

na kenu na ɗe kenu.&gt;&gt;

11 Yi baci a kupanaka mu ba,

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi n a̱ɗa̱ n kelentsu ka na atsuvu a̱ ɗa̱ a kiwanai kupana ba, n kelentsu ka na kpamu ki ka̱ ɗa̱ ba.

12 U danai le tsu nampa,

&lt;&lt;Nava ɗaɗa ubuta̱ u kuvuka, yaꞋan aza a na i n woꞋwi a uvuka na.&gt;&gt;

Nava ɗaɗa kpamu, ubuta̱ u kuvuka u ka̱bini.

Ama ali n gogo na a pana ba.

13 Adama a nannai kadanshi ka Vuzavaguɗu,

ki ta̱ o kokpo le tsu utonu,

kakariki-kakariki,

na kenu na ɗe kenu.

Nannai ɗa i kubana kelime ka̱ta̱ i bono i yikpa̱ n kucina̱,

yi ta̱ a kuꞋuka muna, ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ ɗa̱ a banka ugbashi.

14 Adama a nannai panai kadanshi ka Vuzavaguɗu, a̱ɗa̱ aza a ulami

a na a lyaꞋakai uma a nampa tsugono tsu Urushelima.

15 I lapa ta̱ ma̱ka̱nga̱ i danai, &lt;&lt;Ci yaꞋan ta̱ ɗe uzuwakpani n ukpa̱,

ci yaꞋan ta̱ uzuwakpani n ubuta̱ wu ukpisa̱.

Muna ma gbani-gbani ma na mi lo a̱ kuta̱wa̱ ma yawa baci,

ma kusaꞋwa tsu ba,

adama a na tsu bonoko ta̱ aꞋuwa ubuta̱ u kusheɗeku,

modoruko kpamu mo okpoi ubuta̱ u kuvuka u tsu.&gt;&gt;

16 Nava ɗaɗa ili i na Vuzavaguɗu Uba̱nga̱ri u danai,

&lt;&lt;Indana, n shikpa̱ ta̱ ɗe katali a Sihiyona,

ka na ka̱ ciya̱i ɗe ukondi,

katali ka singai ke kenene ko mogon adama a kuvaraka kumaꞋa babu munla̱i,

&lt;Vuza na baci u zuwakai ɗe katsura wa̱ kuyikpa̱ ba.&gt;

17 Mi ta̱ o kubonoko afada a singai okpo kagisamkpatsu ka kumaꞋa,

usuɓi tamkpamu wo okpo tsu kagisamkpatsu ka,

minimatali mi ta̱ o kuɓoso ubuta̱ u kusheɗeku wa aꞋuwa u ɗa̱,

ka̱ta̱ mini ma aya ma lyaꞋa ubuta̱ u kuvuka u ɗa̱.

18 Uzuwakpani u na vi yaꞋin adama a na vu doro ukpa̱ wi ta̱ a kuyaꞋan utakpi,

uzuwakpani u na vi yaꞋin kpamu adama a na vu were ubuta̱ wu ukpisa̱ wi ta̱ feu a kuyaꞋan utakpi.

Makyan ma na baci vurala vu gbani-gbani vu walai,

vi ta̱ a kuɓasangu a iɗika.

19 Ayin tutu mini ma na ma tsu aya nanlo mi ta̱ a kulaza n avu,

usana lakam kanna n kayin,

sai ayin a na ma̱ pura̱i nu.&gt;&gt;

Kuyeve ku ukuna wa akaka a nampa

i ta̱ e kuneke uma a̱ nu wovon.

20 IvaꞋantsu i nu i laꞋa ta̱ kenu an vuza wa̱ ba̱rukpa̱ ɗe,

ipalatsu i nu feu i laꞋa ta̱ kenu an ya pala ikyamba ra̱ka̱.

21 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ tsu na u yaꞋin a Kusan ku Perazimu,

ka̱ta̱ u ɗengusa̱ kpamu ka̱ci ka̱ ni tsu na u yaꞋin a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ Gibiyon

adama a na u yaꞋan ulinga u savu,

u yaꞋan ulinga u na u kiwanai kuyaꞋan ba,

22 Gogo na ka̱sukpa̱ tsugoyi tsu nu,

ta baci nannai ba atakaci a̱ ɗa̱ i ta̱ a kulasuka kuyimkpa,

adama a na m pana ta̱ wila̱ adama a̱ kula̱nga̱su u na Ka̱shile Vuzavaguɗu vo osoji a gaɗi

u kuyaꞋanka uma a aduniyan dem.

23 Zuwai atsuvu ka̱ta̱ i pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱,

shamgbai shiriri ka̱ta̱ i pana ili i na n kudana.

24 Kacimbi ka tsu nima ta̱ kashina ka̱ ni ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kuka̱sukpa̱ biꞋi adama a na u ca̱Ꞌa̱?

Ko ta u tsu ka̱na̱ kunima iɗika nannai koci?

25 Ɗa baci u kotsoi kunima kashina ka̱ ni ra̱ka̱,

u tsu la̱nsa̱ icuꞋu, ka̱ta̱ u ca̱Ꞌa̱ ilya ba?

Ka̱ta̱ u ca̱Ꞌa̱ punu ya̱nji m masala ma̱ ni ba?

Itabi feu m masala ma̱ ni

ka̱ta̱ u kara ugboku u ni ba?

26 Kacimbi ka ke yeve ta̱ ili i na u kuyaꞋan,

adama a na Vuzavaguɗu u tsu neke yi ta̱ kuyeve.

27 A tsu lapa igeɓetsu n kalangu ka kulapu ba,

ama a tsu lapa ta̱ i ɗa n kalangu ke kenu,

keke vo odoku vu kulapu va kulapa igeɓetsu ba,

ama i ta̱ a kufaba i ɗa m macaka kenkeꞋen.

28 Mayun ɗa a iya ili i na yi n icuꞋu adama o boroji,

ama a kulyaꞋa kelime n kulapa i ɗa n kalangu ali a kubana ba.

Wi ta̱ a kufuɗa kutuka̱ n keke vo odoku vi ni lo,

ama odoku a̱ ni a kugasa n keke va punu ba.

29 Ukuna u nampa ra̱ka̱ wu uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

vuza na wi n odoki a singai, koɓolo n kuyeve ku utsura.

29

Ili ya atakaci a kubana a̱ likuci i Dawuda

1 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa̱ nu, Ariyelu, Ariyelu,

likuci i na Dawuda u da̱sa̱ngi.

ka̱ya̱ dem

ɗa va kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka̱ nu.

2 N nannai dem mi ta̱ a̱ kutuka̱ Ariyelu

n atakaci, wi ta̱ a kuyaꞋan kpalu ka̱ta̱ u shika̱,

wi ta̱ o kokpo an katalikalyuka wa̱ va̱ upali nu mpasa.

3 Mi ta̱ a kubanka likuci ya n kuvon,

n kambuku i ɗa ka̱ta̱ n shilika̱ n i ɗa,

mi ta̱ a kumaꞋa idasakpatsu i mashilya

adama a na m banka n kuvon.

4 I ta̱ o kubonoko wu ka̱ca̱pa̱ punu a iɗika ka̱ta̱ vi yaꞋan kadanshi,

kadanshi ka̱ nu ki ta̱ a̱ kuzuɗa̱ punu a̱ kubuta̱.

Ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu ki ta̱ o kokpo tsu ka̱la̱ka̱tsu ka kafataluwa punu a iɗika,

ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu ki ta̱ o kuyongo e yemeni punu a̱ kubuta̱.

5 Ama irala i nu n a̱bunda̱i yi ta̱ o kubono an kubuta̱ ku lenwu,

aza a na i a kutamba wu i ta̱ a kulaza an kopo ka na ko tsu tono wunla̱i.

Ki ta̱ a kuyaꞋan nannai gogoꞋo, babu uzuki

6 Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱

n akpanga n kugba̱ɗa̱ ki iɗika n kacaꞋa ka gbangam,

n wunla̱i wu utsura m melentsu ma akina ma na mi a̱ kukula̱.

7 Ka̱ta̱ ka̱bunda̱i ka aduniyan ra̱ka̱ ka na ka̱ shilika̱i n Ariyelu,

koɓolo n aza a na a̱ shilika̱i n a̱yi ali n ubuta̱ wu utsura u ni dem ɗa a kambuki ni,

wi ta̱ o kokpo adanshi alatani a ɗa,

tsu kene ku na ku tsu ta̱wa̱ vuma n kayin.

8 Tsu na vuza vu kambulu u ci yaꞋan alatani a na wi a kulyaꞋa ilikulyaꞋa,

ka̱ta̱ u ɗa̱nga̱ baci u cina kambulu ka ka buwa yi ta̱,

tsu vuza na wi a kupana kakuli u ci yaꞋan alatani a na wi o kusoꞋo mini,

ama ka̱ta̱ u jimgba u cina kakuli ka̱ ni a kulyaꞋa kelime n kutakacika yi.

Nannai ɗa ka kuyaꞋan n iɗika kakau n a̱bunda̱i

i na u shilika̱i n Kusan ku Sihiyona.

9 YaꞋan tsulau ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan mereve,

lyaꞋa kelime n kubonoko ka̱ci ka̱ nu ka̱yimba̱.

Maka ka̱ci ka̱ nu n ili i yoku babu vu soꞋo ma̱ra̱,

okpo ga̱lu babu vu soꞋo i na i kumaka wu.

10 Vuzavaguɗu u tuka̱ ɗa̱ ta̱ n alavu a na a̱ kuwa̱i.

U paɗarai a̱shi a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ eneki,

u palai aci a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ oboci.

11 Wa̱ nu kene ku nampa dem ili i ɗa ba, ama tsu kadanshi ka na ki u ɓa̱ya̱ngi a katagarda. Vu neke baci katagarda ka u vuza na u kufuɗa we kece, ɗa a danai ni, &lt;&lt;Adama a̱ Ka̱shile kece,&gt;&gt; wi ta̱ a̱ kushuku ka̱ta̱ u dana, &lt;&lt;Ma kufuɗa ba, ki ta̱ uɓa̱ya̱ngi.&gt;&gt; 12 Ko vu neke baci katagarda ka u vuza na u yevei mekecu ba, ɗa vu danai, &lt;&lt;Adama a̱ Ka̱shile kece,&gt;&gt; wi ta̱ a̱ kushuku ka̱ta̱ u dana, &lt;&lt;N yeve mekecu ba.&gt;&gt;

13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;Uma a nampa a tsu dana ta̱ ele uma a̱ va̱ a ɗa i ama n una̱,

ka̱ta̱ kpamu e neke mu tsugbayin n una̱ koci,

ama punu a̱ a̱ɗu e le, i ta̱ daꞋin nu mpa.

Kucikpa ku na a ci yaꞋan a kubana wa̱ va̱,

kuta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u kuyotsongusu ku uma.

14 Adama a nannai kpamu, mi ta̱ a kuyaꞋan ili i mereve n uma a nampa,

ili i mereve kakau,

ka̱ta̱ kuyeve ka aza a ugboji e le ku na̱mgba̱,

ugboji wa aza a ugboji e le u kotso.&gt;&gt;

15 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza a na o tsu sokongu

kuyeve ku le daꞋin adama a Vuzavaguɗu,

ele na a ci yaꞋan ulinga u le a̱ ka̱yimbi ka̱ta̱ e sheshe a dana,

&lt;&lt;Yayi we enei tsu? Yayi u kuyeve i na ci yaꞋin?&gt;&gt;

16 I sabaꞋi ili ɗa i bonokoi i ɗa mavadai,

adanshi e sheshe ta̱ kamaꞋi ko mogbodo ko bono ciꞋin tsu kumaꞋa,

ili i na a yaꞋin va yi ta̱ a kudana yayi u yaꞋin mu,

&lt;&lt;A̱yi ɗa u yaꞋin mu ba&gt;&gt;?

Mogbodo mi ta̱ a kudana kamaꞋi ka,

&lt;&lt;U yeve ili ba&gt;&gt;?

17 M megeshe kenu, Lebano wi ta̱ o kubono iɗika i tsuta̱,

ka̱ta̱ ubuta̱ u tsuta̱ u yotso an kakamba ba?

18 A kanna ka nanlo kagulani ki ta̱ a kupana vuza yoku e kukece katagarda,

ka̱ta̱ ka̱yimba̱ kene

wo kudoku wo yongo a̱ ubuta̱ u ka̱yimbi ba.

19 Aza a na o goyoi ka̱ci ke le i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu,

aza a unambi a yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a vuza Ciɗa vi Isaraila.

20 Aza a ugbamukaci i ta̱ o kukotso,

aza a na a ci yaꞋan ulami i ta̱ o kukotso,

ka̱ta̱ aza a na a kiwanai n kuyaꞋan ku ukuna u wuya a yaꞋan wuni,

21 aza a na n kadanshi ku una̱ koci a tsu zuwa vuma u yaꞋan unushi

i ta̱ a kaza vuza na wi n kadanshi ka mayun a̱ ubuta̱ wa afada,

koɓolo n aza a na a ci yaꞋan aꞋuwa adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ aza a usuɓi.

22 Adama a nannai ili i na Vuzavaguɗu vu na u shiba̱i Ibirahi u danai kpaꞋa ku Yakubu i ɗaɗa na,

&lt;&lt;Yakubu wo kudoku wa yaꞋan wono kpamu ba,

a̱shi a̱ ni o kudoku a runza ba.

23 Makyan ma na baci we enei muku n ni,

adama a ulinga we ekiye u va̱,

i ta̱ a kuzuwa kula ku va̱ ku yongo ciɗa,

ka̱ta̱ o bonoko vuza Ciɗa vu kpaꞋa ku Yakubu wo okpo ciɗa kpamu.

I ta̱ a kushamgba n uneki u tsugbayin a kubana u Ka̱shile ka Yakubu.

24 Ka̱ta̱ uma a na a̱ puwa̱nka̱i punu a̱ a̱ɗu e le o bono a̱ ciya̱ kuyeve,

aza a̱ ka̱sa̱la̱ kpamu i ta̱ a kisa odoki.&gt;&gt;

30

Ili ya atakaci a kubana u likuci yu ugbamukaci.

1 Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;Ili ya atakaci i ɗa a̱ɗa̱ muku mu ugbamukaci,

a̱ɗa̱ na i tsu tono kusheshe ku ɗa̱, ku na ki ku va̱ ba,

a̱ɗa̱ na i ɓolongi una̱ babu kusheshe ku va̱,

nannai va ɗa yi o kudoku unushi katsura,

2 ɗa kpamu i lazai a kubana a Masar,

babu na ye ecei mu,

adama a na i la̱nsa̱ uɓa̱nki a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna,

ka̱ta̱ i la̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku a̱ mululu m Masar.

3 Ama uɓa̱nki u FiriꞋauna wi ta̱ o kokpo ɗa̱ ili i wono,

kulu ku Masar ki ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ n wono.

4 Utsura u mogono wa u yawa ta̱ likuci i Zowa,

daꞋangi n tsuɗaka tsu Hane.

5 Yaba dem wi ta̱ o kokpo n wono,

adama a uma a singai a na i n ukuna u singai ba,

aza a na a̱ tsu ɓa̱nka̱ ba, ko a yaꞋan kasingai ko yoku

ama sai wono koci n ukuna u pete.&gt;&gt;

6 Akaka adama a nnama n kakamba n Negebu.

A̱ ubuta̱ wi iɗika i gbani-gbani n atakaci,

a̱ ubuta̱ u na ikawu i tsu ta̱wa̱,

n ubuta̱ wa agbaturu koɓolo n oko a gbani-gbani,

kololu ka uma ka ka ɗikai uciyi u le a njaki,

koɓolo n gaɗi va arakuma,

a kubana u uma a nanlo a a na i kuyaꞋanka u ɗa ulinga ba.

7 Uɓa̱nki wi ɗika u Masar u gbani u ɗa, babu ili.

Adama a nannai ɗa n ɗekei ni

&lt;&lt;Rahapu ka̱di ka na ka tsu saꞋwa vuza ba.&gt;&gt;

8 Gogo na, bana vu ɗana kaꞋa a magbaganla ele e kene,

ka̱ta̱ vu doku vu ɗanaka le kaꞋa a katakarda,

vu dana a kanna ka na ka̱ kuta̱wa̱

ki ta̱ o kokpo ngan n ayin dem.

9 Adama a na ele uma a ugbamukaci a ɗa n aza a uwa,

muku n na n cigai kupana kadanshi ka Vuzavaguɗu ba.

10 Ɗa a danai oboci a,

&lt;&lt;Ka̱ta̱ i doku i yaꞋan kene ba,&gt;&gt;

u danai kpamu eneki,

&lt;&lt;Ka̱ta̱ i doku i yaꞋanka tsu kene ku mayu ba.

Danai tsu ukuna u singai,

ko wa aꞋuwa u ɗa baci,

11 ka̱sukpa̱i uye u nampa wa,

ka̱ta̱ i doku i tono u ɗa ba,

ka̱sukpa̱i kudana tsu

ukuna u Vuza ciɗa vi Isaraila.&gt;&gt;

12 A dama a nannai, ili na Vuza ciɗa vi Isaraila u danai i ɗaɗa na.

&lt;&lt;Uteku tsu na i iwain akaka a nampa,

adama na i goyo ta̱ akaka a nampa,

ɗa i bonoi i zuwai katsura a̱ ubuta̱ wi ili i gbani-gbani,

koɓolo n ukuna u modoruko,

13 adama a nannai unushi u nampa wi ta̱ o kokpo

tsu uɓaci u mashilya mu ugaɗi, ma na ma̱ ka̱ga̱lukpa̱i ra̱ka̱,

an ma̱ yikpa̱ babu megeshe.

14 Wi ta̱ o kuɓoso miri-miri tsu mogbodo,

ma na mo ɓosoi ka̱mbu-ka̱mbu,

ma na a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱mbu a̱ ni vi a̱ kuciya̱ punu ka̱mbu

ka na va kukenuku akina ba,

ko ka na va kukenuku mini o kogbodo ba.&gt;&gt;

15 Na ɗa ili na Vuzavaguɗu Ka̱shile, Vuza ciɗa vi Isaraila u danai.

&lt;&lt;N kushika̱ ku unushi n kuvuka wa̱ va̱ ɗaɗa i kuciya̱ wishi,

kuyongo n ka̱bini n uneki wa a̱ɗu u ɗa̱, ɗaɗa katsura ka̱ ɗa̱,

ama ɗa i iwain.

16 Ɗa vu danai, &lt;A̱Ꞌa̱, ci ta̱ a kusuma gaɗi vo odoku.&gt;

Adama a nannai yi ta̱ a kusuma.

Ɗa a̱ɗa̱ i danai, &lt;A̱ tsu ci ta̱ a kusuma gaɗi vo odoku a ilaɗi,&gt;

Adama a nannai uma a̱ ɗa̱ a na i a kukiyangu tsu i ta̱ a kulaꞋa n ilaɗi.

17 Uma a̱ ɗa̱ ka̱kpa̱n i ta̱ a kusuma

adama a vuma vi te,

ye ene baci uma a tawun

yi ta̱ a kusuma ra̱ka̱ vu ɗa̱,

ali i ta̱wa̱ yo okpo

tsu urotu u kakashi a gaɗi vu kusan,

uteku tsu urotu a kusan.&gt;&gt;

18 Adama a nannai Vuzavaguɗu u vana ta̱, adama a na u yotsongu ucigi u ni wa̱ ɗa̱,

ɗa kpamu u ɗa̱nga̱i adama na u yotsongu ɗa̱ asuvayali a̱ ni.

Adama a na Vuzavaguɗu a̱yi Ka̱shile ka mayun kaꞋa,

una̱singai u ɗa dem wa aza a na a vanai ni.

19 A̱ɗa̱ uma a na i ida̱shi a Sihiyona, n Urushelima, yi a ku doku kushika̱ kpamu ba. Mayun ɗa a̱yi wi ta̱ a kuciga ɗa̱, a ayin a na baci i lapai una̱ adama a na a̱ ɓa̱nka̱ ɗa̱. Makyan ma na baci u panai dem wi ta̱ a kushuku ɗa̱. 20 Ko an wo okpoi Vuzavaguɗu u neke ɗa̱ ta̱ ilikulyaꞋa ya atakaci m mini ma atakaci, ko n nannai a̱yi malum ma̱ ɗa̱ wo kudoku wo sokongu a̱shi a̱ ni kpamu ba, ama n a̱shi a̱ ɗa̱ yi ta̱ e kene le. 21 Atsuvu a̱ nu i ta̱ a kupana kadanshi a̱ kucina̱ ku nu, a kudana &lt;&lt;Na va ɗaɗa uye, tono u ɗa,&gt;&gt; ko vu kpatala baci a usingai ko a ugula̱. 22 Ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i la̱nga̱sa̱ a̱ma̱li a̱ ɗa̱ a na i yimai ɗa i paɗarai n azurufa koɓolo n ululu a azanariya a na i shikpa̱i. Ka̱ta̱ i varuku le uteku ci ili yu unata. Ka̱ta̱ i dana le, &lt;&lt;Walai, ka̱sukpa̱i tsu.&gt;&gt; 23 Wi ta̱ o kuyoꞋoko ɗa̱ mini adama a̱ icuꞋu i na i ca̱Ꞌi a iɗika, ka̱ta̱ ilikulyaꞋa i na i kumatsa punu a iɗika ya i gaꞋan ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan ba̱ri. A kanna ka nanlo kuzuwa ku ɗa̱ ki ta̱ a kulina a̱ ubuta̱ wi ijanu wa̱ a̱bunda̱i. 24 Obomburon ni njaki n na mi a kuyaꞋan kunima i ta̱ a kutakuma ijanu i singai, i na a lapulai mayin. 25 A kanna ka nanlo, ka na a kiɗai irala i ɗa̱, ɗa kpamu nshilya n kindi n yikpa̱i. Nyeneke m mini mi ta̱ e kuyene a gaɗi va aginda nu nsasan dem. 26 Kutashi ku wotoi kpamu ki ta̱ a kakana tsu kanna, ka̱ta̱ wakani u kanna u laꞋa tsu na wi ishi ali kucindere, uteku tsu kutashi ku ayin e cindere derere, a ayin a na Vuzavaguɗu wu urasai ukpanwojuno u uma a̱ ni ɗa kpamu u ta̱na̱ta̱ngi untsu a na u yaꞋankai le.

27 La̱na̱, kula ku Vuzavaguɗu a̱ kuta̱wa̱ na ɗe daꞋangi,

n ka̱ɗu ukuli koɓolo n ka̱nga̱ ka̱ lima̱ ka̱u,

kadanshi ka̱ ni tukpa n wupa,

kelentsu ka̱ ni kpamu m munuka tsa akina.

28 Ayinviki a̱ ni i ta̱ tsu kuyene ku na ku lyaꞋi

ali ku yawai e kuɗeku.

A̱ kusa̱sa̱ aduniyan e meshere ma munuka,

ka̱ta̱ u uka mgbagulu n uma

iryangama i na i kuzuwa le a̱ puwa̱nka̱.

29 Yi ta̱ a kuyaꞋan vishipa

tsu kayin ka na a ci yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kanna ka ciɗa,

ta a̱ɗu a̱ ɗa̱ a kuyaꞋan ma̱zanga̱ nannai,

a ayin a na baci uma a̱ lika̱i igbala

a̱ ubuta̱ u kusan ku Vuzavaguɗu,

a kakpanlai ka aza a Isaraila.

30 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa uma a pana ka̱la̱ka̱tsu ka tsugbayin ka̱ ni,

ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ le e ene kukiye ku utsura ku ni a̱ kucipa̱, n wupa nu nlentsu ma akina,

n eleshu a̱ mini, n akpanga koɓolo m mini ma atali.

31 Ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu ki ta̱ a kukiruma aza a Asiriya,

wi ta̱ a kulapa le n kalangu ka̱ ni.

32 Ulapi u na baci de Vuzavaguɗu u yaꞋankai le dem

m mashawuri ma mafabuka ma̱ ni,

wi ta̱ o kokpo an tsuwaꞋi ci ndele n umolu,

n kukiye ku utsura ku ni ku ɗa u kushila̱ka̱ n ele a̱ ubuta̱ u kuvon.

33 M megeshe ma ɗe o foɓuso ta̱ ubuta̱,

wa akina a̱ a̱bunda̱i a na o kusongu mogono ma Asiriya.

Kpenle ka akina ku ni a yaꞋan ta̱ ku ɗa n uga̱vi koɓolo n wanshi,

n akina punu tukpa nu nɗanga,

Vuzavaguɗu wi ta̱

a̱ kuvula̱ akina a̱ ka̱nga̱ ko tsukono ku utsura,

adama a na u songu.

31

Ili ya atakaci i ɗa wa aza na a zuwakai aza a Masar katsura

1 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa aza na a banai Masar kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

ɗa kpamu a zuwakai odoku utsura,

ɗa a̱ ushuki n ka̱bunda̱i ke ekeke e le

koɓolo n utsura wa akumbi o odoku e le,

ama ɗa a iwain kula̱nsa̱ uɓa̱nki u Vuza Ciɗa va aza a Isaraila

ko kpamu a̱ la̱nsa̱ uɓa̱nki a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

2 Ko n nannai a̱yi wi ta̱ n ugboji, wi kpamu a kufuɗa kutuka̱ n kawuya,

a̱yi u tsu yaꞋansaka kadanshi ka̱ ni ba.

Ama u tsu ɗa̱nga̱ ta̱ adama na u shilika̱ n iꞋuwa ya aza asuvawuya,

koɓolo n aza na a̱ tsu ɓa̱nka̱ aza na a tsu yaꞋan ka gbani-gbani.

3 Aza a Masar uma a ɗa Ka̱shile kaꞋa i ba.

Odoku e le kpamu ikyamba i ɗa nu mpasa, alijani a ɗa ba.

Ayin a na baci Vuzavaguɗu u ba̱rukpa̱i kukiye ku ni adama a na u takacika le,

ka̱ɓa̱nki ka ki ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ ka̱ta̱ u yikpa̱,

a̱yi kpamu vuza na a̱ ɓa̱nka̱i va wi ta̱ a̱ kuyikpa̱,

ka̱ta̱ dem vu le a̱ niꞋwa̱n koɓolo.

4 Ili i na Vuzavaguɗu u danai mu i ɗa na,

&lt;&lt;Uteku tsu na kawu u ci yaꞋan yura̱

wana ɗai u ka̱na̱ malala,

ko ka̱bunda̱i ka nguɓi

ko o ɓolongu baci adama a̱ ni,

wa kupana wovon adama a kacaꞋa ke le ba,

ko ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ muɗa̱ adama a kacaꞋa ke le,

nannai ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili u kucipa̱

ka̱ta̱ u shilika̱ a kusan ku Sihiyona n kaginda ka̱ ni.

5 Tsu na nnu n tsu imkpa gaɗi,

nannai ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili u kisa Urishelima,

wi ta̱ a̱ kula̱na̱ i ɗa ka̱ta̱ wi isa i ɗa̱,

wi ta̱ a kukpada kawuya ka na ka̱ kuta̱wa̱ punu.&gt;&gt;

6 Aza a Isaraila, bonoi, adama a na i ka̱sukpa̱ ta̱ uye u Vuzavaguɗu ra̱ka̱-ra̱ka̱. 7 Adama a na a kanna ka nanlo ka yaba dem, wi ta̱ a kuvaruku a̱ma̱li a azurufa n azanariya, a na ekiye a̱ unushi a̱ ɗa̱ a yaꞋin.

8 &lt;&lt;Ka̱ta̱ aza Asiriya a̱ kuwa̱ n ukpa̱ u kotokobi,

ka na ekiye a vuma a yaꞋin ba, ka ɗa ka kuna le.

Ka̱ta̱ a suma adama ukpa̱ u kotokobi,

ka̱ta̱ a zuwa a̱ɗa̱nga̱ni e le a yaꞋan ulinga u tsugbashi.

9 Ubuta̱ wu utsura u le wi ta̱ a̱ kuyikpa̱ adama a aza a gbani-gbani,

aza e kelime o kuvon a̱ ni i ta̱ a kusuma a ayin a na baci e enei urotu u kakashi u kuvon u ɗa̱,&gt;&gt;

Vuzavaguɗu u danai nannai,

a̱yi na akina a̱ ni ta ɗe i a Sihiyona,

ɗa kenle ka̱ ni ki a Urushelima.

32

Tsugono tsu usuɓi

1 La̱na̱, mogono mi ta̱ a kulyaꞋa tsugono tsu usuɓi,

ka̱ta̱ ngono n lyaꞋa tsugono n kasingai.

2 Yaba dem wi ta̱ o kokpo tsu ubuta̱ u kusheɗeku adama a̱ wunla̱i wu utsura,

n ubuta̱ u kusheɗeku adama a̱ mini ma atali ma munuka,

uteku ci nyeneke m mini n na n ɗekpei a kakamba,

an kulu ku kakpanlai ka gbayin a iɗika i ɗekpu.

3 Ka̱ta̱ a̱shi a aza a na i e kene a̱ kpa̱ɗa̱ kuyumba̱tsa̱sa̱ka̱,

ka̱ta̱ kpamu atsuvu a za na i a kupana, a pana.

4 Vuza na wi n uremi u ka̱ɗu ba, wi ta̱ a̱ kuciya̱ kuyeve ka̱ta̱ u fuɗa,

ka̱ta̱ kelentsu ka vuza vu cikeku ka fuɗa ka dansa mayin.

5 A buwa e kuɗeke kalau vuza vu ma̱riki ba,

ko e ɗeke vuza vu kalyaꞋa vuma vu gbayin.

6 Adama a na kalau ka ci yaꞋan ta̱ kadanshi ka tsulau,

ka̱ɗu ka̱ ni kpamu ki ta̱ ushani tukpa n kawuya,

u ci yongo ta̱ a kuyaꞋansa ili i na yi i Ka̱shile ba,

ka̱ta̱ u ka̱na̱ kuripula̱sa̱ uma adama a Vuzavaguɗu,

aza a kambulu u ka̱sukpa̱ le lekeɗi,

ka̱ta̱ aza a kakuli u ka̱sukpa̱ le n kakuli ke le.

7 Ama vuza vu kalyaꞋa, uteku u na u ci yaꞋan ili i ni wi ta̱ tukpa n kawuya,

u ci yaꞋan ta̱ kusheshe ku wuya

adama a na u doro aza a unambi n kadanshi ka aꞋuwa,

ko ufolu u le u singai u ɗa baci.

8 Ama vuma vu ma̱riki, u ci yaꞋan ta̱ kusheshe ku singai,

n kusheshe ku singai ku ɗa kpamu u tsu shamgba.

A̱ma̱ci a Urushelima

9 Ɗenga̱i, a̱ɗa̱ a̱ma̱ci a na yi ida̱shi i ka̱ci ka̱ ɗa̱,

panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱,

a̱ɗa̱ nkere n na yi ida̱shi i ba̱ri,

ka̱ta̱ i zuwaka mu atsuvu i pana kadanshi ka̱ va̱.

10 An ka̱ya̱ ka lazai,

a̱ɗa̱ a̱ma̱ci a na yi ida̱shi i ba̱ri yi ta̱ e kujeꞋeke ikyamba,

kutaɓa umaci wi itacishi u kusuɓa̱ ba,

ka̱ta̱ kpamu i namba nɗanga n kutaɓa.

11 JeꞋekei ikyamba, a̱ɗa̱ a̱ma̱ci a na yi ida̱shi i ka̱ci ka̱ ɗa̱,

jeꞋekei avangatsu, a̱ɗa̱ a̱ma̱ci a na yi ida̱shi i ba̱ri.

Foɗosoi aminya a̱ ɗa̱,

i shiya akashi a̱ a̱kyuꞋun a̱ ɗa̱.

12 Na̱mgba̱i a̱tsuma̱ adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ ashina a̱ ɗa̱ koɓolo ashina a itacishi a̱ ɗa̱,

13 adama a na iɗika i uma a̱ va̱ i matsa ta̱ awana n kerepu,

na̱mgba̱i a̱tsuma̱ adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ iꞋuwa i ma̱za̱nga̱ i ɗa̱.

14 Adama a na i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ kefeku ko mogono ka,

likuci i na yi tukpa n uma yo okpo ta̱ agali,

kaginda koɓolo n ubuta̱ u kindi wi ta̱ o kokpo ubuta̱ u ka̱rikpa̱ni ko wannai,

ka̱ta̱ wo okpo ubuta̱ u ma̱za̱nga̱ wu njaki n kakamba n ilikuzuwa adama a kalina ka na a kuyaꞋan punu,

15 ali sai ayin a na a̱ suꞋuki tsu ayinviki na ɗe gaɗi,

ka̱ta̱ kakamba kokpo iɗika i tsuta̱,

ka̱ta̱ iɗika i tsuta̱ ya i matsa umaci n a̱bunda̱i.

16 A ayin a nanlo a ɗa a kuyaꞋan ka mayun ɗe a kakamba ka,

ka̱ta̱ a yaꞋan feu ku usuɓi a iɗika i tsuta̱.

17 UgaꞋin u kuyaꞋan ki ili yu usuɓi wi ta̱ o kokpo ma̱ta̱na̱,

ka̱ta̱ kpamu usuɓi u tuka̱ n ida̱shi i ma̱ta̱na̱ i babu uteku n windi mayin.

18 Uma a̱ va̱ i ta̱ o kuyongo a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i ma̱ta̱na̱,

asuvu a iꞋuwa i na yi babu kadama,

n ubuta̱ u na wi n ka̱bini n windanai mayin.

19 Ko mini ma atali ma varukusu baci nɗanga n kakamba,

ɗa likuci i ɓosoi ra̱ka̱-ra̱ka̱,

20 una̱singai u ɗa a kubana wa̱ ɗa̱,

a̱ɗa̱ na yi a kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱ vi icuꞋu i ɗa̱ ɗevu n kuyene,

ɗa kpamu i ka̱sukpa̱i anaka ni njaki n ɗa̱ a kulina ba̱ri.

33

Kavasa ku uɓa̱nki

1 Ili ya atakaci i ɗa a kubana wa̱ nu, avu na vu tsu una uma,

avu na ka̱ta̱ a unai ba.

Ili ya atakaci a kubana wa̱ nu, avu vuza modoruko,

avu na ka̱ta̱ a saꞋwai kudoro ba.

Ayin a na baci vu ka̱sukpa̱i kula̱nga̱sa̱ uma,

i ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ wu,

vu ka̱sukpa̱ baci kpamu kudoro uma,

ka̱ta̱ feu o doro wu.

2 Vuzavaguɗu, pana asuvayali a̱ tsu,

ci neke ta̱ a̱ɗu a̱ tsu wa̱ nu.

Okpo katsura ka̱ tsu ayin dem,

ka̱ta̱ visa tsu ayin a na baci atakaci a̱ ta̱wa̱i.

3 N usari u ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin ka̱ nu, ɗa uma a sumai,

ayin na baci kpamu vu ɗa̱nga̱i kashani, ka̱ta̱ aduniyan u wacuwa,

4 Uma o ɓolongi ucanuku u kuvon, uteku tsu na nta̱ɗa̱ma̱ci n tsu ɓolongu ka̱ta̱ kpamu akyuꞋun a pala kashina, ta uma a a̱ kukpa̱nta̱ ili ya nannai.

5 Vuzavaguɗu vuzagbayin ɗa, wi ta̱ ida̱shi ɗe gaɗi,

wi ta̱ a kushatangu Sihiyona n kasingai koɓolo n ka mayun,

6 a̱yi ɗa u kokpo kumiꞋi ku nu a ayin a nanlo,

n wishi wa̱ a̱bunda̱i, n kuyeve n ugboji.

Kupana ku wovon ku Vuzavaguɗu ku ɗaɗa uciyi u nu.

7 La̱na̱, osoji a utsura a̱ ma̱shi a uye,

aza a usuki a̱ ma̱ta̱na̱ a̱ ma̱shi wuya-wuya.

8 Uye u gbagbaꞋin u na̱mgba̱ ta̱,

aza a nwalu o doku o tono u ɗa ba.

Ɗa uzuwakpani u yaꞋin ukoɗi,

ɗa likuci kakau i yaꞋin ugoyi,

vuma u doku u ciya̱ ucikpi kpamu ba.

9 Ɗa iɗika i na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ɗa i lumbai,

ɗa nɗanga n Lebano n yambai ɗa n lumbai,

Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Sharon ke ɗekpe ta̱, ɗa wo okpoi tsu kakamba,

ɗa Bashan koɓolo n Kamelu a̱ sa̱ruwa̱i a̱vuku e le.

10 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Gogo na mi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱,&gt;&gt;

ka̱ta̱ kpamu a cikpa mu,

&lt;&lt;Gogo na mi ta̱ e kuneke ka̱ci ka̱ va̱ tsugbayin.

11 I na yi a kuyaꞋansa yi ta̱ tsu kopo

i bonoi i matsai ciꞋiwa̱,

ayinviki a̱ ɗa̱ i ta̱ tsa akina a na e kuleɓece ɗa̱.

12 Uma a̱ nu i ta̱ a̱ kukula̱ gbende-gbende,

tsu awana a kakamba a na a kapai ɗa o songi n akina.&gt;&gt;

13 A̱ɗa̱ na yi daꞋangi, panai i na n yaꞋin,

a̱ɗa̱ na yi ɗevu, yevei utsura u va̱.

14 Aza a̱ unushi a Sihiyona a pana ta̱ wovon,

aza a na e yevei Ka̱shile ba, e jeꞋeke ta̱ ikyamba, ɗa a danai,

&lt;&lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu u kufuɗa kuda̱sa̱ngu n akina o mosonku?

Yayi kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu u kufuɗa kuyongo n akina a na i a̱ kukula̱ babu uteku?&gt;&gt;

15 Vuza na wi a kuyaꞋan nwalu mu usuɓi

ɗa kpamu wi a kuyaꞋan kadanshi ki ili i na i gaꞋin,

ɗa u iwain kuɗika i na i uwai ni n uye u kalyaꞋa,

a̱yi na u iwain kupanaka aza a na e ci sheshe ukuna u munuka,

a̱yi na u tsu yimba̱tsa̱ka̱ a̱shi a̱ ni adama a na u kpa̱ɗa̱ kinda ukuna u wuya,

16 wi ta̱ o kuyongo gaɗi,

ubuta̱ u kusheɗeku u ni wi ta̱ kokpo ubuta̱ wu nsasan m gbagbaꞋin.

Ka̱ta̱ e neke yi ilikulya,

wi a kunamba kpamu mini mo kusoꞋo ba.

17 Vi ta̱ e kene mogono n ugaꞋin u ni,

ka̱ta̱ ve ene kpamu i ɗika i na yi n ka̱ba̱nga̱ n a̱bunda̱i ali a kubana daꞋangi.

18 N ka̱ɗu ka̱ nu vi ta̱ a kuciɓa n i na i saꞋwai kuzuwa wu wovon, ka̱ta̱ vu dana

&lt;&lt;Te ɗai biꞋi, vuza vu mekecu va,

Te ɗai kishi ku utafu ka?

Te ɗai kpamu kekeci ki imashi ka?&gt;&gt;

19 Yi o kudoku kene uma a ugbamukaci kpamu ba,

aza na kadanshi ke le ki n atakaci a̱ kuyeve,

i a kadanshi n cikeku tsu na ya kufuɗa kuyeve ba.

20 La̱na̱ Sihiyona, likuci i na a̱ tsu ci yaꞋansa ka̱ɗiva̱ ka̱ tsu.

A̱shi a̱ nu i ta̱ e kene Urishelima,

likuci yi ida̱shi i ma̱ta̱na̱, wi ta̱ o kokpo tsu ka̱pa̱m ka na ki kushewerengu ba,

aguta a ni kpamu i kumuɗa̱ ba,

babu kawin kete ka̱ ni ka na ki a kukasa.

21 Ta ɗe Vuzavaguɗu n utsura u ni wi adama a̱ tsu,

Tsu ubuta̱ u na wi n kuyene n adaɓa i,

gaɗi vi le antsu o kuvon a kubana ɗe ba,

babu kpamu antsu a gbagbaꞋin. 22 Adama a na Vuzavaguɗu ɗa kayaꞋin ka afada ka̱ tsu,

Vuzavaguɗu ɗa keneki ka̱ wila̱ ka̱ tsu,

a̱yi ɗa kpamu mogono ma̱ tsu,

wi ta̱ a kisa tsu.

23 Ashiyatsu a usaki a a̱ ba̱ɗa̱ ta̱,

o doku reme kalangu ka

kakashi ka tsu na kpantsu ka kuwala mayin ba.

Ka̱ta̱ a ayin a nanlo a i peceshe ucanuku wa̱ a̱bunda̱i u na a̱ pura̱i va,

ali nkutu feu n raliwa tsu na a cigai.

24 Babu vuza na wi ida̱shi a Sihiyona u kudana, &lt;&lt;Mpa mi gbaga ba&gt;&gt;

I ta̱ a kucinukpaka aza a na i ida̱shi ɗe unushi u le.

34

Afada adama a uma aduniyan

1 Ta̱wa̱i ɗevu, a̱ɗa̱ iɗika i limoci ya aduniyan ka̱ta̱ i pana,

bonokoi asuvu a̱ ɗa̱ ubuta̱ u te a̱ɗa̱ uma.

YaꞋan iɗika n i na yi punu dem i pana,

ka̱sukpa̱ aduniyan n i na i tsu uta̱ punu dem i yeve.

2 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a wupa n aduniyan ra̱ka̱,

wupa wu usuɗukpi ka̱ɗu u ni, wi ta̱ a̱ ubuta̱ wi irala i le ra̱ka̱.

Wi ta̱ a kuna le ra̱ka̱,

wi ta̱ kpamu a̱ kuka̱sukpa̱ a kiɗa le.

3 Even a ikyamba e le a̱ kuciya̱ uciɗa̱ngi ba,

ka̱ta̱ ushami we even a ikyamba i le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika,

ka̱ta̱ nsansa n yene nu mpasa n le.

4 Ka̱ta̱ kpamu ili i kutashi i gaɗi ra̱ka̱ a̱ niꞋwa̱n,

Gaɗi wi ta̱ a̱ ka̱ta̱la̱ tsu kajiba,

ka̱ta̱ azangata o ɗoɗo a iɗika

tsa̱ a̱vuku a itacishi a na a lumbai,

ko uteku tsu na umaci u ma̱biri u na u ɗekpei.

5 Ayin a na baci kotokobi ka̱ va̱ ko kotsoi ulinga u ni na ɗe gaɗi,

la̱na̱, ka ki ta̱ a̱ kucipa̱ adama a afada a aza e Edom,

a̱ ubuta̱ u uma a na n sheshei kuna.

6 Kotokobi ka Vuzavaguɗu ka̱ sumba̱ ta̱ nu mpasa,

ki ta̱ upali nu ushuma

koɓolo nu mpasa mu nlala nu nga̱ji,

ushuma u muku n ka̱tsuma̱ ma̱ a̱giri.

Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ n alyuka a Boza,

koɓolo m makiɗaka ma̱ a̱bunda̱i wa aza a Edom.

7 Uma i ta̱ a̱ kukuwa̱ tsu njuma,

koɓolo n a̱ɗa̱nga̱ni n aza a utsura feu.

Iɗika yi ta̱ o kusoꞋo mpasa,

ka̱ta̱ kayala ka̱ cuwa̱ n ushuma.

8 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ n kanna ka kutsupa,

ka̱ya̱ ka kutsupa i na a yaꞋankai Sihiyona.

9 Ka̱ta̱ nyeneke n Edom m bono maniꞋin ma na a tsu sura a uye,

kayala ka̱ ni ko bono tsa akina a̱ ka̱nga̱ ko tsukono,

ka̱ta̱ iɗika i ni kpamu i kula̱ tsa akina a na i a kulala ka̱u.

10 Kanna n kayin dem a̱ kukima̱ a ɗa ba,

ka̱nga̱ ka ni ki ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ babu kuzuwa uteku.

Ali n tsukaya n tsukaya, u ɗa wi ta̱ o kokpo ukuna u gbani,

babu vuza na u kudoku wo tono u ɗa.

11 Ma̱kpa̱tuwa̱n n kagawun i ta̱ o kuyongo punu a̱ ubuta̱ wa,

ka̱ta̱ a yaꞋan ɗe cikinda.

Adama a na Ka̱shile ki ta̱ a kugisangu iɗika i nanlo ya n cicoꞋo,

wi ta̱ a kugisangu i ɗa adama a na u tuka̱ n kawuya

koɓolo m munuka.

12 Babu tsugbayin tsu na tsa kubuwa tsu na tsa kuzagba tsugono,

muku mu ngono ra̱ka̱ mi ta̱ a̱ kuniꞋwa̱n.

13 Awana i ta̱ o kugbonguro ka̱ta̱ a lyaꞋa iꞋuwa yi utsura i le,

awanagbede i ta̱ a̱ kuta̱ a isa kefeku ko ngono koɓolo n likuci i na yi ni nshilya.

I ɗa yi ta̱ o kokpo ubuta̱ u kuyongo wi nsheꞋe n kakamba,

n iꞋuwa yi mkpa̱tuwa̱n.

14 Ka̱ta̱ nnama n kamba n gasa n a̱kunzu,

ka̱ta̱ nreꞋe n shika̱ka̱ itoku i le,

mayu, ta ɗe ili i kayin i kuyongo,

ka̱ta̱ a̱ la̱nsa̱ka̱ ka̱ci ke le ubuta̱ u kuvuka.

15 Ta ɗe ma̱kpa̱tuwa̱ ma kuyaꞋan cikinda ka̱ta̱ a zuwa okowo,

ka̱ta̱ u gyaꞋwan, ka̱ta̱ u ɓolongu muku ni a asuvu e evelyu a̱ ni,

mayun ta ɗe kpamu asakali o kuyongo,

vuza n vuka vi ni.

16 La̱na̱ ka̱ta̱ vi kece a katagarda ka Vuzavaguɗu.

Babu ili i te punu a katagarda ka i na i kupuwa̱nka̱,

babu vuza na u kunamba vuza ni.

Adama a na n una̱ u ni u ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi ka,

ayinviki a̱ ni i ta̱ o kuɓolongu le a̱ ubuta̱ u te.

17 U zagbaka le ta̱ ubuta̱ u na yaba dem u kuyongo,

n ekiye a̱ ni ɗa u pecekei le n kagisamkpatsu,

i ta̱ a̱ kuka̱na̱ i ɗa ali sai uteku n uteku

ta ɗe o kuyongoso ali n tsukaya n tsukaya.

35

Ma̱za̱nga̱ ma vuza na a̱ Shiba̱i

1 Meremune n agbata i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱,

kakamba ki ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ ka̱ta̱ ka yaꞋan a̱pa̱lu

tsa apulufa, 2 wi ta̱ a̱ kuba̱za̱lukpa̱ a̱pa̱lu n a̱bunda̱i

ka̱ta̱ u yaꞋan ma̱za̱nga̱ m ma̱ta̱na̱ n ishipa.

I ta̱ e kuneke yi tsugbayin tsu Lebano,

uteku tsugbayin tsu kusan ku Kamelu n ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Sharon.

I ta̱ e kene tsugbayin tsu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

tsugono tsu Ka̱shile ka̱ tsu. 3 Ɓa̱nka̱i aza a na oꞋoi,

ka̱ta̱ i ɓa̱nka̱ aza a na a buwai n utsura ba.

4 Danai aza na i n a̱ɗu o wovon,

&lt;&lt;Gbamai asuvu, ka̱ta̱ i pana wovon ba,

Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱,

wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n katsupu,

ka̱ta̱ wi isa ɗa̱.&gt;&gt;

5 Ka̱ta̱ a̱shi a̱ a̱yimba̱ a̱ ɓa̱yuwa̱,

ka̱ta̱ atsuvu a kagulani kpamu a pana,

6 ka̱ta̱ nkutsuma̱ n taɗukpa tsu nreꞋe,

ka̱ta̱ kelentsu ke kebebe ko orukpo adama a̱ ma̱za̱nga̱.

Ka̱ta̱ mini mu uta̱ e meremune,

n nyeneke n yene a kakamba.

7 Iɗika yu usuɗukpi yi ta̱ o kokpo kadaɓa ka̱ mini,

ka̱ta̱ iɗika i ɗekpu i yene mini.

Ka̱ta̱ ubuta̱ u na nsheꞋe n kakamba mi ishi n ci yongo, u shana m mita̱,

n ikiku koɓolo n abatamini i ta̱ o kugbonguro.

8 Uye u gbayin u kuyaꞋan ta̱ ɗe,

i ta̱ e kuɗeke u ɗa uye u ciɗa,

aza a unata a kuwala punu ba.

U ɗa wi ta̱ o kokpo uye wa aza a na i o kutono uye u Ka̱shile,

ko alau o kutono u ɗa ba.

9 Babu kawu vu na u kuyongo ɗe,

babu kpamu nnama m gbani-gbani n na n kutono ɗe,

e kene le ɗe ba,

ama aza a na Vuzavaguɗu wi isai koci ele ɗa o kutono uye wa,

10 ka̱ta̱ aza na Vuzavaguɗu u Shiba̱i o bono,

ka̱ta̱ a uwa Sihiyona n ishipa,

ka̱ta̱ ma̱za̱nga̱ ma babu uteku mo yongo n ele,

ka̱ta̱ a̱ ciya̱ ma̱za̱nga̱ m ma̱ta̱na̱,

ka̱ta̱ una̱mgbuka̱tsuma̱ n atakaci o kotso.

36

Sanakaribu, u rikpa̱sa̱i aza a Yahuda

1 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱ya̱ ka kupa n a̱na̱shi ka na Mogono Hezikaya wi a kulyaꞋa tsugono, ɗa Sanakaribu mogono ma Asiriya u shilika̱i n likuci yu ukanji ya aza a Yahuda ra̱ka̱ ali ɗa wi isai i ɗa. 2 Ɗaɗa Mogono ma Asiriya u suki kovonshi vi ni, wu uta̱i e Lakishi a kubana a̱ ubuta̱ u Mogono Hezikaya ɗe Urishelima. Ɗa ka̱bunda̱i ko osoji ka banai n a̱yi, ɗa ka̱suki ka ka shamgbai a kapasa ka kadaɓa ka gaɗi, a uye wu ubuta̱ u na a ci yaꞋan kuza̱Ꞌa̱, 3 ɗa Eliyakimu maku ma Hilikiya vuza vu ulinga vu kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani, koɓolo n Jowa maku ma Asafu kofoɓi ka atagarda o mogono, ɗa a banai a gasai n a̱yi.

4 Ɗa vuza kelime vu Asiriya u danai aza e kelime a Yahuda, &lt;&lt;Dana Hezikaya, &lt;Ili i na vuzagbayin mogono, mogono ma Asiriya u dansai i ɗa na. U Yayi vi nekei ka̱ɗu ka̱ nu ali ɗa vi a̱ra̱ɗi? 5 Vi sheshe ta̱ vi ta̱ n ugboji n utsura wo osoji? Ama ɗa vi yaꞋin kadanshi ka gbani. U yayi vu zuwakai katsura, ali ɗa vi kuyaꞋanka mu ugbamukaci? 6 La̱na̱, vu zuwa ta̱ katsura ka̱ nu wa aza a Masar, a̱yi kokoɗi ka kakungu ka nanlo, ka na ka kufuɗa kukiɗa kukiye ku vuma, ka̱ta̱ ka kiɗa vuza na u tsubaki wa̱ ni. Ta kpamu mogono FiriꞋauna vu Masar wi nannai wa aza na e nekei a̱ɗu e le wa̱ ni. 7 Vu dana mu baci, &lt;&lt;Ci ta̱ e kuneke a̱ɗu a̱ tsu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,&gt;&gt; A̱yi ɗa vuza na ubuta̱ u kucikpa wa̱ a̱Ꞌisa̱ n atalyalyuka a̱ ni a na Hezikaya u muɗa̱i va ba? Ɗa u danai aza a Yahuda n aza a Urishelima, &lt;&lt;Mayun ɗa i cikpa katalikalyuka ka nampa ka ba?&gt;&gt; 8 Ta̱wa̱ gogo na, vu bana vi yaꞋan kadanshi ka tsulaga n vuza gbayin vu va̱, mogono ma Asiriya. Mi ta̱ e kuneke wu odoku ali a̱kpa̱n ere, vi baci a kufuɗa va zuwa akumbi gaɗi vi le. 9 Nini ɗai va ku fuɗa kulaꞋa utsura u kosoji ke kenu ka vuzagbayin vu va̱, avu na sai biꞋi vu zuwaka aza Masar katsura e neke wu ekeke odoku n akumbi? 10 N tsu nampa i sheshe ta̱ n ta̱wa̱ ta̱ mu una ɗa̱ babu uɓa̱nki u Vuzavaguɗu? Vuzavaguɗu u dana mu ta̱, bana vi shilika̱ n iɗika ya ka̱ta̱ vu una i ɗa.&gt; &gt;&gt;

11 Ɗaɗa Eliyakimu n Shebuna koɓolo n Jowa a danai vuza kelime vo osoji, &lt;&lt;Vuzagbayin, ci ta̱ ufolu u nu, yaꞋanka agbashi a̱ nu kadanshi n kelentsu ka aza a Ibirahi, adama a na ci ta̱ a kupana kaꞋa. Ka̱ta̱ vi yaꞋanka tsu kadanshi n kelentsu ka aza a Ibirahi ba, adama a na uma a na i a gaɗi vu mashilya i ta̱ a kupana.&gt;&gt;

12 Ama ɗa vuza kelime va wu ushuki u danai, &lt;&lt;Ye ene ta̱ u vuzagbayin vu ɗa̱ ɗa koci n a̱ɗa̱ vuzagbayin vu va̱ u suki mu n dana ɗa̱ kadanshi ka nampa, koɓolo feu n aza a na i a gaɗi vu mashilya ba, ele na i uteku tsu ɗa̱ a kulyaꞋa a̱wiya̱n e le ɗa kpamu i o kusoꞋo akyana e le ba?&gt;&gt;

13 Ɗaɗa vuza kelime va u ɗa̱nga̱i kashani ɗa u dansai n kelentsu ka aza a Ibirahi, u danai, &lt;&lt;Panai kadanshi ko mogono ma gbayin, mogono ma aza a Asiriya. 14 I na mogono ma dansai i ɗa na, &lt;Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezikaya u ya̱nsa̱ ɗa̱ ba, adama a na wa kufuɗa kisa ɗa̱ ba. 15 Ka̱ta̱ yu ushuku n Hezikaya u leꞋeshe ɗa̱ i zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu ba, ɗa baci u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa tsu, likuci i nampa ya kuꞋuwa e ekiye o mogono ma Asiriya ba.&gt;&gt; 16 Ka̱ta̱ i panaka Hezikaya ba. Ili i na mogono ma Asiriya ma danai i ɗa na, yaꞋin ida̱shi i ma̱ta̱na̱ nu mpa ka̱ta̱ i ta̱wa̱ wa̱ va̱. Ka̱ta̱ yaba dem vu ɗa̱ u lyaꞋa punu a umaci u kashina ki itacishi i ni, m maɗanga ma̱ ma̱biri ma̱ ni, ka̱ta̱ kpamu u soꞋo mini ma kayinva ka̱ ni, 17 sai ayin a na n ta̱wa̱i n ɗikai ɗa̱ ɗa m bankai a iɗika i na i yotsoi iɗika i ɗa̱, iɗika i na yi n ili i kashina m ma̱kya̱n ma savu, n ilikulyaꞋa n itacishi i inabi. 18 Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezikaya u ya̱nsa̱ ɗa̱ ba, ɗa baci u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa tsu,&gt;&gt; Ka̱ma̱li ki iɗika i yoku ka saꞋwa ta̱ ɗe kisa iɗika i ni, e kukiye ku mogono ma aza a Asiriya? 19 Te ɗai a̱ma̱li a Hamata n a̱ma̱li a Arpadu i? Te ɗai kpamu a̱ma̱li a Sefarwayim i? A fuɗa ta̱ a isa aza a Samariya e kukiye a̱ va̱? 20 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li a iɗika i nanlo ra̱ka̱, ka̱ma̱li ke ne kaꞋi ka saꞋwai kisa i ɗika i ni e kukiye ku va̱? Nini ɗai Vuzavaguɗu u kufuɗa kisa aza a Urishelima e kukiye ku va̱?&gt; &gt;&gt;

21 Ama tsugbayin tsa aza Yahuda a paɗai bini, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kukeɓece kakuna, adama a na mogono ma dana ta̱, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza u keɓece yi ba.&gt;&gt;

22 Ɗa Eliyakimu maku ma Hilikiya, vuza gbayin vu kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani, n Jowa maku ma Asafu kofoɓi ka atagarda o mogono, ɗa ra̱ka̱ vi le a banai a̱ ubuta̱ u Hezikaya nu ntogu n le ukari, ɗa a danai ni ili i na vuza kelime vo osoji va Asiriya va u danai.

37

Hezikaya u la̱nsa̱i uɓa̱nki u Vuzavaguɗu.

1 Ana Mogono Hezikaya u panai kadanshi ka aza gbagbaꞋin a̱ ni, ɗa ta na u karai ntogu n ni adama a una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ɗa u ukai akashi a una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ɗa u lazai a kubana a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu. 2 Ɗa u suki Eliyakimu vuza gbayin vu kefeku ko mogono, koɓolo n Shebuna kaɗani, n ganu vu gbagbaꞋin, ra̱ka̱ vi le ta na i ta̱ u uki nu ntogu mu una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ɗa a lazai a kubana u keneki Ishaya maku ma Amozu. 3 Ɗa a danai ni, &lt;&lt;Ili i na mogono Hezikaya u dansai i ɗa na. Anana kanna ku una̱mgbuka̱tsuma̱ kaꞋa, koɓolo n kanna ka mashikaka n kugoyi. Wi ta̱ kpamu tsu na ka̱tsuma̱ ka na ka yawai kumatsa, ama i n utsura u na a kumatsa muku ma ba. 4 U gaꞋan ba Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kupana kadanshi ka vuza vu kelime vo osoji a Asiriya va, vuza na vuzagbayin mogono ma Asiriya u suki u goyo Ka̱shile ka wuma, ka̱ta̱ u ɓarangu yi adama a kadanshi ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka panai. Adama a nannai vasa adama a uma a na a buwai n wuma.&gt;&gt;

5 Ana agbashi o mogono Hezikaya a̱ ta̱wa̱i wi Ishaya, ɗa a danai ni ili na Mogono ma danai, 6 ɗa Ishaya u danai le, &lt;&lt;Danai vuzagbayin vu ɗa̱, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗa na. Ka̱ta̱ i pana wovon u kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi ka na agbashi o mogono ma Asiriya a yaꞋankai mu ba. 7 Panai, mi ta̱ a kuzuwa ili i yoku a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, adama a na u pana baci ili i na akaka a a danai, wi ta̱ o kubono a iɗika i ni, ta ɗe n kuzuwa a una yi n kotokobi.&gt; &gt;&gt;

8 Ana vuza kelime vo osoji a Asiriya u panai a na mogono ma̱ ni ma̱ ka̱sukpa̱i likuci i Lakishi, ɗa u banai kushilika̱ n aza a Libina. Ɗa feu u lazai a kubana ɗe.

9 Gogo na Senekeribu u pana ta̱ akaka a na Tirihaka mogono mi Itopiya wu uta̱ ta̱ adama a na u shilika̱ n a̱yi. Ɗa u suki alingata a kubana u Hezikaya, a danai, 10 &lt;&lt;Danai Hezikaya mogono ma Yahuda, ka̱ta̱ vu ushuku n Ka̱shile ka̱ nu ka na ka ko doroi nu ɗa ka danai, we e kuneke Urushelima e ekiye o mogono ma Asiriya ba.&gt; 11 Mayun vu pana ta̱ tsu na mogono ma Asiriya ma yaꞋin n iɗika kakau, wu unai le gbende-gbende. Avu vi ta̱ a kulaꞋaka? 12 Ikaya i va̱ i la̱nga̱sa̱i ta̱ Likuci i Gozan n Haran, n Rezefa, koɓolo n aza a Adini a na i Telasaru a̱ma̱li a iɗika i nanlo ya a fuɗa yi isai le ba 13 Te ɗai mogono ma Hamata m mogono ma Arpada i anana? Te ɗai kpamu mogono ma̱ likuci i Sefarwayim, m mogono ma Hena, m mogono ma Iwa i gogo na?&gt;&gt;

Hezikaya u yaꞋin kavasa

14 Ɗa Hezikaya wi isai akaka a katagarda a e ekiye alingata a, ɗa u kecei. Ɗa u banai a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu, ɗa ta na u ɓa̱yuwa̱i akaka a katagarda e kelime ka Vuzavaguɗu. 15 Ɗa Hezikaya u yaꞋin kavasa a kubana u Vuzavaguɗu. 16 &lt;&lt;Vuzavaguɗu MalaꞋimili, Ka̱shile ki Isaraila, avu na vi ida̱shi e mere ma Corobin, avu ɗa Ka̱shile endeꞋen o tsugono ra̱ka̱ tsa aduniyan. Vi yaꞋan ta̱ gaɗi n iɗika. 17 Vuzavaguɗu, zuwaka mu atsuvu a̱ nu, ka̱ta̱ vu panaka mu avasa a̱ va̱, ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ nu Vuzavaguɗu ka̱ta̱ ve ene, inda kadanshi ki ishikushi ka na mogono Sanakaribu u suki a yaꞋanka Ka̱shile ka wuma.

18 &lt;&lt;Mayun ɗa, Vuzavaguɗu, ngono ma aza Asiriya a una ta̱ uma a ra̱ka̱ n iɗika i le dem. 19 Ɗa a variki a̱ma̱li e le a asuvu a kina ɗa o songi a ɗa, adama a na ele a̱ma̱li a mayun a ɗa ba, nɗanga n ɗa n atali koci, a na vuma u yaꞋin n ekiye a̱ ni. 20 Gogo na, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, isa tsu e ekiye a̱ ni, adama a na tsugono ra̱ka̱ tsa aduniyan ci yeve a na avu ɗa Vuzavaguɗu endeꞋen.&gt;&gt;

Sanakaribu u yikpa̱i

(2 Ng 19:20-34)

21 Ɗaɗa Ishaya maku ma Amozu u suki n akaka a kubana u Hezikaya, u danai, &lt;&lt;Na ɗa i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, ka danai. Adama a na vi yaꞋan ta̱ kavasa a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, adama a Sanakaribu mogono ma Asiriya, 22 na ɗa kadanshi ka na Vuzavaguɗu u yaꞋin adama a̱ ni,

&lt;&lt;Sihiyona wi tsu mekere ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba,

u goyo wu ta̱ ɗa u yaꞋankai nu ma̱ka̱n.

Mekere ma Urishelima

u yaꞋanka wu ta̱ iberetei a̱ kucina̱ ku nu.

23 Yayi vi shikai ɗa kpamu vi yaꞋankai kadanshi ki ishikushi?

Yayi vu ɗengusa̱ka̱i ka̱la̱ka̱tsu

ali ɗa vu uta̱ka̱i a̱shi a̱ a̱ra̱ɗi?

Nu mpa ɗa vi a tsura vuza Ciɗa vi Isaraila.

24 N alingata a̱ nu a ɗa

vu goyoi Vuzavaguɗu.

Ɗa vu danai,

&lt;N ekeke o odoku a̱ a̱bunda̱i a̱ va̱ a ɗa

mi isai nsasan n na n laꞋi n ugaɗi, ɗa n uwai punu e mere-mere

u ɓata̱ u na u lai nu gaɗi a kakamba ka Lebano.

Adama a na n kapa ta̱ nɗanga n Sida n na n laꞋi n ugaɗi,

nu nɗanga n sipirus n na n laꞋi n kugaꞋan.

Ɗa vu danai, n yawa ta̱ a uteku u na u laꞋi n zuva,

ɗa n uwai n galai kuntsu ku ni.

25 N ga̱va̱ ta̱ ayinva,

ɗa n soꞋi mini me le.

N ataka e ene a̱ va̱

ɗa n dasai n ɗekpetengi nyeneke ma aza a Masar ra̱ka̱.&gt;

26 &lt;&lt;Vu saꞋwa kupana ba?

A na mpa n sheshe ɗe ili i nampa ali m megeshe ɗe?

N foɓuso ta̱ i ɗa n ayin acau a ɗe,

ɗa gogo mi a kuzuwa i ɗa i yaꞋan,

uteku u na vo kuɓoso likuci yu ukanji

ka̱ta̱ vu bonoko i ɗa kotomo ka agali.

27 I ɗaɗa i zuwai ɗa uma e le i babu utsura u makara, o okpoi n wovon

ɗa a̱ ripula̱i.

O okpoi babu utsura tsu mita̱,

babu atakaci e kukpete an mita̱ ma savu ma na mi a̱ kuta̱.

I ta̱ tsu mita̱ ma na mo tsu topo a gaɗi vu tsusaki, ka̱ta̱ ma lumba ma̱ kpa̱ɗa̱ kugbonguro.

28 &lt;&lt;Ama n yeve ta̱ ubuta̱ u na vi ida̱shi, n ayin a na vu tsu ta̱wa̱, n ayin a na vu tsu laza, n tsu na vi n wupa n a̱bunda̱i adama a̱ va̱. 29 Adama a na vi yaꞋan ta̱ wupa n a̱bunda̱i nu mpa,

ɗa kpamu kadanshi ku ugbamukaci u nu ka yawai a atsuvu a̱ va̱,

mi ta̱ a kuꞋuka kuɗopi a̱ vunu vu nu,

ka̱ta̱ kpamu n zuwa iryangama a̱ una̱ u nu.

Ka̱ta̱ n zuwa wu vu bono vu tono

nu uye u na vu tuka̱i.

30 &lt;&lt;Na va wi ta̱ o kokpo urotu wa̱ nu, avu Hezikaya,

&lt;&lt;Lala vi ta̱ a kulyaꞋa i na i matsai n ka̱ci ka̱ ni,

ka̱ta̱ ka̱ya̱ vi lyaꞋa umaci u na o doku a matsasakai ɗe.

A̱ ka̱ya̱ ka tatsu vi ta̱ a̱ kuca̱Ꞌa̱ n ka̱ci ka̱ nu ka̱ta̱ vi kyaꞋa,

vi ca̱Ꞌa̱ kashina ki itacishi ka̱ta̱ vi lyaꞋa umaci u ni.

31 Ka̱ta̱ aza a na a buwai n wuma a Yahuda,

a lapula ida̱shi mayin uteku tsu maɗanga ma na ma tsu zuwa aralu a iɗika ka̱ta̱ u matsa mayin gaɗi.

32 Adama a na kagimi ka uma a̱ va̱ ki ta̱ a̱ kuta̱ punu a Urushelima,

ka̱ta̱ koɓolo ka aza a na a laꞋakai n wuma kuta̱ a Kusan ku Sihiyona.

Vuzavaguɗu kovonshi vo osoji a gaɗi

wi ta̱ a kuyaꞋan ili i nampa. 33 &lt;&lt;Adama a nannai ili i na vuzavaguɗu u dansai adama o mogono ma Asiriya i ɗa na.

&lt;&lt;Wa kuꞋuwa a̱ likuci i nampa ya ba,

ko ta na u taɗuku punu kaya.

U kuꞋuwa punu i ɗa m ma̱ra̱ga̱

ko kpamu u maꞋa idasakpatsu i na u kuꞋuka punu ba. 34 Vuzavaguɗu u danai, Wa kuꞋuwa a̱ likuci i nampa ba, n uye u na wu utuka̱i u ɗaɗa u kubonoko.&gt;&gt; 35 &lt;&lt;Mi ta̱ a kukanza likuci i nampa ya ka̱ta̱ mi isa i ɗa,

adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱ n kagbashi ka̱ va̱ Dawuda.&gt;&gt;

36 Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka banai kunai aza a Asiriya ali uma a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi n a tawun. Ana kayin kasai ɗa e enei even a ikyamba a uma a̱ ubuta̱ dem. 37 Ɗa Sanakaribu mogono ma Asiriya u lazai u bonoi a̱ likuci i ni, e Niniva.

38 Kanna ke te, ana wi a kuyaꞋan kavasa a̱ kunu ku ka̱ma̱li ka̱ ni Nisaroku, ɗa muku n ni Adurameleki n Shareza a unai ni n kotokobi. Ɗa a sumai a kubana iɗika i Arara. Ɗa Isarhadon kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

38

Mɓa̱la̱ n Hizekiya n kupotso ku ni *

1 A ayin a na Hizekiya wi ishi mogono, u ka̱na̱i mɓa̱la̱ kenu ana wa̱ kuwa̱. Ɗa Ishaya keneki kolobo ka Amozu ka banai wa̱ ni, ɗa u danai ni, &lt;&lt;Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai. Foɓuso kpaꞋa ku nu, adama a na vi ta̱ a̱ kukuwa̱, vi o kupotso ba.&gt;&gt;

2 Ɗa ta na Hezekaya u za̱lika̱i a̱shi a̱ ni a tsusaki ɗa u yaꞋin kavasa a kubana u Vuzavaguɗu, 3 ɗa u danai, &lt;&lt;Ciba, Vuzavaguɗu, tsu na n tonoi nu n uneki u ka̱ɗu koɓolo n ka̱ɗu ke te, ɗa kpamu n yaꞋin ili i singai a̱ a̱shi a̱ nu.&gt;&gt; Ɗa Hezekaya u shika̱i ka̱u.

4 Ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i wi Ishaya. 5 &lt;&lt;Bana vu dana Hezikaya va, &lt;Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu, Ka̱shile ke esheku a̱ ɗa̱ Dawuda, u danai. M pana ta̱ avasa a̱ nu m ma̱shi ma̱ nu. Adama a nannai mi ta̱ o kudoku wu a̱ya̱ gendu a wuma u nu. 6 Mi ta̱ a kisa wu n likuci i Urushelima e kukiye ku mogono ma Asiriya, ka̱ta̱ kpamu mi inda likuci i nampa ya.

7 &lt;&lt; &lt;Nava ɗaɗa urotu u Vuzavaguɗu a̱ kuta̱wa̱ nu, Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋan ili i nampa i na u yaꞋin uzuwakpani. 8 Mi ta̱ a kuzuwa kululu ku kanna kubono n ka̱ca̱pa̱ ali adanga kupa, tsu na kagisamkpatsu ka kanna ko mogono Ahazu ki.&gt; &gt;&gt; Ɗa kutashi ku kanna ku bonoi n ka̱ca̱pa̱ ali adanga kupa ta na.

9 Ana Mogono Hezekaya u ta̱na̱i, ɗa u ɗanai vishipa vu ucikpi vu nampa.

10 N danai, &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a utsura u va̱

u yotso ta̱ m bana ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱ n utsura u va̱,

ali n namba a̱ya̱ a na a gaꞋin n yongo n wuma?&gt;&gt;

11 Ɗa n doku n danai, &lt;&lt;Mo kudoku me kene Vuzavaguɗu ba,

Vuzavaguɗu vu na wi a iɗika ya aza a wuma,

mpa mi o kudoku me kene uma

ko n yongo n ele vu na i punu a aduniyan a nampa ba.

12 A takpa ta̱ wuma u va̱ uteku tsu na a̱ tsu muɗa̱ ka̱pa̱m ka maguɓi.

Ɗa n ka̱ta̱la̱i wuma u va̱ uteku tsu kacaꞋi,

uteku tsu kacaꞋi kaꞋa vu ka̱ta̱la̱i wuma u va̱,

ɗa u gbatyai mu ɗe a uleɓengi,

ɗa kanna n kayin vi yawakai mu uteku.

13 M gbamai asuvu ali a kubana a usana,

ama uteku tsu kawu ɗa o koɗosoi etele a̱ va̱ ra̱ka̱,

ɗa kanna n kayin vi yawakai mu uteku.

14 N lapai una̱ tsu manunu,

ɗa kpamu n na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ tsu moɗoi.

A̱shi a̱ va̱ o okpoi ga̱lu a ayin a na mi a kinda gaɗi.

Vuzavaguɗu, mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci, ta̱wa̱ vu ɓa̱nka̱ mu.&gt;&gt;

15 Ama yiɗa̱i n kudansa?

Adama a na a̱yi u yaꞋan ta̱ ɗe kadanshi nu mpa, a̱yi a̱ ka̱ci ka̱ ni feu u saꞋwa ta̱ ɗe kuyaꞋan ili i nampa.

Mi ta̱ a kuwala sawu a ayin a wuma u va̱ dem,

adama a̱ una̱mgbi u ka̱ɗu u va̱ u nampa.

16 Vuzavaguɗu, uneki wa atakaci u nu wi ta̱ n ugaꞋin,

adama a na u banka mu ta̱ a wuma u singai m ma̱ta̱na̱ kpamu.

Vu bonokoi mu m ma̱ta̱na̱

ɗa vu ka̱sukpa̱i mu n yongo n wuma.

17 Mayun,

adama a ugaꞋin u va̱ u ɗa n soꞋi atakaci tsu nampa.

N ucigi u nu ɗa vu foɓoi mu

adama a na m kpa̱ɗa̱ kuꞋuwa e kpenle ku munuka,

ɗa vu zuwakai unushi u va̱ dem

a̱ kucina̱ ku nu.

18 Adama a na ka̱kpisa̱ ka kucikpa wu ba,

ka̱kpisa̱ ka kuyaꞋanka wu vishipa vu kucikpa ba,

aza a na a uwai ɗe a̱ ubuta̱ wu ukpisa̱

a buwa e kukeɗe a̱pa̱ adama a uneki u ka̱ɗu u nu ba.

19 Vuza wuma ɗa koci wa kufuɗa wa cikpa wu,

tsu na mi a kuyaꞋan anana,

anan dada a tsu dana ta̱ muku n le

ukuna wu uneki u ka̱ɗu u nu.

20 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa mu,

ka̱ta̱ a̱ tsu ci canana ishipa koɓolo n umolu

a ayin a wuma u tsu dem

punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

21 Ishaya u dana ta̱, &lt;&lt;Foɓusoi maniꞋin ma maɗanga ma̱ ma̱biri ka̱ta̱ i tsungu a kamici ka, wi ta̱ a̱ kuta̱na̱.&gt;&gt;

22 Ɗa Hezikaya we ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i i kokpo urotu u na mpa n kubana a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu?&gt;&gt;

39

Alingata a na a̱ uta̱i a Babila*

1 A makyan ma nanlo Merodaka-balada maku ma Balada mogono ma Babila, u suꞋuki Hezikaya n akaka koɓolo n kuneꞋen, adama a na u pana ta̱ ukuna wu mɓa̱la̱ u ni n tsu na u potsoi. 2 Ɗa Hezikaya u rabasai le m ma̱za̱nga̱, ali ɗa u yotsongi le ili i na yi punu o mpon n ni dem, azurufa a̱ ni, n azanariya a̱ ni, n ucanuku u wali u ni, m maniꞋin ma singai ma̱ ni, n ucanuku u kuvon u ni dem, koɓolo n ucanuku u na u buwai punu dem. Babu ili i na i buwai a kpaꞋa ku ni, n i na yi punu a̱ ubuta̱ u tsugono u ni ra̱ka̱, i na Hezikaya u kpa̱ɗa̱i kuyotsongu le.

3 Ɗa Ishaya keneki u banai u mogono Hezikaya, ɗa we ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i uma a nanlo a danai, ko te ɗai a̱ uta̱i?&gt;&gt; Ɗa Hezikaya wu ushuki, &lt;&lt;A̱ uta̱ ta̱ a̱ likuci yi mɓa̱ri, ta ɗe a̱ uta̱i a Babila ɗa a̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱.&gt;&gt;

4 Ɗa u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i e enei a kpaꞋa ku nu?&gt;&gt; Ɗa Hezikaya wu ushuki, &lt;&lt;E ene ta̱ ili i na yi kpaꞋa ku va̱ ra̱ka̱. Babu ili i na i buwai punu o mpon n va̱ i na m kpa̱ɗa̱i kuyotsongu le.&gt;&gt;

5 Ɗa Ishaya u danai Hezikaya, &lt;&lt;Pana kadanshi ka Vuzavaguɗu MalaꞋimili. 6 Vuzavaguɗu u dana ta̱, mayun ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na ili i na yi punu dem a kpaꞋa ku nu, n i na isheku i nu i foɓoi ali a̱ kuta̱wa̱ anana, I ta̱ a̱ kupura̱ i ɗa ra̱ka̱ a banka i ɗika i Babila. Babu i na a̱ kuka̱sukpa̱. 7 Ka̱ta̱ a ɗika muku n nu n yoku n na a matsakai nu a lazaka, i ta̱ o kubonoko le ndari e kefeku ko mogono ma Babila.&gt;&gt; 8 Ɗa Hezikaya u danai Ishaya, &lt;&lt;Akaka a Vuzavaguɗu a na vu dansai na a gaꞋan ta̱.&gt;&gt; Adama a na a̱yi u sheshe ta̱, &lt;&lt;Ma̱ta̱na̱ n ida̱shi i ma̱ta̱na̱ yi ta̱ a kuyaꞋan a ayin a wuma u va̱.&gt;&gt;

40

Odoki a kubana u uma a̱ Ka̱shile

1 Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai,

YaꞋan odoki, yaꞋankai uma a̱ ɗa̱ odoki

2 YaꞋankai Urushelima kadanshi n ka̱ɗu ida̱shi,

ka̱ta̱ vu dana yi

atakaci a̱ ni o kotso ta̱,

a cinukpaka yi ta̱ unushi u ni,

mayun Vuzavaguɗu u takacika yi ta̱

ali kure adama a unushi u ni ra̱ka̱.

3 Ka̱la̱ka̱tsu e meɗevile e meremune, &lt;&lt;Foɓusoi uye adama a Vuzavaguɗu, lapulai uye u gbayin a kakamba adama a̱ Ka̱shile ka̱ tsu. 4 A̱ra̱ ra̱ka̱ a yaꞋan uciɗa̱ngi,

ka̱ta̱ kusan koɓolo m masasan a yaꞋan usa̱di,

ubuta̱ u na wi n yolu u bono derere,

ka̱ta̱ ubuta̱ u gbani-gbani u bono mayin.

5 Ka̱ta̱ tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu uta̱ e keteshe,

ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ e ene u ɗa,

adama na Vuzavaguɗu ɗa u dansai.&gt;&gt;

6 Ka̱la̱ka̱tsu ka danai, &lt;&lt;Sala&gt;&gt;

Ɗa me ecei, &lt;&lt;Yiɗa̱i n kusala?&gt;&gt;

&lt;&lt;Sala vu dana uma ra̱ka̱ i ta̱ tsu mita̱,

tsuloboi ci le kpamu ci ta̱ uteku tsu a̱pa̱lu a kakamba.

7 Mita̱ me ci ɗekpe ta̱, a̱pa̱lu kpamu o tsu ɗoɗo ta̱

a ayin a na baci ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ uvula̱i le,

mayu uma mita̱ ma a.

8 Mita̱ me ci ɗekpe ta̱,

a̱pa̱lu kpamu o tsu ɗoɗo ta̱,

ama kadanshi ka̱ Ka̱shile ka̱ tsu ki ta̱ lo ko wanai.&gt;&gt;

9 Avu vu na vu tsu tuka̱ n arabali a singai a Sihiyona,

Ɗa̱nga̱ vu kumba kusan ku ugaɗi,

Avu Sihiyona, avu na vu tsu tuka̱ n kadanshi ka singai.

Ɗengusa̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu n utsura avu Urishelima,

ka̱ta̱ vu pana wovon ba,

dana likuci kakau ya aza a Yahuda,

&lt;&lt;Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na.&gt;&gt;

10 La̱na̱i, Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ n utsura,

ka̱ta̱ u lyaꞋa tsugono n kukiye ku utsura ku ni, la̱na̱i,

wi ta̱ koɓolo n katsupu ka ni

a ayin a na baci u yawai.

11 Wi ta̱ a̱ kula̱na̱ ushiga u ni tsu maguɓi,

ka̱ta̱ u ɓolongu nlala a̱ ubuta̱ u ni,

u doku u ɗika le wo oɓongu,

ka̱ta̱ u guɓa aza a na i m muku sawu.

12 Yayi u kufuɗa kugisangu mala n kataka ke kukiye ku ni,

ko ta na u gisangu a̱da̱nga̱shile n wanshi u kukiye u ni?

Yayi u saꞋwai kuɓa̱na̱ kubuta̱ ka aduniyan a mabana,

ko u gisangu a̱miki a nsansa

n aginda n kagisamkpatsu?

13 Yayi u kufuɗa kuyeve kusheshe ku Vuzavaguɗu,

ko ta na u neke yi kadanshi tsu vuza va odoki a̱ ni?

14 Yayi Vuzavaguɗu u cinakai adama a na u doku yi kuyeve?

Yayi vuza na u yotsongi ni uye u singai?

Yayi vuza na kpamu u yotsongi ni kuyeve,

ɗa kpamu u yotsongi ni uye u kufuɗa?

15 Mayu aduniyan i ta̱ tsu uɗa̱kpi u mini o kogbodo ka̱ mini,

i ta̱ tsu uteku tsu kubuta̱ a kagisamkpatsu. U bonoko ta̱ otogu ra̱ka̱ adanshi kubuta̱ ku ɗa.

16 Nɗanga n Lebano n kuyawa kusongu a katalikalyuka ba,

ko ta na nnama n ni feu n yawa kuyaꞋanka kuneꞋe ku kusongu.

17 Uma a aduniyan dem wa̱ ni ili i ɗa i ba,

u kece le ba,

u bonoko le ili kpamu ba.

18 N yayi va kugisanku n Ka̱shile?

N iyoci ye ne i ɗai va kugisanku yi?

19 Ka̱ma̱li vuma ɗa u yaꞋin ni,

ɗa kawakana ka kumai ni n azanariya,

ɗa u doku u ukai ni ikani ya azurufa.

20 Vuma vu unambi vu na wi n i na u kuyaꞋanka kuneꞋe ba,

u tsu zagba ta̱ maɗanga ma na ma tsu shama ba.

U tsu la̱nsa̱ ta̱ vuza na u yevei kusheꞋwe,

ka̱ta̱ u sheꞋweke yi ka̱ma̱li ka na ka tsu wala ba.

21 Ka̱ta̱ vu yeve ba?

Ka̱ta̱ vu pana ba?

Ka̱ta̱ a saꞋwa kudana wu n ayin a̱ ugiti ba?

Ka̱ta̱ vu ciya̱ kuyeve ukuna u nampa ali kafu a yaꞋan aduniyan ba?

22 A̱yi ɗa vuza na wi ida̱shi gaɗi vi ɗika,

uma a̱ ni i ta̱ uteku tsa akyun,

ɗa u ba̱ra̱kpa̱i gaɗi tsu kafalaka,

ɗa u ba̱ra̱kpa̱i le uteku tsu ma̱va̱li ma na o ci yongo.

23 A̱yi ɗa vuza na u bonokoi ngono ukuna u gbani,

ɗa u bonokoi tsugono tsa aduniyan ili i yoku ba.

24 I ta̱ uteku tsu mita̱ mu wuti usavu,

a makyan ma na baci a̱ ca̱Ꞌi le

ma na mu uta̱i babu aralu a̱ ma̱riki.

Ayin a na baci Vuzavaguɗu u lapai wunla̱,

e ci ɗekpe ta̱ ka̱ta̱ o tono wunla̱i an kopo.

25 Vuza ciɗa u danai,

&lt;&lt;N yayi a kugisanku mu, an mo kokpo uteku ci ni?&gt;&gt;

26 Ɗengusa̱i a̱shi a̱ ɗa̱ gaɗi ka̱ta̱ i la̱na̱.

Yayi u yaꞋin ili nampa ya?

U tsu uta̱ka̱ le vuza te vu te,

ka̱ta̱ u ɗeke yaba dem n kula ku ni,

adama a tsugbayin tsu utsura ci ni tsu na ci kugisanku ba,

babu vuza te vu na u nusai.

27 Avu Yakubu,

&lt;&lt;Adama a̱ yiɗa̱i va kudana Vuzavaguɗu we ene ta̱ atakaci a̱ nu ba?

Uye u va̱ wi ta̱ usokongi a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, Avu Isaraila yi ɗa̱i i zuwai ɗa va kudana Ka̱shile ka iwan ta̱ kasingai ka̱ nu?&gt;&gt;

28 A̱ɗa̱ i yeve ba?

Ka̱ta̱ yi ishi i pana ba?

Vuzavaguɗu Ka̱shile ka kowanai kaꞋa.

Vuza na u yaꞋin aduniyan dem.

A̱yi utsura u ni u tsu jebe ba ko woꞋo,

kusheshe ku ni kpamu ki kuyeve ba.

29 U tsu neke ta̱ aza a woꞋi katsura,

ka̱ta̱ u doku aza a unambi wu utsura katsura.

30 Ko a̱ɗa̱nga̱ni a ci yaꞋan ta̱ ulinga ka̱ta̱ o oꞋwo,

olobo feu i ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ ka̱ta̱ a̱ yikpa̱.

31 Ama aza na e nekei a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu

i ta̱ a̱ kuciya̱ utsura u savu.

Ka̱ta̱ a imkpa gaɗi n evelyu tsu kajimba,

I ta̱ a kusuma ama o koꞋo ba.

I ta̱ a kuyaꞋan nwalu ama a̱ kulima̱ ba.

41

Ka̱ɓa̱nki ka aza a Isaraila

1 Vuzavagɗu u danai, &lt;&lt;Paɗai bini ka̱ta̱ i panuka mu, a̱ɗa̱ iɗika i na yi ɗevu m mala.

YaꞋan uma o dokusu n utsura,

yaꞋan a̱ ta̱wa̱ ɗevu nu mpa ka̱ta̱ a dansa,

YaꞋan tsu ɓolongu ra̱ka̱ vu tsu adama a na ci sheshei kakuna.

2 &lt;&lt;Yayi u kushangi mogono ma kasana ma nampa ma,

ali ɗa u zuwai u ciya̱i ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u na u banai dem?

Yayi u nekei ni ulyaꞋi a̱ ubuta̱ wu ngono n iɗika i na i buwai,

kotokobi ka̱ ni ko bonokoi le tsu kubuta̱.

AyaꞋa a̱ ni a wacuwai le tsa awana o kutono wunla̱i.

3 U kiyangi le ɗa u walai babu atakaci,

a nwalu m moloko adanshi ene a̱ ni a kusaꞋwa iɗika ba.

4 Yayi u zuwai ili i nampa i yaꞋan?

Yayi u ɗekei tsumani ali n ayin a̱ ugiti?

Mpa Vuzavaguɗu n yongo ta̱ lo ali n ayin a̱ ugiti, Mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ kpamu a kuyaꞋan lo

ali a kubana uteku.&gt;&gt;

5 Aza a na i o kotogu e ene ta̱ ɗa kpamu a panai wovon,

likuci ya aduniyan ra̱ka̱ i jeꞋekei ikyamba.

Ɗa kpamu o ɓolongi ɗa yawai ɗevu.

6 Yaba dem u ɓa̱nka̱i vuza na wi ɗevu n a̱yi

n a danansanai, &lt;&lt;Gbama ka̱ɗu&gt;&gt;

7 KesheꞋwi ka̱ a̱ma̱li u tsu dana ta̱ kayimi ka azanariya, kya̱sa̱ wu n ulinga,

ka̱ta̱ vuza na u tsu lapula azanariya a yaꞋan mayin, u tsu dokusu ta̱ kpamu vuza na u tsu ɓolongu a ɗa dem,

ka̱ta̱ u dana, &lt;&lt;Ulinga wa u gaꞋan ta̱&gt;&gt;

ka̱ta̱ u vara kaꞋa n ikusa ta lo ka̱ yikpa̱.

8 &lt;&lt;Ama avu Isaraila, avu ɗa kagbashi ka̱ va̱, Yakubu vuza na n zagbai, kumaci ki Ibirahi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱,

9 Avu na n ɗikai na ɗe a uteku wa aduniyan,

na ɗe a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n daꞋangi,

ɗa n danai, &lt;Avu ɗa kagbashi ka̱ va.&gt;

N zagba wu ta̱, mi ta na feu a kuvaruku wu ba.

10 Ka̱ta̱ vu pana wovon ba,

mi ta̱ koɓolo n avu, ka̱ta̱ kpamu ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ muɗa̱ ba, adama a na mpa ɗa Ka̱shile ka̱ nu.

Mi ta̱ a kuzuwa wu vu tsurakpa ka̱ta̱ m ɓa̱nka̱ wu.

Mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ wu n kukiye ku usuɓi ku usingai ku va̱.

11 &lt;&lt;Aza a na i a wupa n avu ra̱ka̱ mayun i ta̱ a kuyaꞋan wono,

ka̱ta̱ a̱ ciya̱ kugoyi. Aza na kpamu i a tsurala n avu,

i ta̱ o kokpo ukuna u gbani ka̱ta̱ a̱ kuwa̱.

12 Vi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ irala i nu,

ama ve kene le ba.

Aza a na kpamu i o kuvon n avu

i ta̱ o kokpo ukuna u gbani.

13 Adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu,

vuza na u tsu ɓa̱na̱ kukiye ku usingai ku nu,

ɗa n danai nu, ka̱ta̱ vu pana wovon ba,

mi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu.

14 Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, avu Yakubu,

Isaraila vu kenu,

adama a na mpa mi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu, Vuzavaguɗu u dansai

Kishi ka̱ ɗa̱ vuza ciɗa vi Isaraila.

15 &lt;&lt;La̱na̱i, mi ta̱ o kubonoko ɗa̱ tsa alangu a kulapu,

a na i usavu n utsura.

Yi ta̱ a kulapa nsasan ka̱ta̱ i ɓoso n ɗa,

ka̱ta̱ kpamu i sa̱ra̱ aginda o okpo kubuta̱.

16 Yi ta̱ e kuyelyukpe le ka̱ta̱ wunla̱i u pura̱ngu le,

ka̱ta̱ kabatalikpau ka̱ pura̱ngu le.

Ama a̱ɗa̱ yi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ u Vuzavaguɗu,

n tsugbayin tsu Vuza ciɗa vi Isaraila.

17 &lt;&lt;A ayin a na baci aza a unambi n a̱ la̱nsa̱i i a̱ kula̱nsa̱ mini,

ɗa a nambai,

ali ɗa ogboroli e ɗekpei adama a kakuli,

Mpa, Vuzavaguɗu mi ta̱ a kushuku le.

Mpa, Ka̱shile ki Isaraila, mi a̱ kuka̱sukpa̱ le ba.

18 Mi ta̱ a kuzuwa nɗolu mu uta̱ ɗe a aginda,

ka̱ta̱ nyeneke tamkpamu mu uta̱ a̱ a̱ra̱Ꞌa̱.

Mi ta̱ o kubonoko kakamba kokpo kuyene,

ka̱ta̱ kpamu iɗika i ɗekpu yo okpo ka̱shi ka̱ mini.

19 Mi ta̱ a kuzuwa ɗe a kakamba

nɗanga n sida nu nɗanga ma akashiya, nu nɗanga m murti, koɓolo nu nɗanga n zaitu

mu uta̱ ɗe a agbata,

n nɗanga n safire koɓolo n Firi n dobino, ciya̱ o okpo kutsun,

20 i nampa yi ta̱ a kuyaꞋan adama a na uma e ene ka̱ta̱ e yeve,

o coꞋoko ka̱ta̱ e yevesheke

a na kukiye ku Vuzavaguɗu ku ɗa ku yaꞋin ili nampa ya,

Vuza ciɗa va aza a Isaraila ɗa u yaꞋin i ɗa.

21 Mpa Vuzavaguɗu, mogono mi Isaraila n danai,

&lt;&lt;Tuka̱i m mawansa ma̱ ɗa̱ wa̱ va̱. Mogono ma Yakubu madanai.

22 &lt;&lt;Tuka̱i n a̱ma̱li a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ a

dana tsu i na yi lo a̱ kuta̱wa̱.

Danai tsu tsu na ili i cau i yongoi,

ciya̱ ci ɗika i ɗa n a̱miki

ka̱ta̱ kpamu ci yeve ulinga u na i ɗa i yaꞋin,

ko i dana tsu i na i kuta̱wa̱. 23 Danai tsu ili i na i kuta̱wa̱ na kelime,

adama a na ci yeve a na a̱ɗa̱ a̱ma̱li a ɗa yi.

YaꞋin ili i yoku, ko i singai ko i gbani-gbani,

adama a na ci yaꞋan mereve ali tsu pana wovon.

24 Ama a̱ɗa̱ i yawa biꞋi ili i yoku ba,

ulinga u ɗa̱ kpamu ɗa wi wasasa,

vuza na u zagbai ɗa̱ va wo okpo ta̱ ili yu unata.

25 &lt;&lt;N zagba ta̱ ɗe vuza yoku a uɓon wa aza gaɗi, mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n a̱yi,

adama a na u ta̱wa̱ n vishili a uɓon u gaɗi.

U kudasa ta̱ ngono ka̱ta̱ mo okpo adanshi ciꞋin tsu ɗa,

uteku u na kamaꞋi ka tsu dasa ciꞋin.

26 Yayi u dansai ili nampa ɗe ayin a̱ ugiti, adama na tsu yeve,

ko n ka mayun, adama na tsu dana, &lt;Wi ta̱ n kamayun&gt;?

Babu vuza na u dansai ili i nampa,

babu vuza na u dansai ka,

babu kpamu vuza na u panai kadanshi wa̱ nu.

27 Mpa ɗa ugiti u na n danai Sihiyona &lt;la̱nuku, ele ɗa na a̱ kuta̱wa̱&gt;

N neke ta̱ Urushelima kalingata ka arabali a singai.

28 Ɗa n la̱nuki punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le, ama ko vuza te n ciya̱ ba,

babu vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le vu na u kufuɗa kuneke odoki,

babu vuza na kpamu u kuneke wu ushuki ayin a na baci me ecei le.

29 La̱na̱, ra̱ka̱ vu le a uwa a ɗa,

ulinga u le, gbani ɗa.

A̱ma̱li a̱ ɗa̱ ra̱ka̱ ofoli a ɗa tsu wunla̱.

42

Kagbashi ka Vuzavaguɗu

1 &lt;&lt;Nava ɗaɗa kagbashi ka̱ va̱, vuza na n kumgbasai,

a̱yi ɗa vuza na mpa n zagbai, n vuza na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka cigai.

N zuwa ta̱ ayinviki a̱ va̱ wa̱ ni.

Wi ta̱ a̱ kutuka̱ n kasingai a aduniyan.

2 Wi o ku orukpo ka̱u ba,

ko tana u ɗengusa̱ ka̱la̱ka̱tsu, ko kuta̱ e keteshe tsu na uma a pana ba.

3 Ko kososhi wi o kukoɗo ba,

wi tana feu a kukima̱ ma̱kuni ma na mi a kukima̱ ba.

N kamayun kaꞋa u kutuka̱ n kasingai,

4 a̱yi wi o koꞋo ba, ba le tana u na̱mgba̱ ka̱ɗu,

ali sai ayin a na u zuwai kasingai ka̱ ka̱ra̱Ꞌi aduniyan dem.

A̱ wila̱ u ni u ɗa aza o kotogu a kuzuwa a̱pa̱ e le.&gt;&gt;

5 Na ɗa ili i na Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai,

vuza na u yaꞋin gaɗi ɗa u ba̱ra̱kpa̱i i ɗa.

Vuza na u yaꞋin iɗika n i na yi punu a i ɗa,

a̱yi na u nekei uma ayinviki,

n wuma kpamu wa aza a na i punu a nwalu i ɗa.

6 &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu, n ɗeke wu ta̱ adama a kasingai,

Mi ta̱ a kuɗika wu e ekiye a̱ va̱,

Mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ wu ka̱ta̱ m bonoko wu

vo okpo uzuwukpani adama a uma

kutashi kpamu adama aza ka̱yimbi,

7 adama na vu ɓa̱yuwa̱ a̱shi a na i n uyimba̱,

ka̱ta̱ vu uta̱ka̱ n aza na i a kunu ku ugbashi

ka̱ta̱ kpamu mu uta̱ka̱ aza na i ida̱shi a̱ ka̱yimbi.

8 &lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu, ɗaɗa kula ku va̱,

Mpa n kuneke tsugbayin tsu va̱ u vuza ba,

ko n ka̱sukpa̱ ucikpi u va̱ a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li.

9 La̱na̱i, ili i cau i ta̱wa̱ ta̱ ɗa i lazai ɗe,

gogo na ili i savu i ɗa mi a kudansa,

kafu i ɗa i yaꞋan

ɗa mi a kudana ɗa̱ i ɗa.&gt;&gt;

Vishipa vu cikpi u Vuzavaguɗu

10 YaꞋankai Vuzavaguɗu vishipa vu savu,

yaꞋin vishipa va a̱ɗa̱ a aduniyan,

n a̱ɗa̱ vu na i tsu wala a mala, koɓolo n i na yi punu ra̱ka̱,

a̱ɗa̱ otogu n aza a na i ɗe ida̱shi.

11 ka̱sukpa̱ aza a na i a̱ likuci dem m meremune ma̱ ni a̱ ɗengusa̱ a̱la̱ka̱tsu e le a cikpa yi,

ka̱sukpa̱ uma a̱ likuci i wawaꞋa i Kedaru a yaꞋan ishipa adama a̱ ni.

ka̱sukpa̱ uma a Sila a canana ishipa i ma̱za̱nga̱ a kubana wa̱ ni,

ka̱sukpa̱ le o orukpo ɗe a gaɗi vu nsansa a kubana wa̱ ni.

12 ka̱sukpa̱ le e neke Vuzavaguɗu tsugbayin,

ka̱ta̱ a sala ucikpi u ni o otogu.

13 Vuzavaguɗu u tsu bana ta̱ a̱ ubuta̱ u kuvon tsu kovonshi,

tsu kosoji tsu ɗa u tsu shilika̱ n utsura,

u ci yaꞋan ta̱ yoroli i kuvon,

ka̱ta̱ wu una irala i ni babu wovon.

14 &lt;&lt;M megeshe m paɗa ta̱ bini,

m paɗa ta̱ bini ɗa m kpa̱ɗa̱i kukeɓece.

Ama gogo na uteku tsu vuka va a̱ga̱nda̱,

mo orukpoi, n inkai n yaꞋin yura̱.

15 Mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ nsansa n aginda a takacika,

ka̱ta̱ n ɗekpetengu ica̱Ꞌa̱shi i le ra̱ka̱,

ka̱ta̱ m bonoko nɗolu mo okpo iɗika i gbani,

ka̱ta̱ n ɗekpetengu adaɓa.

16 Mi ta̱ o kutono n a̱yimba̱ a uye u na e yevei ba,

n uye u na e yevei ba u ɗa mpa n kutono n ele,

ka̱ta̱ m bonoko ka̱yimbi kutashi a̱ a̱shi e le,

ka̱ta̱ kpamu n lapula ubuta̱ u gbani-gbani u gaꞋan.

Na ɗa ili i na n kuyaꞋanka le,

Mpa mi a kuka̱sukpa̱ le ba.

17 Ama aza a na e nekei a̱ɗu e le wa̱ a̱ma̱li,

aza a na a tsu dana ululu, &lt;A̱ɗa̱ ɗa a̱ma̱li a̱ tsu&gt;

i ta̱ o kokpo n wono.

A̱yimba̱ n Agulani a aza Isaraila

18 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Panai, a̱ɗa̱ agulani,

la̱na̱i, a̱ɗa̱ a̱yimba̱, ka̱ta̱ ye ene.

19 Yayi wi ka̱yimba̱ tsu kagbashi ka̱ va̱,

ko wi kagulani uteku tsu kalingata ka na n suki?

Yayi kpamu wi ka̱yimba̱ tsu vuza na u nekei ka̱ci ka̱ ni wa̱ va̱,

ko wi ka̱yimba̱ tsu kagbashi ka Vuzavaguɗu?

20 Ye ene ta̱ ili n a̱bunda̱i, ama i coꞋoko ba,

atsuvu a̱ ɗa̱ i ta̱ uɓa̱yuwi, ama i pana ba.&gt;&gt;

21 Vuzavaguɗu we enei u gaꞋan yi ta̱

adama a usuɓi ka̱ ni,

u zuwa wila̱ u ni u tsurakpa koɓolo n tsugbayin.

22 Ama ele ɗa uma a na a̱ pura̱i gbani ɗa a yaꞋankai uboki,

ra̱ka̱ vi le ɗa a̱ ka̱na̱i e kpenle

ko yi usokongi a̱ ubuta̱ wu ugbashi,

okpo ta̱ ucanuku u kuvon,

n babu vuza na wa kisa le,

okpoi eremishi,

m babu vuza na wa kudana, &lt;&lt;Bonokoi le.&gt;&gt;

23 Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u kuzuwa atsuvu adama a ili i nampa,

ko u coꞋoko mayin adama a ayin a na a kuta̱wa̱?

24 Yayi u nekei kpaꞋa ku Yakubu ɗa a yaꞋankai ku ɗa uboki,

ko e nekei Isaraila e ekiye a aza a na a̱ pura̱i ili le gbani?

Ashe Vuzavaguɗu ɗa ba,

a̱yi ɗa vuza na tsu nusakai?

A̱yi ɗa vuza na tsu kpa̱ɗa̱i kutono uye u ni,

a̱yi ɗa vuza na tsu kpa̱ɗa̱i kushuku n wila̱ u ni?

25 Adama a nannai ɗa u tsunki le wupa u gbayin u ni,

n wupa u kuvon ku usuɗukpi.

U kambuki le akina, ama n nannai dem a fuɗa e yeve ba,

u songi le, ama o coꞋoko ba.

43

Kishi ka aza Isaraila koci.

1 Ama gogo na, ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗaɗa na,

a̱yi na u yaꞋin nu, avu Yakubu,

a̱yi na u ta̱wa̱i n avu, avu Isaraila.

&lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, adama a na mpa ɗa n shiba̱i ɗa̱, ɗa n ɗekei ɗa̱ yaba dem n kula kuni, a̱ɗa̱ uma a̱ va̱ a ɗa yi.

2 Ayin a na baci vu pasai kuyene,

mpa n kuyongo ta̱ koɓolo n avu,

ayin na baci kpamu vu pasai kuɗolu,

ma mi a kupura̱ wu ba.

I wala baci a̱ ka̱tsuma̱ ka akina,

yi a̱ kukula̱ ba,

nlentsu ma akina ma mo kusongu ɗa̱ ba.

3 Adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka̱ nu,

vuza Ciɗa vi Isaraila, Kishi ka̱ nu.

N neke ta̱ Masar adama a̱ wishi u nu,

Ɗa n sabaꞋi Itopiya n Sheba o okpoi una̱ u nu.

4 A na wo okpoi avu vi ta̱ n ugaꞋin n tsugbayin wa̱ va̱,

ɗa kpamu mpa n cigai nu,

mi ta̱ a kuneke uma kasabaꞋa a una̱ u nu,

koɓolo n uma a aduniyan adama kasabaꞋa n wuma u nu.

5 Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, adama a na mpa mi ta̱ koɓolo n avu,

mi ta̱ a̱ kutuka̱ m muku n nu a uɓon u kasana,

ka̱ta̱ m ɓolongu ɗa̱ ɗe n uɓon u ka̱livi.

6 Ka̱ta̱ n dana aza a uɓon u gaɗi, &lt;Ka̱sukpa̱i le&gt;

aza ɗaka tamkpamu, &lt;Ka̱ta̱ i bonoko le ba.&gt;

Bonokoi Olobo a̱va̱ a na i daꞋangi,

ni nkere n va̱ n na mi a uteku wa aduniyan.

7 Yaba dem vu na e ɗekei n kula ku va̱,

vuza na n yaꞋin adama a tsugbayin tsu va̱,

vuza na n foɓusoi ɗa n tuka̱i.&gt;&gt;

8 Uta̱ka̱i n uma a na i n a̱shi ama a̱yimba̱ a ɗa,

n aza a na kpamu i n atsuvu ama agulani a ɗa.

9 Aduniyan ra̱ka̱ a gasai a̱ ubuta̱ u te,

ɗa uma o ɓolongi.

Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ke le wa kufuɗa kudansa ukuna u nampa,

ka̱ta̱ u yotsongu tsu ili i cau?

YaꞋan a̱ tuka̱ nu nga n le ka̱ta̱ a dansa kaꞋa mayun adama e le,

adama a na uma o yoku a pana kaꞋa ka̱ta̱ feu a dana, mayun ɗa.

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;A̱ɗa̱ nga n va̱,&gt;&gt;

&lt;&lt;A̱ɗa̱ kpamu agbashi a̱ va̱ a na n zagbai,

adama a na i yeve ka̱ta̱ i neke a̱ɗu wa̱ va̱,

ka̱ta̱ kpamu i coꞋoko a na mpa ɗa.

A saꞋwa kuciya̱ Ka̱shile ko yoku kafu mpa ba, i ta na feu a̱ kuciya̱ ko yoku na kelime ba.

11 Mpa, mpa ɗa Vuzavaguɗu,

kishi ko yoku ki lo ba.

12 Mpa Vuzavaguɗu n danai,

n yaꞋin uzuwakpani n kisa ɗa̱, ɗa ta na n ka̱na̱i uzuwakpani wa,

a̱ɗa̱ ɗa nga n va̱ n na n yevei an babu Ka̱shile ko yoku, ka na ka yaꞋin ili i nampa.

13 Mayun ɗa, ali n ayin a̱ ugiti sai a kubana ko wanai mpa ɗa Ka̱shile.

Babu vuza na u kufa̱ba̱na̱ vuma e ekiye a̱ va̱.

N yaꞋan baci ili yayi u kuyaꞋansuka i ɗa?&gt;&gt;

Ucigi u Ka̱shile a kubana wa aza Isaraila wi n uteku ba

14 Ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗa na,

ka̱shibi ka̱ ɗa̱, Vuza Ciɗa vi Isaraila,

&lt;&lt;Adama a̱ ɗa̱ mi ta̱ a̱ kusuꞋuku Babila uma,

adama a na a una aza a Babila ra̱ka̱,

ciya̱ m bonoko yoroli i ma̱za̱nga̱ i le yo okpo ma̱shi.

15 Mpa ɗa Vuzavaguɗu, Vuza Ciɗa vu ɗa̱,

a̱yi na u yaꞋin aza a Isaraila, mogono ma̱ ɗa̱.&gt;&gt;

16 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na

a̱yi ɗa u yaꞋin uye a mala,

ɗa kpamu u ɓatsai uye e kuyene ku gbayin,

17 a̱yi vu na wu utuka̱i n ekeke o odoku koɓolo n odoku,

osoji koɓolo n ovonshi,

ɗa a vaki a iɗika ya a fuɗa ta na a̱ ɗa̱nga̱ ba,

a̱ kuwa̱i tsa akina a̱ ma̱kuni a na a̱ kimsa̱i.

18 &lt;&lt;Ama cinukpa n ili i cau,

ka̱ta̱ vu ciɓa n ili i kuku ba.

19 La̱na̱, mpa mi ta̱ a kuciga kuyaꞋan ili i savu,

Gogo na i ɗa yuta̱ ta̱, ka̱ta̱ ye ene i ɗa ba?

Mpa mi ta̱ a kuyaꞋan uye e meremune

n kuyene a iɗika yu ɗekpu

20 Nnama n kakamba ra̱ka̱ mi ta̱ a kucikpa mu,

nsheꞋe n kakamba koɓolo n a̱da̱la̱ dem,

adama a na n neke le ta̱ mini e meremune, ka̱ta̱ kpamu n ta̱sa̱

nyeneke a iɗika i ɗekpu,

n neke uma a na n zagbai mini mo kusoꞋo,

21 uma a na n yaꞋin adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱

adama a na a sala ucikpi u va̱ e keteshe.

22 &lt;&lt;Ama Yakubu, mpa ɗa vuza na vu cikpai ba,

avu oꞋuso ka̱ci ka̱ nu adama a̱ va̱ ba, avu Isaraila.

23 I tuka̱ mu m mokyon adama e kuneꞋe ku kusongu ba,

ko kpamu i cikpa mu n alyuka a̱ ɗa̱ ba.

Mpa n takacika ɗa̱ n adama e kuneꞋe ki ili i kashina ba,

n damusa ɗa̱ kpamu adama a ili i ma̱gula̱ni ba.

24 A̱ɗa̱ i tuka̱ n ili i ma̱gula̱ni yi uyo wa̱ va̱ ba,

ko i neke mu ushuma wa alyuka u ɗa̱ ba.

Ama ɗa yi a kutakacika mu nu unushi u ɗa̱,

ɗa kpamu yi o ko oꞋuso mu n kawuya ka̱ ɗa̱.

25 &lt;&lt;Mpa, mpa ɗa, vuza na u takpai

ugbamukaci u ɗa̱, adama a ka̱ci ka̱ va̱,

ɗa n cinukpai n unushi u ɗa̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱.

26 Ciɓakai mu n ili i gbani-gbani i na n yaꞋankai ɗa̱,

yaꞋan ci yaꞋin kanananai ka kadanshi ka koɓolo,

dansai e keteshe ukuna wu unushi u ɗa̱ wa.

27 Ikaya i ɗa̱ yu ugiti i nusa ta̱,

ɗa kpamu aza kelime a̱ ɗa̱ a yaꞋankai mu ugbamukaci.

28 Adama a nannai mpa n kuneke ta̱ tsugbayin tsa̱ a̱Ꞌisa̱ wono,

ɗa n nekei Yakubu adama munuka

aza Isaraila kpamu adama ishikushi.

44

Isaraila aza a na Vuzavaguɗu u zagbai

1 &lt;&lt;Ama gogo na pana, avu Yakubu kagbashi ka̱ va̱,

Isaraila, avu na n zagbai.

2 Na ɗa i na Vuzavaguɗu u dansai,

a̱yi vuza na u yaꞋin nu, a̱yi na u zuwai nu a̱ ka̱tsuma̱,

a̱yi ɗa kpamu vuza na u ku ɓa̱nka̱ wu.

Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, avu Yakubu kagbashi ka̱ va̱,

Jeshuru, avu na n zagbai.

3 Adama na mi ta̱ o kuyoꞋo mini a iɗika i ɗekpu,

ka̱ta̱ kpamu n zuwa nyeneke a iɗika yu ɗekpu.

Ka̱ta̱ mpa n zuwa ayinviki a̱ va̱ u muku n nu, una̱singai u va̱ kpamu u tsukaya tsu nu.

4 I ta̱ a̱ kuta̱ uteku tsu mita̱ a maɗanga a̱ ka̱kina̱ ka mini,

uteku tsu maɗanga o kuɗolu ku na ki e kuyene.

5 Vuza yoku wi ta̱ a kudana n utsura, a̱yi vuma vu Vuzavaguɗu ɗa,

vuza yoku kpamu ka̱ta̱ u ɗeke ka̱ci ka̱ ni n kula ku Yakubu,

ka̱ta̱ kpamu vuza yoku u ɗana e kukiye ku ni, &lt;Mpa vuza vu Vuzavaguɗu vu ɗa.&gt;

Ka̱ta̱ kpamu u ɗika kula ki Isaraila adanshi ku ni ku ɗa.&gt;&gt;

Vuzavaguɗu ka̱ma̱li ka ba

6 &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na,

mogono ma aza a Isaraila n vuza na u kushiba̱ uma, Vuzavaguɗu vo osoji a gaɗi. Mpa ɗa ugiti n ukocishi,

Ka̱shile ko yoku ki lo ba, sai mpa.

7 Yayi wi lo tsu va̱?

YaꞋan wu uta̱ u dansa,

yaꞋan u dansa ka̱ta̱ wu uta̱ka̱ mu i ɗa e keteshe. U dana mu tsu na a yaꞋin ɗa n yaꞋin uma a cau

koɓolo n i na i kuta̱wa̱,

mayu yaꞋan u dana mu ili i na i kuta̱wa̱.

8 Ka̱ta̱ i jeꞋeke ikyamba ba,

ka̱ta̱ kpamu i pana wovon ba. N saꞋwa kudansa ukuna u nampa ali ɗa n yaꞋin kene m megeshe ma ɗe adama a u ɗa ba?

A̱ɗa̱ ɗa ngan n va̱. Ka̱shile ko yoku ki ta̱ lo, m ba mpa ba?

Babu kakpanlai ko yoku, mpa n yeve ko yoku ba.&gt;&gt;

9 Aza a na a yaꞋin a̱ma̱li dem ukuna u gbani u ɗa,

ili i na kpamu a zuwakai katsura ya kuyaꞋan le ili ba.

Ele vu na a gaꞋin a yaꞋanka le kadanshi a̱yimba̱ a ɗa,

i ta̱ kpamu n tsulau ɗa okpoi n wono.

10 Yayi u sheꞋwei ka̱ma̱li ko u luwa̱i kululu

ku na ki e kuneke yi ili ba?

11 N dana ɗa̱,

a̱yi n aza a̱ ni ra̱ka̱ i ta̱ a kuyaꞋan wono, ayimi a ili uma ɗa.

YaꞋan ra̱ka̱ vi le a gasa ka̱ta̱ a zagba i na i kuta̱ka̱ le.

I ta̱ a kupana wovon, ka̱ta̱ ra̱ka̱ vi le a yaꞋan wono.

12 Kawakana ka tsu ɗika ta̱ ucanuku wu ulinga,

ka̱ta̱ u zuwa a kina u yuma ili.

U tsu yima ta̱ ili ya m matalaka u ka̱na̱ kugbasha

i ɗa n utsura.

Kambulu ka̱ ka̱na̱ yi baci u tsu okpo ta̱ babu utsura,

kakuli ka̱ ka̱na̱ yi baci feu u tsu lima̱ ta̱.

13 KesheꞋwi ka tsu gisanku ta̱ maɗanga

ka̱ta̱ u zuwaka maꞋa urotu n ili yu ulinga i ni,

ka̱ta̱ u sheꞋwe kaꞋa

ali kokpo an vuma vu singai.

U yaꞋan yi tsu na a kuzuwa yi a kpaꞋa.

14 U tsu kapa ta̱ nɗanga n sida,

ko kpamu u zagba nɗanga n sipuru ko maɗanga ma oku

ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ maꞋa mo gbonguro koɓolo nu nɗanga n kuntsu,

ko u ca̱Ꞌa̱ nɗanga n sida ka̱ta̱ mini ma̱ Ka̱shile ma zuwa n ɗa m gbonguro.

15 N tso okpo ta̱ ili i kutasuku akina i vuma,

u tsu kenuku ta̱ n yoku u tasuku akina a na u kunyashika,

U tsu tasuku ta̱ akina a ka̱ta̱ u kangala boroji.

Ka̱ta̱ kpamu u sheꞋwe ka̱ma̱li ka na u kucikpa,

u bonoko kaꞋa ka̱ma̱li ka̱ta̱ u kuɗa̱nku kaꞋa.

16 Ka̱ta̱ u songu kagimi ka maɗanga ka a akina,

adama a na u zungu inyama

Ka̱ta̱ u doku u nyashika. Ka̱ta̱ u dana,

&lt;&lt;Kai, akina a nampa yokpo ta̱.&gt;&gt;

17 Ka̱ta̱ kagimi ka maɗanga ka na ka buwai u bonoko kaꞋa ka̱ma̱li, ka̱ma̱li ka̱ ka̱ci ka̱ ni,

u tsu kuɗa̱nku ta̱ kaꞋa ka̱ta̱ u cikpa kaꞋa.

U tsu bana ta̱ u vasa ɗe ka̱ta̱ u dana,

&lt;&lt;Isa mu, avu ɗa ka̱ma̱li ka̱ va̱.&gt;&gt;

18 E yeve ili ba, a fuɗa kpamu ukuna ba,

adama a na a̱shi e le i ta̱ upali ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kufuɗa kene

a̱ɗu e le dem a kufuɗa kuyeve ba.

19 Babu vuza na u coꞋokoi adama a na u sheshe,

babu kpamu vuza na wi n kuyeve ko kufuɗa ku na u kudana,

&lt;&lt;N yaꞋan ta̱ ulinga n kagimi ɗa n songi a akina

ali ɗa n kangalai boroji vu va̱ n tsikina ci ni

ɗa kpamu n zungi inyama n takumai.

Nini ɗai n kubonoko kagimi ka ili yu unata?

Kucikpa n kuɗa̱ngu n cikpa kogboli?&gt;&gt;

20 Kokomo kaꞋa u tsu lyaꞋa, ka̱ɗu ka gbani-gbani ka̱ ni ka vakangi ni,

adama a nannai wi a kufuɗa kisa ka̱ci ka̱ ni ba, ko u fuɗa u dana,

&lt;&lt;Ili i na n ka̱na̱i e kukiye ku singai ku va̱ ka aꞋuwa ɗa ba?&gt;&gt;

21 Ciɓa n ukuna u nampa, avu Yakubu koɓolo n Isaraila,

adama na avu ɗa kagbashi ka̱ va̱.

Mpa ɗa n yaꞋin nu, avu ɗa kagbashi ka̱ va̱.

Avu Isaraila, mpa mi a kucinukpa n avu ba.

22 Mpa n takpa ta̱ una̱mgbi u nu ce eleshu,

ɗa kpamu n takpai unushi u nu ce egele a usana.

Bono wa̱ va̱,

adama a na mpa n shiba̱ wu ta̱ ɗe.&gt;&gt;

23 Gaɗi, cananai ishipa i ma̱za̱nga̱,

dama a na Vuzavaguɗu ɗa u

yaꞋin ili i nampa ya, orukpoi ka̱u,

a̱ɗa̱ ɗaka vi iɗika.

Ɓosongi ishipa, a̱ɗa̱ nsasan,

koɓolo nu nɗanga n kutsun dem n na mi punu,

adama a na Vuzavaguɗu u shiba̱ ta̱ Yakubu,

ka̱ta̱ aza a Isaraila a cikpa yi.

Urushelima ɗa ubuta̱ wi ida̱shi u va̱

24 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na,

ka̱shibi ka̱ nu, a̱yi na u yaꞋin nu avu a̱ ka̱tsuma̱.

&lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu,

vuza na u yaꞋin ili ra̱ka̱,

vuza na kpamu endeꞋen u ba̱rukpa̱i gaɗi,

ɗa kpamu u poloi iɗika n ka̱ci ka̱ ni babu ka̱ɓa̱nki,

25 &lt;&lt;Mpa ɗa m bonokoi nlum ma aꞋuwa ukuna u gbani,

eneki kpamu okpoi alau.

Vuza na u tsu bonoko eyevi ka̱ca̱pa̱

ka̱ta̱ u zuwa kuyeve ku le kokpo tsulau,

26 a̱yi na u tsu shatangu kadanshi ka kagbashi ka̱ ni,

ka̱ta̱ kpamu u shatangu ukuna u na alingata a dansai,

&lt;&lt;ele na a danai aza a Urishelima, &lt;Uma i ta̱ o kubono n ida̱shi punu na kpamu&gt;

Iɗika i Yahuda tamkpamu, &lt;I ta̱ a̱ kudoku kumaꞋasaka wu,

ka̱ta̱ n ɗengusa̱ agali a̱ nu dem&gt;

27 vuza na u danai mala mu uga̱vi, &lt;Ɗekpe,

ka̱ta̱ kpamu n ɗekpetengu nyeneke n ɗa̱&gt;

28 Vuza na u danai Sairusu, &lt;A̱yi ɗa maguɓi ma̱ va̱,

wi kpamu a kushatangu kusheshe ku va̱ ra̱ka̱,

wi ta̱ a kudana Urishelima, &lt;&lt;YaꞋan o doku a maꞋasaka yi,&gt;&gt;

ukuna wa̱ a̱Ꞌisa̱ tamkpamu, &lt;&lt;YaꞋan a vara kumaꞋa ku ni.&gt;&gt;&gt;

45

Sairusu ili yu ulinga i Ka̱shile.

1 I na Vuzavaguɗu u danai Mazagbi ma̱ ni i ɗaɗa na,

a̱yi Sairusu, vuza na n ka̱na̱i kukiye ku usingai ku ni adama a na

u lyaꞋa aduniyan n kuvon,

ka̱ta̱ u takpa utsura wu ngono,

ka̱ta̱ a̱ ɓa̱yuwa̱ka̱ yi utsutsu u na babu vuza na u

kuɓa̱ya̱ngu u ɗa.

2 &lt;&lt;Mpa n kulaza ta̱ kelime ka̱ nu

ka̱ta̱ n sa̱ra̱ nsasan,

n fa̱da̱ kpamu utsutsu u na a yaꞋin n iyum i shili,

ka̱ta̱ m gbatya aburakpatsu a̱ iyum miri-miri.

3 Mpa n kuneke wu ta̱ kawalatsu,

n uciyi u na wi a̱ ubuta̱ wu usokongi,

adama na vi yeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu,

Ka̱shile ki Isaraila, vuza na u ɗekei nu n kula ku nu.

4 &lt;&lt;Adama a kagbashi ka̱ va̱ Yakubu,

n Isaraila vuza na n zagbai,

n ɗeke wu ta̱ n kula ku nu,

ɗa n neꞋi nu kula ku tsugbayin,

ko a na vi yevei mu ba.

5 Mpa ɗa Vuzavaguɗu, vuza yoku wi lo kpamu ba,

Ka̱shile ki lo ba sai mpa koci,

n neke wu ta̱ katsura,

ko a na vi yeve mu ba,

6 adama a na uma e yeve,

a ili i na i ɗikai a kasana ali a kubana a̱ ka̱livi,

vuza yoku wi lo ba sai mpa.

Mpa ɗa Vuzavaguɗu, vuza yoku wi lo kpamu ba.

7 Mpa ɗa n yaꞋin kutashi ɗa kpamu n yaꞋin ka̱yimbi,

mpa ɗa n yaꞋin kasingai n kawuya,

Mpa ɗa Vuzavaguɗu, vuza na u yaꞋin ili i nampa ra̱ka̱.

8 &lt;&lt;Avu gaɗi, yaꞋan ukuna u kasingai,

yaꞋan eleshu a̱ tuka̱ n kaꞋa a iɗika.

YaꞋan iɗika i ɓa̱yuwa̱ n wanshi,

adama a na wishi u yimkpa,

yaꞋan usuɓi u gbonguro n kaꞋa,

mpa Vuzavaguɗu ɗa n yaꞋin i ɗa.

9 &lt;&lt;Ili ya atakaci i ɗa u vuza na u shamgbai a kanananai n vuza na u yaꞋin ni,

Ili ya atakaci i ɗa mogbodo ma na ma yaꞋan kanananai n kamaꞋi ka̱ ni,

ko ciꞋin ci ta̱ kece kamaꞋi,

&lt;Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan?&gt;

Ko kpamu avu vi yeve,

ulinga u nu ba?&gt;

10 Ili ya atakaci i ɗa u vuza na u kudana esheku a̱ ni,

&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu matsai mu?&gt;

Ko u dana a̱na̱ku a̱ ni,

yiɗa̱i vu matsai?&gt;

11 &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na,

Vuza Ciɗa vi Isaraila, n vuza na kpamu u yaꞋin ni,

ka̱ta̱ ve ece mu ukuna wi ili i na yi lo a̱ kuta̱wa̱, adama a̱ ukuna wu muku n va̱ ba,

ko kpamu vu dana mu ili i na i gaꞋin n yaꞋan?

12 Mpa ɗa n yaꞋin aduniyan,

ɗa n yaꞋin kpamu vuma punu.

N ekiye a̱ va̱ a ɗa n yaꞋin gaɗi,

ɗa kpamu n zuwai ili i na yi ɗe va dem.

13 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, Mpa n kuɗa̱ngusa̱ ta̱ Sairusu adama a na u shatangu ulinga u kasingai u va̱,

mi ta̱ a kuzuwa nwalu n ni ra̱ka̱ n yaꞋan derere.

Wi ta̱ a kumaꞋasaka likuci i va̱

ka̱ta̱ u shikpa agbashi a̱ va̱,

u kuyaꞋan nannai va adama ikebe ko n katsupu ko yoku ba,

i ɗaɗa i na Vuzavaguɗu malyaimili u danai&gt;&gt;

14 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na,

&lt;&lt;Uciyi wa aza a Masar n aza a tsulaga a Kush,

koɓolo n wa aza a uɓon u gaɗi,

koɓolo n uma a ugaɗi a Sabina

i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱ ra̱ka̱

ka̱ta̱ okpo aza a̱ ɗa̱.

I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ koɓolo n aza a tsulaga e le ra̱ka̱,

ka̱ta̱ o tono ɗa̱ kucina̱,

ushiyi n ikani i tsugbashi.

I ta̱ a̱ kukuɗa̱nku ɗa̱

ka̱ta̱ o folono ɗa̱ a̱ ka̱na̱ kudana,

&lt;Mayun Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱, babu kpamu vuza yoku,

Ka̱shile ko yoku ki lo ba.&gt; &gt;&gt;

15 Mayun, avu Ka̱shile kaꞋa ka na ko tsu sokongu ka̱ci ka̱ ni,

avu Ka̱shile ki Isaraila n Kishi.

16 A yaꞋin a̱ a̱ma̱li ra̱ka̱ i ta̱ a kuyaꞋan wono, ka̱ta̱ o okpo n kugoyi,

i ta̱ a̱ kuyikpa̱ o wono ra̱ka̱.

17 Ama aza a Isaraila i ta̱ a̱ kuciya̱ wishi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu

n wishi babu kukotso,

a̱ɗa̱ ya kuyaꞋan wono ba,

ko ta na i ciya̱ kugoyi ku na ka̱ kukpa̱ɗa̱ kukotso.

18 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na,

a̱yi na u yaꞋin gaɗi,

a̱yi ɗa Ka̱shile.

A̱yi ɗa u foɓusoi tsu na u kuyaꞋan aduniyan,

a̱yi ɗa u yaꞋin a ɗa,

u yaꞋan a ɗa tsu na a ɗa o kokpo lekeɗi ba,

ama u yaꞋin a ɗa adama a na uma o yongo punu.

Ɗa u danai,

&lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavagɗu

vuza yoku wi lo kpamu ba.

19 N yaꞋan kadanshi ka̱ va̱ usokongi

a̱ ubuta̱ u ka̱yimbi ba.

Mpa mi ishi a kudana ntsukaya n Yakubu,

&lt;Ka̱ta̱ i la̱nsa̱ mu gbani ba, ishi baci a̱ kuciya̱ mu ba,

Mpa Vuzavaguɗu n tsu dansa ta̱ ili i na yi i mayun,

ka̱ta̱ kpamu n sala ukuna u na wi derere.

20 &lt;&lt;Ɓolongi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ta̱ i ta̱wa̱,

yawai ɗevu, a̱ɗa̱ vu na i laꞋakai n wuma a aduniyan.

Umici u ɗa wi o kuforo aza a na a ci ɗika a̱ma̱li a na a yaꞋin nu nɗanga a̱ kuka̱ra̱ka̱,

ele vu na a tsu vasa u ka̱ma̱li ka na ka ci isa vuza ba.

21 Dansai ili i na yi lo, tuka̱i n ukuna wa,

yaꞋan o goɗumo u ɗa koɓolo.

Yayi u yaꞋin kene adama a ukuna u nampa n ayin a cau a ɗe,

yayi u dansai kaꞋa m megeshe ma ɗe?

Mpa ɗa ba, mpa Vuzavaguɗu?

Babu Ka̱shile ko yoku ka na ki lo,

Ka̱shile ku usuɓi n Kishi,

vuza yoku wi lo ba sai mpa koci.

22 &lt;&lt;Bonoi wa̱ va̱ ka̱ta̱ i ciya̱ wishi,

a̱ɗa̱ vu na yi dadaꞋin dem a aduniyan.

Adama a na mpa ɗa Ka̱shile, vuza yoku wi lo kpamu ba.

23 N kucuna ta̱ n kula ku va̱,

n dansa ta̱ ukuna u mayun,

mi o kubono ma̱ sa̱da̱kpa̱ kadanshi ka nanlo ba.

A̱ka̱nga̱tsu dem i ta̱ a̱ kukuɗa̱nku mu,

kelentsu ka yaba dem ki ta̱ a kudansa ukuna u singai.

24 I ta̱ a kudana adama a̱ va̱,

&lt;Usuɓi n utsura u Vuzavaguɗu u ɗa wi koci.&gt; &gt;&gt;

Aza a na a yaꞋin wupa n a̱yi

i ta̱ a̱ kubana wa̱ ni ra̱ka̱ ka̱ta̱ okpo n wono.

25 Ama u Vuzavaguɗu u ɗa ntsukaya mi Isaraila ra̱ka̱

n kuciya̱ kasingai koɓolo n tsugbayin.

46

A̱ma̱li aza a Babila

1 A̱ma̱li a aza a Babila a na e ci ɗeke Belu n Nebo a̱ ciya̱ ta̱ ugoyi ka̱u,

a canuku ta̱ ululu e le a̱ ka̱na̱i kuka̱ra̱ka̱ a ɗa.

Gogo na i ta̱ a gaɗi vu nnama n na n tsu canuku ucanuku

nnama n nampa mo oꞋwo ta̱ adama a ucanuku u ululu u na a ɗikai va.

2 A̱ma̱li a a̱ ciya̱i kugoyi ɗa a kuɗa̱ngi koɓolo n aza a na a ɗikai le,

a fuɗa ta na a̱ ɓa̱nka̱ a̱miki a ba,

ɗa a ɗikai dem vi le a kubana a̱ ubuta̱ wu ugbashi.

3 &lt;&lt;Panakai mu, a̱ɗa̱ aza a Yakubu,

a̱ɗa̱ vu na i buwai dem a̱ ka̱tsuma ka kpaꞋa ki Isaraila.

A̱ɗa̱ vu na n la̱na̱i kafu a matsa ɗa̱, ɗa n ɗengusa̱i ɗa̱

ali n ayin a na a matsai ɗa̱.

4 Ali n ayin a tsukutsa a̱ ɗa̱

Mpa ɗa a̱yi, ali a kubana a ayin a na i kuta̱ ka̱nji ka̱ri, mi ta̱ a kuɗika utsura u ɗa̱.

Mpa ɗa n yaꞋin ɗa̱ mi ta̱ a̱ kula̱na̱ ɗa̱,

mi ta̱ a kinda ɗa̱ ka̱ta̱ mi isa ɗa̱.

5 &lt;&lt;N yayi ya kugisangu mu, ka̱ta̱ i ɗika ci ta̱ derere?

N yayi kpamu ci yotsonoi, ali ɗa i kugisanku tsu?

6 Aza o yoku a̱ ɓa̱yuwa̱i nsolo n le ɗa i ugulani n azanariya,

a tsu gisanku ta̱ azurufa e le a̱ ka̱kunzukpa̱tsu,

ele ɗa a tsu ɗika kayimi ka azanariya ka̱ta̱ u bonoko a ɗa ka̱ma̱li,

ka̱ta̱ a̱ kuɗa̱nku kaꞋa ali sai iɗika a cikpa yi.

7 A ci ɗika ta̱ kaꞋa a avangatsu e le a̱ kuka̱ra̱ka̱,

a zuwa baci kaꞋa ta lo ka ci shamgba

ka tsu wala ba.

Ka̱ tsu zumgba̱ ba, ko a vasa baci wa̱ ni u tsu ushuku ba.

Ka̱ tsu uta̱ka̱ vuza a kadama ba.

8 &lt;&lt;Ka̱ta̱ i cinukpa n kakuna ka nampa ba,

ka̱ta̱ i zuwa kaꞋa a̱ ka̱ɗu. Ciɓai n ukuna u nampa, a̱ɗa̱ aza a unushi.

9 Ciɓasai n ili i cau, i na i lazai n ayin a ɗe.

Adama a na mpa ɗa Ka̱shile, babu kpamu vuza yoku,

mpa ɗa Ka̱shile, babu vuza na wi tsu va̱.

10 N ugiti n tsu dana ta̱ uma ukuna wu ukocishi,

n ili i cacau, koɓolo n i na yi lo a̱ kuta̱wa̱.

N danai, kadanshi ka̱ va̱ ki ta̱ a kushamgba,

mi ta̱ kpamu a kuyaꞋan i na n cikalai kuyaꞋan dem.

11 N ɗekei vuza yoku a kasana tsu manu ma na ma tsu shaɗa ili,

a iɗika i daꞋin kpamu vuma na u kushatangu kusheshe ku va̱.

N dansa ta̱ ili i na n kuyaꞋan,

mi ta̱ ta na a kuyaꞋan i ɗa.

12 Panakai mu, a̱ɗa̱ uma a ugbamukaci,

a̱ɗa̱ na yi daꞋangi n kuyaꞋan ku kasingai.

13 Mpa mi ta̱ ufoɓushi adama a na n zuwa ili i wala derere,

makyan mi punu ka̱u ba,

ama gogo na wishi u va̱ wi a kuyaꞋan megeshe ba.

Mi ta̱ a kuzuwa wishi u va̱ a Urushelima,

tsugbayin tsu va̱ tamkpamu a Isaraila.

47

Uyikpi u Babila

1 &lt;&lt;Cipa̱ ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu a iɗika

avu Babila,

da̱sa̱ngu a kayala babu kakuba,

avu Babila.

O kudoku e ɗeke wu

meleshushe ko vuza babu utsura ba.

2 Ɗika kutalikukiya ka̱ta̱ vi yaꞋan kiya,

foɗo ka̱ka̱la̱bi ka̱ nu.

Va̱ga̱lukpa̱ fatari vu nu, vu ka̱sukpa̱ ene pulai,

ka̱ta̱ vu wala vu pasamgbanai o nɗolu.

3 Ciyanpu tsu nu ci ta̱ a̱ kuta̱ pulai,

ka̱ta̱ wono u nu wo okpo e keteshe.

Mpa n kutsupa ta̱,

mi kpamu a kubuwaka vuza n wuma ba.&gt;&gt;

4 Ka̱shibi ka̱ tsu, Vuzavaguɗu MalaꞋimili ɗa kula ku ni,

a̱yi ɗa vuza ciɗa vi Isaraila.

5 &lt;&lt;Desa̱ngu ɗe n ka̱bini a̱ ka̱yimbi,

avu Babila,

a buwa e kuɗeke wu

mogono ma vuka mo tsugono ba.

6 N yaꞋan ta̱ wupa n uma a̱ va̱ aza a Isaraila,

m bonokoi le ukuna u gbani,

n nekei le e ekiye a̱ nu,

ɗa vu kpa̱ɗa̱i kupana asuvayali e le.

Ko a tsukutsa ci le,

ɗa vu ka̱na̱i kuneke le atakaci.

7 Ɗa vu danai, &lt;Mpa mi ta̱ a kulyaꞋa kelime

n kulyaꞋa tsugono tsa̱ a̱ma̱ci ali a kubana uteku n uteku.

Ama vu kpa̱ɗa̱i kindana ili i nampa ya,

ko vi ciɓa n ili i na i ɗa i kutuka̱.

8 &lt;&lt;Gogo na, pana kakuna ka nampa,

avu na vi ci ciga kupana ku uyoꞋo, avu na vu tsu yongo ukanji mayin,

avu na vu tsu dana n ka̱ci ka̱ nu,

&lt;Mpa ɗa biꞋi, babu kpamu vuza yoku sai mpa.

Mpa mo kokpo kagapa ba

ko n namba maku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n va̱ ba.&gt;

9 Ukuna u re u nampa dem wi ta̱ a kucina wu babu megeshe,

a kanna ke te,

unambi u muku n tsugapa

ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu m makara,

ko n ukuna u ka̱bunda̱i

ko oboci a̱ nu koɓolo n tsuboci le dem.

10 Vi neke ta̱ katsura n kawuya ka̱ nu

ali ɗa vu danai, &lt;Babu vuza na we enei mu.&gt;

Ugboji u nu n kuyeve ku nu ku nu ku vakangi nu

ana vu danai ka̱ci ka̱ nu,

&lt;Mpa ɗa, babu kpamu vuza yoku tsu va̱.&gt;

11 Mayu atakaci a̱ kuta̱wa̱ ta̱ wa̱ nu,

va kufuɗa kutere a ɗa n alaꞋwin ta na ba.

Kawuya ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu,

vi ta na a kufuɗa kisa ka̱ci ka̱ nu ba,

ili i wuya i na vi uyevi n i ɗa ba,

yi ta̱ a kucinaka wu.

12 &lt;&lt;Gogo na yaꞋan ulinga n alaꞋwin o tsuboci a̱ nu,

yaꞋan ulinga n uye u na vu tonoi ali n ayin a ɗe.

U gaꞋan ba u ɗa wi ta̱ a kuyaꞋanka wu kasingai,

ko u ɗa u zuwa vuza yoku kupana wovon u nu.

13 Kadanshi ko odoki ka na vi isai dem ko oꞋuso wu ta̱

Te ɗai aza a tsusaki ku ukuna a̱ nu i ra̱ka̱,

eyevi a azangata a ele na a tsu dana i na yi lo a̱ kuta̱wa̱ o wotoi dem,

yaꞋan a isa wu a̱ ubuta̱ wi ili i na yi lo a̱ kuta̱wa̱ wu.

14 Mayu i ta̱ tsu mita̱ ma̱ ciꞋiwa̱, ma na mi a kukula̱ akina.

A kina i ta̱ o kusongu le ra̱ka̱. A kufuɗa ki isa ka̱ci ke le, a̱ ubuta̱ wu utsura wa akina ba.

Cikina ci lo tsu na vuza u kunyashika ba,

babu kpamu akina a na vuza u kutasuku.

15 I nampa i ɗa koci a kufuɗa kuyaꞋanka ɗa̱

ele vu na vu soꞋi atakaci adama e le, ele vu na i yongoi koɓolo ali n ayin a na yi muku.

Yaba dem u tsu tono ta̱ uye u ni,

babu vuza te vu na wa kisa wu.

48

Ugbamukaci wa aza a Isaraila

1 &lt;&lt;Panai ili i nampa, a̱ɗa̱ aza a kpaꞋa ku Yakubu,

a̱ɗa̱ na e ci ɗeke n kula ka aza a Isaraila,

ɗa yu uta̱i a tsukaya ci Yahuda,

ɗa kpamu i kucinai n kula ku Vuzavaguɗu

ali ɗa i ɗekei Ka̱shile ki Isaraila,

ama ba mayun ɗa i yaꞋin nannai ko n usuɓi ba,

2 a̱ɗa̱ na i ci ɗeke ka̱ci ka̱ ɗa̱ aza a ida̱shi a iɗika i ciɗa,

ɗa kpamu i nekei katsura u Ka̱shile ka aza a Isaraila,

Vuzavaguɗu MalaꞋimili ɗa kula ku ni.

3 N dana ta̱ ɗe ukuna wi ili i cau m megeshe ma ɗe,

una̱ u va̱ u ɗa u dansai kaꞋa, ɗa kpamu n zuwai uma e yevei kaꞋa,

ɗa n yaꞋin gogoꞋo n yaꞋin kaꞋa ɗa ta na yu uta̱i nannai.

4 Adama a na n yeve ta̱ tsu na yi n ugbamukaci,

eɗeku a̱ ɗa̱ ugbami ci iyum,

a̱ca̱n a̱ ɗa̱ feu utsura ci iyum i shili.

5 Adama a nannai n dana ɗa̱ ta̱ ili i nampa ali n ayin a ɗe,

kafu i ɗa i ta̱wa̱ n dana ɗa̱ ta̱ i ɗa

adama a na ka̱ta̱ i kpa̱ɗa̱ kudana,

&lt;A̱ma̱li a̱ va̱ a ɗa a yaꞋin le,

a̱ma̱li a̱ usheꞋwi a̱ va̱ koɓolo n a̱ma̱li a̱ iyum a̱ va̱ a ɗa a zuwai le.&gt;

6 I pana ta̱ ili i nampa, indanai i ɗa.

Ya̱ kushuku n i ɗa ba?

&lt;&lt;Ili i na i ɗikai anana mi ta̱ a kudana ɗa̱ ukuna u savu,

ili yu usokongi i na ka̱ta̱ i saꞋwai kuyeve ba.

7 Gogo na ɗa a yaꞋin i ɗa, ka̱ta̱ i ɗa i yaꞋan megeshe ba.

I saꞋwa kupana i ɗa ba sai anana.

Babu tsu na i kudana,

&lt;E, n yeve ta̱ tsu na i.&gt;

8 I saꞋwa kupana ba, i saꞋwa feu kuyeve ba,

ali n ayin a cau atsuvu a̱ ɗa̱ a saꞋwa kuɓa̱yuwa̱ ba.

Adama a na n yeve ta̱ tsu na yi n kawuya,

e ci ɗeke ɗa̱ ta̱ kpamu aza a ugbamukaci ali kafu a matsa ɗa̱.

9 Adama a kula ku va̱ ɗa n ka̱na̱i wupa u va̱,

adama a na n ciya̱ ucikpi ɗa m kpa̱ɗa̱ta̱ngi i na mi ishi a kuyaꞋanka ɗa̱,

ta lo ma takpa ɗa̱ a̱ ubuta̱ u va̱.

10 La̱na̱i, n luwa̱ ɗa̱ ta̱, ama ba tsa azanariya ba,

n kondo ɗa̱ ta̱ e kenle ka atakaci.

11 Adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱, e, adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱, ɗa n yaꞋin ili i nampa.

Nini ɗai n kuka̱sukpa̱ kula ku va̱ ku na̱mgba̱?

Mpa me kupece tsugbayin tsu va̱ n vuza ba.

12 &lt;&lt;Panaka mu, avu Yakubu,

n Isaraila, avu na n ɗekei.

Mpa ɗa,

mpa ɗa ugiti, mpa ɗa kpamu ukocishi.

13 Ekiye a̱ va̱ a ɗa a varai kumi ka aduniyan,

ɗa kukiye ku usingai ku va̱ ku poloi gaɗi,

n ɗeke le baci

a̱ tsu uta̱ ta̱ ka̱ta̱ a shamgba koɓolo.

14 &lt;&lt;Ta̱wa̱i koɓolo dem vu ɗa̱, ka̱ta̱ i pana.

Ka̱ma̱li ke ne ka i ka saꞋwai kudansa ili i nampa?

Mpa Vuzavaguɗu n ciga yi ta̱,

wi ta̱ a kushatangu ulinga u ni a Babila,

kukiye ku ni ki ta̱ o kokpo tsurala n aza a Babila.

15 Mpa, Vuzavaguɗu n dansa ta̱,

mayu, mpa ɗa n ɗekei ni.

Mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n a̱yi,

ka̱ta̱ ta na u shatangu ili na u cigai kuyaꞋan.

16 Ta̱wa̱i ɗevu nu mpa ka̱ta̱ i pana ukuna u nampa.

&lt;&lt;Ali n kadanshi ka na n gita̱i kuyaꞋan n yaꞋan kaꞋa usokongi ba,

a ayin a na ili i nanlo i yaꞋin mpa mi ta̱ ɗe.&gt;&gt;

Gogo na ta na Vuzavaguɗu Ka̱shile u suku mu ta̱,

koɓolo n ayinviki a singai a̱ ni.

17 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na,

Ka̱shibi ka̱ ɗa̱, Vuza ciɗa vi Isaraila.

&lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱

vuza na u tsu yotsongu ɗa̱ i na i gaꞋin ɗa̱,

a̱yi na u tsu tono n a̱ɗa̱ a uye u na i kuwala.

18 Ishi baci i yeve ɗa i zukai mayin n wila̱ u va̱,

ma̱ta̱na̱ ma̱ ɗa̱ mi ishi ta̱ o kokpo an kuyene,

ka̱ta̱ usuɓi u ɗa̱ feu wo okpo tsa aɓau a mala.

19 Muku n nu mi ishi ta̱ o kokpo tsu kayala,

ka̱ta̱ ntsukaya n nu tamkpamu mo okpo tsu ushen wi ili i kashina i ni,

ula e le a kusaꞋwa kuyaꞋan utakpi ba,

ko a yaꞋan ula̱nga̱shi wa̱ va̱.&gt;&gt;

20 Uta̱i punu a Babila,

sumai i ka̱sukpa̱ aza a Kaldiya.

Salai kakuna ka nampa m ma̱za̱nga̱ ma kacaꞋa,

ka̱ta̱ i dansa kaꞋa.

Suki kaꞋa daꞋin a uteku wa aduniyan,

i dana, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u shiba̱ ta̱ kagbashi ka̱ ni Yakubu.&gt;&gt;

21 Ele a pana kakuli ko yoku a ayin a na Vuzavaguɗu u tonoi n ele e meremune ba,

u zuwai mini mu uta̱i le a kakpanlai,

u ɓosoi kakpanlai ka

ɗa mini mu uta̱i punu.

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Vuza va asuvawuya wa̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ ba.&gt;&gt;

49

Kagbashi ka Vuzavaguɗu

1 Panakai mu, a̱ɗa̱ aza a̱ ka̱kina̱ ka mala,

panai kakuna ka nampa, a̱ɗa̱ na yi a̱ mpulu.

Vuzavaguɗu u neꞋe mu ta̱ kula mpa punu biꞋi a̱ ka̱tsuma̱,

u ɗeke ta̱ kula ku va̱ ayin a na mpa biꞋi mereɓu.

2 Ɗa u bonokoi una̱ u va̱ tsu kotokobi ka alyu,

u sokongi mu a̱ kululu ku kukiye ku ni,

u gboroi mu tsu kaya

ɗa u foɓoi mu a majiki ma ni.

3 Ɗa u danai mu, &lt;&lt;Avu ɗa kagbashi ka̱ va̱,

Isaraila, wa̱ nu u ɗa n kuciya̱ tsugbayin.&gt;&gt;

4 Ama ɗa n danai, &lt;&lt;N yaꞋan ta̱ ulinga u gbani,

n la̱nga̱sa̱i utsura u va̱ gbani babu ili i yoku.

Ama n yaꞋan ta̱ i ɗa adama a Vuzavaguɗu,

katsupu ka̱ va̱ kpamu e ekiye a̱ Ka̱shile.

5 Ɗa gogo na Vuzavaguɗu u danai,

a̱yi na u yaꞋin mu ali mpa biꞋi ka̱tsuma̱ adama a na mo okpo kagbashi ka̱ ni,

ciya̱ m bonoko n Yakubu wa̱ ni,

ka̱ta̱ aza a Isaraila o ɓolongu wa̱ ni.

Adama a na n ciya̱ ta̱ tsugbayin a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu,

Ka̱shile ka̱ va̱ kaꞋa katsura ka̱ va̱,

6 ɗa u danai,

&lt;&lt;Avu kagbashi ka̱ va̱ kaꞋa vi koci ba, ka na ka̱ kuɗa̱ngusa̱ kumaci ku Yakubu,

ka̱ta̱ vu bonoko n uma a Isaraila a na a buwai.

Ama mi ta̱ kpamu a kuzuwa wu vo okpo kutashi ka aza ka̱yimbi,

adama a na wishi u va̱ u bana ali a uteku wa aduniyan.&gt;&gt;

7 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai,

ka̱shibi ka aza a Isaraila n aza a ciɗa a̱ ni,

vuza na uma a iwain ɗa aduniyan kpamu o goyoi,

u vuza na wi kagbashi ko ngono,

&lt;&lt;Ngono mi ta̱ e kene wu ka̱ta̱ a̱ ɗa̱nga̱ kashani, e neke wu tsugbayin,

muku mu ngono mi ta̱ e kene wu ka̱ta̱ a̱ kuɗa̱nku wu a iɗika

adama a Vuzavaguɗu, vuza na wi n kasingai,

vuza ciɗa vi Isaraila a̱yi ɗa u zagbai nu.&gt;&gt;

Uboni wu muku mi Isaraila

8 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;A ayin a kasingai mi ta̱ e kuneke ɗa̱ wu ushuki,

ka̱ta̱ a ayin a wishi m ɓa̱nka̱ ɗa̱,

mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱

ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ yo okpo ci ili yu uzuwakpani a kubana a̱ ubuta̱ u uma,

ka̱ta̱ m bonoko iɗika ya kpamu derere

ali m bono m peceke aza a iɗika ya iɗika i le kpamu i na yi ishi agali,

9 n dana agbashi, &lt;Uta̱i pulai&gt;

aza a na i a̱ ka̱yimbi,

&lt;Ta̱wa̱i e keteshe&gt;

I ta̱ a kulyaꞋa ali a̱ cuwa̱ a uye u na a kuwala dem,

ka̱ta̱ kpamu o doku a̱ ciya̱ i na a kulyaꞋa a̱ ubuta̱ wu nsasan feu.

10 Kambulu n kakuli ki a̱ kuka̱na̱ le ba,

usuɗukpi u kanna n u wunla̱i u kuka̱na̱ le ba.

Vuza na wi a kupana asuvayali e le wi ta̱ a̱ kula̱na̱ le,

ka̱ta̱ u tono n ele a̱ ubuta̱ u mini dem.

11 &lt;&lt;Mi ta̱ a kuyaꞋan uye a̱ ubuta̱ wu nsasan n va̱ ra̱ka̱,

ka̱ta̱ kpamu m bonoko uye u gbayin u ɗa̱nga̱ gaɗi.

12 La̱na̱, ili i nampa yi ta̱ a̱ kuta̱ a̱ mpulu,

a iɗika yu uɓon u gaɗi n ka̱livi,

ali n na ɗe daꞋin a iɗika i Sini.&gt;&gt;

13 YaꞋin ishipa, a̱ɗa̱ gaɗi,

yaꞋin ma̱za̱nga̱, a̱ɗa̱ aduniyan,

ɓosongi ishipa a̱ɗa̱ nsasan.

Adama a na Vuzavaguɗu u neke ta̱ uma a̱ ni kadanshi ku uremi u ka̱ɗu,

wi ta̱ kpamu a kupana asuvayali a uma a̱ ni a na i a atakaci.

14 Ama ɗa uma a Sihiyona a danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu u vakangu mu ta̱, u cinukpa ta̱ nu mpa.&gt;&gt;

15 &lt;&lt;Kamaci ki ta̱ a kucinukpa m maku ma na wi e kuneꞋe mani

ali u kpa̱ɗa̱ kupana asuvayali a maku ma na u matsai va?

Ko vuka va wi baci a kucinukpa,

mpa mi a kucinukpa n a̱ɗa̱ ba.

16 La̱na̱, n ɗana wu ta̱ a kataka ke kukiye ka̱ va̱,

nshilya n nu mi ta̱ wa̱ va̱ ali sai uteku n uteku.

17 Aza a na a maꞋasakai nu i ta̱ a kuyaꞋan ulinga wa gogoꞋo,

a laꞋa aza a na a̱ la̱nga̱sa̱i nu, ka̱ta̱ aza a na a̱ la̱nga̱sa̱i nu a laza.

18 Ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ nu ka̱ta̱ vu la̱na̱ akambu dem,

uma a̱ nu ra̱ka̱ o ɓolongu ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ wa̱ nu.

Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Tsu na de mi n wuma na, vi ta̱ a̱ kuka̱ɓa̱ngu le e

kuɗeku a na ucanuku wo ogoni,

vi ta̱ a kuꞋuka le tsu vuka vu savu.

19 Ko a na wo okpoi a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ iɗika i nu,

ɗa i ɗa yo okpoi agali,

i ɗa yi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ya shana n uma a̱ nu,

ka̱ta̱ aza a na a yawakai nu uteku a shamgba daꞋin n avu.

20 Muku n nu n na a matsai a̱ ubuta̱ wu ugbashi i ta̱ o kubono

ka̱ta̱ a dana wu a atsuvu,

&lt;&lt;Ubuta̱ u nampa u gusa̱ tsu ta̱,

doku tsu ubuta̱ u na tsa̱ kuda̱sa̱ngu.&gt;

21 Ka̱ta̱ vu dana n ka̱ɗu ka̱ nu,

&lt;Yayi u nekei mu ntsukaya n nampa dem?

Adama a na muku n va̱ n a̱bunda̱i n yaꞋan ta̱ wuni,

ɗa a ɗikai aza a na a buwai a bankai ugbashi. A̱ ka̱sukpa̱i mu na gba̱ɗa̱.

Te ɗai tamkpamu uma a nampa a̱ uta̱i?

Yayi u matsai muku n nampa?

Yayi u kumgbasakai mu ele?&gt; &gt;&gt;

22 Ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai i ɗaɗa na.

&lt;&lt;La̱na̱, mi ta̱ e kuɗeke aduniyan n kukiye,

ka̱ta̱ n ɗengusa̱ urotu u kakashi u va̱ a̱ ubuta̱ u uma,

i ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ m muku mo olobo n ɗa̱ woɓongi e ekiye,

ka̱ta̱ a canuku muku mi nkere n ɗa̱ a avangatsu e le.

23 Ngono mi ta̱ o kokpo ɗa̱ ishekpu i na i kula̱na̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ ngono ma̱ a̱ma̱ci n le mo okpo ina̱kpu i ɗa̱ i na i kuwoꞋo ɗa̱.

I ta̱ a̱ kukuɗa̱nku ɗa̱ ali a iɗika

ka̱ta̱ e peɗe kubuta̱ ku na ki e ene a̱ ɗa̱.

Nannai ɗa i kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu,

aza a na e keɗei a̱pa̱Ꞌa̱ e le a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, a kuyaꞋan wono ba.&gt;&gt;

24 Yayi wa kufuɗa kisa ucanuku u na a̱ pura̱i gbani a̱ ubuta̱ u kuvon e ekiye o kovonshi,

ko wi isa uma na e remei a̱ ubuta̱ u kuvon e ekiye o mogono ma asuvawuya?

25 Ama ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na,

&lt;&lt;Mayu, aza a na e remei a̱ ubuta̱ wu ugbashi mi ta̱ a kisa le e ekiye o kovonshi,

ka̱ta̱ ucanuku u na a̱ pura̱i gbani a̱ ubuta̱ u kuvon m bonoko le n u ɗa.

Mi ta̱ a̱ kushilika̱ n aza a na a̱ shilika̱i n a̱ɗa̱,

ka̱ta̱ mi isa muku n ɗa̱.

26 Mi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ i takumasanai,

i ta̱ o kusoꞋo mpasa n le, tsu na a ci yaꞋan m ma̱ra̱.

Ka̱ta̱ aduniyan ra̱ka̱ e yeve a na

mpa ɗa vuzavaguɗu kishi ka̱ ɗa̱,

n Ka̱shibi ka̱ ɗa̱, Uba̱nga̱ri vi Isaraila.&gt;&gt;

50

Unushi wa aza a Isaraila n kagbashi ka̱ ma̱riki

1 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na,

&lt;&lt;Te ɗai katakarda ku upeci u yolo ka̱ a̱na̱vu,

ka na n danai n ka̱sukpa̱i ta̱?

Ko u vuza vu kutan vu va̱ ve ne ɗai

n dengei wu ta̱?

Adama a̱ unushi u ɗa n dengei ɗa̱,

adama a kawuya ka̱ ɗa̱ ɗa n lokoi a̱na̱kpa̱ a̱ ɗa̱.

2 &lt;&lt;Ana n ta̱wa̱i yiɗa̱i i zuwai ɗa m kpa̱ɗa̱i kucina vuza ɗe?

Ana n ɗekei yiɗa̱i ɗa vuza u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan lo a na wa̱ kushuku?

Kukiye ku va̱ kugusa̱ ta̱ ali ɗa ka̱ kukpa̱ɗa̱ kushiba̱ uma a?

Ko ta na ku namba utsura u na ka kisa vuza? La̱na̱,

n uɓarangi u va̱ koci ɗa n ɗekpetengi mala,

m bonokoi nɗolu ubuta̱ u ɗeku,

adan e le a shamai adama a unambi u mini,

ɗa a̱ kuwa̱i n kakuli ali ɗa a shamai.

3 M palai gaɗi n ka̱yimbi,

ɗa n yaꞋankai ni ili i kupalaka ka̱ci ka̱ ni m motogu mu una̱mgbuka̱tsuma̱.&gt;&gt;

4 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u neke mu ta̱ kadanshi ku ugboji,

adama a na n yeve kadanshi ko kudokusu uma ka̱ɗu ka na ko kuɓa̱nka̱ aza a na i babu utsura.

Usana lakam u tsu jimgbasa mu ta̱

atsuvu a̱ va̱ ciya̱ m pana tsa aza a na a̱ ciya̱i uyotsongi.

5 Vuzavaguɗu Ka̱shile u ɓa̱yuwa̱ ta̱ atsuvu a̱ va̱,

n yaꞋan ugbamukaci kpamu ba,

m kpatala feu kucina̱ ba.

6 N neke ta̱ kucina̱ ku va̱ a̱ ubuta̱ wa aza a na i a kulapa mu,

n nekei nguji n va̱ kpamu a̱ ubuta̱ wa aza a na i o kurono ntsa̱ka̱ n va̱.

Mpa ta na m kpatala a̱shi a̱ va̱ a̱ ubuta̱

wa aza a na i a kushikasa mu n a jirakai mu ntsa̱n ba.

7 Adama na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u tsu ɓa̱nka̱ mu ta̱,

mpa mi a kuciya̱ kugoyi ba.

Adama a nannai n shikpa̱ ta̱ a̱shi a̱ va̱ tsu katali,

n yeve ta̱ ta na mi a kuyaꞋan wono ba.

8 A̱yi na u nekei mu uba̱ruwi wi ta̱ lo ɗevu.

Yayi u kugbaga mu n kavama?

YaꞋan n tsu kondonoi ce ene.

Anan yayi aza a nsata a̱ va̱?

ka̱sukpa̱ wu uta̱ na ɗevu nu mpa.

9 La̱na̱, Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi ta̱ koɓolo nu mpa.

Yayi u kudana mi ta̱ n unushi?

I ta̱ a kushama ra̱ka̱ tsa akashi,

ka̱ta̱ azun a takuma le ra̱ka̱.

10 Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ wi a kupana wovon u Vuzavaguɗu

ɗa kpamu wi a kupana ka̱la̱ka̱tsu ka kagbashi ka̱ ni?

YaꞋan a̱yi na wi a nwalu a̱ ka̱yimbi

babu kutashi,

u zuwaka kula ku Vuzavaguɗu katsura,

ka̱ta̱ kpamu u bonoko a̱miki a̱ ni u Ka̱shile ka̱ ni.

11 Ama la̱na̱i, a̱ɗa̱ ra̱ka̱ vu na i tsu tasuku akina,

ka̱ta̱ i zamaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ nkuni n na mi a kulala n kutashi,

walai a̱ ubuta̱ u kutashi ka akina ku ɗa̱

koɓolo n kutashi ku nkuni ku na i zamai,

ili i na i kuciya̱ wa̱ va̱ i ɗa na.

Yi ta̱ a̱ kuyikpa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a gbani-gbani.

51

Wishi u Sihiyona u na u kukpa̱ɗa̱ kukotso

1 &lt;&lt;Panakai mu, a̱ɗa̱ vu na yi a kuguva kasingai,

ɗa kpamu yi a̱ kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu,

la̱na̱i a kakpanlai ka na e sheꞋwei ɗa̱

koɓolo n ubuta̱ u ka̱ta̱mba̱ u na a̱ ga̱va̱i ɗa̱.

2 Indanai Ibirahi eshekpu a̱ ɗa̱,

koɓolo n Saratu a̱yi na u matsai ɗa̱.

A ayin a na n ɗekei ni wi m maku ba,

ama ɗa n zuwakai ni una̱singai ɗa n doku n zuwai kumaci ku ni ku yimkpai n ka̱bunda̱i.

3 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke Sihiyona kadanshi ku uremi u ka̱ɗu

ka̱ta̱ kpamu wi indana agali a̱ ni ra̱ka̱ n asuvayali,

u bonoko kakamba ka̱ ni tsu Adini,

akamba a̱ ni o bono tsu kashina ka Vuzavaguɗu.

A̱ kuciya̱ ta̱ ma̱za̱nga̱ n izoshi wa̱ ni,

koɓolo n kucikpa ali n ishipa.

4 &lt;&lt;Panakai mu uma a̱ va̱,

ka̱ta̱ i zuwaka mu atsuvu, a̱ɗa̱ aduniyan a̱ va̱,

adama a na mi ta̱ e kuneke wila̱,

ka̱ta̱ n zuwa kasingai ka̱ va̱ ko okpo kutashi a̱ ubuta̱ u uma.

5 Usuɓi u va̱ wi ta̱ lo a kuyawa ɗevu m moloko,

wishi u va̱ wi ta̱ lo a uye a̱ kuta̱wa̱,

obolu a utsura a̱ va̱ i ta̱ a̱ kutuka̱ aduniyan n kasingai.

Aza a na i ida̱shi a ka̱kina̱ ka̱ mini i ta̱ e kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱ wa̱ va̱,

ka̱ta̱ kpamu a vana obolu a utsura a̱ va̱.

6 Ɗengusa̱i a̱shi a̱ ɗa̱ gaɗi zuva,

ka̱ta̱ yi inda ɗaka vi iɗika,

adama a na gaɗi wi ta̱ a̱ kupuwa̱nka̱ tsu ka̱nga̱,

ka̱ta̱ iɗika i shama tsu kakashi,

ka̱ta̱ aza a na i o kuyongo punu a̱ kuwa̱ tsa ayun.

Ama wi ishi u va̱ wi o kukotso ba,

usuɓi u va̱ feu wo kokpo uye ba.

7 &lt;&lt;Panakai mu, a̱ɗa̱ vu na i yevei kasingai,

a̱ɗa̱ aza na yi n wila̱ u va̱ a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱,

Ka̱ta̱ i pana wovon wu ujari u uma ba

ko wovon wi ishikushi i le ba.

8 Adama a na kayan ki ta̱ a kutakuma le tsu kuminya,

ka̱ta̱ okpoɗou o sovo le o okpo an tsugbere,

ama usuɓi u va̱ wi o kukotso ba,

wishi u va̱ feu wi ta̱ o kuyongo ko wannai.&gt;&gt;

9 Jimgba, jimgba, Vuzavaguɗu, ɗengusa̱ obolu a̱ nu n utsura,

ɗa̱nga̱ tsu ayin cau,

tsu na ili yi ishi n tsumani.

Avu ɗa vu gbatyai Rahapu miri-miri ba,

yayi u gbatyasai ka̱di ka nanlo ka?

10 Avu ɗa vu ɗekpetengi mala ma ba,

mini ma na mi n uga̱vi ka̱u,

yayi u yaꞋin uye punu a mala mu uga̱vi

adama a na aza a na a̱ ciya̱i ushibi a pasa punu?

11 Ka̱ta̱ aza a na a̱ ciya̱i wishi u Vuzavaguɗu o bono.

I ta̱ a kuꞋuwa a Sihiyona n ishipa,

ma̱za̱nga̱ ma babu kukotso mi ta̱ o kokpo le tso oroliko.

Uyo m ma̱ta̱na̱ mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ we le,

ka̱ta̱ una̱mgbuka̱tsuma̱ n unambi u ma̱za̱nga̱ u kotso.

12 &lt;&lt;Mpa ɗa vuza na n tsu dokusu wu ka̱ɗu utsura,

avu ɗa ya vu pana wovon u vuza na wi a̱ kukuwa̱,

umaci u vuma u na wi uyaꞋin tsu mita̱?

13 Ali ɗa vu cinukpai n Vuzavaguɗu, Vuza na u yaꞋin nu,

a̱yi na u ba̱rukpa̱i gaɗi

ɗa kpamu u varai kumi ka aduniyan,

ɗa vi a kulyaꞋa kelime n kupana wovon ali a kanna ka̱ɓa̱la̱

adama a wupa u vuza gbani-gbani,

vuza na u zuwai ɗe ka̱ci ka̱ ni a uye u na u kukuwa̱?

Ama te ɗai biꞋi wupa u vuza gbani-gbani wa wi?

14 Aza a na i a kutakacika i ta̱ a kuyaꞋan uba̱ruwi gogoꞋo,

i ta̱ a kuyaꞋan ayin a̱ a̱bunda̱i n wuma

ka̱ta̱ kpamu a lyaꞋa ilikulya i na a cikalai.

15 Adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu,

vuza na u tsu vura̱ mala ka̱ta̱ aɓau a̱ ni a̱ shida̱,

Vuzavaguɗu MalaꞋimili ɗa kula ku va̱.

16 Mpa n zuwa ta̱ kadanshi ka̱ va̱ punu a̱ una̱ u nu,

ɗa m palai nu n kululu ku kukiye ku va̱.

Mpa na n yaꞋin gaɗi

ɗa kpamu n varai kumi ka aduniyan,

a̱yi na u danai Sihiyona, &lt;A̱ɗa̱ ɗa uma a̱ va̱.&gt; &gt;&gt;

17 Jimgbai, jimgbai,

Ɗenga̱ kashani, avu Urushelima,

avu na vu soꞋi ɗe e kukiye ku Vuzavaguɗu,

moko ma wupa ma̱ ni,

avu na vu soꞋi ali vi teneꞋi

keɓeletsu ka na ka tsu zuwa uma ma maka le.

18 A̱ ka̱tsuma̱ ka limata i nu

babu vuza te vu na u buwai a na wa kinda wu,

muku n na vu woꞋi dem

babu kpamu vuza te vu na u kuɓa̱na̱ yi kukiye a̱ ka̱tsuma̱ ke le

19 Ili i re i nampa ya i ta̱wa̱ ta̱ wa̱ nu,

yayi u kudokusu wu utsura u ka̱ɗu?

Kula̱nga̱su m munuka, n kambulu n kuvon,

yayi u kudokusu wu utsura u ka̱ɗu?

20 Muku n nu n lima̱ ta̱,

a vaku ta̱ a nsanji mu uye dem,

tsu mereꞋen ma na mazai a̱ bilili,

i ta̱ tukpa n wupa u Vuzavaguɗu,

n Uɓarangi u Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

21 Adama a nannai pana ukuna u nampa, a̱ɗa̱ na i ci yaꞋan kagbanigbani,

yo okpoi osoꞋi ama ba kusoꞋo ku ma̱ra̱ ba.

22 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai,

Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ko tsu folono adama a uma a̱ ni u danai,

&lt;&lt;La̱na̱, n takpa ta̱ kaꞋa ekiye a̱ nu

matan ma na ma tsu zuwa vo okpo adanshi ma̱ra̱ ma maka wu ta̱ va,

keɓeletsu ka wupa u va̱ ka na vi ishi

o kusoꞋo va ka buwa ba.

23 Mi ta̱ a kukucukpa ma zuwa matan ma e ekiye a aza a na i a kutakacika wu,

aza na a danai nu,

&lt;Kuɗa̱ngu adama a na tsu wala gaɗi vu nu.&gt;

Ɗa ta na vu zuwai kokondo ka̱ nu ci iɗika,

tsu uye adama a na uma a wala.&gt;&gt;

52

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa Urushelima

1 Jimgba, jimgba, avu Sihiyona,

zuwa utsura,

uka ntogu n singai n nu,

avu Urushelima likuci i ciɗa.

Adama a na babu vuza na u kudoku wa̱ ta̱wa̱ wa̱ nu

babu ukiɗi u kavaja ko n unata.

2 Ka̱pa̱tsa̱ kubuta̱ ki ikyamba ku ɗa̱

ka̱ta̱ vu ɗa̱nga̱ vu da̱sa̱ngu, avu Urushelima,

Shikpa kawin ka na ki e kuɗeku ku nu,

avu Sihiyona kagbashi.

3 Adama a na i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na,

&lt;&lt;Gbani ɗa e dengei nu,

gbani ɗa kpamu a̱ kushiba̱ wu babu ikebe.&gt;&gt;

4 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka danai,

&lt;&lt;N ugiti uma a̱ va̱ a bana ta̱ a Masar adama a na a̱ da̱sa̱ngu ɗe,

ɗa aza a Asiriya a̱ ta̱wa̱i a takacikai le gbani.

5 Ɗa Vuzavaguɗu we ecei &lt;&lt;Gogo na yiɗa̱i mi n i ɗa punu na&gt;&gt;?

Me enei a ɗikai uma a̱ va̱ gbani,

ɗa kpamu aza a na i a kulyaꞋa tsugono we le

a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka le ma̱ka̱n,&gt;&gt; u doku u danai,

&lt;&lt;Ɗa kpamu a̱ ka̱na̱i kugoyo kula ku va̱ a kanna dem.

6 Adama a nannai uma a̱ va̱ i ta̱ e kuyeve kula ku va̱.

Adama a nannai a kanna ka nanlo i ta̱ e kuyeve

a na mpa ɗa mi a kadanshi,

mayun, mpa ɗa na.&gt;&gt;

7 Indana biꞋi tsu na wi n ugaꞋin a gaɗi vu nsasan,

ene a aza a na i a̱ kuta̱wa̱ n arabali a singai,

aza a na a kusala arabali a̱ ma̱ta̱na̱.

U salai ukuna wu ulyaꞋi

ɗa kpamu u salai ukuna u wishi,

a̱yi na u danai Sihiyona,

&lt;&lt;Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mogono maꞋa.&gt;&gt;

8 Panai, aza kindi a̱ nu a̱ ɗengusa̱ ta̱ a̱la̱ka̱tsu e le

koɓolo ɗa a yaꞋin ishipa i ma̱za̱nga̱.

Ayin a na baci Vuzavaguɗu u bonoi a Sihiyona,

i ta̱ e kene yi n a̱shi e le.

9 Ɓosongi ishipa i ma̱za̱nga̱ koɓolo,

a̱ɗa̱ agali a na i a Urushelima,

adama a na Vuzavaguɗu u neke ta̱ ɗe uma a̱ ni kadanshi ku udokushi wa̱ a̱ɗu,

a̱yi u shiba̱ ta̱ ɗe Urushelima.

10 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuba̱rukpa̱ ekiye a ciɗa a̱ ni

e kelime ka̱ a̱shi a aduniyan dem,

ka̱ta̱ uteku wa aduniyan ra̱ka̱ we ene

wishi u Ka̱shile ka̱ tsu.

11 Lazai, lazai, uta̱i punu ɗe,

ka̱ta̱ i saꞋwa ili yu unata ba,

uta̱i punu wa̱ ni ka̱ta̱ yo okpo ciɗa,

a̱ɗa̱ vu na i ɗikai ucanuku u Vuzavaguɗu.

12 Adama a na a̱ɗa̱ yi a̱ kuta̱ m moloko ba,

ko kpamu n ilaɗi ba,

adama na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuwala kelime ka̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ Ka̱shile ki Isaraila ke geɓemgu ɗa̱ kucina̱.

13 La̱na̱i, kagbashi ka̱ va̱ ki ta̱ a kuyaꞋan ulinga n ugboji,

wi ta̱ a̱ kuciya̱ ucikpi n tsugbayin tsu gbangam.

14 Ama tsu na uma n a̱bundei i a kuyaꞋan mereve adama a̱ ni.

Wuti u ni tsu vuma u sabaꞋa ta̱, u doku u yotso vuza kpamu ba,

vi o kudoku ve yeve yi a na vuma ɗa wi kpamu ba,

15 ta u kuzuwa uma a aduniyan n a̱bunda̱i a̱ rikpa̱ nannai,

ka̱ta̱ ngono m paɗa una̱ u le bini adama a̱ ni.

Adama a na ili i na ka̱ta̱ a saꞋwai kudana le ba, i ta̱ e kene i ɗa,

i na kpamu a saꞋwai kupana ba, e yeve i ɗa.

53

1 Yayi wu ushuki n ili i na tsu panai?

U yayi kpamu Vuzavaguɗu u yotsongi kukiye ku utsura ku ni?

2 Adama a na u gbonguro ta̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ci ili i na i topoi usavu,

tsu karalu ka na kuta̱i a iɗika i ɗekpu.

Wi n tsuloboi ko n tsugbayin a na tso bonoko asuvu a̱ tsu wa̱ ni ba,

babu ugaꞋin u na wi n u ɗa u na u kuzuwa ci cikala yi.

3 Ɗa uma o goyoi ni ɗa kpamu a iwain ni,

vuma vu una̱mgbuka̱tsuma̱ koɓolo n ukiwani wa atakaci.

Tsu zuwakai ni kucina̱ ɗa tsu tonoi a uye u yoku,

o goyoi ni ama a̱ tsu ci keɓece n a̱yi ba.

4 Mayun ɗa, u ɗika ta̱ mma̱la̱ n tsu

n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u tsu,

ama ɗa a̱ tsu ci sheshei tsu danai atakaci a̱ ni ta a̱ uta̱i u Ka̱shile,

atakaci adama a̱ unushi u ni.

5 Ama ɗa u ciya̱i usovi adama a kawuya ka tsu,

u ciya̱i ufori adama a̱ unushi u tsu.

Atakaci a na a̱ tuka̱i tsu m ma̱ta̱na̱ ta a̱ uta̱i wa̱ ni,

n adama a̱ usa̱n u ni u ɗaɗa tsu potsoi.

6 Ra̱ka̱ vu tsu ci ta̱ tsu nkyon n na n tambalukpai,

ɗa yaba dem u ka̱na̱i uye u ni,

ɗa Vuzavaguɗu u nekei ni

a̱miki a̱ unushi u tsu dem.

7 E nekei ni a takacikai, ɗa a gbarai ni,

ama n nannai dem u ɓa̱yuwa̱ una̱ u ni ba,

a lazai n a̱yi tsu ma̱giri ma na i a kubanka a̱ ubuta̱ u kukiɗa,

n tsu malala ma na o poloi bini a̱ ubuta̱ wa apuwanci,

u ɓa̱yuwa̱ una̱ u ni ba.

8 N atakaci koɓolo n afada ɗa a lazai n a̱yi,

yayi u kuyaꞋan kadanshi ka ntsukaya n ni?

Adama na a takpa yi ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i wuma,

ama ɗa a̱ ga̱la̱i ni adama a̱ unushi u uma a̱ va̱.

9 U saꞋwa kuyaꞋanka vuza ili i gbani-gbani ba,

Ko kadanshi ka gbani-gbani ka saꞋwa kuta̱ una̱ u ni ba,

a zuwai ni a kasaun ka vuza vu uciyi,

ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni tsu vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱.

10 N nannai dem, ucikali u Vuzavaguɗu a ɗa ciya̱ u takacika yi, ka̱ta̱ u zuwa yi una̱mgbuka̱tsuma̱.

Ko an Vuzavaguɗu u bonokoi wuma u ni kuneꞋe ku unushi,

wi ta̱ e kene ntsukaya n ni ka̱ta̱ u doku ayin a wuma u ni,

ka̱ta̱ ofoɓuso a singai a Vuzavaguɗu o yongo e ekiye a̱ ni.

11 Ayin a na baci atakaci a̱ ka̱ɗu a̱ ni a lazai,

wi ta̱ e kene kutashi ku wuma ka̱ta̱ u pana uyo,

n kuyeve ku ni kagbashi ku usuɓi ka̱ va̱ ki ta̱ a kisa uma n a̱bunda̱i,

ka̱ta̱ kpamu u canuku a̱miki a̱ unushi e le ra̱ka̱.

12 Adama a nannai mi ta̱ e kuneke yi ugboku a̱ ka̱tsuma̱ ku u gbayin,

ka̱ta̱ u pece i na a̱ pura̱i gbani koɓolo n aza a utsura a,

adama a na u neke ta̱ wuma u ni adama a na u kuwa̱,

ɗa kpamu e kecei ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a ugbamukaci.

Adama a na u ɗika ta̱ unushi u uma n a̱bunda̱i,

ɗa kpamu u yaꞋin kavasa adama a aza a ugbamukaci wa.

54

Tsugbayin tsu Urushelima tsu na ci kelime

1 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;YaꞋan ishipa avu madari ma vuka,

avu na ka̱ta̱ vu saꞋwai kumatsa maku ba,

ɓosongu vishipa ka̱ta̱ vu orukpo adama a̱ ma̱za̱nga̱,

avu na vu saꞋwai a̱ga̱nda̱ a limata ba,

adama a na ka̱bunda̱i ka̱ muku n vuka vu na vi madari

ki ta̱ a kulaꞋa ka vuka vu na vi n vali.&gt;&gt;

2 &lt;&lt;Doku ka̱ba̱nga̱ ka̱ ma̱va̱li ka̱ nu,

ba̱rukpa̱ akashi a̱ utsutsu o doku a yaꞋan wanshi.

Ka̱ta̱ vu shikpa̱ aguta a a yaꞋan utsura mayin,

vu dokusu awin a yaꞋan ugaɗi,

vu dokusu le utsura.

3 Adama a na vi ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a̱ ubuta̱ dem usingai n ugula̱ feu,

ka̱ta̱ ntsukaya n nu n ka̱na̱ iɗika kakau

ali a̱ da̱sa̱ngu punu a̱ likuci i na yo okpoi ɗe agali.

4 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, vi a kuyaꞋan feu wono ba.

Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, babu ili i wono i na i kuta̱wa̱ wu kpamu.

Vo kudoku va ciɓa n ili i wono i na vi yaꞋansai a ayin a na vi ka̱ɗa̱nga̱ni ba,

koɓolo n una̱mgbuka̱tsuma̱ u na kpamu vi ishi n u ɗa a ayin a na vi ishi babu vali.

5 Adama a na Vuza na u yaꞋin nu a̱yi ɗa vali nu,

kula ku ni ku ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili.

Vuza Ciɗa vi Isaraila a̱yi ɗa u shiba̱i nu,

a̱yi ɗa e ci ɗeke Ka̱shile ka aduniyan ra̱ka̱.

6 Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuɗeke wu u bonoko,

tsu vuka vu na o lokoi ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ni n una̱mgbuka̱tsuma̱

tsu vuka vu na vali vi ni vu lokoi,

a ayin o yolo i savu i ni,&gt;&gt;

7 &lt;&lt;M megeshe kenu n loko wu ta̱,

ama n asuvayali a gbayin mi ta̱ o kubonoko wu.

8 Vuzavaguɗu Ka̱shibi ka̱ ɗa̱ u danai,

a̱ ka̱tsuma̱ ka wupa wa̱ a̱bunda̱i ɗa m paɗai bini ali megeshe kenu,

ama n ucigi u babu kukotso

mi ta̱ a kupana asuvayali a̱ nu.&gt;&gt; Vuzavaguɗu ɗa u dansai vuza na u shiba̱i ɗa̱.

9 &lt;&lt;N tsu va̱ na wi ta̱ derere n tsu ayin a̱ Nufu,

ana n kucinai n danai, mini ma ayin a̱ Nufu mi o kudoku kupala aduniyan ba.

Adama a nannai gogo na n kucina ta̱ mi o kudoku kuyaꞋan wupa n avu ba,

mi kpamu o kudoku kudansaka wu ba.

10 Ko nsansa m puwa̱nka̱

ka̱ta̱ kpamu aginda a̱ muɗa̱,

ama ucigi u gbangam u va̱ wi o kukotso wa̱ nu ba,

uzuwakpani u ma̱ta̱na̱ u va̱ vuza wa kutakpa u ɗa ba,&gt;&gt;

Vuzavaguɗu vu na wi a kupana asuvayali a̱ nu u danai.

11 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Avu Urushelima, likuci i na yi o kusoꞋo atakaci n wunla̱i u mini ma atali, babu vuza na u kuyaꞋanka wu kadanshi ku uremi u ka̱ɗu,

mi ta̱ a kuvarasaka kumaꞋa ku nu n atali a singai.

12 Mi ta̱ a kumaꞋa nshilya n nu n atali a langu-langu,

utsutsu u nu kpamu n atali a na i tsa̱ a̱ta̱mba̱,

nshilya m kpaꞋa kpamu n atali a na o yotsoi yaza.

13 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka muku n nu ra̱ka̱ kuyotsongusu,

ma̱ta̱na̱ ma gbayin mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ u muku n nu.

14 N kasingai koɓolo n ka mayun ɗa vo ku yonko,

ka̱ta̱ kpamu kawuya ka yaꞋan daꞋangi n avu,

vi a kupana wovon wi ili ba,

i ta̱ a kutakpa ka kagbanigbani a banka daꞋangi,

ki a kuyawa ɗevu n avu ba.

15 Vuza na baci u kumbai nu n vishili, na lo kusheshe ku va̱ ku ɗa ba,

vuza na baci u kumbai nu wi ta̱ o kubono wo kokpo n wono.

16 &lt;&lt;La̱na̱, Mpa ɗa vuza na n yaꞋin kawakana

ka na ka̱ tsu fa̱la̱ akina ali a tasa,

ka̱ta̱ u yuma ucanuku u munuka adama a ulinga u le.

Mpa ɗa kpamu vuza na u yaꞋin ka̱la̱nga̱shi adama a na u la̱nga̱sa̱,

17 Vuzavaguɗu u danai, babu ucanuku u munuka u na a kuyaꞋan adama a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ u ɗa u lyaꞋa ɗa̱,

ka̱ta̱ kpamu i ɓa̱ya̱ngu kelentsu dem ka na ka kubanka ɗa̱ nu nsata.

Na va ɗaɗa agadu a kagbashi ka Vuzavaguɗu,

ɗaɗa kpamu wishi u na wu uta̱i wa̱ va̱.&gt;&gt;

55

Ubaniki u Vuzavaguɗu adama a̱ wishi

1 &lt;&lt;Ta̱wa̱i, yaba dem vu na wi a kupana kakuli,

ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mini,

vuza na baci de dem wi n ikebe ba,

u ta̱wa̱, u tsula ili ka̱ta̱ u lyaꞋa.

Ta̱wa̱i, i gasa ma̱kya̱n m mani

babu ikebe ko babu katsupu.

2 Yiɗa̱i i zuwai ɗa i la̱nga̱sa̱i ikebe i ɗa̱ a̱ ubuta̱ wi ili i na yi ilikulya ba,

adama a̱ yiɗa̱i yi a̱ kula̱nga̱sa̱ ikebe i katsupu i ɗa̱ a̱ ubuta̱ wi ili i na yi a̱ kuciya̱ punu ili ba?

Panakai mu mayin, lyaꞋi ili i singai,

ka̱ta̱ i ɓa̱nka̱ wuma u ɗa̱ n ilikulyaꞋa i singai.

3 Zuwakai mu atsuvu ka̱ta̱ i ta̱wa̱ wa̱ va̱,

panakai mu, adama a na wuma u ɗa̱ u yongo lo.

Mi ta̱ a kuyaꞋan uzuwakpani n a̱ɗa̱ u na u kukpa̱ɗa̱ kukotso,

mi ta̱ e kuneke ɗa̱ ucigi u mayun u na u tsu kpa̱ɗa̱ kukotso tsu na n yaꞋankai Dawuda.

4 La̱na̱i, n zuwa yi ta̱ wo okpo magaꞋan a̱ ubuta̱ u uma,

vuzagbayin n kovonshi ka uma.

5 Mayun yi ta̱ e kuɗeke uma a̱ likuci kakau i na i yevei ba,

ka̱ta̱ likuci i na i yevei ɗa̱ ba i suma a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱,

adama a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

n Vuza Ciɗa va aza a Isaraila,

adama a na a̱yi ɗa u nekei ɗa̱ tsugbayin.&gt;&gt;

6 La̱nsa̱i Vuzavaguɗu a ayin a na wi kuciya̱,

ɗekei ni a makyan ma na wi ɗevu.

7 YaꞋan vuza gbani-gbani u ka̱sukpa̱ uye u gbani-gbani u ni,

ka̱ta̱ vuza na u kpa̱ɗa̱i kusuɓa̱ u ka̱sukpa̱ feu kusheshe ku ni,

yaꞋan u bono u tono Vuzavaguɗu adama a na u pana asuvayali a̱ ni,

n Ka̱shile ka̱ tsu, a̱yi na u kucinukpaka le unushi u le ba̱ri.

8 Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;Adama a na kusheshe ku va̱ ku ɗaɗa kusheshe ku ɗa̱ ba, nwalu n ɗa̱ n ɗaɗa nwalu n va̱ ba.&gt;&gt;

9 &lt;&lt;Uteku tsu na gaɗi wi daꞋangi n iɗika,

ta feu nwalu n va̱ mi daꞋangi nu nwalu n ɗa̱ nannai,

kusheshe ku va̱ kpamu ku laꞋa ta̱ kusheshe ku ɗa̱.

10 Tsu na mini ma zuva n kuta̱nu ku minimatali

a̱ tsu uta̱ gaɗi,

ka̱ta̱ kpamu a̱ kpa̱ɗa̱ kubono ɗe

sai a̱ ta̱na̱ta̱ngu iɗika ali i ɗa i ta̱na̱ ka̱ta̱ i shama,

nannai aza a̱ vica̱Ꞌa̱ a̱ kuciya̱ kuca̱Ꞌa̱,

ka̱ta̱ aza a na a kulyaꞋa ilikulya a̱ ciya̱ a lyaꞋa,

11 Ta feu kadanshi ka na ka̱ tsu uta̱ una̱ u va̱ ki nannai,

ka ki o kubono wa̱ va̱ ekiye a agaɗa ba,

ama ki ta̱ a kushatangu i na n sheshei kuyaꞋan,

ka̱ta̱ kpamu ka fuɗa ka yaꞋan i na n suꞋuki ni.

12 Yi ta̱ a̱ kuta̱ m ma̱za̱nga̱

ka̱ta̱ kpamu o tono n a̱ɗa̱ m ma̱ta̱na̱,

nsasan koɓolo n aginda

i ta̱ o kuɓosongu ishipa a kubana wa̱ nu,

ka̱ta̱ nɗanga n kakamba ra̱ka̱

m ɓasa ekiye e le.

13 Ubuta̱ u na wi ishi a kumatsasa awana wi ta̱ o kubono wa matsa mambulu,

ka̱ta̱ kpamu ubuta̱ u na wi ishi u tsu matsa mataci u bono matsa igeɓetsu. U ɗa wi ta̱ a kuyaꞋan kula adama a Vuzavaguɗu,

n urotu u na u kuyongo ko wannai,

u na wi kula̱nga̱sa̱ ba.&gt;&gt;

56

Una̱singai a kubana u uma dem

1 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;YaꞋin kasingai

ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan ili i na yi derere,

adama a na wishi u va̱ u yawa ta̱ ɗevu,

ka̱ta̱ ukuna u wishi u va̱ kpamu wu uta̱ e keteshe.

2 Una̱singai u ɗa a kubana u vuza na u ci yaꞋan ili i nampa,

a̱yi na u tsu reme i ɗa n ugbami,

vuza na u ci yaꞋan ugulani n kanna ka Ashibi ba,

ka̱ta̱ kpamu u takpa ekiye a̱ ni a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ki ili i gbani-gbani.&gt;&gt;

3 Ka̱ta̱ komoci ka na ki o kutono Vuzavaguɗu ka dansa tsu nampa ba,

&lt;&lt;Mayu Vuzavaguɗu wi ta̱ e kupece mu n uma a̱ ni.&gt;&gt;

Ka̱ta̱ kpamu madari ma vali ma̱ kpa̱ɗa̱ kudana,

&lt;&lt;Mpa maɗanga me ɗeku koci.&gt;&gt;

4 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai.

&lt;&lt;A kubana u madari ma vali, a̱yi na wi a̱ kula̱na̱ kanna ka Ashibi ka̱ va̱ mayin,

a̱yi na u tsu zagba i na i ci yaꞋanka mu uyo

ka̱ta̱ kpamu u ɓa̱na̱ uzuwakpani u va̱ derere,

5 Mi ta̱ e kuneke le kula punu a kpaꞋa ku va̱

ka̱ta̱ ku ɗa kokpo ili i kuciɓasa a̱ ubuta̱ u uma a̱ va̱

ku na ku laꞋi ku muku n ali m muku ma̱ a̱ma̱ci,

mi ta̱ e kuneke le kula ku kowannai

ku na ki o kukotso ba.

6 Omoci a na o bonokoi a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu,

adama a na a yaꞋanka yi ulinga,

a ciga kpamu kula ku Vuzavaguɗu,

ɗa kpamu a cikpai ni,

vuza na de dem wi a̱ kuɓa̱na̱ kanna ka Ashibi mayin, ɗa kpamu o kugoyo a ɗa ba,

ɗa kpamu wi e kureme uzuwakpani u va̱ n utsura,

7 ele ɗa n kubanka a kusan ku ciɗa ku va̱,

ka̱ta̱ kpamu n zuwa le a yaꞋan ma̱za̱nga̱ a kpaꞋa ka avasa ku va̱.

KuneꞋe ku kusongu ku le koɓolo n alyuka e le

i ta̱ a̱ kuciya̱ wishi a katalikalyuka ka̱ va̱,

adama a na kpaꞋa ku va̱ uma ra̱ka̱ i ta̱ e kuɗeke ku ɗa

kpaꞋa ka avasa ku uma ra̱ka̱.&gt;&gt;

8 Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

vuza na u ɓolongi aza a ugbashi a Isaraila u danai,

&lt;&lt;Mi ta̱ o kudoku mo ɓolonku le uma o yoku

kau n aza a na m ɓolongi ɗe.&gt;&gt;

Nsata n Ka̱shile a kubana wa aza a kawuya

9 Ta̱wa̱i ra̱ka̱ a̱ɗa̱ nnama n kakamba,

ta̱wa̱i ra̱ka̱ a̱ɗa̱ nnama n kutsun. Ta̱wa̱i i kpa̱ta̱ra̱ uma a̱ va̱.

10 Aza a kindi a Isaraila a̱yimba̱ a ɗa,

ra̱ka̱ vi le i n kuyeve ba,

nsheꞋe n ka̱bini n ɗa i,

a ci yaꞋan wali ba,

o ci yongo ta̱ ucigi wa alavu ka̱u,

sai alatani a ɗa o ci yongo a kuyaꞋan.

11 Ele nsheꞋe n ɗa n na mi n kutsa̱n ka̱u,

ili i ci yawa le ba.

Ele nguɓi n ɗa n na mi n unambi u kuyeve,

yaba dem vu le u ɓatsai a uye u ni,

yaba dem vu le a̱ kula̱nsa̱ i na i kuꞋuwa yi.

12 Yaba dem u danai, &lt;&lt;Ta̱wa̱i, yaꞋan ci ciya̱ ma̱ra̱,

yaꞋan kpamu tsu soꞋo ka̱ta̱ ma maka tsu.

Ka̱ta̱ kpamu mkpa tsu doku ci yaꞋan nannai ali

u laꞋa tsu nanlo.&gt;&gt;

57

1 Vuma vu usuɓi u tsu geshe ba,

ama babu vuza na u keɓecei,

a̱ pura̱ ta̱ aza a usuɓi ra̱ka̱,

ama babu vuza na u yevei.

Mayun a yaꞋan ta̱ nannai

adama a na e pece le a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka gbani-gbani.

2 Aza a na a walai derere i ta̱ o

kuyongo m ma̱ta̱na̱,

i ta̱ kpamu a̱ kuciya̱ wuvuki a ayin a na baci a̱ kuwa̱i.

3 &lt;&lt;Ama a̱ɗa̱ ta̱wa̱i na,

a̱ɗa̱ muku mo olobo mo oboci, a̱ɗa̱ ntsukaya ma aza a tsugbani koɓolo n ashakanlai.

4 Yayi yo o kuzoꞋosoko?

Yayi i ɓa̱yuwa̱ka̱i una̱ ɗa kpamu

yi a̱ kumeɗeke una̱?

Ashe a̱ɗa̱ muku mu ugbamukaci n ɗa yi ba?

Kumaci ka aza a aꞋuwa?

5 Yi a kucikpa a̱ma̱li a̱ ɗa̱ m mali ma gbani-gbani

asuvu a nɗanga n oku koɓolo n ubuta̱ wu nɗanga n na n kimba̱i dem,

ɗa i kiɗai muku n ɗa̱

punu a̱ a̱ra̱Ꞌa̱ n angu a akpanlai.

6 Vi ɗikai atali a ugbori a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ɗa vu bonokoi a ɗa a̱ma̱li o kutono a̱ nu,

ele ɗa i na vi ciya̱i.

Mayu, we le u ɗa i nekei kuneꞋe ki ili kusoꞋo

koɓolo n kuneꞋe ki ili i kashina.

Ɗa i kudana m pana uyoꞋo ba?

7 Gaɗi ɗe zuva a kusan ku leku ɗa vu poloi ɗe kajiba ka̱ nu,

ɗa vu banai ɗe a̱ ubuta̱ wa adama a na vi yaꞋan alyuka a̱ nu.

8 A̱ kucina̱ ku utsutsu u nu koɓolo n iga̱Ꞌin a̱ utsutsu a̱ nu a

ɗa vu zuwai ɗe urotu wa̱ a̱ma̱li a̱ nu dem.

Vu ka̱sukpa̱i mu ɗa vu vaki a kajiba koɓolo n a̱ma̱li a unata a nanlo,

ɗa vu nekei ka̱ɗu ka̱ nu we le,

ɗa vi yongoi a kucikalasa

vi inda ciyampa ci le.

9 Vu banai u ka̱ma̱li Moleki m maniꞋin ma zaitu

ɗa kpamu vu doki ili i ma̱gula̱ni i nu.

Vu suki alingata a̱ nu daꞋin,

ɗa avu a̱ ka̱ci ka̱ nu vu cipa̱i a̱ ubuta̱ wa asaun.

10 Vo oꞋusoi ka̱ci ka̱ nu n ukuna u kutoni u nu dem,

ama vu dana, &lt;Mo oꞋwo ta̱ ba&gt;

Vu ciya̱ka̱i ka̱ci ka̱ nu utsura u savu,

ɗaɗa ta na vu kpa̱ɗa̱i kuka̱sukpa̱.

11 &lt;&lt;U yayi vi e kujeꞋeke ikyamba n wovon,

ali ɗa vi yaꞋankai mu aꞋuwa,

ɗa kpamu vi cinukpai nu mpa

ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuciɓa nu mpa.

Adama a na n yaꞋan ta̱ megeshe mpa bini?

i ɗaɗa i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana wovon u va̱?

12 Mi ta̱ a̱ ku uta̱ka̱ usuɓi u nu n i na vi yaꞋansai e keteshe,

ama i ɗa yi o kudoku wu ili ba.

13 Ayin a na baci vu lapai una̱ adama a̱ uɓa̱nki,

yaꞋan a̱ma̱li a na vu ɓolongi va a isa wu.

Wunla̱i wi ta̱ a ɗika le ra̱ka̱,

ka̱ta̱ ayinviki feu a̱ pura̱ngu le.

Ama a̱yi na u la̱nsa̱i ubuta̱ u kusheɗeku wa̱ va̱,

wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ iɗika ya yo okpo i ni

ka̱ta̱ kpamu wo okpo vuza na u kuka̱na̱ kusan ku ciɗa ku va̱.&gt;&gt;

Ka̱shile ka cinukpakai aza unushi

14 Ka̱shile ka danai,

&lt;&lt;Lapulai, lapulai, lapulai uye mayin.

Takpai a̱guli a na i lo a uye u uma a̱ va̱ dem.&gt;&gt;

15 Na ɗa ili i na vuza na wi a̱da̱nga̱shile n ucikpi,

a̱yi na wi n wuma ko wannai, vuza na kula ku ni ki ciɗa u danai.

&lt;&lt;Mi ta̱ ida̱shi na gaɗi n ubuta̱ u ciɗa,

koɓolo kpamu n uma a na i n ka̱ɗu yuwu babu a̱ra̱ɗi,

adama a na n zuwa aza a na i n una̱mgbi wa̱ a̱tsuma̱ e reme a̱ɗu

ka̱ta̱ kpamu n dokusu aza o yoku utsura wa̱ a̱ɗu.

16 Mpa mi a kulyaꞋa kelime n kushila̱ka̱ n a̱ɗa̱ ba,

ko n yongo a wupa ayin tutu,

nannai wi ta̱ a kuzuwa ka̱ɗu ka vuma kuyongo ulimi a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱,

ayinviki a vuma a na mpa n yaꞋin n ekiye a̱ va̱.

17 N yaꞋin wupa adama a̱ unushi u ni,

n takacikai ni ɗa kpamu n zuwakai ni kucina̱ adama a wupa,

ama n nannai dem u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ili i kavama i ni.

18 Mpa mene ta̱ nwalu n ni,

ama mi ta̱ o kupotsotongu yi, mpa n kutono ta̱ n a̱yi ka̱ta̱ m bonoko yi n ida̱shi i ma̱ta̱na̱,

19 a̱ kutuka̱ n kadanshi ka kucikpa Ka̱shile a̱ una̱ u le.

YaꞋan a̱ ciya̱ ma̱ta̱na̱ ma̱ a̱bunda̱i, ali na ɗe a̱ mpulu n ɗevu dem,&gt;&gt;

Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Mpa n kupotsotongu le ta̱.

20 &lt;&lt;Ama aza a na a ci yaꞋan ili i wuya i ta̱ tsu mala ma na mo ci yongo a kuvuzukpa,

babu kupaɗa bini,

aɓau a̱ ni a̱ tsu utuka̱ ta̱ n kolyon koɓolo n cilili.

21 Ka̱shile ka̱ va̱ ka danai, &lt;&lt;Ma̱ta̱na̱ mi lo adama a vuza vu kawuya ba.&gt;&gt;

58

Kuka̱na̱ ku una̱ ku mayun

1 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Shika̱i n kacaꞋa, ka̱ta̱ i kpa̱ɗa̱ ba,

ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu a̱ ɗa̱ adanshi ishari ɗa.

Dansukai uma a̱ va̱ adama a ugbamukaci u le,

ka̱ta̱ kpamu i sala ukuna wu unushi u kpaꞋa ku Yakubu.

2 O ci yongo ta̱ a kucikpa mu ayin tutu

ka̱ta̱ kpamu o yongo a̱ ma̱za̱nga̱ ma na e yeve nwalu n va̱,

adanshi uma o yoku a ɗa a na i ishi i ci yaꞋan ukuna u singai

ɗa kpamu a̱ kpa̱ɗa̱i kuka̱sukpa̱ wila̱ u Ka̱shile.

E ci ece mu ta̱ ciya̱ m ɓa̱nka̱ le n afada a mayun

ɗa kpamu u yaꞋin adanshi i ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ ma na a̱ ta̱wa̱ a cikpa Ka̱shile.

3 A danai, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa tsu ka̱na̱i una̱,

ɗa Vuzavaguɗu u kpa̱ɗa̱i ku cikpa i na ci yaꞋin?

Ci nekei ikyamba i tsu atakaci,

ama vu kpa̱ɗa̱i kucoꞋoko?&gt;

Vuzavaguɗu wu ushuki, &lt;&lt;La̱na̱i, a kanna ka na i kuka̱na̱ una̱, i ci yaꞋan ta̱ tsu na u yokpoi ɗa̱

ka̱ta̱ i takacika aza a ulinga ɗa̱ ra̱ka̱.

4 La̱na̱i, i ka̱na̱ ta̱ una̱ koci

ka̱ta̱ i yaꞋan kanananai n vishili ka̱ta̱ i lapanai n a̱kun a gbani-gbani.

Yi a̱ kuka̱na̱ una̱ tsu na i yaꞋin anana,

ka̱ta̱ i ciga a pana a̱la̱ka̱tsu a̱ ɗa̱ na ɗe gaɗi ba.

5 IcuꞋu i kuka̱na̱ ku una̱ ku nampa ku ɗa n zagbai,

kanna ke te koci adama a na vuma u bono u goyo ka̱ci ka̱ ni?

A kanna ka ɗaɗa u kuja̱lika̱ kaci ka ni tsu nkoru,

ka̱ta̱ kpamu u vaku n akashi o kokomo?

Na ɗa ili na vu ɗekushei kuka̱na̱ ku una̱,

kanna ka na Vuzavaguɗu wu ushuki n kaꞋa?

6 &lt;&lt;Na ɗa kuka̱na̱ ku una̱ ku na n zagbai,

adama na i shikpa aza a na i atakaci,

ka̱ta̱ kpamu i cipuka̱ a̱miki a na i e eɗeku a uma,

i zuwa aza a na i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ ba̱ruwa̱,

ali i koɗo kaburakpatsu ka atakaci u uma

7 Pece ilikulyaꞋa i nu n aza a kambulu,

ka̱ta̱ kpamu i tuka̱ n aza a na i n iꞋuwa ba, a iꞋuwa i ɗa̱,

ve ene baci vuza koshomboɗi, pala yi,

ka̱ta̱ vu sokongu a̱shi a̱ nu a̱ ubuta̱ u vuza nu ba.

8 I yaꞋan baci nannai, kutashi ku ɗa̱ ki ta̱ a kakana tsu wakani wu usana,

ka̱ta̱ kpamu usa̱n u ɗa̱ u ta̱na̱ gogoꞋo,

kasingai ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuwala n a̱ɗa̱,

ka̱ta̱ wishi u Vuzavaguɗu wo okpo ili i na i kinda ɗa̱ mayin.

9 Ka̱ta̱ gogo na i ɗeke, Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kushuku ɗa̱,

I shika̱ adama a na u ɓa̱nka̱ ɗa̱, wi ta̱ ta na a kudana, &lt;Mpa ɗa na.&gt;

&lt;&lt;I ka̱sukpa̱ baci a̱miki a ukuna u gbani a na i caniki,

n ukuna u masapangbanai ma̱ a̱jivu koɓolo n kuyaꞋan ku kadanshi ka kavama,

10 ɗa baci i bonokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsa aza a kambulu

ɗa kpamu i ɓa̱nka̱i aza a na i o kusoꞋo atakaci,

kutashi ku ɗa̱ ki ta̱ a kakana a̱ ubuta̱ u ka̱yimbi,

ka̱ta̱ ka̱yimbi ka na ki ɗevu n a̱ɗa̱ kokpo an kutashi ku kanna.

11 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kinda ɗa̱ ayin dem,

wi ta̱ e kuneke ɗa̱ ili na i cigai a ubuta̱ u na u canai ba,

ka̱ta̱ kpamu u dokusu ikyamba i ɗa̱ utsura.

Nannai wi ta̱ a kuzuwa yo okpo an kashina ki ishiꞋwan ka na ka̱ ciya̱i kuta̱nu mayin, n uteku tsu kuyene ku na mini ma̱ ni ma̱ tsu kpa̱ɗa̱ kuɗekpe.

12 Yi ta̱ a kumaꞋasaka likuci i cau i ɗa̱ i na yi ishi yo okpoi agali,

yi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ kumi ka aza a na ishi lo ali n tsumani,

ka̱ta̱ kpamu e ɗeke ɗa̱ Alapuli a Nshilya n na m ɓosoi,

koɓolo n Alapuli a Uye a̱ ubuta̱ u na uma a̱ tsu da̱sa̱ngu.

13 &lt;&lt;I ka̱na̱ kanna ka Ashibi adama a na kokpo ciɗa,

i ka̱sukpa̱ kutono mali ma̱ ɗa̱ a kanna ka nanlo,

ama i kucukpa i pana uyo u kanna ka Ashibi ka, ka̱ta̱ i dansa ukuna u kaꞋa n a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ma̱za̱nga̱ tsu

kanna ka ciɗa ka Vuzavaguɗu.

I cikpa kanna ka Ashibi ka n ili i na i kuyaꞋan a kanna ka nanlo dem,

ka̱ta̱ i tono mali ma̱ ɗa̱ ko i dansa ukuna u kavama ba,

14 nannai ɗa i kuciya̱ ma̱za̱nga̱ ma̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ kpamu n zuwa ɗa̱ i yongo ubuta̱ u ɓati wi iɗika i gaɗi koɓolo n ka̱ɗiva̱ ɗe ubuta̱ wa agadu wa̱ esheku a̱ ɗa̱ Yakubu.&gt;&gt; Vuzavaguɗu ɗa u dansai nannai n una̱ u ni.

59

Unushi, kushika̱ ku unushi n ushibi

1 Panai, kukiye ku Vuzavaguɗu ku gusa̱ ali ku ɗa kukpa̱ɗa̱ kisa ɗa̱ ba,

ko kutsuvu ku ni ku gulana ali u kpa̱ɗa̱ kufuɗa kupana ba.

2 Ama unushi u ɗa̱

u pece ɗa̱ ta̱ n Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

ukuna u wuya u ɗa̱ u ɗa u zuwai u sheɗeki n a̱shi a̱ ni

adama a na u kpa̱ɗa̱ kupanaka ɗa̱.

3 Adama a na ekiye a̱ ɗa̱ a̱ na̱mgba̱ ta̱ nu mpasa m munuka,

a̱jivu a̱ ɗa̱ kpamu a shana ta̱ tukpa n unushi.

Una̱ u ɗa̱ u dansa ta̱ aꞋuwa,

elentsu a̱ ɗa̱ kpamu a dansa ta̱ kadanshi ka wuya.

4 Babu vuza na u cigai afada a mayun,

babu kpamu vuza na u folonoi a yaꞋanka yi afada a singai.

A zuwai katsura ke le a̱ ubuta̱ u kadanshi ka aꞋuwa,

e sheshei ukuna u gbani-gbani u ɗaɗa u bonoi u vazai kawuya.

5 A tsu gyaꞋwan ta̱ oko a gbani-gbani

ka̱ta̱ kpamu a caꞋa tsugbere tsu kanata.

Vuza na baci de dem u takumai okowo a̱ ni wi ta̱ a̱ kukuwa̱,

kokowo ka na baci de dem ko ɓosoi, koko kaꞋa ki a̱ kuta̱.

6 Tsu na tsunata ci le ci a kufuɗa kucaꞋa kuminya ba,

ta feu nannai i a kufuɗa kupala ka̱ci ke le ni ili i na a yaꞋin ba.

Ulinga u le ra̱ka̱ wi ta̱ tukpa n kawuya,

ibori i vishili i ɗaɗa le ili i kuyaꞋan.

7 A ci yaꞋan ta̱ moloko a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ku unushi,

koɓolo m moloko mu ubuta̱ u kuna aza a na i babu unushi.

Ukuna wu unushi u ɗa o ci yongo e kusheshe koci,

asuvu awuya n vishili ɗaɗa ili i na o ci yonko.

8 E yeve uye u ma̱ta̱na̱ ba,

ko tsu na o kuyongo n ugaꞋin ba.

O bonokoi uye u le uye wa atakaci,

babu kpamu vuza na wi a kuwala a uye u le ɗa u yevei ili i na e ci ɗeke ma̱ta̱na̱.

9 Ci m ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ u tsu ba,

usuɓi feu wi punu a̱ a̱ɗu a̱ tsu ba.

Tsu la̱nsa̱i kutashi, ama kucikpa ce enei ka̱yimbi.

Tsu la̱nsa̱i wakani na ɗe gaɗi, ama ɗa tsu kucukpai tsu walai a̱ ka̱ta̱m.

10 Ci yongoi a kupapa tsusaki tsu ka̱yimba̱,

a̱ kula̱nsa̱ uye tsu uma a na i n a̱shi ba.

N kanna e keteshe ci yongoi a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱sa̱ adanshi ka̱yimbi kaꞋa ki lo,

a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a utsura ɗa tso okpoi a na a̱kpisa̱.

11 Ci yongoi a̱ yura̱ dem vu tsu tsa anama,

tsu ka̱na̱i ma̱shi tsu moɗoi.

Tsu la̱nsa̱ ta̱ afada a singai, ama ci ciya̱ ba,

tsu la̱nsa̱i kpamu wishi ama ci ciya̱ u ɗa ba.

12 Adama a na unushi u tsu u yaꞋan ta̱ a̱bunda̱i wa̱ nu,

unushi wa kpamu wu uta̱ka̱ tsu ta̱ e keteshe.

Unushi u tsu wi ta̱ punu koɓolo n a̱ tsu,

a̱ tsu ta na feu ci uyevi n u ɗa,

13 Ci yeve ta̱ a na ci yaꞋin ugbamukaci ɗa tsu nanai Vuzavaguɗu.

Tsu zuwakai Ka̱shile ka̱ tsu kucina̱,

ci yeve ta̱ tsu na tsu kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan i na yi derere,

a kudansa aꞋuwa a na i tukpa a̱ a̱ɗu a̱ tsu.

14 Kasingai ka̱ kpa̱ɗa̱i kudoku kuyaꞋan ulinga,

ɗa tsu zuwai usuɓi u shamgbai daꞋangi n a̱ tsu,

ukuna u mayun u buwa kuciya̱ a̱ ubuta̱ u uma ba,

ama a̱ tsu ci iwain kuyaꞋan ka mayun.

15 Ukuna u mayun u buwa kuciya̱ ba,

vuza na baci u iwain kawuya i ta̱ a̱ kugba̱da̱la̱ngu yi.

Vuzavaguɗu u la̱na̱i ɗa u kpa̱ɗa̱i kupana uyo

an kasingai ko kotsoi.

16 Ɗa we enei babu vuza na u buwai lo

a na wa uwa e mere ko u ɓa̱nka̱ aza a na i o kusoꞋo atakaci.

Ɗa a̱yi a̱ ka̱ci ka̱ ni u uwai adama a na wi isa le n kukiye ku utsura ku ni,

ɗa ta na ukuna u singai u ni u tonoi n a̱yi.

17 U ukai usuɓi wo okpoi ni an ma̱ra̱ga̱ mi ikyamba,

m ma̱kun ma̱ wishi a kaci ka̱ ni,

u ukai ka̱ci ka̱ ni motogu ma na u kutsupaka,

ɗa kpamu u lapangi mali ma kuyaꞋan ili i singai tsu kalaba.

18 Derere uteku wi ili,

nannai ɗa u kutsupa irala i ni

n wupa u gbayin koɓolo n kawuya dem,

wi ta̱ kpamu a kutsupa aza a na i a iɗika yo otogu i na a yaꞋin.

19 Ili i na i ɗikai a̱ ka̱livi, uma i ta̱ a kupana wovon u kula ku Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ ili i na i ɗikai a kasana a̱ gita̱ kupana wovon u tsugbayin.

Adama na a̱yi wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ tsu kuɗolu ku na ki e kuyene n utsura,

ku na wunla̱i u Vuzavaguɗu wi a̱ kuvula̱ ka̱u.

20 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ka̱shibi ka ki ta̱ a̱ kucipa̱ a Sihiyona,

wa aza a Yakubu ele na a̱ shika̱i unushi u le.&gt;&gt;

21 Vuzavaguɗu u danai &lt;&lt;Na ɗa uzuwakpani u va̱ n ele, n neke ɗa̱ ta̱ ayinviki a̱ va̱, n kadanshi ka̱ va̱, ka̱ta̱ kadanshi ka nanlo ka̱ ka̱sukpa̱ una̱ u ɗa̱, m muku n ɗa̱, ko una̱ wu ntsukaya n ɗa̱ ba. Na uzuwakpani u ɗa u gogo na ali a kubana uteku.&gt;&gt;

60

Tsugbayin tsu Urushelima tsu na ci kelime.

1 &lt;&lt;Ɗenga̱, ka̱ta̱ vu akana adama a na kutashi ku nu ku yawa ta̱,

tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci cipa̱ ta̱ wa̱ nu.

2 La̱nuku, ka̱yimbi ka pala ta̱ aduniyan ra̱ka̱,

ɗa ka̱yimbi ka gbangam ka palai uma,

ama wa̱ nu u ɗa kutashi ku Vuzavaguɗu ki a kakana,

tsugbayin ci ni tsu ta̱wa̱ wa̱ nu.

3 Aduniyan dem i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u kutashi ku nu,

ngono tamkpamu i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u kutashi ku usana ku nu.

4 &lt;&lt;Ɗengusa̱ a̱shi a̱ nu vu ka̱ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ dem,

ka̱ta̱ ye ene tsu na o ɓolongi a̱ ubuta̱ u te, ɗa a̱ ta̱wa̱i wa̱ nu,

muku n ɗa̱ mi ta̱ a̱ kuta̱ daꞋangi,

ɗa a̱ ka̱na̱i nkere n nu e ekiye.

5 A̱shi a̱ nu i ta̱ e kene ka̱ta̱ a tasa,

ka̱ɗu ka̱ nu ki ta̱ a kushana ka̱ta̱ ka shita adama a̱ ma̱za̱nga̱,

uciyi u na wi a mala i ta̱ a̱ kutuka̱ u ɗa wa̱ nu,

wa̱ nu u ɗa uciyi wa aduniyan ra̱ka̱ u kubono.

6 Ka̱bunda̱i ka arakuma ki ta̱ a kupala wu,

arakuma a wawaꞋa a Midiya koɓolo n Ifa,

aza na i a Sheba ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱wa̱,

ucaniki n azanariya koɓolo n ili i ma̱gula̱ni,

n a salai ukuna u kucikpa Vuzavaguɗu.

7 Ushiga wi ilikuzuwa ya aza a Kida i ta̱ o kuɓolongu u ɗa wa̱ nu,

a̱giri a aza a Nebatu i ta̱ a kuyaꞋanka wu ulinga,

i ta̱ a kisa a ɗa ci ili i kuneꞋe a katalikalyuka ka̱ va̱,

ka̱ta̱ kpamu n lapulaka kpaꞋa ku singai ku va̱.

8 &lt;&lt;Anan yayi a imkpai gaɗi tsa eleshu tsa,

tsu moɗoi a kubana a̱ ubuta̱ u cikinda u le?

9 Mayun aza o kotogu i ta̱ a kuzuwa a̱pa̱Ꞌa̱ e le wa̱ va̱,

antsu a aza a Tarishi a ɗa o kokpo aza a ugiti,

a̱ kutuka̱ muku n ɗa̱ na ɗe daꞋangi,

koɓolo n azurufa n azanariya e le,

adama a kucikpa kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

n Vuza Ciɗa va aza a Isaraila,

adama a na a̱yi ɗa u zuwai nu vo okpo n tsuloboi.

10 &lt;&lt;Omoci i ta̱ a kumaꞋasaka ɗa̱ nshilya n ɗa̱,

ka̱ta̱ ngono n le mo okpo aza a na a kuyaꞋanka ɗa̱ tsugbashi,

ko a na wi n wupa u ɗa n lapai ɗa̱,

ama n ucigi u ɗa n kuyotsongu ɗa̱ asuvayali a̱ va̱.

11 Utsutsu u ɗa̱ wi ta̱ o kuyongo uɓa̱yuwi ayin tutu,

a̱ kuɓa̱ya̱ngu u ɗa ba kanna n kayin dem,

adama a na uma a̱ tuka̱ wu n uciyi wa aduniyan dem,

n ngono n le a kuwalaka le kelime udari a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu.

12 Adama a na iɗika ko tsugono tsu na tsu tonoi nu ba, ci ta̱ a̱ kukuwa̱,

i ta̱ o kubonoko i ɗa agali ra̱ka̱-ra̱ka̱.

13 &lt;&lt;Tsugbayin tsa aza a Lebano ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu,

koɓolo nu nɗanga n singai sipirus n firi, n pini dem,

adama a na n lapulaka ubuta̱ u ma̱va̱li ma̱ va̱,

ka̱ta̱ kpamu n neke ubuta̱ u kuzuwa adasukpatsu a̱ va̱ tsugbayin.

14 Muku ma aza a na a takacikai ɗa̱ mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a̱ kuɗa̱nku ɗa̱,

aza a na o goyoi ɗa̱ dem i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a̱ kuɗa̱ngu a idasakpatsu i ɗa̱,

ka̱ta̱ e ɗeke ɗa̱ likuci i Vuzavaguɗu,

Sihiyona vu ciɗa va aza a Isaraila.

15 &lt;&lt;Ko an wi ishi a iwain nu ɗa a̱ ka̱sukpa̱ nu,

ali babu vuza te vu na u kuwala punu a̱ ubuta̱ u nu,

mi ta̱ o kubonoko wu ili ya̱ a̱ra̱ɗi i na i kukotso ba,

koɓolo m ma̱za̱nga̱ ma babu uteku.

16 Yi ta̱ a kupana uyo wi uciyi wa aduniyan,

ka̱ta̱ a lyatangu ɗa̱ n ilikulya yi ngono.

Nannai ɗa i kuyeve a na Mpa ɗa Vuzavaguɗu, Kishi ka̱ ɗa̱

n Ka̱shibi ka̱ ɗa̱, Vuzagbayin va aza a Isaraila.

17 A na me neke ɗa̱ viyum vi shili yaꞋan n kucukpa n neke ɗa̱ azurufa,

n azanariya o okpo una̱ u vuyum.

Ka̱ta̱ n neke ɗa̱ viyum vi shili a̱ una̱ wu nɗanga,

vuyum tamkpamu vo okpo una̱ wa atali.

Ka̱ta̱ n zuwa ma̱ta̱na̱ mo okpo vuzagbayin vu ɗa̱,

usuɓi tamkpamu wo okpo mogono ma̱ ɗa̱.

18 Ibori i vishili yo kudoku ya yaꞋan a iɗika i nu ba,

babu kula̱nga̱su ko moɓosu mu ubuta̱ a uteku wi iɗika i ɗa̱,

ama yi ta̱ e kuɗeke nshilya n ɗa̱ nshilya mu wishi,

i ɗeke utsutsu u ɗa̱ kpamu ucikpi.

19 Kanna ki o kudoku kuneke ɗa̱ kutashi n kanna ba,

ko kutashi ku wotoi ku akana ɗa̱,

adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ kokpo kutashi ku ɗa̱ ku na ko kukotso ba,

ka̱ta̱ Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kpamu kokpo tsugbayin tsu ɗa̱.

20 Kanna ka̱ ɗa̱ ko kudoku kuta̱ ba,

ka̱ta̱ wotoi feu u kpa̱ɗa̱ kuta̱,

Vuzavaguɗu wi ta̱ o kokpo kutashi ku ɗa̱ ku ko wannai,

ka̱ta̱ ayin a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱ a̱ ɗa̱ a zuwa uteku.

21 Ka̱ta̱ uma a̱ nu dem o bono a̱ suɓa̱,

ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ iɗika ya ali a kubana uteku n uteku.

Ele ɗa utopi u na n ca̱Ꞌi,

n ulinga we ekiye a̱ va̱,

adama a na n ciya̱ ucikpi.

22 KpaꞋa ku na ku laꞋi n kenu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ku ɗa ko kokpo ku gbayin,

iɗika i kenu moco yo okpo aduniyan a̱ a̱bunda̱i,

Mpa ɗa Vuzavaguɗu,

makyan ma yawa baci mi ta̱ a kuzuwa i ɗa i yaꞋan.&gt;&gt;

61

Ka̱ya̱ ka wishi ka Vuzavaguɗu

1 Ayinviki a Vuzavaguɗu Ka̱shile i ta̱ koɓolo nu mpa,

adama a na Vuzavaguɗu u zagba mu ta̱

n tuka̱ n kadanshi ka singai wa aza a yali.

U suku mu ta̱ kpamu adama a na m bana n neke aza a na i n a̱ɗu una̱mgbi kadanshi ka singai,

ka̱ta̱ kpamu n neke aza a na i ugbashi uba̱ruwi,

ka̱ta̱ kpamu n ɓa̱yuwa̱ aza na a̱ ɓa̱ya̱ngi a̱ kunu kugbashi,

2 ka̱ta̱ n sala ukuna u ka̱ya̱ ka wishi ka Vuzavaguɗu,

n kanna ka na Ka̱shile ka̱ tsu ka kutsupa le n wupa u ni,

u neke kpamu aza a na i a̱ɗu una̱mgbi kadanshi ku uremi wa̱ a̱ɗu,

3 ali n aza a na i ida̱shi a Sihiyona,

ka̱ta̱ u zuwaka le oroliko o tsuloboi

a na wa̱ tsuwa̱nka̱ le kokomo,

m maniꞋin ma̱ ma̱za̱nga̱,

a na a yaꞋan n una̱mgbuka̱tsuma̱,

kucukpa u uka le motogu ma tsugbayin

a na wo kokpo una̱mgbuka̱tsuma̱.

Adama a ulinga wu usuɓi u le, uma i ta̱ e kuɗeke le maɗanga ma oku,

ma na Vuzavaguɗu u shikpa̱i

adama a na u yotsongu ugaꞋin u ni.

4 I ta̱ a kumaꞋasuka likuci i cau i na yo okpoi ɗe agali

ka̱ta̱ maꞋasaka ubuta̱ u na a̱ la̱nga̱sa̱i m megeshe ma ɗe

i ta̱ a kumaꞋasuka likuci i na yo okpoi ɗe gali

i na i ɓosoi ɗe ali n tsukaya n a̱bunda̱i tsu na tsu lazai.

5 Omoci i ta̱ a kuguɓa kuzuwa ku ɗa̱,

omoci i ta̱ kpamu o kokpo aza a na a kuyaꞋanka ɗa̱ kunima n aza a na a̱ kula̱na̱ka̱ ɗa̱ kashina ki itacishi ka̱ ɗa̱.

6 I ta̱ e kuɗeke ɗa̱ anan ganu a Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ kpamu a yaꞋan kadanshi n a̱ɗa̱ tsu anan ganu vu Ka̱shile.

Yi ta̱ a kulyaꞋa ilikulya punu a uciyi wa aduniyan wa,

n uciyi u le u ɗa i kuyaꞋanka a̱ra̱ɗi.

7 Ana ya yaꞋan wono

yi ta̱ a kukucikpa ya kisa una̱singai wa̱ a̱bunda̱i,

adama o tsugoyi

i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n ili i na yi i ka̱ci ke le,

nannai ɗa ta na a kisa udariki u re wi ili i na yi i le punu a iɗika i le,

i ta̱ a̱ kuciya̱ ma̱za̱nga̱ ma babu uteku.

8 &lt;&lt;Adama a na mpa Vuzavaguɗu n ciga ta̱ kasingai,

n iwan ta̱ uboki n unushi.

N uneki u ka̱ɗu u va̱ mi ta̱ a kutsupa le

ka̱ta̱ kpamu n yaꞋan uzuwakpani n le u na u kukotso ba.

9 I ta̱ kpamu e kuyeve ntsukaya n le a aduniyan ra̱ka̱,

muku n le kpamu e mere ma uma dem.

Aza a na e enei le ra̱ka̱ i ta̱ e kuyeve

a na ele ɗa uma a na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai.&gt;&gt;

10 Mi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ ma gbayin u Vuzavaguɗu,

wuma u va̱ wi ta̱ a kucikpa Ka̱shile,

Adama a na u uka mu ta̱ aminya a̱ wishi,

ɗa kpamu u palai mu n kuminya ku usuɓi,

tsu na vuza vu yolo i savu u tsu kala ka̱ci ka̱ ni n oroliko a kaci tsu mogono,

n tsu na kpamu vuka vu savu u tsu kala ka̱ci ka̱ ni n tsuzogu.

11 Tsu na iɗika i tsu zuwa ili i ɓuka̱,

ko kashina ki ishiꞋwan ka tsu zuwa icuꞋu i ɓuka̱ ka̱ta̱ i gbonguro,

ta kpamu nanannai Vuzavaguɗu Ka̱shile u kuzuwa kasingai n ucikpi

u ta̱wa̱ a aduniyan ra̱ka̱.

62

Kula ku savu ku Sihiyona

1 Adama a Sihiyona mpa ma kupaɗa bini ba,

adama a Urushelima kpamu mpa mo kokpo bini feu ba,

sai ayin a na kasingai ka̱ ni ka akanai tsu kutashi,

wishi u ni kpamu tsu ma̱kuni ma na mi utasiki.

2 Aduniyan i ta̱ e kene kasingai ka̱ nu,

ka̱ta̱ ngono dem me ene tsugbayin tsu nu,

i ta̱ kpamu e kuɗeke wu n kula ku savu

kula ku na Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni u kuneꞋe wu.

3 Vi ta̱ o kokpo oroliko o tsuloboi a̱ ubuta̱ we ekiye a Vuzavaguɗu,

koɓolo m ma̱kun mo tsugono e ekiye a̱ Ka̱shile ka̱ nu.

4 O kudoku e ɗeke wu Kagali ba ko iɗika i na i na̱mgba̱i ba,

Ama kula ku savu ku nu ku ɗaɗa iɗika i ma̱za̱nga̱ i Ka̱shile

n vuka vu savu vu Ka̱shile

adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana uyo n avu,

ka̱ta̱ u bonoko wu,

vuka vu savu vu Ka̱shile.

5 Tsu na maku ma vali ma tsu zuwa ka̱ɗu ka̱ ni a̱ ubuta̱ u vuka vu savu vi ni,

tsu nanlo tsu ɗa muku n nu n kutono wu,

tsu na vuza vu vuka vu savu u ci yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a vuka vu savu vu ni,

nannai ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n avu.

6 N zuwa ta̱ aza a kindi a nshilya n ɗa̱, avu Urushelima,

a kupaɗa bini n kanna ko n kayi ba.

A̱ɗa̱ vu na i zuwai Vuzavaguɗu wi a kuciɓasa n a̱ɗa̱,

ka̱ta̱ yu uvuka ba,

7 ka̱ta̱ i neke Vuzavaguɗu wuvuki ba, sai ayin a na u zuwai Urushelima u shamgbai,

ali u zuwa wo okpo ubuta̱ u kucikpa punu a aduniyan dem.

8 Vuzavaguɗu u kucina ta̱ n kukiye ku usingai ku ni

koɓolo n kubolu ku gbayin ku ni,

&lt;&lt;Mi o kudoku me neke ili i kashina

wa aza na i a tsurala n a̱ɗa̱ ba,

omoci o kudoku kusoꞋo ma̱ra̱

ma na a̱ɗa̱ i yaꞋin ba,

9 ama aza a na a kyaꞋi va i ta̱ a a kulyaꞋa i ɗa

ka̱ta̱ a cikpa Vuzavaguɗu,

aza na kpamu o ɓolongi umaci wu nɗanga u na u geꞋwei va i ta̱ a kulyaꞋa u ɗa,

punu a ulanga u ma̱va̱li ma̱ va̱.&gt;&gt;

10 Walai punu, walai punu n utsutsu wa,

lapulakai uma uye.

Zamai, zamai uye u gbayin,

takpai atali a.

Zuwai akashi a urotu adama a na aduniyan ra̱ka̱ e ene.

11 Vuzavaguɗu u dansa ta̱ ɗe

a̱ ubuta̱ wa aduniyan ra̱ka̱.

&lt;&lt;Dana uma a Sihiyona,

&lt;Indanai, Kishi ka̱ ɗa̱ ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱,

wi ta̱ koɓolo n katsupu ka̱ ni a̱ kuta̱wa̱.&gt; &gt;&gt;

12 I ta̱ e kuɗeke le uma a ciɗa,

aza a na Vuzavaguɗu u shiba̱i,

i ta̱ e kuɗeke Urushelima, ubuta̱ u mali

likuci i na a iwain ba.

63

Kanna ka kutsupa ka̱ Ka̱shile n kushiba̱

1 Yayi a̱yi na wu uta̱i a Edom,

wu uta̱i a Bozura n kuminya ku ni utaɗanki m mini ma shili?

Yayi tamkpamu nannai n aminya o tsugono,

a kudasa n utsura ka̱u?

&lt;&lt;Mpa ɗa Vuzavaguɗu a kusala ukuna wu wishi u ɗa̱.

Mpa ɗa Vuzavaguɗu vu na mi n utsura u na mi isa vuma.&gt;&gt;

2 Yiɗa̱i i zuwai ɗa aminya a̱ nu i ushili,

tsu uma a na e ci kpete umaci wu nɗanga n kuyaꞋanka ma̱kya̱n?

3 &lt;&lt;M kpete ta̱ umaci wu nɗanga wa mpa endeꞋen,

a iɗika kakau babu vuza na wi koɓolo nu mpa.

N dasasai le n wupa u va̱

ɗa kpamu m kpetei le n wupa wa,

mpasa n le n taɗanki

aminya a̱ va̱ ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i mu ntogu.

4 Adama a na kanna ka kutsupa ki ishi ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

ɗa kpamu ka̱ya̱ ka na n kisa uma ka yawai ɗe.

5 Mi indanai, ama babu vuza na n kuɓa̱nka̱,

o goyoi mu ama babu vuza na u ɓa̱nka̱i mu,

ɗa kubolu ku va̱ ku la̱nsa̱ka̱i mu wishi,

wupa u va̱ u ɓa̱na̱i mu.

6 N dasasai iɗika kakau

n wupa u va̱ n zuwai le o soꞋi ali ma makai le adama a wupa u va̱,

ɗa n tsuwa̱in mpasa n le a iɗika.&gt;&gt;

Ucikpi n Avasa

7 Mi ta̱ a kudansa ukuna wu ugaꞋin u Vuzavaguɗu,

ili i na u yaꞋin i na u yawai a cikpa yi,

a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na u yaꞋankai tsu dem,

mayu, ili i singai-singai n a̱bunda̱i i na u yaꞋankai

kpaꞋa ka aza a Isaraila,

adama a̱ ma̱ta̱na̱ ma̱ ni n kasingai ka̱ ni.

8 U danai, &lt;&lt;Mayun ele uma a̱ va̱ a ɗa,

muku n na n kudoro mu ba,&gt;&gt;

Nannai ɗa wo okpoi Kishi ke le.

9 N atakaci a na o soꞋi dem a̱yi feu u soꞋo ta̱ a ɗa,

ɗa kalingata ka na ki a kinda yi kisai le.

N ucigi u ni n kasingai ka̱ ni ɗa u tsulai le,

u ɗengusa̱i le gaɗi ɗa u ɗikai le

ali n a̱ya̱ a na a lazai ɗe.

10 Ama n nannai dem

a yaꞋin ugbamukaci ɗa a nusakai Ayinviki a Ciɗa.

Ɗaɗa kucukpa Ka̱shile ka zuwakai le kucina̱,

ɗa u bonoi wo okpoi vurala vi le ɗa u shilika̱i n ele.

11 Uma a̱ ni a ciɓai n ayin a cau,

a ayin a Musa n uma a̱ ni,

te ɗai vuza na wu uta̱i n ele n kalangu ka kaguɓa ka̱ ni ali ɗa a walai m mala,

m maguɓi mu ushiga wa?

Te ɗai vuza na u zuwai vuza

na u nekei le Ayinviki a Ciɗa a,

12 a̱yi na u suki utsura u gbayin u kubolu u ni

u yongo e kukiye ku usingai ku Musa,

vuza na u pecei mini ele lo e kene

adama a na u ciya̱ka̱ ka̱ci ka̱ ni kula ku singai ku na ko kukotso ba,

13 vuza na u walai n ele a̱ mini mu uga̱vi?

An kodoku ka na ka tsu suma a̱ likuci i na yi babu keteri,

ko kenu a̱ ta̱ɗa̱tsa̱ ba,

14 tsu kanaka ka na ka tsu bana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka na ki n ijanu adama a na wu uvuka ɗe,

Ayinviki a Vuzavaguɗu e nekei le kuvuka.

Tsu nampa tsu ɗa vu tonoi n uma a̱ nu

ciya̱ vi ciya̱ka̱ ka̱ci ka̱ nu kula ku tsugbayin.

15 Indana a iɗika avu na ɗe zuva ka̱ta̱ ve ene,

a̱ ubuta̱ u ciɗa u nu n ubuta̱ u singai wi ida̱shi i nu.

Te ɗai kataci ka̱ nu n utsura u nu wi?

Ili i na i tsu ɗengusa̱ wu asuvu koɓolo n kuneke wu asuvayali vu takpa ta̱ i ɗa wa̱ tsu.

16 Ama avu ɗa Esheku a̱ tsu,

n nannai ta na Ibirahi u yeve tsu ba

ko Isaraila u zuka n a̱ tsu ba, avu Vuzavaguɗu,

avu ɗa Esheku a̱ tsu, kula ku nu ku ɗa

Kishi ka̱ tsu ali n ayin a cau a ɗe.

17 Vuzavaguɗu yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ka̱sukpa̱i tsu a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ tsu ka̱sukpa̱i uye u nu

ɗa vu zuwai a̱ɗu a̱ tsu a gbamai ali ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kupanaka wu?

Bono adama a agbashi a̱ nu,

kumaci ku nu ele ɗa aza na a kulyaꞋa agadu a̱ nu.

18 A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin kenu uma a̱ nu e remei ubuta̱ u ciɗa u nu,

ama gogo na irala i tsu i kpete ta̱ ubuta̱ u ciɗa u nu.

19 A̱ tsu uma a̱ nu a ɗa ali n ayin a ɗe,

ama vu lyaꞋaka le tsugono ba,

a saꞋwa kuɗeke le n kula ku nu ba.

64

1 Vuzavaguɗu, ɓoso gaɗi ka̱ta̱ vi cipa̱ a iɗika,

adama a na vu zuwa nsasan m gba̱ɗa̱ kelime ka̱ nu.

2 Tsu na akina a tsu tasa ali a

zuwa mini ma̱ punu,

cipa̱ adama a na vu zuwa irala i nu e yeve n kula ku nu

ka̱ta̱ kpamu vu zuwa aduniyan ra̱ka̱ o voɗotso e kelime ka̱ nu.

3 Ana vi yaꞋin ili i mereve i na ci sheshei va kufuɗa kuyaꞋan ba,

ɗa vu cipa̱i a iɗika, ɗa nsasan n jeꞋi avu e kene.

4 Ali n ayin a cau babu vuza na u saꞋwai kene,

babu kpamu kutsuvu ku na ku saꞋwai kupana,

babu ka̱shi ka na ka saꞋwai kene Ka̱shile ka na ka laꞋi nu,

vuza na u ci yaꞋanka aza na i a kuvana yi ulinga.

5 Vi isai vuza na u ci yaꞋan kasingai m ma̱za̱nga̱,

vuza na kpamu u tsu ciɓa n a̱ɗa̱ a uye u ni.

Ɗa kpamu tsu geshei punu a̱ ka̱tsuma̱ ku unushi,

ɗa kpamu i yaꞋin wupa,

Nini ɗai tsa̱ kuciya̱ wishi?

6 Ra̱ka̱ vu tsu tso okpoi an aza a na i nu nshinda̱,

ulinga wu usuɓi u tsu ra̱ka̱ wi ta̱ tsa akashi a na a karasai,

ɗa tsu lumbai ra̱ka̱ tsa̱ a̱vuku,

ɗa unushi u tsu wo okpoi tsu wunla̱i, ɗa u ɗikai tsu ra̱ka̱.

7 Babu vuza na u tsu ɗeke kula ku nu,

ko u dakaka u ciya̱ u ka̱na̱ wu,

adama a na vu sokongu ta̱ a̱shi a̱ nu a̱ tsu,

ɗa vu ka̱sukpa̱i tsu derekpei adama a̱ unushi u tsu.

8 Ama gogo na, Vuzavaguɗu, avu ɗa Esheku a̱ tsu.

A̱ tsu ɗa ciꞋin, avu ɗa kamaꞋi,

a̱ tsu ra̱ka̱ dem ulinga we ekiye u nu u ɗa.

9 Ka̱ta̱ vi yaꞋan wupa u na u laꞋi kugisanku ba, Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ vu ciɓasa n unushi u tsu ko wannai ba.

La̱nuku, n folono wu ta̱ indana,

a̱ tsu ra̱ka̱ uma a̱ nu a ɗa ci.

10 Likuci i ciɗa i nu yo okpo ta̱ kakamba,

Sihiyona feu wo okpo ta̱ kakamba, Urushelima tamkpamu wo okpoi agali.

11 A̱Ꞌisa̱ a singai n a ciɗa a̱ tsu, ubuta̱ u na isheku i tsu i cikpai nu,

u ɗa u kula̱ ta̱ n akina,

ɗa ubuta̱ u singai u tsu ra̱ka̱ wo okpoi agali.

12 Ili i nampa ra̱ka̱ i kotso baci, Vuzavaguɗu, vi ta̱ o kubono n ka̱ca̱pa̱?

Vi ta̱ a kupaɗa bini ka̱ta̱ vu takacika tsu gbani-gbani nannai?

65

Afada n Wishi

1 &lt;&lt;Mu uta̱ka̱i ka̱ci ka̱ va̱ wa aza a na e ecei mu ba,

Mpa mu uta̱i e keteshe wa aza a na a̱ la̱nsa̱i mu ba.

M banai a̱ likuci i na i ɗekei kula ku va̱ ba,

n danai, &lt;Mpa ɗa na, mpa ɗa na.&gt;

2 Mo oɓongi ekiye a̱ va̱ a kanna gbaga

adama a aza a ugbamukaci,

aza a na i a kuyaꞋan ukuna u na u gaꞋin ba,

a̱ kula̱nsa̱ka̱ ka̱ci ke le i na i kuyokpo le,

3 Uma a na a tsu shika mu

a̱shi n a̱shi ayin dem,

a kuyaꞋansa alyuka a ashina

koɓolo n kusongu ili i ma̱gula̱ni a atalyalyuka a na a maꞋi n iputa̱,

4 ele na a̱ tsu da̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ wa asaun

ka̱ta̱ kpamu a una kayin gbaga a̱ ubuta̱ u na a kucikpa a̱ma̱li o yoku,

ele na a tsu takuma inyama yi ngurusunu,

ele na mgbodo n le n ci yongo n inyama i na yi ni nshinda̱.

5 Ele na a tsu dana, &lt;Ɗenga̱ lo, ka̱ta̱ vi yawa ɗevu nu mpa ba,

adama a na ugaꞋin u ka̱ɗu u va̱ u laꞋa ta̱ utsura u nu.

Uma a nanlo i ta̱ an ka̱nga̱ a̱ vunu vu va̱,

a zuwai wupa u va̱ a̱ kukula̱ tsa akina a na a̱ tsu kula̱ a kanna gbaga.

6 &lt;&lt;Indanai, ɗa na uɗani kelime ka̱ va̱,

mi a kupaɗa bini ba, ama mi ta̱ a kutsupa derere,

mi ta̱ a kutsupa i ɗa tsu na u gaꞋin a yaꞋanka le,

7 unushi u nu koɓolo n unushi wi isheku i nu,&gt;&gt;

Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Adama a na o songu ta̱ alyuka a nsasan

ɗa kpamu a ukai mu nshinda̱ a aginda,

mi ta̱ a kugisanku a̱ nkuta̱ n le

katsupu ka derere adama a ili i na a yaꞋin cau va ɗe.&gt;&gt;

8 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na,

&lt;&lt;Ci ili i kusoꞋo i na ka̱ta̱ a pishai a umaci u ni ba,

ɗa uma a danai, &lt;Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ u ɗa ba,

ka̱ta̱ u kotso kugeꞋwe ba,&gt;

ta n kuyaꞋan n agbashi a̱ va̱ nannai,

n kuna le ra̱ka̱ ba.

9 Mi ta̱ a̱ kutuka̱ nu ntsukaya mu ugboku u na̱shi u Yakubu,

n aza o yoku kpamu a Yahuda ele na a̱ kuka̱na̱ uɓon wu nsasan wo okpo u le,

uma a̱ va̱ a na n zagbai a̱ kuka̱na̱ ta̱ u ɗa wo okpo u le,

ta ɗe agbashi a̱ va̱ o kuyongo.

10 Ka̱ra̱ ka Sharon ki ta̱ o kokpo ubuta̱ u kalina wi nkyon,

ka̱ta̱ Ka̱ra̱ ka Ako kokpo tamkpamu ubuta̱ u kuvuka wa anaka

a uma a̱ va̱ a na a̱ la̱nsa̱i mu.

11 &lt;&lt;Ama a̱ɗa̱ na i ka̱sukpa̱i Vuzavaguɗu

ɗa kpamu i cinukpai nu nsasan n ciɗa n ni,

aza a na e nekei alyuka a ilikulya u ka̱ma̱li ka Gadu, a̱yi na u tsu tuka̱ m ma̱ta̱na̱

ɗa kpamu a shatangi nko m ma̱ra̱ kakau ma na a satarai ɗa e nekei ka̱ma̱li ka na e ci ɗeke Uzuwi.

12 N yaꞋanka wu ta̱ ɗe uzuwi u na va kubana ukpa̱ u kotokobi,

ra̱ka̱ vu ɗa̱ yi ta̱ a kuyaꞋan ukiɗi,

adama a na n ɗeke ta̱ ama yu ushuku ba,

n yaꞋin kadanshi ama i pana ba.

I yaꞋin ili i gbani-gbani a̱ a̱shi a̱ va̱,

ɗa kpamu i zagbai i na i kukpa̱ɗa̱ kuneke mu ma̱za̱nga̱.&gt;&gt;

13 Adama a nannai ili i na Vuzavaguɗu Uba̱nga̱ri u danai i ɗaɗa na,

&lt;&lt;Agbashi a̱ va̱ i ta̱ a kulyaꞋa ilikulya,

ama a̱ɗa̱ yi ta̱ o kuyongo n kambulu,

agbashi a̱ va̱ i ta̱ o kusoꞋo,

ama a̱ɗa̱ yi ta̱ o kuyongo n kakuli,

agbashi a̱ va̱ i ta̱ o kuyongo m ma̱za̱nga̱,

ama a̱ɗa̱ yi ta̱ o kokpo n wono.

14 Agbashi a̱ va̱ i ta̱ a kucanana ishipa

adama a̱ ma̱za̱nga̱,

ama a̱ɗa̱ yi ta̱ a̱ kushika̱

adama a una̱mgbuka̱tsuma̱

ma na ma̱ kula̱nga̱sa̱ ɗa̱ a̱ɗu.

15 Mpa Vuzavaguɗu n danai,

uma a na n zagbai i ta̱ a kuyaꞋan ulinga n ula̱ a̱ ɗa̱ wo okpo le tsu una̱ u wuya,

Vuzavaguɗu Uba̱nga̱ri wi ta̱ a kuna ɗa̱,

ama wi ta̱ e kuneke uma a̱ ni ula a savu.

16 Vuza na baci de dem a iɗika ya u ciɓalai una̱singai

wi ta̱ a kuyaꞋan nannai n kula ku Ka̱shile ka mayun,

vuza na baci u yaꞋin akucina punu a iɗika ya

wi ta̱ kpamu a kukucina n kula ku Ka̱shile ka mayun.

Adama a na mi ta̱ a kuzuwa wupa u va̱ paki ka̱ta̱ n cinukpa n u ɗa

ka̱ta̱ kpamu n sheɗeku n a̱shi a̱ va̱ wa̱ ni.

Gaɗi vu savu n iɗika i savu

17 &lt;&lt;Indanai, mi ta̱ a kuyaꞋan

gaɗi vu savu n iɗika i savu.

Ili i cau i kuyaꞋan kpamu uciɓi ba,

vuza wo kudoku we sheshe le a̱ ka̱ɗu ba.

18 Ama yaꞋin ma̱za̱nga̱ ko wannai

mi ili i na n kuyaꞋan,

adama a na mi ta̱ a kuyaꞋan Urishelima wo okpo ubuta̱ u ma̱za̱nga̱

n uma a̱ ni feu m ma̱za̱nga̱.

19 Mi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a Urushelima

koɓolo kpamu n uma a̱ va̱,

vuza wo kudoku wa pana kacaꞋa ka̱ ma̱shi

n izumgbi i kusa̱ka̱ɗa̱ngusu ba.

20 &lt;&lt;Babu kpamu punu

mereɓu ma na mo kuyongo n wuma punu ayin kenu koci,

ko mokoshi ma na ma̱ kukuwa̱ babu ayin a̱ ni a yawa.

Vuza na baci u kuwa̱i babu u laza a̱ya̱ amangatawun (100)

i ta̱ a kuɗika yi biꞋi ka̱ɗa̱nga̱ni,

vuza na baci u yawai a̱ya̱ amangatawun (1,000) ba,

i ta̱ a kuɗika yi tsu vuza vu unushi.

21 I ta̱ a kumaꞋa iꞋuwa ka̱ta̱ o yongo punu,

ka̱ta̱ kpamu a cimba kashina ki itacishi ali a lyaꞋa umaci u le.

22 O kudoku a maꞋa iꞋuwa ka̱ta̱ kpamu aza o yoku kau a uwa o yongo punu ba,

ko a̱ ca̱Ꞌa̱ ka̱ta̱ aza o yoku a lyaꞋa ba.

Tsu na maɗanga matsu yongo n ayin,

ta feu uma a̱ va̱ e kugeshe nannai,

aza na mpa n zagbai o kuyongo n ayin n a̱bunda̱i a kupana uyoꞋo wi ili i na

a yaꞋin ne ekiye e le.

23 A kuyaꞋan ulinga u gbani ba,

ko muku n le mokpo agulani ka̱ta̱ wo okpo le uta̱ɗa̱ci ba,

adama a na i ta̱ o kokpo uma a na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai,

ele koɓolo nu ntsukaya n le n na n kuta̱wa̱.

24 Kafu e ɗeke mi ta̱ a̱ kushuku,

ele biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ ka kadanshi mi ta̱ e kuyeve i na a̱ ciya̱i.

25 Vuzavaguɗu u danai, ma̱kunzukunzu m malala i ta̱ a kulyaꞋa ilikulya a̱ ubuta̱ u te,

kawu wi ta̱ a kutakuma kalu an kanaka,

ama kubuta̱ ku ɗaɗa ilikulya i koko,

a kuluma ko a una kusan ku ciɗa ku va̱ ba.&gt;&gt;

66

Afada koɓolo n ukeɗi wa̱ a̱pa̱

1 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na,

&lt;&lt;Gaɗi ɗa kakuba ko tsugono ka̱ va̱,

aduniyan ta ɗe n tsu zuwa ene a̱ va̱.

To, gogo na icuꞋu i kpaꞋa ku ne ku ɗai i kumaꞋaka mu?

Te ɗai kpamu ubuta̱ u kuvuka u va̱ wi?

2 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ili i nampa ya ra̱ka̱ ba ekiye a̱ va̱ a ɗa a yaꞋin i ɗa,

ali ɗa yo okpoi nannai ba?&gt;&gt;

&lt;&lt;Ama vicuꞋu vu vuma vu nampa ɗa mi a̱ kula̱nsa̱,

vuza na u ka̱na̱i ka̱ci ka̱ ni ɗa kpamu ayinviki i koɓolo n a̱yi

ɗa kpamu wi a kuyaꞋan nwalu n kadanshi ka̱ va̱.

3 Uma a ci yaꞋan ta̱ tsu na a cigai, we le derere ɗa,

ko a lyuka n koɓonburom ko a lyuka n vuma,

ko a lyuka m malala,

ko a lyuka m mesheꞋe,

ko a̱ tuka̱ n kuneꞋe ki ili kashina,

ko a yaꞋan kuneꞋe ku mpasa m ma̱gurusunu,

ko a yaꞋan kuneꞋe ku kpalu ki ili i ma̱gula̱ni,

ko a cikpa a̱ ma̱li.

Aza na a zagbai uye u le,

ɗa wuma u le u panai ma̱za̱nga̱,

4 mpa feu n sheshe ta̱ n kuneke le atakaci

ka̱ta̱ n tuka̱ le n ili i na i a kupana wovon dem,

adama a na ana n ɗekushei, babu vuza na wu ushuki mu,

ana kpamu n yaꞋin kadanshi babu vuza na u paniki mu,

ɗa a yaꞋin ili i gbani-gbani a̱ a̱shi a̱ va

ɗa kpamu a yaꞋin ili i na n cigai ba.&gt;&gt;

5 Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu,

a̱ɗa̱ aza na yi ugulani n kadanshi ka̱ ni,

&lt;&lt;Aza a̱ ɗa̱ a na a iwain ɗa̱

ɗa kpamu o lokoi ɗa̱ adama a kula ku va̱,

m ma̱ka̱n a danai, &lt;YaꞋan Vuzavaguɗu u ta̱wa̱ n tsugbayin ci ni,

adama a na ce ene ma̱za̱nga̱ ma̱ ɗa̱.&gt;

Ama ele ɗa aza na a kupana wono.

6 Panai izumgbi ɗe a̱ likuci ya,

panai kacaꞋa a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu ma,

Izumgbi i Vuzavaguɗu i ɗa

a kuyaꞋan katsupu wi irala i ni derere tsu na wuntsai le.

7 &lt;&lt;Kafu u gita̱ a̱ga̱nda̱ a limata,

ɗa tana u matsai,

kafu u gita̱ kupana mɓa̱la̱ n limata,

ɗa tana u matsai maku mo kolobo.

8 Yayi u saꞋwai kupana ili tsu nampa?

Yayi kpamu u sawai kene i nampa ya?

I ta̱ a kumatsa aduniyan a kanna ke te?

Ko ta na feu aduniyan a ci yimkpa ta̱ a kanna ke te?

Makyan ma na Sihiyona u gita̱i a̱ga̱nda̱ a limata a̱ ni

ɗa ta na u matsai muku mo olobo.

9 Mpa Vuzavaguɗu n danai, &lt;&lt;N kuyawaka n uma a̱ va̱ a ayin a kumatsa

ka̱ta̱ m kpa̱ɗa̱ kuzuwa a matsa le ba.

Mpa vu na n tsu tuka̱ n limata, n kushiya kamatsatsu ba,

wannai ɗai n gita̱ a̱ga̱nda̱ a limata.&gt;&gt;

10 YaꞋin ma̱za̱nga̱ n Urushelima ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a̱ ni,

a̱ɗa̱ vu na i cigai ni,

yaꞋin ma̱za̱nga̱ ma gbayin n a̱yi,

n a̱ɗa̱ na kpamu yi n una̱mgbuka̱tsuma̱ n a̱yi.

11 Ciya̱ vu apa ka̱ta̱ vi cuwa̱

m mani ma singai ma̱ ni,

vi ta̱ kpamu o kusoꞋo ka̱u

ka̱ta̱ vi yaꞋan ma̱za̱nga̱ n tsu na mani mi n a̱bunda̱i.&gt;&gt;

12 Adama a na na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kutuka̱ m ma̱ta̱na̱ a kubana wa̱ ni tsu mala,

ka̱ta̱ uciyi wa aduniyan u yaꞋan tsu na mini me ci yene,

u teku tsu kuyene, yi ta̱ kpamu a kapa, ka̱ta̱ kpamu e keɓe ɗa̱ gaɗi n ekiye a̱ ni,

ka̱ta̱ vu yongo e kujeꞋe ɗe a̱ nkuta̱ n ni. 13 Tsu na kamaci ka tsu kparusa maku ma̱ ni,

ta feu mi a kukparusa ɗa̱ nannai,

yi ta̱ a̱ kuciya̱ uremi wa̱ a̱ɗu n Urishelima.&gt;&gt;

14 Ayin a na baci ve enei ili i nampa, ka̱ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu ka shana m ma̱za̱nga̱

ka̱ta̱ kpamu vo okpo lenwu an mita̱.

Ka̱ta̱ kpamu uma e yeve utsura u Vuzavaguɗu,

ama wi ta̱ o kuyotsongu wupa u ni a̱ ubuta̱ wi irala i ni.

15 La̱nuki, Vuzavaguɗu wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ n akina,

ekeke o odoku a̱ ni i ta̱ tsu kabatalikpau,

wi ta̱ a katika wupa ka̱u,

wi ta̱ a kuyaꞋan kuɓarangu ku ni m melentsu ma akina.

16 Adama a na n akina a ɗa koɓolo n kotokobi ka̱ ni

Vuzavaguɗu wi a kuyaꞋanka uma ra̱ka̱ afada,

aza na Vuzavaguɗu u kuna i ta̱ n a̱bunɗai.

17 Vuzavaguɗu u danai &lt;&lt;Aza a na a takpai nshinda̱ n le adama a na a bana a asuvu a ubaru, ɗa wi o kutono aza na a tsu wala n kayin, ɗa kpamu i a kutakuma inyama i ma̱gurusunu n a̱yu, ra̱ka̱ vi le i ta̱ a kuzuwaka uteku.&gt;&gt;

18 &lt;&lt;Adama a na mpa n yeve ta̱ ulinga u le n kusheshe ku le, ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na wo ɓolongu aduniyan n kelentsu ra̱ka̱, i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ kene tsugbayin tsu va̱.

19 &lt;&lt;Mi ta̱ a kuzuwa urotu e mere me le, a̱ ka̱tsuma̱ ke le mi ta̱ a̱ kusuku aza a na a buwai n wuma a kubana a iɗika kakau, n aza a Tarishi, n aza a Libiya, n aza a Lidiya, n aza a Tubalu, koɓolo n aza e Helene, n kotogu ka na ki daꞋin ka̱u ka na ka̱ta̱ ka saꞋwai kupana ukuna u mereve u va̱ ba, i ta̱ a kusala tsugbayin tsu va̱ a aduniyan ra̱ka̱. 20 Vuzavaguɗu u danai, i ta̱ a̱ kutuka̱ n aza a̱ ɗa̱ ra̱ka̱ a aduniyan tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu, n odoku n ekeke o odoku ni njaki, a kubana a kusan ku ciɗa ku va̱ Urushelima, Vuzavaguɗu u danai, ɗa derere n tsu na aza a Isaraila a̱ tuka̱i n kuneꞋe ki ili i kashina a kasasu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu. 21 Vuzavaguɗu u danai, mi ta̱ kpamu a kuzagba aza yoku okpo anan ganu aza yoku kpamu okpo anan Levi.&gt;&gt;

22 &lt;&lt;Tsu gaɗi vu savu n iɗika i savu i na mi a kuciga kuyaꞋan, yi ta̱ o kokpo i ɗa̱, Vuzavaguɗu u danai, tsu nanlo tsu ɗa kula ku ɗa̱ ki o kuyongo koɓolo nu ntsukaya n ɗa̱. 23 Vuzavaguɗu u danai, a̱ ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu a kubana wotoi savu u yoku, Ashibi a nampa a kubana Ashibi o yoku, uma ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a̱ kuɗa̱nku mu.&gt;&gt; 24 &lt;&lt;I ta̱ a̱ kuta̱ a bana pulai a inda even a ikyamba a aza a na a yaꞋankai mu ugbamukaci. Azun a na i o kusovo le a̱ kukuwa̱ ba, akina a na i o kusongu le feu i a̱ kukima̱sa̱ ba, i ta̱ o kokpo ili yu unata u uma a aduniyan dem.&gt;&gt;

* 2:13 2:13 Sida maɗanga mo yoku maꞋa ma na mo yotsoi maɗanga ma kakawu

* 6:2 6:2 Corobin ili i wuma i ɗa n evelyu

* 7:14 7:14 Kaci ka kula Imanuwelu ɗaɗa Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n a̱ tsu

* 8:1 8:1 Kupura̱ ku gogoꞋo n kulazaka gogoꞋo,

* 11:11 11:11 Kushi, kula ku yoku ku ɗa ku Itopiya

* 18:2 18:2 Papiru kula ku mita̱ mo yoku maꞋa ma na a ci yaꞋanka antsu a̱ mini

* 21:11 21:11 Ili i na Duma wi a kudana i ɗaɗa ka̱bini

* 26:16 26:16 N kelentsu ka aza a Ibirahi, kakariki ka nampa ka ki ta̱ n atakaci e kuyeve

* 38: 38:0 2 Ng 20:1-11; 2 Ar 32:24-26

* 39: 39:0 2 Ng 20:12-19

Katagarda ka Irimiya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

IRIMIYA

Kuɓa̱yuwa̱

Ukuna u Katagarda ka nampa

Katagarda ki Irimiya ki ta̱ a̱ Kuɓa̱yuwa̱ Keniki Irimiya u yongo ta̱ a kubana ukocishi wa̱ a̱ya̱ amangatatsunkupa a ugbashi a ugiti wa̱ a̱ya̱ kupa a ugboku u ta̱li Kafu a matsa Yesu (KY). A ayin a na u yongoi u dana ta̱ uma a̱ Ka̱shile atakaci a na i lo a̱ kuta̱wa̱ adama o kutoni ka̱ a̱ma̱li n unushi u na i a kuyaꞋansa. U yongo ta̱ ali ɗa we enei ili i nampa ya dem i shana ta̱ n uyikpi u Urushelima a ekiye o mogono ma Babila, Nebukaneza a̱yi ɗa vuza na wu unai likuci i Urushelima n a̱Ꞌisa̱ a gbayin n ukuna wu agbashi a ngono n Yahuda n uma n a̱bunda̱i. Ɗa kpamu u doku u yaꞋin kadanshi tsu na o kubono a̱ ubuta̱ wugbashi n tsu na o bonokoi iɗika i Urushelima. Katagarda ki Irimiya ki ta̱ a kufuɗa e pece kaꞋa tsu nampa. (1) Uɗeki u Irimiya. (2) Akaka a̱ Ka̱shile a kubana uma a Yahuda nu ngono n ni a ayin o tsugono a̱ ni a ayin a Josiya, Johoyakim, Johoyaki n Zedekiya. (3) Ili i na Irimiya u yaꞋankai ulinga i ɗa Baruku feu yaꞋankai ulinga a̱yi kaɗani ka Irimiya u yaꞋan ta̱ kadanshi ke kene n a̱bunda̱i n ili i gbagbaꞋin i yoku i na i kuyaꞋan punu a u Irimiya; (4) Akaka kaukau a na a̱ uta̱i u Vuzavaguɗu adama a uma a iɗika kaukau i na yi daꞋin. (5) U dansai mayin tsu na likuci i Urushelima i kuyikpa̱ n kubana ugbashi a Babila. Irimiya vuma ɗa vi cicoꞋo wi ta̱ kpamu n ucigi u uma a̱ ni, u iwan ta̱ kpamu tsu na u kudana ili ya atakaci a kubana u uma a̱ ni. Ubuta̱ n a̱bunda̱i u yaꞋan ta̱ kadanshi n asuvayali a̱ ka̱ɗu ka̱ ni n ili i na u soꞋi atakaci adama a̱ Ka̱shile kaꞋa ke ɗekei ni wo okpo keniki. Kadanshi ka̱ Ka̱shile ki ta̱ tsa akina a̱ ka̱ɗu ka̱ ni wi a kufuɗa wo foɓo kaꞋa ba. Kadanshi ka gbagbaꞋin ko yoku ka laza ta̱ ayin a Irimiya ali a kubana anana, a ayin a na a kuyaꞋan uzuwakpani u savu, u na uma a̱ Ka̱shile e kureme babu malum ma na ma kuciɓaka le, adama a na i ta̱ a kuɗana u ɗa a̱ɗu e le 31:31; 34.

1

1 Kadanshi ki Irimiya maku ma Hilikiya, Ganu vi yoku a̱ likuci i Anatotu e kureꞋe ki iɗika i Bayami. 2 A̱yi na Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱yi. A ayin o tsugono tsu Josiya kolobo ka Amuno, mogono ma Yahuda, a̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka tatsu ko tsugono tsu ni. 3 Ɗa kpamu u doku u yaꞋin kadanshi n a̱yi a ayin o tsugono tsu Johoyakim kolobo ka Josiya, mogono ma aza a Yahuda, a kubana a ukoci u ka̱ya̱ ka kupa n kete ko tsugono tsu Zedekiya, kolobo ka Josiya, mogono ma Yahuda ali a kubana a ayin a tsugbashi tsa a aza a Urushelima o wotoi u tawun.

Uɗeki u Irimiya

4 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi nu mpa, u danai,

5 &lt;&lt;N yeve wu ta̱ babu a yaꞋan ka̱tsuma̱ ka̱ nu,

kafu kpamu a matsa wu ɗa merengi nu,

ɗa n zagbai nu vo okpo keniki ka uma aduniyan.&gt;&gt; 6 Ɗa n danai,&lt;&lt;A̱Ꞌa̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile. La̱na̱, mpa n fuɗa kadanshi ba, adama a na mpa maku ma kenu maꞋa.&gt;&gt; 7 Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai mu,

&lt;&lt;Ka̱ta̱ vu dana,&lt;Mpa maku ma kenu ma ba,&gt; adama a na u yaba dem vu na baci n suki nu, mayun ɗa vu bana,

Kpamu i na baci de dem n danai nu, i ɗaɗa va kudansa.

8 Ka̱ta̱ vu pana wovon u le ba,

adama a na mpa mi ta̱ koɓolo n avu, mi ta̱ kpamu a kisa wu.&gt;&gt; Mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai. 9 Ɗa Vuzavaguɗu u ɗengusa̱i kukiye ku ni ɗa u saꞋwai una̱ u va̱. Ɗa u danai mu,

&lt;&lt;La̱na̱, gogo na, n zuwa ta̱ kadanshi ka̱ va̱ a̱ una̱ u nu.

10 La̱na̱, anana n zuwa wu ta̱ gaɗi va aduniyan n tsugono,

adama a na vu muɗa̱ ka̱ta̱ kpamu vu fa̱da̱,

adama a na vu una, ka̱ta̱ kpamu vu vakangu,

adama a na vu maꞋa ka̱ta̱ kpamu vu fa̱da̱.&gt;&gt;

11 Ɗa Vuzavaguɗu kpamu u doku u yaꞋin kadanshi nu mpa, u danai,&lt;&lt;Irimiya, yiɗa̱i vi enei?&gt;&gt; Ɗa n danai, &lt;&lt;Me ene ta̱ kacaka ka maɗanga ka alumo.&gt;&gt; 12 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, mayun ɗa,&lt;&lt;Ve ene ta̱ mayin, adama a na mpa mi ta̱ a kinda i na ya̱ kuta̱wa̱ ya̱ gita̱.&gt;&gt;

13 Ɗa Vuzavaguɗu u doku u yaꞋin kadanshi nu mpa kpamu ire, u danai,&lt;&lt;Yiɗa̱i ve enei?&gt;&gt; Ɗa n danai ni,&lt;&lt;Me ene ta̱ mogbodo a̱ kupuna̱ a kinda uɓon u gaɗi.&gt;&gt; 14 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;A uɓon u gaɗi, atakaci a ɗa a̱ kuta̱, ka̱ta̱ a takacika aza a na i punu a̱ ida̱shi a iɗika ya ra̱ka̱. 15 La̱na̱, mpa ɗa na e meɗevile ma kumaci n tsugono tsa aza uɓon u gaɗi ra̱ka̱, adama a na a̱ ta̱wa̱ a̱ shikpa̱ akuba o tsugono e le a̱ utsutsu u Urushelima, a kanza nshilya n ni koɓolo n likuci i Yahuda i na i buwai ra̱ka̱. 16 Ka̱ta̱ n dansa atakaci a na n kuyaꞋanka le, adama asuvawuya a na a yaꞋankai mu, a na a̱ ka̱sukpa̱i mu, ɗa o songuki a̱ma̱li ili ma̱gula̱ni, ɗa kpamu a yaꞋankai a̱ma̱li a na a yaꞋin n ekiye e le tsugbashi. 17 Ama avu ɗa̱nga̱ vu yaꞋan ofoɓuso adama a ulinga, ka̱ta̱ vu dana le ili ra̱ka̱ i na n danai nu. Ka̱ta̱ vu pana wovon u le ba, ta lo mpa n ku zuwa wu vu pana wovon a a̱shi e le. 18 Mpa tana anana m bonoko wu ta̱ likuci yi ukanji m mashilya mi iyum, n asaka a iyum i shili adama a iɗika ra̱ka̱, nu ngono ma Yahuda, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, n anan ganu koɓolo n uma a̱ likuci a̱ ni ra̱ka̱. 19 Pana, i ta̱ a kuyaꞋan tsurala n avu, ama a̱ kuciya̱ ulyaꞋi ba, adama na mi ta̱ koɓolo n avu, mpa ɗa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

2

Aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i Ka̱shile

1 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi nu mpa, u danai, 2 &lt;&lt;Bana vu dansa ukuna wi ili i nampa a atsuvu a aza Urushelima, vu dana le, Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;N ciɓa ta̱ nu usuɓi u nu a ayin a uɗenga̱ni u nu,

tsu vu cigai mu tsu vuka vu savu,

ɗa vu tonoi mu e meremune

a iɗika i na a̱ ca̱Ꞌi ba.

3 A ayin a nanlo aza a Isaraila o yongo ta̱ ciɗa u Vuzavaguɗu,

o yongo ta̱ wa̱ ni ci ili i kashina i na i gita̱i kugeꞋwe.

Vuza na baci dem u lyaꞋi ili a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i kashina yu ugiti i nanlo u ronoko ta̱ ka̱ci ka̱ ni unushi,

wi ta̱ tana a kutakacika,

mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

4 Panai kadanshi ka̱ Vuzavaguɗu a̱ɗa̱ kpaꞋa ku Yakubu, a̱ɗa̱ kumaci ki Isaraila ra̱ka̱. 5 Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;Unushi we ene u ɗai ikaya i ɗa̱ i ciya̱i mu n uɗa

ali ɗa a banai daꞋangi nu mpa,

ɗa a̱ ka̱na̱i kutono a̱ma̱li?

Ɗa kpamu okpoi ili kavama?

6 Ele e ece ba, &lt;Teɗai Vuzavaguɗu,

a̱yi na wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar,

ɗa u tonoi n a̱tsu e meremune,

a iɗika ya agbata n enle,

a iɗika yu ɗekpu n ka̱yimbi,

a iɗika i na vuza u tsu wala ba,

ubuta̱ u na uma a ci yongo ba?&gt;

7 Ɗa n tuka̱i ɗa̱ a iɗika i maniꞋin,

adama a na i pana uyoꞋo wu umaci wu nɗanga n ili i singai i ni.

Ama a na i ta̱wa̱i ɗa i la̱nga̱sa̱i iɗika i va̱

ɗa i bonokoi ili yi uka̱ni i va̱ yi okpoi ili yu unata.

8 Anan ganu e ece ba, &lt;Teɗai Vuzavaguɗu wi.&gt;

Eyevafada e yeve mu ba,

nguɓi n uma a̱ va̱ a iwain mu,

Eneki a yaꞋin kene n utsura u BaꞋalu,

ɗa a ka̱na̱i kutono a̱ma̱li a na a̱ kuɓa̱nka̱ le ba.

9 &lt;&lt;Adama a nannai mpa Vuzavaguɗu n kubanka ɗa̱ ta̱ a̱ ubuta̱ wa afada,

Vuzavaguɗu ɗa u dansai,

a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱.

10 Pasai a kubana a upashi u Kitimu n ka̱livi yi ene,

ko kpamu i suku a kubana Kedaru, ka̱ta̱ i la̱na̱ mayin,

ka̱ta̱ yi ene ko a ayin a cau a saꞋwa ta̱ kuyaꞋan ili tsu nampa.

11 Uma a saꞋwa ta̱ kusabaꞋa a̱ma̱li?

Ko an wo okpoi ele ili ɗa ba?

Ama uma a̱ va̱ a sabaꞋa ta̱ tsugbayin ci le.

adama a ili i na i gaꞋin ba.

12 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, a̱ɗa̱ gaɗi paɗai bini adama a ili i nampa,

ka̱sukpa̱i ikyamba i ɗa̱ i kuwa̱, ka̱ta̱ yo okpo ukuna u gbani.

Vuzavaguɗu u danai

13 Adama na uma a̱ va̱ a yaꞋan ta̱ unushi ure,

a ka̱sukpa̱ mu ta̱,

mpa na mi ka̱shi ka̱ mini ma wuma,

ɗa a maꞋakai ka̱ci ke le ogbodo,

ogbodo a na a ɓatsai a na a kuka̱na̱ mini ba.

14 &lt;&lt;Isaraila kagbashi kaꞋa? Ko a matsai ta̱ a tsugbashi?

To yiɗa̱i i zuwai ɗa vo okpoi ucanuku u gbani?

15 Kawu u yaꞋan ta̱ yura̱ adama a̱ ni,

a yaꞋan ta̱ yura̱ ka̱u.

Adama na a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ iɗika i ni.

Likuci i ni yo okpo ta̱ agali, babu ili punu.

16 E ta nannai, aza a Memfisu koɓolo n aza a Tafanesu,

a puna ta̱ kaci ka̱ nu.

17 A̱ɗa̱ ɗa i ronokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili i nampa ba?

Ana i ka̱sukpa̱i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

a ayin a na u tonoi n a̱ɗa̱ a uye wu nwalu?

18 Gogo na yiɗa̱i i ciya̱i an i banai a Masar

adama na i soꞋo mini mo kuɗolu ma̱ Nilu?

Ko yiɗa̱i kpamu i ciya̱i a na i banai a Asiriya,

adama a na i soꞋo mini mo kuɗolu ku Yufiretu?

19 Mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili Ka̱shile n dansai. Asuvawuya a̱ ɗa̱ a ɗa i a kutakacika ɗa̱,

ka̱ta̱ unambi wu usuɓi u ɗa̱ u foro ɗa̱.

ka̱ta̱ i yeve a na kagbanigbani ka kpamu n okono,

a̱ɗa̱ i ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

yi n wovon u va̱ a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ ba, mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili Ka̱shile mpa ɗa n dansai.

20 &lt;&lt;Adama a na ali ɗe m megeshe ɗa n koɗoi kaburakpatsu ka maɗanga ka̱ ɗa̱,

ɗa mu utuka̱i ɗa̱ ubuta̱ wa atakaci,

ama ɗa i danai, &lt;A̱tsu tsa kutono wu ba!&gt;

Mayun, yi o kutono a̱ma̱li

a uɓon wa aginda dem,

n ubuta̱ u ulu a nɗanga feu.

21 N nannai dem, ɗa n shikpa̱i nu ci itacishi i singai,

i na i tsu okpo ili yu usuɓi.

Nini ɗai ɗa i bonoi i zuwakai mu kucina̱,

ɗa yo okpoi itacishi i gbanigbani?

22 Ko a na i za̱Ꞌi ka̱ci ka̱ ɗa̱ m ma̱zuma̱u ma singai

ko a na i sumba̱i m ma̱zuma̱u ma̱ a̱bunda̱i,

kalana ku unushi ka̱ ɗa̱ ka buwa ta̱ wa̱ va̱, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

23 Niniɗai i kudana, &lt;Mi n unata ba,

mpa n tono ka̱ma̱li ka BaꞋalu ba&gt;?

La̱na̱ biꞋi urotu u na vu walai a̱ ka̱ra̱Ꞌa,

Yevei i na i yaꞋin ɗe,

yi ta̱ tsu maku ma karakuma ma na mi a kubana m mo bonoi,

24 tsu majaki ma kakamba mana ma kiwanai n kakamba,

ma na ma cikalai mazama,

Yayi vuza na u kusa̱nka̱ yi?

U yotso vuza vu na wi a̱ kula̱nsa̱ yi u takacika ba,

adama a na o wotoi u mazama u ni u ɗa a̱ kuciya̱ yi.

25 A̱ɗa̱ Isaraila ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ene a̱ ɗa̱ babu ataka ba,

ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ igboroli i ɗa̱ i ɗekpei ba.

Ama ɗa i danai, &lt;Nannai va u gaꞋan ba,

adama a na n ciga ta̱ omoci a̱ a̱ma̱li,

ele ɗa kpamu n kutono.&gt;

26 &lt;&lt;Tsu na koboki ka tsu pana wono ayin a na baci e remei ni,

nannai ɗa kpaꞋa ki Isaraila ka kupana wono,

ele nu ngono n le, koɓolo n aza gbagbaꞋin e le,

anan ganu koɓolo n eneki e le dem,

27 ele na a tsu dana maɗanga,&lt;Avu ɗa eshekpu a̱ tsu.&gt;

katali tamkpamu, &lt;Avu ɗa vu matsai tsu,&gt;

Adama na a̱ shirikpa̱ka̱ mu ta̱ kucina̱,

e neke mu a̱shi e le ba.

Ama ayin a na baci atakaci a̱ ciya̱i le ka̱ta̱ a dana,

&lt;Ɗa̱nga̱ vu wawa tsu!&gt;

28 Ama teɗai a̱ma̱li a̱ ɗa̱ a,

a na i yaꞋankai ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka?

Ka̱sukpa̱i le a̱ ɗa̱nga̱, i baci a kufuɗa a kisa ɗa̱,

a ayin atakaci a̱ ɗa̱,

adama na tsu na ka̱bunda̱i ka likuci i ɗa̱ yi,

ta a̱ma̱li a̱ ɗa̱ i nannai, a̱ɗa̱ aza Yahuda.

29 &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a kuyaꞋanka mu ugbamukaci?

Yevei a na ra̱ka̱ vu ɗa̱ ɗa i nusakai mu.

Mpa Vuzavaguɗu n dansai,

30 Gbani ɗa n takacikai uma a̱ ɗa̱,

ele a sabaꞋa ba,

otokobi a̱ ɗa̱ a ɗa a unai eneki a̱ ɗa̱,

otokobi a̱ ɗa̱ a lyaꞋa ta̱ eneki a̱ ɗa̱ dem

tsu kawu na vi n kambulu.

31 A̱ɗa̱ uma o gogo na a nampa, panai kadanshi ka na mpa Vuzavaguɗu mi a kudansa.

Mpa mo okpo ta̱ tsu kakamba wa aza a Isaraila ɗa?

Ko ci iɗika i ka̱bunda̱i ka gbayin?

Adama a nannai, yiɗa̱i i zuwai ɗa uma a̱ va̱ i a kudana,

&lt;A̱tsu ci ta̱ ba̱ri,

ci o kudoku kuta̱wa̱ wa̱ nu kpamu ba&gt;?

32 Mekere mi ta̱ a kucinukpa n vudolu vi singai vi ni,

ko kpamu vuka vu savu vu cinukpa m motogu mo tsuzogu ma̱ ni?

Dem n nannai uma a̱ va̱ a cinukpa ta̱ nu mpa,

ayin n a̱bunda̱i.

33 &lt;&lt;Ama ɗa i yevei tsu na,

i kuzagba ncigi n ɗa̱!

ali n a̱ma̱ci a gbani-gbani,

ɗa i piꞋisakai le uye u ɗa̱.

34 Ɗa kpamu a cinai a nyaga n ɗa̱

mpasa ma aza unambi n aza a babu unushi,

i cina le feu tana a uboki a kpaꞋa kuɗa̱ ba,

ko n nannai dem,

35 ɗa i danai, &lt;Mpa mi n unushi ba,

mayun wupa u ni u buwa a kaci ka̱ va̱ ba.&gt;

Ama mpa n kuyaꞋanka ɗa̱ ta̱ afada,

adama a na i dana ta̱, &lt;Mpa n yaꞋan unushi ba.&gt;

36 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kushamgba mejege,

a kusabaꞋasuka nwalu u nu?

Vi ta̱ o kokpo n wono adama aza a Masar,

uteku tsu na vu yaꞋin wono a ekiye aza a Siriya.

37 Vi ta̱ feu a̱ kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u nanlo,

n ekiye a̱ nu a kaci,

adama a na Vuzavaguɗu u iwan ta̱ aza a na i nekei katsura,

yi kpamu a̱ kuciya̱ uɓa̱nki we le ba.

3

1 &lt;&lt;Ɗa baci vuza u lokoi vuka vi ni,

ɗa vuka va vu ka̱sukpa̱i ni

ɗa vu banai vo oloi vali vi yoku,

wi ta̱ kpamu a kufuɗa kudoku kubonoko yi?

Nannai va wa kuzuwa iɗika yo okpo n unata ba?

Vi yaꞋan ta̱ cishakanlai n ncigi n a̱bunda̱i,

niniɗai kpamu gogo na vi a kuciga kubono wa̱ va̱?

Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai,

2 Ɗengusa̱ a̱shi a̱ nu gaɗi avu Isaraila, vu la̱na̱ aginda a na i babu mita̱ vu ene.

Te ɗai vu kpa̱ɗa̱i kuvaku kuyaꞋin cishakanlai?

A uye wu nwalu, ta ɗe vi ci shamgba a kuvana ncigi nu,

an vuza va aza a Araba a kakamba.

Vu la̱nga̱sa̱ ta̱ iɗika ya

n tsugbani tsu nu.

3 Adama a nannai i ɗaɗa i zuwai ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kuyoꞋo mini ma̱ Ka̱shile,

kpamu o doku o yoꞋo mini ma̱ lyushi ba.

Ama n nannai dem ɗa vu lyaꞋi kelime n cishakanlai,

vu kpa̱ɗa̱i kupana wono.

4 Gogo na ɗa vi a kudana,

&lt;Avu ɗa esheku a̱ va̱, vu ciga mu ta̱ ali mpa biꞋi maku,

5 mayun, va kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan wupa a makyan dem ba?&gt;

Mayun wupa u nu wi ta̱ a kuzuwaka uteku

Ta vi yaꞋin kadanshi nannai,

Ama vi yaꞋan ta̱ ɗe kagbanigbani ka na va kuyaꞋan dem.&gt;&gt;

A ɗeke ta̱ aza Isaraila n aza Yahuda o bono

6 A ayin a na mogono Josiya wi o tsugono ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;Vu ene ta̱ ili i wasasa i na Isaraila u yaꞋin? Tsu na u kumbai gaɗi vu nsansa n nlulu a nɗanga ra̱ka̱ a kuyaꞋan tsugbani? 7 Mpa nsheshe ta̱, &lt;Ayin a na baci de dem u kotsoi iyaꞋanshi i nampa ra̱ka̱ wi ta̱ o kubono,&gt; ama ɗa u kpa̱ɗa̱i kubono, kpamu toku ni Yahuda n unambi wu usuɓi u ni we ene ta̱. 8 Yahuda ta na we ene ta̱ tsugbani tsu na Isaraila u yaꞋin, ɗa n lokoi ni, n nekei ni katagarda ku uloki. Ama dem n nannai, a̱yi toku ni nanlo Yahuda u pana wovon ba, ɗa u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan tsugbani ci ni. 9 Adama a na we ene ta̱ tsugbani a̱ ubuta̱ u ni ili i gbani i ɗa, ɗa u la̱nga̱sa̱i iɗika ya. U ka̱na̱i kuyaꞋan tsugbani n atali nu nɗanga. 10 Ko n nanai dem toku ni Yahuda u bono wa̱ va̱ n ka̱ɗu kete ba, ama n kagbanigbani, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;Ko a na wo okpoi Isaraila u ka̱sukpa̱ ta̱ kutono mu, dem n nannai u ɗika ta̱ unushi u ni, u yawa u Yahuda ba. 12 Bana vu dansa akaka a nampa a uɓon wa aza a gaɗi, vu dana le,

&lt;&lt; &lt;Bono avu Isaraila vu babu usuɓi, mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱,

Mpa n doku n yaꞋan wupa n a̱vu kpamu ba,

adama a na mpa vuza va asuvayali ɗa, mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱,

Mpa n kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan wupa n a̱vu ali babu uteku ba.

13 Ili ite koci i ɗaɗa, a̱ɗa̱ de ushuki n unushi u ɗa̱,

I yeve a na i nusakai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

i vakangi tsugbayin tsu ɗa̱ a̱ ubuta̱ wo omoci n ululu a nɗanga dem,

ɗa i iwain kutono kadanshi ka̱ va̱, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai,

14 Bonoi, a̱ɗa̱ uma a babu usuɓi,

adama a na mpa ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

N kuɗika ta̱ vuma vu te a ka̱tsuma̱ ka̱ likuci, n uma e re a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa dem,

Ka̱ta̱ n tuka̱ na a Sihiyona.

15 &lt;&lt; &lt;Ka̱ta̱ n neke ɗa̱ nguɓi, n na n kuneke ɗa̱ kuyeve n ugboji. 16 Ka̱ta̱ ayin a na baci i yimkpai n ka̱bunda̱i a iɗika ya, ka̱ta̱ i kpa̱ɗa̱ kudoku kuyaꞋan kadanshi ka &lt;&lt;Akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu.&gt;&gt; Yi o kudoku kuciɓa n vu ɗa ba, ko tana i cikala kudoku kuyaꞋan vi yoku ba. 17 A ayin a nanlo a ɗa e kuɗeke Urushelima kakuba ko tsugono ka Vuzavaguɗu, Ka̱ta̱ uduniyan ra̱ka̱ u ɓolongu e kelime ka Vuzavaguɗu a Urushelima adama a kula ku va̱, ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kudoku kutono ucigi u gbani-gbani wa̱ a̱ɗu e le. 18 A ayin a nanlo ka̱ta̱ kpaꞋa ku Yahuda ku ɓolongu ka̱ci ke le m kpaꞋa ki Isaraila, ka̱ta̱ a̱ uta̱ a iɗika yi uɓon ugaɗi koɓolo, ka̱ta̱ a bana a iɗika yi uka̱ni i na n nekei ikaya i le.

19 &lt;&lt; &lt;Ɗa n danai,

Nini ɗai mpa n kuɗika ɗa̱ yo okpo a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n va̱,

adama a na n neke ɗa̱ iɗika i singai,

ili yi uka̱ni i singai i na i laꞋi a aduniyan ra̱ka̱.

N sheshe ta̱ ya kuɗeke mu ta̱, Dada vu va,

kpamu yi a kukpatala i ka̱sukpa̱ kutono mu kpamu ba.

20 Mayun, uteku tsu na vuka vu gbani-gbani vu tsu ka̱sukpa̱ vali ni,

ta feu vu ka̱sukpa̱i mu nannai avu Isaraila, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt; &gt;&gt;

21 A pana ta̱ a̱la̱ka̱tsu a̱ ma̱shi a nsansa,

a̱ ma̱shi n o folonoi aza a Isaraila,

adama a na a ka̱sukpa̱ ta̱ uye u le,

a cinukpa ta̱ n Vuzavaguɗu n Ka̱shile ke le.

22 &lt;&lt;Bonoi a̱ɗa̱ muku m gbani-gbani,

mpa n kupotsotongu ta̱ unambi wu usuɓi u ɗa̱,&gt;&gt;

&lt;&lt;La̱na̱, ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu,

adama a na avu ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu.

23 Mayun, kutono ka̱ a̱ma̱li a gaɗi vu nsasan ili i gbani i ɗa,

kucikpa ku na ci a kuyaꞋan a aginda modoruko maꞋa.

Mayun, u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu kaꞋa koci,

aza Isaraila a̱ kuciya̱ wishi.

24 &lt;&lt;Adama a na kutono ka̱ a̱ma̱li BaꞋalu kukotso tsu ta̱ ili i na ikaya i tsu i takacikai adama a̱ tsu, ali a̱ tsu muku, kukotso tsu ta̱ ushiga wu nlala n wu nraɗika n wa anaka m muku n tsu nkere n olobo.

25 Ka̱sukpa̱ tsu vaku n wono u tsu, ka̱ta̱ unambi wu usuɓi u tsu u pala tsu. Adama na tsu nusaka ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a̱tsu n ikaya i tsu, ali a̱tsu muku a̱ kuta̱wa̱ anana, tsu tono kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ba.&gt;&gt;

4

1 Vuzavaguɗu u dana ta̱,&lt;&lt;A̱ɗa̱ aza Isaraila,

yi baci a kukpatala ka̱ta̱ i bono wa̱ va̱.

yi baci a kutakpa ili yi unata i ɗa̱ kelime ka̱ va̱,

ka̱ta̱ kpamu i doku i ciɓa n i ɗa ba,

2 kpamu ɗa baci i kucinai, &lt;N Vuzavaguɗu vu wuma,&gt;

n kamayun, n kasingai koɓolo n usuɓi,

nannai, iɗika yi uduniya ra̱ka̱ i ku zuwakpanai ta̱ una̱singai adama a̱ ni,

ka̱ta̱ a̱ ciya̱ tsugbayin wa̱ ni.&gt;&gt;

3 Adama na Vuzavaguɗu u dana ta̱ aza Yahuda n aza Urushelima:

&lt;&lt;Kpa̱ra̱i a̱pula̱ka̱ a̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ i yaꞋin vica̱Ꞌa̱ a̱ ubuta̱ wa awana ba.

4 Ciɗatangi ka̱ci ka̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu,

takpai unata wa̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱,

a̱ɗa̱ aza Yahuda n Urushelima.

talo wupa u va̱ wa̱ ɗa̱nga̱ wa̱ɗa̱ tsa akina,

ka̱ta̱ u kula̱ tsu na vuza u kufuɗa kukima̱ ba,

adama a kagbanigbani ka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

Atakaci a uɓon u gaɗi

5 Dansai a Yahuda ka̱ta̱ i salaka aza a Urushelima, i dana.

&lt;&lt;I lika̱ ishiyaun a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika dem

Lapai una̱ ka̱u, ka̱ta̱ i dana,

&lt;Ɓolongi ubuta̱ ute, ka̱ta̱ tsu suma a kubana

asuvu a̱ likuci yi ukanji.&gt;

6 Ɗengusa̱ urotu a kubana Sihiyona,

Sumai, adama a wuma u ɗa̱, ka̱ta̱ i shamgba ba,

adama a na mi ta̱ a̱ kutuka̱ n atakaci a uɓon gaɗi,

m munuka ma̱ a̱bunda̱i.

7 Kawu wu uta̱ ta̱ a̱ kura̱ ku ni,

vuza munuka vu iɗika kakau u foɓuso ta̱ kuta̱,

wu uta̱ ta̱ u ka̱sukpa̱ ta̱ ubuta̱ u ni

adama a na u la̱nga̱sa̱ iɗika i ɗa̱

likuci i ɗa̱ yi ta̱ o kokpo agali

babu vuza.

8 Adama nannai ukai akashi a kpalu,

yaꞋin kpalu n i shika̱i,

adama na wupa u gbangam u Vuzavaguɗu

wi a kukpatala ku ka̱sukpa̱ tsu ba.&gt;&gt;

9 Vuzavaguɗu u dana ta̱&lt;&lt;A kanna ka nanlo. Ngono n aza a gbagbaꞋin i ta̱ a kunamba utsura wa a̱ɗu. Ka̱ta̱ anan ganu a dagaza, ka̱ta̱ eneki tamkpamu a yaꞋan mereve.&gt;&gt; 10 Ɗa n danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile mayun vu doro ta̱ uma a nampa n Urushelima, ana vu danai, &lt;Wi ta̱ a kugaꞋan ɗa̱,&gt; wannai ɗai tana otokobi ka gbatya ɗe eɗeku e le.&gt;&gt;

11 A ayin a nanlo, i ta̱ a kudana uma a nampa n aza a Urushelima,&lt;&lt;Wunla̱i u gbani-gbani wi ta̱ a̱ kuta̱ a iɗika ka̱ta̱ u lapa uma a̱ va̱, ba adama a na u yelekpe le ko u bonoko le ciɗa ba, 12 wunla̱i u gbangam tsu nampa wi ta̱ a kuta̱ wa̱ va̱. Gogo na mpa ɗa vuza na u kukiɗaka le afada.&gt;&gt;

13 La̱na̱ biꞋi, wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ an keleshu.

Ekeke odoku a̱ ni an kabatalikpau,

odoku e le a laꞋa ta̱ mashangi ilaɗi,

ili ya atakaci i ɗa wa̱ a̱tsu, adama a na o kotso ta̱ n a̱tsu.

14 Avu Urushelima takpa kagbanigbani ka na ki a̱ ka̱ɗu ka̱ nu,

adama a na vi ciya̱ wishi.

Ali wannai ɗai va kulyaꞋa kelime n kusheshe kagbanigbani ko yongo

a̱ ka̱ɗu ka̱ nu?

15 Adama a na ka̱la̱ka̱tsu kuta̱ ta̱ u Dan,

ɗa ka dansai ukuna u wuya u na wi a̱ kuta̱ a kusan ku Ifiraimu.

16 Dana uduniyan an wi lo a kuta̱wa̱,

Dana aza a Urushelima,

&lt;&lt;Aza a na i a̱ kutuka̱ yi n kuvon ka, i ta̱ a̱ kuta̱ a iɗika i daꞋin,

ka̱ta̱ a ka̱na̱ ku yaꞋanka aza a Yahuda kacaꞋa.

17 Ka̱ta̱ a kanza Yahuza a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ an ka̱pula̱ka̱,

adama a na u yaꞋanka mu ta̱ ugbamukaci,

Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

18 Ukuna u ɗa̱ u ɗa n kawuya

u ronokoi ɗa̱ atakaci a nampa.

Na ɗa ukoci u ɗa̱, kpamu wi ta̱ o kokpo n okono,

a ɗa uwa ta̱ ali a̱ ka̱ɗu.&gt;&gt;

Irimiya u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ adama a uma a̱ ni

19 Atakaci a̱ va̱, atakaci a̱ va̱, mpa n sheɗeku ta̱ a ka̱tsuma̱ ka atakaci.

Kai! ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a̱ kumuɗa̱.

Ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a kulapa n a̱bunda̱i,

mpa n kufuɗa kupaɗa bini ba,

adama a na m pana ta̱ ciliki ci vishiyaun,

m pana ta̱ izumgbi i kuvon

20 Atakaci o kutono atakaci,

likuci ya ra̱ka̱ yo okpo ta̱ una̱mgbi.

nva̱li n va̱ dem n yaꞋan ta̱ una̱mgbi

akashi a̱ utsutsu a̱ va̱ feu nannai.

21 ali wannai ɗai ma kushamgba a kinda eleje o kuvon?

N ciliki ci ishiyaun?

22 &lt;&lt;Adama a na uma a̱ va̱ alau a ɗa,

kpamu e yeve mu ba.

muku n kavama n ɗa,

Ele i n kuyeve ba.

&lt;E yeve ta̱ kuyaꞋan kawuya.&gt;

Ama e yeve tsu na a kuyaꞋan kasingai ba.&gt;&gt;

23 Ana n la̱na̱i aduniyan, ɗa me enei a ɗa babu ili, a ɗa lekeɗi,

gaɗi kpamu, ɗa me enei babu kutashi.

24 Ana n la̱na̱i nsansa, ɗa me enei n ɗa a̱ kugba̱ɗa̱sa̱,

aginda kpamu a kubana n o bonoi.

25 Ana n la̱na̱i, ɗa me enei ko vuma te u buwa lo ba,

nnu kpamu feu n suma ɗe.

26 Ana n la̱na̱i iɗika i singai, ɗa me enei i ɗa ra̱ka̱ yo okpoi ɗe akamba,

ɗa likuci ra̱ka̱ yo okpoi agali

e kelime ka Vuzavaguɗu adama a wupa u ni.

27 Ili na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na.

&lt;&lt;Iɗika ra̱ka̱ yi ta̱ o kokpo agali, ama mi a ku una i ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba.

28 &lt;&lt;Adama a ili i nampa uduniya wi ta̱ a kuyaꞋan kpalu,

ka̱ta̱ gaɗi u lima̱na̱,

adama a na n yaꞋan ta̱ kadanshi, ta tana ka ki nannai,

N sheshe ta̱ ɗe i na ma kuyaꞋan, mi tana o kubono n kucina̱ ba.&gt;&gt;

29 Nu upani u kacaꞋa ko odoku n ka atain

ka̱ta̱ likuci ra̱ka̱ i suma,

Aza o yoku i ta̱ a kuꞋuwa a̱ a̱ra̱Ꞌa̱, ka̱ta̱ aza o yoku kpamu a kumba a nsansa,

ka̱ta̱ likuci ra̱ka̱ i ɓoso,

babu vuza na wi o kuyongo punu.

30 Ama avu, agali,

yi ɗa̱i i zuwai ɗa vu ukai ucanuku u singai mayin nannai,

ali ɗa vu kalai ka̱ci ka̱ nu n ucanuku wa azanariya,

ali ɗa vu dakakai kushinuku a̱ta̱nza̱ri a̱ a̱shi a̱ nu?

Gbani ɗa vu lapulai ka̱ci ka̱ nu,

ncigi n nu n goyo wu ta̱,

ita̱ a̱ kula̱nsa̱ wuma u nu.

31 M pana ta̱ malapa mu una̱ tsu vuka va̱ a̱ga̱nda̱ a limata,

a ciꞋinki tsu vuka va̱ a̱ga̱nda̱ a maku ma iyain,

ma̱shi ma nkere n Sihiyona a kuꞋinka n utsura,

U ba̱rukpa̱i ekiye a̱ ni a̱ ma̱shi n u danai,

&lt;&lt;Ɓoɓou, mi ta̱ a̱ kuꞋuwa e kelime ka aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱.&gt;&gt;

5

Aza Urushelima a iwain ku ka̱sukpa̱ unushi u le

1 Ɗa Ka̱shile ka danai, ka̱ra̱Ꞌi uye wu Urushelima ra̱ka̱,

yi indana ka̱ta̱ i la̱na̱.

i la̱na̱ ubuta̱ ra̱ka̱, ye ene

ko ya̱ kuciya̱ vuma,

vu usuɓi,

vuza na u tsu yaꞋan kasingai,

adama na n cinukpaka yi unushi u ni.

2 Ko a na a tsu dana, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Ka̱shile&gt;&gt;

mayun ɗa ba, a kucina a uwa ɗa le.

3 Vuzavaguɗu a̱shi a̱ nu kamayun kaꞋa i a̱ kula̱nsa̱ ba?

Avu vu lapa le ta̱,

ama a pana usuɗukpi ba,

vu gbara le ta̱,

ama ɗa a iwain kusabaꞋa. Ele a iwain kulapula ida̱shi i le.

ɗa a kpanduki a̱ɗu e le an katali,

ɗa a iwain kushika̱ unushi u le.

4 Ɗa n danai,&lt;&lt;Uma a nampa aza a unambi a ɗa,

ele alau a ɗa,

adama a na ele e yeve uye u Vuzavaguɗu ba

e yeve tana feu kasingai ka̱ Ka̱shila̱ ba.

5 Adama a nannai mpa n kubana ta̱ wa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱

ka̱ta̱ n yaꞋanka le kadanshi,

adama na ele e yeve ta̱ uye u Vuzavaguɗu,

e yeve ta̱ kasingai ka̱ Ka̱shile.&gt;&gt;

Ama ra̱ka̱ le ɗa o ɓolongi una̱ ɗa o koɗoi kogboro ka,

ɗa a̱ ba̱ɗa̱i ikani ya.

6 Adama a nannai kawu wi ta̱ a̱ kuta̱ a̱ kutsun ka̱ta̱ u takuma le,

kanama ki ta̱ a̱ kuta̱ e meremune ka̱ta̱ wu una le.

ma̱kunzukunzu mo bopo ta̱ a kinda likuci i le,

Yaba dem na wu uta̱i a̱ ka̱tsuma̱ ke le, i ta̱ a kukara yi ka̱ta̱ e wejeleshe yi,

adama a na unushi u le u yimkpa ta̱ n a̱bunda̱i.

ushirikpi u le u tsurakpa ta̱.

7 &lt;&lt;Nini ɗai n kucinukpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱?

Muku n nu n ka̱sukpa̱ mu ta̱

kpamu ɗa a kucinai n a̱ma̱li a na i n wuma ba.

cina tana n nekei le ilikulya a lyaꞋa a̱ cuwa̱,

n nannai dem ɗa o tonoi a̱ma̱li o yoku

ɗa a uwai a iꞋuwa ya a shakanlai.

8 Ɗa ucuwi u laꞋi le a̱bunda̱i ɗa okpoi a mazamanai ma̱ a̱ma̱ci.

Yaba dem u bonoi a kuzama vuka vu toku.

9 Ashe u gaꞋan n neke le atakaci adama a ili i nampa ba?

Vuzavaguɗu u dansai,

Ashe mpa ma kutsupaka ka̱ci ka̱ va̱

adama a icuꞋu yi uduniyan i nampa ba?

10 &lt;&lt;Kumbai, ka̱ta̱ i gaɗukpa gaɗi va acaka a̱ ni ka̱ta̱ i kapa a ɗa,

ama ka̱ta̱ i kotso a ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba,

kapai acaka a̱ ni,

adama na ele aza a Vuzavaguɗu a ɗa ba.

11 Adama na kpaꞋa ki Isaraila n kpaꞋa ku Yahuda

a yaꞋanka mu ta̱ unambi wu usuɓi n a̱bunda̱i, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

12 Adama na a yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu aꞋuwa,

a danai &lt;Wi a kuyaꞋan ili ba,

babu atakaci a na a̱ kuciya̱ tsu,

ko tana tsu ene kotokobi ko ma̱dukpa̱.

13 Eneki a ra̱ka̱ i ta̱ o kopko wunla̱i,

kadanshi ka̱ Ka̱shile ki punu we le ba.

Nannai feu a kuyaꞋan ke le.&gt; &gt;&gt;

Vuzavaguɗu u salai afada

14 Adama a nannai, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili u danai,

adama a na uma a yaꞋan ta̱ kadanshi ka nampa,

la̱na̱ n kuzuwa ta̱ kadanshi ka̱ va̱ a̱ una̱ u nu ka̱ta̱ kokpo akina,

ka̱ta̱ uma a nampa a okpo nɗanga, nɗanga n na akina o kusongu.

15 La̱na̱ a̱ɗa̱ aza a Isaraila, mi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱

n uduniyan na ɗe daꞋangi u na u kushilika̱ n a̱ɗa̱, ɗaɗa i na Vuzavaguɗu dansai,

uduniyan u ɗa u na wi n ugbami wa asuvu

uduniyan u ɗa u na wi ali ayin a tsukaya,

uduniyan u ɗa u na i yevei kelentsu ka̱ ni,

babu kpamu vuza na wi e kuyeve i na i a kudansa.

16 Majiki me le mi ta̱ u ɓa̱iwi an kasaun,

dem vule afuɗi o kuvon a ɗa.

17 I ta̱ a kulyaꞋa ashina a̱ ɗa̱ n ilikulyaꞋa i ɗa̱,

ka̱ta̱ a una muku mo olobo n ɗa̱ n nkere n ɗa̱,

ka̱ta̱ o kotso ushiga wu nlala n ɗa̱ n wa anaka a̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ a lyaꞋa itacishi ya ashina a nɗanga a̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ likuci yi nshilya n ɗa̱ n na i nekei a̱ɗu

a una i ɗa n otokobi.

18 &lt;&lt;Ama ko a ayin a nanlo, mi a kuna ɗa̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba. Vuzavaguɗu u dansai, 19 Ama ɗa baci uma a̱ ɗa̱ ecei ɗa̱, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuyaꞋanka tsu ili i nampa ra̱ka̱?&gt; Ka̱ta̱ i dana le, &lt;Tsu na i ka̱sukpa̱i mu ɗa i ka̱na̱i kutono omoci a̱ a̱ma̱li a iɗika i ɗa̱, nannai ɗa i kuga̱nda̱ka̱ omoci a na i a iɗika i na yi i ɗa̱ ba.&gt; &gt;&gt;

20 Dansai ukuna u nampa a kpaꞋa ku Yakubu,

Salai ka a̱ likuci i Yahuda.

21 &lt;&lt;Zuwai atsuvu i pana ukuna u nampa,

a̱ɗa̱ alau n ajarishi a uma,

aza a na i n a̱shi e kene ama e ci ene ba,

aza a na i n atsuvu a kupana ama a tsu pana ba.

22 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, ashe u gaꞋan i pana wovon u va̱ ba?

Ashe u gaꞋan i jeꞋeke ikyamba e kelime ka̱ va̱ ba?

Mpa ɗa n zuwai kayala kokpoi kure ku mala,

kure ku na kokpoi mayun a kufuɗa kupasa ku ɗa ba,

ko aɓau a̱ ɗa̱nga̱ baci, a kufuɗa a pasa ba,

ko an wo okpoi a̱ tsu ka̱na̱ ta̱ yura̱, ama i kufuɗa a pasa ba.

23 Ama uma a nampa i ta̱ n ugbamiwasuvu n ugbamukaci kpamu a̱ka̱ra̱shi aɗa,

ele a̱ ka̱sukpa̱ mu ta̱, ɗa a yaꞋin nwalu n le.

24 A̱ɗu e le a tsu dana

&lt;YaꞋan tsu pana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ba,

a̱yi na u tsu neke tsu mini ayin

a̱ lyushi n irana,

ka̱ta̱ u neke tsu kpamu ayin a vukyaꞋa.&gt;

25 Unushi u ɗa̱ u pece ɗa̱ ta̱ n ili i nampa.

Unushi u ɗa̱ kpamu u sa̱nka̱ ɗa̱ ta̱ kasingai.

26 Adama a na uma a kavama i ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ va̱,

o tsu bopo ta̱ an aza na a zuwakai maza adama a na e reme nnu.

A zuwai maza,

ɗa e remei uma.

27 An mabana tukpa nu nnu,

ta feu iꞋuwa i le yi tukpa m modoruko nannai,

i ɗaɗa i zuwai ɗa okpoi aza a uciyi wa̱ a̱bunda̱i,

28 ɗa a yaꞋin ikyamba ɗa a tasai.

kagbanigbani ke le ki n uteku ba,

a ci kiɗa afada a usuɓi ba,

ka̱ta̱ a̱ la̱nga̱sa̱ mkpan adama a na a lapula ka̱ci ke le,

kpamu a̱ tsu ɓa̱nka̱ aza a unambi a̱ ubuta̱ wa afada ba.

29 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, ashe u gaꞋan n takacika le adama a ili i nampa ba?

Kpamu ashe u gaꞋan n tsupaka kaci ka̱ va̱ ukuna

adama uduniyan tsu nampa ba?&gt;&gt;

30 A yaꞋan ta̱ ili i gbani-gbani n ili wovon

a iɗika

31 Eneki a yaꞋan ta̱ kene ka aꞋuwa,

anan ganu kpamu a kulyaꞋa tsugono n utsura u ka̱ci ke le,

uma a̱ va̱ kpamu ta a cigai nannai,

ama yiɗa̱i ya kuyaꞋan ɗa baci ukoci u ta̱wa̱i?

6

A kanzai Urushelima

1 A̱ɗa̱ aza a Bayami, sumai adama a na i laꞋaka n wuma u ɗa̱,

sumai i ka̱sukpa̱ Urushelima.

Ka̱ta̱ i lika̱ ishiyaun a Tekowa,

ka̱ta̱ i ɗengusa̱ urotu a Betu-hakeremu,

adama a na ma̱da̱ka̱ ma̱ uta̱ ta̱ uɓon ugaɗi u ka̱na̱ ta̱ uye a kuta̱wa̱.

koɓolo n atakaci a̱bunda̱i.

2 Avu ka̱ɗu ka̱va̱ Urushelima,

avu ɗa ubuta̱ u singai u kaguɓa,

ama mi ta̱ a ku una wu.

3 Nguɓi mi ta̱ a̱ ku uta̱ koɓolo n ushiga wu nlala u le adama a̱ ni,

ka̱ta̱ a̱ shikpa̱ a̱pa̱m e le wa̱ ni,

ka̱ta̱ a lina, yaba dem n ubuta̱ u ni.

4 &lt;&lt;Foɓuso kuvon adama a̱ ni,

ɗa̱nga̱i, adama a na ci shilika̱ n ele kanna a kaci.

ili ya atakaci i ɗa wa̱ tsu, adama a na kanna ka ka̱ yikpa̱ ta̱,

ubuta̱ kpamu a̱ yimba̱na̱.

5 Ɗa̱nga̱i, adama a na tsu bankai kuvon n kayin

ka̱ta̱ tsu la̱nga̱sa̱ nshilya n ni.&gt;&gt;

6 Adama a na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dana ta̱.

&lt;&lt;Kapai nɗanga n ni i taɗuku a iɗika,

ɗa̱ngusa̱ nshilya n kayala adama a Urushelima.

mayun ɗa a takacika likuci i nampa,

adama a na ko koyoku i punu n kaꞋa ba, sai modoruko.

7 Uteku tsu na kayinva ka̱ tsuwa̱ mini ma̱ ni,

ta feu u tsuwa̱ ka gbani-gbani ka̱ ni nannai,

uma a pana ta̱ arabali a̱ vishili, n munuka ma̱ ni

kanna lakam mi ta̱ e kene untsu a̱ ni e kelime ka̱ va̱.

8 Pana odoki a̱ va̱, avu Urushelima,

ta lo ma kuta̱wa̱ ma̱ shirikpa̱ka̱ ɗa̱ adama a unata u ɗa̱,

ta lo ma kuta̱wa̱ mo bonoko ɗa̱ agali,

iɗika i na yi ko vuza.&gt;&gt;

9 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dana ta̱,

&lt;&lt;I ta̱ a kuɗaya kagimi ka aza a Isaraila a na a buwai

tsu na a tsu ɗaya kashina ki itacishi,

u ba̱ra̱kpa̱ kukiye ku ni

a acaka.&gt;&gt;

10 U yayi ma kuyaꞋan kadanshi ka̱ta̱ m ɓarangu,

adama a na a pana?

Adama a na atsuvu e le a kpanduku ta̱,

a tsu pana ba,

kadanshi ka Vuzavaguɗu ko okpo ta̱ ili yi ishikushi we le,

ka buwa le ili i mali kpamu ba.

11 Adama a nannai, mi ta̱ tukpa n wupa u Vuzavaguɗu,

moꞋuta̱ n kuka̱na̱ uɗa.

&lt;&lt;Tsuwa̱n ta̱ u ɗa a̱ muku n na mi a uye,

n ubuta̱ u koɓolo ka a̱ɗa̱nga̱ni feu.

I ta̱ e kureme ali n amaci,

aza gba̱ra̱gba̱ra̱ nu nkoshi ra̱ka̱.

12 I ta̱ e kuneke aza a yoku i uwa i le,

n ashina le koɓolo n amaci e le,

adama nampa mi ta̱ a kuba̱rukpa̱ ekiye a̱va̱,

n yaꞋin tsurala n aza a ida̱shi i likuci,&gt;&gt;

mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

13 &lt;&lt;Ili i na i gita̱i a vuza kenu, ali a kubana a vuzagbayin,

yaba dem wi ta̱ a mali ma kalya,

i na i gita̱i a eneki ali kubana u anan ganu,

yaba dem kayaꞋin ka uwa kaꞋa.

14 O potsotongu ta̱ untsu a uma a̱va̱ gaɗi-gaɗi,

ka̱ta̱ a ka̱na̱ kudana,&lt;Ma̱ta̱na̱, ma̱ta̱na̱,&gt;

kpamu babu ma̱ta̱na̱.

15 A yaꞋan ta̱ ili i wono, ɗa kpamu a yaꞋin ili yi unata.

A̱ a̱, a pana wono ba, ko kenu.

ele e yeve uteku tsu na a̱ ku za̱lika̱ aci ba.

Adama nannai i ta̱ a kuyikpa̱ a ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ yikpa̱i,

a makyan mana baci n takacikai le i ta̱ kuyaꞋan uvakangi,&gt;&gt;

mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

16 Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;Shamgbai a nsanji ma uye i la̱na̱,

ka̱ta̱ ye ece uye u kuku,

ubuta̱ u na uye usingai wi, ka̱ta̱ i tono uɗa,

adama a na i ciya̱ wuvuki a̱ɗu a̱ɗa̱.

Ama ɗa a danai &lt;A̱tsu ci o kutono u ɗa ba.&gt;

17 Ɗa n zuwakai ɗa̱ aza kindi, ɗa n danai le,

&lt;zuwai atsuvu, i pana ciliki tsu vi vishiyaun.&gt;

Ama ɗa a danai, &lt;A̱ tsu ci a kuzuwa atsuvu tsu pana ba.&gt;

18 Adama a nannai panai, a̱ɗa̱ uduniya,

ka̱ta̱ a̱ɗa̱ uma i yeve i na ya kuta̱wa̱ ya kuciya̱ a̱ɗa̱.

19 Panai, a̱ɗa̱ aduniyan, la̱na̱i, mpa mi ta̱ a kutuka̱ n uma a nampa n atakaci,

adama a katsupu ka ili gbani-gbani i na a yaꞋin,

adama a na a iwan ta̱ kupana kadanshi ka̱va̱.

kpamu ɗa a iwain ku tono wila̱ uva̱.

20 Teɗai ugaꞋin wi ili ma̱gula̱ni i na yi uta̱i a̱ likuci i Sheba,

ko kpamu nkungu ma uyoꞋo a̱ likuci i daꞋin?

KuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ mi a kisa ba,

alyuka a̱ɗa̱ kpamu n ciga ba.

21 Adama nannai, Vuzavaguɗu u dana ta̱

&lt;La̱na̱, mpa n kuzuwa ka ta̱ uma a nampa,

ili ma̱ta̱ɗa̱ i na ya kuzuwa le a̱ yikpa̱,

kesheku n maku ma̱ ni,

toku n ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni i ta̱ a ku kuwa̱ koɓolo.&gt; &gt;&gt;

22 Vuzavaguɗu u dana ta̱,&lt;&lt;La̱na̱, uduniyan u yoku u ɗa lo a̱ kuta̱wa̱ a iɗika yi uɓon u gaɗi,

uduniyan u gbayin u yoku u ɗa u ɗa̱nga̱i a uteku wa aduniyan adama a kuvon.

23 A ɗika ta̱ utan koɓolo nsara,

uma agbanigbani aɗa i n asuvayali ba,

yura̱ i le yi ta̱ adanshi yura̱ i mala i ɗa,

i ta̱ gaɗi vo odoku,

ufoɓushi an aza a na o foɓushi kuvon,

adama a̱ nu avu Sihiyona.&gt;&gt;

24 Tsu pana ta̱ arabali e le,

ɗa ikyamba i tsu i kuwa̱i,

atakaci a ka̱na̱ tsu ta̱,

n mɓa̱la̱ tsu vuka va̱ a̱ga̱nda̱.

25 Ka̱ta̱ tsu uta̱ a kubana ashina ba,

ka̱ta̱ tsu wala uye wa nwalu ba,

adama a na vurala va vita̱ n kotokobi,

wovon kpamu u ka̱na̱ ta̱ ubuta̱ dem.

26 A̱ɗa̱ uma a̱va̱, ukai aminya a kpalu,

ka̱ta̱ i puɗa̱la̱ ka̱ci ka̱ɗa̱ n kokomo,

shika̱i wuya wuya tsu na a tsu shika̱ adama a maku mete,

na̱mgbi ka̱tsuma̱ ka̱u,

adama a na babu uyevi ɗa vuza munuka,

u kuta̱wa̱ ɗa̱.

27 &lt;&lt;Avu Irimiya n bonoko wu ta̱ vuza vu na u kukondo uma a̱va̱,

adama a na vu yeve usuɓi u uma a̱va̱.

28 Ele ra̱ka̱ aza ugbamukaci aɗa,

a̱ kuka̱ra̱sa̱ n a dansai kavama,

i ta̱ n utsura an vuyum vishili n vu lima̱.

dem vu le uma a kavama aɗa.

29 A̱ fa̱la̱i akina ka̱u,

adama na utuka̱ dalma,

na lo dem atakaci a gbani aɗa,

adama a na utuka̱ aza agbanigbani a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ va̱ ba.

30 E ci ɗeke le ta̱ azurufa agbanigbani,

adama a na mpa Vuzavaguɗu iwan le ta̱.&gt;&gt;

7

Ka gbani-gbani a iɗika

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Irimiya, u danai, 2 &lt;&lt;Bana vu shamgba a utsutsu u kpaꞋa ku Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu salaka le kadanshi ka nampa, vu dana. Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu a̱ɗa̱ aza a Yahuda ra̱ka̱ a na a tsu uwa n utsutsu u nampa adama a na a cikpa Vuzavaguɗu. 3 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili Ka̱shile ki Isaraila ka danai. Lapulai uye u ɗa̱ n kuyongo ku ɗa̱, mi ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ ɗa̱ ta̱ i da̱sa̱ngu punu a̱ ubuta̱ u nampa. 4 Ka̱ta̱ i zuwa katsura n kadanshi ka̱ ma̱ya̱nsa̱ka̱ ka nampa, i a kudansa. &lt;Na ɗa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.&gt;

5 &lt;&lt;Mayun ɗa baci i lapulai uye u ɗa̱ n kuyongo ku ɗa̱, i yaꞋankai itoku i ɗa̱ afada e mejege, 6 ɗa baci i doroi omoci, nu mkpan n agapa ba. Ɗa baci i tsuwa̱in mpasa ma aza a babu unushi a̱ ubuta̱ u nampa ba, ɗa baci kpamu i tono a̱ma̱li a na a ku uka ɗa̱ usa̱n ba, 7 mi ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ ɗa̱ i da̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ u nampa, iɗika i na n nekei ikaya i ɗa̱ ko wannai.

8 &lt;&lt;Ama, ɗanna i zuwai katsura n kadanshi ka̱ ma̱ya̱nsa̱ka̱ ka na ki ukuna u gbani. 9 Yi ta̱ a kuyaꞋan uboki, n munuka, i yaꞋan tsugbani n aꞋuwa, yi ta̱ o kusongu ku ka̱ma̱li ka Balu ili i ma̱gula̱ni, i ka̱na̱i kutono a̱ma̱li a na i yevei ba, 10 ka̱ta̱ i ta̱wa̱ i shamgba e kelime ka̱ va̱ a kpaꞋa ku nampa, ku na e ci ɗeke n kula ku va̱, i dana, &lt;Ci ciya̱ ta̱ wishi.&gt; Adama a na ci lyaꞋa kelime n kuyaꞋan ili yu unata koci? 11 E kene ku ɗa̱ kpaꞋa ku nampa ka, ku na e ci ɗeke n kula ku va̱ ku bono ta̱ ubuta̱ u kusheɗeku wo oboki? La̱na̱, mpa n ka̱ci ka̱ va̱ me ene ta̱, Vuzavaguɗu u dansai. 12 Banai gogo na a kpaꞋa ku va̱ Shilo, ubuta̱ u na n zuwai kula ku va̱ kuyongo n ugiti, ka̱ta̱ ye ene i na n yaꞋankai ku ɗa adama a ka gbani-gbani ka uma a Isaraila. 13 Vuzavaguɗu u danai, ana yi a kuyaꞋan ili i nampa ra̱ka̱, n ka̱na̱ ta̱ kuyaꞋanka ɗa̱ kadanshi, ama i panaka mu ba, n ɗeke ɗa̱ ta̱ ama yu ushuku mu ba, 14 adama a nannai, ili i na n yaꞋanka Shilo ɗaɗa n kuyaꞋanka kpaꞋa ku na e ci ɗeke n kula ku va̱, ku na i zuwakai katsura, ubuta̱ u na n nekei ɗa̱ n ikaya i ɗa̱. 15 Mi ta̱ o kuloko ɗa̱ e kelime ka̱ va̱, tsu na n lokoi i toku i ɗa̱ ra̱ka̱, kumaci ku Ifiraimu.

16 &lt;&lt;Avu tankpamu Irimiya, ka̱ta̱ vu yaꞋanka uma a nampa avasa ko vu yaꞋan ufolu adama e le ba, adama a na mi a kupanaka wu ba. 17 Vi e kene i na i a kuyaꞋan a̱ likuci kakau i Yahuda n uye ugbain wu Urushelima ba? 18 Muku o kuɓolongu nɗanga, isheku a kuzuwa akina, a̱ma̱ci a kusatara kiya adama a na a yaꞋanka ka̱ma̱li ka na e ci ɗeke Egbere vu gaɗi, emeshe. kuɗarukpaka a̱ma̱li o yoku ma̱kya̱n, adama a na a zuwa mu wupa. 19 Vuzavaguɗu u danai, ama mpa ɗa yi a kuzama vishili ba? Ka̱ci ke le ka i a kuyaꞋanka ba, adama a na i ta̱ o ko okpo n wono. 20 Adama a nannai, Vuzavaguɗu Ka̱shila̱ u dana ta̱, n kutsuwa̱n ta̱ wupa u va̱ n asuvusuɗukpi a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u nampa, u vuma m manama, a nɗanga n kakamba n ili i kashina. Yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ akina kpamu ko vuza na u kukima̱ a ɗa.&gt;&gt;

21 Vuzavaguɗu MalaꞋimili, Ka̱shile ki Isaraila ka danai. &lt;&lt;Doki kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱, i takuma inyama. 22 Adama a na a kanna ka na mu uta̱ka̱i ikaya i ɗa̱ a iɗika i Masar, n yaꞋan ka danshi n e le ko n neke le kadanshi a ukuna u kuneꞋe ku kusongu ko alyuka ba. 23 Ama n dana le ta̱ ukuna u nampa,&lt;Tonoi kadanshi ka̱ va̱, ka̱ta̱ mpa mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ tankpamu yi okpo uma a̱ va̱. Ka̱ta̱ i wala a uye u na n danai ɗa̱ dem, adama a na ugaꞋan ɗa̱ mayin.&gt; 24 Ama ɗa a iwain kupana, a̱ kpa̱ɗa̱i kuzuwaka mu atsuvu, ɗa a̱ ka̱na̱i kutono kusheshe ku le n uye wu ugbamukaci u le, ɗa a kucikpa o bonoi ka̱ca̱pa̱ a na a kubana kelime. 25 Ali kanna ka na ikaya i ɗa̱ i ka̱sukpa̱i iɗika i Masar a̱ kuta̱wa̱ anana, n suꞋuku le ta̱ eneki a̱va̱ ra̱ka̱ a kanna lakam. 26 N nannai dem a panaka mu ba, ko a zuwaka mu atsuvu, ama ɗa a kpanduki a̱ɗu e le a yaꞋin ka gbani-gbani ka na ka laꞋi isheku i le.

27 &lt;&lt;Adama a na, vi ta̱ a kudana le ukuna u nampa ra̱ka̱, ama a kupana ba. vi ta̱ a kuɗeke le, ama i a̱ kushuku ba. 28 Ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Nava e le ɗa uduniyan u na u kpa̱ɗi kushuku n kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, kpamu ushuku n ugbari ba, ɗa a iwain kamayun, kamayun ki una̱u le ba.

29 &lt;&lt; &lt;Punai a̱nji aci a̱ɗa̱ i taɗuku,

ka̱ta̱ i yaꞋan kpalu a aginda a na i ni ili ba,

adama a na Vuzavaguɗu u iwan ta̱

muku n ayin a nampa, adama a wupa u ni.&gt;

Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka makiɗaka

30 &lt;&lt;Adama a na aza a Yahuda a yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani a a̱shi a̱ va̱. Vuzavaguɗu u dansai. A shikpa̱i ili yu unata i le a kpaꞋa ku va̱ ku na a ci ɗeke n kula ku va̱, adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ ku ɗa. 31 Ɗa a maꞋin katalikalyuka ka na e ci ɗeke Tofetu punu a ka̱ra̱Ꞌa̱ ko kolobo ka Hinomu adama a na o songu muku n le, nkere n olobo akina, mpa n zuwa le a yaꞋan ili i nanlo ba. Ko yi a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ba. 32 Adama a nannai la̱na̱, kanna ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, ka na o kudoku e ɗeke ubuta̱ u nanlo Tofetu ba, ko tana odoku e ɗekei ka̱ra̱Ꞌa̱ ko kolobo ka Hinomu ba, ama i ta̱ e ku ɗekei ka̱ra̱Ꞌa̱ ka makiɗaka, adama a na ta punu a̱ kuciɗa̱ngu uma n a̱bunda̱i a Tofetu, ali a namba ubuta̱. 33 Ka̱ta̱ even a ikyamba i uma a nampa okpo ilikulyaꞋa yi nnu n nyama i kakamba, kpamu babu vuza na u kuloko le. 34 Ka̱ta̱ n sa̱nka̱ ma̱za̱nga̱ mi ishipa, m ma̱za̱nga̱ ma vuza vuka vu savu m mavuka vu savu a iɗika i Yahuda n uye u Urushelima, adama a na iɗika ya yi ta̱ o kokpo agali.

8

1 &lt;&lt;A ayin a nanlo, Vuzavaguɗu u dana ta̱, kanna ki ta̱ lo a ku ta̱wa̱, ka na a̱ kutuka̱ n etele o ngono ma Yahuda, n etele aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, n etele a anan ganu a̱ ni, n etele e eneki a̱ ni koɓolo n etele aza a na i punu ida̱shi a Urushelima asaun e le. 2 @@@@@@@Ka̱ta̱ ecikpe a ɗa a kanna, n wotoi, n e keteshe ki ili gaɗi ra̱ka̱, i na i a kuciga ɗa kpamu a yaꞋin kai a̱ ga̱nda̱, i na o tonoi, ni i na kpamu a̱ la̱nsa̱i ɗa kpamu o tonoi. I a ku ɓolongu a ɗa ba bele a ciɗa̱ngu a ɗa. Ama i ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ le okpo tsa a̱ wuya̱n. 3 Aza na a buwai n wuma a ka̱tsuma̱ ka aza gbani-gbani a nam pa i ta̱ a kudana u lata̱ tsu kuwa̱ a ubuta̱ dem u na n lokoi le, mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili mpa ɗa n dansai.

Unushi n afada

4 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu dana le, Vuzavaguɗu u dana ta̱

Ɗa baci vuma u yikpa̱i, u tsu ɗa̱nga̱ kpamu ba?

Ɗa baci vuza u ɗa̱skpa̱i uye, u tsu bono kpamu ba?

5 Yiɗa̱i i zuwai ɗa uma a na mpa a ɗa̱skpa̱i uye

o bonoi n ka̱ca̱pa̱ ra̱kura̱ka̱?

Ushuki n ka uwa,

ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i ku bono.

6 N mpa ɗa ta̱ bini ɗa n zuwai atsuvu n pana,

ama babu vuza na u dansai kamayun,

babu vuza na wushuki n unushi u ni,

u dana, &lt;Yiɗa̱i n yaꞋin?&gt;

Yaba dem wi ta̱ a ma̱la̱ki ma ka̱ci ka̱ ni,

an kodoku kana ka sapai kaci a ku uwa ubuta̱ u kuvon.

7 Ko koborou a ci imkpi gaɗi ke yeve ta̱

ayin a̱ ni,

n moɗoi, n mashangi koɓolo n matapambara,

ma tsu yeve ta̱ ayin o kubono e le,

Ama uma a̱ va̱ e yeve ba.

e yeve wila̱ u Vuzavaguɗu ba.

8 &lt;&lt;Nini ɗa i kudana,&lt;Ya kudana tsu ɗa̱nga̱,

kpamu wila̱ u Vuzavaguɗu u ɗana koɓolo n a̱ tsu&gt;?

Wa ɗe tana macaka mi iɗani ma aza uwa

mo bonoko ka ukuna wa a uwa.

9 A za ugboji wono i ta̱ okokpo n wono,

I ta̱ a kudagaza, ka̱ta̱ a laza n a̱ le,

Adama na a iwan ta̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu,

nannai va ugboji we ene u ɗa i nu ɗa?

10 Adama nannai, n ku ɗika ta̱ amaci e le n neke aza yoku,

ka̱ ashina e le kpamu n neke a ɗa i rala i le,

adama na i na i ɗikai a vuza kenu ali a kubana a vuzagbayin vu le,

yaba dem vuza kalya a ɗa,

i na i ɗikai a eneki ali a kubana i ganu i le,

yaba dem ka yaꞋin ka uwa kaꞋa.

11 O potsotongu ta̱ untsu a uma a̱ va̱ gaɗi,

ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kudana &lt;Ma̱ta̱na̱, ma̱ta̱na̱,&gt;

Ashe tana ma̱ta̱na̱ mi lo ba.

12 A pana ta̱ wono an a yaꞋin ka gbani-gbani ka?

A̱ a̱, ko kenu a pana wono ba,

e yeve ma uteku tsuna a tsu za̱lika̱ aci adama o wono ba.

Adama nannai i ta̱ a kuyikpa̱ koɓolo n aza na a yikpa̱i,

ayin a na baci n tecengu i le, ka̱ta̱ a vakangu le,

Vuzavaguɗu ɗa u danai.

13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, ka̱ta̱ ayin a na baci ma kuɓolongu le,

ka̱ta̱ m kpa̱ɗa̱ kuciya̱ u maci u mambulu a nɗanga mi itacishi ba,

ka̱ta̱ m kpa̱ɗa̱ kuciya̱ umaci u ma̱biri a maɗanga ma̱ ma̱biri ba,

a̱vuku feu e ɗekpe ɗe,

i na n neke i le i puwa̱nka̱ ɗe ekiye e le.&gt;&gt;

14 Yiɗa̱i i zuwai ɗa ci ida̱shi na?

Ɓolongi ubuta̱ ute, ka̱ta̱ tsu bana a likuci yu ukanji,

adama na tsu kuwa̱ ɗe,

adama na Vuzaguɗu u ɗa̱skpa̱ tsu ta̱ adama a na tsu kuwa̱

ɗa u nekei tsu mini ma yaza tsu soꞋo,

adama na tsu yaꞋin kai ta̱ Vuzavaguɗu u nushi.

15 Tsu la̱nsa̱ ta̱ an ci ciya̱ ma̱ta̱na̱, ama ci ciya̱ ba,

tsu la̱nsa̱i ta̱ upoci, ama ɗa ce enei vishili.

16 &lt;&lt;A pana ta̱ ilama ya odoku i rala a Dan,

n upani u kacaꞋa ka nwalu ka ene ko odoku e le

ɗa iɗika ra̱ka̱ i dagazai.

A̱ ta̱wa̱i ɗa una iɗika n i na yi punu ra̱ka̱,

likuci ya koɓolo n aza na i punu ida̱shi i ɗa.

17 La̱na̱, n kusuꞋuku ɗa̱ ta̱ n oko,

agbaji a na i n a̱guma̱ ba,

ka̱ta̱ a luma ɗa̱,&gt;&gt;

mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱.

Irimiya u Shika̱i adama Uma a̱ ni

18 Ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱ va̱ mo kotso ta̱, una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u ɗa wa kuna mu,

ka̱ɗu ka̱va̱ ka kuwa̱ ta̱.

19 Pana ma̱shi ma uma a̱ va̱

ɗe a likuci ya n daꞋin.

&lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ɗe a Sihiyona ba?

Mogono ma ni ma ba ɗe ba?&gt;&gt;

&lt;&lt;Yiɗa̱i zuwai ɗa a zuwai mu wupa n nlulu n le,

koɓolo n a̱ma̱li a kavama e le?&gt;&gt;

20 &lt;&lt;Makapa mo kotso ɗe, lyushi i kotso ta̱,

dem n nannai tsu laꞋaka ba.&gt;&gt;

21 Adama na uma a̱ va̱ a yaꞋan kai muna, mpa ɗa n yaꞋankai muna,

Mi ta̱ a kpalu, ɗa wovon kpamu u ka̱ ni mu.

22 a̱guma̱ a ba ɗe a Giliyadu ba?

Vuza va a̱guma̱ feu wi ɗe ba?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa a kpa̱ɗa̱i ku potsotongu

uma a̱ va̱?

9

1 Ishi baci a dana kaci ka̱ va̱ mini maꞋa,

a̱shi a̱ va̱ kpamu a̱shi a mini a ɗa,

Mishi a̱ kushika̱ kanna n kayin, adama uma a̱ va̱ a na irala i le yu unai.

2 Ishi baci a dana mi a kufuɗa n laza n ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ ka̱ta̱ n cinukpa n ele,

ka̱ta̱ m bana n sheɗeku a kakamba,

adama na a iwain ku tono wila̱ u Vuzavaguɗu,

ɗa okpoi ashakanlai a na o tsu doro uma.

3 A ci yaꞋan ta̱ ulinga n elentsu e le a dansa ka uwa,

an uma a na a tsu taɗuku ayaꞋa a utan.

adama a ukuna wa a uwa u le u ɗa u zuwai ɗa okpoi aza u tsura a i ɗika i nampa,

e le tana e yeve mu ba.

4 Ka̱ta̱ vu ushuku n toku nu na yi ɗe ɗevu ba ko toku nu ba.

adama a na ra̱ka̱ aza a modoruko a ɗa u teku tsu na Yakubu wi,

o tsu doronoi ta̱ ka̱ta̱ kpamu a yaꞋin kpanai a uwa.

5 o tsu doro ta̱ a̱ja̱Ꞌa̱ le,

ka̱ta̱ a iwan kudansa kamayun,

ayin tutu a uwa a ɗa le u linga, a dama nanai, i ɗa ɗa i zuwa ɗa okpoi a fuɗai a uwa,

ka̱ta̱ a ka̱na̱ ma yaꞋin mu unushi babu ku kotso, a li uteku tsu na a ku fuɗa a ɗa̱skpa̱ ba.

6 Ka̱ta̱ gangai a ka̱na̱ ma yaꞋin kpanai m a uwa n o odoronsonoi,

a li uteku tsu na a ku namba vuza na wa a ku dana mpa ɗa Vuzavaguɗu.

7 Adama nannai, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dana ta̱.

&lt;&lt;La̱na̱, mpa n ku luwa̱ le ta̱ ka̱ta̱ n kondo le,

adama na mpa mene i na i buwai ma kuyaꞋin adama a uma a̱ va̱ ba?

8 Elentsu e le ayaꞋa a tsukono a ɗa,

a ma dansa mu ukuna wa a uwa,

yaba dem utsu dansa ta̱ ukuna u kasingai n toku ni,

ama a ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ta̱ u sheshe kei ka gbani-gbani ufoɓi.

9 Ashe ugan n takacika le adama i li na mpa ba? Vuzavaguɗu u danai,

ashe ugan n yaꞋanka ka̱ ci ka̱ va̱ katsupu

adama icuꞋu yu uduniya i na mpa ba?

10 &lt;&lt;Mpa n kushika̱ ta̱ ka̱ta̱ n yaꞋin kpalu adama nsansa,

ka̱ta̱ kpamu n yaꞋan kpalu adama ubuta̱ u kalina,

adama a na u ɗekpu ta̱ ɗa wokpoi ukuna u gbani, u teku tsu na babu vuza na u ku tono ɗe,

babu tana odoku a pana ma̱shi ma anaka ɗe,

n nnu dem koɓolo n ili kakamba

ra̱ka̱ i suma ɗe.

11 N kubonoko ta̱ Urushelima kotomo ka agali,

ubuta̱ u kalina wa nsheꞋe n kakamba,

ka̱ta̱ kpamu m bonoko Yahuda lekeɗi,

babu vuza.&gt;&gt;

12 Ya yi vuza na wi n ugboji u na wi a kuyeve ili i na mpa? Vuza na Ka̱shile ka yaꞋin kai kadanshi adama na u dana uma kaꞋa? Yiɗa̱i i zuwai ɗa o bonokoi iɗika ya agali an kagbata, tsu na babu vuza na u ku tono punu? 13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai. &lt;&lt;Adama na a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ wila̱ u va̱ u na n zuwakai le, kpamu ɗa a iwain ku tono kadanshi ka̱ va̱ ko kpamu a iwain ku yaꞋin u linga n kaꞋa, 14 ama ɗa a yaꞋin ugbamukaci ɗa o tonoi ucigi wa a̱ɗu e le a ka̱ni kutono ka̱ma̱li ka Balu, uteku tsu na eshekpu e le i yotsongi le. 15 Adama nannai, ɗa Vuzavaguɗu MalaꞋimili Ka̱shile ki Isaraila ka dana. La̱na̱, mpa n ku lyaꞋatangu ta̱ uma a na mpa n ilikulyaꞋa ya okono m mini mo tsukono o soꞋo. 16 N kuwacuwa le ta̱ a iɗika yu uduniya e le ko ikaya e le i yevei ba, ka̱ta̱ n zuwa una le n otokobi.&gt;&gt;

17 Vuzavaguɗu malaꞋimili u dana ta̱.

&lt;&lt;YaꞋin cico, ka̱ta̱ i ɗeke a̱ma̱ci a na e yevei ma̱shi ma kpalu a̱ ta̱wa̱,

su uki e ɗeke a̱ma̱ci a na a fuɗai a̱ ta̱wa̱,

18 Ɗa̱skpa̱i a dakaka a̱ ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu a̱ ma̱shi e le tsu pana,

adama na a̱shi a̱ tsu o ɗoro n kujilya,

ka̱ta̱ igapalyawu i tsu i ɗoro mini.

19 Adama na uma a pana ta̱ eɗeku a uma a̱ ma̱shi a Sihiyona,

a kudana, &lt;La̱na̱, uteku tsu na tsu na̱mgba̱i,

Tsokpoi ta̱ i li wono,

adama na o loko tsu ta̱ tsu ka̱sukpa̱i iɗika ya,

adama na a la̱nga̱sa̱ ta̱ ubuta̱ wi ida̱shi i tsu.&gt; &gt;&gt;

20 Ɗa Irimiya u danai, a̱ɗa̱ amaci panai kadanshi ka Vuzavaguɗu

ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ atsuvu a̱ɗa̱ ushuku n kadanshi ku una̱u u ni,

yotsongi nkere n ɗa̱ ma̱shi ma kpalu,

ka̱ta̱ yaba dem feu u yotsongu toku ni vishipa vu kpalu.

21 Adama na ukpa̱ u uwa ta̱ atusu i iwa i tsu,

uwa ta̱ a efeku a̱ tsu,

a ku una muku uye ugbain,

a̱ ɗenga̱ni kpamu an nsanji n likuci.

22 Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;Dansa,

&lt;Even ikyamba a uma i ta̱ a ku ka̱na̱ ku yikpa̱sa̱,

tsa a̱wiya̱n e keteshe,

ci ishina i na aza makapa a kapai,

ka̱ta̱ a namba vuza na u ku ɓolongu le.&gt; &gt;&gt;

23 Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza vu ugboji u lapa a̱pa̱ adama ugboji u ni ba, ka̱ta̱ kpamu vuza vu tsura u lapa a̱pa̱ adama u tsura u ni ba, ka̱ta̱ kpamu vuza vu ciyi u lapa a̱pa̱ adama u ciyi u ni ba, 24 ama ka̱sukpa̱ yaba dem na u ku lapa a̱pa̱ u lapa adama ili i na mpa, an u ciya̱i kuyeve ɗa u yevei mu an mpa ɗa Vuzavaguɗu na u tsu yaꞋin kasingai, n kamayun n ku usuɓi u duniya. Adama na i ɗa ɗa i ci neke mu yoꞋo, mpa, Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

25 Vuzaguɗu dana ta̱, &lt;&lt;La̱na̱, kanna ki ta̱ lo a kuta̱wa̱, kana n ku takacika aza na i nu ukiɗi wa avaja i kyamba koci. 26 Wa ta, aza Masar, n aza Yahuda, n aza Edom olobo a Amuno, n aza Moba koɓolo n aza na i ida̱shi agbata, aza na a tsu puna a̱nji e le an ca̱Ꞌa̱n, adama na uduniya u na mpa ra̱ka̱ aza ofoto a ɗa, koɓolo n aza Isaraila ra̱ka̱ aza unambi wa avaja u ɗa, a̱ a̱ɗu.&gt;&gt;

10

A̱ma̱li n Ka̱shile ka wuma

1 A̱ɗa̱ aza Isaraila panai kadanshi kana Vuzavaguɗu wi a ku u dana ɗa̱. 2 Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;Ka̱ta̱ i tono i na aza aduniyan i a kuyaꞋin sa ba,

ka̱ta̱ kpamu i pana wovon wu urotu u na wi gaɗi ba,

adama na uduniyan wi ta̱ a kupana wovon u le,

3 adama na kutoni ka̱ a̱ma̱li kuma ili i gbani i ɗa.

A ka kamba ka a ci kapa maɗanga,

ka̱ta̱ kesheꞋwi ashewi ma n kushe ka alyu.

4 ka̱ta̱ u paɗara ka na azurufa koɓolo n azanariya,

ka̱ta̱ u vara ka n ikusa m matalaka

adama na ka ka̱ yikpa̱ ba.

5 A̱ma̱li e le, i ta̱ ci ili wovon a kashina kagbani,

a tsu dansa ba,

kpamu sai uma a ɗika le,

adama na a tsu wala ba.

Ka̱ta̱ i pana wovon u le ba,

adama na a tsu takacika vuza ba,

be le tana a yaꞋin kasingai.&gt;&gt;

6 Babu vuza na wi tsu nu, Vuzavaguɗu,

A vu vuzagbayin ɗa, kula ku nu kpamu ku gbayin ku ɗa koɓolo n utsura.

7 Ya yi wa ku kpa̱ɗa̱ kupana wovon u nu, a vu mogono mu aduniyan?

Adama na vu yawa ta̱ a pana wovon u nu,

adama a na a ka̱tsuma̱ ka aza ugboji aduniyan ra̱ka̱,

n tsugono tsu le ra̱ka̱

babu vuza na wi tsu nu.

8 Ra̱ka̱ vu le, alau a gbani-gbani ɗa,

ku yotsongu ka̱ a̱ma̱li e le, i yoku i ɗa ba, nɗanga n ɗa koci.

9 Kuluwa ka azurufa ku uta̱ ta̱ a Tarishi,

ka azanariya kpamu a Ufazu.

Ulinga u kesheꞋwi u ɗa koɓolo n kukiye ku kawakana ka azanariya,

ucanuku u le, usumbi u ma̱ɗiya̱ u ɗa n usuni,

ra̱ka̱ vu le ta na u linga u keyevi u ɗa.

10 Ama Vuzaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile ka mayun,

a̱yi ɗa Ka̱shile ka wuma m mogono mana me geshei.

U yaꞋin baci wupa u ni ka̱ta̱ iɗika i jengeɗe,

aduniyan tana u kufuɗa a gbama asuvu n wupa u ni ba.

11 Nanai ɗa yi a kudana le, &lt;&lt;A̱ma̱li a na a yaꞋin gaɗi n iɗika ba, i ta̱ a ku takacika uduniya n ɗaka vu Ka̱shile.&gt;&gt;

12 A̱yi ɗa vuza na u yaꞋin iɗika n utsura u ni,

ɗa kpamu yaꞋin uduniya n ugboji u ni,

n kuyeve ku ni kpamu ɗa u ba̱rukpa̱i gaɗi.

13 Ɗa baci wu uta̱ka̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni, ka̱ta̱ a pana yura̱ i mini gaɗi,

u tsu zuwa ta̱ eleshu a̱ ɗenga̱ a u koci wu aduniyan.

ka̱ta̱ u zuwa ulaɗi adama a mini,

ka̱ta̱ u tuka̱ n wunla̱ a ka̱tsa̱ma̱ ki uwa i le.

14 Uma ra̱ka̱ alau a ɗa kpamu e yeve ili ba,

Ka̱luwa̱i ka kazanariya dem ka tsu okpo ta̱ n wono adama a̱ ka̱ma̱li kana u yimai,

adama na ka̱ma̱li ka na u yaꞋin va, ka uwa kaꞋa,

kpamu ka ki n wuma ba.

15 E le ili yoku i ɗa ba, ukuna u modoruko u ɗa koci,

ayin atakaci a yawa baci i ta̱ a ku kuwa̱.

16 Ama a̱yi Ka̱shile kana a̱ tsu aza Isaraila ci o ku tono ki tsa a̱ma̱li a nanlo ba,

adama na a̱yi ɗa vuza na u yaꞋin i li ra̱ka̱,

kpamu aza Isaraila e le ɗa kumaci ka a gadu ku ni,

kula ku ni ku ɗa mogono mo ovonshi.

17 Ɓolongi ucanuku u ɗa̱,

a̱ɗa̱ na yi ida̱shi a ubuta̱ wu ugbashi.

18 Adama na Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;La̱na̱, ɗa na mita̱ a ku vakangu kumaci ku uduniya

a ayin na mpa,

ka̱ta̱ n tuka̱ le n atakaci,

ka̱ta̱ tana a takacika.&gt;&gt;

19 Mpa, ka̱va̱ ka kotso ta̱,

adama muna ma va̱ ma yimkpa ta̱.

Ama ɗa n danai, &lt;&lt;Mayun na va ugbari u ɗa,

mayun ɗa n gbama asuvu.&gt;&gt;

20 A̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ ka̱pa̱m ka̱va̱,

ɗa a kasai awin a̱ ni,

muku n va̱ ra̱ka̱, n iwan mu ta̱,

kpamu a buwa o kubono ba.

Babu vuza na u buwai an wa shikpa̱ ka̱ mu ka̱pa̱m kpamu,

be le tana u saku mu a kakashi utsutsu a.

21 Adama na nguɓi ma alau a ɗa,

e le a̱ la̱nsa̱ Vuzavaguɗu ba,

i ɗa ɗa i zuwai ɗa a nambai una̱singai,

ɗa a wacuwai ushiga wu nlala u le ra̱ka̱.

22 Panai, ka̱luwi, la̱na̱i, ka ɗa tana ka yawai,

atakaci a gbayin a na uta̱i uɓon u gaɗi,

adama na o bonoko likuci i Yahuda a gali,

n ubuta̱ ku yongo wa nsheꞋe n kakamba.

23 N yeve ta̱, Vuzavaguɗu, wuma u vuma u ni u ɗa ba,

Ba a̱yi ɗa vuza na wi a kinda kudasa ku ni ba.

24 Lapula mu, Vuzavaguɗu, ama a ka̱tsuma̱ ku usuɓi,

ba a ka̱tsuma̱ ka wupa u nu ba, ta lo mo kokpo i li gbani.

25 Va̱ma̱ wupa u nu ubuta̱ wu uduniya u na u kpa̱ɗa̱i ku yeve wu,

n ubuta̱ uma a na a tsu kpa̱ɗa̱ ku ɗeke kula ku nu,

adama na a takuma ta̱ kumaci ka aza Yakubu,

a takumai ta̱ ɗa o soɗongi ni,

ɗa o bonokoi ubuta̱ wi ida̱shi u ni agali.

11

O koɗoi uzuwukpani

1 Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya u danai. 2 &lt;&lt;Pana kadanshi ku uzuwukpani ka na mpa, ka̱ta̱ vu dana aza Yahuda n aza na i ida̱shi a Urushelima. 3 Ka̱ta̱ vu dana le Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u dana ta̱, una̱u wuya wi ta̱ a ku ka̱na̱ yaba dem na u kpa̱ɗi kupana kadanshi ku uzuwukpani ka na mpa, 4 u na n danai ikaya i ɗa̱ a ayin a na mutukai le a ɗika i Masar, a ubuta̱ wa ebelu iyum, n danai le, panai kadanshi ka̱ va̱, ka̱ta̱ i tono ili ra̱ka̱ i na n danai ɗa̱ i yaꞋin. Nanai ɗa ya kokpo uma a̱ va̱, ka̱ta̱ mpa kpamu mokpo Ka̱shile ka̱ɗa̱. 5 Adama na n shatangu a kucina a na n kucinakai ikaya i ɗa̱, an maku neke e le iɗika i na yi a kuwa̱ mani n ishigi, uteku tsu na ka ki anana.&gt;&gt; Ɗa mushuki, &lt;&lt;Ɗa̱skpa̱ ka kokpo nannai, Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

6 Ɗa Vuzavaguɗu kpamu danai mu, &lt;&lt;Dansa ukuna u na mpa ra̱ka̱ a likuci ya a Yahuda n uye wu Urushelima. Panai kadanshi ku uzuwukpani ka na mpa ka̱ta̱ i tono ka. 7 Adama na n dansa ka ta̱ ikaya i ɗa̱ mayin ayin a na mu utuka̱i le iɗika i Masar, n ka̱na̱ ta̱ ku dansa ka le ka a li a kuta̱wa̱ anana, mpa a ku dana le, tonoi kadanshi ka̱ va̱. 8 Dem n nannai o tono kadanshi ka̱ va̱ ba, be le tana a zuwa atsuvu a pana ka a, ɗa yaba dem u tonoi kusheshe ku ka̱ɗu ku gbanigbani ku ni. A dama nannai ɗa n tuka̱i le n ukuna u kadanshi ku uzuwukpani ka na mpa ra̱ka̱, kana n danai le o tono, ama ɗa a iwain.&gt;&gt;

9 Ɗa kpamu Vuzavaguɗu u doku u danai mu, &lt;&lt;A ciya̱ ta̱ o foɓo so a kavama a ka̱tsuma̱ ka aza a Yahuda n aza Urushelima. 10 O bono ta̱ a ka̱tsuma̱ ku unushi wi ikaya i le, i na a iwain kupana kadanshi ka̱ va̱. Ɗa a ka̱na̱i mo tono ma a̱ma̱li e le. Aza Isaraila n aza Yahuda o koɗo ta̱ uzuwukpani u va̱, u na n yaꞋin n ikaya i le. 11 Adama nannai, Vuzavaguɗu u dana ta̱, La̱na̱, n ku tuka̱ le ta̱ m ma̱dukpa̱ ma na a kupasa ba. Ko ɗa baci o folonoi mu, mpa n kupana ba. 12 Yeve ka̱ta̱ likuci ya aza Yahuda koɓolo n aza na i punu ida̱shi a Urushelima a suma a bana a shika̱ a̱ma̱li a na i a ku bansuka n kuneꞋe ku le, ama i a kisa le a ayin atakaci a nanlo ba. 13 Adama na ka̱bunda̱i ka̱ma̱li e le ka yawa ta̱ ka̱bunda̱i ka likuci i le, ka̱bunda̱i ka atalialyuka a na a shikpa̱i kpamu ka yawa ta̱ ka̱bunda̱i ku uye wu Urushelima, i li i wono, atalialyuka a adama na o sonku ka̱ma̱li ka Balu kuneꞋe.

14 &lt;&lt;Adama nannai ka̱ta̱ vu yaꞋin ka uma a na mpa kavasa ba, ko kpamu vu shika̱ ko vu yaꞋin kavasa adama e le, adama a na ko o folono baci a ayin atakaci e le mpa n kupanaka le ba. 15 Teɗai ugain u macigi ma̱ va̱ a kpaꞋa ku va̱, an u yaꞋin ka gbani-gbani ka̱ a̱bunda̱i? E kene ku ɗa̱ alyuka an nyama mita̱ a ku takpa ka wuya? A li ɗa vi a ma̱za̱nga̱? 16 Mi shi a ku ɗeke wu &lt;Maɗanga ma zaitu n umaci usingai.&gt; Ama n wunla̱ u gbangam u ɗa a ku dyaɓa akina, ka̱ta̱ tana acaka a̱ ni a leɓece akina. 17 Vuzavaguɗu Ka̱shile ko ovonshi, a̱yi na u shikpa̱i ɗa̱ u dansa ta̱ ukuna wa atakaci adama a̱ɗa̱, adama unushi u na aza Isaraila n aza Yahuda a yaꞋin, a zuwai mu n yaꞋin wupa, adama a kuneꞋe ku na a yaꞋin sakai ka̱ma̱li ka balu.&gt;&gt;

18 Vuzavaguɗu ɗa u yotsongi mu, ɗa n ciya̱i ku yeve,

ɗa u yotsongi mu ukuna u gbanigbani una a yaꞋan sai.

19 Ama ɗa n yongoi an mokyon ma singai

ma na aguɓai a ku banka ubuta̱ u ku kiɗa.

Mpa tana n yeve a na mpa ɗa i o kufoɓusoko ba,

a na a danai,

&lt;&lt;Ka̱sukpa̱ tsuna maɗanga ma koɓolo n umaci u ni ra̱ka̱,

ka̱sukpa̱ tsu gbatya ma tsu utuka̱ a ka̱tsuma̱ ki iɗika i wuma,

adama na a cinukpa n a̱yi.&gt;&gt;

20 Ama, a vu Ka̱shile ko ovonshi, a vu na vu ci yaꞋin afada usuɓi,

a vu na vu tsu kondo ka̱ɗu n cico,

ka̱sukpa̱ mene atakaci a na va ku yaꞋin ka le,

adama na a vu ɗa n tuka̱i n kadanshi ka̱ va̱.

21 Adama nannai, Vuzavaguɗu yaꞋin ta̱ kadanshi adama uma Anatotu, aza na i a ku la̱nsa̱ wuma u nu, a ku dana, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yaꞋin kene n kula ku Vuzavaguɗu ba, ta ba nannai ba ci ta̱ a kuna wu.&gt;&gt; 22 adama nannai, i na mpa Vuzavaguɗu vo ovonshi n dansai i ɗana, &lt;&lt;La̱na̱, mita̱ a ku takacika le. Olobo e le i ta̱ a ku bana u kpa̱Ꞌa̱ u kotokobi, ka̱ta̱ amaci e le n muku n le, kambulu kuna le, 23 babu ko za te vu le na wa kubuwa. Adama na n ku tuka̱ ta̱ aza Anatotu n atakaci a ka̱ya̱ ka atakaci e le.&gt;&gt;

12

Irimiya u Dansai

1 Vuzavaguɗu, a vu vuza singai ɗa,

ayin a na baci de dem n tuka̱i nu n kadanshi.

Dem n nanai ka̱sukpa̱ mu n doku mece wu i li te.

Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vuma gbani-gbani u tsu yongo n uciyi?

Yi ɗa̱i i zuwai ɗa uma a gbani-gbani a tsu laꞋa yaba dem ku yongo n ma̱ta̱na̱?

Ka̱ta̱ kpamu a ka̱na̱ ku lyaꞋa kelime n ku ciya̱ u ciyi?

2 A vu ɗa vu shikpa̱i le, ɗa a zuwai aralu,

ɗa o gbonguroi ɗa tana a matsai umaci,

o tsu yongo ta̱ n kula kunu una̱u le,

ama a̱ɗu e le i ta̱ dangi n avu.

3 Ama a vu, Vuzavaguɗu, vu yeve mu ta̱,

vene mu ta̱, ɗa kpamu vu kondoi ka̱ɗu ka̱ va̱,

vu yeve ta̱ an ka ki ɗevu n avu.

Adama nannai, rono mu an mokyon ma na o foɓusoi adama a ku kiɗa,

ka̱ta̱ vu zuwa ma kau adama a kanna ka ku kiɗa.

4 Ali wannai ɗa uduniya u ku ka̱sukpa̱ kuyaꞋan kpalu?

Ka̱ta̱ mita̱ ma ashina ma ka̱sukpa̱ ku ɗekpe?

Adama a kagbanigbani ka aza na i punu ida̱shi i ɗa

n nnu n inyama n kakamba n kotsoi,

adama a na a dana ta̱, &lt;&lt;Wi a kuna tsu ra̱ku ra̱ka̱ ba.&gt;&gt;

Vuzavaguɗu wu ushuki Irimiya

5 &lt;&lt;Ɗa baci a vu n uma i yaꞋin malamanai mi ilaɗi i e ene ɗa o otongi nu,

nini ɗa va ku fuɗa malamanai n odoku?

Kpamu ɗa baci vu yikpa̱i a iɗika i singai,

nini ɗa va ku yaꞋin iɗika ya a wana i Urdu?

6 Adama na, ko aza nu, n aza kpaꞋa ku dada nu,

e le feu a yaꞋin ka wu ta̱ ka gbani-gbani,

o ku tono wu n a lapakai nu una̱,

ka̱ta̱ vu ushuku n a̱ le ba.

ko nini ɗa baci de vu panai a dansai kasingai a dama nu.&gt;&gt;

7 &lt;&lt;N ka̱sukpa̱ ta̱ kpaꞋa ku va̱,

n varuku ta̱ ili yu uka̱ni i va̱,

N neke ta̱ macigi ma̱ va̱

e kiye a vurala vu ni.

8 I li yi uka̱ni i va̱,

yokpo ta̱ an kawu a kakamba,

u ɗengusa̱ ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka tsurala n m mpa,

adama nanai ɗa n iwain ni.

9 Ili yu uka̱ni i va̱, yokpo mu ta̱ an kura̱ ku a̱kunzu?

Ɗa̱skpa̱ asakali a na tsu takuma i nyama uta̱ a ka̱ra̱i.

Bana, vu ɗeke n nyama n kakamba ra̱ka̱,

tuka̱ n a̱ le a takuma.

10 Nguɓi n a̱bunda̱i a la̱nga̱sa̱ ta̱ kashina ki itacishi ka̱ va̱,

a dasa ta̱ ugboku va̱,

ɗa o bonokoi kashina ka singai ka̱ va̱

ka̱pula̱ka̱ ka gbani-gbani

11 O bonoko ta̱ ka kagali,

kagali, wita̱ a kuyaꞋin ka mu kpalu.

Ɗa iɗika ra̱ka̱ yokpoi agali,

kpamu babu vuza na u keɓecei.

12 A gaɗi vu nsansa n na mpa ra̱ka̱,

aza munuka uta̱ ta̱,

adama na kotokobi ka Vuzavaguɗu ka ka̱na̱ ta̱ munuka

daga uteku wu iɗika u na mpa a kubana u na n ɗe,

a ka̱tsa̱ma̱ ki ili ya mpasa ra̱ka̱ babu vuza na wi m ma̱ta̱na̱.

13 A ca̱Ꞌa̱ ta̱ alkama, ama ɗa a kyaꞋi awana,

a takacika ta̱ ka̱ci ka̱le gbani.

I ta̱ a kupana wono wi i na a cimbai,

adama wupa ugbain u Ka̱shile.&gt;&gt;

14 I na Vuzavaguɗu u dansai adama itoku i gbani-gbani ra̱ka̱ i na i sawai ili yu uka̱ni i na u nekei uma a̱ ni aza Isaraila i ɗa na.&lt;&lt;La̱na̱, mpa n ku utuka̱ le ta̱ a ka̱tsa̱ma̱ ki iɗika i le, ka̱ta̱ kpamu mu uta̱ka̱ aza Yahuda a ka̱tsa̱ma̱ ke le. 15 Kpamu ayin a na baci mu utuka̱i le, ka̱ta̱ n kucikpa m pana asuvu ayali e le, ka̱ta̱ n bonoko le, yaba dem a ubuta̱ wu uka̱ni u ni, n iɗika i ni. 16 Ka̱ta̱ wokpo, a li ɗa baci o bonoi ɗa o tonoi kuyotsongu ku uma a̱ va̱, tsu na a kuyaꞋin a kucina n kula ku va̱, &lt;N kucina ta̱ n Ka̱shile ka wuma,&gt; e le feu i ta̱ a ku ciya̱ upeci u le a ka̱tsuma̱ ka uma a̱ va̱. 17 Ama ɗa baci likuci a ka̱tsuma̱ ka aduniyan a iwain kupana, ka̱ta̱ mu utuka̱ a i ɗa muna ra̱ku ra̱ka̱.&gt;&gt;

13

Kaɗambura ka Irimiya

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;Ɗenga̱ vu bana vu tsula kaɗambura ka kukyun, ka̱ta̱ vu shiya a kukyun, ama ka̱ta̱ vu pitiku ka a̱ mini ba.&gt;&gt; 2 Ɗa n tsulai kaɗambura, ɗa n shiya a kukyun ku va̱ uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai mu n yaꞋin. 3 Ɗa Vuzavaguɗu doku ɗa u yaꞋin kadanshi m mpa i re, u danai, 4 &lt;&lt;Ɗika kaɗambura ka na vu tsulai va, ka̱ta̱ vu bana o kuɗolu ku Yufiriti vu sokongu ka a kungu ku katali.&gt;&gt; 5 Ɗa m banai o kuɗolu ku Yufiriti ɗa n sokongi ka, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai mu n yaꞋin. 6 A na a yaꞋin ayin e re, ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ɗenga̱, vu bana o kuɗolu ku Yufiriti vu ɗika kaɗambura ka na n dana nu vu sokongu va.&gt;&gt; 7 Ɗa n ɗa̱nga̱i ɗa m banai o kuɗolu ku Yufiriti ɗa n ga̱va̱i, ɗa n ɗikai kaɗambura ka punu ubuta̱ u na n sokongi va. Ama kaɗambura ka ka na̱mgba̱ ɗe, ka ka buwa u teku tsu na a ku yaꞋin ka ili ba.

8 Ɗa Vuzavaguɗu doku ɗa u yaꞋin kadanshi m mpa kpamu, u danai, 9 &lt;&lt;Nanai ɗa n kula̱nga̱sa̱, wi ta̱ o ku yotsongu an ma ku la̱nga̱sa̱ i li i na aza Urushelima n aza a Yahuda i a ku yaꞋin ka a̱ra̱ɗi. 10 Ta uma a gbani-gbani a na mpa, a na a iwain kupana kadanshi ka̱ va̱, aza ugbamukaci a na o tsu tono ucigi wa a̱ɗu e le, n o tonoi a̱ma̱li o yoku, o kokpo tsu kaɗambura ka na mpa, kana kokpoi i li gbani. 11 Adama na uteku tsu na kaɗambura ka na mpa ka ci shiya kukyun ku vuma, ta m bonokoi aza Isaraila n aza a Yahuda ra̱ka̱ wa̱ va̱ nannai, adama na okpo uma a̱ va̱, uma a na a kucikpa mu ka̱ta̱ a neke mu tsugbayin. Ama ɗa a kpa̱ɗi kupana.

Ma̱diki u Shatangi m Ma̱kya̱n

12 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu dana le kadanshi ka na mpa. &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u dana ta̱, &lt;&lt;Ma̱diki dem i shatangu ma m ma̱kya̱n.&gt;&gt; &gt; I ta̱ a ku dana wu, &lt;A̱ tsu ci yeve an a kushatangu ma̱diki dem m ma̱kya̱n ba?&gt; 13 Ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, la̱na̱, mita̱ a kuzuwa uma a ubuta̱ u na mpa ra̱ka̱ o soꞋo ma̱ra̱ malaꞋa le, ngono n na n da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka Dawuda, a na n ganu, n eneki koɓolo n uma ra̱ka̱ a na i punu a ida̱shi a i ɗika i Urushelima. 14 Ka̱ta̱ n zuwa le a ka̱na̱ magamansanai, kolobo n dada ni, ko asuvu ayali a̱ɗa̱ n kupana ba, be le tana n sa̱Ꞌa̱ le uteku tsu na n ku kpa̱ɗa̱ kuna le ra̱ka̱.&gt; &gt;&gt;

O ronoi atsuvu aza a Yahuda ta lo a ku bana Ugbashi

15 Panai, ka̱ta̱ i zuwa atsuvu i pana, adama na Vuzavaguɗu dansa ta̱. 16 Nekei Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ɗa̱ tsugbayin, kafutuka̱ n ka̱yimbi, kafu na eneꞋe a̱ɗa̱ a ta̱ɗa̱tsa̱ atali adama ka̱yimbi, ka̱ta̱ a ayin a na baci yi a ku la̱nsa̱ kutashi ka̱ta̱ u bonoko ku ɗa ka̱yimbi, ka̱yimbi kagbayin. 17 Ama i dana baci i kupana ba, mpa n ku shika̱ ta̱ u sokongi adama a̱ra̱ɗi a̱ɗa̱. Mita̱ a̱ kushika̱ wuya wuya, ka̱ta̱ o ɗoro kujilya, adama na a ɗika ta̱ ushiga u Vuzavaguɗu a kubanka ugbashi. 18 Dana mogono n a̱na̱ku a suruniya, &lt;&lt;A̱ cipa̱ a kakuba ko tsugono, adama na a cipuka̱ ta̱ oroli a singai o tsugono a kaci ke le.&gt;&gt; 19 A gbagura ta̱ likuci ya aza Negebu, kpamu babu vuza na u ku ɓa̱iwa̱i le, a ɗika ta̱ aza Yahuda a ku banka a ubuta̱ u tsugbashi, a iɗika le ta̱ ra̱ka̱ a ku banka tsugbashi.

20 &lt;&lt;Ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ɗa̱ gaɗi,

ka̱ta̱ i la̱na̱ yene aza na a uta̱i uɓon u gaɗi.

Te ɗai ushiga u uma u na e nekei ɗa̱,

ushiga usingai u ɗa̱ wa?

21 Yeɗei i ku dana ɗa baci a zuwakai ɗa̱ aza e kelime, aza na a̱ɗa̱ n ka̱ci ka̱ɗa̱ i ci yotsongu adama a na okpo a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ɗa̱? Yi a kutakacika u teku tsu u na vuka va a̱ ga̱nda̱ vu tsu takacika ba? 22 Ama ɗa baci i danai a̱ɗu a̱ɗa̱, &lt;Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i li i na mpa i ciya̱i tsu?&gt; Adama a unushi wa a̱bunda̱i u ɗa, u zuwai ɗa kagbanigbani ka̱ɗa̱ ka̱ uta̱i e keteshe, ɗa katakaciki ɗa̱. 23 Vuza va aza Habasha wi ta̱ a kufuɗa kusabaꞋa i kyamba i ni? Ko kpamu kawu wi ta̱ a kufuɗa kusabaꞋa usumbi wi i kyamba u ni? Ta ba nannai, a̱ɗa̱ feu yi ta̱ a kufuɗa ku yaꞋin kasingai, a̱ɗa̱ na i kiwanai n kuyaꞋin ka gbanigbani. 24 Mita̱ a kuwacuwa ɗa̱ ta̱ a na a̱kpa̱n a na wunla̱ u tsu pura̱ a ku banka a kakamba. 25 Na va ɗa ɗa upeci u ɗa̱, upeci u na n gisanki nu, adama na vu cinukpa ta̱ m mpa, ɗa vushuki na uwa. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 26 Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ n ku ɗengusa̱ ta̱ kalaba ka̱ nu ali ka pala a̱shi a̱ nu, ka̱ta̱ ene cishomboɗi tsu nu e keteshe. Ka̱ta̱ wono u ka̱na̱ wu. 27 Mene ta̱ i li yi unata i nu, n ukuna u tsugbani tsu nu, n ukuna u cishakanlai tsu nu an kodoku a keteshe. I li ya atakaci i ɗa a vu Urushelima. Wannai ɗai va kushuku o bonoko wu vuza ciɗa?

14

Kambulu, m Munuka koɓolo n atakaci

1 Kadanshi kana Vuzavaguɗu yaꞋin kai Irimiya adama unambi u mini.

2 &lt;&lt;I ɗika i Yahuda yita̱ a̱ ma̱shi ma kpalu, efeku a̱ likuci gbagbain i ni i ta̱ a ku na̱mgba̱, uma a̱ ni a vaku ta̱ iɗika adama a kpalu, Ma̱shi mu Urushelima kpamu ma yimkpa ta̱. 3 Aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ a likuci a̱ suku ta̱ agbashi e le a kenu ku le mini, a na yawai o kogbodo a ciya̱ mini ba, ɗa o bonoi n diki n le lekeɗi, ɗa wono u ka̱na̱i le, ɗa a palai aci e le. 4 Adama a u ɗekpu u na iɗika ya i ɗekpei, adama a unambi u mini a iɗika, acimbi okpo ta̱ n wono, ɗa a palai aci e le. 5 Ali mereꞋe a kakamba, ma̱ ka̱sukpa̱i maku ma̱ni adama a unambi u mita̱. 6 N jaki n kakamba feu n shamgba ɗe aginda, ayinviki an nsheꞋe n kakamba, a̱shi e le uyimba̱ adama unambi wi ijanu.

7 &lt;&lt;Ɗa Irimiya u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, ko an wokpoi unushi u tsu yimkpai n ka̱bunda̱i, ɓa̱nka̱ tsu adama a kula ku nu, adama a na u boni u ka̱ca̱pa̱ u tsu u yimkpa ta̱, mayun tsu nusaka wu ta̱. 8 A vu, ka̱pa̱m ka aza Isaraila, ki ishi ka̱ va̱ a ayin atakaci, nini ɗa ɗa vokpoi an komoci a iɗika, an komoci kana ka shamgbai uye adama a na wu asa ka̱ta̱, mkpa u ka̱na̱ uye. 9 Nini ɗa vokpoi an vuma na u ripula̱i, an kovonshi kana ka ku fuɗa kisa vuza ba? N nannai dem, a vu Vuzavaguɗu a vu ɗa na e mere ma̱ tsu ma. Kpamu e yeve ɗe an a̱ tsu va uma a̱ nu a ɗa, Vuzavaguɗu tsu folono wu ta̱, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ tsu ba.&gt;&gt; 10 I na Vuzavaguɗu u dansai adama a uma na mpa i ɗa na, &lt;&lt;Uma a lata̱ n kuciga a̱ ka̱ra̱sa̱ gbani, a ci da̱sa̱ngu a ubuta̱ u te ba. Adama nannai mpa Vuzavaguɗu mushuku n e le ba, n ku ciɓa ta̱ n unushi u le ka̱ta̱ n takacika le.&gt;&gt; 11 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu. &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yaꞋan kavasa adama ma̱ta̱na̱ ma uma a nampa ba. 12 Adama a na ɗa baci a yaꞋin kakuli, mpa mi a kupana ma̱shi me le ba, ko ɗa baci e nekei kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ki ishina, mpa mi a kisa ku ɗa ba. Ama mita̱ a ku una le n kotokobi, m ma̱dukpa̱ koɓolo n atakaci.&gt;&gt;

Eneki aꞋuwa

13 Ɗa n dana, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile, ɗa na eneki a dana le ta̱, &lt;A̱ ɗa̱ yi a kene kotokobi ko kambulu, ama mpa mita̱ a ku neke ɗa̱ ta̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a ubuta̱ u nampa.&gt; &gt;&gt; 14 Ɗa Vuzavaguɗu danai, &lt;&lt;Eneki a ukuna wa aꞋuwa u ɗa i a kudansa n kula ku va̱. Mpa n suꞋuku le ba, n dana le feu a dana le feu kakuna ba. Kene ka uwa ku ɗa i a kuyaꞋin ka ɗa̱, kindana ka a uwa, n kusheshe ka a̱ɗu e le. 15 Adama nannai, i na Vuzavaguɗu dansai adama eneki a na a yaꞋin kene n kula ku va̱ ka, ko an wokpoi mpa n suꞋuku le ba, n aza na a danai &lt;Kotokobi n kambulu ki a ku ta̱wa̱ a i iɗika i na mpa ba. N kotokobi n kambulu ka a ku kuwa̱. 16 Ka̱ta̱ uma a na kpamu a yaꞋin kai kene ka, a taɗuku le u pula, uye wu Urushelima, ka̱ a u koci una le n kambulu n otokobi, ka̱ta̱ a namba vuza na u ku ciɗa̱ngu le, e le koɓolo n amaci e le n muku n e le. Adama na mpa mita̱ e kuneke le unushi u le.

17 &lt;&lt;Vu dana le kadanshi ka nampa.

&lt;YaꞋan a̱shi a̱ va̱ a̱ ka̱na̱ kuɗoro kujilya kanna n kayin, ka̱ta̱ kpamu ku jikpa ba. Adama na a lapa ta̱ mekere ma ka̱ɗu ma va̱, ɗa a yaꞋin kai ni muna n ulapi wuya wuya. 18 Ɗa baci m banai a kashina, ka̱ta̱ n cina aza na a kapai n otokobi. Kpamu ɗa baci n uwai asuvu a likuci, ka̱ta̱ n cina aza na i atakaci n kambulu. Adama a na eneki n anan ganu, ukuna u ka̱ci ka̱ le u ɗa e yevei iɗika ya koci, e yeve koyoku ba.&gt; &gt;&gt;

19 Vu iwan ta̱ aza a Yahuda nannai? Ka̱ɗu ka̱ nu feu ka̱ ka̱na̱ ta̱ kene unata u Sihiyona? Adama a yiɗa̱i a ɗa vu lapai tsu ali iɗika, uteku tsu na tsu kokpo babu kupotso? Tsu la̱nsa̱i ma̱ta̱na̱, ama tsu ciya̱ ba. Tsu zuwai a̱ɗu a̱ tsu an tsa ku potso, ama ɗa vishili vu ɗa̱nga̱i. 20 Vuzavaguɗu, gogo na ci yeve ka gbani-gbani ka̱ tsu, n unushi wi isheku i tsu, adama a na tsu nusuku ta̱. 21 Ka̱ta̱ vu takacika tsu ba, Vuzavaguɗu adama a kula ku nu, ka̱ta̱ vu natukpa tsugbayin tsu kakuba ka tsugono tsu nu ba, ciɓa n uzuwakpani u na vu yaꞋin n a̱tsu, ka̱ta̱ vu ɗa̱ngusa̱ u ɗa ba. 22 A ka̱tsuma̱ ka a̱ma̱li aduniyan, ka̱ma̱li ki ta̱ lo kana ka jaꞋasai? Ka̱ta̱ kpamu u u yoꞋo? Ashe a vu ɗa ba, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu? Adama nannai, a vu ɗa tsu zuwakai a̱pa̱, adama na avu ɗa vu ci yaꞋin ili na mpa ra̱ka̱.

15

Vuzavaguɗu u dansai i na ya ku ciya̱ aza a Yahuda

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, ko ɗa baci Musa n Samaila a ɗa̱nga̱i ɗa a shamgbai e kelime ka̱ va̱ ufolu adama uma Isaraila, ka̱ɗu ka̱ va̱ ki a kuta̱na̱ ba. Loko le a wu e ni u a̱shi a̱ va̱, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le a laza. 2 Ɗa baci kpamu e ecei nu, &lt;Teɗei tsa kubana?&gt; Ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt; &lt;Aza na i adama ma̱dukpa̱, a bana ubuta̱ u ma̱dukpa̱, aza na kpamu i adama kotokobi, a bana ubuta̱ u kotokobi, aza na kpamu i adama kambulu, a bana ubuta̱ u kambulu, ka̱ta̱ aza na tankpamu i adama ugbashi, a bana ubuta̱ wugbashi u le.&gt;

3 Mita̱ a̱ ku ushuku n unushi u na ya kuna le. I inya, i ɗa kotokobi, i ire itatsu i ɗaɗa nsheꞋe koɓolo n nnu n na n ku saza vuma, i na̱shi i ɗaɗa n nama n kakamba adama a na a una ka̱ta̱ a takuma. 4 Ka̱ta̱ n zuwa le okpo ili yi unata o tsugono tsu aduniyan ra̱ka̱ adama ili i na Manasa kolobo ka Hizekiya mogono ma a Yahuda ma yaꞋin a Urushelima. 5 &lt;&lt;Ya yi wi a kupana a̱ suvu ayali a̱ nu Urushelima, ko kpamu u shika̱ adama a̱ nu? Ya yi u kukpatala, ka̱ta̱ wece ma̱ta̱na̱ ma̱ nu? 6 A̱ɗa̱ ɗa i iwain mu, i lyaꞋi kelime n kubono ka̱ca̱pa̱, adama nannai n zuwa ta̱ tsurala n a̱ɗa̱, ita̱ ku una ɗa̱. Mo n kugbama asuvu n a̱ɗa̱. 7 N yelekpe le ta̱ m moko ma kuyelyukpu efeku a likuci a iɗika. A̱ɗa̱ uma a̱ va̱ i iwan ta̱ ku ka̱sukpa̱ ukuna wu unushi u ɗa̱. Adama nannai, mita̱ a ku una ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu n zuwa a una muku n a̱ɗa̱. 8 N doku ta̱ ka̱bunda̱i ka agapa e le, kokpoi an kayala ka malaꞋa, ɗa n tuka̱i ina̱ku ya olobo vuza munuka kanna a kaci. Ɗa n zuwai atakaci n wovon u ka̱na̱i gogolo. 9 Ka̱ta̱, a̱yi vuka vu na vu maci muku n cindere ikyamba i ni i kuwa̱i, ka̱ta̱ u lima̱, ka̱ta̱ kanna ka̱ yikpa̱ babu kanna ka kotso, e nekei ta̱ wono, ɗa a takacikai ni. Ka̱ta̱ aza na a buwai tankpamu irala i le yuna le n otokobi, mpa ɗa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

Irimiya u dansai

10 Ili ya atakaci i ɗa mpa, a vu a̱na̱kpa̱ an vu maci mu, ayin tutu a morono ma adama, a mawasan n yaba dem iɗika. Mpa n neke kutan ba, mpa feu n kopuku vuza ba, ama dem n nannai ɗa uma ra̱ka̱ i a ma shika ma̱ va̱. 11 Ama ɗa Vuzavaguɗu wushuki, u danai, &lt;&lt;Irimiya mpa n ku kanza wu ta̱, ka̱ta̱ n zuwa irala i nu i folono wu vu ɓa̱nka̱ le a ayin a na i atakaci. 12 Vuma wi ta̱ a kufuɗa wa koɗo vuyum ko vuyum vishili uɓon u gaɗi? 13 N ku neke ta̱ uciyi koɓolo n udukuyan u ɗa̱ wokpo ili yu puri gbani, babu ikebe, adama unushi u ɗa̱ a iɗika ya ra̱ka̱. 14 Ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ i yaꞋan ka irala i ɗa̱ tsugbashi a iɗika i na i kpa̱ɗa̱i kuyeve, adama na wupa u va̱ u ka̱na̱ ta̱ tsa akina a na a ku ka̱na̱ ku kula̱ ko wannai.&gt;&gt;

15 Ɗa Irimiya u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, vu yeve ta̱ ili dem,

ka̱sukpa̱ vu ciɓa m mpa, ka̱ta̱ vu ta̱wa̱ wa̱ va̱.

Ka̱ta̱ vu yaꞋin ka mu katsupu wa aza na i a ku takacika mu.

Ka̱ta̱ vu cinukpa n uremi u ka̱ɗu u nu ba,

ka̱ta̱ kpamu vu yeve adama a̱ nu a ɗa mi a kusoꞋo atakaci.

16 A vu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, a vu ɗa vuzagbayin vo ovonshi a lingata,

a na vu yaꞋin kadanshi m mpa, ɗa m pana yi u yoꞋo u kadanshi ka̱ nu, ɗa kaꞋa ka zuwai mu ma̱za̱nga̱,

adama na a ci ɗeke mu ta̱ n kula ku nu,

avu Vuzavaguɗu Ka̱shile ku Uba̱nga̱ri.

17 N da̱sa̱ngu o koɓolo ka aza u ciyi ba, be le n yaꞋin ma̱za̱nga̱, n da̱sa̱ngi an daꞋin va̱ adama na vi ta̱ koɓolo m mpa, adama na vu zuwa mu ta̱ n shana n wupa. 18 Yi ɗa̱i zuwai ɗa atakaci a̱ va̱ a kpa̱ɗi ku kotso, untsu a̱ va̱ feu o potso ba, ɗa a ɗa a kpa̱ɗa̱i kuta̱na̱? Vi ta̱ a kushamatangu mu an kuɗolu ku kpa̱ɗa̱i kuɗekpe, ko ci kayinva ka mini ma na ma ci ɗekpe? 19 Adama nannai, i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗa na, &lt;&lt;Ɗa baci vu kpatalai ɗa vu bonoi wa̱ va̱, mita̱ a kubono ku wu, ka̱ta̱ n ka̱sukpa̱ wu vu shamgba e kelime ka̱ va̱. Ali ɗa baci vu dansai ili i singai, n ili ya uwa ba, vi ta̱ o ku okpo una̱ u kadanshi u va̱. I ta̱ a kubono wa̱ nu, ama a vu ka̱ta̱ vu bono wa̱ le ba. 20 Ka̱ta̱ m bonoko wu vokpo an mashilya ma vuyum vishili we e le. I ta̱ a ku shilika̱ n a̱vu, ama a kufuɗa wu ba, adama na mpa mita̱ koɓolo n na vu, adama na n ɓa̱nka̱ wu ka̱ta̱ kpamu misa wu, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 21 Mayun, n kisa wu ta̱ e kiye a uma a kavama a nanlo, ka̱ta̱ n shiba̱ wu ekiye a uma unambi wa asuvu ayali a na mpa.&gt;&gt;

16

Kambulu, Kotokobi n Ukpa̱

1 Ɗa Vuzavaguɗu kpamu u doku yaꞋin kadanshi m mpa, u danai, 2 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yaꞋin yolo, vu matsa muku mo olobo ko nkere ubuta̱ u na mpa ba. 3 Adama a na i na Vuzavaguɗu u dansai adama a muku mo olobo n nkere n a matsai ubuta̱ u na mpa, n isheku i na i maci le i iɗika i na mpa i ɗa na. 4 I ta̱ a ku kuwa̱ n mɓa̱la̱ n kavama. Babu vuza na u kuyaꞋin ka le kpalu, be le tana a ciɗa̱ngu le. I ta̱ o kokpo keyelekpetei. Kotokobi n kambulu ki ta̱ a kuna le, ka̱ta̱ even i kyamba i le okpo ilikulya ya nnu n nama n kakamba. 5 Adama na Vuzavaguɗu u dana ta̱ Ka̱ta̱ vu uwa a kpaꞋa ku na i a kuyaꞋin kpalu ko ubuta̱ u na i una̱mgbi ka̱tsuma̱ ba. Ka̱ta̱ vu na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ adama e le ba, adama na mpa mutuka̱ ta̱ ucigi u va̱ ubuta̱ uma a na mpa, ucigi u va̱ n asuvu ayali a̱ va̱ ubuta̱ uma a na mpa. 6 Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a ku kuwa̱ a iɗika i na mpa. Aza gbagbain n aza kenken. Ka̱ta̱ a namba vuza na u ku ciɗa̱ngu le, kpamu ko vuza u ku shika̱ adama e le ba, be le tana u ɗana ka̱ci ke, ko o gbonduwo aci adama e le. 7 Babu vuza na u ku ya̱na̱ tsuwa u banka vuza kpalu va, adama a na u saꞋa yi adama a ilina i ciya̱i ni, babu kpamu vuza na u ku neke yi ili kusoꞋo adama a na u saꞋa eshekpu ko a̱na̱ku a̱ ni a na amaci ni. 8 Ka̱ta̱ vu bana a kpaꞋa ku kakuli ali vu da̱sa̱ngu koɓolo n na̱ le ba a kulyaꞋa n osoꞋi ba. 9 Adama a na mpa Vuzavaguɗu vuzagbayin va ovonshi Ka̱shile ki Isaraila, mita̱ a ku zuwa ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ma̱za̱nga̱, n ka ma̱ta̱na̱, n ka vuka n vali. 10 &lt;&lt;Ɗa baci vu danai uma kadanshi ka na mpa ra̱ka̱, i ta̱ a ku dana, &lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u danai ukuna u gbani-gbani u na mpa ra̱ka̱ u ciya̱ tsu? Yi ɗa̱i ci yaꞋin kai ni? Unushi wene u ɗa ci yaꞋin kai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu? 11 Ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Adama na eshekpu ikaya i ɗa̱ i ka̱sukpa̱ mu ta̱ ɗa a̱ ka̱na̱i kutono a̱ma̱li na yaꞋin kai le tsugbashi ɗa a̱ ka̱sukpa̱i mu kpamu a̱ tono wila̱ u va̱ ba, 12 kpamu ɗa i kucikpa ɗa i laꞋi ikaya i ɗa̱ kuyaꞋin unushi, yaba dem vu ɗa̱ o kutono kusheshe ku gbani-gbani ku ka̱ɗu ku ni, ɗa i iwain kupana ka̱ va̱. 13 Adama a nannai, mita̱ a ku utuka̱ ɗa̱ a iɗika i nampa ka̱ta̱ m bono ko ɗa̱ a iɗika i yoku i na ko ikaya i ɗa̱ i yevei ba, ta ɗe yi o kuyongo o kutono a̱ma̱li o yoku kanna n kayin, adama na ko asuvu ayali a̱ɗa̱ mi a kupana ba.&gt;

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kusabaꞋa Isaraila.

14 &lt;&lt;Ayin i ta̱ lo a kuta̱wa̱, Ka̱shile ka dansai, kana uma o kudoku a dana, &lt;N kucina ta̱ n kula ku Ka̱shile ka wuma ka na ku utuka̱i a za Isaraila i ɗika i Masar ba.&gt; 15 Ama i ta̱ a kudana, &lt;N kucina ta̱ n Ka̱shile ka wuma kana ku utuka̱i n uma Isaraila a na i uɓon ugaɗi n iɗika dem i na u wacuwai le.&gt; Adama na mita̱ o kubono ko le i ɗika i le i na n nekei ikaya i le. 16 &lt;&lt;N nannai dem, Vuzavaguɗu u dana ta̱, ɗa na mita̱ ofoɓuso a na n kusuku osoruku adama na e reme le. Ka̱ta̱ m megeshe n su uku le na n aza a kutambu a na a kutamba le an nsansa, n akamba, n a̱ suvu a kpanlai atali dem. 17 Adama na mita̱ e kene i na i a kuyaꞋan sa ra̱ka̱. Ko i te i le yi mu sokongi ba, kagbanigbani ke le ra̱ka̱ ki ta̱ a a̱shi a̱ va̱. 18 Ama a ugiti mita̱ biꞋi o kudoku le ka̱bunda̱i ka atakaci adama a ka gbanigbani nu unushi u le, adama na a̱ la̱nga̱sa̱ mu ta̱ iɗika n a̱ma̱li unata a babu wuma e le, ɗa a shatangi ubuta̱ wu uka̱ni u va̱ n ili yu unata i le.&gt;&gt; 19 Vuzavaguɗu, utsura u va̱ m mashilya mu utsura ma̱ va̱, n ubuta̱ u kusheɗeku u va̱ a ayin atakaci, a̱ nu ɗa aduniyan a kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a dana, &lt;&lt;Ikaya i tsu i ciya̱ ili yi uka̱ni ba, banda a̱ma̱li a uwa, n ili gbanigbani i yaꞋin ki le ma̱riki ba. 20 Vuma lima̱, wi ta̱ a kufuɗa wa yaꞋan ka ka̱ci ka̱ ni a̱ma̱li? Ama e le A̱shile a mayun a ɗa ba.&gt;&gt; 21 &lt;&lt;Adama nannai, la̱na̱, mpa n kuzuwa le ta̱ e yeve, kute ku na mpa, n kuzuwa le ta̱ e yeve ili mereve i va̱ n utsura u va̱, ta lo a kuyeve an kula ku va̱ ku ɗa Vuzavaguɗu.&gt;&gt;

17

Unushi wa aza Yahuda

1 &lt;&lt;Unushi wa aza Yahuda a ɗana ta̱ u n ɗa m macaka mi iɗani ma vuyum, n una̱u utsura, a ka̱ra̱ ka le ta̱ a ɗa a magbaganla a̱ɗa̱u e le, n gaɗi va avana a katalikalyuka, 2 muku n le feu n tsuyaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ ma a na a bana ubuta̱ wa atali a lyuka a̱ma̱li e le, n ubuta̱ u kululu ku Asheru ku na ikaya e le i ci tono, a kakambu ka nɗanga n aginda ugaɗi, 3 n uɓon wa a nsansa a keteshe ka likuci. Ka̱ta̱ n neke udukuyan u ɗa̱ n kuzuwa ku ɗa̱ ra̱ka̱, gbani adama a ubuta̱ unushi u ka̱ra̱Ꞌi iɗika i ɗa̱ ra̱ka̱. 4 Ka̱ta̱ i namba ucanuku wu uka̱ni u n nekei ekiye a̱ɗa̱, ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ i ga̱nda̱ ka̱ irala i ɗa̱ a iɗika i na i nambai ku yeve, adama na a ka̱tsuma̱ ka wupa u va̱, ɗa akina a tsuta̱ ka̱ta̱ a ka̱na̱ ku kula̱ ali uteku n uteku.&gt;&gt;

5 Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;Una̱ u wuya u ɗa, u vuma na u nekei ka̱ɗu ka̱ ni u vuma.

A̱yi na n a̱yi derere ɗa i, a̱yi na u kpatalakai Ka̱shile kucina̱. 6 Adama na wi ta̱ an mura̱ta̱i a kakamba, wi a kene kasingai ka na ka ku ta̱wa̱i ba. Wi ta̱ a kuda̱sa̱ngu agbata a kakamba, a ɗika ya mkpaɗi i na yi babu vuza.

7 &lt;&lt;Vuza vu una̱singai ɗa vuza na u nekei ka̱ɗu ka̱ ni u Vuzavaguɗu. 8 U tsu yongo ta̱ an maɗanga ma na a̱ shikpa̱i a ubuta̱ u mini, a̱ yi u tsu zuwa ta̱ aralu a̱ ni a kubana o kuɗolu, ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kupana wovon u kpandari, adama na a̱vuku a̱ ni o tsu yongo ta̱ ta̱ku, u tsu pana wovon a ayin unambi u mini ba, u tsu ka̱sukpa̱ kumatsa umaci ba. 9 Ka̱ɗu ka laꞋa ta̱ ili ra̱ka̱ asuvawuya, ama tukpa n kagbanigbani, ya yi u kufuɗa ku yeve kaꞋa? 10 &lt;&lt;Mpa Vuzavaguɗu n la̱na̱ ta̱ ka̱ɗu, ɗa n kondoi kaꞋa, adama na n neke yaba dem uteku ci ili na u yaꞋin, n uteku tsu kutoni ku ni.&gt;&gt; 11 Uteku tsu na maroni ma tsu vaku okowo a na u zuwai ba, ta vuza vu uciyi vu na u ciya̱i udukuyan n uye u singai ba wi nannai, a ka̱tsuma̱ ka utsura u wuma u ni, u ɗa wi ta̱ o kukotso, ka̱ta̱ a ukocishi wokpo kalau. 12 Kakuba ka singai kana a̱ shikpa̱i ɗe n ugiti, kaɗa ubuta̱ u ciɗa u na ci shi yaꞋin kutoni. 13 O a vu Vuzavaguɗu, katsura ki Isaraila, yaba dem na u ka̱sukpa̱i nu wi ta̱ o kokpo n wono, aza na a kpatalai ɗa a̱ ka̱sukpa̱i nu aduniyan, i ta̱ a ku kece le iɗika, adama na a ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu, kayinva ka mini ma wuma. 14 Vuzavaguɗu, potsotongu mu, isa mu, mpa tana mita̱ a ku ciya̱ wishi, adama na a vu ɗa i li kucikpi i va̱. 15 La̱na̱, a tsu dana mu ta̱, &lt;&lt;Te ɗai kadanshi ka Vuzavaguɗu ka ki? Ɗa̱skpa̱ ka ka̱ ta̱wa̱.&gt;&gt; 16 Mpa n suma ubuta̱ u kokpo maguɓi ma nu ba, ko n cikala ke ne kanna ka atakaci. Kpamu vu yeve ta̱ i na de ra̱ka̱ yi uta̱i una̱ u va̱, e keteshe ka i ɗa yi. 17 Ka̱ta̱ vokpo mu ili wovon ba, adama a na a vu ɗa ubuta̱ u ku sheɗeku u va̱ a kanna a atakaci. 18 Ka̱sukpa̱ aza na i a kutakacika mu okpo n wono, ama ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ mu mokpo n wono ba, ka̱sukpa̱ wovon u ka̱na̱ le, ama ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ m mpa na wovon ba. SuꞋuku le kanna ka atakaci ka̱ta̱ vuna le ali kureꞋe.

La̱na̱ kanna ka Ashibi, ciɗa

19 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;Bana vu shamgba a utsutsu a utsutsu uma a tsu uwa, u na ngono ma aza Yahuda a tsuwa n uta̱i, koɓolo n tsutsu u Urushelima n na ubuwai ra̱ka̱, 20 ka̱ta̱ vu dana, &lt;A̱ ɗa̱ ngono ma a Yahuda, n uma aza Yahuda, koɓolo n aza na i punu ida̱shi a Urushelima, a na o tsu tono u tsutsu na mpa, panai kadanshi ka Vuzavaguɗu. 21 Vuzavaguɗu u dana ta̱, i la̱na̱ mayin, adama a wuma u ɗa̱, ka̱ta̱ i ɗika ucanuku a kanna ka Ashibi ko i uka n ili n tsutsu Urushelima ba. 22 Ka̱ta̱ i ɗika ucanuku u ɗa yi uta̱ka̱ pulai vi uwa i ɗa̱ a kanna ka Ashibi ba, ko kpamu i yaꞋan ulinga u yoku a kanna ka ba, ama la̱na̱i kanna ka Ashibi ka, ciɗa, uteku tsu na n tonokoi ikaya i ɗa̱. 23 N nannai dem ɗa a iwain kupana, ko a zuwa asuvu le a pana. Ama ɗa a votsuki atsuvu e le adama a na a̱ kpa̱ɗa̱ kupana a.

24 &lt;&lt; &lt;Ɗa Vuzavaguɗu u danai, ama ɗa baci i zuwai atsuvu ɗa i panai kana n dansai, ɗa i kpa̱ɗa̱i ku uwaka n ucanuku a utsutsu u likuci i na mpa a kanna ka Ashibi, ama ɗa i ɗikai kanna ka Ashibi ka okpoi kanna ka ciɗa kpamu ɗa i kpa̱ɗa̱i ku yaꞋan u linga a kanna ka, 25 a ayin a nanlo ɗa ngono n na n kuda̱sa̱ngu a kakuba ka tsugono ka Dawuda, a kuwa n tsu tsutsu likuci u na mpa wa, ka̱ta̱ a kumba i keke ya odoku e le n ngono n le, koɓolo n uma Yahuza n aza na i punu ida̱shi a Urushelima. Ka̱ta̱ a̱ da̱sa̱ngu a likuci i na mpa a li a kubana uteku. 26 Ka̱ta̱ uma uta̱ a likuci i Yahuda n ubuta̱ u na wi u ka̱ra̱i n Urushelima, a likuci ya aza Bayami, n Shefela vu likuci va nsansa, koɓolo n Negebu, ka̱ta̱ a ka̱na̱ ku utuka̱ n alyuka a kuneꞋe ku kusongu ku le, n alyuka o kusoꞋo, n atsa̱ka̱na̱, ka̱ta̱ kpamu a̱ tuka̱ n alyuka a kucikpa a Isa̱ a Vuzavaguɗu. 27 Ama ɗa baci i iwain kupana, ɗa i kpa̱ɗa̱i ku ɗika kanna ka Ashibi ciɗa, ɗa i ɗikai u canuku ɗa i ukai utsutsu wu Urushelima a kanna ka Ashibi, n ku dyaɓa ka ta̱ utsutsu wu Urushelima akina, ka̱ta̱ a ɗa o songu efeku a Urushelima, kpamu a ɗa i a ku kima̱ ba.&gt; &gt;&gt;

18

Ka maꞋin ko mgbodo n ciꞋin

1 Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya u danai, 2 &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu bana a kpaꞋa ku kamaꞋi ko mgbodo. Ta ɗe n kuyaꞋin kadanshi n a̱vu.&gt;&gt; 3 Ɗa m banai a kpaꞋa ku kamaꞋi ko mgbodo, ɗa n cinai ni ubuta̱ wu ulinga u ni. 4 Ɗa ma̱diki ma na wi a kumaꞋa va mo ɓosoi e ekiye a̱ ni, ɗa u bonoi ɗa u maꞋasakai ili yoku kau n ciꞋin tsa, tsu na ugain i ni.

5 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, 6 &lt;&lt;OꞋo a̱ɗa̱ aza Isaraila ashe n kuyaꞋin n a̱ɗa̱ uteku tsu na kamaꞋi ko mogbodo ka na mpa ka yaꞋin ba? La̱na̱, uteku tsu na ciꞋin ci ekiye a kamaꞋi ko mogbodo ka, ta a̱ɗa̱ aza Isaraila yi nannai ekiye a̱ va̱. 7 A ayin a na baci de dem n yaꞋin kadanshi ka aduniyan u yoku ko tsugono, n danai n ku utuka̱ le ta̱, ka̱ta̱ m ɓoso le muna le, 8 ɗa baci aduniyan u na n yaꞋin kadanshi adama le a, a kpatalai ɗa a̱ ka̱sukpa̱i unushi u le, nannai va, u kuzuwa mu ta̱ n sabaꞋa ka̱ɗu ubuta̱ wu ukuna u wuya mi ishi n foɓusoi ku yaꞋin ka le. 9 Kpamu a a yaꞋin a na baci de dem n yaꞋin kadanshi ka aduniyan u yoku ko tsugono, n danai n kumaꞋa ta̱ i ɗa ka̱ta̱ kpamu n shikpa̱ i ɗa, 10 ɗa baci a yaꞋin unushi a a̱shi a̱ va̱, ɗa a iwain kupana kadanshi ka̱va̱, nannai va wi ta̱ a kuzuwa mu n sabaꞋa ka̱ɗu a ubuta̱ u kasingai ka na mishi n foɓusoi ku yaꞋan ka le. 11 Adama nannai, gogo na dana aza Yahuza koɓolo n aza na i punu ida̱shi a Urushelima, ili na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na, &lt;N foɓusoi ka gbani-gbani adama a̱ɗa̱, n foɓusoi kawuya kana ka kuciya̱ a̱ɗa̱. Yabadem u ka̱sukpa̱ kuyaꞋan gbani-gbani ka̱ ni, ka̱ta̱ u bono u lapula ka̱cika̱ni.&gt; 12 Ama ɗa a danai &lt;Na lo va u kuna u gbani u ɗa, a̱ tsu kusheshe ku tsu ku ɗa tsa kutono, yaba dem vu tsu ku yaꞋin ili u teku tsu na ka̱ɗu ugbamukaci ka̱ ni ko tonoi.&gt; 13 &lt;&lt;Adama nannai, ɗa Vuzavaguɗu u danai, ecei biꞋi aduniyan u na u buwai. Ya yi u saꞋwai kupana vu cuꞋu vu kuna tsu na mpa? Mekere ma aza Isaraila ma yaꞋin ta̱ ili gbani-gbani ka̱u. 14 Mini ma atali ma sawa ta̱ ku kotso a nsansa n Lebano? Ko kpamu mini mu uta̱ni n kuyene n na mi a katali ma kotso? 15 Ama uma a̱ va̱ a cinukpa ta̱ m mpa, ɗa e nekei nlulu ma a̱ma̱li le a̱tsa̱ka̱na̱, ɗa a zuwai le a ta̱ɗa̱tsa̱i u ye u le, u ye u tsukaya, ɗa o bonoi o kutono u ye u kavama, ba u ye usingai kpamu ba, 16 ɗa o bonokoi iɗika i le ili i wovon, ili i ku meɗe ku una̱ ali uteku. Yaba dem na u wali lo sai u rikpa̱ ka̱ta̱ u jengeɗe kaci ka̱ ni. 17 Tsu na wunla̱ u kasana u tsu uta̱ u Betuwe, ta mi a kuwacuwa le e kelime ka irala i le nannai. Ka̱ta̱ a kanna ka atakaci ke le n kpatala ka le kucina̱, n sa̱nka̱ le kene a̱shi a̱ va̱.&gt;&gt; 18 Ɗa a danai &lt;&lt;Ta̱wa̱i tsu foɓoi adama a Irimiya, adama na ana n ganu a ku ka̱sukpa̱ kutono wila̱ u Musa ba, ta feu aza ugboji nannai i a ku ka̱sukpa̱ ku yaꞋin odoki ba, ta feu keniki nannai wi a ku ka̱sukpa̱ ku kadanshi ba. Ta̱wa̱i tsu kiɗikai ni afada, kpamu ka̱ta̱ tsu zuwakai a̱tsu i na wa ku dansa ba.&gt;&gt; 19 Ɗa Irimiya u vasai u Vuzavaguɗu, ɗa u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu pana i na irala i va̱ yi a kudansa adama a̱ va̱. 20 Mayun ɗa a tsupa kasingai n ka gbani-gbani? Demu n nannai a ga̱va̱ ta̱ kpenle adama a̱ va̱. Ciɓa n tsuna n shamgbai a kelime ka nu n yaꞋin kadanshi kasingai adama e le, adama na vu cipuka̱ wupa u nu wa̱ e le. 21 Adama nannai, tuka̱ muku n le n kambulu, ka̱sukpa̱ le adama na una le n otokobi, ka̱sukpa̱ amaci e le okpo babu muku ka̱ta̱ okpo agapa. Ka̱sukpa̱ ma̱dukpa̱ muna ali e le, ka̱ta̱ una olobo e le ubuta̱ u kuvon. 22 Ka̱sukpa̱ a pana ma̱shi i uwa i le, adama irala i na vu bankai le gogolo. Adama na a̱ ga̱va̱ ta̱ kpenle adama na n yikpa̱ punu, ɗa a yaꞋin maza a ene a̱ va̱. 23 Ama a vu Vuzavaguɗu vu yeve ta̱ o foɓuso e le ra̱ka̱ adama na una mu. Ka̱ta̱ vu cinukpa ka le unushi u le ba, ka̱ta̱ kpamu vu ura unushi u le wa̱ nu ba. Ka̱sukpa̱ a taɗuku le a kelime ka̱ nu, takacika le a ayin a wupa a̱ nu.

19

Ma̱diki ma na mo ɓosoi

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu bana vu tsula ma̱diki ubuta̱ u kamaꞋi ka n mgbodo, ka̱ta̱ vu ɗika nkoshi mgba̱ra̱-gba̱ra̱ n uma n nkoshi mgba̱ra̱-gba̱ra̱ n na ganu, 2 ka̱ta̱ i bana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ likuci i kolobo ka Hinomu a utsutsu wu uɓoshi, ka̱ta̱ vu dansa ili i n danai nu. 3 Ka̱ta̱ vu dana, &lt;Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu, a̱ɗa̱ ngono ma a Yahuda, n a̱ɗa̱ na yi punu ida̱shi a Urushelima, Vuzavaguɗu va ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, n ku utuka̱ ta̱ n vicuꞋu vu ma̱dukpa̱ ubuta̱ u na mpa, mana yaba dem na u panai ka a, atsuvu a̱ ni ita̱ a ku jeꞋe. 4 Adama na uma a ka̱sukpa̱ mu ta̱ ɗa a natukpai ubuta̱ u na mpa, ubuta̱ u ku neke kuneꞋe ki ili ma̱gula̱ ni a̱ma̱li o yoku a na e le, ko i eshekpe i le, be le ngono ma a Yahuda n yevei ba, ɗa a shatangi ubuta̱ u na mpa n mpasa n uma a babu nushi, 5 ɗa a maꞋakai ka̱ma̱li ka Balu a̱ A̱Ꞌisa̱ adama na a yaꞋin sakai yi kuneꞋe ku songu n muku mo olobo n le, i na mpa n dansai, be le tana n nekei kofon, mpa ma n sawa ku yaꞋin cico ci ili i nannai ba 6 adama nannai, kanna ki ta̱ lo a kuta̱wa̱, kana o kudoku ku e ɗeke ubuta̱ u na mpa Tofetu, ko ka̱ra̱Ꞌa̱ ku lobo ka Hinomu ba ama ka̱ra̱Ꞌa̱ ka makiɗaka. 7 A ubuta̱ u nanlo wa, ta ɗe n kubonoko aza Yahuda n aza Urushelima u kuna u gbani, ka̱ta̱ n zuwa una aduniyan u le n otokobi e kelime ki irala i le, ekiye aza na i a kula̱nsa̱ wuma u le. Ka̱ta̱ n neke even i kyamba i le okpo ilikulya ya nnunu n nama n kakamba. 8 Ka̱ta̱ n bonoko likuci i nanlo yokpo ili yi unata, n ili i kugoyi, ka̱ta̱ yaba dem vu na wi a ku wala i ɗa u yaꞋan mereve, ka̱ta̱ u meɗe una̱ adama a ka gbani-gbani kana ka ciya̱i likuci ya ra̱ka̱. 9 Ka̱ta̱ n zuwa le a takuma i nyama i muku i le, ka̱ta̱ yaba dem u takuma inyama i vutoku vu ni a ka̱tsuma̱ ka atakaci a ayin a na a kandarangi le n kuvon, ka̱ta̱ u soꞋo atakaci ekiye i rala i ni n aza na i a kula̱nsa̱ wuma u ni.&gt; 10 &lt;&lt;Yeve, ka̱ta̱ vu ɓoso ma̱diki ma e kelime ka aza na a banai koɓolo n a̱ vu va, 11 ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Vuzavaguɗu va ovonshi u dana ta̱, nannai ɗa wa ku ɓoso uma, n likuci i na mpa nannai, uteku tsu na o ɓosoi ma̱diki ma kamaꞋi, kpamu ka̱ta̱ a namba uteku u na a ku lapula maꞋa. Ta i a kuciɗa̱ngu maꞋa Tofetu nannai, adama na i ta̱ a ku namba asaun a na i a̱ kuciɗa̱ngu le. 12 Ta wa kuyaꞋin n ubuta̱ wa n uma a na i punu ida̱shi ubuta̱ nannai, ka̱ta̱ u bonoko ubuta̱ wa tsu Tofetu. 13 Ka̱ta̱ i uwa ya aza Urushelima ni uwa ya ngono ma aza Yahuda, ni uwa i na a gaɗi vu kukpa̱ ku le ku ɗa i tsu songu ili ma̱gula̱ni azangata a gaɗi, ka̱ta̱ i tsunku a̱ma̱li a̱ɗa̱ kuneꞋe ki ili kusoꞋo, i ta̱ a ku natukpa an Tofetu.&gt; &gt;&gt; 14 Ɗa yeve, Irimiya u bonoi Tofetu, a ubuta̱ u na Ka̱shile ka suꞋuki ni u yaꞋin kene, ɗa u shamgbai a e keteshe ka A̱Ꞌisa̱ a̱ Ka̱shile, ɗa u danai uma ra̱ka̱, 15 &lt;&lt;I na Vuzavaguɗu va ovonshi Ka̱shile Isaraila kadansai i ɗa na, n ku tuka̱ ta̱ iɗika i na mpa, n likuci i na mpa ra̱ka̱ u wuya u na n dansai, adama na a kpanduku ta̱ a̱ɗu e le, ɗa a kpa̱ɗa̱i kupana kadanshi ka̱ va̱.&gt;&gt;

20

Irimiya koɓolo n Pashuru Ganu

1 An Pashuru ganu kolobo ka Imeru vuzagbayin va Isa̱ a Vuzavaguɗu, u panai Irimiya a kuyaꞋin kene adama ili na mpa. 2 Ɗa Pashuru u lapai Irimiya keneki, ɗa u shiyai ni o kogboli ka utsutsu u kaginda ka kpaꞋa ku Bayami, a Isa̱ a Vuzavaguɗu. 3 An kayin kaꞋasa yi, an Pashuru shikpai Irimiya o kogboli ka, ɗa Irimiya u danai ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗeke wu kula Pashuru ba, ama u neke wu ta̱ kula Magoro-misabibu ɗaɗa ili i wovon a ubuta̱ dem. 4 Adama na Vuzavaguɗu u dana ta̱ La̱na̱, mita̱ o ku bono ko wu vokpo ili wovon a̱ ka̱ci ka̱ nu, n wa̱ a̱ja̱Ꞌa̱ nu dem. Irala i le yi ta̱ a kuna le n otokobi a vu a kinda. Ka̱ta̱ n neke a za Yahuda ra̱ka̱ e kiye o mogono ma aza Babila. Ka̱ta̱ u ɗika le u banka tsugbashi iɗika i Babila, ka̱ta̱ kpamu wu una aza a yoku n kotokobi. 5 Ka̱ta̱ kpamu, n neke aza Yahuda udukuyan u likuci u le, n uciyi u le, n tsulaga ci le, koɓolo n kuzuwa ku le ra̱ka̱, ka̱ta̱ isa le i ɗa gbani, ka̱ta̱ a ɗika i ɗa a kubanka Babila. 6 Ka̱ta̱ a vu Pashuru koɓolo n yaba dem na wi punu a kpaꞋa ku nu, a ɗika ɗa̱ a banka ugbashi. Iɗika i Babila i ɗa a kubanka ɗa̱, kpamu ta ɗe a kuna ɗa̱, ta ɗe kpamu a kuciɗa̱ngu ɗa̱, a vu koɓolo n a̱ja̱Ꞌa̱ nu ra̱ka̱, aza na vu yaꞋin kai kene ka uwa.&gt;&gt; 7 Vuzavaguɗu, vu doro mu ta̱, n yaꞋan ta̱ kpamu n modoko, vu laꞋa mu ta̱ utsura, kpamu ɗa vu lyaꞋi mu. Ɗa mokpoi ili yi zoꞋoshi i uma a kanna lakam, yaba dem o kugoyo mu. 8 Ayin na baci de dem n ɗa̱nga̱i kadanshi, n ci ɗa̱ngusa̱ ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ta̱ n yaꞋin kadanshi n utsura, n dana, adama &lt;&lt;Vishili n munuka&gt;&gt; Ɗa ɗa i zuwai kadanshi ka Vuzavaguɗu ko bonokoi mu ili yi izoshi n ili kugoyi a kanna lakam. 9 Ɗa baci n danai, &lt;&lt;Mpa n ku keɓece adama u kuna u ni ba, ko kpamu n ɗeke kula ku ni Vuzavaguɗu ba,&gt;&gt; ka̱ta̱ kadanshi ka̱ ni kokpo adanshi a akina a ɗa i a kutasa a ka̱ɗu ka̱ va̱, adanshi akina aɗa i a kutasa etele a̱ va̱. Ka̱ta̱ moꞋo ku reme ka a ka̱ɗu ka̱ va̱, kpamu ka̱ta̱ n kpa̱ɗa̱ kufuɗa kugbama asuvu. 10 Adama na m pana uma n a̱bunda̱i a kadanshi a dama a̱ va̱, a kudana, &lt;&lt;Ili wovon i ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ akambu dem, a kudana, &lt;&lt;Tsu bankai ni ubuta̱ u kukiɗa ka afada,&gt;&gt; a̱ja̱Ꞌa̱ va̱ ra̱ka̱ a kuvana ene uyikpi u va̱, a kudana, &lt;&lt;I ta̱ a kufuɗa o doroi, adama na tsu fuɗai ka̱ta̱, ka̱ta̱ tsu tsupa.&gt;&gt; 11 Ama a vu Ka̱shile, vi ta̱ koɓolo m mpa, an kovonshi ko o wovon, adama a nannai aza na i a ku a koꞋuso mu i ta̱ a ku yikpa̱, i a kufuɗa mu ba. I ta̱ a ku yaꞋin wono kau, adama na i a ku ciya̱ u lyai ba. Kpamu i a kucikpa n e le ba. 12 A vu Vuzavaguɗu Ka̱shile ko ovonshi, a vu na vu tsu kondo aza usuɓi, vu ya̱ta̱ ili na yi a̱ɗu e le, ni na a sheshei. Ɗa̱skpa̱ mu mene katsupu ka na va kuyaꞋin ka le, adama na a̱ nu ɗa mpa mi a ku tuka̱ na afada a̱ va̱.&gt;&gt; 13 YaꞋankai Ka̱shile ishipa. Cikpai Ka̱shile. Adama na wiꞋisa ta̱ wuma wa aza unambi n ofoloni e kiye aza a gbani-gbani. 14 Ama, n cikala ta̱, a yaꞋan ka kanna ka na amaci mu una̱. Ka̱ta̱ vuza u ciɓa n ka ba. 15 Kpamu, n zuwa ka ta̱ vuma na u bankai Dada vu va̱ n kadanshi una̱ u wuya, u danai, &lt;&lt;Vuka vu nu vu matsa ka wu ta̱ maku ma kolobo,&gt;&gt; Adama na u yaꞋin ma̱za̱nga̱. 16 Ɗa̱skpa̱ vuma nanlo u na̱mgba̱ ka̱ta̱ wokpo an likuci i na Vuzavaguɗu la̱nga̱sa̱i babu asuvu ayali a ayin a cau. Ɗa̱skpa̱i u pana ma̱shi n usana ka̱ta̱ n kanna tamkpamu pana kacaꞋa ka kuvon. 17 Mishi ta̱ a ku laꞋa n kuciga a yaꞋan ka yi nannai, adama na u fuɗa wu una mu a ayin a na mi mereɓu. Wishi u laꞋa n kugan n kuwa̱ a ka̱tsuma̱ ka̱ a̱na̱ku a̱ va̱, adama na ka̱tsuma̱ ka a̱na̱kpa̱ a̱ vu kokpo mu kasaun ali uteku. 18 Adama n ya̱in a ɗa a̱na̱kpa̱ a̱ va̱ amaci mu, adama na mene atakaci n u na̱mgbi u ka̱tsuma̱, a li n kotso wuma u va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ko wono?

21

Adanshi ka kuna adama a Uyikpi wu Urushelima

1 Na ɗa kadanshi ka na Vuzavaguɗu u danai Irimiya a ayin a na mogono Zadakiya u suki Pashuru kolobo ka Malikiya koɓolo n Zafaniya ganu, kolobo ka MaꞋaseya a bana u Irimiya, u danai. 2 &lt;&lt;Ece ka tsu Vuzavaguɗu, adama na Nebukanezaru mogono ma Babila ma tuka̱ tsu n kuvon. Ko Vuzavaguɗu ku yaꞋin ka tsu ili mereve i ni, tsu na u kiwanai ku yaꞋin sa, adama a na u zuwa mogono ma Babila ma ka̱sukpa̱ ka̱ta̱ u laza u ra̱ɓa̱ n a̱ tsu?&gt;&gt;

3 Ɗa Irimiya u danai le, &lt;&lt;Banai i dana Zadakiya, 4 &lt;Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, &lt;&lt;N kuzuwa ta̱ ucanuku u kuvon u ɗa̱ u na yi a kuyaꞋin ka mogono ma Babila vishili koɓolo n osoji a̱ ni a na n tsupulai tsu mashilya ma Urushelima. Mita̱ a kuzuwa le a uwa e mere ma likuci ma na mpa. 5 Ka̱ta̱ mpa n ka̱ci ka̱ va̱, n shilika̱ n avu koɓolo n utsura u va̱ ra̱ka̱, n wupa adama na n yaꞋin ta̱ wupa ka̱u. 6 Ka̱ta̱ muna aza a likuci a na mpa m ma̱dukpa̱ ma wuya vuma n manama dem. 7 Ɗa baci n kotsoi ka̱ta̱ n ɗika Zadakiya mogono ma a Yahuda n abara a̱ ni koɓolo n aza likuci a na a lakai ubuta̱ u ma̱dukpa̱ n ukpa̱ u kotokobi, n kambulu, ka̱ta̱ n neke le ekiye a Nebukanezaru mogono ma aza Babila, n ekiye irala i le, n ekiye aza na i a kula̱nsa̱ wuma u le. Ka̱ta̱ wu una le n otokobi, ko asuvu ayali e le wi a kupana ba be le u jebe ke le.&gt; 8 &lt;&lt;Ɗa Vuzavaguɗu danai mu, n dana uma a, &lt;Ili i na Vuzavaguɗu u dana i ɗa na, n zuwa ta̱ uye ure e kelime ka̱ɗa̱, ɗaɗa uye u wuma n wu ukpa̱. Yaba dem u zagba u na wi a kutono. 9 Yaba dem na a ku ka̱sukpa̱ a Urushelima, wi ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi, n kambulu, n ubuta̱ wa atakaci. Ama yaba dem na baci uta̱i ɗa u nekei ka̱ci ka̱ ni wa aza Kaldiya a na i u ka̱ra̱i n a̱ɗa̱ adama kuvon na, wi ta̱ a ku kisa ka̱ci ka̱ ni ka̱ta̱ u laꞋaka n wuma u ni. 10 Adama a na mpa Vuzavaguɗu, n foɓuso ta̱ kuyaꞋin tsu rala n likuci i nanlo adama na n tuka̱ n atakaci ba ugain ba. Ka̱ta̱ n neke yi e kiye o mogono ma Babila, ka̱ta̱ a̱yi tamkpamu songu yi n akina. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt; &gt;&gt;

Akaka adama a kpaꞋa ku Dawuda

11 &lt;&lt;Adama a kpaꞋa ku tsugono tsu Yahuza tankpamu ɗa u danai, &lt;Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu, 12 A̱ ɗa̱ aza kpaꞋa ku Dawuda, Vuzavaguɗu u dana ta̱

&lt;&lt;I yaꞋin kasingai usana lakam,

ka̱ta̱ isa a̱ɗa̱ ekiye aza modoruko

n ekiye aza vuza na o doroi,

ta lo wupa u va̱ u kuɗenga̱ a na akina,

ka̱ta̱ a ɗa a̱ kula̱ babu tana vuza na u ku kima̱ a ɗa,

adama a ka gbani-gbani ka̱ a̱ɗa̱.&gt; &gt;&gt;

13 &lt;&lt;La̱na̱, mpa mita̱ a tsurala n a̱ɗa̱, a̱ɗa̱ na yi ida̱shi a ka̱ra̱,

oꞋwo a̱ɗa̱ na yi ida̱shi a ka̱ba̱nga̱ ka atali,

a̱ɗa̱ na i ci dana, &lt;Ya yi u kufuɗa ku shilika̱ n a̱tsu,

ko kpamu uwa ubuta̱ wi ida̱shi u tsu?&gt;

14 Mpa, n kutakacika ɗa̱ ta̱, derere n ka gbani-gbani ka na i yaꞋin,

n ku dyaɓa ta̱ akina a kakamba ka̱ɗa̱,

ka̱ta̱ aɗa a e leɓece ili ra̱ka̱ i na yi u ka̱ra̱i n ɗa̱.&gt;&gt;

22

Akaka a Irimiya adama a kpaꞋa ku tsugono ka a Yahuda

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ɗa̱nga̱ vu bana a kpaꞋa ku mogono ma a Yahuda vu dansa kadanshi ka na mpa, 2 ka̱ta̱ vu dana, &lt;Pana kadanshi ka Vuzavaguɗu, a vu mogono ma a Yahuda, a vu na vu da̱sa̱ngi a kakuba ka tsugono tsu Dawuda, a vu n ana n taji a̱ nu koɓolo n uma a̱ nu a na a tsu tono n utsutsu na mpa. 3 Vuzavaguɗu u dana ta̱ yaꞋin ka usuɓi n kasingai, adama na i ciya̱ wishi ekiye a vuza na o doroi. Ka̱ta̱ i nusaka komoci kana ka̱ ta̱wa̱i limoci a̱ wu a ɗa̱ ko i takacika yi ba, m mkpan koɓolo n agapa, ka̱ta̱ yuna vuza gbani ubuta̱ u na mpa ba. 4 Adama na, ɗa baci i tonoi kadanshi ka na mpa, ngono n na n da̱sa̱ngi a kakuba ka Dawuda, i ta̱ a kuwa n utsutsu na mpa gaɗi va a keke odoku, n gaɗi va odoku, e le n a na taji e le koɓolo uma e le. 5 Ama ɗa baci i iwain ku tono kadanshi ka na mpa, n kucina ta̱ n ka̱ci ka̱ va̱, kpaꞋa ku na mpa ki ta̱ o kubono agali. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 6 Adama na Vuzavaguɗu dansa ta̱ ukuna adama a kpaꞋa ku mogono ma a Yahuda, u danai.

&lt;&lt;&lt;A̱ ɗa̱ yi ta̱ an Giliyadu wa̱ a̱ va̱,

n tsu na kaginda kagbayin ka Lebano ki,

dem n nannai mayun ɗa m bono ko a̱ɗa̱ kakamba,

likuci babu vuza.

7 n ku foɓuso ta̱ vuza munuka adama a̱ ni,

yaba dem n ucanuku munuka u ni,

ka̱ta̱ a kapa nɗanga n singai n sida

ka̱ta̱ a varuku le akina.

8 &lt;&lt;&lt;Ka̱ta̱ uduniya wa a̱bunda̱i u na wi a kutono n likuci i nanlo u danannai, &lt;&lt;Yi ɗa̱i i zuwai Vuzavaguɗu takacikai i ɗika i gbangam i na mpa?&gt;&gt; 9 Ka̱ta̱ ushuku a dana, &lt;&lt;Adama a ka̱sukpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le ɗa o bonoi o kutono a̱ma̱li n a yaꞋin kai le tsu gbashi.&gt;&gt;&gt;&gt;&gt;

10 Ka̱ta̱ i shika̱ i yi na u kuwa̱i ɗe ba,

ka̱ta̱ i yaꞋin kai kpalu ba,

ama shika̱i wuya wuya adama ni a̱ yi na u lazai,

adama na u buwa a kubono

we ene iɗika yi uka̱ni i ni ba.

Akaka adama muku mo olobo n Josaya

11 Adama na Vuzavaguɗu dansa ta̱ kakuna adama Shallum kolobo ka Josaya, mogono ma a Yahuda ma na ma lyaꞋi tsugono una̱u dada ni Josaya, a̱ yi ɗa vuza na a ɗikai a lazakai a kubanka i ɗika i Babila, &lt;&lt;Kpamu wi a kudoku ku bono ubuta̱ u na mpa kpamu ba. 12 Ama ɗe ubuta̱ u na a ɗikai ni a bankai tsugbashi, ta ɗe u ku kuwa̱, wi a kudoku kene iɗika i na mpa kpamu ba.&gt;&gt;

13 &lt;&lt;I li ya atakaci i ɗa u vuza na u maꞋin kpaꞋa n uye u modoruko,

a̱nu a gaɗi a̱ ni kpamu n uye wa uwa,

a̱yi na u tsu zuwa toku linga ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ ku tsupa yi,

ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kutsupa yi atakaci ulinga a̱ ni, 14 a̱ yi na u tsu dana ka̱sukpa̱ n maka ka̱ci ka̱ va̱ kpaꞋa ku gbayin

n unu a gbagbain a gaɗi,&gt;

ka̱ta̱ u yaꞋin ka le atusu,

ka̱ta̱ u paɗara a ɗa n nɗanga n sida ni,

yeve ka̱ta̱ u sura ku ɗa mini mashili.

15 A vu, vu sheshe ta̱ kudana mogono ma vi,

an vu kalai kpaꞋa ku nu n nɗanga n sida?

Esheku a̱ nu a lyaꞋa ta̱ n u soꞋi,

adama a kasingai n usuɓi

ɗa tana u ciya̱i ida̱shi ma̱ta̱na̱.

16 U ɓa̱nka̱i mkpan n aza unambi,

ɗa tana ugain i ni.

Ashe na va ɗaɗa kuyeve ku va̱ ba?

Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

17 Ama a vu zuwa ta̱ a̱shi n ka̱ɗu ka̱ nu

ubuta̱ u kalyaꞋa,

n ubuta̱ u munuka ma uma a gbani

n ubuta̱ u modoruko n vishili.&gt;&gt;

18 Adama a nannai Vuzavaguɗu dansa ta̱ u kuna adama Johoyakim kolobo ka Josaya mogono ma a Yahuda.

u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ a shika̱i kpalu,

a dana,&lt;Ai mokoshi ma tsu ma,&gt; ko &lt;Taku tsu ɗa ba.&gt;

Ka̱ta̱ a shika̱ yi, a dana.

Vuzavaguɗu.&gt; ko &lt;Vuzagbayin ba.&gt;

19 Tsu na a ci ciɗa̱ngu majaki ta a ku ciɗa̱ngi nannai,

i ta̱ o ku ronoi a vakangu a kucina̱ ku utsutsu Urushelima.&gt;&gt;

20 &lt;&lt;Bana kumba gaɗi vu Lebano ka̱ta̱ vi shika̱ ɗe,

ka̱ta̱ a vu utuka̱ ka̱la̱ka̱tsu a̱ nu a likuci i Basha,

i shika̱ a likuci i Abarim,

adama na ncigi n nu ra̱ka̱ n kuwa̱ ta̱.

21 N dansa ka ɗa̱ ta̱ a ayin uciyi u ɗa̱,

ama ɗa &lt;I iwain kupana,&gt;

Tsu na mpa tsu ɗa i kiwanai, tun ɗe a ayin u ɗa̱nga̱ ni u ɗa̱,

i tsu tono kadanshi ka̱ va̱ ba.

22 Wunla̱ wi ta̱ a̱ kupura̱ngu tsugbayin tsu ɗa̱ ra̱ka̱,

ka̱ta̱ a ɗika ncigi n ɗa̱ a banka tsugbashi,

ka̱ta̱ vokpo n wono,

adama ka gbani-gbani ka̱ɗa̱ ra̱ka̱.

23 A̱ɗa̱ aza Lebano,

a̱ɗa̱ na yi ida̱shi punu a ka̱tsuma̱ ka nɗanga n sida,

i cuꞋu yi inka ye ne i ɗa ya kuyaꞋin ɗa baci atakaci a̱ ta̱wa̱i ɗa̱

an ɓa̱la̱ an vuka va a̱ga̱nda̱.&gt;&gt;

24 &lt;&lt;Mpa Vuzavaguɗu n kucina ta̱ n wuma u va̱, ko an wokpoi Jokoniyan kolobo ka Johoyakim mogono ma aza Yahuda, makawani ma ka̱ta̱mba̱ri ma a ka̱jivu ka kukiye ku usingai ka̱ va̱, dem n nannai mita̱ a ku utuka̱ wu 25 ka̱ta̱ n neke wu ekiye aza a na i a kula̱nsa̱ wuma u nu, ekiye aza na vi a kupana wovon u le, wa ta Nebukanezaru mogono ma aza Babila kpamu n ekiye aza Kaldiya. 26 Ka̱ta̱ n taɗuku koɓolo n a̱na̱ku a na amaci nu a iɗika i yoku kau i na vu nambai kuyeve, ta ɗe va ku kuwa̱. 27 Vi a ku doku ku bono a iɗika i na mpa i na vu cikalai ba.&gt;&gt;

28 Ɗa vuza yoku u danai, &lt;&lt;Na va, Jokoniyan ka ɓoshi ka mogbodo ka,

ma̱diki ma na vuza u buwai a ku cikala ba? Yiɗa̱i zuwai ɗa a taɗuki ni koɓolo n muku n ni

a iɗika i na eyevi ba?

29 OꞋo iɗika, iɗika, iɗika,

pana kadanshi ka Vuzavaguɗu.

30 Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;Ɗana vuma na mpa madari,

vuma na wa kusuɓa̱ a wuma u ni ba,

adama na babu matsukaya ma ni ma na ma ku ciya̱ u lyai

u na wa ku da̱sa̱ngu a kakuba ka tsugono tsu Dawuda

be le tana u lyaꞋaka Yahuda tsugono.&gt;&gt;

23

Kasaɓu ku usuɓi

1 Vuzavaguɗu u dana ta̱,&lt;&lt;I li ya atakaci i ɗa a kubana nguɓi n na n wacuwai nlala n kaguɓa n kajanu ku va̱.&gt;&gt; 2 Adama nannai, Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dansa ta̱ u kuna adama nguɓi n na m ɓa̱nka̱i uma a̱ va̱. &lt;&lt;I wacuwai ushiga wa nlala u va̱ ɗa i lokoi le, ɗa i iwain kuɓa̱nka̱ le. La̱na̱ mita̱ a kutakaci ɗa̱ adama a ka gbani-gbani ka̱ɗa̱. Mpa Vuzavaguɗu, ɗana ta̱. 3 Ka̱ta̱ n ɓolongu ushiga wa nlala u va̱ u na wi a ubuta̱ ra̱ka̱, ka̱ta̱ m bonoko le a ubuta̱ u kalina u le, ka̱ta̱ a matsasaka a yimkpa. 4 Ka̱ta̱ n zuwa ka le nguɓi n na kula̱na̱ le, i a kudoku kupana wovon ba, be le tana a rikpa̱, i tan feu a kupuwa̱nka̱ kpamu ba. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

5 &lt;&lt;La̱na̱, Vuzavaguɗu u dana ta̱, kanna ki ta̱ lo a kuta̱wa̱, kana n ku ɗengusa̱ ka̱ Dawuda kacaka ka̱ta̱ u lyaꞋa tsugono, ka̱ta̱ tana u lyaꞋa tsu ɗa mayin, n usuɓi kpamu n kasingai a iɗika. 6 A ayin o tsugono a̱ ni a ɗa Yahuda u kuciya̱ wishi, ka̱ta̱ Isaraila tankpamu yongo m ma̱ta̱na̱. Kula ku na a ku ɗekei ku ɗana: Vuzavaguɗu ɗa, usuɓi u tsu.&gt;

7 &lt;&lt;Adama nannai, Vuzavaguɗu u dana ta̱, la̱na̱, kanna kita̱ lo a kuta̱wa̱, kana uma a kudoku a dana, a kucina ta̱ n Ka̱shile kana ku utuka̱i na aza Isaraila a i ɗika i Masar ba,&gt; 8 ama i ta̱ a kudana, akucina ta̱ n Vuzavaguɗu vu na wu utuka̱i n aza Isaraila a iɗika yi uɓon u gaɗi, a iɗika ra̱ka̱ i na uwaciwi le.&gt; Ka̱ta̱ yeve a doku a da̱sa̱ngu iɗika i le.

Eneki a uwa

9 Adama eneki tankpamu,

ekyamba i va̱ i kuwa̱ ta̱,

ɗa etele i kyamba a̱ va̱ ra̱ka̱ a̱ gba̱ɗa̱i,

ɗa mokpoi an ko osoꞋi ka̱ ma̱ra̱,

an ko osoꞋi ka̱ ma̱ra̱ kana ma̱ra̱ ma laꞋa ni u soꞋi,

adama a Vuzavaguɗu,

adama kadanshi ka ciɗa ka̱ ni.

10 Adama a na iɗika ya i shana ta̱ tukpa n cishakanlai,

adama una̱u, iɗika ya yi ta̱ a kuyaꞋin kpalu,

kpamu a ubuta̱ u kalina a kakamba u ɗekpe ɗe.

Kusheshe ku le ka gbani-gbani ka a,

a kuyaꞋin u linga n kusheshe le ubuta̱ wa a uwa.

11 &lt;&lt;A na n ganu koɓolo n eneki dem vu le i n wovon u Ka̱shile ba,

ko punu a kpaꞋa ku va̱ n cina ta̱ ka gbani-gbani ke le. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

12 Adama nannai, uye u le wi ta̱ okokpo

n kederi a ubuta̱ u ka̱yimbi

ubuta̱ u na o kutono ka̱ta̱ a yikpa̱,

adama na n ku tuka̱ le ta̱ m ma̱dukpa̱,

a̱ ka̱ya̱ ka a takacika ke le, Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

13 A ka̱tsa̱ma̱ ka eneki aza Samariya

mene ta̱ i li gbani-gbani

n kula ku ka̱ma̱li ka Balu ku ɗa i a ku yaꞋin kindana

a ku zuwa uma a̱ va̱ aza Isaraila kupuwa̱nka̱.

14 Ama u eneki a za Urushelima

ɗa mene ili yi unata i na kpamu i lyaꞋi i na mpa

a ma yaꞋin ma tsugbani n adanshi ka uwa,

a kudoku aza a gbani-gbani u tsura,

adama na ka̱ta̱ vuza u kpatala u ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani ka̱ ni ba,

ra̱ka̱ vu le ɗa okpoi mu tsu Sodom,

aza na i punu ida̱shi kpamu tsu Gomora.&gt;&gt;

15 Adama a nannai, Vuzavaguɗu va ovonshi u dansa ta̱ u kuna adama eneki a nanlo.

&lt;&lt;La̱na̱, ilikulyaꞋa ya okono i ɗa n ku zuwa le a lyaꞋa,

ka̱ta̱ n neke le mini mo okono o soꞋo,

adama a na ubuta̱ u eneki wa aza Urushelima u ɗa

kutoni ka̱ma̱li ku ka̱ra̱i iɗika ra̱ka̱.&gt;&gt;

16 I na Vuzavaguɗu vo ovonshi u dansai i ɗa na, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana kadanshi ka eneki a uwa a na mpa ba, adama na ku kparasa ku ɗa koci i a kukparasa a̱ɗa̱. Kusheshe ka̱ a̱ɗu kuci ke le ku ɗa koci i a kudana a̱ɗa̱, ba u kuna u Ka̱shile u ɗa ba.

17 A tsu dakaka ta̱ kudana uma a na o goyoi mu,

&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱ yi ta̱ o kuyongo m ma̱ta̱na̱.&gt;

wa aza ugbamukaci na tamkpamu o tonoi le,

ka̱ta̱ a dana, babu atakaci a na a kuciya̱ a̱ɗa̱.&gt;

18 A dama na, babu vuza na u sawai kuda̱sa̱ngu o koɓolo ka odoki gaɗi,

adama na wene ko u pana kadanshi ka̱ ni.

Ya yi u da̱sa̱ngi ɗa u panai kadanshi ka̱ ni ɗa u tonoi kaꞋa?

19 La̱na̱, keleshu ka wupa ka Vuzavaguɗu,

ko o ɓoso ta̱ ɗa kuta̱i n wupa

uteku tsu na kabatalikpau ka tsu ɗa̱nga̱

a kaci ka aza gbani-gbani.

20 Wupa u Vuzavaguɗu wi a̱ kuta̱na̱ ba

sai u ɗa u kotso ra̱ka̱

ukuna u ka̱ a̱ɗu ka̱ ni

a ayin a na a kuta̱wa̱

ta lo ya ku yeve ili ya mayin.

21 Mpa n suꞋuku eneki a na mpa ba,

dem n nannai ɗa a̱ ka̱ra̱i n akaka e le,

mpa n yaꞋin kadanshi n a̱ le ba,

dem n nannai ɗa i a kuyaꞋin kene.

22 Ama ishi baci a̱ da̱sa̱ngu a̱ ka̱tsuma̱ ko oɓolo a uma a̱ va̱,

ashi ta̱ a kudana uma a̱ va̱ kadanshi ka̱ va̱.

ka̱ta̱ a zuwa le a kpatala a ka̱sukpa̱ u nushi u le

n ka gbani-gbani ke le.

23 Vuzavaguɗu u danai &lt;&lt;Mpa ɗa Ka̱shile kana ki ubuta̱ dem,&gt;&gt;

&lt;&lt;ba kubuta̱ ute ba.

24 Vuzavaguɗu u danai, vuza wi ta̱ a kusheɗeku a ubuta̱

ka̱ta̱ n kpa̱ɗa̱ kenei?&gt;&gt;

Ashe mpa ɗa n shatangi gaɗi n iɗika ba?&gt;&gt;

25 &lt;&lt;Ai, mpa na ta̱ i na eneki a uwa a na mpa i a kudansa adama a kula ku va̱. A tsu dana ta̱, &lt;N yaꞋin ta̱ alatani. N yaꞋin ta̱ alatani.&gt; 26 Ali wanai ɗa eneki a uwa a na mpa a ku ka̱sukpa̱ u kuna wa a uwa, e le na a tsu ka̱na̱ kudoro uma n ukuna wa uwa u na wi a̱ɗu we ele? 27 E sheshe ta̱, kudana uma a̱ va̱ i ta̱ a kucinukpa m mpa, ubuta̱ wa alatani u le u na i a madanansanai, uteku tsu na ikaya i le i cinukpai m mpa a ayin a na a̱ gita̱i kutono ku balu. 28 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, ka̱sukpa̱i keneki ka na de dem ki na alatani ka dansa alatani a̱ ni, ama a̱ ka̱sukpa̱i aza na i n kadanshi ka̱ va̱, a dansa ka mayin. Yiɗa̱i i gbaɓai mita̱ n ishina?&gt;&gt; 29 Ɗa Vuzavaguɗu u danai&lt;&lt;Ashe, kadanshi ka̱ va̱ ki uteku tsa akina ba?&gt;&gt;an, kalapatsu ka na ka ka ɓosoi katali ba?

30 &lt;&lt;Adama nannai,&gt;&gt; Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;Mpa mita̱ a tsurala n eneki a na i a mobokoko ma kadanshi ka̱ va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ke le. 31 Mayun,&gt;&gt; Vuzavaguɗu u dana ta̱ &lt;&lt;Mpa mita̱ a tsurala n eneki a na a tsu ɓa̱yuwa̱ una̱u le, ka̱ta̱ a dana, &lt;Vuzavaguɗu ɗa u dana ta̱.&gt; 32 Mayun, mpa mita̱ a tsurala n eneki a na a tsu dansa alatani a uwa,&gt;&gt; Vuzavaguɗu ɗa u dansai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ a ka̱na̱ kudana le ukuna wa uwa, ka̱ta̱ a zuwa uma a̱ va̱ a̱ puwa̱nka̱, mpa n suku le, be le tana n zagba le. I tana a ku ciya̱ u lyai uma nanlo ba ko kenu,&gt;&gt; Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

Kene ka a uwa n eneki a uwa

33 &lt;&lt;Ɗa baci vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a na mpa, ko keneki, ko ganu wecei nu, &lt;Yeɗei yi a kutakacika Vuzavaguɗu?&gt; Ka̱ta̱ vu dana le, &lt;A̱ɗa̱ ɗa atakaci a̱ ni, kpamu mita̱ a ku ka̱sukpa̱ ɗa̱, mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱.&gt; 34 Ama ɗa baci keneki, ko ganu, ko vuza yoku a ka̱tsuma̱ ka uma, u dansai ukuna wa a uwa ɗa u danai, &lt;N ciya̱ ta̱ kene u Vuzavaguɗu,&gt; Mpa n kutakacika ta̱ vuma nanlo koɓolo n kpaꞋa ku ni. 35 Ama i na yi a kulyaꞋa kelime m madananai i ɗana, Yeɗei wushuki u Vuzavaguɗu?&gt; Ko kpamu &lt;Yiɗa̱i Vuzavaguɗu dansai?&gt; 36 Ama, Ɗa̱skpa̱i kudansa ukuna wa atakaci a Vuzavaguɗu,&gt; adama na akaka a yaba dem i ta̱ o kokpo atakaci a ka̱cika̱ni. La̱na̱, a̱ɗa̱ ɗa na yi a ku la̱nga̱sa̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka wuma, Ka̱shile MalaꞋimili, Ka̱shile ka̱ tsu. 37 Uteku tsu na ya kudana eneki u ɗa na&lt;Yeɗei wushuki u Vuzavaguɗu?&gt; Ko kpamu &lt;Yiɗa̱i Vuzavaguɗu dansai?&gt; 38 Ɗa baci wushuki, &lt;I na mpa n danai ɗa̱, kene ku ɗa ku Vuzavaguɗu,&gt; ka̱ta̱ i dakaka kudana, &lt;&lt;N ciya̱ ta̱ kene u Vuzavaguɗu&gt;&gt;ko a na n danai ɗa̱ ka̱ta̱ i dansa u kuna an i ciya̱i kene u Vuzavaguɗu ba.&gt; 39 Adama nannai, mpa Vuzavaguɗu n ku vakangu ɗa̱ ta̱ eneki a uwa. Ka̱ta̱ n loko ɗa̱ a e kelime ka̱ va̱, a̱ɗa̱ n likuci i na n nekei ɗa̱, a̱ɗa̱ ni ikaya i ɗa̱. 40 Ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ yokpo ili yi unata n ili wono ali uteku. Kpamu i a kucinukpa n ka ba.&gt;&gt;&gt;

24

M bana n ere ma epeshe

1 An Nebukaneza mogono ma aza Babila u remei Jokoniyan kolobo ka Johoyakim va a Yahuda, n nkoshi gba̱ra̱ gba̱ra̱, n aza ulinga wa ekiye koɓolo n awakana a Urushelima, ɗa u bankai le tsugbashi iɗika i Babila. Ɗa Vuzavaguɗu yotsongi mu kene ka m bana n ere ma epeshe n na a zuwai a A̱Ꞌisa̱ a kelime ka Vuzavaguɗu. 2 Mabana mete mita̱ n epeshe a singai, n tsuloboi an epeshe ugiti u ku geꞋewe. Ama a mabana ma ere, mita̱ n epeshe a gbani-gbani, a̱ na̱mgba̱ ta̱ n a̱bunda̱i tsu na vuza wa kufuɗa wa lyaꞋa ba. 3 Ɗa Vuzavaguɗu wecei mu, u danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i venei, Irimiya?&gt;&gt; ɗa n danai, &lt;&lt;Epeshe, a na agaꞋin mayin, n a na a kpa̱ɗa̱i kugan tsu na babu vuza na wa kufuɗa wa lyaꞋa a ɗa.&gt;&gt; 4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu. 5 &lt;&lt;I na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila kadansai i ɗa na. Tsu na epeshe asingai a na mpa i ta n kukanza aza Yahuda a na o lokoi a ku banka tsugbashi a iɗika ya Kaldiya nannai. 6 N kula̱na̱ le ta̱ mayin, ka̱ta̱ m bonoko n a̱le iɗika i na mpa. Ka̱ta̱ n zuwa le o gbonguro, n kpa̱ɗa̱ ku la̱nga̱sa̱ le. Ka̱ta̱ n shikpa̱ le, ka̱ta̱ n kpa̱ɗa̱ kudoku kumuɗa̱ le. 7 Ka̱ta̱ n neke le ka̱ɗu, adama e yeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ e le kpamu okpo uma a̱ va̱, ka̱ta̱ mpa kpamu mokpo Ka̱shile ke le, adama na i ta̱ o kubono wa̱ va̱ n a̱ɗu e le dem.

8 &lt;&lt;Ama Vuzavaguɗu u dana ta̱ Tsu na mabana m epeshe ma gbani-gbani ma na mi kulyaꞋa ba va, ta n kutakacika Zedekiya mogono ma a Yahuda nannai koɓolo n nkoshi n gba̱ra̱ gba̱ra̱, n kagimi ka aza Urushelima kana ka buwai punu iɗika ya, koɓolo n aza na a lazai ɗa banai ɗa a̱ da̱sa̱ngi iɗika i Masaru. 9 Ka̱ta̱ n zuwa le okpo ili wovon n ili yi unata i tsugono tsu uduniya ra̱ka̱. ci ta̱ okokpo ili yi ishikushi, n ili ansa, n ili kugoyi, n ili kuyaꞋin ka una̱u a ubuta̱ dem u na n ku vishuwa le. 10 Ka̱ta̱ n suku le n kotokobi, n kambulu, n ma̱dukpa̱ ali sai ma muna le ra̱ka̱ punu a iɗika i na n nekei le, ele koɓolo n ikaya i le.

25

AyaꞋa amangatatsu n kupa a tsugbashi

1 Ana Jehokimu kolobo ka Josiya u lyaꞋi tsugono tsa aza Yahuda ayaꞋa na̱shi, ɗa Vuzavaguɗu nekei mu akaka a na mpa adama aza Yahuda ra̱ka̱. A ka̱ya̱ ka ugiti kana Nebukanezaru lyaꞋi tsugono tsa aza Babila. 2 Dana aza Urushelima akaka na mpa ra̱ka̱ n ubuta̱ u na u buwai punu iɗika ya a Yahuda. 3 AyaꞋa kamanganatatsu a ɗa na an Vuzavaguɗu ka̱ni kudana mu akaka a na mpa. U gita̱i kudana mu akaka a na mpa a ayin a na Josiya, kolobo ka Amuno, ki a kulyaꞋa tsugono tsa a Yahuda aya̱Ꞌa̱ kupa n a tatsu. Kpamu n dana ɗa̱ ta̱ a ɗa gbende, ama ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana. 4 A̱ ɗa̱ i pana ba, i kpa̱ɗa̱i kutono a ɗa, ko n nannai ɗa Vuzavaguɗu dakaka ku suꞋuku ɗa̱ n agbashi a̱ ni eneki, 5 a ka̱na̱i kudana, &lt;Kpatalai, yaba dem ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ kavama ka̱ɗa̱ n ka gbani-gbani ka̱ɗa̱, ka̱ta̱ i da̱sa̱ngu i ɗika i na Vuzavaguɗu nekei ɗa̱ koɓolo n isheku i ɗa̱ tun ɗe a ayin a tsumani n ayin a babu uteku. 6 Ka̱ta̱ i ka̱na̱ kutono a̱ma̱li ni yaꞋin kai le tsugbashi ba, ko kpamu i zuwa mu n yaꞋin wupa o kutoni ki ili yi ulinga wa ekiye a̱ɗa̱ ba. Nanai va wa kuzuwa mu n takacika ɗa̱ ba.&gt; 7 Demu n nannai ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana, ɗa i zuwai mu n yaꞋin wupa, adama na i ka̱na̱ ta̱ kucikpa ki ili yi ulinga ya ekiye a̱ɗa̱. Nanai va tana ɗa u ronokoi ɗa̱ atakaci. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

8 &lt;&lt;Adama nannai, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dana ta̱. Tun na i iwain kutono kadanshi ka̱ va̱, 9 La̱na̱, n ku suꞋuku ta̱ irala i ɗa̱ yi uduniya ra̱ka̱, aza na a kuta̱ uɓon u gaɗi. N zagba ta̱ mogono Nebukanezaru va aza Babila wokpo kajagaba ke le. N zagbai ta̱ u yaꞋin u linga u va̱. N ku utuka̱ ta̱ n irala a na mpa adama na a̱ shilika̱ n iɗika i na mpa n likuci i na yi ɗeɗevu. Ka̱ta̱ muna le ra̱ka̱, n zuwa le okpo agali n ili wovon ubuta̱ uma, n ili memeɗe mu una̱ n wono ali uteku. 10 Ka̱ta̱ kpamu n sa̱nka̱ le ma̱za̱nga̱ n ma̱ta̱na̱, koɓolo n ma̱za̱nga̱ ma kadanshi ma vuka vu savu n vali vu ni. Ka̱ta̱ n sa̱nka̱ uma kudoku kupana kiya ku kutali n kutashi ku ma̱kuni. 11 Ka̱ta̱ iɗika i na mpa ra̱ka̱ yokpo agali ka̱ta̱ i ɗa i na̱mgba̱, ka̱ta̱ uduniya u na mpa u ga̱nda̱ka̱ mogono ma aza Babila aya̱Ꞌa̱ amanga a tatsu n kupa. 12 Ka̱ta̱ ayin a na baci ayaꞋa amangatatsu n kupa o kotsoi, ka̱ta̱ n takacika mogono ma aza Babila koɓolo n iɗika ya ra̱ka̱, wa ta iɗika ya Kaldiya, adama u nushi u le. Ka̱ta̱ m bonoko iɗika ya agali ali uteku. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 13 Ka̱ta̱ n zuwa le atakaci ka atakaci ra̱ka̱ a na Irimiya u dansai a kuciya̱ uduniya u na mpa ra̱ka̱. 14 A dama na uduniya n a̱bunda̱i wi ta̱ a kuzuwa aza Babila a yaꞋin ka le a̱ga̱nda̱. Mita̱ a kushika le ta̱ derere vu unushi u na a yaꞋin, n ulinga wa ekiye e le.&gt;&gt;

Atakaci a na Ka̱shile ka ku yaꞋin ka uduniya

15 Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana mu ta̱, &lt;&lt;Isa mokoꞋo ma mini mi inabi ma wupa u va̱ ma na mi ekiye a̱ va̱ na, ka̱ta̱ vu zuwa uduniya u na ra̱ka̱ n suꞋuku wu we ele o soꞋo. 16 O soꞋo baci i ta̱ a ku tangala ka̱ta̱ a jara adama o kotokobi kana mi a ku suꞋuku a ka̱tsuma̱ ke le.&gt;&gt;

17 Ɗa n ɗikai mokoꞋo ma ekiye a Vuzavaguɗu, ɗa n zuwai uduniya ra̱ka̱ u na Vuzavaguɗu suꞋuki mu o soꞋo. 18 Ɗa n bankai aza Urushelima koɓolo n likuci ya Yahuda, ɗa ngono n le koɓolo nkoshi n gba̱ra̱ gba̱ra̱, ɗa o soꞋo, a kanna ka nanlo ka ɗa utuka̱i le o tsugono, ɗa okpoi ili wono, n ili i kugoyi n ili i kuyaꞋin ka una̱, uteku tsu na i a na na. 19 Ɗa kpamu n bankai FiriꞋauna va aza Masaru n agbashi a̱ ni, n a na taji a̱ ni koɓolo n uma a̱ ni ra̱ka̱, 20 koɓolo n elentsu kakau a na i punu koɓolo n a̱ le, n ngono mi iɗika n Uzu ra̱ka̱, n ngono ma aza Filistina (Ashkelon, n Gaza, n Ekoron koɓolo n kabuwi ka aza Ashidodu). 21 N Edom, n Moba, koɓolo n olobo a Amuno. 22 n ngono n likuci i Taya ra̱ka̱ n Sidon ra̱ka̱ koɓolo n ngono n na mi a ka̱kina̱ ka malaꞋa, 23 n aza Dedan, n Tema, n Buzu koɓolo n aza na a tsu puna a̱nji a̱ca̱n e le, 24 koɓolo n ngono ma aza Arabiya ra̱ka̱ n ngono ma elentsu kakau n na mi punu ida̱shi agbata, 25 n ngono ma aza Zimiri n ma aza Elam koɓolo n ngono ma aza Mediya ra̱ka̱, 26 n ngono ma aza a gaɗi ra̱ka̱, aza na i ɗeɗevu n aza na i dangi, vu za te te koɓolo n tsugono ra̱ka̱ tsu na tsu ka̱ra̱i uduniya. Ka̱ta̱ a ukoci vu neke mogono ma aza Babila ma soꞋo.

27 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Vuzavaguɗu MalaꞋimili Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. SoꞋi, a li ma maka ɗa̱ ka̱ta̱ i shama, ka̱ta̱ i yikpa̱ ama yi a kuɗa̱nga̱ ba, adama na mita̱ a kuzuwa a una a̱ɗa̱ ubuta̱ u kuvon.&gt;

28 Ɗa baci vuza a ka̱tsuma̱ ke le u iwain kusoꞋo mini mi inabi ma, dana le, &lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi u dana ta̱, mayu ɗa yaba dem u soꞋo maꞋa. 29 Mpa n gita̱ ta̱ ku tuka̱ n una̱mgbi a likuci i va̱. I dana ta̱ ugan atakaci ka ɗa̱ ba? Mayun ɗa atakaci ka ɗa̱, adama na mita̱ a ku suꞋuku kuvon a iɗika yi uduniya ra̱ka̱. Mayun ɗa ukuna u na mpa u yaꞋin adama na mpa Vuzavaguɗu va ovonshi va alingata, n dansa ta̱. 30 &lt;&lt;Gogo na, avu Irimiya yaꞋin kene u tsurala n a̱ le adama ukuna u nampa ra̱ka̱, ka̱ta̱ vu dana le.

&lt;&lt;&lt;Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku inka ɗe gaɗi,

ka̱ta̱ a pana i inka i ni ɗe n utsura ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa u ni,

u ku inka ta̱ n utsura adama ushiga wa nlala u ni,

ka̱ta̱ usala ka̱u an aza a na i a kutaꞋa umaci u mambulu,

wi ta̱ a ku inka ka̱u adama uduniya wi iɗika ra̱ka̱.

31 Ulapi wu una̱ u ni wi ta̱ a kuyawa uteku wu uduniya,

adama na Vuzavaguɗu wi ta̱ n afada n uma uduniya,

wi ta̱ a kuyaꞋin ka uma uduniya ra̱ka̱ afada,

ka̱ta̱ wu una aza a gbani-gbani n kotokobi. Mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai.&gt;

32 &lt;&lt;Vuzavaguɗu va ovonshi u dana ta̱,

La̱na̱, u na̱mgbi u ɗa a ku ka̱ra̱Ꞌa̱,

a kutono iɗika, iɗika,

keleshu kagbayin kpamu ka̱ ɗa̱nga̱ ta̱

ɗe uɓon u dangi a kubana uteku wu iɗika.

33 &lt;&lt;A kanna ka nanlo, aza na Vuzavaguɗu kuna, i ta̱ a kuyawa uteku na mpa a kubana uteku wu uduniya. Babu vuza na wa kuyaꞋin kpalu ku le, be le tana u ɓolongu le ko u ciɗa̱ngu le. I ta̱ a ku ka̱sukpa̱ le okpo a na a̱wiya̱n i ɗika.

34 &lt;&lt;Shika̱i, m malapa mu una̱ a̱ɗa̱ nguɓi,

ka̱ta̱ i vaku o kokomo a̱ɗa̱ aza e kelime ushiga,

adama na kana ka kukiɗa ka̱ɗa̱ ka yawa ta̱,

yikpa̱i ka̱ta̱ i ɓoso an ma̱diki.

35 Babu ubuta̱ u kusheɗeku adama an nguɓi,

babu ubuta̱ u kulaꞋaka adama aza e kelime an ushiga.

36 Uma i ta̱ a kupana ma̱shi ma aza a kaguɓa,

m ma̱shi ma aza kelime ushiga.

adama na Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku la̱nga̱sa̱ ubuta̱ u kalina u le,

37 ka̱ta̱ ushiga u na wi ida̱shi i ma̱ta̱na̱ i yaꞋin ula̱nga̱shi

adama a wupa u gbayin u Vuzavaguɗu.

38 Uteku tsu na kawu tsu ka̱sukpa̱ kura̱ ku ni,

adama na iɗika i le i yaꞋin u na̱mgbi,

adama o kotokobi ka Vuzavaguɗu

koɓolo n wupa u gbani-gbani u ni.&gt;&gt;

26

Ofoɓuso adama a na una Irimiya

1 An Jehokimu kolobo ka Yosiya kokpoi mogono ma a Yahuda, ɗa Vuzavaguɗu nekei mu a kaka a na mpa. Udanai, 2 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, ɗenga̱ vu shamgba e mere ma kpaꞋa ku Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu yaꞋin kadanshi n uma ra̱ka̱ a na a̱ ta̱wa̱i kavasa a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu. Dana le ukuna ra̱ka̱ u na n danai nu, ka̱ta̱ vu sokongu vu buwaka ili ba. 3 U gaꞋa ba i ta̱ a kupana, ka̱ta̱ a kpatala a̱ ka̱sukpa̱ uye kavama u na i a kutono, adama na mpa n ka̱sukpa̱ ukuna wa atakaci a na mi ishi n sheshei ku yaꞋin ka le, adama a ka gbani-gbani ke le. 4 Ka̱ta̱ vu dana le, &lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kupana kadanshi ka̱ va̱, ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i ku tono wila̱ u na n tonokoi ɗa̱, 5 ɗa kpamu n suꞋuki i ɗa̱ n agbashi a̱ va̱ ayin tutu, dem n nannai ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana, 6 adama nannai, n kubonoko ta̱ kpaꞋa ku na mpa kokpo an Shilo, ka̱ta̱ n bonoko likuci i na mpa yokpo ili yi zoꞋoshi i uma uduniya dem.&gt;&gt;&gt;

7 Ɗa a na n ganu n eneki ra̱ka̱ a panai Irimiya a kudansa u kuna u na mpa a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu. 8 An Irimiya u kotsoi kudansa ukuna u na Vuzavaguɗu u danai ni u dana uma ra̱ka̱, ɗa a na n ganu koɓolo n eneki a ra̱ka̱ a remei ni, ɗa a danai &lt;&lt;Mayun ɗa vu kuwa̱. 9 Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu yaꞋin kene n kula ku Vuzavaguɗu vu danai, &lt;KpaꞋa ku na mpa ki ta̱ o kokpo an Shilo, ka̱ta̱ likuci i na mpa kpamu yokpo a agali, babu ili punu?&gt;&gt; Ɗa uma ra̱ka̱ o ɓolongi ɗa a ka̱ra̱i Irimiya a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu.

10 A na ngono ma aza Yahuda m panai u kuna u na mpa, ɗa uta̱i a kpaꞋa ku mogono ɗa a banai a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu, ɗa a̱ da̱sa̱ngi yaba dem ubuta̱ wi ida̱shi u ni, ɗa a yaꞋin koɓolo a kefeku ka kpaꞋa ku savu ku mogono. 11 Ɗa a na n ganu n eneki a u danai ngono koɓolo n uma, a dana, &lt;&lt;Vuma na mpa, ugan ta̱ unai, adama u yaꞋin ta̱ kene ku wuya adama a likuci i na mpa, tsu na i panai n atsuvu a̱ɗa̱.&gt;&gt;

12 Ɗa Irimiya u danai aza e kelime n uma a ra̱ka̱, u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ɗa u danai mu n dansa kene adama kpaꞋa ku na mpa n likuci i na mpa u teku tsu na i panai. 13 Adama nannai gogo na, lapulai uye u ɗa̱, n ka gbani-gbani kana yi a ku yaꞋin sa, ka̱ta̱ i tono kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ɗa̱, adama a na Ka̱shile ka ka̱sukpa̱ ukuna wa atakaci a na wu ishi u foɓusoi ku takacika ɗa̱. 14 Ama mpa de, mpa ɗa na e kiye a̱ɗa̱. YaꞋin n mpa uteku tsu na ugain i ɗa̱. 15 Ama, ka̱ta̱ i yeve, ɗa baci yi unai mu, yi ta̱ a ku ɗika mapasa ma vuza babu nushi a kaci ka̱ɗa̱ n likuci i na mpa koɓolo ni na yi punu dem, adama na mayun, Vuzavaguɗu ɗa u suꞋuki mu n dana ɗa̱ u kuna u kadanshi u na i panai n dansai atsuvu a̱ɗa̱ ra̱ka̱ na.&gt;&gt;

16 Ɗa aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ koɓolo n uma ra̱ka̱ a u danai a na ganu koɓolo n eneki a uwa a, &lt;&lt;Vuma na mpa wi kuna ba, adama na u dana tsu ta̱ ukuna a kaka a na Vuzaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ke neke ni.&gt;&gt; 17 Ɗa aza a yoku a ka̱tsuma̱ ka a za a gba̱ra̱ gba̱ra̱ a̱ ɗa̱nga̱ kiꞋishani ɗa a danai uma, 18 &lt;&lt;Mika va aza Moreshetu feu yaꞋin ta̱ kene a ayin a tsugono tsu Hezekiya, mogono ma a Yahuda, u danai aza Yahuda. &lt;Vuzavaguɗu va ovonshi u dana ta̱,

&lt;&lt;&lt;I ta̱ a kucimba Sihiyona an kashina,

ka̱ta̱ Urushelima wokpo koɓolo ka̱kiza̱,

ka̱ta̱ kuntsu ku nɗanga ma̱ a̱bunda̱i muꞋuta̱ ɗe a kaginda kana a Isa̱ a Vuzavaguɗu i.&gt;

19 Hezekiya mogono ma a Yahuda ma unai ta̱? U pana wovon u Ka̱shile ɗa u folonoi Vuzavaguɗu sabaꞋa kusheshe ka atakaci a na u sheshei kusuꞋuku le ba? Ama a̱tsu ci ciga ta̱ ku rono ko ka̱cika̱tsu atakaci a gbangam.&gt;&gt;

20 Vuza yoku wi ta̱ lo vuza na feu yaꞋin kene n kula ku Vuzavaguɗu, kula ku ni ku ɗa a ci ɗeke Uriya kolobo ka Shemaya a likuci Kiriyatu-jerimu. U yaꞋin a ta̱ kene a dama a likuci i na mpa n iɗika i na mpa u teku tsu Irimiya u dansai. 21 A na mogono Jehokimu koɓolo n ovonshi a̱ ni, n aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ ni a panai kaꞋa, ɗa u sheshei tsu na wunai. Ama a na Uriya u panai n ofoɓuso e le, ɗa u panai wovon ɗa u sumai u banai a kubana Masar adama u sheɗeku. 22 Ɗa ɗa mogono Jehokimu u suꞋuki Elinata kolobo ka Akubo koɓolo n uma yoku a bana a Masar, 23 ɗa a banai ɗa e remei Uriya ɗa o bonokoi ni Urushelima a ubuta̱ u mogono Jehokimu. Ɗa mogono ma zuwai Osoji una Uriya n kotokobi ɗa a ciɗa̱ngi keven ki ikyamba ka̱ ni ɗa a̱ ciɗa̱ngi i ni ubuta̱ u na a ci ciɗa̱ngu a za unambi.

24 Ama ɗa Ahikamu kolobo ka Shafan ka ɓa̱nka̱i Irimiya, adama nannai a̱ ka̱sukpa̱ uma una Irimiya ba.

27

Kogboro ka Nebukanezaru

1 A ka̱ya̱ ku ugiti u tsugono ci Zedekiya kolobo ka Josiya, mogono ma a Yahuda ɗa Vuzavaguɗu nekei mu a kaka a na mpa. 2 Vuzavaguɗu u danai mu. YaꞋanka ka̱ci ka̱ nu kogboro n kawin ka ukpan, ka̱ta̱ vu shiya a kuɗeku ku nu. 3 Ka̱ta̱ vu suꞋuku na kaka a kubana u mogono ma Edom, n mogono ma aza Moba, n mogono ma muku n Amuno, n mogono ma aza Taya, n mogono ma aza Sidon vu neke aza na a ta̱wa̱i Urushelima kene Zedekiya mogono ma a Yahuda. 4 Dana le a bana a dana a za gba gbayin e le a kaka a na mpa, &lt;Vuzavaguɗu va ovonshi, Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. 5 Mpa ɗa n utsura u va̱, n utsura wi ikyamba u va̱ n yaꞋin uduniya, koɓolo n uma n nyama n na mi uduniya, kpamu n ci neke ta̱ yabadem n cigai. 6 Gogo na n neke ta̱ iɗika i na mpa ra̱ka̱ u kagbashi ka̱va̱ Nebukanezaru mogono ma Babila, kpamu n nekei ta̱ nyama n kamba ra̱ka̱ n ga̱nda̱ka̱ yi. 7 Uduniya ra̱ka̱ wi ta̱ a ku ga̱nda̱ka̱ yi, ka̱ta̱ n megeshe a̱ ga̱nda̱ka̱ muku n ni, n tsukaya n ni, ali sapu na ayin a na iɗika i ni feu i yikpa̱i. Ka̱ta̱ uduniya ra̱ka̱ koɓolo n ngono n gba gbayin m bonokoi le a gbashi e le.

8 &lt;&lt; &lt; &lt;&lt;Ama ɗa ba ci uduniya ko tsugono tsu yoku tsu iwain ku ga̱nda̱ka̱ Nebukanezaru mogono ma a Babila, a li ɗa u kpa̱ɗa̱i ku neke ka̱ci ka̱ ni u mogono tsu na kanaka ka vicimba ka ci neke lidoku i ni a zuwa ka yi kogboro, mpa n ku takacika uduniya u nanlo n kotokobi, n kambulu, n atakaci, ali sapu na irala ya aza Babila kotso n uduniya u nanlo. 9 Adama nannai, ka̱ta̱ i zuwa atsuvu a̱ɗa̱ i pana i na eneki, n aza kpalu, n aza a̱da̱bu, n aza alatani, n aza a̱guma̱, aza na a tsu dana ɗa̱, &lt;Ka̱ta̱ i ga̱nda̱ka̱ mogono ma aza Babila ba.&gt; 10 Uma a nanlo ra̱ka̱ a yaꞋin a uwa a ɗa. Ɗa baci yi ushuki n a̱ le, nannai va wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ i ka̱sukpa̱ i ɗika i ɗa̱ ka̱ta̱ m banka ɗa̱ dangi. Ka̱ta̱ tana i kuwa̱ ɗe. 11 Ama uma a likuci a na baci de dem o tonoi ɗa i yaꞋin i na mogono ma Babila ma cigai a yaꞋin a i ta̱ o kokpo a̱ likuci i le, a li a yaꞋin ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i le tsu na a kiwanai. Mayun ɗa ili i na mpa i yaꞋin, a dama na mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱.&gt;&gt;&gt;&gt;&gt;

12 Ndana ta̱ feu mogono Zedekiya va a Yahuda nannai. N dana ni, &lt;&lt;Neke ka̱ci ka̱ nu mogono ma Babila. Ga̱nda̱ka̱i koɓolo n uma a̱ ni. Adama na vu ciya̱ wuma. 13 Adama ya̱in a ɗa a vu n uma a̱ nu ya ku kuwa̱ ubuta̱ u kuvon, ko n kambulu, ko n mɓa̱la̱, tsu na Vuzavaguɗu dansai ukuna wi i na i kuciya̱ likuci dem i na i iwain ku neke ka̱ci ka̱ le e kiye a mogono ma Babila. 14 Ka̱ta̱ i pana kadanshi ka eneki a na i a kudana ɗa̱ i kpa̱ɗa̱ ku ga̱nda̱ka̱ mogono ma a Babila ba. Adama na i ta̱ a kudana ɗa̱ ka uwa. 15 Adama na mpa Vuzavaguɗu n dana ta̱, mpa n suꞋuku le ba. Kene ka a uwa ku ɗa i a ku yaꞋin ka ɗa̱. Ɗa baci yi ushuki n a̱ le, mita̱ o ku loko ɗa̱ koɓolo n eneki a uwa a a̱ kuta̱ a ka̱tsuma̱ ki iɗika ya, ka̱ta̱ ra̱ka̱ vu ɗa̱ i kuwa̱ ubuta̱ wugbashi.&gt;&gt;

16 Kpamu n dana ta̱ a na n ganu koɓolo n uma ra̱ka̱, n danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;Ka̱ta̱ i pana kadanshi kana eneki a̱ɗa̱ i a kudansa ba. Tsu na i kudana ɗa̱, wi a kugeshe ba, an a kubonoko na a̱ A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a Babila.&gt; Mayun ɗa ba na lo va a uwa a ɗa i a kuyaꞋin ka ɗa̱. 17 Ka̱ta̱ i pana i na i a kudansa ba. Ga̱nda̱ka̱i mogono ma a Babila. Adama na i ciya̱ wuma. Adama n ya̱in a ɗa likuci i na mpa ya kokpo a gali?&gt;&gt;&gt; 18 Kpamu n dana le ta̱, &lt;&lt;Mayun ɗa baci i eneki ɗa kpamu Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n a̱ le, ka̱sukpa̱ avasa n kamayun u Vuzavaguɗu vuza na wi a kulyaꞋa tsugono ubuta̱ dem. Ɗa̱skpa̱ o folonoi a dama a na u sa̱nka̱ kuɗika ucanuku u singai u na ubuwai a A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n ana i e kefeku ko mogono, n Urushelima a kubanka Babila. 19 Adama na Vuzavaguɗu vu ubuta̱ dem u dansa ɗe ukuna a dama nshilya n kasasu kagbayin ki iyum ishili kana a ci ɗeke &lt;MalaꞋa,&gt; koɓolo n ucanuku wi yumu ishili u na a ci ɗika. U yaꞋin a ɗe kadanshi a dama u kuna wu ucanuku na ubuwai a likuci ya. 20 U yaꞋin ɗe kadanshi ka ukuna wi ili na Nebukanezaru mogono aza Babila u ka̱sukpa̱i a ayin a na u ɗikai Jehoyakim kolobo ka mogono Jekoniya va a Yahuda koɓolo n aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ aza Yahuda n Urushelima a kubanka tsugbashi. 21 Mayun Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila a̱yi na wi a kulya tsugono kpa̱kuru dansa ɗe, ukuna wu ucanuku na ubuwai ɗe a A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n ana i a kefeku ko mogono ma a Yahuda n una wi a Urushelima. 22 U dana ta̱, &lt;I ta̱ a kuɗika u ɗa a banka Babila. Ka̱ta̱ a ka̱sukpa̱ ɗe u ɗa sapu ayin a na n cikalai kula̱na̱sa̱ka̱ le kpamu. Yeve ka̱ta̱ n ɗika le n bonoko ubuta̱ u na mpa.&gt; Mpa, Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

28

Hananiyan Keniki ka a Uwa

1 A̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka, a u giti u tsugono u Zedekiya mogono ma a Yahuda, a wotoi u na̱shi, u ɗa Hananiyan kolobo ka Azuru keniki ka aza a Gibiyon u yaꞋin kadanshi m mpa a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu e kelime ka ganu n uma ra̱ka̱, u danai, 2 &lt;&lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Mpa n koɗo ta̱ kogboro ka mogono ma aza Babila. 3 A̱ ka̱tsuma̱ ke ayaꞋa ere n kubono ko ta̱ n ucanuku kpaꞋa ku Vuzavaguɗu na Nebukanezaru mogono ma aza Babila ma ɗikai ɗa ma bankai Babila ra̱ka̱. 4 Ka̱ta̱ kpamu m bonoko n Jekoniya kolobo ka Jehokimu mogono ma a Yahuda, koɓolo n aza na a bankai Babila ugbashi ra̱ka̱.&gt;&gt;

5 Ɗa Irimiya keniki ka yaꞋin kai keniki Hananiyan kadanshi e kelime ka n ganu koɓolo n uma ra̱ka̱ a na i kashani a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu, 6 ɗa Irimiya keneki wushuki, &lt;&lt;Tanannai. Ɗa̱skpa̱ Vuzavaguɗu yaꞋin nannai, ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu zuwa kadanshi ka kene ku na vu yaꞋain kokpo mayun, ka̱ta̱ o bonoko n ucanuku kpaꞋa ku Vuzavaguɗu koɓolo na a gbashi a na a bankai Babila ra̱ka̱. 7 Ama pana biꞋi kadanshi kana n kudana wu a keteshe ka uma a na mpa ra̱ka̱. 8 Eneki a na a̱ ta̱wa̱i e kelime ka̱ tsu, a ayin a tsumani, a dansa ta̱ ukuna u kene ku kuvon, n kambulu koɓolo m ma̱dukpa̱ a̱ likuci ya a̱bunda̱i n tsugono tsugba gbayin. 9 Ama a ayin a na baci kadanshi ka keneki kana kadansai ukuna u kene ku ma̱ta̱na̱ ku na mpa ku shanai, ta lo ya ku yeve kamayun a na Vuzavaguɗu ɗa u suꞋuki ni.&gt;&gt;

10 Ɗa Hananiyan keneki ka takpai kogboro kana ki a kuɗeku ku Irimiya ɗa u koɗoi ka. 11 Ɗa Hananiyan u yaꞋin kadanshi a keteshe ka uma, u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, nannai ɗa n ku koɗo kogboro ka kuɗeku kana Nebukanezaru mogono ma aza Babila ma zuwakai uduniya ra̱ka̱ a ka̱tsuma̱ ka ayaꞋa ere.&gt;&gt;Ama ɗa Irimiya keneki u yaꞋain nwalu n ni.

12 M megeshe a na Hananiyan keneki u koɗoi kogboro kana ki a kuɗeku Irimiya keneki, ɗa Vuzavaguɗu yaꞋain kadanshi n a̱yi, u danai. 13 &lt;&lt;Bana vu dana Hananiyan, &lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱ Vu koɗo ta̱ kogboro ka maɗanga, ama vu kucukpa ta̱ vu yaꞋin ka le ta̱ kogboro ki iyum. 14 Vuzavaguɗu vo ovonshi, Ka̱shile ki Isaraila, ka dana ta̱. N zuwa ta̱ kogboro ki iyum e ɗeke uduniya ra̱ka̱ a dama na a ga̱nda̱ka̱ Nebukaneza mogono a aza Babila, ka̱ta̱ a ga̱nda̱ka̱ yi a dama na n neke ta̱ ali n nyama n kakamba feu.&gt;&gt;&gt; 15 Ɗa Irimiya keneki u danai keneki Hananiyan, &lt;&lt;Pana, Hananiyan, Vuzavaguɗu suꞋuku ba, ama ɗa na vu zuwai uma a na mpa ushuku n ka uwa. 16 Adama nannai, Vuzavaguɗu u dana ta̱ &lt;La̱na̱, mita̱ a ku utuka̱ wu a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniya. Lala vi ta̱ a ku kuwa̱, a dama na vu dansa ta̱ ukuna wu ugbamukaci u Vuzavaguɗu.&gt;&gt;&gt;

17 A ka̱tsuma̱ ko owotoi u ka̱ya̱ ka nanlo ka, ɗa keneki Hananiyan u kuwa̱i.

29

Akaka a Irimiya a kubana wa aza na i ɗe ugbashi

1 A na a ɗikai a̱na̱ku a mogono Jehokimu koɓolo n aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ e kefeku a̱ ni, n aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ o yoku a Yahuda koɓolo na a fuɗai ulinga kakau a na a pura̱i a kubanka tsugbashi a Babila, ɗa n ɗanai katakarda a kubana a tsugbayin, n i ganu, n eneki, koɓolo n uma ra̱ka̱ a na osoji a Nebukanezaru a ɗikai a Urushelima ɗa a bankai tsugbashi a i ɗika i Babila. 2 U ɗana ta̱ katagarda ka wa ɗe mogono Jekoniya koɓolo n suruniya a̱na̱kpa̱ a̱ ni, n ndari, n ngono ma a Yahuda m mu Urushelima, n a fuɗai ulinga wa a ekiye koɓolo n awakana ra̱ka̱ a ka̱sukpa̱ ɗe Urushelima. 3 Akaka a u neke ta̱ a ɗa Elesa kolobo ka Shafan koɓolo n Gemariya kolobo ka Hilikiya, e le ɗa aza na Zedekiya mogono ma a Yahuda ma suꞋuki Babila u Nebukanezaru mogono ma aza Babila. U u danai, 4 &lt;&lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila, u dana ta̱ a gbashi ra̱ka̱ aza na u zuwai a ɗikai a Urushelima ɗa u bankai tsugbashi Babila. 5 &lt;MaꞋakai ka̱ci ka̱ɗa̱ i uwa, ka̱ta̱ i da̱sa̱ngu punu i ɗa, ca̱Ꞌa̱ yi ica̱Ꞌa̱shi ka̱ta̱ i lyaꞋa umaci u le. 6 YaꞋin yolo a dama na i ciya̱ muku, yaꞋin kai muku n ɗa̱ yolo ka̱ta̱ kpamu i neke nkere n ɗa̱ yolo a dama na a matsa muku mo olobo n nkere, ka̱ta̱ i yimkpa n ka̱bunda̱i ɗe, ka̱ta̱ i jebe ba. 7 Ama la̱nsa̱i ugain u likuci u na m bankai ɗa̱ tsugbashi, ka̱ta̱ i vasa i folono Vuzavaguɗu a dama ma̱ta̱na̱ mi iɗika ya, a dama na ma̱ta̱na̱ mi iɗika ya ma ɗaɗa ma̱ta̱na̱ ma̱ɗa̱. 8 A dama na Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ eneki a̱ɗa̱ n oboci a̱ ya̱nsa̱ ɗa̱ ba, kpamu ka̱ta̱ i tono kusheshe ka alatani e le ba, 9 a dama na a ukuna wa a uwa u ɗa kene ku le ki a kudansa n kula ku va̱, mpa n suꞋuku le ba. I na Vuzavaguɗu u danai. 10 &lt;&lt;A dama na Vuzavaguɗu u dana ta̱ Ɗa baci Babila u shatangi ayaꞋa amangatatsu n kupa, n ku kondo ɗa̱ ta̱, ka̱ta̱ tana n shatangu uzuwukpani u va̱, ka̱ta̱ m bonoko ɗa̱ ubuta̱ u na mpa. 11 A dama na mpa n yeve ta̱ kusheshe ki ili i na n foɓusokoi ɗa̱, i na Vuzavaguɗu u dansai. N foɓuso ta̱ kasingai, ba ka wuya ba, a dama a na n neke ɗa̱ kofon n a̱pa̱. 12 Yeve ka̱ta̱ i ta̱wa̱ i vasa wa̱ a̱va̱, ka̱ta̱ mpa tana n pana. 13 I la̱nsa̱ mu baci yi ta̱ a kuciya̱ mu, ɗa baci i la̱nsa̱i mu n ka̱ɗu ke te. 14 Ka̱ta̱ m ɓa̱nka̱ ɗa̱, n sa̱nka̱ ɗa̱ ku doku kokpo a gbashi a Babila kpamu. Ka̱ta̱ m bonoko n a̱pa̱ a̱ɗa̱, ka̱ta̱ n ɓolongu ɗa̱ uduniya ra̱ka̱, n ubuta̱ ra̱ka̱ u na n lokoi i ɗa̱ i bana. I na Vuzavaguɗu dansai, ka̱ta̱ m bono n a̱ɗa̱ a ubuta̱ u na n zuwai a ɗikai a̱ɗa̱ a ku banka tsugbashi. 15 &lt;&lt;A dama i dana ta̱, &lt;Vuzavaguɗu ɗa̱ngusa̱ ka̱ tsu ta̱ eneki a iɗika i Babila,&gt; 16 ama i na Vuzavaguɗu dansai a dama a mogono ma na mi ida̱shi a kakuba ka tsugono ka Dawuda, koɓolo n uma ra̱ka̱ a na i punu ida̱shi a likuci ya, wa ta kumaci ku ɗa̱, aza na a bankai ubuta̱ u tsugbashi ba. 17 &lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi u dana ta̱, la̱na̱, mita̱ a ku suꞋuku le kotokobi, n kambulu, n atakaci, ka̱ta̱ m bonoko le okpo an epeshe a na a shamai, a na a kufuɗa ku takuma ba. 18 Ka̱ta̱ n loko le n kotokobi, n kambulu koɓolo n atakaci, ka̱ta̱ m bonoko le okpo i li yi unata i uma ra̱ka̱ uduniya. Ka̱ta̱ okpo ili yi izoshi, n ili wovon, n ili kugoyi, n ili i kushika i uma ra̱ka̱, a ubuta̱ u na n lokoi le, 19 a dama na a kpaɗa̱ ta̱ kupana kadanshi ka̱ va̱, kana mpa Vuzavaguɗu n ka̱na̱i kusuꞋuku ɗa̱ a ubuta̱ wa a gbashi a̱ va̱ eneki ayin tutu, ama ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana.&gt; 20 A dama nannai, a̱ɗa̱ aza na a kpaꞋa kugbashi panai kadanshi ka̱ va̱, a̱ɗa̱ na n lokoi a iɗika i Urushelima a kubana a Babila. 21 Nanai ɗa Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila kadansai ukuna a dama a Ahabu kolobo ka Kelaya koɓolo n Zedekiya kolobo ka MaꞋaseya, aza na a tsu yaꞋan saka ɗa̱ kene ka a uwa n kula ku va̱. La̱na̱ mita̱ a kune ke le ekiye a Nebukanezaru mogono ma aza Babila, ka̱ta̱ wu una le a̱ a̱shi a̱ɗa̱. 22 A dama e le a ɗa agbashi a Yahuda a na a bankai Babila a kuciya̱ una̱u gbani-gbani u na mpa, u na a ku ka̱na̱ kudansa, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu bonoko wu tsu Zedekiya n Ahabu, aza na mogono ma aza Babila ma zungi a kina.&gt;&gt; 23 A dama na a yaꞋin ta̱ ukuna u gbani-gbani a Isaraila, a dama na a vaku ta̱ n amaci a i toku ile, kpamu ɗa a ka̱na̱i kudansa u kuna wa a uwa n kula ku va̱, i na mpa n dana ni le ba. Mpa ɗa koci zana u yevei kpamu n mpa ɗa magan ma̱ ka̱ci ka̱ va̱, Vuzavaguɗu ɗa u dansai.&gt;&gt;&gt;

Kene ka a uwa ku Shemaya

24 I na va ku dana Shemaya va aza Nehelamu i ɗa na, 25 &lt;&lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Vu ɗana ta̱ kaka a katagarda n kula ku nu ɗa vu bankai uma a na i a Urushelima ra̱ka̱, n Zefaniya kolobo ka MaꞋaseya ganu, n ana n ganu ra̱ka̱, vu danai, 26 Vuzavaguɗu zuwa wu ta̱ vokpo ganu, u na̱u Jehoyada ganu, vu yaꞋin ulinga a A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, vuka kajarishi dem kana ka yaꞋin kene o kogboli kugbashi n ikani yi iyum. 27 Ama yi ɗa̱ i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i ku dansuka Irimiya va aza Anatotu a̱ yi na wi a kuyaꞋin ka wu kene? 28 A dama na u suꞋuku ta̱ ɗe a Babila u danai, &lt;&lt;Yi ta̱ a kugeshe a ka̱tsuma̱ ki ida̱shi i tsugbashi, a dama nannai, maꞋin i uwa ka̱ta̱ i da̱sa̱ngu punu i ɗa, ca̱Ꞌa̱ yi ica̱Ꞌa̱shi ka̱ta̱ i lyaꞋa umaci u le.&gt;&gt;&gt;&gt;&gt; 29 Ɗa Zafaniya ganu kecei a kaka a na mpa e kelime ka keneki Irimiya ganu. 30 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya u danai. 31 &lt;&lt;SuꞋuku a banka aza na i ugbashi ra̱ka̱, vu dana le, &lt;Vuzavaguɗu dansa ta̱ ukuna a dama Shemaya va aza Nehelamu. A dama na Shemaya u yaꞋin ka ɗa̱ ta̱ kene babu tana n suꞋuki ɗa u zuwai ɗa̱ yi ushuki na uwa, 32 a dama nannai, Vuzavaguɗu u dana ta̱, la̱na̱, mpa n kutakacika ta̱ Shemaya va aza Nehelamu koɓolo n otoni a̱ ni. Mi a ku ka̱sukpa̱ kai wuma ko ute a ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni ba, kpamu ma ku ka̱sukpa̱i wene kasingai kana n kuyaꞋin ka uma a̱ va̱ ba, a dama a na u yaꞋan ka ta̱ Vuzavaguɗu ugbamukaci, mpa ɗa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;&gt;

30

I ta̱ a kulapulusuka Isaraila n Yahuda

1 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya u danai, 2 &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u dana ta̱. Ɗana a katakarda kadanshi ra̱ka̱ kana n tonokoi nu. 3 A dama na Vuzavaguɗu u dana ta̱, kanna ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, kana n ku bono ko n uma a̱ va̱ aza Isaraila koɓolo n aza Yahuda a iɗika i na n neke ikaya i le, ka̱ta̱ tana a lyaꞋa a gadu i ɗa.&gt;&gt; 4 Nava ɗaɗa kadanshi kana Ka̱shile kadansai a dama Isaraila n Yahuza. 5 &lt;&lt;Ɗa Vuzavaguɗu u danai, m pana ta̱ kacaꞋa ka̱ ma̱shi, a dama na uma a pana ta̱ wovon, a dama na babu ma̱ta̱na̱ a iɗika. 6 Ama ka̱sukpa̱i biꞋi n yaꞋin ka ɗa̱ keci, mavali ma tsu matsa ta̱ maku? Yiɗa̱i i zuwai ɗa menei yaba dem n ekiye e ni woɓongi a ka̱tsuma̱ adanshi vuka vu na vu da̱sa̱ngi a̱ga̱nda̱ a limata? Yiɗa̱i i zuwai ɗa a̱shi a yaba dem a shilyamgbai? 7 I li ya atakaci i ta̱ a kuyimkpa a kanna ka nanlo, kanna ka nanlo kita̱ o kokpo kau, kanna ka atakaci ka Yakubu ka, dem n nannai i ta̱ a kisai a ka̱tsuma̱ ka kaꞋa. 8 Ka̱shile, mogono m alingata mo ovonshi ma dana ta̱, &lt;&lt;A kanna ka nanlo ka a ku koɗo kogboro ka na ki a kuɗeku ku le, ka̱ta̱ n kasa awin a̱ɗa̱, a dama i ka̱sukpa̱ ku doku kokpo a gbashi a omoci. 9 Ama i ta̱ a ku ga̱nda̱ka̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile n Dawuda mogono me le mana n ku ɗa̱ngusa̱ ke le. 10 A dama nannai, Yakubu ka̱ta̱ vu pana wovon ba, ka̱ta̱ tan feu vu jeꞋe i kyamba ba, a vu Isaraila, a dama na n kisa wu ta̱ a likuci ya n daꞋin, n muku n nu a iɗika yi ugbashi. Yakubu wi ta̱ o kubono wa yaꞋin ida̱shi i ni m ma̱ta̱na̱, babu kpamu vuza na u ku rikpa̱sa̱i. 11 A dama na mpa Vuzavaguɗu mita̱ koɓolo n na vu, kpamu mita̱ a ku ɓa̱nka̱ wu, mita̱ a kuna uma uduniya ra̱ka̱ a ubuta̱ u na n wacuwa le, ama a̱ɗa̱ n ku una ɗa̱ ba. N ku gbara ɗa̱ ta̱ n ugboji, babu tsu na n ku ka̱sukpa̱ ɗa̱ babu atakaci. 12 &lt;&lt;A dama na Vuzavaguɗu u dana ta̱, i takacika ta̱ n a̱bunda̱i, ɗa yokpoi an kuntsu ku gbangam ku na ku kpa̱ɗa̱i ku potso. 13 Babu vuza na u damai n kadanshi ka̱ɗa̱, a̱guma̱ i lo a dama a untsu a̱ɗa̱ ba, untsu a̱ɗa̱ i na a̱guma̱ ba. 14 Ncigi n ɗa̱ ra̱ka̱ n cinukpa ta̱ n a̱ɗa̱, odoku a ɓa̱nka̱ ɗa̱ ba, a dama na n lapa ɗa̱ ta̱ wuya-wuya an vuma wuya, a dama na u nushi u ɗa̱ u gbangam u ɗa, u nushi u ɗa̱ u yimkpa ta̱. 15 A dama a yiɗa̱i ɗa yi a malapa mu una̱ a dama a mɓa̱la̱ n ɗa̱? Mɓa̱la̱ n ɗa̱ mi kupotso ba, a dama na unushi u ɗa̱ u gbangam u ɗa, unushi u ɗa̱ u yimkpa ta̱. 16 A dama nannai, yaba dem na baci de dem u cikalai kuna ɗa̱ i ta̱ a kunai, ka̱ta̱ irala i ɗa̱ yaba dem vu le u bana ugbashi, vuza na baci u pura̱i u canuku ɗa̱ gbani i ɗa̱ feu a kupura̱ u ni. Ka̱ta̱ yaba dem na baci de dem u saɓai ɗa̱ vishili, a̱ yi feu i ta̱ a kusaɓa yi. 17 A dama na mita̱ o ku bono ko ɗa̱ n ma̱ta̱na̱ mi ikyamba ma ɗa̱, ka̱ta̱ untsu a̱ɗa̱ o potso, a dama na irala i ɗa̱ i ci ɗeke ɗa̱ ta̱ olokushi, a dama na Sihiyona u dana ta̱ babu vuza na u damai n a̱ le.&gt; 18 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, la̱na̱, mita̱ o ku bono ko n kumaci ku Yakubu n ili yi uka̱ni i le, ka̱ta̱ m pana asuvu a yali ubuta̱ wi ida̱shi ili le. I ta̱ o ku bono a maꞋasaka likuci ya a ubuta̱ u na i ɗa ishi, ka̱ta̱ kpamu a maꞋa kpaꞋa ku mogono a ubuta̱ u na ku ɗa kushi. 19 Ka̱ta̱ uma odoku a yaꞋan ka mu ishipa i kucikpa, ka̱ta̱ mpa n zuwa uma a yimkpa a Urushelima, ka̱ta̱ n zuwa a cikpa le, babu kugoyi. 20 Muku n le mita̱ o kokpo an ci cau, ka̱ta̱ uduniya u le kpamu shamgba e kelime ka̱ va̱, ka̱ta̱ n takacika yaba dem na u foroi le. 21 Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le wi ta̱ o kokpo mogono me le, ka̱ta̱ mpa n banuku yi u ta̱wa̱ ɗevu m mpa, a dama na u cikpa mu, a dama na babu vuza na u ku ta̱wa̱ ɗe vu m mpa, ɗa baci n ɗekei ni ba. 22 Ka̱ta̱ a̱ɗa̱ yokpo uma a̱ va̱, ka̱ta̱ mpa tamkpamu mokpo Ka̱shile ka̱ɗa̱.&gt;&gt; 23 La̱na̱, keleshu ka wupa u Vuzavaguɗu ka ka̱ngu ta̱, an wunla̱ u kabatalikpau ka munuka a dama na ka̱ yikpa̱ a kaci ka uma a gbani-gbani. 24 Usuɗukpi u wupa u Vuzavaguɗu wi o ku bono n ka̱ca̱Ꞌa̱pa̱ ba, sapu na ayin a na u kotso kuyaꞋin i na u cikalai ku yaꞋin a ka̱ɗu ka̱ ni. A ku ba m megeshe yi ta̱ a ku yeve ukuna wa.

31

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kubono ko Una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ma̱za̱nga̱

1 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ayin i ta̱ lo a ku ta̱wa̱ a na n kokpo Ka̱shile ka aza Isaraila ra̱ka̱.&gt;&gt; 2 Vuzavaguɗu u dana ta̱,&lt;&lt;Aza na a laꞋakai ukpa̱Ꞌa̱ u kotokobi, a ciya̱ ta̱ ugain a kakamba, a na aza Isaraila a̱ la̱nsa̱i kuvuka, 3 ɗa mpa Vuzavaguɗu muta̱i we le ɗe dangi. Ɗa n danai, n ciga ɗa̱ ta̱ n ucigi u babu ku kotso, a dama ucigi u mayun u va̱, ɗa n tukai ɗa̱ ɗe vu m mpa. 4 N ku doku ta̱ ma maꞋasaka wu a vu ka̱ɗu ka̱ va̱ Isaraila. A li sapu na va doku va ɗika kagundari vu lapa n vu jeꞋi a kubana a dama ma̱za̱nga̱ ba. 5 Yi ta̱ o kudoku ya ca̱Ꞌa̱ itacishi a kusan ku Samariya. Ka̱ta̱ aza na a̱ ca̱Ꞌa̱ i ɗa a lyaꞋa umaci u le. 6 A dama a na kanna kita̱ lo a ku ta̱wa̱, kana aza kindi a ku ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu e le a kamba aza Ifiraimu ka̱ta̱ a dana. &lt;Ɗa̱nga̱i, tsu bana Sihiyona, u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu.&gt;&gt;&gt; 7 A dama na Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;Ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu ka̱ta̱ i caꞋa na vishipa m ma̱za̱nga̱ u Yakubu, ka̱ta̱ i ɗengusa̱ a̱la̱ka̱tsu a dama mogono mu uduniya, yaꞋin ka danshi, ka̱ta̱ i cikpa mu i dana, &lt;Vuzavaguɗu isa uma a̱ nu, wa ta aza kagimi ka aza Isaraila,&gt; 8 La̱na̱, mita̱ a ku utuka̱ n a̱ le a likuci i gaɗi, ka̱ta̱ n ɓolongu le dangi vi iɗika vu uduniya, koɓolo n a̱yimba̱ n nkutu, amaci a̱tsuma̱ koɓolo n aza ga̱nda̱ a limata. Uduniya wa a̱bunda̱i u ɗa u kubono. 9 M ma̱shi ma a kubono, ka̱ta̱ a ka̱na̱ ku yaꞋin ka mu kavasa. Ka̱ta̱ n zuwa le a wala a ubuta̱ u na wi n nyeneke n mini, a uye u singai u na a kuta̱ɗa̱tsa̱ ba, a dama na mpa ɗa kesheku aza Isaraila, kpamu Efiraimu ɗa maku mu ugiti ma̱ va̱. 10 &lt;&lt;Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu a̱ɗa̱ uduniya, ka̱ta̱ i dana uma a na i a ka̱kina̱ ka mala dangi, u danai le. &lt;A̱ yi vuza na u wacuwai Isaraila, a̱ yi ɗa u kuɓolongu i ɗa, ka̱ta̱ u zuwa yi tsu na maguɓi ma tsu zuwa ushiga u ni.&gt; 11 Adama a na Vuzavaguɗu u shiba̱ ta̱ Yakubu

u shiba̱i ni e ekiye aza a na a laꞋi utsura u ni.

12 Ka̱ta̱ a ta̱wa̱ a ca ana vishipa n utsura a kusan kugbayin ku Sihiyona, ka̱ta̱ a̱shi e le a tasa a dama a ma̱za̱nga̱, a dama ugain wa a̱bunda̱i u Ka̱shile, a dama ugain u kuneꞋe wi ishina, n mini mi inabi, n ma mani ma zaitu, n ma nlala, n kanaka. Wuma u le wi ta̱ okokpo an kashina kana ki a kuciya̱ mini mayin, i a kudoku ku lumba ba. 13 A ayin a nanlo a ɗa nkere n kuyaꞋin kujeꞋe m ma̱za̱nga̱, ka̱ta̱ olobo n nkoshi tamkpamu a yaꞋan ma̱za̱nga̱. N kubonoko ta̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u le wokpo ma̱za̱nga̱, ka̱ta̱ kpamu n ɓa̱nka̱ le, ka̱ta̱ n kucikpa n neke le ma̱za̱nga̱ una̱u wu una̱mgbi u ka̱tsuma̱. 14 Ka̱ta̱ n cuwa̱ ta̱ngu a na n ganu ni ilikulyaꞋa ba̱ri, ka̱ta̱ uma a̱ va̱ a̱ cuwa̱ n ugain u va̱. Mpa, Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt; 15 Vuzaguɗu dana ta̱, &lt;&lt;A pana ta̱ ka̱la̱ka̱tsu a Rama. Ka̱la̱ka̱tsu ku una̱mgbi u ka̱tsuma̱ m ma̱shi mu utsura ka̱u, Rahila a̱ ma̱shi a dama na muku n ni n kuwa̱ ta̱.&gt;&gt; 16 Vuzaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;Ka̱sukpa̱ ma̱shi, ka̱ta̱ vu ura kujilya a a̱shi a̱ nu, a dama na i na vu yaꞋin dem vita̱ a kuciya̱ katsupu ki i ɗa. Muku n nu mita̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ iɗika yi irala i le ka̱ta̱ o bono. 17 Vita̱ na a̱pa̱ kelime, Vuzavaguɗu u danai, muku n nu mita̱ o kubono a iɗika i le. 18 M pana ta̱ Efiraimu, u na̱mgbi u ka̱tsa̱ma̱, a ku dana,&lt;Vu gbara mu ta̱, kpamu n yaꞋan ta̱ ugbari an kanaka ka na ka̱ ciya̱i ugbari ba, bonoi m mpa, a dama a na m bono uteku tsu na mu ishi, a dama na a vu ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱. 19 A dama na cishi ta̱ tsu vadalukpai ka wu kucina̱, ama gogo na ci shika̱ ta̱ unushi u tsu. An o tonokoi tsu ci ciya̱i kuyeve, ɗa tsu za̱lika̱i aci a̱ tsu, ɗa tsu panai wono a dama na ci ta̱ n tsulau tsu ɗa̱nga̱ni u tsu.&gt; 20 Ashe Efiraimu ba maku mu ucigi ma̱ va̱ ma a ba? Ashe a̱yi ɗa mi a kupana uyoꞋo u ni ba? A ayin na baci de dem n dansai ukuna a dama a ka gbani-gbani ka̱ ni, n ci ciɓa ta̱ n a̱yi a dama ucigi. A dama nannai ka̱ɗu ka̱ va̱ ka ci cikalai ta̱ ayin tutu, mayun ɗa m pana asuvu ayali a̱ ni, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 21 &lt;&lt;Zuwaka ka̱ci ka̱ nu urotu uye, zuwaka ka̱ci ka̱ nu urotu na wa ku yotsongu uwuye. Ka̱ta̱ vu zuwaka nu uye ugbain, uye u na vu tonoi a ku bana. Mekere ma̱va̱ Isaraila, bono, bono a likuci nu. 22 Ali wanai ɗa va ku lyaꞋa kelime m munla̱i, a vu mekere mu unambi wu nekei u ka̱ɗu? A dama na Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ ili i savu a duniya. Vuka ɗa vu ku kanza vali.&gt;&gt; 23 Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, &lt;&lt;Ayin i ta̱ lo a kuta̱wa̱ a na a kudoku ku dansa ukuna u na mpa a iɗika ya a Yahuda n a ka̱tsuma̱ ka likuci, ayin a na baci m bonokoi le n uciyi u le, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u zuwaka wu una̱singai a ubuta̱ wi ida̱shi uma usuɓi, a vu kakamba ka ciɗa.&gt; 24 Ka̱ta̱ Yahuda koɓolo n likuci i ni ra̱ka̱ a̱ da̱sa̱ngu ɗe koɓolo, n acimbi n nguɓi koɓolo n ushiga u le. 25 A dama na n ku cuwa̱ ta̱ngu ta̱ a̱ɗu a wuma a na oꞋoi, ka̱ta̱ kpamu n lapulusuka a̱ɗu aza na a lumbai.&gt;&gt; 26 A ukuna u na mpa, ɗa mpa Irimiya n ɗa̱nga̱i, an mindanai, ɗa n danai alavu a va̱ o yokpo ta̱. 27 Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;La̱na̱ ayin i ta̱ lo a kuta̱wa̱, a na n kudoku ka̱bunda̱i ka uma n ki ilikuzuwa a iɗika yi Isaraila n Yahuda. 28 Wi ta̱ okokpo uteku tsu na mindai a dama na a̱ muɗa̱, n oɓoshi le, a vakangu, n la̱nga̱sa̱ le, n tsu na a̱ tuka̱i le n kawuya, nannai ɗa kpamu n kula̱na̱ le, a dama a na a̱ shikpa̱suka̱ ka̱ le, mpa Vuzaguɗu mpa ɗa n dansai. 29 A ayin a nanlo, o kudoku a dansa ukuna u na mpa u na a tsu dana, &lt;&lt;Anan Dada a ɗa a takumai mambulu ma kalam ɗa anga a muku a̱ kuwa̱i ba.&gt; 30 Ama yaba dem wi ta̱ a ku kuwa̱ a dama u nushi u ni. Vuma na dem u takumai mambulu ma kalam a̱yi ɗa anga a̱ ni a ku kuwa̱.

Uzuwukpani u Savu

31 &lt;&lt;La̱na̱, Vuzavaguɗu u dana ta̱, ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, a na n kuyaꞋan uzuwakpani u savu n aza a Isaraila m kpaꞋa ku Yahuza, 32 Ba tsu Uzuwakpani u na n yaꞋin n ikaya i le a kanna kana n ka̱na̱i le n ekiye a̱ va̱ ɗa mu utuka̱i le a iɗika i Masar ba, Uzuwukpani u va̱ u na o koɗoi, ko an wokpoi mpa Vuzavaguɗu vu le ɗa, mpa, Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai. 33 A dama a na uzuwakpani u na n kuyaꞋan n aza Isaraila, ɗa baci ayin a na mpa o kotsoi, Vuzavaguɗu u dana ta̱, mita̱ a kuzuwa wila̱ u va̱ a ka̱tsuma̱ ke le, ka̱ta̱ n ɗana u ɗa a̱ɗu e le. Ka̱ta̱ mpa mokpo Ka̱shile ke le ka̱ta̱ e le tamkpamu okpo uma a̱ va̱. 34 Vuza wa o kudoku kuyotsongu toku, ko toku ni u dana, &lt;Yeve Vuzavaguɗu,&gt; a dama a na uma ra̱ka̱ i ta̱ e kuyeve mu, a̱ gita̱ a vuza kenu a kubana a vuza gbayin, Vuzavaguɗu ɗa u dansai. A dama na n kucinukpaka le u nushi u le, ka̱ta̱ n kpaɗa̱ kudoku ku ciɓa n unushi le kpamu.&gt;&gt; 35 Nanai ɗa Vuzavaguɗu dansai, a̱ yi na u nekei kanna a dama a kanna, ɗa kpamu zuwa wotoi n azangata a dama kayin, a̱yi na u tsu shida̱ mala ka̱ta̱ u zuwa ma yura̱, Vuzavaguɗu vo ovonshi ɗa kula ku ni. 36 &lt;&lt;Ɗa baci, wila̱ u na mpa u ka̱sukpa̱i ulinga e kelime ka̱ va̱, mpa Vuzavaguɗu n dana ta̱, ashe aza Isaraila i ta̱ a ku ka̱sukpa̱ kokpo uma a̱ va̱ kowanai ke nan.&gt;&gt; 37 Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;I baci a kufuɗa a gisangu Ka̱shile gaɗi, ka̱ta̱ a e vecekpe ugiti wa uduniya, ashe n kuvakangu ta̱ kumaci ka aza Isaraila dem, a dama i na a yaꞋin, i na Vuzavaguɗu u dansai.&gt;&gt; 38 &lt;&lt;La̱na̱, Vuzavaguɗu u dana ta̱, kanna kita̱ lo a ku ta̱wa̱ kana a ku maꞋasaka Vuzavaguɗu likuci, a kaginda ka Hanani a kubana a utsutsu u kuden. 39 Ka̱ta̱ kawin ka kagisamkpatsu ka ku uta̱ ka gaɗukpa a kubana a kaginda ka Garebu, ka̱ta̱ ka kpatala o kubono Gowa. 40 Ka̱ta̱ ubuta̱ u ka̱ra̱ a ka a̱kpisa̱ n kiꞋiza̱, n akamba ubuta̱ wa ra̱ka̱, i na i ɗikai ɗe a kuɗolu ku Kidiron ali a kubana utsutsu u kuden ko odoku a uɓon u kasana, wita̱ o kokpo ciɗa u Vuzavaguɗu. I a kudoku ku muɗa̱ le ba be le tana a̱ fa̱da̱ le, ali n tsukaya.&gt;&gt;

32

Irimiya u tsulai kakamba a ayin a tsugbashi

1 An Zedekiya wi ayaꞋa kupa a kulyaꞋa tsugono tsa a yahuda, a ayin a nanlo tana Nebukaneza n ayaꞋa kupa n kula̱i. 2 A ayin a nanlo a, osoji o mogono ma aza Babila a kambuku ta̱ Urushelima n kuvon, a̱ yi keneki Irimiya tamkpamu ugbaguri a kunu ka a za kindi kuna ki a kpaꞋa kuna ki a e kefeku ka mogono ma a Yahuda. 3 A dama na Zedekiya mogono ma aza Yahuda ma gbagurai ta̱, a dama na u dana ta̱, &lt;&lt;A dama n ya̱Ꞌa̱n a ɗa vi a kuyaꞋan kene, n vu danai, &lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, La̱na̱, mita̱ a kuneke i ɗika i na mpa e kiye o mogono ma Babila, wi ta̱ tana a kulyaꞋa i ɗa n kuvon, 4 Zedekiya mogono ma a Yahuda wi a ku laꞋaka e kiye a aza Kaldiya ba, a dama na i ta̱ a ku nekei e kiye a mogono ma aza Babila, ka̱ta̱ a yaꞋan kadanshi n a̱ yi a̱shi n a̱shi, ka̱ta̱ e ene yi kpamu a̱shi n a̱shi. 5 Ka̱ta̱ u ɗika Zedekiya u banka Babila, ka̱ta̱ u yongo ɗe a li sapu na n banai kenei. Ko ɗa baci u shika̱i n aza Kaldiya wi a kuciya̱ ulyai ba.&gt;&gt;&gt; 6 Ɗa Irimiya u danai, &lt;&lt;Vuzaguɗu yaꞋin ta̱ kadanshi m mpa, u danai. 7 La̱na̱, Hanamel kolobo ka Shallum Dada ken vu nu wi ta̱ a ku ta̱wa̱ ka̱ta̱ u dana wu, &lt;Tsula kashina ka̱ va̱ kana ki a Anatotu, a dama na a vu ɗa ugain vu shiba̱ ka, a dama nannai tsula ka.&gt; 8 Ɗa Hanamel toku va̱ u ta̱wa̱i wa̱ va̱ a kpaꞋa kugbashi, tsu na Vuzavaguɗu u danai mu, &lt;&lt;Tsula kashina ka̱ va̱ kana ki a Anatotu a iɗika i Biliyaminu, a dama na a vu ɗa ugain vu shiba̱ ka, a vu ɗa ugain visa ka, a dama nannai tsula ka a.&gt; Nanai va ɗa n yevei an ukuna u na mpa wa kadanshi ka Ka̱shile ka. 9 &lt;&lt;Ɗa n tsulai kashina ka ɗe a Anatotu e kiye a Hanamel toku Dada vu. Ɗa n tsupa ni azurufa kupa na na̱shi. 10 Ɗa n zuwai kukiye a katakarda ka ngan, ɗa m paɗarai ka n ka̱ta̱mba̱ri, ɗa n ciya̱i ngan, ɗa n gisangi ikebe ya a kagisamkpatsu ɗa n neke ni. 11 Ɗa n ɗikai a katagarda a tsulaga a na a kecei kakuna ka tsulaga ka, a na a paɗai n ka̱ta̱mba̱ri n a na a̱ kpa̱ɗa̱i ku paɗara va. 12 Ɗa n nekei Baruk kolobo ka Neriya, vashi MaꞋaseya, a kelime ka Hanamel Dada ken vu va̱, a kelime ka ngan n na n zuwai e kiye a katakarda ka tsulaga ka, kpamu e kelime ka aza Yahuda a na i lo ida̱shi ubuta̱ wa aza kindi a. 13 Ɗa n yaꞋin kadanshi n Baruk lo e kelime ka le, n danai, 14 &lt;Vuzavaguɗu va ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Ɗika atagarda an ngan a tsulaga a na mpa a, a na a paɗarai n a na a̱ kpa̱ɗa̱i ku paɗara n ka̱ta̱mba̱ri ka, vu zuwa a ma̱diki ma ciꞋin a dama na a ɗa e geshe. 15 A dama na Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. &lt;I ta̱ a kudoku ku tsulusuka i uwa, n ashina, n ashina i inabi a i ɗika i na mpa.&gt;

Irimiya u YaꞋin kavasa a dama a na u ciya̱ ku yeve

16 A na n kotsoi ku neke Baruk kolobo ka Neriya katakarda ka magan ka tsulaga ka kashina ka, ɗa n yaꞋin kavasa u Vuzavaguɗu, n danai, 17 &lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile, a vu ɗa vu yaꞋin gaɗi n iɗika n utsura wa ekiye a̱ nu. Babu i na i lyaꞋi utsura u nu. 18 Vu tsu yotsongu ta̱ ucigi u babu uteku uma a̱bunda̱i, ama vu tsu ka̱sukpa̱ ta̱ unushi wi isheku ciya̱ muku n le. OꞋo Vuzavaguɗu Ka̱shile kagbayin, kula ku nu ku ɗa Ka̱shile ko ovonshi, 19 kusheshe ku nu ra̱ka̱, ku gbangam ku ɗa, ulinga u nu kpamu gbangam u ɗa. A̱shi a̱ nu i ta̱ e kene i na yaba dem wi a kuyaꞋin a u duniya. Vu tsu tsupaka ta̱ yaba dem, derere vi na u yaꞋin. 20 Vu yaꞋin ta̱ ili mereve a iɗika i masar, kpamu a li a na na vu buwa ta̱ a kuyaꞋin sa nannai a a Isaraila n ubuta̱ uma u duniya, ɗa vu zuwakai ka̱ci ka̱ nu kula, tsu na ku ɗa ki anana. 21 Vu utuka̱i aza Isaraila a iɗika i Masar n urotu, n ili mereve, n utsura u gbangam, n wovon u gbangam. 22 Ɗa vi nekei le iɗika i na mpa, i na vu kucinakai ikaya i le, iɗika i na yi a kuwa̱ mani n ishigi. 23 Ɗa a uwai ɗa isai i ɗa. Ama ɗa a iwain kushuku n kadanshi ka̱ nu, be le o tono wila̱ u nu. Ko ili ite a yaꞋin a ka̱tsuma̱ ki na vu tonokoi le a yaꞋin ba. A dama nannai ɗa vu suꞋuki le m ma̱dukpa̱ ma na mpa ma ka̱na̱ le. 24 La̱na̱, kayala ka yaꞋin ɗe u ɗa̱ngushi a dama na a kumba mashilya ma likuci ma a yaꞋin kuvon. A dama o kotokobi, n kambulu, n atakaci ɗa a nekei likuci i na mpa e kiye aza Kalidiya aza na ci a vishili ni ɗa. I na vu dansai va yokpo ta̱ kamayun, kpamu vene ta̱. 25 Demu n nannai, a vu Vuzavaguɗu Ka̱shile, ɗa vu danai, &lt;&lt;Tsula kashina ka ni ikebe ka̱ta̱ vu ciya̱ ngan&gt;&gt;Ko an wokpoi likuci ya e neke ɗe i ɗa ekiye aza Kalidiya.&gt;&gt;&gt; 26 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Irimiya. 27 &lt;&lt;La̱na̱, mpa ɗa Ka̱shile ka uma ra̱ka̱. Yiɗa̱i i laꞋi utsura u va̱? 28 A dama nannai, mpa Vuzavaguɗu, n dana ta̱, la̱na̱, mpa n ku neke ta̱ likuci i na mpa a ekiye aza Kalidiya n ekiye a Nebukaneza mogono ma aza Babila, kpamu i ta̱ a kulya i ɗa. 29 Aza Kalidiya a na i a vishili n likuci i na mpa, i ta̱ a kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a dyaɓa likuci i na mpa a kina ka̱ta̱ o songu i ɗa ra̱ka̱, ni uwa i na a gaɗi vu kukpa̱ ku le ku ɗa a tsu yaꞋin kuneꞋe u Balu n kuneꞋe ki ili kusoꞋo, a dama na a zuwa mu wupa. 30 Mayun aza Isaraila n aza Yahuda a yaꞋin ili i ma̱riki wa̱va̱ ba, m ba ka gbani-gbani ba. I n koyoku ba, ita̱ a kuzuwa mu wupa ubuta̱ wu ulinga wa ekiye e le. Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 31 Likuci i na mpa i zuwa mu ta̱ wupa tun a ayin a na a maꞋin i ɗa a li a ku ta̱wa̱ anana, a dama nannai ka̱sukpa̱ n takpa i ɗa a wenei u a̱shi a̱ va̱, 32 a dama unushi wa aza Isaraila n aza Yahuda ra̱ka̱ a na a yaꞋin a dama na a zuwa mu wupa, ngono n le koɓolo n aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ e le, n i ganu i le, n eneki e le, aza Yahuda koɓolo n aza na i n ida̱shi ra̱ka̱ a Urushelima. 33 A vadalkpuka mu ta̱ kucina̱, ɗa a iwain ku neke mu ma̱ka̱nga̱. Kpamu n yotsongu le ta̱ ayin tutu, ama a pana ba, be le tana o tono ku yeve. 34 Ɗa a shikpa̱i a̱ma̱li unata e le a kpaꞋa ku na tsu ɗeke n kula ku va̱, a dama na a̱ la̱nga̱sa̱ ku ɗa. 35 Ɗa a maꞋin a̱ A̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li a Balu a ka̱ra̱ ku lobo u Hinomu, a dama a na e neke muku n le kune u ka̱ma̱li ka Moleka, kpamu m mpa n zuwa le ba, kpamu i ɗa yi a ka̱ɗu ka̱ va̱ an ma kudana le a yaꞋin i li gbani-gbani i na mpa a dama na a zuwa Yahuda u nusa ba.

I ta̱ o kokpo Uma a̱ va̱, ka̱ta̱ Mpa mokpo Ka̱shile ke le

36 &lt;&lt;Ama gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u dansa ta̱ ukuna, a dama a likuci i na mpa i na vu danai, &lt;E neke ta̱ i ɗa ekiye a mogono ma Babila, a dama kotokobi, n kambulu, n ma̱dukpa̱.&gt; 37 La̱na̱, n kuɓolongu le ta̱ a likuci ra̱ka̱ i na n lokoi le a bana a dama a wupa u va̱ n ka̱ɗu ku usuɗukpi ka̱ va̱. Ka̱ta̱ m bonoko n a̱ le ubuta̱ u na mpa, ka̱ta̱ n zuwa le o yongo n ma̱ta̱na̱. 38 Ka̱ta̱ okpo uma a̱ va̱, ka̱ta̱ mpa tamkpamu mokpo Ka̱shile ke le. 39 Ka̱ta̱ n neke le ka̱ɗu kete, n uye ute, a dama na a pana wovon u va̱ ali n tsukaya, a dama ugain u le n ugain u muku n le n na n kuta̱wa̱. 40 Ka̱ta̱ n yaꞋin uzuwukpani u na wa ku kotso ba n a̱ le, an ma ku ka̱sukpa̱ kuyaꞋin ka le kasingai ba. Ka̱ta̱ n zuwa wovon u va̱ a̱ɗu e le, a dama na a ka̱sukpa̱ mu ba. 41 N kupana ta̱ uyoꞋo u kuyaꞋin ka le kasingai, ka̱ta̱ n shikpa̱ le a iɗika i na mpa n usuɓi, n ka̱ɗu ka̱ va̱ ra̱ka̱ n wuma u va̱ dem. 42 &lt;&lt;A dama na Vuzavaguɗu u dana ta̱ Uteku tsu na n tuka̱i n kawuya ubuta̱ uma a na mpa ra̱ka̱, nannai ɗa n ku utuka̱ le n kasingai ka na n yaꞋin ki le uzuwakpani. 43 I ta̱ a kutsula a shina a likuci i na mpa, i na vi a ku dana, &lt;Yokpo ta̱ a gali, babu vuza ko mana, kpamu e neke ta̱ i ɗa ekiye aza Kalidiya.&gt; 44 I ta̱ a kutsulasuka ashina n ikebe a i ɗika i na mpa, ka̱ta̱ a zuwa ekiye atagarda a tsulaga, ka̱ta̱ a paɗara a ɗa n ka̱ta̱mba̱ri e kelime ka ngan, a iɗika i Biliyaminu n ubuta̱ u na wi u ka̱ra̱i n Urushelima, n a̱ ka̱tsuma̱ ka likuci i Yahuda, n likuci i na yi uɓon wa a ginda, n i na yi uɓon wa a̱ra̱Ꞌa̱, n likuci a Negebu, a dama na mita̱ o kubonoko uma n uciyi u le a likuci i le. Mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

33

Vuzavaguɗu yaꞋin uzuwukpani u Ma̱za̱nga̱

1 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya ere, a ayin na wi ugbaguri a kpaꞋa kugbashi. 2 &lt;&lt;Vuzavaguɗu a̱ yi na u yaꞋin uduniya, a̱ yi na u shikpa̱i u ɗa, u dana mu ta̱, &lt;Kula ku va̱ ku ɗa Ka̱shile. 3 Ɗekei mu mpa tana mita̱ a̱ kushuku ɗa̱, kpamu n kudana ɗa̱ ta̱ ukuna u gbangam u na vu yevei ba. 4 A dama na i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila kadansai ukuna, a dama i uwa i likuci n i uwa i mogono ma a Yahuda i na i fa̱da̱i a dama na i ciya̱ kayala ka na i ku kanzaka likuci a dama aza kuvon. 5 I sheshe ta̱ an ya shilika̱ n osoji aza Babila, ama yaꞋin n dana ɗa̱ i uwa i likuci i na mpa yita̱ a kushana n even ikyamba ya aza na a kuna a likuci i na mpa, aza na n ku ka̱sukpa̱ una a dama usuɗukpi n wupa u va̱, a dama na n shirikpa̱ ta̱ a̱shi a̱ va̱ a likuci i na mpa a dama ka gbani-gbani ke le. 6 La̱na̱, dem n nannai n ku tuka̱ ta̱ likuci i na mpa n ma̱ta̱na̱ nu potsokpo, ka̱ta̱ n neke le uciyi n ukanji. 7 Ka̱ta̱ kpamu m bonoko aza Yahuda n aza Isaraila n uciyi u le, m bonoko le tsu na ishi ɗe n ugiti. 8 Ka̱ta̱ n cinukpaka le unushi u na dem a yaꞋin kai mu, ka̱ta̱ n cinukpa ka le u nushi u na a yaꞋin kai mu ra̱ka̱. 9 Ayin a na baci ka na mpa ka yaꞋin, uduniya ra̱ka̱ wi ta̱ a kuyaꞋin ma̱za̱nga̱, ka̱ta̱ a cikpa mu, ka̱ta̱ a neke mu tsugbayin. Ka̱ta̱ uduniya ra̱ka̱ u pana kasingai kana n yaꞋankai likuci i na mpa, ka̱ta̱ a dama i li na mpa a neke mu tsugbayin, ka̱ta̱ a pana wovon, e jeꞋe i kyamba a dama kasingai n uciyi u na n la̱nsa̱ ki le. 10 &lt;&lt;I na Vuzavaguɗu dansai, a dama ubuta̱ u na mpa u na i u danai, &lt;Wokpo ta̱ a gali babu vuza be le manama,&gt; a ka̱tsuma̱ ka a Yahuda n uye u gbayin u Urushelima wokpo ta̱ a gali, babu vuza, babu ili be le nama. Ama n dana ɗa̱ ta̱, i ta̱ o kudoku a pana 11 ka̱la̱ka̱tsu ka ma̱za̱nga̱, n ma̱ta̱na̱, ka̱la̱ka̱tsu ka vali vu savu an vuka vu savu, n a̱la̱ka̱tsu ishipa a ayin a na a tuka̱i n kune kucikpi a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu. &lt;&lt;&lt;Cikpai Vuzavaguɗu vo ovonshi, a dama na Vuzavaguɗu n gan ta̱, a dama na ucigi u babu kukotso u ni u kuyongo ta̱ kowanai.&gt; A dama na n ku bonoko ta̱ n uciyi wi iɗika ya tsu ayin a cau, mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai. 12 &lt;&lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi u dana ta̱. Puna̱ a ubuta̱ wa a gali u na mpa, u na wi babu vuza kpamu babu mana, n a ka̱tsuma̱ ka likuci ka dem, wi ta̱ o kudoku kokpo ubuta̱ u kalina una nguɓi n kuzuwa ushiga u le vuka. 13 A likuci ya a kamba i ɗika a, n likuci ya nguɓi, n ubuta̱ u likuci i Negebu, a iɗika i Bayami, n likuci i na yi u ka̱ra̱i n Urushelima n ya a Yahuda, ushiga wi ta̱ o kudoku ku yikpa̱ ekiye aza na a ci kece le,&gt;&gt; Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

Uzuwukpani u babu kukotso u Vuzavaguɗu n Dawuda

14 Pana, Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt; &lt;Kanna kita̱ lo a kuta̱wa̱, &lt;Kana n kushatangu uzuwakpani u va̱ u na n yaꞋin n aza Isaraila n Yahuda.

15 &lt;&lt; &lt;A ayin a nanlo a ɗa,

n kuzuwa katangi kuta̱ a kpaꞋa ku Dawuda

ka̱ta̱ u yaꞋin i na i gaꞋin n kasingai a iɗika.

16 A ayin a nanlo a ɗa Yahuda u kuciya̱ wishi

ka̱ta̱ Urushelima u da̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱.

Kula ku na a ku ɗekei, kuɗa nna.

Vuzavaguɗu a̱ yi ɗa usuɓi u tsu.&gt;

17 A dama na i na Vuzavaguɗu dansai i ɗa na, &lt;Dawuda u ku kpa̱ɗa̱ kuciya̱ vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka kpaꞋa aza Isaraila ba, 18 nannai ɗa feu i ganu, e le na i aza Levi, a ku kpa̱ɗa̱ kuciya̱ vuza na u kulyaꞋa kelime n kushamgba e kelime ka̱ va̱ u neke kune ku kusongu, n kune ki ishina n alyuka wa̱ va̱ ayin tutu ba.&gt; &gt;&gt;

19 Ɗa Vuzavaguɗu kpamu u doku yaꞋin kadanshi n Irimiya. U u danai, 20 I na Vuzavaguɗu dansai i ɗa na. &lt;Ɗa baci vu fuɗai ɗa vu koɗoi wila̱ u va̱ n kanna n kayin, a li ɗa kanna n kayin ka kpa̱ɗa̱i kudoku kuta̱ a ayin a na a tsuta̱, 21 ɗa ɗa uzuwukpani u va̱ n kagbashi ka̱ va̱ Dawuda, n aza Levi a na i a na n ganu, a na i a kuyaꞋin ka mu tsugbashi na u kuyaꞋin ukoɗi, ta lo Dawuda u ku namba kumaci ku na ku kulyaꞋa tsugono a ka kakuba ko tsugono ka̱ ni. 22 Tsu na wokpoi a tsu fuɗa e kece azangata a gaɗi ko kpamu a gisangu kayala ka mala ba, nannai ɗa n kudoku kabunda̱i ka kumaci ku kagbashi ka̱ va̱ Dawuda n ka aza Levi n anan ganu i na yi a ku ga̱nda̱ka̱ mu nannai, a li uteku tsu na babu vuza na u kufuɗa wa kece le.&gt; &gt;&gt;

23 Ɗa Vuzavaguɗu doku u danai Irimiya, 24 &lt;&lt;Ashe vu zuwa ka ni na uma i a kudansa ba, an i a kudana, &lt;Vuzavaguɗu iwain ta̱ tsugono ci re ci iɗika i na uzagbai va. I ɗaɗa i zuwai ɗa o goyoi uma a̱ va̱, odoku a ɗika le iɗika kpamu ba. 25 I na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na, &lt;Ishi baci n yaꞋin uzuwukpani n kanna n kayin ba, ɗa kpamu n zuwai wila̱ a dama gaɗi n iɗika ba, 26 mishi a ku inwan kumaci ku Yakubu n Dawuda, kpamu mishi a ku zagba vuza te a ka̱tsuma̱ ka muku n ni wokpo mogono ma kumaci ma aza Ibirahi, n Ishaku, n Yakubu ba. A dama na n kubonoko le ta̱ n uciyi u le, ka̱ta̱ m mpa na asuvu a yali e le.&gt; &gt;&gt;

34

A dansukai Zedekiya

1 A ayin a na Nebukanezaru mogono ma aza Babila koɓolo n osoji o tsugono ra̱ka̱, n uma a i punu a iɗika i na wi a tsugono i a kuvon n Urushelima n likuci i na i ka̱ra̱i ni ra̱ka̱, ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya. 2 &lt;&lt;I na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila kadansai i ɗa na. Bana i Zedekiya mogono ma aza Yahuda ka̱ta̱ vu danai, &lt;Mpa Vuzavaguɗu n foɓuso ta̱ an ma neke likuci i na mpa ekiye o mogono ma aza Babila, ka̱ta̱ u songu i ɗa n a kina. 3 Vi a ku laꞋaka ba, mayun ɗa a reme wu, ka̱ta̱ e neke wu ekiye a̱ ni. Vi ta̱ e kene mogono ma aza Babila n a̱shi a̱ nu, ka̱ta̱ kpamu a yaꞋan kadanshi n a̱yi a̱shi n a̱shi ka̱ta̱ vu bana a iɗika i Babila.

4 &lt;&lt; &lt;Demu n nannai, a vu Zedekiya mogono ma aza Babila pana, Vuzavaguɗu u dana ta̱ A vu vi a kubana ukpa̱ u kotokobi ba, 5 Vi ta̱ a ku kuwa̱ m ma̱ta̱na̱. Uteku tsu na uma a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka a kina a dama a na a cikpa ikaya i nu ngono n cau, nannai ɗa feu mi a ku yaꞋan ka wu ka̱ɗiva̱ ka a kina a dama na a cikpa wu nannai, a kudansa, &lt;OꞋo mogono ma kuwa̱ ɗe.&gt; Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.&gt;&gt;

6 Ɗa Irimiya u danai Zedekiya mogono ma a Yahuda ukuna u na mpa ra̱ka̱ a Urushelima, 7 a ayin a na osoji o mogono ma aza Babila mi a kuvon n Urushelima koɓolo n likuci ya a Yahuda i na i buwai, wa ta Lakishi n Azeka. Nava e le ɗa likuci yi ukanji i na i buwai a Yahuda koci.

Uba̱ruwi wa Agbashi

8 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya an mogono Zedekiya u koci kuyaꞋin uzuwukpani n uma aza Urushelima ra̱ka̱ a dama na a sala uba̱ruwi a dama agbashi. 9 Yaba dem u ka̱sukpa̱ kagbashi ka kpaꞋa ka̱ ni, ko ma vuka ko mavali, ka̱ta̱ vuza u reme kagbashi ka Yahuda a kpaꞋa ku ni ba, dem vu le i li te i ɗa i. 10 Ɗa ngono koɓolo n uma ra̱ka̱ ushuki n uzuwukpani wa, ɗa a u danai, yaba dem wi ta̱ a ku ka̱sukpa̱ kagbashi ka̱ ni, ma vuka ko mavali, kpamu o kudoku a e reme le ba. Ɗa ushuki ɗa a̱ ka̱sukpa̱i le. 11 Ama, m megeshe ɗa kucikpa ɗa a sabai kusheshe ku le, ɗa obonoi ɗa e remei agbashi a n utsura ɗa o bonokoi le a tsugbashi.

12 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya kpamu. ɗa u danai, 13 &lt;&lt;Mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, n yaꞋin ta̱ uzuwukpani n ikaya i ɗa̱ a ayin na mutukai le a iɗika i Masar, ubuta̱ u tsugbashi. N u danai, 14 &lt;A̱ ka̱ya̱ ka cindere lakam, yaba dem u ka̱sukpa̱ toku ni va a Yahuda na u dengei ka̱ci ka̱ ni wa̱ɗa̱. Ɗa baci u yaꞋin ayaꞋa a̱ta̱li a tsugbashi. Ama ɗa ikaya i ɗa̱ i iwain. 15 U geshe ba an i shika̱i u nushi u ɗa̱, ɗa i yaꞋin i na i gaꞋin wa̱ va. Ɗa yaba dem vu ɗa̱ u dansai ukuna a dama uba̱ruwi uma a likuci a̱ ni. A li ɗa i yaꞋain uzuwakpani e kelime ka̱ va̱ a kpaꞋa ku na a ci ɗeke n kula ku va̱. 16 Ama ɗa kucikpa ɗa i sabaꞋi kusheshe ku ɗa̱, ɗa i bono i la̱nga̱sa̱i kula ku va̱ n yaba dem vu ɗa̱ u bonokoi n ka gbashi ka̱ ni kana u ka̱sukpa̱i, ɗa i zuwai le okpo a gbashi a̱ɗa̱ kpamu.

17 &lt;&lt;Adama nannai, i na Vuzavaguɗu dansai i ɗana. Mayun i tono kadanshi kuba̱ruwa̱ kana n danai, yaba dem u ka̱sukpa̱ toku ni u laza ba. Adama a nannai mpa n ku la̱nsa̱ka̱ ɗa̱ ta̱ &lt;uba̱ruwi&gt;wu ukpa̱Ꞌa̱ u kotokobi, m ma̱dukpa̱ koɓolo n kambulu. Ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ yokpo i li kugoyi i tsugono u duniya ra̱ka̱. 18 Uma a na o koɗoi uzuwukpani u va̱, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i ku kushatangu uzuwukpani u na a yaꞋin e kelime ka̱ va̱, a ayin a na e pecei medendem ma kureꞋe, ɗa o tonoi e mere ma kaꞋa. 19 Ɗaɗa aza e kelime a Yahuda n aza a Urushelima, azafada, anan ganu n uma a iɗika ya aza a na o tonoi medendem ma na a kiɗai va. 20 N ku neke le ta̱ ekiye irala i le, aza na i a kula̱nsa̱ wuma u le. Even i kyamba e le i ta̱ o kokpo ilikulya ya n nnu n nama n kakamba.

21 &lt;&lt;N ku neke ta̱ Zedekiya mogono ma aza Yahuda koɓolo n aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ a̱ ni ekiye irala i ni i na yi a kula̱nsa̱ wuma u ni, wa ta osoji a za Babila aza na a̱ ɗa̱nga̱i a̱ ka̱skpi ɗa̱. 22 Mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n ku neke kofon, ka̱ta̱ n zuwa le o bono a likuci i na mpa. Ka̱ta̱ shilika̱ ni ɗa, ka̱ta̱ o songu i ɗa ra̱ka̱. Ka̱ta̱ m bonoko iɗika ya aza Yahuda a gali tsu na Babu vuza na u kuda̱sa̱ngu ɗe.&gt;&gt;

35

Irimiya koɓolo n aza Rekabu

1 Ayin a na mogono Jehokimu kolobo ka Josiya ki a kulyaꞋa tsugono tsu Yahuda, ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya, u danai. 2 &lt;&lt;Bana ubuta̱ wa aza Rekabu, ka̱ta̱ vu yaꞋan kadanshi n a̱ le, ka̱ta̱ vu ɗika le vu tuka̱ a A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, vu zuwa le a kunu ku te a ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ unu a na i na, ka̱ta̱ vu neke le mini m inabi oso.&gt;&gt; 3 Ɗa n ɗikai Jazaniya kolobo ka Habaziniya, n a̱ za̱ ni, m muku molobo n ni ra̱ka̱ koɓolo n kumaci ka aza Rekabu ra̱ka̱. 4 Ɗa n tuka̱i le a A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, a kunu ko olobo a Hana n Igadaliya vuma Ka̱shile, kuna ki ɗevu n kunu ka aza gba̱ra̱ gba̱ra̱, kpamu ku ɗa kita̱ gaɗi n kunu ku Manasa kolobo ka Shallum, kindi ku utsutsu wa A̱Ꞌisa̱ a Ka̱shile. 5 Ɗa n shikpa̱ ki le n diki tukpa n mini mi inabi, n koko ɗa n danai le, &lt;&lt;Oso mini mi inabi ma.&gt;&gt; 6 Ama ɗa a u danai, &lt;&lt;A̱tsu tso kusoꞋo mini mi inabi ba, a dama a na Jonadabu kolobo ka Rekabu, Dada tsu dana tsu ta̱, &lt;Ka̱ta̱ i soꞋo ma̱kya̱n mi inabi ba, ko a̱ɗa̱ ko ntsukaya n a̱ɗa̱ ali a kubana uteku. 7 kpamu ka̱ta̱ i maꞋa i uwa ba, ka̱ta̱ tan feu i ca̱Ꞌa̱ ica̱Ꞌa̱shi ba, ka̱ta̱ i ca̱Ꞌa̱ i cuꞋu ko i zama a shina ba, ama i yongo a̱pa̱m ali a ayin a̱ ɗa̱ ra̱ka̱, a dama na i geshe n ayin a̱ bunda̱i a iɗika i na yi o tso omoci.&gt; 8 A̱ tsu tana ci ta̱ o kutono kadanshi ka Jonadabu kolobo ka Rekabu, Dada tsu, a̱ yi na u danai tsu, ka̱ta̱ tsu soꞋo ma̱kya̱n mi inabi ba, a̱ tsu n ka̱ci ka̱ tsu, amaci a̱ tsu, n olobo a̱ tsu, n nkere n tsu, 9 ka̱ta̱ kpamu tsu maꞋa ka ka̱ci ka̱ tsu i uwa i kuda̱sa̱ngu ba. Ka̱ta̱ tan feu tsu la̱nsa̱ ashina itacishi n ashina ko icuꞋu i ku ca̱Ꞌa̱ ba, 10 a dama nannai a ɗa, tsu da̱sa̱ngi a̱pa̱m, ɗa tsu tonoi ɗa tsu yaꞋin i na Jonadabu Dada tsu u danai tsu. 11 Ama a na Nebukanezaru mogono ma aza Babila ma tuka̱i n kuvon i ɗika ya, ɗa tsu danai, &lt;Ɗa̱skpa̱ tsu bana Urushelima a dama na ci ta̱ a kuwa wovon wa osoji aza Kalidiya n osoji a aza Siriya. I ɗa ɗa i zuwai ɗa ci n ida̱shi punu a Urushelima.&gt;&gt; 12 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya, u danai. 13 &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ko ovonshi ki Isaraila ka dana ta̱. Bana vu dana aza Yahuda n aza na i punu a ida̱shi Urushelima, ashe yi a kupana kadanshi n ku yotsongu kuva̱ ba ko? 14 Kumaci ku Jonadabu kolobo ka Rekabu ku tono ta̱ kadanshi ka na Jonadabu Dada le u danai le, ka na u danai, ka̱ta̱ i soꞋo ma̱kya̱n mi inabi ba, kpamu o soꞋo ma̱kya̱n mi inabi ba ali n anana, a dama na e le i ta̱ o ku tono kadanshi ka Dada le. Ama mpa ɗa na, a kuyaꞋin ka̱ɗa̱ kadanshi ayin tutu, ama i pana ka mu ba. 15 Ɗa n ka̱na̱i ku suꞋuku ɗa̱ na agbashi a̱ va̱ eneki ra̱ka̱, a dana ɗa̱, &lt;Yaba dem u ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani ka̱ ni, ka̱ta̱ u lapula u ka̱ci ka̱ ni, ka̱ta̱ u tono a̱ma̱li o yoku ba, nannai ɗa ya ku da̱sa̱ngu a i ɗika i na n nekei ɗa̱ n ikaya i ɗa̱. Ama ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana be le tana i tono kadanshi ka̱ va̱. 16 Olobo a Jonadabu, kolobo ka Rekabu o tono ta̱ kadanshi ka na Dada le u danai le, ama e le uma a na mpa a iwain ta̱ ku tono kadanshi ka̱ va̱. 17 A dama nannai, mpa Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila n dana ta̱. La̱na̱, n ku tuka̱ ta̱ Yahuda koɓolo n aza Urushelima ra̱ka̱ kawuya ka na n dansai, a dama na n dana le ta̱ kakuna ama ɗa a iwain kupana, n ɗeke le ta̱ ama ɗa a iwain kushuku.&gt;&gt;

18 Ama ɗa Irimiya u danai aza kpaꞋa ku Rekabu,&lt;&lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Tun ana i tonoi wila̱ n kadanshi ka Dada a̱ɗa̱ Jonadabu, ɗa i yaꞋin i na u danai ɗa̱ ra̱ka̱, 19 Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Jonadabu kolobo ka Rekabu ka ku sawa ku namba vuza na wa ku yaꞋin kai a̱ ga̱nda̱ ba.&gt;&gt;

36

Johoyakim u Songi Katagarda ka Irimiya

1 A̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono ka Jehokimu kolobo ka Josiya, mogono ma aza a Yahuda, ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya, u danai, 2 &lt;&lt;Ɗika ka katagarda ka̱ta̱ vu ɗana kadanshi dem kana n yaꞋin a dama aza Isaraila n Yahuda koɓolo n uma uduniya dem, tun a kanna kana n gita̱i ku yaꞋin kadanshi n a̱vu, a ayin o tsugono tsu Josiya a li a kuta̱wa̱ anana. 3 U gaꞋa ba uma a Yahuda a panai ukuna wa atakaci u na n foɓusoi an ma suꞋuku le, yaba dem wi ta̱ a ku ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani ka̱ ni a dama na n cinukpa ka le u nushi u le.&gt;&gt;

4 Ɗa Irimiya u ɗekei Baruk kolobo ka Neriya, ɗa Baruk u ɗanai a katagarda ku ukpan kadanshi ra̱ka̱ kana Vuzavaguɗu u danai Irimiya uteku tsu na Irimiya u danai ni. 5 Ɗa Irimiya u danai Baruk, &lt;&lt;A sa̱nka̱ mu ta̱ ku bana a Isa̱. 6 a dama nannai, a vu ɗa za na wa kubana. Vi ta̱ a kubana a kanna ka kakuli ka̱ta̱ vu kece ke uma kadanshi ka Vuzavaguɗu kana ki a katagarda ku ukpan kana vu ɗanai na, uteku tsu na n tonokoi nu. Ka̱ta̱ kpamu vu kece ke aza Yahuda a na uta̱i a likuci i le a pana. 7 Uteku tsu na mpa, u gaꞋa ba aza yoku o folono Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ Yaba dem u kpatala u ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani ka̱ ni, a dama na wupa u Vuzavaguɗu gbangam u ɗa, kpamu i na u dansai wa ku yaꞋin ka uma a na mpa, a ka̱tsuma̱ ka wupa u ni, u gbangam i ɗa.&gt;&gt; 8 Ɗa Baruk kolobo ka Neriya ka banai ɗa ka yaꞋin i na Irimiya keneki u tonokoi ni. Ɗa u kecei kadanshi kana ki punu a katagarda ku ukpan ka u Vuzavaguɗu, a Isa̱ a Vuzavaguɗu.

9 A ka̱ya̱ ka tawun ka tsugono tsu Jehokimu kolobo ka Josiya, mogono ma Yahuda, o wotoi u kuci, ɗa uma a Urushelima ra̱ka̱ koɓolo n uma ra̱ka̱ a na uta̱i a Yahuda ɗa a ta̱wa̱i Urushelima a yaꞋin kakuli u Vuzavaguɗu. 10 Ka ɗaɗa Baruk u kecei katagarda ku ukpan ka kadanshi ka Irimiya a kelime ka uma ra̱ka̱, a Isa̱ a Vuzavaguɗu a kefeku ka Gemariya kolobo ka Shafan kaɗani, kana ki o mololo ma gaɗi, a utsutsu savu wa a Isa̱ a Vuzavaguɗu.

11 A na Mikaya kolobo ka Gemariya matsukaya ma Shafan ma panai kadanshi ka Vuzavaguɗu kana e kecei a katagarda ku ukpan ka ra̱ka̱, 12 ɗa u banai a kpaꞋa ku mogono, ɗa uwai a kunu ku kaɗani, ubuta̱ u na tsugbayin ra̱ka̱ ci ida̱shi, wa ta a̱ yi Elishama kaɗani, n Delaya kolobo ka Shemaya, n Elinatan kolobo ka Acibor, n Gemariya kolobo ka Shafan, n Zedekiya kolobo ka Hananiya koɓolo n aza a̱ gba̱ra̱ gba̱ra̱ ra̱ka̱. 13 Ɗa Mikaya u danai le ukuna u kadanshi u na u panai ra̱ka̱, an Baruk u kecei katagarda ku ukpan ka e kelime ka uma. 14 Ɗa ngono ra̱ka̱ n suꞋuki Juhudi kolobo ka Netaniya, matsukaya ma Shelemiya kolobo ka Kushi, u bana u Baruk ka̱ta̱ u danai, &lt;&lt;Ɗika katagarda ku ukpan kana vu kecei ki uma a ekiye a̱ nu, ka̱ta̱ vu ta̱wa̱.&gt;&gt;Ɗa Baruk kolobo ka Neriya ka ɗikai katagarda ku ukpan ka ekiye a̱ ni ɗa u banai we le. 15 Ɗa a u danai ni, &lt;&lt;Da̱sa̱ngu vu kece ka̱ tsu ka tsu pana.&gt;&gt;Ɗa Baruk u kecei ki le ka a. 16 A na a panai kadanshi ka ra̱ka̱, ɗa a kpatalai a indanannai n wovon. Ɗa a u danai Baruk, &lt;&lt;Mayun ɗa tsu tono ko mogono ukuna u na mpa ra̱ka̱.&gt;&gt; 17 Ɗa ecei Baruk a u danai, &lt;&lt;A dama a Ka̱shile dana tsu, niniɗai vu yaꞋin sai ɗa vu ɗanai kadanshi ka na mpa? Irimiya ɗa u danai nu vu ɗana?&gt;&gt; 18 Ɗa Baruk wushuki, ɗa u danai, &lt;&lt;A̱ yi ɗa u dansai ukuna u kadanshi u na mpa ra̱ka̱, ɗa u zuwai mu n ɗana ka a katagarda ku ukpan ka na mpa.&gt;&gt; 19 Ɗa ngono n danai Baruk, &lt;&lt;A vu n Irimiya banai i sheɗeku, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ vuza u yeve ubuta̱ u na yi ba.&gt;&gt;

20 Ɗa a zuwai katagarda ka a kunu ku Elishama kaɗani. Ɗa a bana e kefeku ka mogono, ɗa a u danai mogono ukuna u kadanshi wa ra̱ka̱. 21 Ɗa mogono ma suki Juhudi u bana u ɗika katagarda ku ukpan ka, ɗa u banai ɗa u ɗikai ka a kunu ku Elishama kaɗani. Ɗa Juhudi u kecei ka u mogono koɓolo ngono n ni n na mi kashani a kucina̱ ku ni ra̱ka̱. 22 A ayin wotoi u kuci u ɗa tana, a ayin uta̱ni, kpamu mogono mita̱ ida̱shi a kpaꞋa ku ni a ku nyashika akina a ka̱mbu. 23 An Juhudi u kecei a kariki a tatsu n ka̱ a̱na̱shi ka katagarda ku ukpan ka, ɗa mogono ma u danai Yehudi u ɗika mawun ka̱ta̱ u gbatyasai ka agbati-agbati nu songi a akina a na i a kutasa a ka̱mbu na. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋin nannai sapu na u kotsoi kusongu ka ra̱ka̱ akina a ka̱mbu a. 24 Demu n nannai, mogono n taji a̱ ni a na a panai kadanshi ka, babu vuza na u panai wovon, ba le tana u kara motogu ma̱ni a dama u na̱mgbi u ka̱tsuma̱. 25 Ko an Elinatan, n Delaya, n Gemariya a u danai mogono ka̱ta̱ u songu katagarda ku ukpan ka ba, ɗa u kpa̱ɗi kupana. 26 Ɗa mogono ma zuwai Jerameyelu kolobo ka mogono n Seraya kolobo ka Aziriyelu, n Shelemiya kolobo ka Abiyelu a bana e reme Baruk kaɗani koɓolo n Irimiya keneki, ama ɗa Vuzavaguɗu sokongi le.

27 An mogono ma zuwai o songi katagarda ku ukpan ka Irimiya kana Baruk u ɗanai una̱u Irimiya wa, ɗa Vuzavaguɗu u danai Irimiya. 28 &lt;&lt;Ɗika katagarda ku ukpan ko yoku ka̱ta̱ vu ɗanasa̱ka kadanshi kana ki ishi a katakarda ku ukpan kana Jehokimu mogono ma a Yahuda mosongi va. 29 Ama ukuna a dama a Jehokimu mogono ma a Yahuda tankpamu, vu danai, &lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, a vu ɗa vu songi katagarda ku ukpan ka n vu danai, &lt;Adama ya̱in a ɗa vu ɗanai punu a katagarda ka, vu danai, mayun ɗa mogono ma aza Babila ma ta̱wa̱ ma la̱nga̱sa̱ iɗika i na mpa, ka̱ta̱ wu una uma n nama?&gt;&gt; 30 A dama nannai, Vuzavaguɗu dansa ta̱ ukuna a dama Jehokimu mogono ma a Yahuda, u danai. Wi a kuciya̱ vuza a kumaci ku ni na wa kulya a tsugono tsu Dawuda a una̱u ni ba, kpamu i ta̱ a ku taɗuku keven ki ikyamba ka̱ ni a usuɗukpi u kanna ka̱ta̱ n kayin kpamu ko oso uta̱ni. 31 N kutakaci ki ta̱ koɓolo n limata i ni, n agbashi a̱ ni a dama ka gbani-gbani ke le. Ka̱ta̱ n tuka̱ ɗa̱ n atakaci a na n dansai, a̱ɗa̱ aza Urushelima n aza a Yahuda, tun na a kpa̱ɗi kupana.&gt;&gt;&gt;

32 Ɗa Irimiya u ɗikai katakarda ku ukpan ko yoku ɗa u nekei Baruk kaɗani kolobo ka Neriya, ɗa Baruk u ɗanasa̱ka kadanshi ka ra̱ka̱ uteku tsu na ka kishi u ɗanai a katagarda ku ukpan ka na Jehokimu mogono ma a Yahuda mo songi akina a. Ɗa kpamu odoki ukuna u kadanshi n a̱bunda̱i u na u yotsoi u cau.

37

Irimiya u Dansukai Zedekiya

1 Zedekiya kolobo ka Josiya, vuza na Nebukanezaru mogono ma aza Babila u shiyai tsugono a iɗika i Yahuda, ɗa u lyai tsugono a una̱u Yekoniya kolobo ka Jehokimu. 2 Ama mogono Zedekiya n ngono n ni koɓolo n uma a likuci a, babu vuza na u zuwai kutsuvu pana akaka a kadanshi ka Vuzavaguɗu kana u yaꞋin kadanshi a una̱u Irimiya keneki.

3 Demu n nannai ɗa mogono Zedekiya u suꞋuki Jehukalu kolobo ka Shelemiya, n Zafaniya ganu, kolobo ka MaꞋaseya a bana ubuta̱ u keneki Irimiya, ka̱ta̱ a dana, &lt;&lt;A dama a Ka̱shile tsu folono wu ta̱, yaꞋin kavasa a u Vuzavaguɗu Ka̱shile a una̱u tsu.&gt;&gt; 4 A ayin a nanlo ta na e yi Irimiya bi a kubana nu bonoi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma, babu a bi a gbagurai a kunu kugbashi. 5 A ayin a nanlo a tana, osoji a mogono Firi auna vu Masar uta̱ ɗe a̱ ta̱wa̱ uɓon ka̱livi u kure ka a Yahuda. A na osoji a za Kalidiya a na a̱ ka̱ra̱i Urushelima a panai ukuna u le, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Urushelima.

6 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya keneki, u danai. 7 &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. N dana ɗa̱ i bana i dana mogono ma a Yahuda a̱ yi na u suꞋuki ɗa̱ i ta̱wa̱ ye ece mu kuna u na mpa. Udanai mogono ko an wokpoi osoji o mogono ma Masar a̱ ta̱wa̱i a dama a ɓa̱nka̱ wu, e le ɗa ɗe a kpatalai a ku bono Masar, a iɗika i le. 8 Yeve ka̱ta̱ aza Kalidiya o bono a shilika̱ n iɗika i na mpa. Ka̱ta̱ isa i ɗa, ka̱ta̱ o songu i ɗa na akina. 9 Vuzavaguɗu u dana ta̱, Ka̱ta̱ i doro ka̱ci ka̱ɗa̱, i dana, &lt;&lt;Osoji a za Kalidiya i ta̱ a kulaza a ka̱sukpa̱ tsu ba,&gt;&gt; a dama na i a ku laza ba. 10 A dama na ko ɗa baci i fuɗai ɗa i lyaꞋi aza Kalidiya a na mpa ra̱ka̱, ɗa wokpoi aza muna a ɗa a buwai koci, yaba dem a ka̱pa̱m ka̱ ni, wi ta̱ a kuɗa̱nga̱ ka̱ta̱ o songu likuci i na mpa ra̱ka̱ n akina.&gt;&gt;&gt;

A gbagurai Irimiya a kpaꞋa kugbashi

11 A na osoji aza Kalidiya a ka̱sukpa̱i Urushelima a dama Osoji o mogono Firi auna, 12 ɗa Irimiya u foɓusoi an wa ka̱sukpa̱ Urushelima a dama na u bono iɗika i Bayami a dama na wiꞋisa ɗe ugboku wi ili yi uka̱ni i ni a̱ ka̱tsuma̱ ka uma e le. 13 A na u yawai e kefeku ka Bayami, ɗa ko osoji kagbayin ko yoku vuza kindi, vuza na a tsu ɗeke Irija kolobo ka Shelemiya matsukaya ma Hananiya. Ɗa u reme Irimiya keneki, u danai, &lt;&lt;Ai kusuma ku ɗa wu a dama na vu neke ka̱ci ka̱ nu wa osoji aza Kalidiya.&gt;&gt; 14 Ɗa Irimiya u danai, &lt;&lt;A uwa a ɗa vi a kuyaꞋin, mpa mi a kusuma a kubana osoji aza Kalidiya ba.&gt;&gt; Ama ɗa Irija wushuku ba, ɗa u remei Irimiya ɗa u banka ni ubuta̱ wa aza gba̱ra̱ gba̱ra̱. 15 Ɗa aza gba̱ra̱ gba̱ra̱ a a yaꞋin wupa n Irimiya, ɗa a lapa ni, ɗa a gbagurai ni a kpaꞋa ku Jonata kaɗani, a dama na o bono ko ta̱ ku ɗa kpaꞋa kugbashi.

16 Ɗa a gbagurai ni a kpaꞋa kugbashi, ɗa u yongoi ɗe ali ayin a̱ bunda̱i, 17 Ɗa mogono Zedekiya u suꞋuki a̱ tuka̱i n Irimiya, a na a yawakai n a̱yi, ɗa mogono ma zuwai a uka n a̱ yi a suvu a kpaꞋa, ɗa we ece ni, &lt;&lt;Vu ciya̱ ta̱ kadanshi ko yoku Vuzavaguɗu?&gt;&gt; Ɗa Irimiya wushuki, ɗa u dana, Kadanshi kita̱ lo.&gt;&gt; Ɗa u danai, &lt;&lt;I ta̱ a kuneke wu e kiye o mogono ma aza Babila.&gt;&gt; 18 Ɗa Irimiya wecei mogono Zedekiya, &lt;&lt;Unushi wene u ɗa n yaꞋankai nu ko agbashi a̱ nu ko uma a na mpa, an vu gbagurai mu a kunu kugbashi? 19 Teɗei eneki a̱ nu a na a u danai, &lt;Mogono ma aza Babila mi a ku ta̱wa̱ kuvon n a̱vu a iɗika i na mpa ya ba va? 20 Gogo na pana, a dama a Ka̱shile, a vu mogono ma̱ va̱, vuzavaguɗu vu va̱. N folono wu ta̱, ka̱ta̱ vu doku vu bono ko mu a kpaꞋa ku Jonata kaɗani kugbashi kpamu ba, ta lo ma kuwa̱ ɗe.&gt;&gt; 21 Ɗa mogono Zedekiya u zuwai a zuwa keneki Irimiya a kunu kugbashi ku na ki ubuta̱ wa aza kindi. Ɗa a ka̱na̱i ku nekei ka kutsu ko boroji vu na i a kuyaꞋin sa uye kanna lakam, sapu boroji vu likuci ra̱ka̱ vu kotsoi. Ɗa a ka̱sukpa̱i Irimiya nannai a kunu kugbashi.

38

Utuka̱i Irimiya a Kayinva

1 Ɗa Shefatiya kolobo ka Mata, n Gedaliya kolobo ka Pashihuru, n Jukal kolobo ka Shelemiya koɓolo n Pashihuru kolobo ka Malikiya a panai i na Irimiya wi a kudanasa uma, u danai, 2 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, yaba dem na u da̱sa̱ngi a likuci i na mpa wi ta̱ a kubana u kpa̱Ꞌa̱ u kotokobi, u kambulu, nu ma̱dukpa̱, ama vuza na baci wu uta̱i ɗa u nekei ka̱cika̱ni wa aza Kalidiya wi ta̱ a ku laꞋaka n wuma. Wi ta̱ a kisa wuma u ni an u canuku kuvon. 3 A dama na Vuzavaguɗu u dana ta̱, mayun ɗa e neke likuci i na mpa ekiye osoji mogono ma aza Babila ka̱ta̱ tana a lyaꞋa i ɗa.&gt;&gt; 4 Ɗa ngono n danai mogono, &lt;&lt;Vuma na mpa ugan ta̱ unai, a dama na wi ta̱ a kuna ikyamba ya osoji a̱ tsu a na a buwai a likuci na, n ikyamba i uma ra̱ka̱ a dama a kadanshi kana wi a kuyaꞋin sa na. A dama na vuma na mpa wi a kula̱nsa̱ ida̱shi ma̱ta̱na̱ i uma na mpa ba, ama una̱mgbi.&gt;&gt; 5 Ɗa mogono ma u danai, &lt;&lt;La̱na̱i, i ɗa nanlo ekiye ɗa̱, a dama na mogono mi ni na wa kuyaꞋin kawu ni na i cikalai ba.&gt;&gt; 6 Ɗa a ɗikai Irimiya a ukai ni a kayinva ka kpaꞋa ka Malikiya, kolobo ka mogono, kana ki ubuta̱ wa aza kindi a, a ukai ni a kayinva ka n awin. Kpamu kayinva ki n mini ba, kopoti kaꞋa koci, ɗa Irimiya u liɓai punu o kopoti ka.

Ebedimeleki u Ɓa̱nka̱i Irimiya

7 An Ebedimeleki vuza va aza Habasha, madari ma na mi a kpaꞋa ku mogono, u panai a u danai a uka ta̱ Irimiya a kayinva. A ayin nanlo tana mogono ida̱shi a tsutsu kefeku ka Bayami. 8 Ɗa Ebedimeleki wu uta̱i, ɗa u banai u mogono ɗa u danai ni, 9 Wuma u nu geshe, vuzagbayin, uma na mpa a yaꞋin ta̱ ka gbani-gbani a ka̱tsuma̱ i li na a yaꞋin kai keneki Irimiya ra̱ka̱, an a uka ni a kayinva, wi ta̱ a ku kuwa̱ ɗe n kambulu, a dama na ilikulya i buwa lo a likuci ba.&gt;&gt; 10 Ɗa mogono madanai Ebedimeleki vuza va aza Habasha va, &lt;&lt;Ɗika uma kamangankupa na, ka̱ta̱ i bana yutuka̱ Irimiya keneki a kayinva ka, babu na u kuwa̱i punu.&gt;&gt; 11 Ɗa Ebedimeleki u ɗikai uma a, ɗa a banai a kpaꞋa ku mogono, ɗa uwai a kunu ku kuzuwa, ɗa u ɗikai akashi n awin a kuku, ɗa a banai ɗa a ukai a ɗa u Irimiya a kayinva ka. 12 Ɗa Ebedimeleki u danai Irimiya, &lt;&lt;Uka akashi a n awin a avangatsu a̱ nu, a dama na a yaꞋin ka wu muna ba.&gt;&gt; Ɗa Irimiya u yaꞋin nannai. 13 Ɗa o ronoi Irimiya n awin, utuka̱i ni punu a kayinva ka. Ɗa u yongoi lo u pulai a kpaꞋa kugbashi ubuta̱ u na aza a kindi i.

Irimiya Udoku U dansukai Mogono Zedekiya

14 Ɗa mogono Zedekiya u doku ɗa u suꞋuki a ɗekei Irimiya keneki, ɗa u gasai n a̱yi a utsutsu tatsu wa A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Ɗa mogono ma u danai Irimiya, &lt;&lt;N kece wu ta̱ kadanshi, ama nciga vu sokongu mu kakuna ba.&gt;&gt; 15 Ɗa Irimiya u danai mogono Zedekiya, &lt;&lt;N dana nu baci kamayun, vi a kuna mu ba? Kpamu n neke wu baci odoki, vi a kushuku ba.&gt;&gt; 16 Ɗa mogono Zedekiya u kucinakai Irimiya u sokongi, u danai, &lt;&lt;N kucina ta̱ n Ka̱shile ka wuma, a̱yi na u yaꞋin tsu, mpa n kuna wu ba, kpamu n ku neke wu ekiye a uma na mpa a na i a ku la̱nsa̱ wuma u nu na ba.&gt;&gt;

17 Ɗa Irimiya u danai mogono Zedekiya, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Ɗa baci vushuki ɗa vu nekei ka̱ci ka̱ nu wo ngono n Babila, vita̱ a kulaka n wuma u nu, kpamu i a kusongu likuci i na mpa n akina ba, ka̱ta̱ a vu koɓolo n kpaꞋa ku nu i laꞋaka n wuma. 18 Ama ɗa baci vu iwain ku neke ka̱ci ka̱ nu wo ngono ma aza Babila, i ta̱ a ku neke likuci i na mpa ekiye aza Kalidiya, ka̱ta̱ o songu i ɗa n akina, kpamu a vu vi a kulaꞋaka ekiye e le ba.&gt;&gt; 19 Ɗa mogono Zedekiya u danai Irimiya, &lt;&lt;Mpa mita̱ a wovon wa aza Yahuda a na a sumai a kubana aza Kalidiya, ta lo e neke mu ekiye le. Ka̱ta̱ atakaci ka mu wuya-wuya.&gt;&gt; 20 Ɗa Irimiya u danai, &lt;&lt;I a ku neke wu ekiye e le ba. Ushuku n kadanshi ka Ka̱shile kana mi a kudana wu, a dama na vu ciya̱ ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ kpamu vu laꞋaka. 21 Ama ɗa baci vu iwain kushuku, kene ku na Vuzavaguɗu yotsongi mu ku ɗa na. U u danai, 22 La̱na̱, amaci a na a buwai a kpaꞋa ku mogono ma a Yahuda ra̱ka̱, utuka̱ le ta̱ ɗa a uguɓi le a kubanka ngono m Babila, a kudana,

&lt;&lt;A̱ja̱Ꞌa̱ nu o doro wu ta̱

ɗa alai n utsura,

ayin a na enei eneꞋe a nu a kuliɓa o kopoti,

ɗa kpatalai a ka̱sukpa̱i nu.&gt;

23 &lt;&lt;Amaci a̱ nu ra̱ka̱ n muku n nu i ta̱ a kupura̱ le a banka aza Kalidiya, a vu feu n ka̱ci ka̱ nu vi a ku laꞋaka ekiye ba, a dama na mogono ma aza Babila mita̱ a ku reme wu, ka̱ta̱ a o songu likuci i na mpa ra̱ka̱ n akina.&gt;&gt;

24 Ɗa Zedekiya u danai Irimiya, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vudana vuza u kuna u na mpa ba, ta lo ngono n kuna wu. 25 Ɗa baci ngono n panai ukuna u na mpa ɗa a̱ ta̱wa̱i ubuta̱ u nu ɗa a u danai, &lt;Dana tsu i na vu danai mogono, ni na mogono madanai nu, ka̱ta̱ vu sokongu tsu kakuna, a̱ tsu tsa kuna wu ba,&gt; 26 dana le, &lt;N folono ta̱ mogono ma̱ ka̱sukpa̱ mu, ka̱ta̱ u doku bonoko mu a kpaꞋa kugbashi ku Jonata ba, ta lo ma kuwa̱ ɗe.&gt;&gt;&gt; 27 Ɗa ngono ra̱ka̱ n ta̱wa̱i u Irimiya ɗa ecei ni, ɗa ushuki le tsu na mogono ma tonokoi ni u dansa. Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ku doku ku yaꞋin kadanshi n a̱yi. A dama na babu vuza na u panai kadanshi kana a yaꞋin m mogono. 28 Ɗa Irimiya tana u yongoi lo a kpaꞋa kugbashi ubuta̱ wa aza kindi, sapu, kanna kana a lyaꞋi Urushelima n kuvon.

39

Uyikpi wu Urushelima

1 A̱ ka̱ya̱ ka kuci ka tsugono tsu Zedekiya mogono ma a Yahuda, a wotoi u kupa u ɗa Nebukanezaru mogono ma Babila koɓolo n osoji a̱ ni ra̱ka̱ a banai ɗa a kanji Urushelima n kuvon. 2 A ka̱ya̱ ka kupa n kete ka tsugono tsu Zedekiya, a wotoi u nushi, a kanna ka kuci ko wotoi ka ɗa ɗa oɓosoi mashilya ma likuci ma. 3 Ɗa ngono m mogono ma Babila ra̱ka̱ a uwai, ɗa a da̱sa̱ngi utsutsu mere ma likuci ma. Ula ngono ma e le ɗa na. Negalu-sareza vu Samgaru, n Nebu-saru-sekimu Rabi-sarisu, n Negalu-sareza ka Rabu-maga koɓolo n tsugbayin tsu mogono ma Babila a na buwai ra̱ka̱. 4 A na Zedekiya mogono ma Yahuda koɓolo n osoji a̱ ni eni le, ɗa a sumai, a kuta̱ a likuci ya n kayin, o tonoi n uye u kashina ko mogono a ubuta̱ wa nshilya nreꞋe. Ɗa a gaɗukpai a kubana uɓon u Araba. 5 Ama ɗa ovonshi a Babila a saɓai mogono ma ɗa e reme ni a kamba Jeriko. A na a ka̱ni ni ɗa a bankai ni u mogono ma Babila a likuci Ribula, ubuta̱ u na a kiɗikai ni a fada. 6 Ɗa mogono ma Babila ma unai muku n Zedekiya a Ribula a a̱shi a̱ ni, ɗa mogono ma Babila kpamu ma unai aza gbayin a likuci Yahuda ra̱ka̱. 7 Ɗa o toɗo ni a̱shi ɗa a shiya ni n ikani ɗa lazai n na̱yi a ku bana Babila. 8 Ɗa aza Kalidiya a dyaɓai kpaꞋa ku mogono akina n uwa i uma, ɗa a̱ fa̱da̱i nshilya mu Urushelima. 9 Ɗa mogono Nebukanezaru kajagaba ko ovonshi ka, ka pura̱i aza na buwai n wuma u bankai le Babila, wa ta aza na a sumai o tono ni koɓolo na aza na a buwai punu a Urushelima. 10 Ama Nebuzaradan, kajagaba ka aza a kindi, u ka̱sukpa̱ ta̱ aza unambi o yoku a iɗika i Yahuda ya, aza unambi aza na i ni ili ba, ɗa u nekei le a shina n a kamba a vicimba a kanna ka nanlo ka.

Ka̱shile kisai Irimiya

11 Ɗa Nebukanezaru mogono ma aza Babila u nekei kadanshi a dama Irimiya u Nebuzaradan, kajagaba ka aza a kindi, u danai, 12 &lt;&lt;Ɗika Irimiya, vu la̱na̱i mayin, ka̱ta̱ vu takacikai ba, ama vu yaꞋin kai i na dem u cikalai.&gt;&gt; 13 Ɗa Nebuzaradan kajagaba ka a za kindi, n Nebushazaban ka Rabi-sarisu, n Negalu-sareza ka Rabu-maga koɓolo n aza gbagbaꞋin o mogono ma Babila ra̱ka̱ 14 a suꞋuki a bana utuka̱ n Irimiya a kpaꞋa kugbashi. Ɗa e nekei Gedaliya kolobo ka Ahikamu, matsukaya ma Shafan, a dama a na u soku Irimiya a kpaꞋa. A dama a na u da̱sa̱ngu a ubuta̱ uma.

15 Vuzavaguɗu yaꞋin ta̱ kadanshi n Irimiya a ayin a na a gbaguri ni a kpaꞋa ku gbashi, u danai, 16 &lt;&lt;Bana vu dana Ebedimeleki vuza va aza Habasha, u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu va ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, &lt;N kuzuwa ta̱ ka gbani-gbani ba kasingai ba ka̱ yikpa̱ a likuci i na mpa, vi ta̱ tana a kene ka n a̱shi a̱ nu. 17 Ama mpa n kisa wu ta̱ a kanna ka nanlo, kpamu i a ku neke wu ekiye a uma a na vi a kupana wovon u le ba. 18 A dama na mita̱ a kisa wu, kpamu i a kuna wu n kotokobi ba, ama vi ta̱ a ku ciya̱ wuma u nu tsu ucanuku kuvon, a dama na vu neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu wa̱va̱. I na Vuzavaguɗu dansai.&gt;&gt;&gt;

40

Irimiya u yongoi a Yahuda

1 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya an Nebuzaradan kajagaba ka aza kindi ka ka̱sukpa̱i ni a Rama, a dama na u ɗikai ta̱ ushiyi n ikani koɓolo n agbashi a na u remei a Urushelima n Yahuda ra̱ka̱, a dama na u banka le tsugbashi a Babila. 2 Ɗa kajagaba ka agbashi ka ka ɗekei Irimiya ɗa ka u danai ni, &lt;&lt;Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka dansa ta̱ u kuna wa atakaci a dama ubuta̱ u na mpa. 3 Vuzavaguɗu yaꞋin ta̱ derere tsu na u dansai. A dama na i yaꞋin ka ta̱ Ka̱shile u nushi, i tono kadanshi ka ni ba, i ɗa ɗa i zuwai ɗa i li na mpa i ciya̱i ɗa̱. 4 Gogo na, la̱na̱, anana n shikpa ta̱ ikani ekiye a̱ nu. Ɗa baci venei ugan wu ta̱, vu tono mu a kubana Babila, ta̱wa̱, mpa n kula̱na̱ wu ta̱ mayin, ama ugan wu baci vu tono mu a kubana Babila ba, shamgba. I ɗika i ɗa na ra̱ka̱ ekiye a̱ nu, vita̱ a kufuɗa kubana ubuta̱ dem u na u gaꞋin nu.&gt;&gt; 5 Ama, ɗa baci vu cikalai kutono mu ba, wala vu bana u Gedaliya kolobo ka Ahikam matsukaya ma Shafan, a̱ yi na mogono ma Babila ma zagbai gomuna vu likuci Yahuda, ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu n a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni. Ko kpamu vu bana ubuta̱ dem u na vu cikalai.&gt;&gt; Ɗa kajagaba ka aza kindi a ka neke ni ikebe yi ilikulya n ucanuku, ɗa u ka̱sukpa̱i ni u laza. 6 Ɗa Irimiya u banai u Gedaliya kolobo ka Ahikam a Mizapa, ɗa u da̱sa̱ngi ɗe a ka̱tsuma̱ ka uma a na a ka̱sukpa̱i ɗe i ɗika ya.

7 Ana a Jagaba osoji a na i a likuci wawa ra̱ka̱ a panai a dan mogono ma Babila ma zagba ta̱ Gedaliya kolobo ka Ahikam wokpo gomuna vi iɗika a dama a uma ali, n amaci koɓolo n muku za unambi a na a kpa̱ɗi ku ɗika ku banka ubuta̱ u tsugbashi a Babila, 8 ɗa a banai u Gedaliya a Mizifa. A zana a banai va e le ɗa, Ismailu kolobo ka Netaniya, n Johanan n Janata muku n Kareya, n Seraya kolobo ka Tanhumetu vuza va aza a Netofa, n Jazaniya kolobo ka aza a Makatu, e le n uma a̱ ni. 9 Ɗa Gedaliya kolobo ka Ahikam matsukaya ma Shafan ma u kucinakai le, u danai, &lt;&lt;Ka̱ta̱ i pana wovon u tsugbayin wa aza a Babila ba,&gt;&gt; La̱nsa̱i ubuta̱ i da̱sa̱ngu i ga̱nda̱ ka̱ mogono ma aza Babila, yi ta̱ a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ mi ida̱shi.&gt;&gt; 10 Ama mpa n kuda̱sa̱ngu ta̱ a Mizifa, ka̱ta̱ mokpo vuza kelime vu ɗa̱ ubuta̱ wa a za Kaldiya a na a ku ta̱wa̱ ubuta̱ u tsu. Ama a̱ɗa̱, dakakai, ka̱ta̱ i ɓolongu ma̱kya̱n n umaci wa nɗanga m mani, ni foɓoi an diki a i uwa i ɗa̱, ka̱ta̱ i da̱sa̱ngu a likuci i na i zagbai. 11 Nanai ɗa feu aza Yahuda a na i ɗe ida̱shi a Moba, n Amoriya, n Edom koɓolo n uma a likuci kaka wu ra̱ka̱ a pana a u danai mogono ma Babila ma ka̱sukpa̱ ta̱ Yahuda kpamu zagba ta̱ Gedaliya kolobo ka Ahikamu matsukaya ma Shafan, mo okpo mogono me le, 12 ɗa aza Yahuda ra̱ka̱ a̱ ka̱sukpa̱i ubuta̱ na ishi ɗa o bonoi a i ɗika i Yahuda, a ubuta̱ u Gedaliya a likuci Mizifa. Ɗa o ɓolongi ma̱kya̱n n umaci wa nɗanga wa a̱bunda̱i.

13 Kanna kete ɗa Johanan kolobo ka Kareya koɓolo n a Jagaba osoji a na i a likuci wawa ra̱ka̱ a ta̱wa̱i u Gedaliya a Mizipa 14 ɗa a u danai ni, &lt;&lt;Ko vu ciya̱ ta̱ ku yeve an Bali mogono ma aza Amoriya ma suꞋuki Ismailu kolobo ka Netaniya u la̱nsa̱ wuma u nu?&gt;&gt; Ama Gedaliya kolobo ka Ahikamu kushuku n a̱ le ba. 15 Ɗa Johanan kolobo ka Kareya u yaꞋin kadanshi n Gedaliya u sokongi a Mizipa, u danai, &lt;&lt;A dama a Ka̱shile ka̱sukpa̱ mu m bana n kapa Ismailu kolobo ka Netaniya, babu vuza na u ku yeve. A dama n ya̱in ɗa u kuna wu, a dama na u wacuwa aza a Yahuda a na i koɓolo n a̱vu na?&gt;&gt; 16 Ama ɗa Gedaliya kolobo ka Ahikam kadanai Johanan kolobo ka Kareya, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu yaꞋin mure vu yaꞋin ili na mpa ba, a dama na u kuna wa a uwa u ɗa i a ku yaꞋin ka Ismailu.&gt;&gt;

41

Unai Gedaliya

1 A wotoi u cindere, ɗa IsmaꞋila kolobo ka Netaniya ma tsukaya ma Elishama, vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku mogono, u banai n uma kupa u Gedaliya kolobo ka Ahikam a Mizipa. E le a kulyaꞋa ilikulya koɓolo ɗe a Mizifa, 2 ɗa IsmaꞋila kolobo ka Netaniya koɓolo n uma kupa a, a̱ ɗa̱nga̱i ɗa a kapai Gedaliya kolobo ka Ahikam matsukaya ma Shafan, a̱yi na mogono ma Babila ma zagbai wo okpo gomuna a iɗika ya n kotokobi ɗa unai ni. 3 Ɗa kpamu IsmaꞋila wunai uma a Yahuda a na i koɓolo n Gedaliya a Mizifa n osoji aza Kalidiya a na i lo ubuta̱ wa.

4 An kayin kasai, an unai Gedaliya, kafu na uma e yeve ka a, 5 ɗa uma kunla̱i uta̱i e Shekem n Shilo n Samariya n ntsa̱ka̱ n le upuni n akashi e le kpamu ukari, a̱ tuka̱i n kuneꞋe ki ishina n ili ma̱gula̱ni a dama a na e neke i ɗa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. 6 Ɗa Ishimailu kolobo ka Netaniya ka̱ uta̱i a Mizifa m ma̱shi adama na u gasa n ele, a na wenei le, ɗa u danai le, &lt;&lt;Ta̱wa̱i tsu bana u Gedaliya kolobo ka Ahikam.&gt;&gt; 7 Ana a yawai e mere ma likuci, ɗa Ishimailu kolobo ka Netaniya koɓolo n uma a na i koɓolo n a̱yi unai le ɗa a vakangi le asuvu a kayinva. 8 Ama a ka̱tsuma̱ ka e le, uma kupa a dana ta̱ Ishimailu, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuna tsu ba, a dama na ci ta̱ m mpon alkama, n itabi i bali, n mani koɓolo n ishigi u sokongi a ka kamba.&gt;&gt;Ɗa u ka̱sukpa̱i le, ɗa u kpa̱ɗa̱i kuna le koɓolo n otoku.

9 Kayinva kana Ishimailu taɗuki even a uma a na wunai koɓolo n Gedaliya va, ka ɗa kayinva ka gbangam kana mogono Asa u ga̱va̱i a dama kindi ka aza Basha mogono ma aza Isaraila, Ɗa Ishimailu kolobo ka Netaniya ka shatangi ka n even a uma. 10 Ɗa Ishimailu pura̱i uma a na a buwai a Mizifa ra̱ka̱, a na suruniya koɓolo uma ra̱ka̱ a na a buwai a Mizifa, aza na Nebuzaradan kajagaba ka aza kindi u ka̱sukpa̱i ekiye a Gedaliya kolobo ka Ahikam. Ɗa Ishimailu kolobo ka Netaniya pura̱i le tsucanuku kuvon ɗa u ka̱na̱i uye n a̱ le a ku bana Amoriya.

11 Ama a na Johanan kolobo ka Kareya koɓolo n ajagaba osoji a̱ ni ra̱ka̱, a panai ka gbani-gbani kana Ishimailu kolobo ka Netaniya u yaꞋin, 12 ɗa u pura̱ uma a̱ ni ra̱ka̱ u banai a dama na a̱ shilika̱ n Ishimailu kolobo ka Netaniya. Ɗa a cinai ni o kuɗolu kugbain ku na ki a Gibiyon. 13 A na uma a na i koɓolo n Ishimailu enei Johanan kolobo ka Kareya koɓolo n ajagaba osoji ra̱ka̱ koɓolo n a̱yi, ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱. 14 Ɗa uma ra̱ka̱ aza na Ishimailu pura̱i a kubanka tsugbashi a Mizifa a kpatalai o bonoi, ɗa o tonoi Johanan kolobo ka Kareya. 15 Ama ɗa Ishimailu U sumai koɓolo n uma kunla̱i ɗa a banai a likuci Amoriya. 16 Ɗa Johanan kolobo ka Kareya koɓolo n ajagaba osoji a na i koɓolo n a̱yi a Mizifa, a̱ pura̱i uma ra̱ka̱ a na a buwai, aza a na Ishimailu kolobo ka Netaniya ka remei a Mizifa a ayin a na wunai Gedaliya kolobo ka Ahikam, wa ta, osoji, n amaci, n muku koɓolo n ndari, a na Johanan wi isai a Gibiyon. 17 Ɗa a banai a̱ da̱sa̱ngi a Kimham ɗevu n Batalami, e sheshe ta̱ a bana Masar, 18 a dama a za Kalidiya. A dama na i ta̱ o wovon u le, a dama na Ishimailu kolobo ka Netaniya kuna ta̱ Gedaliya kolobo ka Ahikam, vuza na mogono ma Babila ma zuwai wokpo gomuna vi iɗika va.

42

Irimiya u dansukai le ka̱ta̱ a bana Masar ba

1 Ɗa ajagaba osoji ra̱ka̱, n Johanan kolobo ka Kareya, n Jazaniya kolobo ka Hoshaya koɓolo n uma ra̱ka̱, vuzagbayin n vuza kenu, o ɓolongi, 2 ɗa a u danai, Irimiya keneki, &lt;&lt;Tsu folono wu ta̱, folonoko tsu Vuzavaguɗu Ka̱shile vu nu, a dama a̱ tsu na tsu buwai kenu na, uteku tsu na, venei n a̱shi a̱ nu. 3 Vasaka tsu, a dama na Vuzavaguɗu Ka̱shile yotsongu tsu uye u ku tono ni na tsa ku yaꞋin a.&gt;&gt; 4 Ɗa Irimiya u danai, &lt;&lt;Mpa na ta̱ ufolu ɗa̱. Kpamu n ku vasa ta̱ n folono Ka̱shile ka̱ɗa̱ tsu na i folonoi, kpamu i na baci de dem Vuzavaguɗu dansai, n kudana ɗa̱ ta̱, ko o ili ite ma ku sokongu ɗa̱ ba.&gt;&gt; 5 Ɗa a u danai Irimiya, &lt;&lt;Ɗa̱skpa̱ Vuzavaguɗu vu kasingai n kamayun wokpo magan wa̱ a̱ tsu, ɗa baci tsu kpa̱ɗa̱i ku yaꞋin ukuna derere tsuna Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu kana ka suki nu wa̱ tsu u danai tsu tsu yaꞋin ba. 6 Ko kasingai ko ka gbani-gbani, cita̱ o kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu kana tsu suki nu wa̱ ni, a dama cita̱ a ku ciya̱ ma̱ta̱na̱ mi ida̱shi ɗa baci tsu tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu.&gt;&gt;

7 A u koci u kanna ka kupa ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya. 8 Ɗa u ɗekei Johanan kolobo ka Kareya n ajagaba osoji a na i koɓolo n a̱yi, koɓolo n uma ra̱ka̱ maku n vuzagbayin, ɗa u danai. 9 Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, Ka̱shile kana i suki mu n folono ko ɗa̱ a̱yi, u dana ta̱. 10 Ɗa baci yi ushuki ɗa i da̱sa̱ngi punu a iɗika i na mpa, n ku ɓa̱nka̱ ɗa̱ ta̱ i gbonguro ba m bono ko ɗa̱ ka̱ca̱pa̱ ba. N ku ɓa̱nka̱ ɗa̱ ta̱, ama n ku takpa ɗa̱ ba, a dama na n ku ka̱sukpa̱ ta̱ ukuna u kawuya kana mishi a ku suꞋuku ɗa̱. 11 Ka̱ta̱ i pana wovon u mogono ma Babila ba. Ka̱ta̱ i pana wovon u ni ba, a dama na mita̱ koɓolo n a̱ɗa̱, mita̱ a kisa a̱ɗa̱ ekiye a̱ ni. Mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai. 12 N kupana ta̱ asuvu ayali a̱ɗa̱, ka̱ta̱ n zuwa yi u pana asuvu ayali a̱ɗa̱, a dama a na u ka̱sukpa̱ ɗa̱ i da̱sa̱ngu i ɗika i ɗa̱. 13 Ama ɗa baci i u danai, &lt;I ku da̱sa̱ngu a i ɗika i na mpa ba,&gt; I yaꞋin ka ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ugbamukaci. 14 Ama ɗa baci i u danai, A̱ a̱, a̱ tsu tsa kubana ta̱ a iɗika i Masar tsu da̱sa̱ngu a ubuta̱ u na tsa kudoku ce ene kuvon ko tsu pana ciliki i vishiyaun ko kambulu ki ilikulya ba, 15 a dama nannai panai kadanshi ka Vuzavaguɗu a̱ɗa̱ aza a Yahuda a na a buwai. Vuzavaguɗu Ka̱shile ko ovonshi, Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. Ɗa baci de i u danai a Masar ɗa ya ku bana ya da̱sa̱ngu, 16 to kotokobi kana i sumai va, kita̱ a kuna ɗa̱ ɗe a iɗika i Masar, ka̱ta̱ kambulu kana yi a kupana wovon wa ko tono ɗa̱ a li ɗe a Masar, ta ɗe ya ku kuwa̱. 17 Uma ra̱ka̱ a na a cikalai kubana Masar a da̱sa̱ngu ɗe i ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi, n kambulu, n atakaci. Babu vuza te a ka̱tsuma̱ ke le na wa ku laꞋaka a ka̱tsuma̱ ka atakaci a na n ku utuka̱ le.

18 A dama na Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, tsu na n va̱ma̱i wupa u va̱ ubuta̱ wa aza Urushelima, nannai ɗa n ku va̱ma̱ ka̱ɗa̱ wupa u va̱ nannai ɗa baci i banai Masar. Ka̱ta̱ yokpo ili kavama, n ili yi unata, n ili wovon, n ili kadanshi i uma. Ka̱ta̱ i namba kudoku kene ubuta̱ u na mpa wa. 19 Vuzavaguɗu u dana ta̱, a̱ɗa̱ kabuwi ka aza Yahuda, ka̱ta̱ i bana Masar ba. Yevei anana an n dansa̱ki ɗa̱, 20 A dana i ya̱nsa̱ ta̱ ka̱ci ka̱ɗa̱ a ayin a na i suꞋuki mu n bana n folono ko ɗa̱ Ka̱shile, ɗa i u danai, &lt;Vasaka tsu Vuzavaguɗu Ka̱shile, i na baci de dem u danai dem cita̱ a ku yaꞋin. 21 Ɗa na anana n danai ɗa̱, ama ɗa i kpa̱ɗa̱i kushuku n kadanshi kana Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ɗa̱ ka suki mu n dana ɗa̱. 22 A dama nannai, gogo na i yeve an ya ku bana ukpa̱ u kotokobi, n kambulu, n atakaci ɗe a ubuta̱ u na i cikalai ku bana ku da̱sa̱ngu va.&gt;&gt;

43

A ɗikai Irimiya a bankai Masar

1 An Irimiya u kotsoi kudana uma kadanshi kana Vuzavaguɗu u danai ni u dana le, 2 ɗa Azariya kolobo ka Hosiya, n Johanan kolobo ka Kareya koɓolo n uma ugbamukaci ra̱ka̱, a u danai Irimiya, &lt;&lt;A uwa a ɗa vi a kudansa. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka tsu ka dana wu, &lt;Ka̱ta̱ tsu bana Masar tsu da̱sa̱ngu ɗe ba.&gt; 3 Ama Baruk kolobo ka Neriya ɗa u kushangi nu wa̱ a̱ tsu a dama na u neke tsu ekiye aza Kalidiya a dama a na wu una tsu ko kpamu u banka tsu tsugbashi a Babila.&gt;&gt; 4 Ɗa Johanan kolobo ka Kareya koɓolo n ajagaba osoji n uma ra̱ka̱ a iwain kuꞋushuku n kadanshi ka Ka̱shile, ɗa a da̱sa̱ngi a Yahuda. 5 Ama ɗa Johanan kolobo ka Kareya koɓolo n ajagaba osoji a̱ pura̱i uma a Yahuda a na a buwai ra̱ka̱ aza na o bonoi ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i Yahuda, a ubuta̱ kakau dem u na ishi a wacuwai le, 6 amaci, n ali, n muku, nkere m mogono koɓolo n yaba dem vu na Nebuzaradan kajagaba ka aza kindi ka̱ ka̱sukpa̱ka̱i Gedaliya kolobo ka Ahikamu matsukaya ma Shafan koɓolo feu n Irimiya keneki m Baruk kolobo ka Neriya. 7 Ɗa a banai a iɗika i Masar, a dama na e le a iwain ta̱ kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu. Ɗa a yawai Tafanesu.

8 Ɗa Vuzavaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya a Tafanesu. U u danai, 9 &lt;&lt;Ɗika atali a gbagbaꞋin n ekiye a̱ nu ka̱ta̱ vu sokongu a ɗa a ubuta̱ wu ukiri wu tsutsu u kuwa u kefeku ka Firi auna a Tafanesu a kelime ka aza Yahuda, 10 ka̱ta̱ vu dana le, &lt;&lt;Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, &lt;&lt;N foɓo ta̱, an ma suꞋuku kagbashi ka̱va̱ Nebukadnezaru ta̱wa̱ u shikpa̱ tsugono a gaɗi va atali a na n sokongi na. Ka̱ta̱ u bapa tsugbayin tsu tsugono tsu ni a gaɗi vu le. 11 Ka̱ta̱ u ta̱wa̱ u lapa Masar, ka̱ta̱ aza na a kutakaci ka ukpa̱Ꞌa̱ u ma̱dukpa̱, a takacika. Aza na kubana tsugbashi, a bana. Ka̱ta̱ kpamu aza na a kubana ukpa̱ u kotokobi, a bana. 12 Ka̱ta̱ u dyaɓa nva̱li ma a̱ma̱li ma aza Masar akina, ka̱ta̱ u songu le, ka̱ta̱ u ɗika ozoyoku laza ka. Ka̱ta̱ u ciɗatangu iɗika i Masar u teku tsuna maguɓi ma tsu takpa ikurukpatai o motogu ma ni, ka̱ta̱ u laza m ma̱ta̱na̱. 13 Ka̱ta̱ kpamu ɓoso nshilya ma a̱ A̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li a ubirini u rana wi iɗika i Masar. Ka̱ta̱ u songu a̱ A̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li aza Masar n akina.&gt;&gt;&gt;

44

Kawuya adama a tsugbani

1 Ɗa Vuzaguɗu yaꞋin kadanshi n Irimiya a dama aza Yahuda a na i ida̱shi a Masar, a likuci i Magidolu, n Tafanesu, m Memfisu koɓolo n iɗika i Faturosu ra̱ka̱, u danai, 2 &lt;&lt;I na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u dansai i ɗana, yene ta̱ atakaci a gbayin a na n tuka̱i Urushelima koɓolo n likuci ya a Yahuda ra̱ka̱. Anana ele ɗa na ida̱shi a gali, babu vuza punu 3 a dama a ka gbani-gbani kana a yaꞋin. A zuwai mu wupa adama na o sonku ta̱ a̱ma̱li ili ma̱gula̱ni ɗa a tonoi le, a na ɗa̱ ko ikaya i ɗa̱ e yevei ba. 4 Kpamu n ka̱na̱ ta̱ ku suꞋuku le n agbashi a̱ va̱ n a u danai le &lt;Ka̱ta̱ i yaꞋin ili yi unata i na mpa i na n iwain ba.&gt; 5 Ama ɗa a iwain kupana, be le tana a o bonoko a̱ suvu e le, a̱ ka̱sukpa̱ ka gbani-gbani ke le ba, be le tana a ka̱sukpa̱ kusonku a̱ma̱li ili ma̱gula̱ni. 6 A dama nannai, ɗa n tsuwa̱in wupa u va̱ we ele, ɗa u ɗa u ka̱na̱i likuci ya aza Yahuda n uye ugbain wu Urushelima, ɗa m bonoko i le agali tsu na i anana.

7 &lt;&lt;Gogo na, i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili, Ka̱shile ki Isaraila ka dansai, i ɗa na. Yiɗa̱i zuwai ɗa i ronokoi ka̱cika̱ɗa̱ atakaci a na mpa, i cigai yuna amaci, n ali, n nreɓu a ka̱tsuma̱ ka Yahuda a li uteku tsu na a ku namba n tsukaya? 8 Yiɗa̱i zuwai ɗa yi a kuzuwa mu wupa ni na ekiye a̱ɗa̱ a yaꞋin, yi o kusonku a̱ma̱li ili ma̱gula̱ni a Masar, a ubuta̱ u na i banai a dama i da̱sa̱ngu? Yi ta̱ a kuna ka̱cika̱ɗa̱, ka̱ta̱ yokpo ili yi izoshi n ili kushika ubuta̱ uma a ka̱tsuma̱ ku duniya ra̱ka̱. 9 A̱ ɗa̱ i cinukpa ta̱ n ka gbani-gbani kana ikaya i ɗa̱, n ngono n ɗa̱, n kana a̱ɗa̱ i yaꞋin koɓolo n amaci a̱ɗa̱ a iɗika i Yahuda n uye ugbain u Urushelima? 10 Ɗa na ali n anana i ka̱sukpa̱ ugbamukaci ko i neke mu tsugbayin ba, ba le tana i tono wila̱ u va̱, n mila̱ ma na n nekei ikaya i ɗa̱.

11 &lt;&lt;A dama nannai, i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili Ka̱shile ki Isaraila kadansai i ɗa na. N sheshe ta̱ an ma ku tuka̱ ɗa̱ m ma̱dukpa̱, ka̱ta̱ muna aza Yahuda ra̱ka̱. 12 Ka̱ta̱ n ɗika aza Yahuda a na a buwai, aza na a cikalai kubana Masar a da̱sa̱ngu ɗe, ka̱ta̱ n zuwa a̱ kuwa̱ ɗe. Otokobi n kambulu i ta̱ a kuna le ɗe ra̱ka̱, m maku n vuza gbayin. Ka̱ta̱ okpo ili yi izoshi, n ili kushika, n ili wono a uduniya. 13 N ku takacika ta̱ vuza na dem u da̱sa̱ngi a Masar n kotokobi, n kambulu koɓolo m ma̱dukpa̱, uteku tsu na n takacikai Urushelima. 14 Babu vuza a ka̱tsa̱ma̱ ka aza Yahuda a na a buwai ɗa a banai ɗa a da̱sa̱ngi a Masar u ku laꞋaka. Ko vuza u kubono a Yahuda ubuta̱ u na a cikalai o bono a da̱sa̱ngu ba, sai de agbashi koci.&gt;&gt;

15 Ɗa ali ra̱ka̱, aza na e yevei amaci e le i a kuyaꞋan sa ka a̱ma̱li a̱tsa̱ka̱na̱, koɓolo n amaci a na i lo ubuta̱ u koɓolo wa ra̱ka̱, n aza Yahuda aza a na i n ida̱shi a Faturosu punu a Masar, ɗa koɓolo ka uma kadanai Irimiya, 16 &lt;&lt;A̱ tsu ci a kushuku n akaka a kadanshi kana vu danai tsu n kula ku Vuzavaguɗu na ba. 17 Ama a̱ tsu cita̱ a ku lyaꞋa kelime ni na tsu kucinai kuyaꞋin. Cita̱ a kulyaꞋa kelime n kuyaꞋin ka suruniya Ka̱shile a̱tsuka̱na̱, ka̱ta̱ tsu ɗarukpakai ma̱ra̱ uteku tsu na a̱ tsu n ikaya i tsu, n ngono n tsu, n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ tsu a kiwanai a Yahuda n uye ugbain u Urushelima. A ayin a nanlo tana tsu yongo ta̱ n ilikulya n uciyi ba̱ri, babu kpamu atakaci. 18 Ama tun a ayin a na tsu ka̱sukpa̱i ku yaꞋin ka suruniya Ka̱shile a̱tsuka̱na̱ n kuɗarukpaka yi ma̱ra̱, tsu doku ci ciya̱ ili ba, sai atakaci m munuka ma kotokobi n kambulu.&gt;&gt;

19 Ɗa amaci a u danai kpamu, &lt;&lt;Ayin a na baci tsu yaꞋin kai suruniya Ka̱shile a̱tsuka̱na̱ ɗa tsu ɗarukpakai ni ma̱ra̱, ashe ali a tsu e yeve an ci ci yaꞋin emeshe n iyoci i kulu ku i ni ba?&gt;&gt;

20 Ɗa Irimiya u danai uma ra̱ka̱, amaci n ali a na a yaꞋin kai ni kadanshi ka nanlo, 21 &lt;&lt;A dama ukuna wa a̱tsuka̱na̱ a na a̱ɗa̱ n ikaya, n ngono n a̱ɗa̱, n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ɗa̱ koɓolo n uma iɗika a yaꞋin sai a likuci ya Yahuda n uye u Urushelima, i sheshe ta̱ Vuzavaguɗu yeve n aɗa ba ko i dana ta̱ u cinukpa ta̱? 22 Vuzavaguɗu woꞋo uta̱ n ka gbani-gbani ka̱ɗa̱, n ili yi unata i na i yaꞋin sai. I ɗa ɗa i zuwai ɗa iɗika i ɗa̱ yokpoi agali, babu i li, n ili i kugoyi, babu vuza, uteku tsu yi e kene i ɗa anana. 23 A dama na i yaꞋin sa ta̱ a̱tsuka̱na̱, ɗa i nusakai Vuzavaguɗu, i iwain kushuku n a̱yi ba le i tono wila̱ u ni ko kpamu mila̱ ma̱ ni, ɗa ɗa i zuwai ɗa atakaci a na yi e kene na a ciya̱i ɗa̱.&gt;&gt;

24 Ɗa Irimiya u danai uma koɓolo n amaci ra̱ka̱, Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu a̱ɗa̱ aza Yahuda ra̱ka̱ a na i a Masar. 25 I na Vuzavaguɗu MalaꞋimili Ka̱shile ki Isaraila kadanai i ɗana. A̱ ɗa̱ n amaci a̱ɗa̱ i dansa ta̱ ɗa kpamu i yaꞋin i na a̱ɗa̱ n una̱u ɗa̱ i yaꞋain uzuwukpani an ya kuyaꞋin, i u danai, &lt;A̱ tsu cita̱ a ku shatangu a kucina a na ci yaꞋin, an tsa ku yaꞋin ka suruniya Ka̱shile a̱tsuka̱na̱ na a ɗarukpa a̱ ma̱ra̱.&gt;

&lt;&lt;Ɗa u danai le lyaꞋi kelime, shatangi uzuwukpani u na i yaꞋin, tonoi wila̱. 26 Ama panai i na Vuzavaguɗu dansai, ra̱ka̱ vu ɗa̱ a Yahuda a na i ida̱shi a Masar. Mpa Vuzavaguɗu n kucina ta̱ n kula ku gbayin ku va̱,&gt; n danai, babu vuza va a Yahuda na u kuyaꞋin ni ida̱shi punu a Masar wa kudoku wa yaꞋin akucina n kula ku va̱. &lt;&lt;A li ɗa baci de mi n wuma.&gt;&gt; 27 A dama na n zuwa ka le ta̱ a̱shi a dama ka gbani-gbani ba kasingai ba, a za Yahuda na i punu a Masar i ta̱ a kutakacika a dama otokobi n kambulu, a li sapu n a o kotso a ku kuwa̱ ra̱ka̱. 28 Aza na a kulaꞋa ka ka̱ta̱ o bono a iɗika i Yahuda kenu ɗa. Ta lo aza Yahuda a na a buwai ɗa a ta̱wa̱i ku da̱sa̱ngu a Isaraila a ku yeve vuza na kadanshi ka ni ki mayun, ke le ko ka̱va̱.

29 &lt;&lt; &lt;Nava ɗa ɗa wa kokpo ɗa̱ urotu na ya kene ka̱ta̱ i yeve an ma kutakacika ɗa̱ a ubuta̱ u na mpa,&gt; A dama na i yeve an kadanshi ka̱va̱ a dama ku utuka̱ ɗa̱ n atakaci mayun ɗa.&gt; 30 Ka̱ta̱ n neke FiriꞋauna Hofura mogono ma Masar e kiye irala i ni i na yi a kula̱nsa̱ wuma u ni, derere uteku tsu na n nekei Zedekiya mogono ma a Yahuda ekiye a Nebukanezaru mogono ma aza Babila, vurala ni na wi a kula̱nsa̱ wuma u ni.&gt; &gt;&gt;

45

Akaka a Irimiya u Baruk

1 A ayin a na Jehokimu kolobo ka Josiya ka lyaꞋi tsugono tsa a Yahuda aya̱Ꞌa̱ a̱ na̱shi, ɗa Baruku ɗanai akaka a na keneki Irimiya u danai ni ra̱ka̱. Ɗa Irimiya u danai ni akaka a na mpa. U u danai, 2 &lt;&lt;Kadanshi kana Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dansai a dama a̱ nu ka ɗan na. 3 Vu dana ta̱, &lt;Ili ya atakaci i ɗa wa̱ va̱, A dama na Vuzavaguɗu doku ta̱ atakaci an mɓa̱la̱ n va̱, moꞋuta̱ n inka, kpamu n ciya̱ kuvuka ba.&gt; 4 Ama Baruk i na Vuzavaguɗu u dana ta̱ La̱na̱, i na m maꞋin, mita̱ o kubono kuɓoso i ɗa, ka̱ta̱ kpamu n taɓa i na n ca̱Ꞌa̱ yi, wa ta uduniya wa ra̱ka̱. 5 Vi ta̱ a kula̱nsa̱ka̱ ka̱ci ka̱ nu ili gba gbayin? Ka̱ta̱ vu la̱nsa̱ i ɗa ba, a dama na mita̱ a ku utuka̱ n una̱mgbi u vuma dem, ama mita̱ a kisa wuma u nu an ucanuku kuvon, ka̱ta̱ vu laꞋaka a ubuta̱ dem u na vu banai.&gt; &gt;&gt;

46

Akaka a dama a Yahuda

1 Vuzavaguɗu yaꞋin Irimiya a dama iɗika i na i buwai.

2 N ugiti a dama a iɗika i Masar.

Na ɗa akaka a dama osoji a FiriꞋauna Neko mogono ma Masar, aza Nebukanezaru mogono ma Babila malyaꞋi n kuvon a Karikemishi o kuɗolu ku Yufiritu a ka̱ya̱ ka na̱shi ka tsugono tsu Jehokimu kolobo ka Josiya mogono ma Yahuda.

3 Ɗa ajagaba ovonshi a Masar a lapai una̱, a u danai,&lt;&lt;Foɓusoi nra̱ga̱ n ɗa̱, vuzagbayin n maku,

ka̱ta̱ yuta̱ a dama kuvon.

4 Shiyakai odoku a̱ɗa̱ igolu,

ka̱ta̱ ishiya ka le ekeke odoku.

Ka̱ta̱ Yaba dem u shamgba ubuta̱ u ni

n nkun ma akpanu a aci a̱ɗa̱.

Gboroi nsara n ɗa̱,

ka̱ta̱ i uka ntogu n kuvon.

5 Yeɗei mi e kene?

I ta̱ o wovon,

i ta̱ o ku ronono o kubono n ka̱ca̱pa̱,

a lyaꞋa ta̱ osoji e le,

ɗa i a kusuma n ilaɗi

babu kindana ka̱ca̱pa̱,

a dama a na wovon u ka̱na̱ le ta̱ a kambu dem,&gt;&gt;

6 &lt;&lt;Aza ilaɗi gogo a ku laꞋaka ba

vuza vu utsura feu ta nannai.

N tsu gaɗi a kuɗolu ku Yufiriti

ta ɗe a ta̱ɗa̱tsa̱i ɗa a̱ yikpa̱i.

7 &lt;&lt;Ya yi tamkpamu na lo a kuɗenga̱ an kuɗolu ku Nilu,

An nɗolu n na mini e le mi a kuvuzukpa?

8 Masar ɗa wi a kuɗenga̱ an Nilu,

a nɗolu n na mini me le mi a kuvuzukpa.

U danai, &lt;Mi ta̱ a kuɗa̱nga̱ ka̱ta̱ n lyaꞋa u duniya.

Ka̱ta̱ n la̱nga̱sa̱ likuci n uma e le.&gt;

9 Ɗa̱nga̱i, a̱ɗa̱ odoku

sumai n ujari, a̱ɗa̱ akumbi ekeke odoku.

YaꞋan osoji uta̱,

aza Habasha n aza Futu aza na a ci ɗika n nra̱ga̱,

n aza Lidiya, aza na a fuɗai utan.

10 Ama kanna ka nanlo ka Vuzavaguɗu kaꞋa, Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

Kanna ka katsupu, a dama na u tsupa ka irala i ni.

Kotokobi ki ta̱ a kupeɗe m mpasa ali ka̱ cuwa̱,

ali sai kakuli ka̱ ni ko kotso m mpasa.

a dama na Vuzavaguɗu, Ka̱shile Malyaimili wi ta̱ a kuyaꞋin alyuka,

a likuci yi uɓon ugaɗi a ka̱kina̱ ka kuɗolu ku Yufiriti.

11 &lt;&lt;Gaɗukpai a kubana a likuci i Giladi kuvece a̱guma̱,

a vu mekere ma aza Masar.

Ama gbani ɗa vu kuyaꞋan a̱guma̱ a nanlo,

a dama na vi a kupotso ba.

12 U duniya ra̱ka̱ wi ta̱ a kupana ukuna wu ili wono i nu,

ma̱shi ma̱ nu mita̱ a kushana u duniya.

A dama na kosoji ki ta̱ a kugama toku kosoji,

ka̱ta̱ ra̱ka̱ le a̱ yikpa̱ koɓolo.&gt;&gt;

13 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Irimiya keneki a kaka a dama ukuna u ku ta̱wa̱ ku Nebukanezaru mogono ma aza Babila ku shilika̱ m Masar.

14 &lt;&lt;Sala ukuna u na mpa a Masar, ka̱ta̱ vu dansa u ɗa a Magidolu,

ka̱ta̱ kpamu vu dana aza Memfisu, n Tafanesu, dana le,

&lt;Yaba dem u foɓo, ka̱ta̱ u shamgba ubuta̱ u ni,

a dama na kotokobi kita̱ a ku leɓece aza na i u ka̱ra̱i n a̱ɗa̱.&gt;

15 A dama a̱ iya̱n a ɗa ovonshi a̱ nu a paɗai bini?

A fuɗa a shamgba ba, a dama na Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku tecengu le iɗika.

16 Ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kufa̱ta̱tsa̱ n a̱ yikpa̱i,

ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kuyikpa̱ i toku i le.

Ka̱ta̱ a dana, ɗa̱nga̱i, tsu kpatalai tsu bono

a ubuta̱ u uma a tsu, a i ɗika yi umaci i tsu,

tsu sumai a dama otokobi i rala i tsu.&gt;

17 Yeve ka̱ta̱ a dan.

&lt;FiriꞋauna mogono ma aza Masar ukuna wu utonu ɗa koci u fuɗai,

u namba ta̱ a̱ga̱Ꞌin a̱ ni.&gt;

18 &lt;&lt;N kucina ta̱ n wuma u va̱, tsu na Vuzaguɗu u dansai,

a̱yi na kula kuni ku ɗa Vuzavaguɗu Malyaimili,

vuza yoku wi ta̱ a̱ kuta̱ an Tabuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka nsansa,

an Kamelu a ka̱kina̱ ka kuɗolu.

19 Foɓusoi u canuku u ɗa̱ a dama a kubana u gbashi,

a̱ɗa̱ na yi ida̱shi a Masar,

a dama a na Memfisu wi ta̱ a̱ ku na̱mgba̱

ka̱ta̱ wokpo agali babu vuza.

20 &lt;&lt;Masar, iɗika i singai ɗa,

ama mgbototo n ta̱wa̱ le ta̱

a uɓon ugaɗi.

21 Osoji a tsulaga a̱ ni

i ta̱ an ndendem m maniꞋin.

E le feu i ta̱ a kukpatala ka̱ta̱ a suma koɓolo n a̱ le,

a kufuɗa a shamgba a yaꞋin kuvon ba,

a dama na kanna ka atakaci ke le ka ta̱wa̱ le ta̱,

kanna ka atakaci.

22 Osoji aza Masar i ta̱ a kusuma uteku tsu na koko ka tsu suma

ayin a na baci irala i dakaki kusaɓa le,

i ta̱ a kusaɓa yi n ogovu an aza kukapa ka nɗanga.

23 Ka̱ta̱ a kapa kuntsu ka nɗanga ku ni.&gt;&gt;

&lt;&lt;tsu na i n ka̱yimbi.

A laꞋa ta̱ akyun ka̱bunda̱i

ka̱bunda̱i ke le ki kukece ba.

24 Mekere ma aza Masar mita̱ o kusoꞋo wono,

i ta̱ e ku nekei uma uɓon ugaɗi.&gt;&gt;

25 Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱.&lt;&lt;N foɓuso ta̱ an ma ku takacika Amuno ka̱ma̱li ka Tebesu, n FiriꞋauna koɓolo n aza Masar n a̱ma̱li e le, n ngono n le koɓolo n aza na e nekei katsura ke le u FiriꞋauna. 26 N ku neke le ta̱ ekiye aza na i a kula̱nsa̱ wuma u le, u Nebukanezaru mogono ma aza a Babila koɓolo n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni. Ama ka̱ta̱ m megeshe, kucikpa obono a da̱sa̱ngu a Masar va tsu ayin a cau,&gt;&gt;

27 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, a vu Yakubu kagbashi ka̱ va̱,

ka̱ta̱ i jeꞋe ikyamba ba, a̱ɗa̱ aza Isaraila.

mita̱ a kisa ɗa̱ a iɗika ya n daꞋin,

kumaci ku nu a ka̱tsuma̱ kugbashi.

Ka̱ta̱ Yakubu u doku u ciya̱ ukanji m ma̱ta̱na̱.

Kpamu babu vuza na u kudoku wa zuwai wovon.

28 Ka̱ta̱ i pana wovon ba, Yakubu kagbashi ka̱ va̱,

a dama na mita̱ koɓolo n a̱ɗa̱,&gt;&gt;

ko an ma kuna uduniya ra̱ka̱

u na n wacuwai ɗa̱ we e le,

mi a kuna ɗa̱ ba.

n kugbara ɗa̱ ta̱, ama n kamayun,

mi a ku ka̱sukpa̱ ɗa̱ babu ugbari ba.&gt;&gt;

47

Akaka a dama aza Filistina

1 Na ɗa a kadanshi kana Vuzavaguɗu u danai Irimiya keneki a dama Filistina kafu na FiriꞋauna u banka Gaza kuvon.

2 I na Vuzavaguɗu dansai i ɗa na.

La̱na̱i, uteku tsu na mini mi a kuɗenga̱ a uɓon gaɗi,

wi ta̱ o kokpo kuɗolu ku na kulya.

ka̱ta̱ kulyaꞋa iɗika n i na yi punu dem.

likuci n aza na i punu ida̱shi i ɗa.

Ka̱ta̱ uma a likuci a̱ shika̱ kula̱nsa̱ uɓa̱nki,

ka̱ta̱ uma a na i ida̱shi iɗika a̱ shika̱

3 ka̱ta̱ a pana ilama yo okotsu odoku an nwalu,

ilama ya ekeke odoku i rala

n kacaꞋa ki ilaɗi ya nshingi me ekeke e le.

Isheku yi a kukpatala isa muku n le ba,

a dama na ekiye e le a̱ kuwa̱ ta̱.

4 A dama na kanna ka ka yawa ta̱,

kana a kuna aza Filistina ra̱ka̱

kana a ku loko ka̱ɓa̱nki dem

kana ka̱ kuɓa̱nka̱ Taya n Sidon.

Vuzavaguɗu u ciga ta̱ wu una aza Filistina,

kabuwi ka aza na i a ka̱kina̱ ka malaꞋa ma Kafito.

5 Aza Gaza i ta̱ a kupuna a̱nji e le a dama a kpalu,

ka̱ta̱ Ashkelon u na̱mgba̱.

oꞋwo a̱ɗa̱ kabuwi ka aza na i a keteshe,

ali wanai ɗa i ku ka̱sukpa̱ ma ɗana ma ka̱ci ka̱ɗa̱?

6 &lt;&lt; &lt;OꞋo otokobi ka Vuzavaguɗu,

&lt;wanai ɗa va kuvuka?

Ka̱ta̱ vu bono a iven i nu,

ka̱sukpa̱ ka̱ta̱ vu shamgba.&gt;

7 Ama nini ɗa ka ka vuka

ana wu okpoi Vuzavaguɗu ɗa u zuwai kaꞋa,

a̱ yi ɗa u zuwai ka

ka shilika̱ aza Ashkelon n aza ka̱kina̱ ka malaꞋa ba?&gt;&gt;

48

Afada adama aza Mowabu

1 Adama aza Mowabu.

Ili i na Vuzavaguɗu malaꞋimili, Ka̱shile ka aza Isaraila kadanai i ɗa na.

atakaci adama Nebu, adama ana u na̱mgba̱ ta̱.

e neke ta̱ Kiriyatayim wono, adama na a lyaꞋi a le ta̱ n kuvon,

e neke ta̱ katsura ke le wono, o ɓosoi ka a,

2 Tsugbayin tsa aza Mowabu tsu ba.

Ɗe a Heshibon ta ɗe o foɓusoko ni kagbanigbani.

&lt;Ta̱wa̱i tsu bana tsu la̱nga̱sa̱ ni adama na wokpo uduniya ba.

Ka̱ta̱ a vu Madumana vu paɗa bini,

kotokobi ki ta̱ a ku saɓa wu.

3 &lt;&lt;Ka̱la̱ka̱tsu a ma lapa mu una̱ a Haroniya, a kudana,

&lt;Atakaci, n atakaci a gbangam.&gt;

4 A̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ Mowabu,

muku n wawaꞋa n ka̱na̱ ta̱ ma̱shi.

5 Adama a na a kumba ku Luhita

i ta̱ a ku kumba m ma̱shi,

adama a na a ka̱gida̱la̱u ka Horoniya

i ta̱ a kupana atakaci a̱ ma̱shi a kula̱nga̱su.

6 Sumai, adama a wuma u ɗa̱.

sumai an majaki ma kakamba.

7 &lt;&lt;Adama a na i keɗe ta̱ a̱pa̱ a̱ɗa̱ ubuta̱ wu utsura u ɗa̱ n udukuyan u ɗa̱,

a̱ɗa̱ feu i ta̱ a ku pura̱ ɗa̱,

Ka̱ta̱ Kemoshi u bana ugbashi,

koɓolo ni ganu i ni n aza a gbagbaꞋin a̱ ni.

8 Vuza munuka va, wita̱ a ku uwa iɗika kakawu,

babu iɗika i na i ku laꞋaka.

aginda i ta̱ a ku na̱mgba̱,

ka̱ta̱ a̱ra̱Ꞌa̱ a yaꞋan ufa̱di,

tsu na Vuzavaguɗu u dansai.

9 &lt;&lt;Neke aza Mowabu evelyu,

adama ana wita̱ a̱ ku imkpa u suma,

ka̱ta̱ likuci i ni yokpo agali,

tsuna babu ili wuma punu.

10 &lt;&lt;Una̱wiya u ɗa u vuza na wi a kuyaꞋan ulinga u Vuzavaguɗu n ucigi wi ikyamba,

kpamu una̱wiya u ɗa a̱yi na u sa̱nka̱i kotokobi ka̱ni mpasa m munuka.

11 &lt;&lt;Ali ɗe a wuti wu ugiti, Mowabu wi ta̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱,

n ka̱ɗu ka̱ni ida̱shi,

a̱ ɗa̱skpa̱ edele a̱ ni lekeɗi ba,

a saꞋawa ku bankai tsugbashi ba,

adama a nannai ugain u ni u buwa ta̱ koɓolo n na̱yi,

kpamu ma̱gula̱ni ma̱ni ma asa ba.

12 &lt;&lt;Adama nannai, la̱na̱, kanna kita̱ lo a kuta̱wa̱ Vuzavaguɗu u danai, ana n ku suꞋuki n aza a ku va̱ma̱ a na a ku va̱ma̱i, ka̱ta̱ a̱ ɗa̱skpa̱ edele a̱ ni lekeɗi ka̱ta̱ o ɓoso edele a̱ ni mirimiri. 13 Ka̱ta̱ aza Mowabu u pana wono wa aza Kemoshi, u teku tsu na Betelu kpaꞋa ka aza Isaraila ku panai, ele na a zuwai a̱pa̱ ele we ele.

14 &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu danai, a̱ tsu ali a ɗa,

kpamu aza u utsura u kuvon&gt;?

15 Vuza munuka vu Mowabu n likuci i ni u yawa ta̱,

kpamu a̱ɗenga̱ni uzagbi, a bana ta̱ adama a makiɗaka,

Vuzavaguɗu mogono, a̱yi na a ci ɗeke kula ku ni Vuzavaguɗu malaꞋimili a̱yi ɗa u dansai.

16 Kawuya ka aza Mowabu ka yawa ta̱ ɗevu,

ukpa̱ u ni kpamu u dakaka ta̱ ilaɗi.

17 YaꞋin kpalu adama a̱ ni, a̱ɗa̱ na yi ɗevu n a̱yi,

n a̱ɗa̱ ra̱ka̱ na i yevei kula ku ni,

danai ni, &lt;Uteku tsu na kalangu ku utsura ko koɗoi,

Kalangu ka tsugbayin?&gt;

18 Cipa̱ a gaɗi vu ida̱shi i tsugbayin tsu nu,

ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu o kubuta̱ ki iɗika,

a̱ɗa̱ kumaci ka aza Dibon,

Adama a na vuza munuka vu Mowabu u ta̱wa̱ ta̱ adama e le,

u la̱nga̱sa̱ ɗe katsura ka̱ ɗa̱.

19 Shamgbai uye ka̱ta̱ yinda,

a̱ɗa̱ kumaci ka aza Arowa.

ecei, aza a na a lakai ɗa a sumai,

ecei le, &lt;I na i gita̱i?&gt;

20 E neke ta̱ Mowabu wono, adama a na u koɗo ta̱,

ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu ka̱ta̱ i shika̱ adama a̱ ni.

Danai aza a Aruno,

an unai Mowabu.

21 &lt;&lt;Afada a̱ ka̱na̱ ta̱ likuci i na yi a i ɗika e keteshe, wa ta Holon n Jahaza koɓolo m Mefatu, 22 n Dibon n Nebo koɓolo n Beth-dibalathaim, 23 n Kiriyatu n Betu-gamulu m Betu-meyo, 24 n Keriyotu m Bozura koɓolo n likuci yi iɗika i Mowabu ra̱ka̱, i na yi daꞋin ni i ɗevu. 25 Kavana ka Mowabu ko koɗo ta̱, kpamu kavangatsu ka ni ko koɗo ta̱, i na Vuzavaguɗu u dansai.

26 &lt;&lt;Zuwai ni u soꞋo ma̱ra̱ ma maka yi, adama a na u shamgba ta̱ tsura n Vuzavaguɗu, adama na Mowabu u da̱sa̱ a shama a̱ ni, ka̱ta̱ uma o zoꞋoso yi. 27 Ashe aza Isaraila okpo wu ili yi zoꞋoshi ba? An aza a̱ ka̱na̱i koɓolo n oboki, ɗa wa kokpo wu a ayin a na baci de dem vu yaꞋin kadanshi ke le ka̱ta̱ vu gba̱ɗa̱ kaci ka̱ nu adama a̱ra̱ɗi?

28 &lt;&lt;Ɗa̱skpa̱i likuci, ka̱ta̱ i bono i da̱sa̱ngu atali,

a̱ɗa̱ kumaci ka a zana a Mowabu.

okpoi uteku tsu moɗoi n na mi okowo a tsukinda,

a ka̱kina̱ ka kungu.

29 Tsu pana ta̱ ukuna wa a̱ra̱ɗi wa aza Mowabu,

wi ta̱ n a̱ra̱ɗi kau

n pana ta̱ kpamu ukuna wu ugbamukaci u ni, n a̱ra̱ɗi a̱ ni, n ukuna u kugoyi u ni,

n ukuna wu usuɗukpi u ka̱ɗu ka̱ ni.

30 Mpa Vuzavaguɗu n yeve ta̱ ugbamukaci wa aza Mowabu,

a̱ra̱ɗi a̱ ni ukuna u gbani u ɗa, ulinga u ni kpamu feu ukuna u gbani u ɗa.

31 Adama a nannai mi ta̱ a ku lapa una̱ adama a Mowabu,

mita̱ a̱ kushika̱ adama a Mowabu ra̱ka̱,

adama aza Kiri-haresetu a ɗa n na̱mgbi ka̱tsuma̱.

32 Mi ta̱ a̱ kushiꞋika̱ ɗa̱ u laꞋa ma̱shi ma aza Jaza,

avu vi ta̱ tsu maɗanga mi itacishi ma Sibima.

Acaka a̱ nu a kungba ta̱ ali a pasa ta̱ malaꞋa,

u yawa ta̱ malaꞋa ma Jaza,

ama ɗa vuza munuka u kumbai,

umaci wu nɗanga u lyushi u ɗa̱.

33 UyoꞋo n ma̱za̱nga̱ u kotso ta̱

a iɗika ya aza a usuɓi i Mowabu,

n sa̱nka̱ ta̱ kupisha ma̱kya̱n an nɗanga n kupisha ma̱kya̱n,

babu vuza na u doku u dengei le m ma̱za̱nga̱,

kacaꞋa ka kacaꞋa ka̱ ma̱za̱nga̱ ka ba.

34 &lt;&lt;I na i ɗikai ya aza Heshibon a li a kubana a aza Elila, sapu na u banai dangi n Jahazu uma a kupana a̱la̱ka̱tsu a̱ ma̱shi e le, n i na i ɗikai Zowa a kubana Horoniya n Egalatu-shelishiya. Adama a na kuɗolu ku Nimiri feu ku ɗekpe ta̱. 35 Ka̱ta̱ n zuwaka aza Mowabu uteku u na o kudoku e neke a̱ma̱li e le alyuka o kusongu a̱ isa̱ e le ba, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 36 &lt;&lt;Adama nannai ka̱ɗu ka̱va̱ kita̱ a̱ ma̱shi adama a Mowabu an vushari, ka̱ɗu ka̱va̱ kpamu kita̱ a̱ ma̱shi adama aza Kiri-haresetu. Adama na uciyi u le u na a̱ ciya̱i u kotso ta̱.

37 &lt;&lt;Adama a na kaci dem o gbonduwo ɗe, ntsa̱ka̱ feu a puna ɗe. A ɗana sa ta̱ ekiye e le ra̱ka̱, ɗa kpamu a ukai ntogu n kpalu. 38 A i uwa ya aza Mowabu ra̱ka̱ n ubuta̱ wi ida̱shi babu i na va ke ene sai ma̱shi, adama a na n ɓoso ta̱ Mowabu an ma̱diki ma a na uma odoku a cikalai ba, mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai. 39 Tsu na u ɓosoi. N tsu na a lapai una̱. N tsu na Mowabu u kpatalai kucina̱ ku ni adama o wono. Ɗa Mowabu wokpoi ili yi izoshi n ili i wovon wa aza a na i u ka̱ra̱Ꞌi n a̱yi ra̱ka̱.&gt;&gt;

40 Adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;La̱na̱, vuza yoku wi ta̱ a ku imkpa n ilaɗi ka̱u an mashangi,

ka̱ta̱ u u bapa evelyu a̱ ni adam aza Mowabu,

41 I ta̱ a kulyaꞋa likuci ya

ka̱ta̱ isa ubuta̱ u katsura ke le.

a̱ɗu ovonshi aza Mowabu a kanna ka nanlo

i ta̱ o kokpo an ka̱ɗu ka vuka va a̱ga̱nda̱ a limata.

42 I ta̱ a ku una Mowabu, ka̱ta̱ wokpo babu vuza,

adama a na u goyo ta̱ Vuzavaguɗu.

43 Wovon n kpenle n maza

mita̱ a̱ kelime ka̱ nu, oꞋwo a̱ɗa̱ aza Mowabu.

mpa vuzavaguɗu mpa ɗa n danai.

44 A̱yi na u sumai adama wovon

wi ta̱ a̱ kuyikpa̱ e kpenle,

ka̱ta̱ a̱yi na u kumbai a̱ ku uta̱ e kpenle ka,

waza a maza.

adama a na mi ta̱ a̱ ku utuka̱ ni ili i na mpa wa aza Mowabu,

a̱ ka̱ya̱ ka atakaci ke ele,

Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

45 &lt;&lt;A suvu a̱ kulu ku Heshibon

aza a na a lakai, i ta̱ a kushamgba babu u tsura,

adama a na akina a̱ ka̱na̱ ta̱ Heshibon,

nlentsu ma akina mu uta̱ ta̱ a kpaꞋa ku Sihon,

ɗa ku songi kuca̱n ku Mowabu,

oroliko a̱ muku n tumulutu.

46 Ili ya atakaci i ɗa wa̱ a̱ɗa̱ aza Mowabu.

aza Kemoshi a̱ na̱mgba̱ ta̱,

adama a na a̱ pura̱ ta̱ muku n ɗa̱ a banka tsu gbashi

n nkere ɗa̱ feu a kubanka tsugbashi.

47 Dem n nannai mi ta̱ o kubonosoko n uciyi u Mowabu

a ayin e kelime, Vuzavaguɗu ɗa u dansai,&gt;&gt;

na va ɗaɗa afada a Mowabu.

49

Afada adama aza Amuno

1 Adama aza Amuno.

Vuzavaguɗu u dana ta̱.

&lt;&lt;Ashe Isaraila wi m muku ba?

Ashe wi n aza a na a kulyaꞋa uka̱ni u ni ba?

Yiɗa̱i i zuwai ɗa aza a na i o kutono Milika, isai ubuta̱ u na Gadu wi ni ida̱shi,

ɗa a̱ da̱sa̱ngi puna̱ a likuci i ni?

2 Adama a nannai, la̱na̱,

Vuzavaguɗu u dana ta̱, ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱,

a na n ku zuwa uma a pana ma̱shi

adama aza a̱ likuci i Raba va aza Amuno.

ka̱ta̱ wo okokpo agali a gbani,

ka̱ta̱ o songu n likuci n ni na akina,

yeve ka̱ta̱ Isaraila u lyaꞋa aza a na a lyaꞋi ni,

Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

3 &lt;&lt;Lapai una̱, a̱ɗa̱ aza Heshibon, adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ Ai,

Lapai una̱ a̱ɗa̱ nkere ma aza Raba,

ukai akashi a kpalu,

shika̱i, ka̱ta̱ i suma a kubana ni bonoi a̱ ka̱tsuma̱ ka nshilya.

Adama a na Milika wita̱ a kubana ugbashi,

koɓolo ni ganu i ni n aza gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni.

4 Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ra̱ɗi n katsura ka̱ ɗa̱,

a̱ɗa̱ vu babu kasingai,

a̱ɗa̱ na yi a malapa ma̱ a̱pa̱ adama uciyi u ɗa̱, a kudana,

&lt;Ya yi u kufuɗa kushilika̱ n a̱ tsu?&gt;

5 La̱na̱, Vuzavaguɗu u dana ta̱, mi ta̱ a̱ kutuka̱ a̱ɗa̱ n atakaci a wovon,

wa aza na i u ka̱ra̱Ꞌi n a̱ ɗa̱ dem,

ka̱ta̱ a loko ɗa̱, yaba dem u ka̱na̱ uye u ni, a̱ we eni u a̱shi a̱ va̱,

ka̱ta̱ a namba vuza na u kuɓolongu aza na a buwai.

mpa Vuzavaguɗu MalaꞋi mi ili dem n danai.

6 &lt;&lt;Ama a̱ ka̱ca̱pa̱ mi ta̱ o kubonosoko aza Amona n uciyi u le, mpa ɗa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai,&gt;&gt;

Afada adama aza Edom

7 Adama aza Edom.

Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dana ta̱.

&lt;&lt;Ashe ugboji u cicoꞋo u buwa ɗe a Teman ba?

Odoki a̱ tsu na̱mgba̱ ta̱ ubuta̱ wa aza kuyeve?

Ugboji u le wa u kotso ta̱?

8 A̱ aza a Dedan,

kpatalai, ka̱ta̱ i suma i sheɗeku uga̱vi,

adama a na mita̱ a ku tuka̱i n atakaci a Isuwa,

ayin a na baci n takacikai ni.

9 Ɗa baci aza a kutaɓa u maci wi inabi a̱ ta̱wa̱i wa̱ a̱ nu,

ashe a tsu buwaka kagimi ba?

Ɗa baci oboki a̱ ta̱wa̱i nu n kayin,

ashe i na a cigai i ɗaɗa a tsu ɗika ba?

10 Ama m palukpa ta̱ Isuwa,

m palukpa ta̱ ubuta̱ u kusheɗeku u ni,

Ali uteku tsu na wa kufuɗa ku sokongu ka̱cika̱ni ba.

una ta̱ muku n ni koɓolo n aza a̱ ni n itoku i ni,

babu vuzana u buwai.

11 Ka̱sukpa̱i mkpan n muku n ɗa̱, mpa n kula̱na̱ le ta̱ ka̱ta̱ kpo n wuma,

ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ kpamu agapa a̱ɗa̱ ushuku nu mpa.&gt;&gt;

12 Adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;Ɗa baci wokpoi aza a na ugain a takacika atakaci a na mpa ba i o soꞋo a ɗa, avu va i ta̱ a ku ɗa̱skpa̱ wu gbani? I a ku ɗa̱skpa̱ wu gbani ba, avu feu vi ta̱ a ku soꞋo a ɗa. 13 Adama a na mpa Vuzavaguɗu n kucina ta̱ n ka̱cika̱va̱, n danai, Bozara wita̱ okokpo ili wovon, ili yi izoshi, n ili kushika, ka̱ta̱ likuci i ni ra̱ka̱ yokpo agali kowanai.&gt;&gt;

14 Mpa na ta̱ akaka u Vuzavaguɗu,

a suꞋuku ta̱ kalingata uduniya.

&lt;&lt;Ɓolongi ka̱cika̱ɗa̱ ka̱ta̱ yu uta̱ tsurala n a̱yi,

ka̱ta̱ i ɗa̱ngusa̱ vishili n a̱yi.

15 Adama a na ɗa na, n ku bonoko wu za kenu a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniya,

ili i kugoyi a ka̱tsuma̱ ka uma.

16 Ugbamukaci u ɗa̱ u ya̱nsa̱ ɗa̱ ta̱,

koɓolo n a̱ra̱ɗi a̱ɗu a̱ ɗa̱,

a̱ɗa̱ vuna yi ida̱shi a ungu a tali,

a̱ɗa̱ vuna i ka̱na̱i gaɗi vu kusan.

ko an i maꞋin kpaꞋa ku ɗa̱ gaɗi vu kusan an mashangi,

mpa n ku cipa̱ka̱ wu ta̱ i ɗika,

mpa ɗa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai.

17 &lt;&lt;Edom wita̱ a̱ o kokpo ili wovon. Ka̱ta̱ yaba dem vu na u walai lo, u pana wovon ali u meɗe una̱ adama kagbanigbani kana wenei. 18 Derere uteku tsu na a vakangi Sodom n Gomora n likuci i le i na i buwai, tsu na Vuzavaguɗu u danai, babu vuza na u ku da̱sa̱ngu ɗe, babu kpamu vuza na u ku yaꞋan tso omoci ɗe. 19 La̱na̱, uteku tsu na Kawu u tsu uta̱ a̱ kutsun ku Urdu adama a na u uwa ushiga wa nlala, nannai ɗa n kuzuwa le a suma yi. Ka̱ta̱ yeve n zuwa yaba dem na n zagbai. Adama a na yayi ɗa wi lo tsu va̱? Yayi ɗa u ku ɗeke mu? Maguɓi me e ne ma maku shamgba e kelime ka̱ va̱? 20 Adama a nannai panai ofoɓuso a na Vuzavaguɗu u yaꞋin adama Edom koɓolo ni na n sheshei kuyaꞋan n kumaci ka aza Teman. mayun ali n muku n wawaꞋa mita̱ a ku laza na̱ le. Ka̱ta̱ ubuta̱ u kalina u le wokpo ubuta̱ u wovon. 21 Ka̱ta̱ a ilama yi uyikpi u le iɗika i gba̱ɗa̱, ka̱ta̱ a pana a̱la̱ka̱tsu a̱ ma̱shi me le a mala mashili. 22 La̱na̱, vuza yoku wita̱ a̱ ku imkpa n kafura, ka̱ta̱ u gaɗukpa gaɗi an mashangi ka̱ta̱ u ba̱ra̱kpa̱ evelyu a̱ ni adama a Bozara. Ama a̱ɗu osoji a Edom a kanna ka nanlo i ta̱ okokpo an a̱ɗu a vuka va a̱ ga̱nda̱ a limata.&gt;&gt;

Afada adama aza Dimaska

23 Adama Dimaska tan kpamu.

&lt;&lt;Hamatu koɓolo n Apadu a̱ rikpa̱ ta̱,

adama ana a pana ta̱ ukuna u gbanigbani,

ɗa e derikpei adama o wovon,

A takacikai an kuɗolu kuna ku tsu paɗa bini ba.

24 Ɗa Dimaska wokpoi babu utsura, ɗa u kpatalai adama a na u suma,

ɗa wovon u ka̱na̱i ni,

atakaci a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ a̱ ka̱na̱i ta̱,

an vuka va a̱ ga̱nda̱ a limata.

25 Nini ɗa̱i a ɗa̱skpa̱i likuci yu uyeve,

likuci i ma̱za̱nga̱ i va̱?

26 Adama a nannai a̱ɗa̱nga̱ni a̱ ni i ta̱ a kuyikpa̱ e keteshe ka likuci,

ka̱ta̱ kpamu una osoji a̱ ni ra̱ka̱ a kanna ka nanlo,

mpa Vuzavaguɗu vu Uba̱nga̱ri.

27 Mita̱ a kudyaɓa akina an nshilya Dimaska,

ka̱ta̱ a ɗa o songu ubuta̱ u katsura ka aza Ben-hadadu.&gt;&gt;

Afada adama Kedaru n Hazo

28 Adama aza Kedaru likuci igbain i Hazo i na Nebbukadnezzaru mogono ma Babila mu unai.

Vuzavaguɗu u dana ta̱

&lt;&lt;Ɗa̱nga̱i a ku bana Kedaru,

una uma a̱ ka̱livi.

29 Ka̱ta̱ i pura̱ nva̱li n le, n ushiga u le,

n akashi utsutsu e le koɓolo n ucanuku le ra̱ka̱.

ka̱ta̱ kpamu a lazaka n arakuma e le,

ka̱ta̱ uma a̱ ka̱na̱ malapa mu una̱ a kudana atakaci ubuta̱ dem,

30 &lt;&lt;A̱ɗa̱ aza Hazo, i i sheɗeku uga̱vi,

a̱ɗa̱ aza Hazo Vuzavaguɗu u danai

adama ana Nebukadnezaru, mogono ma Babila,

mo foɓuso ta̱ kagbanigbani, u sheshei kagbanigbani adama a̱ɗa̱.

31 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ɗa̱nga̱i, adama a na i shilika̱ nu uduniya u na wi ida̱shi ma̱ta̱na̱,

uduniya u na wi ida̱shi ma̱ta̱na̱,

aza na likuci i le na a̱tsutsu ko aburakpatsu ba,

aza a na i ida̱shi an deꞋen le. 32 Vuzavaguɗu u dana ta̱,

&lt;&lt;I ta̱ a̱ ku pura̱ arakuma e le,

ka̱ta̱ a̱ pura̱ ushiga wa wi ilikuzuwa i ɗa̱.

ka̱ta̱ n wacuwa le a ubuta̱ dem,

e le na a tsu puna iga̱Ꞌin i a̱nji i le,

ka̱ta̱ n tuka̱ le n atakaci

a ubuta̱ u na wi u ka̱ra̱i na̱ e le dem.

33 Ka̱ta̱ Hazo wo okpo agali a kowanai, ubuta̱ u kuyongo wa nyama,

ka̱kiza̱ ka babu uteku

babu vuza na wa ku da̱sa̱ngu ɗe,

babu kpamu komoci kana ka ku yaꞋan limoci ɗe.&gt;&gt;

Afada adama aza Elim

34 Kadanshi ka Vuzavaguɗu kana ka̱ ta̱wa̱i u Irimiya keniki, adama a Elim, a ugiti u tsugono Zedekiya mogono ma aza Yahuda.

35 Vuzavaguɗu ma laꞋi mi ili u danai ta̱. &lt;&lt;La̱na̱, mita̱ ku koɗo utan u Elim, u na wi katsura ka̱ ni.

36 Ka̱ta̱ n tuka̱ Elim wunla̱ u na̱shi wu uɓon u nushi u Ka̱shile. Ka̱ta̱ n wacuwa le o tono u ɗa a ubuta̱ dem. Ka̱ta̱ wokpo babu likuci i na a ku namba vuza Elim punu. 37 Ka̱ta̱ n zuwa Elim u pana wovon a̱ a̱shi i irala i le n ubuta̱ wa aza na i a̱ ku la̱nsa̱ wuma u le. Ka̱ta̱ n tuka̱ le nu usuɗukpi u wupa u va̱. Vuzavaguɗu ɗa u dansai. Ka̱ta̱ n zuwa a una le n otokobi sapu ayin a na n kotso le ra̱ka̱, 38 ka̱ta̱ n shikpa̱ tsugono tsu va̱ a Elim, ka̱ta̱ mu una mogono me le ni taji i ni. Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

39 &lt;&lt;Ama a u koci ka̱ta̱ n bonoko Elim n uciyi u ni. Vuzavaguɗu ɗa u dansai.&gt;&gt;

50

Afada Adama aza Babila

1 Kadanshi ka na Vuzavaguɗu u dansai adama aza a Babila,

adama i ɗika ya aza Kalidiya, a una̱ u Irimiya keniki.

2 &lt;&lt;Nekei arabali wa aza ana a buwai, dansai kakuna.

ɗa̱ngusa̱i urotu ka kashi ka̱ta̱ i dansa,

ka̱ta̱ i sokongu ka ba, ama i dana.

&lt;A ɗika ta̱ Babila,

e neke ta̱ Belu wono,

Merodach u shama ta̱.

a̱ma̱li a̱ ni a yaꞋan ta̱ wono

a̱ma̱li a̱ ni a shama ta̱.&gt;

3 &lt;&lt;Adama a na a ka̱tsa̱ma̱ ka uɓon ugaɗi uduniya u yoku u ɗa̱nga̱ ta̱ tsurala n a̱yi, i na ya ku bonoko iɗika i ni agali, tsu na wa kokpo babu vuza na wa̱ ku da̱sa̱ngu punu i ɗa, adama a na manama n vuma dem i ta̱ a kusuma.

4 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, ka̱ta̱ ayin a nanlo, aza Isaraila n aza Yahuda oɓolongu ubuta̱ ute a̱ ma̱shi a̱ kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le.

5 Ka̱ta̱ ece uye u kubana Sihiyona, ka̱ta̱ o tono uɗa, ka̱ta̱ a dana, &lt;Ta̱wa̱i tsu ɓolongi ka̱ci ka̱ tsu u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ tsu yaꞋan uzuwakpani n Vuzavaguɗu, u na a kucinukpa ba.&gt;

6 &lt;&lt;Uma a̱ va̱ okpo ta̱ a na nkyon n na m puwa̱nka̱i. Aza a na nguɓi n le m puwa̱nka̱i, aza na nguɓi m puwa̱nka̱i an nsansa. Aza na i a kubana n kubono a kusan. Aza a na a cinukpai nu ushiga u le. 7 Ka̱ta̱ vuza na baci de dem u cinai le wu una le, ɗa irala i le i danai, &lt;A̱ tsu, ci nu u nushi ba, adama a na a nusaka ta̱ Vuzavaguɗu vu le, vuza singai, Vuzavaguɗu vu na ikaya i le i keɗei a̱pa̱.

8 &lt;&lt;Sumai yuta̱ i ka̱sukpa̱ Babila, ka̱ta̱ kpamu yuta̱ i ɗa̱skpa̱ iɗika ya aza Kalidiya, ka̱ta̱ yokpo an nga̱ji n na mi o ku rono ushiga kelime. 9 Adama a na mita̱ a ku ɗa̱ngusa̱ likuci i gbagbaꞋin ya aza kasana adama a na a bana a̱ shilika̱ n Babila. Ka̱ta̱ a lyaꞋi. Uma a na ayaꞋa e le i tsa ayaꞋa a a fuɗai o kuvon, aza na ayaꞋa e le o tsu bono gbani ba.

10 I ta̱ a̱ kupura̱ Kalidiya, ka̱ta̱ ra̱ka̱ le na a̱ pura̱i le va a̱ cuwa̱, mpa Vuzavaguɗu, mpa ɗa n dansai.

11 &lt;&lt;Ko an wokpoi, i pana ta̱ u yoꞋo ɗa yi a̱ ma̱za̱nga̱,

a̱ɗa̱ na i pura̱i uma u ka̱ni u va̱,

ɗa kpamu yi a̱ ma̱za̱nga̱ an mashan a kajanu,

a vishili an odoku,

12 Adama a nannai a̱na̱kpa̱ a̱ɗa̱ i ta̱ a kuyaꞋan wono ka̱u,

ka̱ta̱ e neke a̱yi na u matsai ɗa̱ wono.

adama ana wita̱ o kokpo ka̱ca̱pa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniya dem.

kagbata, iɗika yu uɗekpu n kakamba.

13 Adama a wupa u Vuzavaguɗu, babu vuza na u kuda̱sa̱ngu a̱ ka̱tsuma̱ ki i ɗa,

yi ta̱ o kokpo agali,

ka̱ta̱ yaba dem na u walai lo u namba i na wa kudansa,

ka̱ta̱ kpamu u meɗe una̱ adama a untsu a̱ ni.

14 &lt;&lt;Ra̱ka̱ vu ɗa̱ aza a njiki, ɗikai njiki n ɗa̱ i ka̱ra̱Ꞌa̱ Babila,

a̱ɗa̱ ra̱ka̱, aza ana o tsu rono utan,

tawa ni, ka̱ta̱ i buwaka ayaꞋa ba,

adama ana u yaꞋin ka ta̱ Vuzavaguɗu unushi.

15 Ka̱ra̱Ꞌi ni n kacaꞋa ka kuvon,

sapu na u neke utan,

nshilya n ni yikpa̱ ta̱,

a vakangu ta̱ asaka a̱ ni.

adama ana na va katsupu ka Vuzavaguɗu ka.

tsupai i na u yaꞋin,

yaꞋankai ni derere uteku tsu na u yaꞋankai ɗa̱.

16 Sa̱nka̱i Babila aza vu ca̱Ꞌa̱,

n aza a tsu ka̱na̱ nkaun a ayin a vukyaꞋa.

adama o kotokobi ka vuza gbanigbani,

yaba dem wita̱ o ku bono ubuta̱ u uma a̱ ni,

yaba dem kpamu wita̱ a kusuma a ku bono a iɗika i ni.

17 &lt;&lt;Aza Isaraila i ta̱ an nkyon n na wacuwai, aza na kawu u lokoi. Nu ugiti mogono ma Asuriya maꞋa ma takumai le. Ama a u koci, Nebukadnezaru mogono ma Babila ma mo ɓosoi etele ele. 18 Adama a nanai Vuzavaguɗu ma laꞋi mi ili, Ka̱shile ki Isaraila u dana ta̱. Mita̱ a kutuka̱ n atakaci u mogono ma Babila n iɗika i ni, uteku tsu na n takacikai mogono ma Asuriya. 19 Mita̱ o ku bonoko n aza Isaraila a kajanu ku le, ka̱ta̱ a yaꞋan kalina a Kamelu m Bashan, ka̱ta̱ a̱ cuwa̱ a kamba aza Ifiraimu n Giliyadu. 20 Ka̱ta̱ a ayin a nanlo, a makyan ma nanlo ma, a̱ la̱nsa̱ u nushi a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila n Yahuza ama ka̱ta̱ a lamba, adama ana mita̱ a kucinukpa ka aza ana a buwai u unushi u le.

21 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Shilika̱i n uma a Merathaim, n aza Peko.unai ka̱ta̱ i foro le.

yaꞋin ili i na n danai nu dem. mpa Vuzavaguɗu n danai.

22 KacaꞋa ko kuvon ki ta̱ i ɗika ya,

n kuna ku gbayin.

23 Uteku tsuna a iwain uma a duniyan ra̱ka̱,

uteku tsuna Babila u kunu u gbani, nu unata n uma ana a buwai.

24 N zuwaka wu ta̱ atakaci, a̱ ka̱na̱u ta̱ tana, a vu Babila,

a vu tana vu yeve ba. a̱ ciya̱ ta̱ a̱ ka̱nu wu adama ana vu yaꞋin ta̱ vishili nu mpa.

25 Vuzavaguɗu u ɓa̱yuwa̱ ta̱ ubuta̱ wi ili i kuvon i ni,

u tuka̱ ta̱ n yunatsu i wupa i ni, adama Vuzavaguɗu Ka̱shile malyaꞋi mi ili dem,

wi ta̱ nu ulinga una wi a kuyaꞋin i ɗika ya.

26 Ta̱wa̱i, i shilika̱ n a̱yi a̱ ka̱tsuma̱ ki ili dem.

ɓa̱yuwa̱i mpon n ni, i picaꞋa sa i ɗa tsu ili i kashina,

i una i ɗa ra̱ka̱,

ka̱ta̱ ili i yoku i ni i buwa ba.

27 U nai obomburon e le ra̱ka̱, a banka le ubuta̱ u ku kiɗa,

ka̱ ya vu le adama ana ayin ele o kotso ta̱, ayin a fada ele o kotso ta̱.

28 Panai, a suma ta̱ a laꞋa ka a̱ ka̱tsuma̱ ka Babila,

adama ana a̱ yikpa̱ a Sihiyona, katsupu ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu adama kasingai ka̱ ni.

29 &lt;&lt;Ɗekei aza njiki, aza ana o tsu rono njiki, a̱ yikpa̱ u Babila.

maꞋin likuci u ka̱ra̱Ꞌi u le, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ vuza u laꞋa ka ba.

i yaꞋin ka le ulinga u le adama ana u goyo ta̱ Vuzavaguɗu,

vuza ci ɗa vi Isaraila.

30 Adama nanai olobo e le i ta̱ a̱ kuyikpa̱ a uye.

i ta̱ a kuna osoji a̱ ni ra̱ka̱ a kanna ka nanlo mpa Vuzavaguɗu n danai.

31 &lt;&lt;Ɗan na, mita̱ a tsurala n avu, avu Babila, vuza vu ugbami u kaci.

adama ana kanna kana mi a takacika wu, ka̱ yawa ta, mpa Vuzavaguɗu malaꞋi mi ili dem n danai.

32 Vuza vu ugbami u kaci wita̱ a̱ ku ta̱ɗa̱tsa̱ u yikpa̱,

babu vuza na kpamu u ku ɗa̱ngusa̱i,

mita̱ o kusongu likuci i ni n a kina,

mita̱ kpamu a kuna ili i na yi u ka̱ra̱ i uni ra̱ka̱.

33 &lt;&lt;Mpa Vuzavaguɗu malaꞋi mi ili dem n danai, a tsugba ta̱ uma Isaraila na a Yahuda,

a zana a̱ ka̱na̱i dem ele agbashi a̱ ka̱na̱i le n utsura. a iwain ku ka̱sukpa̱ le.

34 Vuza kisa vi le vuza vu utsura ɗa, Vuzavaguɗu malaꞋi mi ili dem ɗa kula kuni.

mayun wita̱ a ku shamgba ka le adama ana u tuka̱ aduniyan n ma̱ta̱na̱, ama mita̱ a̱ ku tuka̱ aza ida̱shi i Babila vishili.

35 Mpa Vuzavaguɗu n danai, kotokobi ki ta̱ lo a Kilidiyawa,

n aza ida̱shi i Babila, n aza ulinga a̱ ni n aza cicoꞋo a̱ ni.

36 Kotokobi ki ta̱ lo wa aza a̱guma̱

adama ana okpo alau. otokobi i ta̱ lo wa aza utsura a̱ ni, adama ana una le.

37 Otokobi i ta̱ lo wa aza ana a tsu kumba odoku,

n ukuna wo osoji ayin kuyongo n ele, adama ana okpo an a̱ ma̱ci, otokobi i ta̱ lo ubuta̱ wu udukuyan u va̱ ra̱ka̱ adama ana o loko u ɗa.

38 Uɗekpu wita̱ a kuzuwa mini ma shamgba,

adama ana iɗika yita̱ tukpa n a̱ma̱li ana uma i a mali ma a ɗa.

39 &lt;&lt;Adama a nannai nnama n kakamba nu n nu, ita̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a Babila,

ta kpamu uma nannai o kudoku kuciya̱ a za ida̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ke le ba a tsumani dem.

40 Ili i na i yaꞋin n aza Saduma n Gomora

n likuci i gbagbaꞋin u ka̱ra̱Ꞌi ule, i ɗa kpamu ya yaꞋin n Babila, babu vuma vun vi a̱ kuda̱sa̱ngu punu.

41 &lt;&lt;Uma a ɗana a kubana a kasana,

iɗika i gbagbaꞋin nu ngono, a̱ ku ta̱wa̱ ubuta̱ u dadaꞋin punu aduniyan.

42 Ita̱ uremi nu iven nu nsara, aza gbagbaꞋin aza babu asuvu ayali.

ofoɓuso ele ita̱ an ni izumgbi i kuɗolu, i ta̱ u foɓuso adama ku yaꞋin kuvon n avu, avu Babila.

43 Mogono ma Babila u panai arabali e le,

Ekiye a̱ ni, a̱ yikpa̱i gbani. a wuya n atakaci a̱ ka̱na̱i ta̱, an vuka vu limata.

44 &lt;&lt;Mpa Vuzavaguɗu mita̱ lo a̱ ku ta̱wa̱ an kawu vuna vi a̱ kuta̱ a kangu ka maɗanga ma Urdu a ku bana a maguɓi.

gogolo, mita̱ a ku zuwa a suma wa ni. ayin a nanlo ka̱ta̱ n zagba kayi vuzana n zagbai, yayi wi uteku tsuva̱? Yayi u ku banka mu a kara? Vuzagbayin ne ɗai u kuyaꞋin vishili nu mpa?

45 Adama a nannai panai ili i na Ka̱shile ke sheshei ku yaꞋin n aza Babila,

nu usheshi u na u yaꞋin vishili n iɗika i Kilidiyawa. mayun mita̱ a ku wala n aza wawaꞋa e le ushiga wita̱ o kokpo a gali.

46 Aduniyan i ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱ makyan mana u panai a lyaꞋi Babila n kuvon.

i ta̱ a kupana ma̱shi ma̱ni a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i na i buwai.

51

1 I na Vuzavaguɗu u danai i ɗana.

&lt;&lt;La̱na̱, n ku ɗa̱ngusa̱ ta̱ ka̱ a̱ɗu ka vuza munuka

a dama aza Babila koɓolo n aza Kaldiya,

2 ka̱ta̱ n suꞋuku Babila aza na a ku yelekpe yi,

ka̱ta̱ e yelekpe yi,

ka̱ta̱ o bonoko iɗika i ni lekeɗi,

ayin a na baci a kanji ni a kambu dem

a kanna ka atakaci.

3 Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ katain ko rono utan u ni ba,

ka̱ta̱ kpamu i ka̱sukpa̱i uka a minya o kuvon a̱ ni ba.

ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ olobo e le n wuma ba,

unai osoji e le ra̱ku ra̱ka̱.

4 I ta̱ a kuyikpa̱ ukpa̱ a iɗika i Kaldiya,

ka̱ta̱ a yaꞋan ka muna uye wuya wuya.

5 A dama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ko ovonshi

u ka̱sukpa̱ Isaraila n Yahuda ba,

ama iɗika ya aza Kaldiya i shana ta̱ n nushi

adama aza a ciɗa a Isaraila.

6 &lt;&lt;Sumai, i ka̱sukpa̱ Babila,

ka̱sukpa̱ yaba dem wiꞋisa wuma u ni.

Ka̱ta̱ una ɗa̱ adama unushi u ni ba,

adama na gogo na ayin a na Vuzavaguɗu kuyaꞋin katsupu,

u kutsupai ta̱ derere vi na u yaꞋin.

7 Babila wokpo ta̱ mokoko ma kazanariya ekiye a Vuzavaguɗu,

ɗa u zuwai uduniya ra̱ka̱ osoꞋi.

ɗa uduniya osoꞋi ma̱ra̱ ma̱ ni

ɗa a jarai.

8 Gogolo ɗa Babila u yikpa̱i ɗa u ɓosoi,

Shika̱i a dama a̱ ni.

La̱nsa̱ka̱i ni a̱guma̱ a dama an mɓa̱la̱ ni,

ugan ba wa, wo potso.

9 Ci neke ta̱ Babila a̱guma̱,

ama u potso ba.

Tsu ka̱sukpa̱i ni, tsu ka̱na̱ uye,

yaba dem u bono iɗika i ni,

a dama na afada a̱ ni a yawa ta̱ gaɗi Ka̱shile,

u gaɗukpa ta̱ ali u laza eleshu.

10 &lt;&lt; &lt;Gogo na Vuzavaguɗu sumba̱ tsu ta̱,

ta̱wa̱i tsu dana Sihiyona

i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka yaꞋin.

11 &lt;&lt;Gboroi ayaꞋa a̱ɗa̱,

ɗika yi nra̱ga̱ n ɗa̱.

Vuzavaguɗu ɗa̱ngusa̱ ta̱ a̱ɗu an ngono ma aza a Midiya, a dama kusheshe ku ni kuna wuꞋuna Babila, adama na nanlo ɗa katsupu ka Vuzavaguɗu, katsupu adama a Isa̱ a̱ ni.

12 &lt;&lt;Ɗa̱ngusa̱i kakashi a dama na i fa̱da̱ mashilya ma Babila.

Dansukai aza a kindi,

zuwai le a shamgba ubuta̱ u le,

foɓusoi aza a kavaꞋawan,

Adama na Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku yaꞋin ulinga u ni,

u na u dansai a dama aza Babila.

13 OꞋo a vu a na vi ida̱shi a ubuta̱ u mini ma a̱bunda̱i,

a vu na vi n udukuyan wa a̱bunda̱i,

uteku nu yawa ta̱,

ayin a yawa ta̱ a na a ku kotso n avu.

14 Vuzavaguɗu Malyaimili u kucina ta̱ n ka̱cika̱ni.

mayun ɗa n shatangu Babila n uma, an ka̱kuma̱ ka akyun,

ka̱ta̱ a cana vishipa vu lyai a dama a̱ɗa̱.

15 &lt;&lt;A̱yi ɗa vuza na u yaꞋin iɗika n utsura u ni,

ɗa u yaꞋin aduniyan n ugboji u ni,

ɗa u ba̱rukpa̱i gaɗi n kuyeve ku ni.

16 Ɗa baci u lapai kakpanga, ka̱ta̱ mini mana mi gaɗi ma giruwa̱,

u tsu zuwa ta̱ eleshu a u koci wu uduniya,

u tsu suꞋuku ta̱ ulaɗi koɓolo m mini

ka̱ta̱ wutuka̱ n wunla̱ a ka̱tsa̱ma̱ ki uwa i ni.

17 &lt;&lt;Uma ra̱ka̱ alau a ɗa, kpamu e yeve ili ba,

kayimi ka ka̱ma̱li kpamu ko tsokpo ta̱ n wono adama a̱ ka̱ma̱li ka na u yuma yi.

adama na ka̱ma̱li kana u yaꞋin va, ukuna wa a uwa u ɗa,

a ɗa i n wuma ba.

18 I li gbani-gbani i ɗa, ili modoruko i ɗa koci,

ayin a kukiɗa ka afada a yawa baci i ta̱ a ku kuwa̱.

19 Ama a̱yi Ka̱shile kana a̱ tsu aza Isaraila ci o ku tono ki tsu na mpa ba,

adama na a̱yi ɗa vuza na u yaꞋin i li ra̱ka̱,

koɓolo n kumaci ka a gadu ku ni,

Vuzavaguɗu Malyaimili ɗa kula ku ni.

20 &lt;&lt;A vu ɗa ucanuku kuvon u va̱,

ucanuku vishili u va̱

n avu ɗa n ku una uduniya,

n navu ɗa n kuna tsugono,

21 n avu ɗa mu unai odoku n a kumbi e le,

n navu ɗa n la̱nga̱sa̱i ekeke odoku na a kumbi e le,

22 n navu ɗa mu unai vuka n vali ni,

n navu ɗa mu unai kolobo m mokoshi,

n navu ɗa mu unai kolobo n mekere,

23 n navu ɗa mu unai maguɓi n nlala n ni,

n navu ɗa mu unai kacimbi n kanaka ka̱ ni,

n navu ɗa mu unai ogomuna n aza gba̱ra̱gba̱ra̱ e le.

24 Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;&lt;A̱ a̱shi a ɗa̱ a ɗa n ku tsupa ka Babila koɓolo n aza na i punu ida̱shi a Babila ra̱ka̱ a dama a ka gbani-gbani kana a yaꞋin a Sihiyona.&gt;&gt;

25 &lt;&lt;Mpa mita̱ a tsurala n a̱vu, a vu katali ka munuka.

a vu na vu unai uduniya ra̱ka̱,&gt;&gt;

n ku ɗa̱ngusa̱ ta̱ kukiye ku va̱ ka̱ta̱ n lapa wu,

ka̱ta̱ n tecengu wu vu gida̱la̱ i ɗika,

ka̱ta̱ m bonoko wu vu za vu ukuli a kusan.

26 Babu vuza na u kuɗika katali ka̱ nu yaꞋin ka ku maꞋa,

babu katali ka̱ nu kete kana a ku gita̱ ka̱ ku maꞋa,

adama na vi ta̱ o kokpo a gali a kubana uteku,&gt;&gt;

27 &lt;&lt;Ɗa̱ngushi kakashi ka urotu a iɗika ya.

u lika̱i ishiyaun a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniya.

Foɓusoi uduniya adama kuvon n a̱yi,

ɗekei tsugono tsu na mpa adama a̱ ni.

tsugono tsu Arara, n tsu Mini koɓolo n tsu Ashkenaz,

Zagbai kajagaba adama a̱ ni,

tuka̱i n odoku n a̱bunda̱i tsa ka̱kpa̱n ka akyun.

28 Foɓusoi uduniya adama kuvon n a̱yi,

ngono maza Medes,

koɓolo n ana Gomuna n aza gba̱ra̱gba̱ra̱ a̱ ni ra̱ka̱,

n likuci i na i a kulyaꞋa tsugono ra̱ka̱.

29 Uduniya u giruwa̱i ɗa i jeꞋe ikyamba,

adama na Vuzavaguɗu shatangu ta̱ kusheshe ku ni adama Babila

adama a na u la̱nga̱sa̱ Babila

tsu na babu vuza na u ku da̱sa̱ngu ɗe.

30 Ovonshi a Babila a ka̱sukpa̱ ta̱ kuvon,

a shamgba ta̱ a̱pa̱m e le.

Utsura u le u kotso ta̱,

ɗa okpoi uteku tsa a̱ma̱ci,

o songu ta̱ ubuta̱ wi ida̱shi u le n akina,

o koɗo ta̱ aburakpatsu a utsutsu a̱ ni.

31 Kusuma o kutono aza a ilaɗi,

ka̱suki o kutono ka̱suki,

a dama na a bana a dana mogono ma Babila

an e remei likuci i ni,

32 a kpada ta̱ kapasa ka malaꞋa,

ɗa a dyaɓai a daɓa akina,

ɗa osoji e jeꞋi ikyamba.&gt;&gt;

33 Adama na Vuzavaguɗu vo ovonshi Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱.

Aza Babila i ta̱ an ulanga u kulapa ki lyaꞋa

u na o foɓusoi ɗe a dama na a yaꞋin kulapu,

m megeshe kenu

ɗa ayin a makapa a̱ ni a ku yawa.&gt;&gt;

34 &lt;&lt;Nebukanezaru mogono ma Babila muna mu ta̱,

u jara mu ta̱,

ɗa u bono ki mu lekeɗi,

u soɗongi mu an koko,

ɗa u shatangi ka̱tsuma̱ ka̱ ni m ma̱la̱ki ma̱ va̱,

ɗa u zuwai mu utuka̱i.

35 Ɗa̱skpa̱ ka gbani-gbani kana a yaꞋin kai mu koɓolo n uma a̱ va̱, ko bono u Babila,&gt;&gt;

Ɗa̱skpa̱ aza na i ida̱shi a Sihiyona a dana.

&lt;&lt;Ɗa̱skpa̱ mpasa n tsu m bono a kaci ka aza na i ida̱shi a Kaldiya.&gt;&gt;

Ɗa̱skpa̱ aza Urushelima a dana.

36 A dama nannai, Vuzavaguɗu u dana ta̱

La̱na̱, &lt;&lt;Mpa n ku ɓa̱nka̱ ɗa̱ ta̱

ka̱ta̱ n tsupaka ɗa̱.

n ku zuwa ta̱ kuɗolu ku le kuɗekpe

ka̱ta̱ n zuwa a̱shi a̱ mini a̱ ni e ɗekpe,

37 Ka̱ta̱ Babila wokpo koɓolo ka keveri,

ubuta̱ u kalina wa nshe n ka kamba,

ili i wovon n ili kadanshi,

ubuta̱ u na uma a kuda̱sa̱ngu ba.

38 &lt;&lt;Ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ yura̱ koɓolo an kawu,

ka̱ta̱ a̱ shika̱ an muku n kau.

39 Ama a ayin a na a ɗa̱nga̱i, ka̱ta̱ n foɓuko le ka̱ɗiva̱

ka̱ta̱ n zuwa o soꞋo ma̱ra̱ ma maka le, a dama na a pana uyoꞋo,

ka̱ta̱ a vaku alavu a na a ku kpa̱ɗa̱ ku a̱nga̱,&gt;&gt;

40 Ka̱ta̱ n rono le an nkyon n na a kubanka ubuta̱ u kukiɗa,

an nkyon ko nga̱ji.

tsa ngiri n nga̱ji.

41 &lt;&lt;La̱na̱ bi, tsuna a lyai Babila n kuvon,

ili ya a̱ra̱ɗi uduniya ra̱ka̱.

Babila wokpo ta̱ ili wovon

wu uduniya ra̱ka̱.

42 Mala mita̱ a kulya Babila,

yura̱ ya aɓau a̱ ni i ta̱ a ku pala yi.

43 Likuci i ni yita̱ o kokpo a gali,

iɗika yi uɗekpu n agbata,

iɗika i na uma a tsu da̱sa̱ngu ba,

i na uma a tsu wala ba.

44 N ku takacika ta̱ Belu ka̱ma̱li ka aza Babila

ka̱ta̱ n zuwai u shama i na u soɗongi.

Uduniya wi a kudoku ku shida̱ a kubana ubuta̱ u ni ba.

Ka̱ta̱ mashilya ma Babila ma yikpa̱.

45 &lt;&lt;Sumai yuta̱ punu, a̱ɗa̱ uma a̱ va̱.

Sumai a dama na yisa wuma u ɗa̱.

sumai a dama a wupa ugbain u Vuzavaguɗu.

46 Ka̱ta̱ yutuka̱ a̱ɗu ko i pana wovon ba

ɗa baci i pana a uwa a kadanshi iɗika ya,

ukuna u kadanshi u ka̱ya̱ ka na mpa kau, u ka̱ya̱ ka nan ɗe kpamu kau,

ukuna u vishili iɗika

n ukuna u mogono a vishili n mogono.

47 A dama na, mayun kanna ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱

kana n kutakacika a̱ma̱li aza Babila,

ka̱ta̱ iɗika i ni ra̱ka̱ yokpo n wono

ka̱ta̱ a̱kpisa̱ a̱ ni ra̱ka̱ okpo furali a iɗika i ni.

48 Ka̱ta̱ uduniya ra̱ka̱ n alingata a gaɗi a yaꞋin ma̱za̱nga̱,

adama aza uɓon u gaɗi a na a kuta̱wa̱ una Babila.

49 Babila wi ta̱ a ku yikpa̱ adama aza Isaraila a na unai,

derere tsu na Babila u yikpa̱i adama uma uduniya a na wunai ra̱ka̱.

50 &lt;&lt;A̱ ɗa̱ i laꞋakai,

sumai, ka̱ta̱ i shamgba ba.

ama, i ciɓa n Vuzavaguɗu ko a yi dangi,

kpamu ka̱ta̱ i ciɓa n Urushelima a a̱ɗa̱u a̱ɗa̱.

51 A̱ tsu tsokpo ta̱ aza wono, adama na uma i ta̱ a kushika tsu,

wono u pala ta̱ a̱shi a̱ tsu,

adama na omoci

a uwa ta̱ a ubuta̱ u ciɗa u kpaꞋa ku Vuzavaguɗu.

52 &lt;&lt;Adama nannai, Vuzavaguɗu u dana ta̱, kanna kita̱ lo a kuta̱wa̱,

kana n ku ki ɗika a̱ma̱li a̱ ni a fada,

n ubuta̱ ra̱ka̱ a ka̱tsuma̱ ki iɗika

ka̱ta̱ aza a muna a inka.

53 Ko ɗa Babila u gaɗukpa gaɗi a Ka̱shile,

ɗa umaꞋin mashilya mu utsura ɗe,

dem n nannai, n kusuꞋuku le ta̱ n vuza munuka,

mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa n dansai.

54 &lt;&lt;M panai, ma̱shi a kuta̱ a iɗika i Babila.

kacaꞋa ka munuka ma a̱bunda̱i a iɗika ya aza Kaldiya.

55 Adama na Vuzavaguɗu ciga ta̱ wa bonoko Babila wokpo a gali

ka̱ta̱ kpamu zuwa kelentsu kagbayin ka̱ ni ka shira̱.

56 adama na vuza munuka u ta̱wa̱ le ta̱,

u ta̱wa̱ ta̱ u Babila,

a̱ pura̱ ta̱ ovonshi a̱ ni,

o koɗo ta̱ a utan u le miri-miri,

adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka katsupu ka a.

mayun ɗa u tsupa.

57 Ka̱ta̱ n zuwa aza a̱gba̱ra̱-gba̱ra̱ n e yevei a̱ ni o soꞋo ma̱ra̱ malaꞋa le u soꞋi,

a na ogomuna a̱ ni, n ajagaba a̱ ni koɓolo n ovonshi a̱ ni,

ka̱ta̱ a vaku alavu a na a kukpa̱ɗa̱ kuɗa̱nga̱,

tsu na mogono, a̱ yi na kula ku ni ku ɗa Vuzavaguɗu va ovonshi udansai.

58 &lt;&lt;Vuzavaguɗu va ovonshi u dana ta̱.

Mashilya magbayin ma Babila

i ta̱ a kufa̱da̱ ma a li iɗika,

ka̱ta̱ a̱tsutsu a̱ ni u gaɗi a

o songu a ɗa n akina.

ka̱ta̱ atakaci a uma okpo ukuna u gbani,

ka̱ta̱ uduniya woꞋotongu ka̱cika̱le le gbani, adama na akina a ɗa a kuleɓece ili na a yaꞋin ra̱ka̱.

59 Kadanshi kana keneki Irimiya u nekei Serayiya, kolobo ka Neriya matsukaya ma MaꞋaseya, a ayin a na u tonoi Zedekiya mogono ma a Yahuda a kubana Babila, a ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ka tsugono tsu ni. Serayiya va a̱yi ɗa kajagaba ka aza kindi ki uwa i omoci. 60 Ɗa Irimiya u ɗanai a katagarda atakaci ra̱ka̱ a na a kuciya̱ Babila, wa ta kadanshi ka na mpa ra̱ka̱ kana a ɗanai adama a Babila. 61 Ɗa Irimiya udanai Serayiya. &lt;&lt;Ayin a na baci vu yawai Babila, vu kece katagarda ka na mpa ka ra̱ka̱, 62 ka̱ta̱ vu dana,&lt;OꞋo Vuzavaguɗu vu yaꞋin ta̱ kadanshi adama ubuta̱ u na mpa, an va kula̱nga̱sa̱ u ɗa ra̱kura̱ka̱, tsu na ko ili wuma ya ku da̱sa̱ngu punu ba, vuma ko manama, ka̱ta̱ u ɗa wokpo agali ali a kubana uteku.&gt; 63 Ayin a na baci vu koci ku kece katakarda ka na mpa, vu shiya ka n katali, ka̱ta̱ vu taɗuka e mere ma kuɗolu ku Yufiretus, 64 ka̱ta̱ vu dana,&lt;Tsu na mpa tsu ɗa Babila u ku liɓa, wi kpamu o kudoku ku ɗenga̱ ba, adama atakaci a na Vuzavaguɗu wi a ku tuka̱i le.&gt; &gt;&gt;

Ɗa ɗa kadanshi ka Irimiya.

52

Uyikpi u Urusalima

1 Zedekiya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n kete ana wokpoi mogono, u lyaꞋa ta̱ tsu ɗa a̱ ya̱ kupa n kete kpamu a Urishelima.

kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa ɗa Hamata mekere ma Irimiya vu Lina

2 U yaꞋin ta̱ kpamu i gbanigbani a kelime ka Vuzavaguɗu,

uteku tsuna Johoyakim u yaꞋin dem.

3 Adama a wupa u Vuzavaguɗu u yawa ta̱ tsuna a Urishelima n Juda ɗa wu uta̱ka̱i le pulai e kelime ka̱ni.

ɗa Zedekiya ugoyi mogono ma Babila

4 A kanna ka kupa n wotoi u kupa, a̱ ka̱ya̱ ka̱ kuci u ɓolongi tsugono tsu Zedekiya mogono ma Yahuda ɗa, Nebbukadnezzaru mogono ma Babila, u ta̱wa̱i kuvon u Urishelima koɓolo n osoji a ni. a kambuki i ɗa n kuvon, a maꞋin likuci ya u ka̱ra̱Ꞌi u le.

5 A kambuku ta̱ likuci ya n kuvon ali a̱ ya̱ kupa n kete o tsugono tsu Zedekiya.

6 A kanna ka kuci n ko wotoi u na̱shi u ka̱ya̱ ka nanlo,

kambulu ka yimkpa ta̱ ka̱u a̱ likuci ya.

uma a nambai ili i na a kulyaꞋa.

7 Ɗa a̱ ta̱sa̱i likuci ya, osoji a tana ɗa a sumai,

a̱ uta̱i a suvu a̱ likuci ya n kayin a uye u na wi uɓon wa a kambu e re ɗevu n kashina ko mogono, a ayin ana Kilidiyawa a kambuki likuci ya. osoji a banai ubuta̱ Araba

8 Ama osoji a Kilidiyawa a̱ shilika̱ ta̱ n mogono ma Zedekiya, a cinai ni a u Jeriko.

osoji ra̱ka̱ a vakangi ni.

9 Ɗa a̱ ka̱na̱i mogono ma ɗa a bankai ubuta̱ u mogono ma Babila na ɗe a Ribula i ɗika i Hamata,

ta ɗe mogono ma Babila ma kiɗikai ni afada.

10 Mogono ma Babila ma kiɗai muku n Zedekiya a̱ a̱shi a̱ ni,

ɗa kpamu u kiɗai aza a gbagbaꞋin a Juda a i ɗika i Ribula.

11 Ɗa u toɗoi a̱shi a Zedekiya, ɗa kpamu a shiyai ni n ikani, ɗa mogono ma Babila u ɗikai ni u bankai likuci i Babila,

ɗa a zuwai ni a̱ kunu ku ugbashi ali a kubana kanna ku ukpa̱ ka̱ni. A̱Ꞌisa̱ a̱ kula̱i

12 A kanna ka kupa n wotoi u tawun a̱ ka̱ya̱ ka kupa n kuci ko tsugono tsu Nebukanezaru,

mogono ma Babila, ɗa Nebuzaradan vuzagbayin vu kindi n aza o kutoni o mogono u ta̱wa̱i Urishelima.

13 Ɗa u songi kpaꞋa ku Ka̱shile n kpaꞋa ku mogono, n i kpaꞋa i gbagbaꞋin i na yi punu a Urishelima.

14 Osoji a Kalidiya ana i koɓolo vuzagbayin vu kindi, a unai likuci i Urushelima ra̱ka̱.

15 Ɗa tana Nebuzaradan vuzagbayin vu kindi u pura̱i aza unambi o yoku, n uma o yoku ana a̱ ka̱sukpa̱i a̱ likuci ya, n aza ana a sumai a kubana ubuta̱ u mogono ma Babila,

n aza yoku aza idengushi, u bankai le ubuta̱ u tsugbashi tsu gbani

16 Ama u ka̱sukpa̱ ta̱ aza unambi o yoku a mayun a̱ likuci ya, adama ana a yaꞋin u linga a kashina ki inabi n ashina ana a buwai.

17 Ka̱gita̱tsu ka̱ viyum kana ki a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu, n kashamkpatsu ka̱ viyum kana ki a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu, ra̱ka̱ ko ɓosoi mirimiri, ɗa a ɗikai iyim ya ra̱ka̱ a kubanka u Babila.

18 Ɗa a̱ pura̱i mgbodo n viyum, n kula, n hantsuka, n daruna, n a kpanu o ku songu ku ili i ma̱gula̱ni, n viyum vishili vu singai vuna a ci yaꞋin ka ulinga adama ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱ isa̱.

19 Ɗa kpamu a̱ pura̱i a kpanu a wawaꞋa o ku soꞋo, n ka kpanu ka akina, n ka kpanu, nu mgbodo, ma alyuka n ebelyu o kusongu ili i ma̱gula̱ni, n a kpanu e kuneke alyuka o kusoꞋo. ili i na yi i kazanariya na azurufa dem, vuzagbayin vu kindi ɗa u pura̱i.

20 Viyum vuna mogono ma Sulemanu ma yaꞋin kai ili i nanlo n vu ɗa, a̱gita̱tsu e re, n mogbodo ku ugaɗi, n obomburon kupa n e re ana a̱ ku ɓa̱nka̱i wi ta̱ n a̱miki ka̱u. 21 Ugaɗi wa̱ a̱gita̱tsu dem ubapi kupa n kunla̱i ɗa, u ka̱ra̱ i u ni kpamu kupa n ure ugbami u ni udashi ku na̱shi.dem vi le i ta̱ n kpenle punu asuvu.

22 A gaɗi vu kashamkpatsu dem, a yaꞋankai ta̱ kobisho ka viyum vu shili, uɗa̱ngi u ni udashi u tawun. A gaɗi vu kobisho dem kakashi ki ta̱ ɗe n ululu wu umaci u ruman wi iyum i shili uka̱ra̱Ꞌi n kobisho ka. Kashamkpatsu ke ire ka feu wi nannai n ululu a umaci u ruman. 23 Iyoci i ruman amanga a̱ na̱shi n kupa ni i ta̱li, i na e kene a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka, iyoci i ruman dem i na yi u ka̱ra̱Ꞌi amanga a tawun. 24 Vuzagbayin vu kindi va kpamu u ɗika ta̱ Seraiya ganu vu gbayin, n Zafaniya vuna wi o kutono ganu vu gbayin, n uma a tatsu aza a kinda utsutsu wa̱ a̱ isa̱, u walai n ele.

25 A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci ka kpamu u ɗikai vuzagbayin vo osoji, n uma e cindere aza odoki o mogono, n kaɗani ka katagarda ka vuzagbayin vo osoji vuzana u tsu ɓolongu osoji a̱ likuci, aza na a cinai le a̱ likuci ya, u walai n ele.

26 Nebuzaradan vuzagbayin vu kindi u bankai n uma a nanlo ubuta̱ u mogono ma Babila a Ribula.

27 Ɗa mogono ma Babila ma fabai le ali wunai le a̱ likuci i Ribula a iɗika i Hamata. ɗa a ɗikai aza Yahuza a bankai ugbashi pulai vu likuci i ni,

28 Na lo ɗa ka̱ bunda̱i ka uma kana Nebukadnezaru u bankai u gbashi. a̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu ni, u bankai n aza a yahuda a̱kpa̱ a tatsu n kamanga n a tatsu.

29 A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu ni, u banai n aza a Yahuza u Urishelima amanga a tawun kunla̱i n kaman kupa n ejere.

30 A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ka tatsu ko tsugono tsuni kpamu, Nebuzaradan vuzagbayin vu kindi u lazai n aza a Yahuda uma amanga a tawun e cindere n amanga e re n a tawun. uɓolongi u le ra̱ka̱ u ɗa ɗa uma a̱kpa̱ a̱ na̱shi n amanga a tawun a̱ ta̱li an e nekei mogono ma Yekoniya tsugbayin a Babila.

31 A̱ ka̱ya̱ kana Ewil-merodak wo okpoi mogono ma Babila, ɗa u yaꞋin kai Yekoniya mogono Yahuda kasingai. wu uta̱ka̱i ni ubuta̱ wu ugbashi. ili ya i yaꞋin ta̱ a kanna ka kamanga n ka tawun n wotoi kupa nu ure a̱ ka̱ya̱ ka kaman kupa n cindere ana a bankai Yekoniya ugbashi.

32 Ɗa u yaꞋin kadanshi n a̱ yi mayin ɗa u nekei ni ili yi ida̱shi gaɗi vi ida̱shi wu ngono n na mi koɓolo n a̱yi a Babila.

33 Yekoniya u foɗoi ntogu mu ugbashi, u uɓa̱ni ku lyaꞋa ili i kulyaꞋa tutu a teburu vu mogono, ali kagimi ka ayin a wuma u ni ra̱ka̱.

34 A kanna dem a nekei ta̱ a kuneꞋe uteku tsuna mogono ma danai ta a yaꞋin kai ni nannai ali ukpa̱ u ni.

Daniyan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Katagarda ka Daniyan

1

Tsumani tsu Daniyan n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni

1 A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono tsu Johoyakim mogono ma Yahuda, ɗa Nebukaneza mogono ma Babila u ta̱wa̱i n aza o kuvon a̱ ni a Urishelima ɗa u kambuki likuci. 2 Ɗa Vuzavaguɗu nekei Johoyakim mogono ma Yahuda u Nebukanezaru ɗa u lyaꞋi ni utsura, ali ɗa u ɗikai ucanuku u na a ci yaꞋanka ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a̱ Ka̱shile. Ana mogono ma mo bonoi a Babila* n ucanuku wa, ɗa u zuwai u ɗa a̱ a̱Ꞌisa̱ a̱ ni, a̱ ubuta̱ u na u tsu zuwa ucanuku u singai u ka̱ma̱li ka̱ ni.

3 Ɗa mogono Nebukanezaru u zuwai Afishenazu kabara ka gbayin ka̱ ni ka̱ tuka̱ yi n olobo o yoku a Isaraila, aza a na a̱ uta̱i a kpaꞋa ku tsugono n iꞋuwa ya aza a gbagbaꞋin, 4 olobo a na ikyamba i le yi babu muna, aza a na a̱ gusa̱i ikyamba ba. A yaꞋan kpamu n tsuloboi, n kuyeve ka̱u, n ugboji, ka̱ta̱ a fuɗa kuyaꞋan ulinga e kefeku ko mogono. Afishenazu a̱yi ɗa u kuyotsongu le kelentsu n iɗani ya aza a Babila. 5 I ta̱ kpamu a kulyaꞋa ilikulya n ili i kusoꞋo a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na mogono ma zuwakai le a kanna dem i kpaꞋa ku mogono. U danai o kuyotsongusu ta̱ olobo a ali a̱ya̱ a tatsu, ka̱ta̱ e yeve a̱ ka̱na̱ kuyaꞋanka mogono ulinga.

6 A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ na̱shi a na a zagbai va, ele ɗa Daniyan, n Hananiyan, m Mashiyelyu, n Azariya. Gbende vi le aza a umaci a Yahuda a ɗa. 7 Kagbashi ka gbayin ko mogono ka Nebukanezaru ka sabaꞋa le ta̱ ula, u neꞋi le ula a aza a Babila a nampa:

Daniyan u ɗekei ni Belshaza.

Hananiyan u ɗekei ni Shedaraku. Mashiyelyu u ɗekei ni Mesheku. Azariya u ɗekei ni Abenego.

8 Ama Daniyan u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni u kuꞋuka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ a̱ ubuta̱ u kulyaꞋa ilikulya n ili i kusoꞋo i mogono ya ba. Ɗa u folonoi kagbashi ko mogono ka u ka̱sukpa̱ yi, adama a na ka̱ta̱ u uka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ ma ba. 9 Gogo na Ka̱shile ka zuwa ta̱ kagbashi ko mogono ka nanlo u yotsongu ucigi n wishi a kubana u Daniyan, 10 ama ɗa kagbashi ka ka danai Daniyan, &lt;&lt;Mi ta̱ a kupana wovon u vuzagbayin vu va̱ mogono, vuza na u zuwakai nu ilikulya n i kusoꞋo adama a̱ nu. Nini ɗai u kene ikyamba i nu i na̱mgba̱ i laꞋa aza a̱ nu a na a matsai a ayin e te? Mogono mi ta̱ a kufuɗa kuna mu adama a̱ nu.&gt;&gt;

11 Ɗa Daniyan u danai kindi ka na kagbashi ko mogono ka zuwai ulinga u kinda yi, n Hananiyan, m Mashiyelyu, n Azariya, 12 &lt;&lt;Mi ta̱ o kufolono wu kondo tsu ali ayin kupa, ka̱ta̱ i neke tsu ili i yoku ba, sai a̱vuku a kulyaꞋa m mini mo kusoꞋo koci. 13 A ukocishi u ayin kupa a nanlo vi gisanku tsu na ci n olobo a na a buwai va a na i a kulyaꞋa ilikulya i mogono ya. Ka̱ta̱ vi sheshe n ka̱ci ka̱ nu ili i na ve enei n tsu na va kuyaꞋan n a̱ tsu.&gt;&gt; 14 Wu ushuki ɗa u kondoi le ali ayin kupa.

15 Ana ayin kupa a a yawai, ɗa Daniyan n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni a laꞋi ele vu na i a kulyaꞋasa ilikulya i mogono ya m ma̱ta̱na̱ n ucuwi wi ikyamba. 16 Ɗaɗa kindi ke le ka ka takpai ilikulya n i kusoꞋo i na mogono mi ishi ma zagbakai le va ɗa u nekei le a̱vuku a kutakuma koci.

17 Olobo a̱ na̱shi a nampa a Ka̱shile ke neke le ta̱ ugboji n kuyeve ku mekecu dem. Ɗa Daniyan ta na u ciya̱i kuyeve ku kindana n alatani kakau.

18 A kubana uteku wa̱ a̱ya̱ a tatsu a na mogono ma zuwai, ɗa kagbashi ka gbayin ka ka bankai le ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u Nebukanezaru. 19 Ɗa mogono ma yaꞋankai le kadanshi ra̱ka̱ vi le. U panai uyoꞋo u Daniyan n Hananiyan m Mashiyelyu n Azariya, a laꞋi aza a na a buwai. Ɗa a zagbai le o okpo aza a na a kuyaꞋan ulinga e kefeku ko mogono. 20 A̱ ka̱tsuma̱ ka kakuna ku ugboji n kuyeve ka na mogono me ecei le dem, ɗa u cinai le n kuyeve ku na ku laꞋi ko oboci, n aza a imoɗi a uɓon u na wi a kulyaꞋa tsugono dem.

21 Ɗaɗa Daniyan u lyaꞋi kelime n ida̱shi ɗe e kefeku ko mogono ali sai a̱ ka̱ya̱ ka iyain ko mogono Sairusu.

2

Alatani e Nebukaneza

1 A̱ ka̱ya̱ ke ire ka na Nebukaneza wi o tsugono, ɗa u yaꞋin alatani. Alatani a nanlo a takacikai ni ka̱u ali ɗa u kpa̱ɗa̱i alavu. 2 Ɗa mogono me ɗekei oboci, n aza a imoɗi, n aza a̱ a̱guma̱, n aza a kindana adama a na a dana yi ili i na u latanai. Ana a yawai ɗa a shamgbai ɗevu m mogono ma, 3 ɗa u danai le, &lt;&lt;Alatani a na n yaꞋin va i ta̱ a kutakacika mu. N ciga ta̱ n yeve kaci ka alatani ka.&gt;&gt;

4 Ɗa aza a kindana a a̱ ushuki mogono ma n kelentsu ka aza a Arami, &lt;&lt;Mogono, wuma u nu u geshe, dana agbashi a̱ nu alatani a, ci ta̱ a kudana wu kaci ka alatani ka.&gt;&gt;

5 Ɗaɗa mogono ma danai aza a kindana a, &lt;&lt;N sheshe ta̱ ɗe n ka̱ɗu ka̱ va̱ mayun ɗa i dana mu ukuna wa alatani a nampa n kaci ka alatani ka. I fuɗa baci ba, mi ta̱ a kuzuwa a kara ɗa̱ vi nyama vi nyama ka̱ta̱ o bonoko kpamu iꞋuwa i ɗa̱ agali. 6 Ama i fuɗa baci i dana mu alatani a n kaci ka a ɗa, yi ta̱ a kisa kuneꞋe n katsupu koɓolo n tsugbayin wa̱ va̱. Adama a nannai, danai mu alatani a n kaci ka ɗa.&gt;&gt;

7 Ɗa kpamu a̱ ushuki, &lt;&lt;YaꞋan mogono ma dana agbashi a̱ ni alatani a, ci ta̱ a kudana yi kaci ka ɗa.&gt;&gt;

8 Ɗaɗa mogono ma mu ushuki, &lt;&lt;N yeve ta̱ yi ta̱ a kataci ka na i la̱nga̱sa̱ ayin, adama a na i yeve ta̱ ɗe ili i na n sheshei n utsura. 9 I dana mu baci alatani a ba, yi ta̱ n atakaci e te a na e kuneke ɗa̱. I ɓolongi una̱ adama a na i yaꞋanka mu aꞋuwa m modoruko, kudana ku ɗa̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a kusabaꞋa. Ama danai mu alatani a, nannai ɗa n kuyeve a na yi a kufuɗa ya dana mu kaci ka alatani ka.&gt;&gt;

10 Ɗa aza a kindana a a̱ ushuki mogono ma, &lt;&lt;Babu vuza a iɗika i nampa vu na u kuyaꞋan i na mogono mo folonoi. Babu mogono, vuza vu utsura n tsugbayin vu na u saꞋwai kufolono ili a̱ ubuta̱ u koboci, vuza va̱ a̱guma̱, ko vuza vu kindana. 11 Ili i na mogono me ecei yi ta̱ n a̱miki. Babu vuza na u kudana mogono i na yi punu sai a̱ma̱li koci, i ta na feu o kuyongo a̱ ubuta̱ u uma ba.&gt;&gt;

12 Ili i nampa i zuwai mogono ma yaꞋin wupa n una̱mgbuka̱tsuma̱, ɗa u zuwai a una aza a̱ a̱guma̱ a Babila ra̱ka̱. 13 A zuwa ta̱ wila̱ adama a na a una aza a̱ a̱guma̱ a, a̱ suki uma adama a na a̱ la̱nsa̱ Daniyan n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni ka̱ta̱ a una.

14 Ana Ariyo kovonshi ka vuza vu kinda mogono u lazai a kubana kuna aza a̱ a̱guma̱ a Babila, Ɗa Daniyan u yaꞋankai ni kadanshi ku ugboji. 15 We ecei kagbashi ko mogono ka, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa mogono ma zuwai wila̱ u gogoꞋo u nampa?&gt;&gt; Ɗaɗa Ariyo u danai Daniyan ukuna wa. 16 N tsu nampa, ɗa Daniyan u uwai u folonoi mogono adama a na u doku ayin a, ciya̱ u fuɗa u dana yi kaci ka alatani ka.

17 Ɗaɗa Daniyan u bonoi a kpaꞋa ku ni ɗa u danai a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni Hananiyan, Mesheku, n Azariya ukuna wa. 18 U gutsai le o folono Ka̱shile ka zuva u yaꞋanka le kasingai adama a ukuna wi ili yi usokongi i nanlo, ciya̱ a una yi n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni koɓolo n aza a̱ a̱guma̱ a Babila a ba. 19 N kayin ɗa ukuna wu usokongi wa wu uta̱i e keteshe u Daniyan. Ɗa Daniyan u cikpai Ka̱shile ka zuva, 20 u danai,

&lt;&lt;Ucikpi a kubana u kula ku Ka̱shile ko wannai,

kuyeve n ugboji dem ku ni ku ɗa. 21 U tsu sabaꞋa ta̱ ayin m makyan, a̱yi ɗa u tsu zuwa ngono ka̱ta̱ kpamu wu uta̱ka̱ le o tsugono tsa. U tsu neke ta̱ aza a ugboji kuyeve ka̱ta̱ kpamu u neke kuyeve u vuza na wi n cicoꞋo. 22 U tsu uta̱ka̱ ta̱ ili i na yi uciɗa̱ngi ka̱u koɓolo n i na yi usokongi, u yeve ta̱ i na yi punu a̱ ka̱yimbi ama kutashi ku ɗa ili i na yi o kuyongo n a̱yi. 23 Ka̱shile ki ikaya ka̱ va̱ wa̱ nu ɗa mi e kuneke ogodiya koɓolo n ucikpi, vi neke mu ta̱ ugboji koɓolo n utsura. Vu danai mu ili i na ce ecei nu ɗa kpamu vu danai tsu kaci ki ili i na mogono ma cigai.&gt;&gt;

Daniyan u danai kaci ka alatani ka

24 Ɗa Daniyan u banai u Ariyo vuza na mogono ma̱ suki wu una aza a̱ a̱guma̱ a Babila ɗa u danai ni, &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu una aza a imoɗi a Babila ba. Banka mu u mogono wa, mi ta̱ a kudana yi kaci ka alatani ka.&gt;&gt;

25 Ariyo u yaꞋin gogoꞋo u bankai Daniyan u mogono wa ɗa u danai, &lt;&lt;N ciya̱ ta̱ vuma vi yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka agbashi o kuvon a na a ɗikai a Yahuda, vuza na u kufuɗa kudana mogono kaci ka alatani a̱ ni.&gt;&gt;

26 Mogono me ecei Daniyan (vuza na kpamu e ci ɗeke Belshaza), &lt;&lt;Vi ta̱ a kufuɗa kudana mu alatani a̱ va̱ n kaci ka ɗa?&gt;&gt;

27 Ɗa Daniyan wu ushuki, &lt;&lt;Babu keyevi, ko vuza vu ugboji, ko koboci ko vuza vu kindana vu na u kufuɗa kudana mogono ili i na ili yi usokongi ya i danai, 28 ama Ka̱shile ki ta̱ ɗe zuva ka na ka tsu palakpa ili i na yi usokongi dem. U yotsongu ta̱ mogono Nebukaneza ili i na i kuta̱wa̱ na kelime. Alatani a̱ nu n kene ku na ve enei a ayin a na vi alavu a ɗa na,

29 &lt;&lt;Wuma u nu u geshe, mogono, ayin a na vi alavu ɗa vi yaꞋin alatani a ili i na i kuta̱wa̱, ɗaɗa vuza na u tsu dana kaci ki ili yi usokongi u yotsongi nu ili i na i kuta̱wa̱ na kelime.

30 Tsu va̱ na, a̱ ɓa̱yuwa̱ka̱ mu ta̱ ɗe ili yu usokongi ya, ba adama a na n laꞋi aza o yoku a na i n wuma na n ugboji ba, ama adama a na avu vuza gbayin mogono vi yeve kaci ki ili ka, ka̱ta̱ kpamu vi yeve ili i na i ta̱wa̱i a̱ ka̱ɗu ka̱ nu.

31 &lt;&lt;Wuma u nu u geshe, mogono, kululu ku vuma ku gbangam kashani e kelime ka̱ nu a kutasa akina uteku ci ili i wovon. 32 Kaci ka̱ kululu ka a yaꞋan ta̱ kaꞋa n azanariya e deꞋen, uɓon u ma̱ka̱nga̱ n obolu tamkpamu n azurufa, ka̱tsuma̱ ka̱ ni nu nkuta̱ a yaꞋan le ta̱ n iyum i shili, 33 ene a̱ ni n iyum, adasukpatsu a̱ ni kpamu a yaꞋin kakambu ke te n iyum kakambu ke te kpamu n ciꞋin. 34 Avu lo a kinda, ɗa kakpanlai ka ɓalai a kusan, ama vuza ɗa u ɓalai kaꞋa ba. Ɗa kakpanlai ka lapai kululu ka punu a adasukpatsu a̱ ni a na a yaꞋin n iyum koɓolo n ciꞋin tsa ɗa o ɓosoi ku ɗa. 35 Ɗaɗa iyum ya, n ciꞋin, n iyum i shili, n azanariya koɓolo n azurufa, o ɓosoi miri-miri ɗa kpamu o bonoi an kopo ka na ka ci yaꞋan o kosoyotoi m kpandari. Wunla̱i u tsu ɗika le ta̱ babu kubuka kagimi. Ama kakpanlai ka na ka varai kululu ka ko bonoi kusan ku gbayin ku na ku shanai aduniyan dem.

36 &lt;&lt;Na ɗaɗa alatani a, gogo na ci ta̱ a kudana mogono kaci ka alatani ka. 37 Wuma u nu u geshe, avu ɗa mogono mo ngono. Ka̱shile ka zuva ke neke wu ta̱ tsugono n utsura n kufuɗa koɓolo kpamu n tsugbayin, 38 e ekiye a̱ nu a ɗa u zuwai vuma nu nnama n kakamba koɓolo nu nnu. Ko te ɗa baci i o kuyongo, u zuwa wu ta̱ ɗe vo okpo mogono me le ra̱ka̱. Avu ɗa kaci ka na a yaꞋin n azurufa a.

39 &lt;&lt;A̱ ka̱ca̱pa̱ ko tsugono tsu nu, tsugono ci yoku ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱, tsu na ci yawai tsu nu utsura ba. Ka̱ta̱ kpamu tsutatsu tsu ta̱wa̱ tsu ɗaɗa iyum i shili, tsu na tsa kulyaꞋa tsugono a aduniyan dem. 40 A ukocishi, tsugono tsu na̱shi ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n utsura an viyum, tsu ɓoso ili dem tsu na viyum vu tsu ɓoso ili miri-miri ka̱ta̱ wi iya, ta u kuɓoso ili i na i buwai dem nannai. 41 Tsu na ve enei adasukpatsu nu njuvu kakambu ke te a yaꞋin le n ciꞋin tsu na o songi, kakambu ke te kpamu an viyum, na lo va ɗaɗa upeci u tsugono, n nannai va dem wi ta̱ a kuyaꞋan n utsura tsu viyum, ko an ve enei a satarai viyum n ciꞋin. 42 Tsu na njuvu mi kakambu ke te iyum ke te kpamu ciꞋin, tsugono tsu nampa ci ta̱ a kuyaꞋan n utsura kakambu ke te, ka̱ta̱ ke te kpamu ka yaꞋan babu utsura.

43 Tsu na ve enei a satarai iyum n ciꞋin, ta uma o kuyongo usatari nannai babu uɓolongi n kaci, tsu na viyum n ciꞋin a kufuɗa kuɓolongu ba.

44 &lt;&lt;A ayin o ngono a nanlo, Ka̱shile ka zuva ki ta̱ a kuzuwa tsugono tsu na tsa̱ kukuwa̱ ba, i kpamu e kuneke tsu ɗa u uma o yoku ba. Wi ta̱ a kuna tsugono tsu nanlo ra̱ka̱ ka̱ta̱ u yawaka le uteku. Ama n nannai dem ci ta̱ a kushamgba ali sai uteku n uteku. 45 Na ɗaɗa kaci ka alatani ka kakpanlai ka na a ɓalai a kusan, ama vuma ɗa ba, kakpanlai ka na ko ɓosoi viyum, iyum i shili, n ciꞋin koɓolo n azanariya n azurufa miri-miri.

&lt;&lt;Ka̱shile ka gbayin ko yotsongu ta̱ mogono ili i na i kuta̱wa̱ na kelime. Alatani a mayun ɗa, kaci ka kadanshi ka̱ ni feu ili i mayun i ɗa.&gt;&gt; 46 Ɗa mogono Nebukaneza u kuɗa̱ngi ɗevu n Daniyan ɗa u nekei ni tsugbayin, ali kpamu u zuwai a yaꞋanka yi kuneꞋe koɓolo n a̱vu a̱ ma̱gula̱ni. 47 Mogono ma danai Daniyan, &lt;&lt;Mayun Ka̱shile ka̱ nu a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li koɓolo n Vuzavaguɗu vu ngono n vuza na u tsu palakpa ili yu usokongi, an vu fuɗai vu palakpai ili yu usokongi i nampa.&gt;&gt;

48 Ɗa mogono mo bonokoi Daniyan wo okpoi vuza gbayin, ɗa u nekei ni kuneꞋe n a̱bunda̱i. U zuwai ni wo okpoi mogono a iɗika i Babila ra̱ka̱, ɗa kpamu u doku u zuwai ni wo okpo vuza kelime va aza a ugboji a̱ ni. 49 Ɗaɗa kpamu ufolu u Daniyan u zuwai mogono ma zuwai Shedaraku, Mesheku n Abenego aza a gbagbaꞋin a ulinga a iɗika i Babila ra̱ka̱, a̱yi tamkpamu wo okpoi punu e kefeku ko mogono ka.

3

Ka̱ma̱li ka azanariya ka Nebukaneza

1 Mogono Nebukaneza u zuwai a̱ luwa̱ka̱i ni ka̱ma̱li n azanariya, ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi amanga̱na̱shinkupa, wanshi u ni kpamu udashi kuci. Ɗa u shikpa̱i kaꞋa e keteshe ka Dura punu a iɗika Babila.

2 Ɗa mogono me ɗekei aza a gbagbaꞋin, anan gomuna, n aza a na e ci neke gomuna odoki, n ofoɓikebe n a yaꞋin a fada n azafada, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o yoku a na i ida̱shi a iɗika i ni dem, a̱ ta̱wa̱ wa̱ ni. U ciga ta̱ a̱ ta̱wa̱ a̱ ubuta̱ wa avaꞋinka a̱ ka̱ma̱li ka savu ka na u shikpa̱i va. 3 Ɗa mogono me ɗekei aza a gbagbaꞋin, anan gomuna, n aza a na e ci neke gomuna odoki, n ofoɓikebe n a yaꞋin a fada n azafada, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o yoku a na i ida̱shi a iɗika i ni dem, a̱ ta̱wa̱ Nebukaneza, ɗa a shamgbai kelime ka̱ ka̱ma̱li ka.

4 Ɗa gbara u salai, &lt;&lt;Uma dem, n iɗika dem, n elentsu a na i na dem, ili i na a danai ɗa̱ i yaꞋan i ɗa na, 5 I pana baci ciliki tsa avana, n igbala, n ishari, nu nkila̱u, n umolu, n ugogi, n ili i na a tsuwaꞋa a̱ ubuta̱ u kujeꞋe dem. I pana baci ilikushi n iwashi ka̱ta̱ i yikpa̱ a iɗika i cikpa ka̱ma̱li ka azanariya ka na mogono Nebukanezaru u yaꞋin. 6 Vuza na baci de dem u iwain kukuɗa̱ngu kucikpa ili ya, gogo va lo i ta̱ a kutaɗuku yi a̱ kunu ka akina ku na ki n usuɗukpi ka̱u.&gt;&gt;

7 Megeshe ma na a panai ciliki tsa avana tsa, n ishari, n igbala, nu nkula̱u, n tsu ugogi, n umolu, n ili i na a tsuwaꞋa a̱ ubuta̱ u kujeꞋe dem, uma dem n iɗika kakau n kelentsu kpamu kakau a̱ kuɗa̱ngi a iɗika ɗa a cikpai ka̱ma̱li ka azanariya ka na mogono Nebukanezaru u yaꞋin va. 8 A ayin a nanlo ɗa aza a kindana o yoku a yaꞋankai aza a Yahuda nsata. 9 A danai mogono Nebukaneza, &lt;&lt;Mogono, wuma u nu u geshe! 10 Vu zuwa ta̱ wila̱, avu mogono, vu danai yaba dem vu na baci u panai ciliki tsu kavana, n vushari, n vugbala, m ma̱kila̱u, n ugogi n iwashi i na i buwai sai u kuɗa̱ngu a iɗika u cikpa ka̱ma̱li ka azanariya ka, 11 vuza na baci ta na u kuɗa̱ngi ɗa u cikpai ni ba, i ta̱ a kutaɗuku yi a̱ kunu ka akina. 12 Mogono, uma a Yahuda o yoku i ta̱ lo aza a na vu zuwai o okpo aza a gbagbaꞋin a uɓon u Babila, i o kutono kadanshi ka̱ nu ba. Ele ɗa Shedaraku, m Mesheku, n Abenego. Ele ɗa a iwain kutono a̱ma̱li a̱ nu, ɗa kpamu a iwain kukuɗa̱nku ili ya azanariya i na vi yaꞋin o tono.&gt;&gt;

13 Ɗa ka̱ɗu ke Nebukaneza ka̱ ɗa̱nga̱i ka̱u, ɗa u ɗekei uma a̱ ta̱wa̱ka̱ yi n Shedaraku, m Mesheku, n Abenego. Ɗa a̱ tuka̱i n uma a nampa a wa̱ ni. 14 Ɗa we ecei le, &lt;&lt;Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, mayun ɗa i iwain kutono a̱ma̱li a̱ va̱, ko i kuɗa̱nku ka̱ma̱li ka azanariya ka na n yaꞋin ali ɗa n shikpa̱i? 15 Gogo na i pana baci ciliki tsu kavana, vushari, vugbala, ma̱kila̱u ugogi n iwashi i na i buwai, i foɓuso baci adama a na i kuɗa̱nku kululu ku na n yaꞋin u gaꞋan ta̱. Ama i cikpa baci ku ɗa ba, i ta̱ a kuvakangu ɗa̱ gogoꞋo lo a̱ kunu ka akina. Ka̱ma̱li ke ne ka i ka kufuɗa ka kisa ɗa̱ e ekiye a̱ va̱?&gt;&gt; 16 Ɗa Shedaraku, m Mesheku, n Abenego a̱ ushuki, &lt;&lt;Avu Nebukaneza, u gaꞋan ci yaꞋan kadanshi ka̱ kuɓa̱nka̱ ka̱ci ka̱ tsu a̱ ubuta̱ u nampa ba. 17 Mogono, a taɗuku tsu baci a̱ ubuta̱ u kunu ka akina ka̱u, Ka̱shile ka na ci a kuyaꞋanka tsugbashi wi ta̱ a kufuɗa wa kisa tsu a̱ ubuta̱ wa akina a, ka̱ta̱ kpamu wi isa tsu e ekiye a̱ nu. 18 Ama avu mogono, wuma u nu u geshe, ko Ka̱shile ka̱ tsu ki isa tsu baci ba, ci ciga ta̱ vi yeve, a̱ tsu ci a kuyaꞋanka a̱ma̱li a̱ nu tsugbashi, ka̱ta̱ kpamu tsu kuɗa̱nku ka̱ma̱li ka azanariya ka na vu shikpa̱i va ba.&gt;&gt;

19 Ɗa ka̱ɗu ka Nebukanezaru ka̱ ɗa̱nga̱i ka̱u adama a Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, ali ɗa kusheshe ku ni a kubana we le ku sabaꞋi. Ɗa u zuwai o doku a̱ fa̱la̱sa̱ka̱ akina a ali kucindere a laꞋa tsu na ishi. 20 Ɗa u zuwai osoji o yoku a na a laꞋi n utsura a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji a̱ ni, a shiya Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, ka̱ta̱ a taɗuku le punu a̱ kunu ka akina ka. 21 Ɗa a shiyai le, ɗa a taɗuki le punu akina a, nu ntogu n le n acaka e le, n oroliko e le dem, koɓolo n ucanuku u kuꞋuka wi ikyamba u le u na u buwai. 22 Adama a wupa u na mogono ma yaꞋin gogoꞋo, ɗa u zuwai a lapulasaka akina a ka̱u, ɗa melentsu ma akina ma mu unai osoji a a na a banai kutaɗuku Shedaraku, m Mesheku, n Abenego va. 23 Uma a tatsu a nampa a, Shedaraku, m Mesheku, n Abenego ele a ushiyi ɗa a̱ yikpa̱i punu e mere ma akina ma na mi n usuɗukpi ka̱u.

24 Ɗa mogono Nebukaneza u ɗa̱nga̱i fa̱ra̱ka̱ci m mereve, ɗa we ecei aza o odoki a̱ ni, &lt;&lt;Ashe uma a tatsu a ɗa tsu taɗuki akina a ba?&gt;&gt;

Ɗa a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;E ta nannai, wuma u nu u geshe, uma a tatsu a ɗa.&gt;&gt;

25 Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Indanai biꞋi! Me ene ta̱ uma a̱ na̱shi a nwalu a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ punu e mere ma akina ma. Ele kpamu i ɗe ushiyi ba, a̱ kula̱ feu ba. Vuza na̱shi kpamu u yotso ta̱ maku ma̱ ka̱ma̱li.&gt;&gt;

26 Ɗa Nebukaneza u banai ɗe ɗevu n utsutsu u kunu ka akina ka, ɗa u ɗekei Shedaraku, m Mesheku, n Abenego &lt;&lt;A̱ɗa̱ agbashi a̱ Ka̱shile MalaꞋimili, uta̱i na gogoꞋo, ta̱wa̱i na.&gt;&gt;

Ɗa Shedaraku, m Mesheku, n Abenego a̱ uta̱i punu a akina a, 27 ana a̱ uta̱i ɗa aza a gbagbaꞋin n anan gomuna, n a̱ɓa̱nki o gomuna, n aza o odoki o mogono a kanzai le kputu-kputu. Ɗa e enei ta na akina a saꞋwa ikyamba i le ba, ko ka̱nji ke le kpamu ka̱ kula̱ ba. Ntogu n le kpamu n kula̱ ba, ko ka̱nga̱ a tsumgba a ikyamba i le ba.

28 Ɗa Nebukaneza u danai, &lt;&lt;Cikpai Ka̱shile ke Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, a̱yi na u suki kalingata ka̱ ni, ɗa ki isai agbashi a̱ ni, aza a na e nekei a̱ɗu n a̱yi ɗa a iwain kutono wila̱ u va̱. E sheshe ta̱ a̱ kuwa̱ a na a yaꞋanka ka̱ma̱li ko yoku tsugbashi sai Ka̱shile ke le endeꞋen. 29 Gogo na n neke ɗa̱ ta̱ wila̱ u nampa, ka̱ta̱ vuma ko iɗika ko kelentsu ko yoku kau ka dansa ili i gbani-gbani a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ke Shedaraku, m Mesheku, n Abenego ba. Aza a na baci a dansai ili i gbani-gbani a kubana u Ka̱shile ke le, i ta̱ a kukiɗa le miri-miri, ka̱ta̱ o bonoko iꞋuwa i le agali. Adama a na ka̱ma̱li ko yoku ki lo ka na ki isai uma tsu Ka̱shile ke Shedaraku, m Mesheku, n Abenego ba.&gt;&gt;

30 Ɗa mogono mo doki Shedaraku, m Mesheku, n Abenego tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i Babila.

4

Nebukaneza u yaꞋin alatani a ukuna u Maɗanga

1 Mpa mogono Nebukaneza n suki akaka a nampa a kubana a̱ ubuta̱ u uma dem n iɗika dem, n kelentsu dem feu, ka na ki punu a aduniyan a nampa. Ma̱ta̱na̱ n uciyi mo yongo wa̱ ɗa̱. 2 Ili i ma̱za̱nga̱ i ɗa n tonuko ɗa̱ ukuna wi ili i mereve i na Ka̱shile MalaꞋimili u yaꞋin a kubana wa̱ va̱. 3 Nini ɗai tsugbayin tsu urotu u ni ci, nini ɗai tsugbayin ci ili i mereve i ni yi, tsugono ci ni ci n uteku ba. Utsura u ni wi ta̱ o kuyongo ko wannai. 4 Mpa, Nebukaneza mi ishi ta̱ ida̱shi e kefeku ka̱ va̱ m ma̱ta̱na̱ koɓolo kpamu a kulyaꞋa n u soꞋi. 5 N yaꞋin alatani a na e nekei mu wovon. Ana mi ivaꞋin a kajiba, kululu n kene ku na me enei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, i neke mu ta̱ wovon.

6 Ɗa n danai a̱ tuka̱ mu n aza a ugboji a Babila ra̱ka̱, adama a na a dana mu kaci ka alatani ka. 7 Ana oboci, n aza a imoɗi, n aza a̱ a̱guma̱, n aza a kindana a̱ ta̱wa̱i, ɗa n danai le alatani a, ama a fuɗa a dana mu kaci ka alatani ka ba. 8 A ukocishi, Daniyan u ta̱wa̱i wa̱ va̱ ɗa n danai ni alatani a ( a̱yi na e ci ɗeke Belshaza, kula ku ka̱ma̱li ka̱ va̱, ayinviki a̱ ka̱ma̱li ka ciɗa i ta̱ koɓolo n a̱yi.)

9 N danai, &lt;&lt;Belshaza, vuzagbayin vo oboci, n yeve ta̱ ayinviki a̱ ka̱ma̱li ka ciɗa i ta̱ koɓolo n avu, babu kpamu ili i na yi usokongi i na vu kpa̱ɗa̱i kuyeve. Gogo na alatani a̱ va̱ a ɗa na, dana mu kaci ka ɗa.

10 Na ɗa kene ku na n yaꞋin ana mi ivaꞋin a kajiba ka̱ va̱. N la̱na̱ki ɗa me enei maɗanga e mere ma aduniyan. Maɗanga ma mi ta̱ n ugaɗi ka̱u. 11 Maɗanga ma mo gbonguroi ka̱u n ugbami ali ma cinai eleshu, aduniyan dem i ta̱ a kufuɗa kene maꞋa. 12 A̱vuku a̱ ni i ta̱ n tsuloboi ka̱u, umaci u ni kpamu n a̱bunda̱i, ilikulyaꞋa i ɗa i yaba dem. A̱ kulu ku ni ku ɗa nnama n kakamba n ci ciya̱ ubuta̱ u kuvuka, ɗe a acaka a̱ ni kpamu ta ɗe nnu n tsu zuwa cikinda. Wa̱ ni u ɗa aduniyan ra̱ka̱ a̱ ci ciya̱ ilikulya.

13 &lt;&lt;E kene ka kpamu, a ayin a na mi ivaꞋin a kajiba, ɗa n la̱na̱i ɗa me enei kalingata ka ciɗa kuta̱i gaɗi a̱ kucipa̱ a iɗika. 14 U ɗekei n ka̱la̱ka̱tsu ku utsura, &lt;Kapa maɗanga ma ka̱ta̱ vu gbatyasa acaka a̱ ni, vu sa̱ruwa̱ a̱vuku a̱ ni n umaci wa dem a iɗika. ka̱sukpa̱ nnama n na mi punu usheɗeki, nu nnu n na mi a acaka a̱ ni dem a suma. 15 Ama ka̱sukpa̱ kumi ka n aralu a̱ ni punu a iɗika, ushiyi n iyum koɓolo n iyum i shili a asuvu a̱ mita̱ ma kakamba.

&lt;&lt;YaꞋan ciza ci yongo a̱ kuta̱na̱ta̱ngu yi, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ yi u yongo koɓolo n nnama n kakamba a̱ ka̱tsuma̱ ki ica̱shi yi iɗika ya aduniyan. 16 YaꞋan a sabaꞋaka yi ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ta̱ o bono e neke yi ka̱ɗu ka manama, ali a̱ya̱ e cindere a laza.

17 &lt;&lt; &lt;Kakuna ka nampa ka alingata a ɗa a salai kaꞋa, aza a ciɗa a ɗa a dansai ukuna wa, adama a na aza a wuma e yeve an MalaꞋimili mi a kulyaꞋa tsugono a aduniyan. U tsu neke ta̱ tsu ɗa kpamu u yaba dem vu na baci u cikalai, ali a kubana u vuza na u laꞋi n kenu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma.&gt; p 18 &lt;&lt;Na ɗa alatani a na Mpa, Mogono Nebukaneza n yaꞋin. Gogo na avu Belshaza dana mu kaci ka ɗa, adama a na babu vuza vu ugboji punu na a̱ ubuta̱ u tsugono u va̱ ka na ka kufuɗa kudana mu kaci ka a ɗa. Ama avu vi ta̱ a kufuɗa, adama a na ayinviki a a̱ma̱li a ciɗa i ta̱ koɓolo n avu.&gt;&gt;

Daniyan u danai kaci ka alatani ka

19 Ɗaɗa Daniyan vuza na e ci ɗeke kpamu (Belshaza) u takacikai ali megeshe kenu ɗa kusheshe ku ni ku nekei ni wovon. Ɗa mogono ma danai, &lt;&lt;Belshaza ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ alatani a, ko ili i na alatani a i a kudana i takacika wu ba.&gt;&gt; Ɗa Belshaza wu ushuki, &lt;&lt;Vuzagbayin, wi ishi de u yaꞋan alatani a nampa a ta i a kushana a̱ ubuta̱ wi irala i nu, ama a kushana wa̱ nu ba.

20 Maɗanga ma na ve enei mo gbonguroi ugaɗi n ugbami wa, ali a kusaꞋwa gaɗi va, ma na uma a uduniya ra̱ka̱ a kufuɗa kene va, 21 n a̱vuku o tsuloboi koɓolo kpamu n umaci n a̱bunda̱i feu e kuneke uma ilikulya dem, nnama kpamu n ciya̱i ubuta̱ u kusheɗeku, nnu feu a̱ ciya̱i ubuta̱ u kuzuwa cikinda a acaka a̱ ni, 22 avu mogono, avu ɗa maɗanga ma nanlo, vo okpo ta̱ vuzagbayin n vuza vu utsura, tsugbayin tsu nu tsu gbonguro ta̱ ali a kucina zuva gaɗi, ɗa tsugono tsu nu tsu ka̱ra̱Ꞌi ali sai a̱ mɓa̱ri mu uteku wi iɗika dem.

23 &lt;&lt;Avu mogono, ve enei kalingata ka ciɗa ku uta̱i gaɗi a̱ kuta̱wa̱ a iɗika ɗa ka danai, &lt;Kapa maɗanga ma ka̱ta̱ vu gbatya maꞋa, ama vu ka̱sukpa̱ kumi ku ni ushiyi n viyum koɓolo n viyum vi shili, punu a̱ mita̱ ma̱ ta̱ku, aralu a̱ ni tamkpamu punu a iɗika. ka̱sukpa̱ ciza tsu ta̱na̱ta̱ngu yi, u yongo n wuma an manama ma kakamba, sai ayin a na a̱ya̱ e cindere a lazai ni.&gt;

24 &lt;&lt;Na ɗa kaci ka alatani ka, Vuzagbayin mogono, na ɗa wila̱ u na MalaꞋimili ma̱ suki a kubana u vuzagbayin vu va̱ mogono. 25 I ta̱ o kuloko wu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka̱ta̱ vu bana vu yongo nu nnama n kakamba, vi ta̱ a kutakuma mita̱ an kanaka ka̱ta̱ kpamu ciza tsu soꞋo wu. A̱ya̱ kakau ali e cindere i ta̱ a kulaza wu sai ayin a na vi yevei an MalaꞋimili mi o tsugono a̱ ubuta̱ u uma, ka̱ta̱ kpamu u neke tsu ɗa u yaba dem vu na baci u cikalai kuneke.

26 Kadanshi ka na a̱ ka̱sukpa̱ kumi ku maɗanga n aralu a̱ ni, ɗaɗa tsugono tsu nu ci ta̱ o kubono wa̱ nu a ayin a na baci vi yevei an MalaꞋimili a̱yi ɗa vuza na wi o tsugono. 27 Adama a nannai, Vuzagbayin mogono, isa odoki a̱ va̱, ka̱sukpa̱ unushi u nu vu bono a kuyaꞋan ili i singai, vu ka̱sukpa̱ kuyongo ku wuya vu bono vu yaꞋan kasingai wa aza a na i o kusoꞋo atakaci. Nannai wi ta̱ a kufuɗa kuzuwa ma̱ta̱na̱ ma̱ nu mo bono ma lyaꞋa kelime.&gt;&gt;

Alatani a a shanai

28 Ili i nampa ra̱ka̱ i ciya̱ ta̱ mogono Nebukaneza. 29 Ana wotoi kupa n u re u lazai, ayin a na mogono mi a kuwala punu a gaɗi vu kefeku ko tsugono ka̱ ni a Babila, 30 ɗa u danai, &lt;&lt;Na ɗa Babila vu gbayin vu na m maꞋi wo okpoi ubuta̱ u tsugono, n utsura u gbayin u va̱ koɓolo n adama a tsugbayin o tsugono tsu va̱ ba?&gt;&gt;

31 A ayin a na ka̱la̱ka̱tsu kuta̱i gaɗi a̱yi biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ ka kadanshi, &lt;&lt;Wila̱ u na n zuwakai nu u ɗa na, mogono Nebukaneza. Akaka a nampa a̱ nu a ɗa, vu buwa mogono mu ubuta̱ u nampa ba. 32 I ta̱ o kuloko wu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka̱ta̱ vu bana vu yongo nu nnama n kakamba, vi ta̱ a kutakuma mita̱ an kanaka. A̱ya̱ kakau ali e cindere i ta̱ a kulaza wu sai ayin a na vi yevei an MalaꞋimili mi o tsugono a̱ ubuta̱ u uma, ka̱ta̱ kpamu u neke tsu ɗa u yaba dem vu na baci u cikalai kuneke.&gt;&gt;

33 Gogo va lo ili i na a dansai ukuna u Nebukaneza i shanai. O lokoi ni a̱ ubuta̱ u uma ɗa u ka̱na̱i kutakuma mita̱ an kanaka. Ikyamba i ni i ta̱na̱i n ciza ali cileme ci ni tsu gbonguroi an ashin a kajimba, a̱kutsulu tamkpamu an a̱kutsulu a manu.

34 A ukocishi u ayin a nanlo a, Mpa Nebukaneza n ganukpai a̱shi a̱ va̱ a kubana gaɗi, ɗa ma̱riki ma̱ va̱ mo bonoi. Ɗa n cikpai MalaꞋimili, n nekei ni tsugbayin ɗa n cikpai ni a̱yi na wi ko wanai. Utsura u ni u ko wanai u ɗa. Tsugono ci ni ci ta̱ a kulyaꞋa kelime ali n tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱. 35 Uma a aduniyan dem ukuna u gbani u ɗa i, vi inda baci tsu na wi. U ci yaꞋan ta̱ tsu na u cigai n alingata a gaɗi koɓolo n uma a aduniyan a nampa. Babu vuza na u kushamkpa yi ko u dana yi, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuyaꞋan ili i nampa?&gt;&gt;

36 A ayin a nanlo a derere ɗa ma̱riki ma̱ va̱ mo bonoi, tsugbayin tsu va̱ n tsugono dem tsu bonoi. Aza a na e ci neke mu odoki n otoni a̱ va̱ a̱ la̱nsa̱i mu, ɗa m bonoi o tsugono kpamu n tsugbayin tsu na tsu laꞋi ci cau. 37 Gogo na Mpa Nebukaneza, n cikpa ta̱ ɗa kpamu n nekei mogono ma zuva tsugbayin, adama a na ili i na u yaꞋin dem i gaꞋan ta̱, uye u ni kpamu wi ta̱ mejege. Aza a na i a kuyaꞋan nwalu n a̱ra̱ɗi u gosoi le.

5

Iɗani a tsusaki

1 Ana a̱ya̱ n a̱bunda̱i a lazai, ɗa mogono Belshaza u banuki aza a gbagbaꞋin a̱ ni ali uma ka̱kpa̱n ke te (1, 000) a̱ ta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ka gbayin, ɗa u soꞋi ma̱ra̱ koɓolo n le. 2 Ana Belshaza wi o kusoꞋo ma̱ra̱ ma̱ ni ɗa u zuwai a̱ tuka̱ yi n atan a azanariya n azurufa n na esheku a̱ ni Nebukaneza u ɗikai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a Urishelima. Ɗa mogono ma n aza gbagbaꞋin a̱ ni n a̱ma̱ci a̱ ni koɓolo n a̱ a̱ma̱ci a gbani a̱ ni ɗa o soꞋokoi n atan a feu. 3 A̱ tuka̱i n atan a azanariya a nampa a na a ɗikai a̱ Ma̱va̱li ma ciɗa ma, a kpaꞋa ku Ka̱shile a Urishelima, ɗa mogono n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, n a̱ma̱ci a̱ ni koɓolo n a̱ma̱ci a gbani a̱ ni ɗa o soꞋi n atan a. 4 Ayin a na baci i o kusoꞋo ma̱ra̱ ma ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kucikpa a̱ma̱li e le a na a yaꞋin n azanariya, n azurufa, n iyum i shili, n iyum, nu nɗanga, n atali kpamu.

5 Gogo va lo, ɗa a̱jivu e kukiye ku vuma a̱ uta̱i ɗa a̱ gita̱i iɗani lo a̱ ubuta̱ u na wi ugbori a tsusaki ka, ɗevu n kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka na ki e kefeku ko mogono ka. Ɗa mogono ma̱ ka̱na̱i kinda kukiye ka ku ɗa a kuyaꞋan iɗani. 6 Ɗa a̱shi a̱ ni a̱ a̱ruma̱i ali ɗa u panai wovon ka̱u, ɗa a̱ka̱nga̱tsu a̱ ni a̱ ka̱na̱i kujeꞋe n a̱ ka̱la̱mgba̱na̱i, ɗa u kpa̱ɗa̱i kufuɗa kushamgba.

7 Ɗa mogono ma̱ ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni, ɗa u ɗekei a̱ tuka̱ yi n oboci, n aza e kuyeve, n aza a̱ kula̱na̱ a Babila. Ana a yawai ɗa u danai le,

&lt;&lt;Vuma vu na baci u kecei iɗani i nampa, ɗa u danai mu ili i na yi punu, mi ta̱ a kuꞋuka yi aminya a na a̱ rumbuki m mini ma̱ ma̱ɗiya̱, koɓolo n idolu ya azanariya u uka e kuɗeku ku ni. M bonoko kpamu vuma vu nanlo vuza vu tatsu vu utsura a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono ka Babila.&gt;&gt;

8 Ama ana aza a ugboji o mogono a nampa dem a yawai, babu vuza na u fuɗai u kecei iɗani i nanlo, ko u dana ili i na iɗani ya yi a kudansa. 9 Ɗaɗa mogono Belshaza u panai wovon ka̱u ali ɗa a̱shi a̱ ni a shilyamgbai. Aza a gbagbaꞋin a̱ ni o voɗotsoi ka̱u.

10 Ama ana a̱na̱ku e egbere u panai ili i na yi lo, u sumai u banai a̱ kunu ko oɓolo ka. Ɗa u danai Belshaza, &lt;&lt;Mogono wuma u nu u geshe, ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ asuvu ko vi yaꞋan wupa ba. 11 Vuza yoku wi ta̱ punu o tsugono tsu nu n ayinviki a̱ a̱ma̱li a ciɗa. A ayin e esheku a̱ nu e yeve yi ta̱ n ugboji, n kuyeve tsu na a̱ma̱li i. Eshevu mogono Nebukaneza, u zuwa yi ta̱ wo okpoi mogono mo oboci, aza a̱ kula̱na̱, aza a imoɗi koɓolo n aza a̱guma̱ ra̱ka̱ a Babila.

12 Vuma vu nampa Daniyan vuza na mogono me neꞋi kula Belshaza, wi ta̱ n kuyeve ku na ku laꞋi utsura u ni, ɗa kpamu wi ushani n ugboji koɓolo n kufuɗa. U tsu dana ta̱ uma kaci ka alatani, u dana ite i na uma a yaꞋin, koɓolo kpamu u shikpa kadanshi ka na ka laꞋi utsura u uma. Ɗeke Daniyan wi ta̱ a kudana wu kaci ki iɗani ka nanlo.&gt;&gt;

13 Ɗa a̱ tuka̱i n Daniyan a̱ ubuta̱ u mogono. Ɗa mogono me ecei ni, &lt;&lt;Avu ɗa Daniyan va, ka̱ka̱nishi ko yoku ka na esheku a̱ va̱ mogono u ka̱na̱i u tuka̱i Yahuda? 14 M pana ta̱ a dana ayinviki a ciɗa a̱ a̱ma̱li i ta̱ koɓolo n avu ɗa kpamu vi n kindana, n kuyeve, n ugboji feu. 15 A̱ tuka̱i n aza a ugboji n aza a imoɗi wa̱ va̱ adama a na e kece ka̱ta̱ e yeve kaci ki iɗani ka nampa ka ciya̱ a dana mu, ama a fuɗa a dana ili ba.

16 Gogo na m pana ta̱ a dana vu tsu palakpa ta̱ kadanshi ka̱ta̱ kpamu vi shikpa kadanshi ka na ka laꞋi utsura u uma. Vi baci a kufuɗa kukece iɗani i nampa ka̱ta̱ vu dana mu ili i na i ɗa i danai, i ta̱ a ku uka wu aminya a na a̱ rumbuki m mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n ikani ya azanariya e kuɗeku ku nu, ka̱ta̱ m bonoko vuza vu nanlo vuza tatsu vu utsura a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu va̱.&gt;&gt;

17 Ɗa Daniyan wu ushuki mogono ma, &lt;&lt;Zuwa kuneꞋe ku nu, ka̱ta̱ kpamu vi neke katsupu ka̱ nu u vuza yoku. Mpa mi ta̱ e kukece iɗani ya, ka̱ta̱ n dana wu ili i na yi punu ra̱ka̱.

18 &lt;&lt;Avu mogono, Ka̱shile MalaꞋimili u neke ta̱ esheku a̱ nu Nebukaneza tsugono, n tsugbayin, n utsura. m ma̱riki. 19 Adama a tsugbayin tsu gba̱ra̱ tsu na u nekei ni, ɗa uma ra̱ka̱ n iɗika kakau dem koɓolo n elentsu kakau, o voɗotsoi ɗa a panai wovon u ni. Aza a na mogono ma cigai kuna wu una le ta̱, aza a na u cigai kuka̱sukpa̱ n wuma u ka̱sukpa̱ le ta̱, aza a na u cigai kudoku tsugbayin u doku le ta̱, ɗa kpamu u goyoi aza a na u cigai kugoyo. 20 Ama ana ka̱ɗu ka̱ ni ka ɗikai a̱ra̱ɗi n kuyaꞋan ugbamiwasuvu, ɗa o lokoi ni a kakuba ko tsugono ka̱ ni, ɗa a takpai ni tsugbayin ci ni. 21 O lokoi ni a̱ ubuta̱ u uma ɗa e nekei ni ka̱ɗu ka manama, ɗa u ka̱na̱i kuyongo ni njaki n kakamba, a kutakuma mita̱ tsu kanaka, ɗa ikyamba i ni i ta̱na̱i n ciza, ali sai makyan ma na u yevei an Ka̱shile MalaꞋimili wi a kulyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ u uma, ka̱ta̱ kpamu u neke tsu ɗa u yaba dem vu na u cikalai kuneke.

22 &lt;&lt;Ama avu na vi maku ma̱ ni Belshaza ko a na vi yevei ili i nanlo dem ama ali n gogo na vu goyo ka̱ci ka̱ nu ba. 23 Vi nekei ka̱ci ka̱ nu tsugbayin ali ɗa vi a tsurala n Vuzavaguɗu vu na vi gaɗi. Vu zuwai a̱ tuka̱i nu n atan a na i a̱ Ma̱va̱li ma gbayin avu n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu, n a̱ma̱ci a̱ nu koɓolo n a̱ma̱ci a gbani a̱ nu ɗa i soꞋokoi a ɗa ili i kusoꞋo. I cikpai a̱ma̱li a azanariya koɓolo n azurufa, n a na a yaꞋin n iyum ishili, ko iyum i deꞋen, ko nɗanga n atali i na i ce ene ko i pana ko i yeve ba. Ama i cikpa Ka̱shile vuza na wi a̱ kuɓa̱na̱ wuma u nu e ekiye a̱ ni, koɓolo n ili i na i buwai ba. 24 I ɗaɗa i zuwai ɗa Ka̱shile ka̱ suki kukiye ku yaꞋan iɗani i nanlo.

25 &lt;&lt;Ili i na yi punu uɗani i ɗaɗa na, MENE, MENE, TEKEL, PASIN

26 &lt;&lt;Ili i na i a kudana i ɗa na, &lt;&lt;Mene ɗaɗa kukece: Ka̱shile ke kece ta̱ ayin o tsugono a̱ nu, tsu ɗa ci ta̱ a kuzuwa uteku.

27 &lt;&lt;Tekel ɗaɗa a̱ kunzuku ta̱ a̱miki a̱ nu, vu buwa n a̱miki ba, vo okpo ta̱ fa̱ka̱.

28 &lt;&lt;Pasin ɗaɗa kupece: Tsugono tsu nu gogo na tsu ɗa ci ta̱ upeci n aza a Madaya n aza a Farisa.&gt;&gt;

29 O tonoi ili i na Belshaza u danai, a ukai Daniyan aminya a na a̱ rumbuki m mini ma̱ ma̱ɗiya̱, ɗa o doki kpamu a ukai ni vukani va azanariya e kuɗeku ku ni, ɗa e nekei ni tsugono wo okpo vuza tatsu a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu nanlo.

30 A̱ ka̱tsuma̱ ka kayin ka nanlo, a unai Belshaza mogono ma Babila, 31 ɗa Dariyu vu Mediya wi isai tsugono tsa a ayin a an wi n a̱ya̱ amangatatsunere.

6

A vakangi Daniyan e kpenle ki ikawu

1 Dariyu vu Mediya we enei u gaꞋan ta̱, ɗa u zagbai aza a gbagbaꞋin amangatawun n kamanga (120), a lyaꞋa tsugono a iɗika dem. 2 Ɗa mogono ma zagbai Daniyan n uma o yoku kpamu aza e re aza a na o kutono n aza a gbagbaꞋin a nanlo a ka̱ta̱ ele tamkpamu o bono o tonuko le i na a̱ ciya̱i, ta lo mogono ma namba ili i yoku. 3 Ɗa Daniyan u laꞋi aza a kinda ulinga koɓolo n aza a gbagbaꞋin a dem, adama a uyevi wu ulinga u ni. Adama uteku u na mogono me enei wi ulinga, ɗa u sheshei kuzuwa Daniyan wo okpo vuzagbayin vi iɗika dem vu na vu kutono n ele.

4 Ɗa aza a̱ kula̱na̱ a iɗika a na a buwai, n aza a̱ gbagbaꞋin a̱ la̱nsa̱i uye u na a̱ kula̱nga̱sa̱ Daniyan a̱ ubuta̱ u mogono n ulinga u ni. Ama a̱ ciya̱ ili i na a̱ kula̱nga̱sa̱ka̱ yi ko ta na a yaꞋan nsata n ni ba, adama a na wi ta̱ n ka̱ɗu ka singai mayin babu kuyaꞋan kalyaꞋa, wi ta̱ kpamu a kuyaꞋan ulinga u ni mayin babu ukpa̱ɗi. 5 A kubana uteku ɗa uma a nanlo a danai, &lt;&lt;Ci a̱ kuciya̱ unushi u Daniyan ba, sai tsu tono uye u wila̱ u kutoni u Ka̱shile u ni.&gt;&gt;

6 Ɗa aza a̱ kula̱na̱ iɗika, n aza a gbagbaꞋin a nanlo a banai koɓolo adama a na e ene mogono ma ɗa a danai, &lt;&lt;Mogono Dariyu, tsugono tsu nu ci geshe! 7 Aza a̱ kula̱na̱ iɗika ra̱ka̱, n anan gomuna, n aza gbagbaꞋin kakau, n aza e kuneke kadanshi a̱ nu dem, a̱ ushuku ta̱ vu zuwa wila̱ ka̱ta̱ vu gutsaka yaba dem u yaꞋan kavasa u ka̱ma̱li ko yoku ko u vuma vi yoku ba ali ayin kamangankupa, sai avu endeꞋen. Vuza na baci u iwain kutono kadanshi ka nampa dem, a vakangu yi e kpenle ku na ki n ikawu. 8 Gogo na, mogono, zuwa wila̱ wa ka̱ta̱ vu zuwa kukiye ku nu, adama a na ta lo vuza u kusabaꞋa u ɗa. Tsu na wila̱ wa aza a Mediya n aza a Farisa, u na u tsu sabaꞋa ba.&gt;&gt; 9 Ɗaɗa mogono Dariyu u zuwai wila̱ wa, ɗa kpamu u zuwai kukiye.

10 Ama a na Daniyan u yevei a zuwa ta̱ wila̱, ali ɗa mogono ma zuwai kukiye, ɗa u banai a kpaꞋa ɗa u kuɗa̱ngi ɗe a̱ kunu ku gaɗi ku ni tsu na u kiwanai, n atusu a̱ ni uɓa̱yuwi a kinda Urishelima. U ci yaꞋan ta̱ kavasa kutatsu a kanna dem tsu na u ci yaꞋansa a kucikpa Ka̱shile n u yaꞋin ogodiya. 11 Ɗa aza gbagbaꞋin a nanlo a banai koɓolo a kpaꞋa ku Daniyan, ɗa a yawai a cinai ni a kuyaꞋan kavasa o kufolono Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱ yi. 12 A banai u mogono ɗa a yaꞋin kadanshi n a̱yi ku ukuna wu wila̱ u tsugono u ni, &lt;&lt;Mogono wuma u nu u geshe, avu zuwa wila̱ vu danai a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin kamangankupa a nampa vuza na baci u yaꞋin kavasa a kubana u ka̱ma̱li ko yoku ko u vuza yoku sai avu koci, ka̱ta̱ a vakangu yi e kpenle ki ikawu ba?&gt;&gt; Ɗa mogono mu ushuki,

&lt;&lt;Wila̱ wa u ta̱wa̱ ta̱ derere n wila̱ u Mediya m Farisa, u na vuza u kusabaꞋa u ɗa kpamu ba.&gt;&gt;

13 Ɗa a danai mogono ma, &lt;&lt;Vuma vu nanlo va Daniyan vuza na wu uta̱i Yahuda u ta̱wa̱i tsugbashi tsa, a̱yi ɗa ɗe wi o kutono kadanshi ka̱ nu, ko wila̱ u na vu zuwai va ba. Wi ta̱ a kuyaꞋansa kavasa ali kutatsu a kanna dem u Ka̱shile ka̱ ni.&gt;&gt; 14 Ana mogono ma panai nannai, ɗa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u, u yaꞋin uteku u na wi a kufuɗa adama a na wi isa Daniyan. U ka̱na̱i kuyaꞋan nannai ali kanna ka̱ yikpa̱i.

15 Ana kanna ka̱ yikpa̱i, ɗa aza e kelime a o bonoi u mogono wa ɗa a danai, &lt;&lt;Vuzagbayin, vi yeve ta̱ babu wila̱ u na mogono ma zuwai kukiye tsa aza a Mediya n aza a Farisa ɗa wi kusabaꞋa.&gt;&gt;

16 Ɗa mogono mo nekei kadanshi a̱ ka̱na̱ Daniyan ka̱ta̱ a̱ zuwa yi e kpenle ki ikawu. Ɗa u danai Daniyan, &lt;&lt;ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka na vi o kutono mayin, ka kisa wu!&gt;&gt;

17 Ɗa a̱ tuka̱i n katali ka gbayin ɗa o votsuki kpenle ki ikawu ka. Ɗa mogono ma zuwai urotu wi iɗani a katali ka n ka̱ta̱mba̱ri ka makawani* ka̱ ni, koɓolo n a̱ta̱mba̱ri a nkawani ma aza e kelime a na i o kutono yi. Na lo va wi ta̱ o kuyotsongu babu vuza na u kuɓa̱yuwa̱ katali ka nanlo ka̱ta̱ wu uta̱ka̱ n Daniyan. 18 Ɗa mogono Dariyu u lazai o kubono e kefeku ko tsugono ka̱ ni. U lyaꞋa ili n kayin ka nanlo ba, u banuku feu ili i na i kuneke yi ma̱za̱nga̱ ba, u fuɗa feu u lata ba.

19 Ana kayin ka asai n usana ka̱li-ka̱li, ɗa mogono ma ma̱ ɗa̱nga̱i ɗa u banai m moloko e kpenle ki ikawu ka. 20 Ana u yawai ɗevu m kpenle ki ikawu ka, ɗa u ɗekei Daniyan n ka̱la̱ka̱tsu ku utsura n una̱mgbi u ka̱tsuma̱, &lt;&lt;Daniyan kagbashi ka̱ Ka̱shile ka wuma! Ka̱shile ka̱ nu ka na vi ci cikpa ayin tutu va wi isa wu ta̱ e kpenle ki ikawu ka?&gt;&gt;

21 Ɗa Daniyan wu ushuki, &lt;&lt;Vuzagbayin mogono, wuma u nu u geshe! 22 Ka̱shile ka̱ va̱ ka̱ suku ta̱ kalingata ka̱ ni ka pala una̱ wi ikawu ya. A uka mu usa̱n ba, adama a na Ka̱shile ka̱ va̱ ke yeve ta̱ mi n unushi ba. N yaꞋan kawuya a kubana wa̱ nu ba, mogono.&gt;&gt;

23 Ɗa mogono ma yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u, ɗa u zuwai a̱ uta̱ka̱ n Daniyan punu e kpenle ki ikawu ka. Ɗaɗa a̱ uta̱ka̱i ni punu, e ene ta na muna a ikyamba i ni ba, adama a na Daniyan u neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni u Ka̱shile ka̱ ni.

24 Ɗa mogono me nekei kadanshi a̱ ka̱na̱ ra̱ka̱ uma a na a̱ tuka̱i m menderu u mogono adama a Daniyan, ɗa u zuwai a vakangu le punu e kpenle ku na ku shanai n ikawu ya, koɓolo n a̱ma̱ci e le m muku n le dem a taɗuki le punu e kpenle ka. Ama kafu a yawa ɗaka vi kpenle va, ɗa ikawu ya i wejelei le akari-akari.

25 Ɗaɗa mogono Dariyu ma ɗanai katagarda ka akaka a kubana u uma ra̱ka̱ a iɗika ya aduniyan dem, wa aza a na a tsu dansa kelentsu kakau a aduniyan: &lt;&lt;Ma̱ta̱na̱ n uciyi mo yongo n a̱ɗa̱ ka̱u.

26 &lt;&lt;N zuwa ta̱ wila̱ a kubana u uma dem, a na i a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu va̱, ra̱ka̱ vu ɗa̱ i pana wovon ka̱ta̱ o tono Ka̱shile ka Daniyan.

&lt;&lt;Ka̱shile ka̱ ni, ka wuma kaꞋa.

Wi ta̱ lo n wuma u babu uteku.

Uma a kufuɗa a̱ la̱nga̱sa̱ tsugono ci ni ba.

Utsura u ni feu wo kukotso ba.

27 Ka̱shile ka̱ tsu ɓa̱nka̱ ta̱ ka̱ta̱ ki isa uma, ka̱ta̱ u yaꞋan ili yu urotu u mereve i gbayin n gaɗi n iɗika. Wi isai Daniyan a̱ ubuta̱ wu utsura wi ikawu.&gt;&gt;

28 Ɗa Daniyan u ciya̱i kulyaꞋa ku kelime a ayin a na Dariyu n Sairusu va aza a Farisa i o tsugono.

7

Daniyan u yaꞋin alatani a̱ a̱di a̱ na̱shi

1 A̱ ka̱ya̱ ka iyain ka Belshaza mogono ma Babila, ɗa Daniyan u yaꞋin alatani ɗa kpamu we enei kene a ayin a na wi ivaꞋin a kajiba ka̱ ni. Ɗa ta na u ɗanai a ɗa, na va ɗaɗa i na u ɗanai.

2 Ɗaɗa Daniyan u danai, &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ka̱ va̱ n kayin ka nanlo ɗa me enei wunla̱i wu uta̱i a ngon n na̱shi ma aduniyan a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ gaɗi vu mala ma gbayin ma. 3 Ɗa a̱di a̱ na̱shi a gbagbaꞋin icuꞋu kakau a̱ uta̱i punu a mala ma.

4 &lt;&lt;Ka̱di ka iyain ko yotsoi kawu, ama wi ta̱ n evelyu an kajimba, mpa lo a kinda ɗa o toɗoi ni evelyu a. Ɗa a̱ ɗengusa̱i ka̱ɗi ka ka shamgbai mayin mejege tsu vuma. Ɗa e nekei ni ka̱ɗu tsu vuma.

5 &lt;&lt;Ɗa kpamu me enei ka̱di ke i re, ko yotso ta̱ Biya* ɗa a̱ ɗengusa̱i ni kakambu ke te. U ka̱na̱ ta̱ inyama i caraka i tatsu e mere ma anga a̱ ni, ɗa a danai ni, &lt;Ɗenga̱ vu takuma inyama vi shatangu ka̱tsuma̱ ka̱ nu!&gt;

6 &lt;&lt;Mpa lo a kinda ɗa ka̱di ka tatsu ka uta̱i an kanama, ama a̱ kucina̱ ku ni a̱yi ɗa ɗe n evelyu a̱ na̱shi an manu. Ka̱di ka ki ta̱ n aci a̱ na̱shi ɗa e nekei ni utsura adama a na u lyaꞋa tsugono.

7 &lt;&lt;An nannai u lazai kpamu a̱ ubuta̱ u kene u va̱ n kayin ka nanlo ɗa n la̱na̱i kelime ka̱ va̱ ɗa me enei ka̱di ka̱ na̱shi ka na ka rikpa̱sa̱i mu n wovon, ki ta̱ kpamu n utsura ka̱u. Wi ta̱ n anga a iyum a gbagbaꞋin, ka̱ta̱ wuna ali u takuma aza a na wu unai ali u kpete ili i na i buwai dem. Ka̱di ka nampa ka kau ɗa kaꞋa ki n a̱di a na a buwai va, wi ta̱ kpamu n avana kupa feu.

8 &lt;&lt;Mpa lo a kinda adama a na n yeve ko yiɗa̱i, ɗa mavana mo yoku mu uta̱i punu e mere ma avana a. Avana a tatsu a ugboku u iyain wa a̱ muɗa̱i a̱ ubuta̱ u na ishi, adama a na e neke mavana ma ka̱ba̱nga̱. Mavana ma mi ta̱ n a̱shi tsu vuma, n una̱ a kuyaꞋanka kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi.

9 &lt;&lt;Mpa lo a kinda ɗa me enei a darai akuba o tsugono. Ɗa vuza na wi ɗe ali n tsumani ɗa u banai ɗa u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka. Kuminya ku ni kpamu wa̱ri buga̱-buga̱ an akaɗa. Ka̱nji ka̱ ni kpamu wa̱ri an tsugbere, kakuba ko tsugono ka̱ ni a kutasa an melentsu ma akina, anci a kakuba a̱ ni kpamu an keke, i ta̱ a kutasa tsu nlentsu ma akina.

10 Akina e kuyene an kuɗolu e kelime ka̱ ni. Uma a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n a̱bunda̱i a kuyaꞋanka yi tsugbashi. A̱kpa̱n kupa o doku n a̱kpa̱n kupa kpamu a shamgbai kashani kelime ka̱ ni. A̱ ɓa̱yuwa̱i atagarda n a̱bunda̱i ɗa a̱ gita̱ngi afada.

11 &lt;&lt;N lyaꞋi kelime n kinda adama a kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi ka mavana ka, ɗa n ka̱na̱i kpamu kinda ali a kubana makyan ma na a unai ka̱di ka, ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i keven ka ɗa a vakangi kaꞋa a akina a na i a̱ kulyaꞋa. 12 A̱di a tatsu a na a buwai a ɗikai utsura u na i n u ɗa, ama ɗa a̱ ka̱sukpa̱i le n wuma biꞋi ali ayin kenu.

13 &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ka̱ va̱ n kayin ka nanlo, mpa lo a kinda, ɗa me enei vuma vi yoku tsu maku ma vuma a̱ kucipa̱ punu e eleshu. Ɗa u yawai u vuza na wi ɗe ali n tsumani tsa ɗa o yotsongi ni wa̱ ni. 14 Ɗa e nekei ni utsura n tsugbayin n utsura u tsugono, adama a na aduniyan dem, n elentsu kakau dem a yaꞋanka yi tsugbashi. Utsura u ni wi n uteku n kula ba, wi kpamu o kukotso ba, tsugono ci ni kpamu a̱ kula̱nga̱sa̱ tsu ɗa ba.

Ili i na alatani a i a kudana

15 &lt;&lt;Mpa Daniyan ka̱ɗu ka̱ va̱ ka takacika ta̱ ka̱u, kene ku na me enei va ku neke mu ta̱ wovon n a̱bunda̱i. 16 Ɗa n yawai ɗevu n vuza te vu na wi lo kashani ɗevu n kakuba ko tsugono ka, ɗa me ecei ni yiɗa̱i nannai.

U tonokoi mu ɗa kpamu u danai mu kaci ka alatani ka. 17 A̱di a̱ na̱shi a gbagbaꞋin a nampa a, i ta̱ a kadanshi ko ngono n na̱shi tsu na tsa̱ kuta̱wa̱ a aduniyan. 18 Ama a kubana uteku uma a ciɗa a MalaꞋimili i ta̱ a kisa tsugono tsa, ka̱ta̱ tsu ɗa tso okpo ci le ali uteku n uteku.

19 &lt;&lt;N ciga ta̱ n yeve ukuna u ka̱di ka̱ na̱shi ka ka na ki kau n aza a na a buwai e kuneke wovon ka̱u, wi ta̱ anga a iyum koɓolo n a̱kutsulu a iyum i shili, manama ma na ma̱ ka̱na̱i otoku a̱ ni ɗa u takumai, ɗa u kpetei kpamu i na i buwai n ene a̱ ni. 20 N ciga ta̱ kpamu n yeve ko yiɗa̱i avana kupa a na i a kaci ka̱ ni i a kudana. N cigai kpamu n yeve kavana ka na ka ɗikai uba̱nga̱ wa avana a tatsu a na o toɗoi va, kavana ka na ki n a̱shi n una̱ u kudansa a̱ra̱ɗi. Wi ta̱ kpamu nu mgbayin u laꞋi aza na buwai. 21 Mpa lo a kinda ɗa kavana ka ka̱ shilika̱i n uma a ciɗa, ɗa u ka̱na̱i kulyaꞋa kuvon ka. 22 Ɗa vuza na wi ɗe ali n tsumani u ta̱wa̱i ɗa u yaꞋin afada a singai a kubana u uma a ciɗa a MalaꞋimili, ɗa kpamu ayin a yawai a na uma a ciɗa a kisa tsugono.

23 &lt;&lt;Ɗa u danai mu, ka̱di ka̱ na̱shi ka a̱yi ɗa tsugono tsu na̱shi, tsu na tsa̱ kuta̱wa̱ a iɗika. Ci ta̱ kpamu a kuyaꞋan kau n tsa aza na a buwai dem. Wi ta̱ a kulyaꞋa aduniyan ra̱ka̱ ka̱ta̱ u kpete a ɗa la̱nga̱sa̱ a ɗa gbende-gbende. 24 Avana kupa a nanlo ngono kupa n ɗa n na n kuta̱wa̱ punu o tsugono tsu nampa. Ci le tsu laza baci mogono mo yoku mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ kau n aza a cau a, ka̱ta̱ a lyaꞋa utsura wu ngono n tatsu n nanlo ma. 25 Wi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ka tsurala a kubana u MalaꞋimili, ka̱ta̱ u takacika uma a ciɗa, ka̱ta̱ kpamu u yaꞋan kataci ka na u sabaꞋa ayin n wila̱. I ta̱ e kuneke yi uma a ciɗa a ayin kenu, a̱ya̱ a tatsu n kagimi.

26 &lt;&lt; &lt;Aza a afada i ta̱ a kuyaꞋan ida̱shi, ka̱ta̱ a isa utsura u ni ra̱ka̱-ra̱ka̱, ka̱ta̱ a̱ la̱nga̱sa̱ u ɗa gbende-gbende. 27 Tsugono n utsura n tsugbayin tsu tsugono kakau tsu na ci ɗaka vu gaɗi i ta̱ e kuneke uma a ciɗa a MalaꞋimili. Tsugono ci le ci o kukotso ba, ngono ra̱ka̱ i ta̱ a kucikpa yi ka̱ta̱ kpamu o tono kadanshi ka̱ ni.

28 &lt;&lt;Na va ɗaɗa uteku u kadanshi wa. Mpa Daniyan ili i nampa i neke mu ta̱ wovon, ali ɗa a̱shi a̱ va̱ a sabaꞋi. Ama ɗa remei kadanshi ka a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱.&gt;&gt;

8

Kene ku Daniyan ku ukuna u ka̱giri m ma̱ga̱ji

1 A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono Belshaza mogono ma Babila, mpa Daniyan me enei kene ku yoku, kau n ku na me enei cau va. 2 A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ku na n yaꞋin ɗa me enei ka̱ci ka̱ va̱ a uɓon u Susa, a̱ likuci i gbayin i Elim. A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ka, mpa mi ta̱ a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ku Ulai. 3 Ana n ɗengusa̱i a̱shi a̱ va̱ ɗa me enei ka̱giri lo kashani a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu n avana e re i ta̱ ugaɗi-ugɗi. Ke te ka na ka lyaꞋi n ugaɗi ka ɗaɗa ko kotsosoi kutopo. 4 Mpa lo a kinda ɗa me enei ka̱giri ka̱ ka̱za̱i a kubana a uɓon u ka̱livi n gaɗi n ɗaka, babu manama ma na ma yawai ma̱ shilika̱ n a̱yi, babu vuza na kpamu u kufuɗa wa kisa vuza e ekiye a̱ ni. U yaꞋin tsu na wi a kuciga ɗa u ka̱na̱i kulyaꞋa kelime n kuciya̱ utsura.

5 Mpa lo e kusheshe ukuna wa ɗa me enei ma̱ga̱ji ma gbangam mu uta̱i a̱ ka̱livi ɗa u pasamgbanai aduniyan dem, babu ene a̱ ni kusaꞋwa iɗika. E mere ma̱ a̱shi a̱ ni wi ta̱ n kavana ka gbayin. 6 Ɗa u banai a̱ ubuta̱ u ka̱giri ka na me enei ka avana e re a a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ka, ɗa ma̱ga̱ji ma ma kiyangi ni n utsura n ka̱ɗu ku usuɗukpi ka̱u. 7 Me enei u shilika̱i n ka̱giri ka wuya-wuya, ɗa u koɗoi ni avana e re a. Ɗa ka̱giri ka ko okpoi babu utsura u fuɗa u shilika̱ m ma̱ga̱ji ma ba. Ɗa ma̱ga̱ji mo poloi ka̱giri ka a iɗika ɗa u doku u dasai n kune, babu vuza na u fuɗai wi isai ni e kiye a̱ ma̱ga̱ji a. 8 Ɗa ma̱ga̱ji mo okpoi vuza vu utsura n a̱bunda̱i, ama a derere vu utsura u ni, ɗa kavana ku utsura ka̱ ni ko koɗoi a̱ ubuta̱ wa ɗa avana a̱ na̱shi o yoku ugaɗi-ugaɗi ka̱u o topoi a kinda uɓon u na̱shi wi iɗika.

9 Punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le ɗa kavana ko yoku kenu kuta̱i, ka na ka̱ gita̱i kenu ama ɗa ko gbonguroi n utsura. A kubana ɗaka n kasana ali feu a kubana a iɗika i singai. 10 U gbonguroi ali ɗa u banai kushilika̱ n osoji a gaɗi, ali ɗa u vakangi azangata o yoku a iɗika ɗa u dasai le n ene. 11 U bonokoi ka̱ci ka̱ ni vuzagbayin derere n vuza kelime vo osoji a gaɗi, ɗa u takpai alyuka a na a ci yaꞋansa a kanna dem, ɗa kpamu u bonokoi ubuta̱ u ciɗa u ni ukuna u gbani. 12 Adama o kuyongo ku wuya, ɗa e nekei uma a ciɗa, koɓolo n alyuka a ayin dem a u mavana wa. Ɗa wo okpoi n uciyi a̱ ubuta̱ wi ili dem i na u yaꞋin, ɗa u variki kutoni ku mayun ka a iɗika.

13 Ɗa m panai vuza ciɗa a kadanshi ɗa vuza ciɗa yoku kpamu u danai, &lt;&lt;Makyan me ne maꞋa kene ku nampa ka ka kushana? Makyan me ne maꞋi kene ku ukuna wa alyuka a kanna dem, koɓolo n kawuya ka na ka̱ tsu tuka̱ n atakaci ka kushana? Makyan me ne maꞋi kuneke ka̱ A̱Ꞌisa̱ n uma a ciɗa adama a na a dasasa va ka kushana?&gt;&gt;

14 Ɗa u danai mu &lt;&lt;Wi ta̱ a kuyawa usana n kulivi dem ali a̱kpa̱n e re n amangatawantatsu (2, 300) ka̱ta̱ o bonoko A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a derere tsu na ishi.&gt;&gt;

Kudana ukuna u kaci ke kene

15 Ayin a na mpa Daniyan mi lo a kindana kene ka adama a na ciya̱ n yeve ku ɗa, e kelime ka̱ va̱ ɗa me enei ili i yoku kashani tsu vuma. 16 Ɗa m panai ka̱la̱ka̱tsu ka vuma e meɗevile o kuɗolu ku Ulai, &lt;&lt;JibaraꞋilu dana vuma vu nampa va kaci ke kene ka̱ ni.&gt;&gt;

17 Ana u ta̱wa̱i ɗevu n ubuta̱ u na mi a kashani, ɗa wovon u ka̱na̱i mu ali ɗa n yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱, ɗa u ɗekei mu, &lt;&lt;Maku ma vuma&gt;&gt;ɗa u doku u danai, &lt;&lt;Yeve kene ka ki ta̱ a kadanshi ka ayin ukocishi.&gt;&gt;

18 A̱yi lo a kuyaꞋanka mu kadanshi, ɗa n yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱ a iɗika ali ɗa n latai alavu a na a̱ kuwa̱i mu, u saꞋwai mu ɗa u ɗengusa̱i mu kashani.

19 Ɗa u danai mu, &lt;&lt;Mi ta̱ a kudana wu i na yi lo a̱ kuta̱wa̱ a ayin a na Ka̱shile ka̱ kutuka̱ n wupa, adama a na kene ka ki ta̱ a kadanshi ka ayin a na a zuwai a ayin a ukocishi. 20 Ka̱giri ka avana e re ka na ve enei va, ki ta̱ a kadanshi ko mogono ma Mediya m Pasha. 21 Ma̱ga̱ji ma mogono me Helene ma a, kavana ka gbayin ka na ki e mere ma̱ a̱shi a̱ ni kpamu, mogono ma iyain ma a. 22 Avana a̱ na̱shi a na a̱ uta̱i n ka̱ca̱pa̱ a una̱ u ke te ka na ko koɗoi va, i ta̱ a kadanshi ko tsugono tsu na̱shi tsu na tsa̱ kuta̱ punu a aduniyan a̱ ni, ama tsa kuyawa yi utsura ba.

23 &lt;&lt;A kubana uteku u tsugono u le a ayin a na unushi u le u tsurukpai, mogono ma̱ a̱shi a gbani-gbani, vuza na wi m modoruko n ka̱ɗu ka̱ lima̱ kpamu wi ta̱ a̱ kuta̱. 24 Wi ta̱ o kokpo n utsura ka̱u, ama n utsura u ka̱ci ka̱ ni ba. Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ka̱ n kula̱nga̱su ku gbayin. Ka̱ta̱ ta na u ciya̱ kulyaꞋa ku kelime a ili i na u yaꞋin dem. Wi ta̱ a kuna uma a utsura n aza ciɗa kpamu. 25 Wi ta̱ a kuzuwa modoruko ma lyaꞋa kelime, ka̱ta̱ u bonoko ka̱ci ka̱ ni adanshi u laꞋa ta̱ uma. Ayin a na baci e enei i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱, wi ta̱ a kuna uma n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ kpamu u bonoko ka̱ci ka̱ ni Mogono mo ngono. N nannai dem i ta̱ a kuna yi ama ba n utsura u vuma ba.

26 &lt;&lt;Kene ku na ve enei n kulivi ku nan ɗe ka a kubana usana u nan ɗe wa feu mayun ɗa, ama sokongu kene ka, adama a na ki ta̱ a kadanshi ku ukuna u kelime.&gt;&gt;

27 Ana ili i nanlo dem i lazai mpa Daniyan ɗa ikyamba i va̱ i kuwa̱i, ali ɗa n vaki mɓa̱la̱ ayin n a̱bunda̱i. Ana n ta̱wa̱i n ɗa̱nga̱i ɗa n lyaꞋi kelime n ulinga u tsugono kpamu, ama kene ka ki ta̱ a kulyaꞋa mu ka̱ɗu n a̱bunda̱i n fuɗa kpamu n yeve ku ɗa ba.

9

Kavasa ka Daniyan

1 A̱ ka̱ya̱ ka iyain ko mogono Dariyu vu Mediya maku ma Asaru vuza na e nekei tsugono tsu Babila, 2 A̱ ka̱ya̱ ka iyain ko tsugono ci ni, mpa Daniyan n kecei ɗa n yevei punu a katagarda ka ciɗa uteku tsu na kadanshi ka̱ Ka̱shile ka danai Irimiya keneki, Urushelima wi ta̱ o kokpo agali ali a̱ya̱ amangatatsunkupa. 3 Ɗa m bonoi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ɗa n folonoi ni n kavasa koɓolo n kuka̱na̱ ku una̱. Ɗa n ukai akashi ɗa kpamu n doku n surai kokomo adama a na n yotsongu una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

4 Ɗa n vasai a kubana u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ ɗa n shika̱i unushi u tsu feu ɗa n danai,

&lt;&lt;Vuzavaguɗu vuza gbayin ɗa vi

n Ka̱shile ko wovon kpamu,

vuza na u tsu ɓa̱na̱ uzuwakpani a kubana

wa aza a na a cigai ni, ɗa i kpamu o kutono wila̱ u ni. 5 Tsu nusaka wu ta̱, ɗa kpamu ci yaꞋin ka gbani-gbani, ci ta̱ n asuvu awuya ɗa kpamu ci iwain nu. Ɗa tsu ka̱sukpa̱i wila̱ u nu n kadanshi ka̱ nu. 6 Ci iwain kupanaka agbashi a̱ nu eneki, aza a na a yaꞋin kadanshi n kula ku nu a kubana a̱ ubuta̱ wu ngono n tsu, m muku mu ngono n tsu, n isheku i tsu koɓolo n uma a iɗika dem.

7 &lt;&lt;Avu Vuzavaguɗu avu vuza vu usuɓi ɗa, Aza a Yahuda n aza a Urushelima n aza a Isaraila ra̱ka̱, a̱ tsu anana wono u kimba̱ tsu ta̱. Aza a na i uwaciwi ɗevu n daꞋin n iɗika kakau dem, a̱ ubuta̱ u na vu bankai tsu adama a unambi u ma̱riki u tsu a kubana wa̱ nu. 8 Avu Vuzavaguɗu, a̱ tsu nu ngono n tsu, n aza a gbagbaꞋin a̱ tsu, n isheku i tsu, wono u kimba̱ tsu ta̱, adama a na tsu nusaka wu ta̱. 9 Avu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu avu vuza va asuvayali ɗa, n vuza na u tsu cinukpaka unushi, ko a na ci iwain nu. 10 A̱ tsu tsu panaka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ba, tsu tono kpamu wila̱ u na u nekei tsu a̱ ubuta̱ wa agbashi a̱ ni eneki ba. 11 Aza Isaraila ra̱ka̱ a pasa ta̱ kadanshi ka̱ wila̱ u nu, ɗa a̱ shirikpa̱ka̱i nu kucina̱, ɗa a iwain kupanaka wu.

&lt;&lt;Adama a nannai una̱ u wuya u na wi uɗani a̱ wila̱ u Musa kagbashi ka̱ Ka̱shile, a̱ tsuwa̱nka̱ tsu ta̱ u ɗa adama a na ci yaꞋanka wu ta̱ unushi. 12 Vi shatangu ta̱ kadanshi ka na vu dansai adama a̱ tsu n adama o ngono n tsu, tsu na vu tuka̱i tsu n kawuya ka gbayin. A̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika dem, ili tsu nampa i saꞋwa kuyaꞋan tsu na a yaꞋankai Urushelima ba. 13 Tsu na wi uɗani a̱ wila̱ u Musa, kawuya ka nampa ka̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ tsu, n tsu nannai dem ɗa ci iwain kula̱nsa̱ kasingai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a̱ ubuta̱ u kuka̱sukpa̱ unushi u tsu ka̱ta̱ tsu bono ci yaꞋan ukuna u mayun. 14 Adama a nannai Vuzavaguɗu u tuka̱ tsu ta̱ m ma̱dukpa̱ ma na u foɓusoi. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka tsu u yaꞋan ta̱ derere a na u yaꞋankai tsu ili i nama pa, adama a na a̱ tsu tsu tono kadanshi ka̱ ni ba.

15 &lt;&lt;Gogo na Ka̱shile Vuzavaguɗu, avu na wu uta̱ka̱i n uma a̱ nu punu a Masar n kukiye ku utsura ku nu, ɗa kpamu vi nekei ka̱ci ka̱ nu kula ku na ki lo ali anana. Tsu nusa ta̱ ɗa kpamu ci yaꞋin ka gbani-gbani. 16 Vuzavaguɗu adama a ukuna wu ulinga wu usuɓi u nu dem, yaꞋan vu takpa wupa u gbayin u nu u uma a Urushelima, iɗika i nu, kusan ku ciɗa ku nu. Adama a̱ unushi u tsu, n kagbanigbani ki isheku i tsu, Urushelima n uma a̱ nu tsu okpoi ili yi izoshi u uma a na i ɗeɗevu n a̱ tsu.

17 &lt;&lt;Gogo na Ka̱shile ka̱ tsu pana avasa m ma̱shi ma kagbashi ka̱ nu. Adama a̱ nu avu Vuzavaguɗu inda n asuvayali tsu na a̱Ꞌisa̱ a̱ nu a̱ na̱mgba̱i. 18 Ka̱shile ka̱ va̱ ɓa̱yuwa̱ a̱shi ve ene, n atsuvu a̱ nu a̱ nu vu pana, tsu na likuci i nu i na e ce ɗeke n kula ku nu yo okpoi agali. Ci ta̱ o kufolono wu adama a na a̱ tsu ci n usuɓi ba, ama adama a na vi ta̱ n asuvayali ka̱u. 19 Vuzavaguɗu panaka tsu, Vuzavaguɗu cinukpaka tsu unushi u tsu, Vuzavaguɗu pana ka̱ta̱ vi yaꞋan ulinga, adama a̱ nu Ka̱shile ka̱ va̱ ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ ayin ba, adama a na likuci i nu n uma a̱ nu e ci ɗeke le ta̱ n kula ku nu.&gt;&gt;

Kalingata JibaraꞋilu wu uta̱ka̱i e keteshe i na kene ka ku danai.

20 Mpa lo a kavasa a kudana Ka̱shile unushi u va̱ n uma u va̱ aza a Isaraila n u folonoi VUZAVAGUƊU Ka̱shile ka̱ va̱, adama a kusan ku ciɗa ku ni. 21 A ayin a na mpa lo biꞋi a kavasa ɗa kalingata JibaraꞋilu vuza na me enei e kene ku cau ka u ta̱wa̱i a̱ va̱ n ciɗinkpi a ayin a alyuka a̱ kulivi. 22 Ɗa u nekei mu kadanshi ɗa u danai mu, &lt;&lt;Daniyan gogo na n ta̱wa̱ ta̱ adama a na n dana wu ko yi ɗa̱i kene ka ki a kudansa adama a na vi yeve. 23 A ayin a na vi gita̱i kuyaꞋan kavasa e neke wu ta̱ wu ushuki, i ɗaɗa i zuwai ɗa n ta̱wa̱i kudana wu. Adama a na avu vu laꞋa ta̱ ili dem ugaꞋin a̱ ubuta̱ u Ka̱shile. Adama a nannai, zuka n akaka a ka̱ta̱ kpamu vi yeve kene ka.

24 &lt;&lt;A dana ta̱ ɗe, kuden amangatatsukupa ali a̱ya̱ e cindere va uma a̱ nu n likuci i ciɗa i ta̱ i ta̱ a kuka̱sukpa̱ kawuya ke le n unushi u le. Ka̱ta̱ a tsupa unushi u le. A ayin a nanlo, ka̱ta̱ a̱ tuka̱ punu kasingai ko wannai, ayin a nanlo kene n udani u eneki wi ta̱ o kokpo mayun, ka̱ta̱ a vaꞋinka ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa.

25 &lt;&lt;Yeve na ka̱ta̱ vi yevesheke ili i nampa, a ayin na e nekei kadanshi a maꞋasaka Urushelima, ali sai ayin a na Mazagbi ma Ka̱shile ma ta̱wa̱i. A̱ya̱ e cindere ali kucindere ki ta̱ a kulaza. I ta̱ a kumaꞋasaka Urushelima n uye kau kau ni nshilya mu utsura, Ka̱ta̱ u shamgba a̱ya̱ e cindere ali amangatatsu n e re. Ama ayin a nampa i o kokpo ayin a atakaci kau. 26 A uteku u kuden amangatatsu n kure ku nanlo, Mazagbi ma mi ta̱ a kuyaꞋan wu uni ka̱ta̱ wo okpo babu ili. Uma o mogono mu utsura ma nanlo i ta̱ a̱ kufa̱da̱ A̱Ꞌisa̱ n likuci ya. Ama uteku u ni wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ tsu na mala ma ci lyaꞋa ubuta̱. I ta̱ a kuyaꞋan kuvon ali a kubana uteku, ka̱ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ ubuta̱ n a̱bunda̱i. 27 Wi ta̱ a kuzuwa uzuwakpani n uma n a̱bunda̱i u kuden ku te, ama a kubana e mere me kuden ku te ka wi ta̱ a̱ kuyawaka n alyuka n kuneꞋen ka uteku. Ili yu unata i na i tsu tuka̱ m muna i ta̱ a kuzuwa i ɗa punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a, i ɗa yi ta̱ o kokpo ɗe ali sai ayin a na Ka̱shile ke sheshei kuna vuza vu munuka va.&gt;&gt;

10

Kalingata ka̱ ta̱wa̱i u Daniyan

1 A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ka na Sairus wi o tsugono tsu Pashiya, ɗa akaka a̱ ta̱wa̱i u Daniyan ci kene (vuza na e ci ɗeke Belshaza) akaka a̱ ni a mayun ɗa. I ta̱ feu a kadanshi ku ukuna u kuvon ku gbayin, kuyeve ku ukuna wa akaka wa ku ta̱wa̱ ta̱ wa̱ ni ci kene.

2 A ayin a nanlo a, mpa Daniyan mi ta̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ali kuden ku tatsu. 3 A ayin a nanlo dem mi lo n lyaꞋi ilikulya i na vuza u cikalai ba, n takuma inyama ko ma̱kya̱n ma saꞋwa una̱ u va̱ ba, n sukuya̱ maniꞋin a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e kuden ku tatsu ku nanlo ba.

4 A kanna ka kamanga n a̱ na̱shi ko wotoi u iyain, mpa lo kashani a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ku gbayin ku Tiguru, 5 n la̱nuki ɗa me enei vuma u ukai aminya a̱ a̱ri n kaɗambura ka na a yaꞋin n azanariya e deꞋen ushiyi a̱ kuyun ku ni. 6 Ikyamba i ni yi ta̱ molu-molu an katali ka na e ci ɗeke kirsalat, kuca̱n ku ni kpamu langu-langu tsu ulaɗi, a̱shi a̱ ni san tsu melentsu ma akina, obolu n ene a̱ ni an viyum vi shili vu na o gboroi, ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni kpamu an kacaꞋa ko koɓolo ka uma.

7 Mpa Daniyan mpa ɗa koci me enei kene ka, ama uma a na i koɓolo nu mpa e ene ba, ali ɗa a wacuwai adama o wovon ɗa e sheɗeki. 8 Ɗaɗa a̱ ka̱sukpa̱i mu ɗe mpa endeꞋin a kinda kene ku gbayin ku nampa, utsura u va̱ u kotsoi, ɗa a̱shi a̱ va̱ a sabaꞋi gbani-gbani, ɗa ikyamba i va̱ yo okpoi babu utsura. 9 Ɗa m panakai vuma va a kadanshi, ana m panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ɗa mpa n yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱ ali ɗa n latai alavu a na a̱ kuwa̱i mu n a̱shi a̱ va̱ a kinda a iɗika.

10 Ɗaɗa kukiye ku saꞋwai mu ɗa ku ɗengusa̱i mu m bonoi ikuɗi n ekiye a̱ va̱ a iɗika e kujeꞋe. 11 Ɗa vuma va u danai mu, &lt;&lt;Daniyan avu na Ka̱shile kenei vu laꞋa ta̱ ili dem ugaꞋin panaka mu mayin ili i na n kudana wu, ɗa̱nga̱, adama a na a̱ suku mu ta̱ wa̱ nu.&gt;&gt; Ana u danai mu ili i nampa, ɗa n ɗa̱nga̱i e kujeꞋeke ikyamba.

12 Ɗaɗa kpamu u danai mu, &lt;&lt;Daniyan ka̱ta̱ vu pana wono ba, Ka̱shile ka pana ta̱ avasa a̱ nu a kanna ka na vi gita̱i kuyaꞋan kavasa ka̱ kula̱nsa̱ kuyeve koɓolo n kukpa̱ɗa̱ kubonoko ka̱ci ka̱ nu ili i yoku u Ka̱shile. A pana ta̱ ufolu u nu, ɗa n ta̱wa̱i adama a na mi isa kavasa ka̱ nu. 13 Ama ali ayin kamanga n kete kalinga ka kindi ko tsugono tsu Pashiya ka kpadai mu. Ama ɗa Makelu kalingata ku utsura dem u ta̱wa̱i adama a na u ɓa̱nka̱ mu, a ayin a na ngono m Pashiya mi ishi n remei mu. 14 Gogo na n ta̱wa̱ ta̱ adama a na n doku n dana wu ili i na i kuciya̱ uma a̱ nu na kelime, adama a na kene ku na ve enei va ki ta̱ a kadanshi ki ili i na i kuta̱wa̱ m megeshe ba.&gt;&gt;

15 Ayin a na wi a kudana mu kakuna ka nampa, ɗa n ja̱lika̱i kaci ka̱ va̱ a iɗika, n fuɗa n dansa feu ba. 16 Ɗa vuza na wi tsu vuma u saꞋwai una̱ u va̱, m ɓa̱yuwa̱i una̱ u va̱ ɗa n ka̱na̱i kadanshi a kudana vuza na wi lo kashani ɗevu nu mpa, &lt;&lt;Vuzagbayin, kene ku nampa ka kuta̱wa̱ka̱ mu ta̱ nu mɓa̱la̱ a̱ ka̱ɗu n a̱bunda̱i ali u ɗikai utsura u va̱ dem. 17 Mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa mi koci, nini ɗai n kuyaꞋan kadanshi n avu vuzagbayin vu va̱? Mpa na ikyamba i va̱ i kuwa̱i ayinviki a dikyai ɗa mi a̱ kuciya̱ a ɗa.&gt;&gt;

18 Ɗa vuza na wi tsu vuma tsa kpamu u saꞋwai mu, ɗa n ciya̱i utsura. 19 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba adama a na avu vu laꞋa ta̱ ili dem a̱ ubuta̱ u Ka̱shile, ma̱ta̱na̱ mo yongo n avu, gbama asuvu ka̱ta̱ vu tsurukpa.&gt;&gt;

Ana u yaꞋin kadanshi nu mpa, ɗa n tsurukpai ɗa n danai, &lt;&lt;Dansa vuzagbayin, adama a na vi neke mu ta̱ ɗe utsura.&gt;&gt;

20 Ɗa u danai, &lt;&lt;Vi yeve ta̱ ili i na i zuwai ɗa n ta̱wa̱i wa̱ nu? Gogo na u gaꞋan ta̱ m bono adama a na n shilika̱ n kalingata ka kindi ka Pashiya, ayin a na baci n lazai kalingata ka kindi ke Helene ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱. 21 Mi ta̱ a kudana wu biꞋi ili i na yi uɗani a Katagarda ka Mayun. Babu vuza na u ɓa̱nka̱i mu n lyaꞋa le utsura, sai Makelu koci kalingata ka̱ nu.

11

1 A̱ ka̱ya̱ ka iyain ka Dariyu vu Mede, n shamgbai n utsura adama a na m ɓa̱nka̱ yi ka̱ta̱ kpamu n doku yi katsura.

Ngono n ɗaka koɓolo nu ngono n gaɗi

2 &lt;&lt;Gogo na yaꞋan n dana wu ili i mayun. Ngono n tatsu n yoku mi ta̱ kuta̱wa̱ n lyaꞋa tsugono tsu Pashiya, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ kpamu mogono ma̱ na̱shi ma na ma kulaꞋa ngono n na m buwai dem uciyi. U ciya̱ baci utsura n uciyi u na wi n u ɗa, ka̱ta̱ u kushangu yaba dem u shilika̱ n tsugono tsu Helene. 3 A ayin a nanlo mogono mu utsura mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱, vuza na u kulyaꞋa tsugono ci ni n utsura ka̱u tsu na u cigai dem. 4 Ayin a na baci u ta̱wa̱i, tsugono ci ni ci ta̱ o kukoɗo ka̱ta̱ tsu wacuwa a ngon n na̱shi dem ma aduniyan, ntsukaya i ni n kuciya̱ tsu ɗa ba, i feu a̱ kuciya̱ utsura tsu na a̱yi u lyaꞋi ba, adama a na tsugono ci ni i ta̱ a̱ kumuɗa̱ tsu ɗa ka̱ta̱ e neke aza o yoku.

5 &lt;&lt;Mogono mu uɓon u ɗaka mi ta̱ a kutsurukpa ka̱u. Kovonshi vi ni vi yoku wi ta̱ a kulaꞋa yi n utsura ka̱ta̱ u lyaꞋa tsugono ci ni tsa n utsura u gbayin. 6 A kubana megeshe tsugono tsa aza a ɗaka n gaɗi i ta̱ o kuɓolongu una̱. Mekere mo mogono ma ɗaka mi ta̱ o ku olo mogono ma gaɗi, ama ka̱ta̱ mekere ma namba utsura u ni, a̱yi kolobo feu nannai. Ama i ta̱ a kuna mekere ma n vali vi ni m maku me le, n kagbashi ka na ka̱ ta̱wa̱i m mekere ma.

7 &lt;&lt;A̱ ka̱tsuma̱ ku umaci u mavuka wa vuza yoku wi ta̱ o kokpo vuza na u kulyaꞋa tsugono tsu uɓon u ɗaka. Wi ta̱ a ku uwa punu a̱ ubuta̱ wu utsura u le, ka̱ta̱ u shilika̱ n osoji a uɓon u gaɗi ka̱ta̱ u lyaꞋa le utsura. 8 Wi ta̱ a kuɗika a̱ma̱li e le koɓolo n ishiꞋwishi yi iyum a kubana a Masar koɓolo n ili i singai i le ya azanariya n azurufa, wi ta̱ a kuɗika ayin ka̱u kafu u doku u shilika̱ n tsugono tsa aza gaɗi kpamu. 9 A kubana megeshe mogono ma gaɗi mi ta̱ a kuꞋuwa ɗika i ɗaka ka̱ta̱ u shilika̱ n i ɗa, ama wi ta̱ o kubono a iɗika i ni. 10 Muku m mogono ma gaɗi ma i ta̱ o kufoɓuso kuvon, ka̱ta̱ a zama osoji n a̱bunda̱i a na a̱ kupura̱ngu yaba dem tsu na mini ma̱ tsu pura̱ uma. Ka̱ta̱ a banka n kuvon ka ali sai ubuta̱ wu utsura wu uɓon u tsugono tsu uɓon u ɗaka.

11 &lt;&lt;Ka̱ta̱ mogono ma ɗaka ma̱ ɗa̱nga̱ n wupa u shilika̱ m mogono ma gaɗi, a̱yi mogono ma gaɗi ma zama osoji n a̱bunda̱i ama i ta̱ ta na a kulyaꞋa utsura u ni. 12 Ayin a na u kotsoi kuna osoji a̱ a̱bunda̱i a na pa, ka̱ta̱ mogono mu uɓon u ɗaka ma̱ kuka̱ga̱, ka̱ta̱ wu una uma n a̱bunda̱i. Ama ulyaꞋi u ni wi e kugeshe ba. 13 Mogon mu uɓon u gaɗi mi ta̱ a kuzama osoji o yoku n a̱bunda̱i a na laꞋi a na wi ishi n ɗa. A̱ya̱ o yoku na kelime wi ta̱ a̱ kuciya̱ osoji n a̱bunda̱i, ufoɓushi kpamu mayin.

14 &lt;&lt;A ayin a nanlo uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ kushilika̱ m mogono mu uɓon u ɗaka. Aza a ucigi u vishili a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ nu i ta̱ o kuɓolongu una̱ adama a na a shatangu kene ka, ama a kufuɗa ba. 15 Ka̱ta̱ mogono mu uɓon u gaɗi ma̱ ɗa̱nga̱ u ɓolongu kayala, adama a na u kumba mashilya ma gbayin ma̱ likuci ma ciya̱ u lyaꞋa likuci ya n kuvon. Osoji a uɓon u ɗaka i ta̱ o kokpo babu utsura u na a̱ kushilika̱, ko ka̱tsura̱ ko osoji ka̱ ni ka na ka laꞋi n utsura a kufuɗa a shamgba a̱ shilika̱ ba. 16 Vuza na wi a tsurala n a̱yi u kuyaꞋan ta̱ tsu na u cigai, babu vuza na u kufuɗa kushamgba ka̱ta̱ n shilika̱ n a̱yi. Wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a iɗika i singai yo okpo i ni, ka̱ta̱ kpamu u ciya̱ utsura u na u kufuɗa kula̱nga̱sa̱ i ɗa. 17 Wi ta̱ e kusheshe adama a na u ta̱wa̱ n utsura u tsugono u ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ u ɓolongu una̱ m mogono mu uɓon u ɗaka. Ali u neke mogono ma ɗaka ma mekere ma̱ ni u zuwa, adama a na wi isa ubuta̱ u tsugono, ama ugboji u ni wi a kisa yi ba. 18 Ayin a na baci u kotsoi wi ta̱ o kubonoko kusheshe ku ni a uɓon wi iɗika i na yi ɗeɗevu n ka̱kina̱ ka mala, ka̱ta̱ u lyaꞋa utsura u ele vi le n a̱bunda̱i. Ama kovonshi vi iɗika i yoku wi ta̱ a kubanka ulinga u wono u ni a uteku, ka̱ta̱ kpamu u doku u zuwa yi u tsupa ulinga u wono u ni wa. 19 Nannai u kotso baci wi ta̱ o kubono a iɗika i ni i mashilya ma gbayin, ama wi ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ ka̱ta̱ u yikpa̱ babu kpamu vuza na u kene yi.

20 &lt;&lt;Mogono ma na mi isai tsugono e ekiye a̱ ni wi ta̱ a̱ kusuku kishi ku utafu, adama a kulyaꞋa ku kelime ku ubuta̱ u tsugono u ni. Ama a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin kenu i ta̱ a kuna yi, n wupa u ɗa ko kuvon ba.

21 &lt;&lt;Ka̱ta̱ vuma vu na u yotsoi ili i ma̱riki ba wi isa tsugono tsa e ekiye a̱ ni, vuza na wu uta̱i a kpaꞋa ku tsugono ba. Wi ta̱ a kuꞋuwa punu babu vuza na u yevei ka̱ta̱ wi isa utsura u tsugono wa n ugboji. 22 A̱ a̱shi a̱ ni i ta̱ a kuna osoji n a̱bunda̱i, a̱yi n vuza kelime vu uzuwakpani* dem i ta̱ a̱ kuniꞋwa̱nta̱ngu le. 23 Ayin a na baci a̱ ushuki n a̱yi, ka̱ta̱ u yaꞋan modoruko, wi ta̱ a kutsurukpa ka̱u n uma kenu a na i o kutono yi. 24 A ayin a na uɓon wu uciyi wi n ida̱shi i ma̱ta̱na̱, wi ta̱ a ku uwa a̱ ubuta̱ u nanlo ka̱ta̱ u lyaꞋa utsura u ɗa ali u yaꞋan ili i na isheku ko ikaya i ni i fuɗai i yaꞋin ba. Wi ta̱ e kupeceke aza a na i o kutono yi ucanuku n uciyi u na u pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon. Ka̱ta̱ kpamu u foɓuso adama a na u banka iɗika i na yi n i nshilya m gbagbaꞋin kuvon, ama a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin kenu.

25 &lt;&lt;Wi ta̱ o kufoɓuso osoji a utsura n ka̱ɗu ida̱shi ka̱ta̱ u ga̱za̱, adama a na u banka mogono ma ɗaka n vishili. Ama mogono ma ɗaka mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ feu kuvon n osoji a utsura n a̱bunda̱i, ama wi a kufuɗa kulyaꞋa ba adama a ugboji u na a yaꞋankai ni. 26 Aza a na i a kulyaꞋa e mevene me te m mogono ele ɗa i a kuciga kuna yi, osoji a̱ ni ta na i ta̱ a kuyaꞋan uniꞋwa̱ta̱ngi, ka̱ta̱ aza a̱ a̱bunda̱i a̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon. 27 Ngono n re n nanlo n na a̱ɗu e le a̱ na̱mgba̱i a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka gbani-gbani, i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kajiba ke te a kuyaꞋankpanai aꞋuwa ama ka kulyaꞋa ba, adama a na uteku wi ili dem wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a ayin a na a zuwai. 28 A̱yi mogono ma ɗaka wi ta̱ o kubono a iɗika i ni n uciyi n a̱bunda̱i, ama ka̱ɗu ka̱ ni ka kuyaꞋan ta̱ tsurala n uma a uzuwakpani u ciɗa. Wi ta̱ a kuyaꞋan tsu na u cigai ka̱ta̱ u bono a iɗika i ni.

29 &lt;&lt;A kubana ayin a uzuwi wi ta̱ a kubanka uɓon u ɗaka n kuvon kpamu, ama gogo na ukuna wa wi ta̱ a kusabaꞋa n tsu na wi ishi n acau. 30 Aza a antsu a̱ Kitim i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a̱ shilika̱ n a̱yi, ɗa wo okpoi ukuna u gbani. Ka̱ta̱ u bono n wupa ka̱u a̱ kushilika̱ n uma a uzuwakpani u ciɗa. Wi ta̱ o kubono u cikpa aza na ishi a iwain uzuwakpani u ciɗa wa.

31 &lt;&lt;Osoji a̱ ni i ta̱ o kubonoko mashilya ma gbayin ma̱ A̱Ꞌisa̱ ma ubuta̱ wu unata, a̱ la̱nga̱sa̱ ma̱va̱li ma, a̱ sa̱nka̱ alyuka a ayin tutu, ka̱ta̱ a zuwa ili yi unata i na i kula̱nga̱sa̱ ubuta̱ wa. 32 N uyevi u kadanshi u ni wi ta̱ o kubono wa̱ ciya̱ aza na ishi a iwain uzuwakpani wa. Ama aza a na i o kutono Ka̱shile ke le i ta̱ a kushamgba n utsura ka̱ta̱ a̱ shilika̱.

33 &lt;&lt;Aza a na i n kuyeve a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka i ta̱ a kupiꞋisaka aza o yoku n a̱bunda̱i. Ama megeshe kenu i ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi, ko ukpa̱ wa akina, ko a̱ ka̱na̱ le tsa agbashi ka̱ta̱ a̱ pura̱ ucanuku u le. 34 A ayin a na munuka mi lo a kulyaꞋa kelime, i ta̱ a̱ kuciya̱ uɓa̱nki kenu ama uma n a̱bunda̱i a na i n ukuna u mayun ba, i ta̱ o kuɓolongu n ele. 35 Aza e kuyeve o yoku i ta̱ a̱ kuyikpa̱ punu, nannai ɗa a̱ kuciya̱ ulapuli, a takpa le nshinda̱ ka̱ta̱ o bono ciɗa ali a kubana a ayin a uteku, a ɗa i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ tsu na a ɗa i uzuwi.

Mogono ma na ma ci cikpa ka̱ci ka̱ ni

36 &lt;&lt;Mogono mi ta̱ a kuyaꞋan tsu na u cigai. Wi ta̱ a kucikpa ka̱ci ka̱ ni ka̱ta̱ u dana a̱yi wi ta̱ n tsugbayin, u laꞋa a̱ma̱li ka̱ta̱ kpamu u yaꞋan kadanshi ki ishikushi a kubana u Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li. Wi ta̱ a kulyaꞋa ali sai ayin a na wupa u Ka̱shile u shanai, adama a na ili i na baci yi ɗe usheshi mayun ɗa i shana. 37 Wa kucikpa a̱ma̱li a ikaya i ni ba, ko a̱ma̱li a na a̱ma̱ci a cigai, ko ka̱ma̱li ke te wa kucikpa ba, ama wi ta̱ a kucikpa ka̱ci ka̱ ni u laꞋa le ra̱ka̱. 38 A na wa cikpa le, yaꞋan u kucikpa u cikpa ka̱ma̱li ka na ki a̱ kula̱na̱ mashilya ma gbayin, ka̱ma̱li ka na ikaya i ni i yevei ba, u la̱nga̱sa̱ka̱i kaꞋa azanariya, na azurufa, n atali a singai koɓolo n kuneꞋe ki ikebe. 39 Wi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ mashilya ma na ma laꞋi n utsura dem n kuvon n uɓa̱nki u ka̱ma̱li ka pulai. Ka̱ta̱ u cikpa aza a na o yotsongi ka̱ci ke le n a̱yi. Wi ta̱ a kuzuwa le a lyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ u uma n a̱bunda̱i ka̱ta̱ u peceke le iɗika yo okpo i le tsu katsupu.

40 &lt;&lt;A ayin a uteku mogono ma ɗaka mi ta̱ a kubanka mogono ma gaɗi ma n kuvon, mogono mu uɓon u gaɗi mi ta̱ a̱ kushida̱ yi n ekeke o odoku, n akumbi o odoku a, n antsu a̱ mini n a̱bunda̱i. Wi ta̱ a̱ kushilika̱ n likuci n a̱bunda̱i ka̱ta̱ u pura̱ngu le tsu na mini ma̱ tsu pura̱ uma. 41 Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a iɗika i singai n kuvon. Iɗika n a̱bunda̱i yi ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱, ama iɗika i Mowabu, n Edom, n aza e kelime a Amuno i ta̱ a kulaꞋaka. 42 N utsura u ni u kulyaꞋa ta̱ iɗika kakau n a̱bunda̱i, iɗika i Masar ya kulaꞋaka ba. 43 Wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ uciyi wa azanariya, n azurufa i ili i singai i na yi ufoɓi i Masar dem, ka̱ta̱ aza a Libiya, n aza a Itopiya a uwa e ekiye. 44 Ama kadanshi ka na ka̱ kuta̱ a uɓon u kasana n uɓon u gaɗi ki ta̱ e kuneke yi wovon, wi ta̱ a̱ kuta̱ n wupa u gbayin adama a na wu una uma n a̱bunda̱i ka̱ta̱ u pura̱ngu le. 45 Wi ta̱ a kuzuwa a̱pa̱m o tsugono a̱ ni e mere uteku n kusan ku singai ku ciɗa m mala. N nannai dem, wi ta̱ a kuyawa a uteku babu vuza na u kuɓa̱nka̱ yi.

12

Ayin a ukocishi

1 &lt;&lt;A ayin a nanlo Makelu, kalingata ka gbayin vuza na u ci inda uma a̱ nu, wi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱. Ayin a atakaci i ta̱ lo kpamu a̱ kuta̱wa̱ a na ka̱ta̱ a saꞋwai kuyaꞋan tsu nanlo ba, ali n ugiti wa aduniyan. Ama a ayin a nanlo vuza lakam a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ nu, vuza na a cinai kula ku ni uɗani a katagarda ka̱ Ka̱shile ka, wi ta̱ a̱ kuciya̱ wishi.&gt;&gt; 2 Uma n a̱bunda̱i a na a̱ kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi le a iɗika i ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱, aza o yoku a kubana u wuma u babu uteku, aza o yoku a kubana ubuta̱ u wono n tsugoyi tsu babu uteku. 3 Aza a na i n ugboji i ta̱ a kakana tsu na gaɗi u tsu akana hawun, aza a na kpamu a zuwai uma n a̱bunda̱i o yongoi n usuɓi, i ta̱ a kakana tsa azangata a gaɗi ali a kubana ko wannai. 4 Ama avu Daniyan zuwa kadanshi ka a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ta̱ vu zuwa urotu a katagarda ka, sai ayin a ukocishi a yawa. Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a̱ kula̱nsa̱ kuyeve.&gt;&gt;

5 Ɗa mpa Daniyan n la̱nuki, ɗa me enei uma e re kashani kelime ka̱ va̱, vuza te u shamgbai a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ka nampa, vuza te tamkpamu a̱ ka̱kina̱ ka nan ɗe. 6 Ɗa vuza te we ecei vuza na wi u uki n kuminya ku a̱ri, kashani a gaɗi vu mini va, &lt;&lt;Ali wanai ɗai ili i kuneke mereve i nampa ya i kushana?&gt;&gt;

7 Vuma vu na motogu ma̱ ni mi wa̱ a̱ri, a kashani gaɗi vu mini va, u ɗengusa̱i kukiye ku usungai ku ni n ku ugula̱ ku ni dem gaɗi, ɗa m panakai ni a kuyaꞋan akucina u vuza na wi n wuma ko wanai, u danai, &lt;&lt;I ta̱ a kuyaꞋan a̱ya̱ a tatsu n kagimi, ayin a na utsura u uma a ciɗa u kuyawa uteku, ili i nampa dem yi ta̱ a kushana.&gt;&gt;

8 M pana ta̱ ili i na u danai, ama n yeve i na wi a ku dansa ba, ɗa me ecei ni, &lt;&lt;Ali wannai ɗai i nampa yi a kuzuwa uteku, vuzagbayin vu va̱?&gt;&gt;

9 Ɗa u danai mu, &lt;&lt;Laza gogo na, Daniyan, adama a na kadanshi ka na n dansai va ki ta̱ usokongi ɗa kpamu ki uzuwi urotu ali sai ayin a ukocishi. 10 I ta̱ o kubonoko uma n a̱bunda̱i ciɗa, ka̱ta̱ a lapula le o okpo babu ka̱biꞋin. Ama uma a gbani-gbani i ta̱ a kulyaꞋa kelime n kawuya ke le. Babu vuza na wi a kuyaꞋan kawuya u kuyeve. Ama aza a na i n ugboji i ta̱ e kuyeve.

11 &lt;&lt;A kanna ka na a̱ sa̱nka̱i alyuka a na a ci yaꞋansa ayin dem va, ɗa a zuwai kpamu i na i kuta̱wa̱ka̱ n unata m muna, ali ayin ka̱kpa̱nkete n amangatawenre n amanga̱na̱shi n kupa (1, 290). 12 Una̱ u singai u ɗa u vuza na u vanai, ɗa shamgbai ali a kubana a uteku u ayin ka̱kpa̱nkete n amangatawantatsu n kamangankupa n tawun (1, 335).

13 &lt;&lt;Ama avu laza sai ayin ukocishi. Vi ta̱ a̱ kukuwa̱, a kubana a ayin a uteku kpamu vi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ adama a na vi isa agadu a̱ nu.&gt;&gt;

* 1:2 1:2 Babila vu ɗaɗa kpamu e ci ɗeke shina n kelentsu ka aza a Ibirahi

* 6:17 6:17 Ngono n cau n ci yaꞋan ta̱ n iɗani a nkawani n le tsu urotu u na vuma gbani u kuyaꞋan n u ɗa ba

* 7:5 7:5 Biya kula ku manama ku yoku ku ɗa n kelentsu ka aza a Ibirahi

* 11:22 11:22 ubuta̱ u nampa wi ta̱ a kadanshi ka Ganu gbayin vu Ka̱shile

Hosiya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Hosiya

Kuɓa̱yuwa̱

Keniki Hosiya u yaꞋan ta̱ ulinga u ni a uɓon u gaɗi wi iɗika ya aza a Isaraila, ana Keneki Emosu u kotsoi ulinga u ni a ayin a atakaci kafu Samariya u yikpa̱ a̱ ka̱ya̱ ka 721 BC. Ili i na u zuwakai katsura kudansa i ɗaɗa ukuna u kutono ka̱ a̱ma̱li ku uma a nanlo koɓolo n ukpa̱ɗi u kuneke a̱ɗu u le u Ka̱shile. Hosiya u gisanki ukpa̱ɗi u kuneke wa̱ a̱ɗu u nampa derere n yolo i ni i na u yaꞋin n vuka vu ukpa̱ɗi u kushiya kaci. Derere tsu na vuka vi ni Goma u kpa̱ɗa̱i kusuɓa̱ yi, nannai ɗa uma a̱ Ka̱shile a̱ ka̱sukpa̱i Vuzavaguɗu. Adama a ukuna u nampa, afada i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa aza a Isaraila. N nannai dem a kubana a uteku, ucigi u gbayin u Ka̱shile wi ta̱ a kuyaꞋan ulinga, ka̱ta̱ u bonoko iɗika ya kpamu wa̱ ni ali ucigi wa u lyaꞋa kelime feu. Ucigi u nampa u yotsongu ta̱ u ɗa a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kadanshi, &lt;&lt;Nini ɗai n kuka̱sukpa̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza a Isaraila? Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ kuka̱sukpa̱ mu n yaꞋan nannai ba. Ucigi u va̱ a kubana wa̱ ɗa̱ wi ta̱ n utsura ka̱u.&gt;&gt; 11:8.

Ukuna u Katagarda ka nampa

Yolo i Hosiya n limata i ni 1:1-3, 5 Akaka a wuya a kubana wa aza a Isaraila 4:1-1; 3:16 Akaka a kucinukpaka ku unushi n uzuwakpani 14:1-9.

1

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Hosiya maku ma Beri, a makyan ma na mogono Uziya wi o tsugono, ɗa kpamu u lyaꞋi kelime a ayin o Jotam, Ahazu n Hezekiya ngono n Yahuda, n ayin a na Jerobuwam maku ma Jowashi wi mogono mi Isaraila.

Vuka vu Hosiya m muku n ni

2 Akaka a ugiti a na Vuzavaguɗu u danai Hosiya, a ɗaɗa, &lt;&lt;Bana, vu ɗika kashakanlai wo okpo vuka vu nu, ka̱ta̱ i matsa muku n tsugbani, tsu na uma a̱ va̱ i a tsugbani ka̱u, a̱ ka̱sukpa̱i uye u Vuzavaguɗu.&gt;&gt; 3 Ɗa u banai u zuwai Gomaru, mekere ma Dibilayim, ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱ ali ɗa u matsakai ni maku mo kolobo.

4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai Hosiya, &lt;&lt;Vu neꞋe maku ma kula Jezirelu, adama a na makyan kenu mi ta̱ a kutakacika kpaꞋa ku Jehu adama a mpasa n Jezirelu. Ka̱ta̱ kpamu n zuwa tsugono tsu kpaꞋa tsa aza a Isaraila tsu kotso. 5 A kanna ka nanlo kaꞋa ma kuzuwa utsura wa aza a Isaraila u kotso ɗe a̱ ka̱ra̱ ka Jezirelu.&gt;&gt;

6 Ɗa Gomaru u doku u ɗikai ka̱tsuma̱ u matsai mekere. Ɗa Vuzavaguɗu u danai Hosiya, &lt;&lt;NeꞋe maku ma kula Lo-rahama, ɗaɗa mi a kupana asuvayali a kpaꞋa ku Isaraila, ali n cinukpaka le unushi u le ba. 7 Ama mi ta̱ a kupana asuvayali a kpaꞋa ku Yahuda, Mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le mi ta̱ a ku isa le. Ama ba n ucanuku u kuvon ko kayaꞋa ko kotokobi ko odoku ko akumbi e le ba,&gt;&gt;

8 Ana Gomaru u kasai Lo-rahama mani, ɗa u doku u ɗikai ka̱tsuma̱ ko yoku u matsai maku mo kolobo. 9 Ɗa Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;NeꞋe maku ma kula Lo-ami. adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱ aza a Isaraila uma a̱ va̱ a ɗa ba, mpa kpamu Ka̱shile ke le kaꞋa mi ba.&gt;&gt;

10 Ko n nannai dem, ka̱bunda̱i ka aza a Isaraila ki ta̱ o ko okpo tsu kayala ka mala, ka na ki kugisanku ko kukece ba. A̱ ubuta̱ u na wi ishi u danai le, &lt;&lt;A̱ɗa̱ uma a̱ va̱ a ɗa yi ba,&gt;&gt; Ka̱ta̱ a dana le,&lt;&lt;Muku n Ka̱shile ka wuma.&gt;&gt; 11 Ka̱ta̱ o ɓolongu uma Yahuda n uma a Isaraila okpo vu te, i ta̱ a zagbaka ka̱ci ke le vuza kelime vi te, n vuza kelime vu nanlo ɗa a̱ ku uta̱ isa iɗika le. Adama a na kanna ka nanlo ki ta̱ o ko okpo kanna ka gbayin ka Jezirelu.

2

Unambi wu usuɓi wi Isaraila

1 Ka̱ta̱ vu ɗeke aza a̱ nu a Isaraila, &lt;&lt;Uma a̱ va̱&gt;&gt;, n ataku a̱ nu,&lt;&lt;M pana ta̱ asuvayali e le.&gt;&gt;

2 &lt;&lt;Dana Isaraila a̱na̱ku a̱ nu, dana yi,

adama a na a̱yi vuka vu va̱ ɗa kpamu ba,

mpa kpamu vali vu ni ɗa ba.

Danai yi u ka̱sukpa̱ tsugbani n tsu cishakanlai,

u sa̱nka̱ uma a na a kusaꞋwa yi mani.

3 Ta baci nannai ba, mi ta̱ ka̱sukpa̱i yi koshomboɗi,

n ka̱sukpa̱ yi tsu na a matsai ni,

ka̱ta̱ m bonoko yi tsu iɗika i na yi n ili ba

ali mu una yi n kakuli.

4 Mi a kupana asuvayali e le ba,

adama a na ele muku n na a matsai a̱ ubuta̱ u cishakanlai n ɗa.

5 Adama a na a̱na̱ku e le kashakanlai kaꞋa,

a̱yi na u matsai le va u yaꞋan ta̱ ili i wono.

U danai, &lt;Mi ta̱ o kutono ncigi n va̱,

ele na e ci neke mu ilikulya m mini mo kusoꞋo,

n tsugbere, n arikinla, m maniꞋin ali n ma̱kya̱n.&gt;

6 Adama a nannai mi ta̱ a kukanza uye u ni n awana,

Mi ta̱ a kumaꞋaka yi mashilya adama a na ka̱ta̱ u ciya̱ uye u ku uta̱ ba.

7 Wi ta̱ kutono ncigi n ni, ama wi a kucina le ba,

Wi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ le ama we kene le ba.

Ka̱ta̱ u dana, &lt;Mi ta̱ o kubono u vali vu va̱ vu ugiti,

adama a na ida̱shi i vali vu va̱, i laꞋa ta̱ i gogo na.&gt;

8 Ama u yeve a na mpa ɗa n ci n neke yi ilikulya, ma̱kya̱n ma savu m maniꞋin ba,

n azurufa n azanariya n a̱bunda̱i,

a na u yaꞋankai ulinga a̱ ubuta̱ u ka̱ma̱li ka Balu.

9 Adama a nannai a makyan ma vukyaꞋa mi ta̱ a̱ a ku isa ilikulyaꞋa i va̱,

n ma̱kya̱n ma̱ va̱,

n tsugbere tsu va̱,

a na n neke ni u palakai ka̱ci ka̱ ni.

10 Gogo na mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ yi koshomboɗi,

a̱ a̱shi a ncigi n ni,

babu vuza na wa ku isa yi ekiye a̱ va̱.

11 Mi ta̱ a kuzuwa yi u kpa̱ɗa̱ ku yaꞋan ma̱za̱nga̱,

n ka̱ɗiva̱ ka̱ ni ka na u ci yaꞋan a̱ ka̱ya̱ dem, n ko wotoi u savu,

n ka kanna ka Ashibi ka̱ ni, n ka kanna kakau ka̱ ni.

12 Mi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ ashina a itacishi a̱ ni, nu nɗanga mu mbiri n ni, n na u danai,

&lt;Na va ɗaɗa katsupu ka̱ va̱,

ka na ncigi n va̱ n nekei mu&gt;

mi ta̱ a kuzuwa le okpo kakamba ka na ki n ili ba,

ka̱ta̱ nnama n kakamba n takuma le.

13 Mi ta̱ a kutakacika yi, adama a ayin a na u cinukpai nu mpa,

ana u songi ili i ma̱gula̱ni yi alyuka u Balu,

u ukai iliyatsuvu nu nkawani ma azanariya,

u tonoi ncigi n ni,

mpa Vuzavaguɗu n danai.

Ucigi u Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni

14 &lt;&lt;Adama a nannai mi ta̱ a kukparasa yi

m banka yi e meremune,

ka̱ta̱ n yaꞋanka yi kadanshi ka na ka kuvaꞋanka yi ka̱ɗu.

15 Ta ɗe n kubonoko yi n kashina ki itacishi ka̱ ni,

ka̱ta̱ m bonoko una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u ni, ubuta̱ u kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱,

Ta ɗe wa ku ushuku mu,

tsu ayin e cikere ci ni,

n tsu makyan ma na wu uta̱i a iɗika i Masar.

16 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;A kanna ka nanlo,

vi ta̱ e kuɗeke mu, &lt;Vali vu va̱,&gt;

Vi o kudoku kuɗeke mu &lt;Balu ba.&gt;

17 Mi ta̱ a kutakpa kula ku Balu a una̱ u ni,

wi o kudoku kuɗeke kula ku ni ba.

18 A kanna ka nanlo mi ta̱ a kuyaꞋan uzuwakpani,

nu nnama n kakamba nu nnu,

n ili i na yi a̱ nkuɗa̱ru a iɗika,

adama a na uma o yongo m ma̱ta̱na̱.

Mi ta̱ o kukoɗoso ucanuku u kuvon a iɗika ya,

kotokobi n utan,

ka̱ta̱ a yaꞋan ida̱shi i le m ma̱ta̱na̱.

19 Mi ta̱ a kuɗika wu vo okpo vuka vu va̱ vu ko wannai,

mi ta̱ a̱ kuɓa̱na̱ wu n usuɓi n kamayun,

n yotsongu ucigi u na u tsu sabaꞋa ba,

n asuvayali.

20 Mi ta̱ a̱ kuɓa̱na̱ wu n usuɓi,

vi ta̱ e kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.

21 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;A kanna ka nanlo mi ta̱ a̱ ku ushuku avasa a̱ ni,

ka̱ta̱ n yoꞋo mini a iɗika.

22 Ka̱ta̱ iɗika i matsa ishina,

m ma̱kya̱n m maniꞋin ma zaitu,

i ta̱ a̱ ku ushuku n ka̱la̱ka̱tsu ke te a dana,

Jezirelu vi ca̱Ꞌa̱ vu Ka̱shile,

23 Mi ta̱ a kuzuwa uma a̱ va̱ a lyaꞋa kelime a iɗika,

ka̱ta̱ m pana asuvayali a uma a na n danai mi a kupana asuvayali e le ba,

ka̱ta̱ n dana aza a na n danai uma a̱ va̱ ɗa ba, &lt;A̱ɗa̱ ɗa uma a̱ va̱,&gt;

Ka̱ta̱ ele feu a dana, &lt;Avu ɗa Ka̱shile ka̱ tsu.&gt; &gt;&gt;

3

Hosiya u shiba̱i vuka vi ni

1 Vuzavaguɗu u doku u danai mu, &lt;&lt;Bana, vu bonoko n vuka vu nu, vu na wi o kutono ali o yoku a tsugbani n e le. Vu ciga yi tsu na mpa Vuzavaguɗu mi a kuciga aza a Isaraila, ko a na wo okpoi o bono ta̱ kutono a̱ma̱li a kucikalasa kuneke akala alyuka u ka̱ma̱li.&gt;&gt; 2 Ɗa n tsupai ikebe i tsumana i ni azurufa gendu n itabi i na i yawai kagisamkpatsu amangatawun n amangerenkupa, (150) 3 Ɗa n danai ni,&lt;&lt;Vi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu nu mpa ayin e re. Vi a kubana a̱ ubuta̱ u tsushakanlai ko vu vaku n vali vu yoku ba. Ta feu mpa nannai mi a kuvaku n avu ba.&gt;&gt; 4 Nannai va wi ta̱ a kadanshi aza a Isaraila i ta̱ a kuyaꞋan ayin ka̱u babu mogono ko vuza kelime, kpamu babu alyuka ko katalikalyuka, ko efodu ko a̱ma̱li a na o kutono. 5 Ka nanlo ko kotso baci aza a Isaraila i ta̱ o kubono kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le n mogono me le Dawuda, n wovon u ɗa o kubono u Vuzavaguɗu adama a na a̱ ciya̱ kasingai ka̱ ni a ayin a ukocishi.

4

Ka̱shile ke kecei unushi wa aza a Isaraila

1 A̱ɗa̱ aza a Isaraila, panai kadanshi ka Vuzavaguɗu,

adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ n kadanshi n a̱ɗa̱, a̱ɗa̱ na yi a̱ ida̱shi a iɗika ya,

adama a na ko kamayun n ucigi,

ko kuyeve ku Vuzavaguɗu a iɗika ya.

2 I ta̱ a kuyaꞋan akucina a tsu shatangu ba, n aꞋuwa n munuka, n tsugbani,

nu nsata, n uboki n kutsuwa̱n ku mpasa ma aza babu unushi a makyan dem,

3 Adama nannai iɗika ya yi ta̱ e kuɗekpe,

ili i na yi punu ra̱ka̱ yi ta̱ e kuɗekpe,

nnama n kakamba nu nnu n adan i ta̱ a̱ kukuwa̱.

4 Ɗa Vuzavaguɗu u danai,

Ka̱ta̱ vuza u neke toku unushi ba ko u ɓarangu yi,

adama a na n a̱ɗa̱ ɗa mi a kadanshi a̱ɗa̱ anan ganu.

5 Adama a nannai, avu ganu vi ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ n kanna n kayin.

keneki feu ki ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ n avu n kayin.

mi ta̱ a ku una Isaraila a̱na̱ku a̱ nu.

6 Uma a̱ va̱ i ta̱ a̱ kukuwa̱ adama a unashi.

A na wo okpoi a̱ɗa̱ anan ganu i iwain kula̱nsa̱ kuyeve,

mpa feu mi ta̱ a ku iwan ɗa̱ a ulinga u tsuganu,

adama a na i cinukpa ta̱ n wila̱ u Ka̱shile,

mpa feu mi ta̱ a kucinukpa n muku n ɗa̱ a ulinga u tsuganu.

7 Tsu na anan ganu i o kudoku n ka̱bunda̱i,

ta feu unushi o kudoku n ka̱bunda̱i nannai,

mi ta̱ o kubonoko tsugbayin ci le tsu okpo ili yi unata̱.

8 I ka̱na̱i ku kuɓolonku ka̱ci ka̱ ɗa̱ uciyi n kuneꞋe ku unushi ku uma a̱ va̱,

ɗa a̱ ka̱sukpi uma a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan unushi wa.

9 Tsu na uma i, ta feu anan ganu nannai okpoi una̱ u te.

Mi ta̱ a kutakacika le adama a kawuya ke le,

mi ta̱ a kutsupa le derere vu ulinga u le.

10 Yi ta̱ a kulyaꞋa ama yi a̱ kucuwa̱ ba,

yi ta̱ kpamu a kuyaꞋan cishakanlai adama a na i ciya̱ muku

ama yi a̱ kuciya̱ limata ba,

adama a na i iwan ta̱ Vuzavaguɗu i tonoi a̱ma̱li, 11 ɗa Vuzavaguɗu u danai,

kuyaꞋan cishakanlai, n ma̱kya̱n ma savu,

n ma̱kya̱n ma na ma lamkpai,

ma tsu zuwa ta̱ uma a̱ va̱ kupuwa̱nka̱. 12 uma a̱ va̱ i ta̱ a̱ kula̱nsa̱ kuyeve.

a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li a nɗanga a na e sheꞋwei,

a dana le ili i na a kuyaꞋan,

e kusheshe ku le ka̱ma̱li ka ki ta̱ a kudana le,

ili i na yi a̱ kuta̱wa̱,

a̱ɗu a cishakanlai a̱ ya̱nsa̱i le, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kutono Ka̱shile ke le.

13 a yaꞋansai alyuka gaɗi vu nsasan,

ɗa kpamu o songi kuneꞋen gaɗi va aginda,

n a̱miꞋin a nɗanga n Oku,

adama a na i ta̱ n kulu ku sungai.

ɗa i zuwai n kere n ɗa̱ n ka̱na̱i cishakanlai,

ejene a̱ ɗa̱ tamkpamu a̱ ka̱na̱i tsugbani.

14 Mi a kutakacika muku mu nkere n ɗa̱,

a makyan ma na i a cishakanlai ba,

ko n takacika ejene a̱ ɗa̱, adama a tsugbani ba,

adama a na ali feu yi ta̱ a kuyaꞋan nannai,

i tsu vaku ta̱ n ashakanlai a̱ nva̱li ma̱ a̱ma̱li,

ɗa kpamu yi o kutono a̱ma̱ci o yoku pulai,

uma a na a iwai kupana, i a̱ kukpa̱ɗa̱ ku ene ba.

15 Ko a na wo okpoi aza a Isaraila i ta̱ a tsugbani,

ka̱ta̱ aza a Yahuda a yaꞋan unushi tsu nanlo ba.

ka̱ta̱ i bana i yaꞋan kucikpa a Giliga ba,

ko tana i gaɗukpa a kubana Betu-avin ba,

ka̱ta̱ i yaꞋan a kucina n kula ku Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ wa ba.

16 Aza a Isaraila i ta̱ n ugbamukaci,

tsu makparagi,

Nini ɗai Vuzavaguɗu u kuguɓa le,

tsu mokyon ma na i a kuguɓa a̱ ubuta̱ wi ijanu?

17 Ka̱sukpa̱i aza a Isaraila endeꞋen n le,

adama a na i o kutono ta̱ a̱ma̱li.

18 Makyan ma na baci o kotsoi isoꞋoshi i le,

ka̱ ta̱ a lyaꞋa kelime n cishakanlai ci le,

a tsu laꞋa ta̱ n kuciga ili i wono,

a na a̱ kuciya̱ tsugbayin.

19 Kabatalikpau ki ta̱ a̱ kupura̱ngu le gbende,

ka̱ ta̱ kuneꞋen ku le ko okpo le ili i wono.

5

Atakaci adama aza a Isaraila n Yahuda

1 Panai ka nampa, a̱ɗa̱ anan ganu,

kira̱nga̱i, a̱ɗa̱ uma a Isaraila,

zuwai atsuvu, aza a kpaꞋa ku tsugono,

i ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ afada,

adama a na yi okpo ta̱ maza a Mizipa,

a̱ ubuta̱ u kucikpa a̱ma̱li ɗe a Taboru.

2 Ɗa i ga̱va̱ka̱i le kpenle ku uga̱vi adama a na ya aza le,

mi ta̱ a kutakacika yaba dem vu ɗa̱.

3 Mpa n yeve ta̱ ka̱ɗu ka Ifirayimu,

Aza a Isaraila i usokongi a̱ va̱ ba.

a̱ɗa̱ kumaci ku Ifirayimu, i yaꞋan ta̱ cishakanlai,

Aza a Isaraila tankpamu a natukpa ta̱.

4 Ka gbani-gbani ke le ka̱ ka̱sukpa̱ le o bono u Ka̱shile ke le ba,

adama a na i ta̱ n a̱ɗu a cishakanlai,

adama a nannai e yeve Vuzavaguɗu kpamu ba.

5 Ugbamukaci wa aza a Isaraila wu uta̱ ta̱ e keteshe,

Aza a Ifirayimu i ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ adama a unushi u le,

aza a Yahuda feu a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ n ele.

6 N ushiga wu nlala n wa anaka,

i ta̱ a kubana kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu,

ama i a̱ kuciya̱ yi ba,

adama a na u ka̱sukpa̱ le ta̱.

7 A yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu unambi wu usuɓi,

a matsai muku n na mi n ni ba.

a̱ ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu,

i ta̱ a ku una le n ili i kashina i le.

8 Lika̱i kavana a Gibiya,

i lika̱ vushari a Rama.

yaꞋin yoroli i kuvon a Betu-avin,

yaꞋin kujeꞋe ku kuvon kumaci ku Bayami.

9 Iɗika i Ifirayimu yi ta̱ o kokpo agali, a kanna ka atakaci,

a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ki Isaraila,

n dansa ta̱ ili i na yi a̱ kugita̱ mayun.

10 Aza e kelime a Yahuda,

okpoi tsu aza a na a tsu takpa atali e kureꞋe ku kashina,

mi ta̱ a̱ kutsuwa̱n ka̱ le wupa u va̱,

tsu na mini ma tsu aya.

11 Aza a Ifirayimu i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci,

afada a lyaꞋa le ta̱,

adama a na e sheshe ta̱ kutono a̱ma̱li.

12 Adama a nannai mi ta̱ o kokpo tsu kazun a Ifirayimu,

ka̱ ta̱ n zuwa aza a Yahuda okpo agali.

13 Ana aza a Ifirayimu enei mɓa̱la̱ n le,

aza a Yahuda feu enei usa̱n u le,

ɗa aza a Ifirayimu o bonoi a Asiriya,

a̱ ubuta̱ u mogono ma gbayin.

Ama mogono ma̱ kuɓa̱nka̱ le, ko wu isa le ba.

14 Mi ta̱ o kokpo tsu kawu wa aza a Ifirayimu,

tsu maku ma kawu kpamu wa aza a Yahuda.

mi ta̱ a ku sazasa le ka̱ta̱ n laza,

babu vuza na u ku isa le ekiye a̱ va̱.

15 Ka̱ ta̱ m bono a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i va̱,

ali makyan ma na a̱ la̱nsa̱i mu a̱ shika̱i unushi u le.

a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ele ɗa a̱ kula̱nsa̱ mu.

6

Uma a yaꞋin kapalaka̱shi ku unushi u le

1 &lt;&lt;Ta̱wa̱i, tsu bonoi u Vuzavaguɗu.

U sazasa tsu ta̱, ama wi ta̱ o kupotsokpo tsu gogo na,

u uka tsu ta̱ muna,

ama wi ta̱ a̱ ku pala untsu a̱ tsu.

2 Ci yaꞋan baci ayin ere wi ta̱ a̱ kusabaꞋa tsu,

a kanna ka tatsu wi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ tsu,

ka̱ ta̱ tsu da̱sa̱ngu e kelime ka̱ ni.

3 Tsu kira̱nga̱i, adama a na tsu yevei Vuzavaguɗu,

kuta̱wa̱ ku ni mayun ɗa tsu na ubuta̱ u tsu akana.

wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ tsu, tsu mini ma̱ Ka̱shile,

tsu mini ma kaꞋwun, ma na ma tsu zuwa iɗika i ta̱na̱.&gt;&gt;

4 Vuzavaguɗu u danai, yiɗa̱i n kuyaꞋanka n a̱ ɗa̱, aza a Ifirayimu?

Yiɗa̱i n kuyaꞋanka n a̱ ɗa̱, aza a Yahuda?

Ucigi u ɗa̱ wi ta̱ tsu egele makyan kenu tsu puwa̱nka̱,

tsu ciza tsu na tsu tsu sa̱ruwa̱ n usana.

5 Adama a nannai ɗa n suki eneki a̱ va̱ a kapusai nu,

mu unai le n kadanshi ka̱ una̱ u va̱,

afada a̱ va̱ i ta̱ tsu kutashi ku kanna.

6 n ciga alyuka a̱ ɗa̱ ba,

ama in ciga ta̱ kamayun n usuɓi wa̱ a̱ ɗa̱,

kuyeve ku Ka̱shile kulaꞋa ta̱ alyuka o kusongu.

7 Ama a sula ta̱ uzuwakpani u va̱ tsu A̱da̱mu,

a yaꞋankai mu unambi wu usuɓi.

8 Giliyadu likuci i ɗa ya aza a ka gbani-gbani,

wi ta̱ a̱ kuka̱ra̱sa̱ n urotu wu mpasa.

9 Tsu na aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ a̱ tsu puta̱ vuma,

ta anan ganu a gbaɓai kaci nannai,

adama a na a yaꞋan munuka a uye u Shekem,

a kuyaꞋan ka gbani-gbani.

10 Me ene ta̱ ili yi unata̱ a kpaꞋa ki Isaraila,

aza a Ifirayimu a kuyaꞋan cishakanlai,

ɗa aza a Isaraila okpoi o kutono a̱ma̱li.

aza a Isaraila a natukpa ta̱ ka̱ci ke le.

11 A̱ɗa̱ aza a Yahuda,

a zuwaka ɗa̱ ta̱ kanna ka vu kyaꞋa.

a makyan ma na ma kubono n uma a̱ va̱ a na a̱ pura̱i a kubana a ugbashi,

m bonoko le n uciyi u le.

7

Unushi wa aza a Isaraila n ugbamukaci u le

1 A makyan ma na baci n cigai kupotsotongu aza a Isaraila,

ka̱ta̱ unushi wa aza a Ifirayimu wu uta̱ e keteshe

n ka gbani-gbani ka aza a Samariya ka̱ uta̱ e keteshe,

adama a na a yaꞋan ta̱ unambi wu usuɓi.

ele oboki a ɗa n aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱,

2 Ama a zuwaka,

a na mi a kuciɓa n ka gbani-gbani ke le ba,

gogo na ka gbani-gbani ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ le ta̱,

ki ta̱ a̱ a̱shi a̱ va̱.

3 A kuzuwa mogono ma̱za̱nga̱ n ka gbani-gbani ke le,

aza e kelime feu a̱ ma̱za̱nga̱ n unambi wu usuɓi u le.

4 Ra̱ka̱ vu le i ta̱ a mali ma tsugbani,

tsu akina a kazatsu,

tsu akina a na o kudoku nɗanga ba,

a makyan ma na a̱yi biꞋi a kulapa kiya.

ali a kubana a makyan ma na kiya ka ku shitai, 5 A kanna ka̱ ka̱ɗiva̱ ka kuzuwa mogono ma savu,

a tsu zuwa ta̱ mogono n aza e kelime o soꞋo ma̱ra̱ ali ma maka le,

ka̱ta̱ u gbaɓa kaci n aza a kavama.

6 Asuvu a usuɗukpi a na akina a kazatsu,

wupa u le u tsu yongo ta̱ a kutasa ali kayin washi.

n usana wu uta̱ tsu melentsu ma akina.

7 Ra̱ka̱ vu le asuvu a usuɗukpi tsu akina a kazatsu,

a ku una aza o tsugono e le.

ngono n le ra̱ka̱ a̱ yikpa̱ ta̱,

ko vuza u sa̱la̱ka̱ mu ba.

Aza a Isaraila n uduniyan u na u buwai

8 Aza a Ifirayimu a gbaɓai kaci n uduniya,

okpoi tsu kemeshe ka na a vadalukpai ba.

9 Omoci a̱ ka̱na̱i kulyaꞋa utsura u le, ama a zuka ba,

ka̱nji ka̱ri ka̱ uta̱i le, ama e yeve ba,

10 A̱ra̱ɗi aza a Isaraila wu uta̱i e keteshe,

n nannai dem o bono wa̱ va̱ ba,

mpa na mi Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le.

kpamu a̱ la̱nsa̱ mu ba.

11 Aza a Ifirayimu i ta̱ tsu moɗoi,

gogo lo a̱ ya̱nsa̱ le adama a na i n ugboji ba,

anana a̱ la̱nsa̱ uɓa̱nki wa aza a Masar,

makpaꞋa a panaka le a̱ ku la̱nsa̱ uɓa̱nki wa aza Asiriya.

12 Makyan ma na baci a kulaza, mi ta̱ a ku taɗuku maza ma̱va̱,

mi ta̱ a̱ kucipa̱ka̱ le iɗika tsu na a ci yaꞋanka nnunu n na mi a ciꞋimkpi gaɗi.

13 Ili ya atakaci a kubana we le,

adama a na a suma mu ta̱,

i ta̱ a̱ kukuwa̱,

adama a na a yaꞋanka mu ta̱ ugbamukaci.

ko a na wo okpoi n ciga ta̱ kushiba̱ le,

ama ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka mu aꞋuwa.

14 A̱ shika̱ ma̱shi me le a kubana wa̱ a̱ va̱ n ka̱ɗu ke te ba,

a na i a̱ ma̱shi a iꞋuwa i le,

a kiɗasai ikyamba i le tsu aza o kutono a̱ma̱li

adama a ufolu ilikulya n ma̱kya̱n

a yaꞋankai mu ugbamukaci.

15 Ko a na wo okpoi mpa ɗa m gbarai le,

n zuwai le a tsurukpai,

ama n nannai dem ɗa i a kuyaꞋanka mu kawuya.

16 A vadalukpakai mu kucina̱, o kutono a̱ma̱li a gbani.

i ta̱ tsu utan u na u koɗoi.

I ta̱ a ku una aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ e le n kotokobi,

adama a kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi ke le.

i ta̱ o ko okpo ili i ma̱ka̱n a iɗika i Masar.

8

Aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i uye u Ka̱shila̱

1 Zuwa kavana a una̱ u nu, tsu kajimba,

irala i ɗa̱ yi a̱ kucipa̱ a gaɗi vu uma a Vuzavaguɗu,

adama a na uma a sula ta̱ uzuwakpani u va̱,

ɗa a yaꞋankai wila̱ uva̱ ugbamiwasuvu.

2 A̱shika̱i wa̱ a̱ va̱,

a kudana, &lt;&lt;Ka̱shila̱, a̱tsu aza a Isaraila tsu yeve wu ta̱.&gt;&gt;

3 Ama aza a Isaraila a iwan ta̱ ili i na yi i singai,

adama a nannai irala yi ta̱ a kuguva le.

4 A zuwai ngono, ama n wu ushuki uva̱ ba.

a zuwai aza e kelime ama ba n wu ushuki uva̱ ɗa ba.

a yaꞋankai ka̱ci ke le a̱ma̱li n azurufa n azanariya e le,

na lo wo okpo le ta̱ ili i munuka.

5 Avu Samariya n iwan ta̱ ka̱ma̱li ke medendem ka nanlo, ka na vu maꞋin.

Wupa uva̱ wi ta̱ a kaci ka̱ nu.

Ali wannai ɗa̱i vi a̱ kuka̱sukpa̱ kuyaꞋan ili yu unata?

6 Ka̱ma̱li ka ka aza Isaraila kaꞋa,

kesheꞋwi kaꞋa ka yaꞋin kaꞋa.

ka̱ma̱li kaꞋa Ka̱shile ka ba.

ka̱ma̱li ka nanlo ki iyoci i medendem ma Samariya.

i ta̱ kuɓoso kaꞋa.

7 Ɗa uma a Samariya a̱ ca̱Ꞌi ili i gbani,

adama nannai i a kukyaꞋa ili ba.

adama a na ilya i na yi kashani yi n aci ba,

yi a kumatsa muku ba.

ko i matsa baci, omoci a ɗa i a ku lyaꞋi ɗa.

8 O soɗongi aza a Isaraila ra̱ka̱,

ama gogo na i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka uma,

tsu ili i gbani.

9 Adama a na a laza ta̱ a kubana wa aza Asuriya

tsu makparagi ma na mi a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ endeꞋin.

tsugono tsa aza a Isaraila a uɓon u gaɗi a tsupa ta̱ ikebe.

i kula̱nsa̱ we eri wa aza o yoku

10 Ko a na wo okpoi a tsupa ta̱ ikebe a uduniya,

Mi ta̱ o kudoku kuɓolongu le.

I ta̱ kpamu a̱ ku na̱mgba̱ ka̱tsuma̱,

adama atakaci o mogono ma gbayin.

11 &lt;&lt;A makyan ma na aza a Isaraila a uɓon u gaɗi i o kudoku kumaꞋa atali alyuka

adama alyuka a kutakpa ku unushi,

ta kpamu atali alyuka a nanlo okpoi ubuta̱ u kudoku kuyaꞋan unushi.

12 Ko kuyaꞋin ku ɗa baci n ɗanakai le wila̱ uva̱,

ama ayin tutu a ɗika ta̱ u ɗa ili i savu.

13 A tsu pana ta̱ uyoꞋo u kuneke alyuka adama a ku takuma inyama,

ama mpa Vuzavaguɗu n tsu pana uyoꞋo u le ba.

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuciɓa n ka gbani-gbani ke le.

mi ta̱ a kutakacika le adama unushi u le.

Mi ta̱ a kuzuwa le o kubono a Masar.

14 Aza a Isaraila a cinukpai n vuza na u yaꞋin le,

a maꞋin iꞋuwa i gbagbaꞋin,

Aza a Yahuda feu a maꞋa ta̱ nshilya n likuci n a̱ bunda̱i.

Ama mi ta̱ a̱ ku suku n akina a̱ likuci ya,

ka̱ta̱ akina a o songu iꞋuwa yi ngono n le ma.&gt;&gt;

9

Atakaci aza a Isaraila

1 Ka̱ta̱ i yaꞋan ma̱za̱nga̱ ba, a̱ɗa̱ aza a Isaraila,

ka̱ta̱ i yaꞋan ma̱za̱nga̱ tsu uma a na a buwai ba.

Adama a na i yaꞋan ta̱ unambi wu usuɓi, ɗa i ka̱sukpa̱i Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

i tonoi a̱ma̱li, tsu kashakanlai ka na ki o kutono ali.

a̱ ubuta̱ wu ulanga u kulapu dem,

i dengei ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ka̱ma̱li ka Balu,

tsu ashakanlai,

yi ta̱ a kupana uyoꞋo u katsupu ka na yi e, kusheshe a̱yi ɗa u nekei ɗa̱.

2 Ubuta̱ wu ulanga u kulapu n ubuta̱ u kupisha ma̱kya̱n wi a ku lyaꞋatangu ba.

ma̱kya̱n ma savu mi a ku yawa le ba.

3 Uma a Isaraila a uɓon u gaɗi a̱ kuda̱sa̱ngu iɗika i Vuzavaguɗu ba,

i ta̱ o kubonoko n aza o yoku a masar.

aza o yoku kpamu i ta̱ a kubana Asiriya.

ra̱ka̱ vi le i ta̱ a kulyaꞋa ilikulya yi unata.

4 I a kufuɗa kuneke Vuzavaguɗu alyuka a̱ ma̱kya̱n ba.

wi a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n kuneꞋe ku le ba.

ili i kulyaꞋa i le n alyuka e le i natukpa le ta̱,

tsu ili kulyaꞋa ya aza a kpalu.

vuza na baci de dem u lyaꞋi i ɗa wi ta̱ o ko okpo n ma̱shinda̱.

adama a na ili i kulyaꞋa ya yi ta̱ a kuyaꞋanka le a̱guma̱ a kambulu koci,

i a kubanka i ɗa a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ba.

5 Yiɗa̱i tana yi a kuyaꞋansa,

a kanna ka na o foɓusoi adama a̱ ka̱ɗiva̱?

Kanna ka̱ ka̱ɗiva̱ ka Vuzavaguɗu?

6 Ko i laꞋaka baci n wuma u ɗa̱ a kanna ka nanlo,

Aza a Masar i ta̱ o kuɓolongu ɗa̱,

i ta̱ a kuciɗa̱ngu ɗa̱ a Memfisu a iɗika i le.

Awana i ta̱ a ku isa ili i singai i ɗa̱.

awana a i ta̱ a kupala a̱pa̱m e le.

7 Ayin atakaci a̱ ta̱wa̱ ta̱,

kanna ka katsupu ka yawa ta̱.

ayin a na yi a̱ kuciya̱ katsupu ka ili i na i yaꞋin,

Isaraila wi ta̱ e kuyeve.

A danai, keneki kalau kaꞋa,

i dana ta̱ kpamu vuza na wi n ayinviki kadanshi n a̱yi kajarishi kaꞋa.

adama ka̱bunda̱i ka̱ unushi ka̱ ɗa̱, i iwain mu.

8 Keneki, a̱yi ɗa vuza kindi adama a uma Isaraila e kelime ka Ka̱shile ka̱ ni,

ama n nanai dem yi a kuzuwaka le maza. a uye u le ra̱ka̱ tsu nnunu.

A kpaꞋa ku Vuzavaguɗu feu i ta̱ a tsurala n keneki.

9 A bana ta̱ daꞋangi a̱ ka̱tsuma̱ ku unambi u kamayun,

tsu ayin a aza a Gibiya.

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuciɓa n kawuya ka̱ ɗa̱.

wi ta̱ a ku takacika ɗa̱ adama unushi u ɗa̱.

10 &lt;&lt;Vuzavaguɗu u danai, n cina ta̱ aza a Isaraila a kakamba a na umaci u ma̱biri.

me ene ta̱ ikaya i ɗa̱ tsu umaci wu ugiti u ma̱biri,

ama a na a̱ ta̱wa̱i a Balu-piyo,

ɗa erengi ka̱ci ke le u ka̱ma̱li ka Balu

ɗa okpoi ili yu unata ci ili i na a cigai.

11 Tsugbayin tsu Ifirayimu ci ta̱ a ku imkpa tsu manunu

babu kumatsa, babu kpamu kuyaꞋan ku ka̱tsuma̱, babu kuɗika ku ka̱tsuma̱

12 Ko o woku muku,

mi ta̱ a ku una n ɗa babu o gbonguro.

ali a kubana a vuza vu ukocishi,

ke le ko kotso ta̱ a makyan ma na baci n ka̱sukpa̱i le.

13 Mayun, me ene ta̱ kumaci ku Ifirayimu, tsu nɗanga n dabino a iɗika i singai.

ama ɗanna anana,

Isaraila a̱ utuka̱ ta̱ n muku n le a kukiɗa.&gt;&gt;

14 Neke le, Vuzavaguɗu

yiɗa̱i vi e kuneke le?

Neke le kamatsatsu ka na ka̱ kutuka̱ n ka̱tsuma̱ ba,

koɓolo n mani me ɗekpu.

15 &lt;&lt;Adama a ka gbani-gbani ke le a Giliga,

Ta ɗe n iwain le.

Adama a unushi u na a yaꞋin,

Mi ta̱ o kuloko le a kpaꞋa ku va̱.

Mpa m buwa a kuciga le kpamu ba,

aza a gbagbaꞋin e le ra̱ka̱ aza o kugoyi a ɗa

16 A una ta̱ uma a Ifirayimu,

aralu e le e ɗekpe ta̱,

a kumatsa muku ba.

Ko ta na a matsa baci,

Mi ta̱ a ku una muku n le n na a cigai.&gt;&gt;

17 Ka̱shila̱ ka̱ va̱ ki ta̱ a ku iwan le,

adama a na o tono kadanshi ka̱ ni ba,

i ta̱ o ko okpo aza a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ a̱ ka̱tsuma̱ a uma aduniyan.

10

Afada a Vuzavaguɗu a kubana wa aza a Isaraila

1 Aza a Isaraila i ta̱ tsu maɗanga mi itacishi,

ma na ma tsu neke umaci n a̱bunda̱i.

a makyan ma na muku n le mi o kudoku,

Ta feu atali alyuka a̱ma̱li e le o kudokusu nannai.

a makyan ma na uciyi wi iɗika i le wi o kudoku n ka̱bunda̱i,

ta feu tsuloboi tsu katalikalyuka ka ki a kuyimkpa nannai.

2 A̱ɗu e le e pecei kure,

ama gogo na mayun ɗa a isa atakaci a unushi u le.

Vuzavaguɗu wi ta̱ o kuɓososo atali alyuka ele ra̱ka̱

ka̱ ta̱ kpamu u la̱nga̱sa̱ atali a na a tsu yaꞋan ka alyuka.

3 Gogo na i ta̱ a kudana, &lt;&lt;Tsu buwa n mogono ba,

adama a na tsu pana wovon u Vuzavaguɗu ba.

Ko cishi baci n mogono,

ama yiɗa̱i mogono mi a kufuɗa kuyaꞋan ka tsu?&gt;&gt;

4 Motonu maꞋan koci i a kuyaꞋan,

a kuyaꞋan a uzuwakpani wa aꞋuwa,

adama a nannai afada aꞋuwa a̱ ka̱na̱i kuɗa̱nga̱,

tsu mita̱ ma gbani-gbani mo tsukono a kashina.

5 Aza a na i a ida̱shi a Samariya e jeꞋekei ikyamba adama o wovon,

adama a̱ ka̱ma̱li ke medendem ma Betu-avin,

uma i ta̱ a kuyaꞋan kpalu adama a̱ ni.

anan ganu vu ka̱ma̱li va, i ta̱ a̱ ku na̱mgba̱, ka̱tsuma̱ adama a̱ ni,

adama a na tsugbayin tsu ka̱ma̱li ka tsu ka̱sukpa̱ yi ta̱.

6 I ta̱ a kubanka m medendem ma Asiriya

adama a na a tsupaka mogono ma gbayin utafu.

I ta̱ e kuneke Ifiraimu wono,

Aza a Isaraila tana i ta̱ a kupana wono, adama odoki a na o tonoi.

7 Mogono ma aza a Samariya mi ta̱ a̱ ku puwa̱nka̱,

tsu kapufu a gaɗi vu mini.

8 Ubuta̱ wa avasa a gaɗi vu aginda a Avin,

a uɓon u na aza a Isaraila a tsu yaꞋan unushi,

ra̱ka̱ i ta̱ o kuɓoso le,

Awana i ta̱ o ku gbonguro a gaɗi vu atali alyuka ele,

Uma i ta̱ a kudana nsasan m gbagbaꞋin ma, &lt;&lt;palai tsu,&gt;&gt;

wa nsasan n kenkeꞋen kpamu, &lt;&lt;Yikpa̱i a gaɗi vu tsu&gt;&gt;

Vuzavaguɗu u kiɗaka ta̱ aza a Isaraila afada.

9 Vuzavaguɗu u danai, ali a̱ ugiti wu unushi u ɗa̱ a Gibiya,

i ka̱sukpa̱ ba

kuvon tana ki ta̱ a kulyaꞋa le a Gibiya?

10 Mi ta̱ a kutakacika uma a nanlo aza a unushi,

ka̱ ta̱ o ɓolongu uduniyan a yaꞋan tsurala n e le,

i ta̱ a kutakacika ɗa̱ adama a unushi wa̱ a̱bunda̱i u ɗa̱.

11 Kumaci ka aza a Ifiraimu ki ta̱ tsu kanaka ka na a piꞋisakai kunima,

ka na kpamu ka tsu pana uyoꞋo u kuyaꞋan kuyelyukpu.

gogo na n zuwaka ta̱ Isaraila kogboro ka̱ a̱miki e kuɗeku ku singai ku ni.

n zuwai kumaci ku Yahuda ku rono ma̱ba̱ri ma kulima.

kumaci ku Yakubu tankpamu ki ta̱ a kucimba ka ka̱ci ka̱ ni.

12 YaꞋankai ka̱ci ka̱ ɗa̱ vica̱Ꞌa̱ vu singai,

ka̱ ta̱ i kyaꞋa ili i na i cigai,

adama a na makyan ma kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu ma yawa ta̱,

adama a na u ta̱wa̱ u tsuwa̱nka̱ tsu una̱singai.

13 Ama ɗa i kucukpai i ca̱Ꞌi kawuya,

ɗa kpamu i kyaꞋi kawuya,

i lyaꞋi katsupu ka aꞋuwa.

Adama a na i neke ta̱ a̱ɗu a uye u ka̱ci ka̱ ɗa̱,

koɓolo kpamu n ka̱bunda̱i ko ovonshi a̱ ɗa̱.

14 Adama a nannai yoroli i kuvon yi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ nu,

a̱ likuci yi ukanji i ɗa̱ ra̱ka̱, i ta̱ o kuɓoso le.

uteku tsu na Shalmanezer wu unai Betarbel a kanna ka kuvon,

ɗa kpamu u ɓasangi aci a̱ma̱ci koɓolo n a̱ muku a iɗika.

15 Ta feu a kuyaꞋanka ɗa̱ nannai, A̱ɗa̱ aza e Betelu,

adama a ka gbani-gbani ka̱ a̱bunda̱i ka̱ ɗa̱.

n ugiti u kuvon i ta̱ a ku una mogono mi Israila.

11

Ucigi u Ka̱shile wa aza a Isaraila

1 A makyan ma na Isaraila wi maku me kenu, n ciga yi ta̱,

ɗe a Masar n ɗekushei ni maku ma̱va̱.

2 A makyan ma na mi a kudoku kuɗekushe le,

ta feu kpamu i a kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan kugoyi nannai.

ɗa i a kuneke Balu alyuka,

i a kusongu ku yi ili i ma̱gula̱ni.

3 Ko a na wo okpoi mpa ɗa n piꞋisakai Ifirayimu nwalu.

N ɗikai le ekiye a̱ va̱,

ama e yeve a na mpa ɗa n la̱na̱i le ba.

4 N ronoi le n tuka̱i wa̱ a̱ va̱ n awin a usuɓi,

n shiyai le n ucigi,

ba n awin atakaci tsu irala i ɗa̱ ba.

mo okpoi le tsu vuza vu kuɗika kogboro eɗeku e le.

ɗa n kuɗa̱ngi n lyaꞋatangi le.

5 Tsu na wo okpoi uma a̱ va̱ a iwain kubono a ubuta̱ u va̱,

i ta̱ o kubono a iɗika i masar,

mogono ma Asiriya tana wi ta̱ a kulyaꞋaka le tsugono.

6 Kotokobi ko kuvon ki ta̱ a la̱nga̱sa̱ likuci i le,

kuvon ki ta̱ a ku una anan ganu va̱ a̱ma̱li e le,

adama odoki a gbani-gbani e le.

7 Uma e sheshe ta̱ ɗa a̱ ka̱sukpa̱i mu,

ko tsu na wo okpoi e ɗekushe mu Vuzavaguɗu,

babu vuza na u cikpai ni.

8 Nini ɗai n kusabaꞋa ɗa̱, a̱ɗa̱ aza a Ifiraimu?

Nini ɗai n ku ka̱sukpa̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza a Isaraila?

Nini ɗai n kubonoko ɗa̱ tsu Aduma? Nini ɗai n kuyaꞋan n avu tsu Zeboyim?

Ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ izumgbi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ va̱,

asuvayali a̱ va̱ wa̱ nu i ta̱ o kudokusu.

9 Mi a kutakacika wu a wupa wu usuɗukpi ba,

mi kpamu a kudoku ku una aza a Isaraila a uɓon u gaɗi ba

adama a na mpa Ka̱shile kaꞋa, mpa vuma ɗa ba,

mpa ɗa vuza ciɗa na mi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.

mi a̱ kuta̱wa̱ ɗa̱ n ka̱ɗu ka̱ usuɗukpi ba.

10 Uma a̱ va̱ i ta̱ o kutono Vuzavaguɗu,

Mpa Vuzavaguɗu vuza na u kuyaꞋan yura̱ tsu kawu.

muku n va̱ ra̱ka̱ mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n kujeꞋeke ki ikyamba,

i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a iɗika i ka̱livi.

11 I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n kujeꞋe ki ikyamba a Masar,

tsu moɗoi kpamu a iɗika i Asiriya,

mi ta̱ kpamu o kubono ko le a iꞋuwa i le.

Mpa vuza Vuzavaguɗu n dansai.

Unushi wa aza a Isaraila

12 Aza a Ifiraimu a kanza mu ta̱ n aꞋuwa,

ɗa kpamu kpaꞋa ka aza a Isaraila ku kanzai mu kula̱nga̱su.

Ama aza a Yahuda a vadalukpakai mu kucina̱,

mpa na mi Ka̱shile ka ciɗa.

12

1 Ili i na aza a Isaraila a uɓon u gaɗi i a kuyaꞋan, yo okpo ta̱ gbani a na aza a na i a kuguɓa wunla̱i i o kutono wunla̱i u kasana kulivi dem. I o kudoku kuyaꞋan aꞋuwa n vishili, ɗa a zuwai uzuwakpani n iɗika i Asiriya, i kpamu a kubansuka n maniꞋin ma zaitu a iɗika i Masar. 2 Vuzavaguɗu wi ta̱ n kadanshi adama uma a Yahuda, wi ta̱ a kutakacika aza a Isaraila adama a uye u le, wi ta̱ a kutsupa le derere tsu ulinga u na a yaꞋin. 3 Babu na tana a matsa akaya e le Yakubu, u ka̱na̱i ka̱civa̱ ka̱ vuza̱ ni, makyan ma na u gbonguroi ɗa u yaꞋin mpolo n Ka̱shile. 4 Yakubu u yaꞋan ta̱ mpolo n kalingata ɗa u ciya̱i ulyaꞋi. U yaꞋin ma̱shi ma̱ kula̱nsa̱ una̱singai, u kalingata. Vuzavaguɗu u cinai ni e Betelu, taɗe u yaꞋin kadanshi n a̱yi. 5 Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili, Vuzavaguɗu ɗa kula kuni. 6 Adama a nannai, i bono u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. I ciga yi, i yaꞋan a fada a mayun, i zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ayin dem. 7 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Aza a tsulaga a tsu yaꞋan ta̱ u linga n kagisamkpatsu ka aꞋuwa, ɗa kpamu i ucigi u kuyaꞋan kalyaꞋa. 8 Aza a Isaraila a uɓon u gaɗi a danai, gogo na ci ta̱ n uciyi. Tsu ciya̱ka̱ ta̱ ka̱ci ka̱tsu uciyi. A̱ ka̱tsuma̱ ku uciyi u tsu ra̱ka̱, a̱ kuciya̱ tsu n ka gbani-gbani ba, ana a kudana tsu yaꞋan ta̱ unushi ba. 9 Mpa Vuzavaguɗu mpa ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ali ɗe a iɗika i Masar, mi ta̱ o kudoku ku zuwa ɗa̱ i da̱sa̱ngu a uye, uteku tsu na i yaꞋin, a ayin a ka̱ɗiva̱ ka na a zuwakai ɗa̱. 10 N yaꞋankai ɗa̱ kadanshi n una̱ u eneki, Mpa ɗa n nekei eneki a yaꞋin kene n a̱bunda̱i, ɗa n nekei ɗa̱ kadanshi n asan.&gt;&gt; 11 Ko n tsu nannai dem a Giliyadu ka̱ma̱li ki ta̱ ɗe, ama kutoni ku ɗa̱ ku gbani ku ɗa. Ɗe a Giliga i ci yaꞋan ta̱ alyuka obomburom, ama atali alyuka a̱ɗa̱, i ta̱ a kutaɗuku su le a̱ ka̱pula̱ka̱. 12 Akaya a̱ tsu Yakubu u sumai a kubana a iɗika i Siriya, ta ɗe a̱yi u yaꞋin tsugbashi tsu kula̱nsa̱ vuka u zuwa, adama a na u ciya̱ vuka, u yaꞋin kaguɓa ka nlala. 13 Nu utsura u kukiye ku keneki, Vuzavaguɗu wu utuka̱i aza a Isaraila a Masar, n kukiye ku keneki kpamu ɗa we erei le. 14 Ɗa aza a Isaraila a zuwai Ka̱shila̱ ka yaꞋin wupa ka̱u, Vuzavaguɗu wi ta̱ n katsupu adama a unushi u le, n wono u na a̱ tsunki ni.

13

Wupa u Vuzavaguɗu wa aza a Isaraila

1 Ana Ifirayimu u yaꞋin kadanshi, ɗa uma a̱ ka̱na̱i kujeꞋeke ikyamba,

a cikpa yi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila.

Ama u yaꞋan ta̱ unushi a̱ ubuta̱ u kutono ka̱ma̱li ka Balu, ɗa u kuwa̱i.

2 Ali n anana i ta̱ a kulyaꞋa kelime n kuyaꞋan unushi,

ɗa u yaꞋankai ka̱ci ka̱ ni ka̱ma̱li,

ayimi a na a fuɗai ɗa a ci yaꞋan ka̱ma̱li ka azurufa.

a̱ma̱li a ra̱ka̱ ulinga we ekiye u ɗa.

u tsu dana ta̱ uma e neke le alyuka,

&lt;&lt;Oɓongu iyoci i kobomburon ka.&gt;&gt;

3 Adama a nannai i ta̱ o ko okpo tsu egele a usana,

tsu ciza tsu na tsu laza gogo lo,

tsu kopo ka na wunla̱i u tsu pura̱ a̱ ubuta̱ wu ulanga u kulapu ki ishina.

tsu ka̱nga̱ e kenle.

4 Ama mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shila̱ ka̱ ɗa̱,

ili i na i ɗikai a iɗika i masar.

I yeve Ka̱shile koyoku ba sai mpa,

mpa ɗa kishi koci babu koyoku.

5 Mpa ɗa n la̱na̱i ɗa̱ e meremune,

a iɗika i na yi n mini ba.

6 Ama a na i ciya̱i uciyi wi ili i kuzuwa,

i lyaꞋi ɗa i cuwa̱i, wuma u ɗa̱ u panai uyoꞋo,

ɗa i yaꞋin a̱ra̱ɗi,

i cinukpai nu mpa.

7 Mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ɗa̱ tsu kawu,

m puta̱ ɗa̱ tsu mesheꞋe ma kakamba.

8 Mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ le tsu Ka̱kunzu,

ka na a̱ pura̱i muku n ni.

mi ta̱ a ku saza nka̱nga̱ n le, n takuma le tsu kawu,

tsu manama ma kakamba mi ta̱ a ku sazasa le.

9 A̱ɗa̱ uma a Isaraila, mi ta̱ a ku una ɗa̱,

Yayi wi a kufuɗa kuɓa̱nka̱ ɗa̱?

10 Gogo na teɗai mogono ma̱ ɗa̱?

Ɗekei ni adama a na u ɓa̱nka̱ ɗa̱,

Te ɗai aza e kelime a̱ likuci i ɗa̱?

Aza a na i folonoi mu n neke ɗa̱,

&lt;&lt;YaꞋan ele a̱ ɓa̱nka̱ ɗa̱.&gt;&gt;

11 N wupa u ɗa n nekei ɗa̱ mogono,

ɗa mu n takpai ni n asuvusuɗukpi.

12 O ɓolongu ta̱ unushi wa aza a Ifirayimu,

a zuwai unushi u le o mopon.

13 atakaci a̱ ta̱wa̱ yi ta̱ tsu vuka vu limata,

ama wi ta̱ tsu maku ma na mi n ugboji ba,

vuza na u iwain a matsai yi a makyan ma na ma gaꞋin.

14 M shiba̱ le a̱ ubuta̱ wu utsura wu ukpa̱

N wawa le a̱ ubuta̱ wu ukpa̱

Avu ukpa̱ teɗai ma̱dukpa̱ ma̱ nu?

Kasaun teɗai munuka ma̱ nu mi?

Mpa mi o kudoku kupana asuvayali e le kpamu ba.

15 Ko a na wo okpoi aza a Isaraila i ta̱ a kuyimkpa tsu mita̱,

wunla̱i u kasana wi ta̱ a̱ kuzuwa le e ɗekpe.

Wunla̱i u Vuzavaguɗu u ɗa u kulapa ɗe a kakamba.

a̱shi a̱ mini i ta̱ e kuɗekpe,

ayinva e le i ta̱ e kuɗekpe.

wunla̱i wa wi ta̱ a̱ kupura̱ ucanuku u kuzuwa u singai u le ra̱ka̱,

u la̱nga̱sa̱ ili i na i gaꞋin dem.

16 Aza a Samariya i ta̱ a ku isa katsupu ku unushi u le,

adama a na yaꞋanka ta̱ Ka̱shila̱ ke le ugbami u kaci.

I ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi,

i ta̱ a kuɓasangu su aci e nreɓu n le a iɗika,

ka̱ ta̱ kpamu a ɓatsa a̱ma̱ci e le a na i n a̱tsuma̱.

14

Ufolu u kubono u Vuzavaguɗu

1 A̱ɗa̱ uma a Isaraila, bonoi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

adama a na unushi u ɗa̱ u zuwa ɗa̱ ta̱ ma̱ta̱ɗa̱.

2 Bonoi u Vuzavaguɗu n kadanshi,

i folono yi, &lt;&lt;Cinukpaka tsu unushi u tsu,

isa tsu adama a kasingai ka̱ nu,

a̱tsu ci ta̱ a kucikpa wu nu una̱ u tsu.

3 Aza Asiriya a kufuɗa ku isa tsu ba,

ci kpamu a kuzuwa a̱ɗu odoku o kuvon ba.

ko tsu dana a̱ma̱li,

a̱ɗa̱ ɗa Ka̱shile ka̱ tsu,

adama a na wa̱ a̱ nu u ɗa makpaꞋan ma tsu ciya̱ kasingai.

4 Vuzavaguɗu u danai,

mi ta̱ a kucinukpa ka le unushi u le,

Mi ta̱ a kuciga le n ka̱ɗu ka̱va̱ ba̱ri,

adama a na wupa u va̱ we ele u vaku ta̱.

5 Mi ta̱ o kokpo tsu ciza wa aza a Isaraila,

i ta̱ a kulyaꞋa kelime tsu apulufa,

i ta̱ a kuyaꞋan aralu tsu nɗanga n gbagbaꞋin n Sida a Lebano. 6 Acaka e le i ta̱ a kutatsa,

ugaꞋin u le wi ta̱ o ko okpo tsu nɗanga n Zaitu,

i ta̱ a kuyaꞋan ma̱gula̱ni,

tsu nɗanga n Sida a Lebano.

7 I ta̱ o kubono a̱ da̱sa̱ngu a̱ kulu ku le,

i ta̱ a kucimba ishina n a̱bunda̱i,

i ta̱ a kuyaꞋan a̱pa̱lu tsu kashina ki itacishi.

Ma̱gula̱ni me ele mi ta̱ a̱ ku uta̱ kula tsu ma̱kya̱n a Lebano. 8 Aza a Ifirayimu i ta̱ a kudana,

yiɗa̱i i burai tsu n a̱ma̱li?

Adama a na mpa Ka̱shile ke le kaꞋa,

mpa ɗa n kupana ka le, n zuwaka le una̱singai.

tsu nɗanga ma̱ a̱vuku m a̱bunda̱i a makyan dem,

ta feu mpa Vuzavaguɗu n kuzuwa le a yimkpa nannai,

mpa ɗa kumiꞋi ku una̱singai u le.&gt;&gt;

9 Yayi wi n ugboji?

YaꞋan u yeve ili nampa ya,

Yayi wi n kuyeve?

YaꞋan u yeve i ɗa.

Adama a na uye u Vuzavaguɗu derere ɗa u ɗa wi,

aza a kamayun a̱ ka̱ɗu, a ci yaꞋan ta̱ nwalu a uye wa n ma̱ta̱na̱,

ama aza a unushi wu ucigi u ka̱ɗu, a̱ tsu ta̱ɗa̱tsa̱ ta̱ we ele.

Juwelu

1

2

3

KATAGARDA KA JUWELU

Kuɓa̱yuwa̱

Ukuna u Katagarda ka nampa

A̱ ciya̱ ili yi a̱bunda̱i a ukuna u keneki Juwelu ba. kpamu a̱ ciya̱ e yeve a makyan ma na u yongoi n wuma ba. Ama i ta̱ o cicoꞋo a ɗana ta̱ katagarda ka̱ ni ka a makyan ma̱ a̱ya̱ amangatawantawun (500) a kubana a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi, (400) kafu a matsa Yesu (bc) a ayin a na iɗika i Fashiya yi o tsugono tsa aduniyan.

Juwelu u yaꞋan ta̱ kene ka ukuna u ma̱dukpa̱ m akyun n kanbulu a uɓon u Falisadinu. A̱ ka̱tsuma̱ ki ili nampa we ene ta̱ urotu u kanna ka̱ kuta̱wa̱ ka Vuzavaguɗu, ayin a na Vuzavaguɗu u kutakacika aza a na a iwain kusheshe ka aza a usuɓi. Keneki ka ka dana ta̱ kusheshe ku Ka̱shile n kudana uma a̱ shika̱ unushi u le, n uzuwakpani u kulapulu n una̱singai adama uma a̱ ni. Ili i kindana i ɗaɗa uzuwukpani u na Ka̱shile ka yaꞋin u danai, wi ta̱ a̱ ku suku n ayinviki a ciɗa a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni dem, ali n a̱ma̱ci olobo nu nkoshi dem derere. Ukuna u na wi punu u keci Ma̱dukpa̱ m akyun 1:1; 2:17 Uzuwukpani u kulapulusuka 2:18-27 Kanna ka Vuzavaguɗu 2:28; 3:21.

1

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Juwelu kolobo ka Petuwelyu.

Ma̱dukpa̱ ma akyun a iɗika

2 Panai kakuna ka nampa, a̱ɗa̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱,

zuwai atsuvu a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ na yi punu ida̱shi a iɗika ya.

a saꞋwa ta̱ kuyaꞋan ili i tsu nampa a ayin a̱ ɗa̱?

Ko a ayin a ikaya i ɗa̱?

3 Tonukoi muku n ɗa̱ kaꞋa,

ka̱ta̱ muku n ɗa̱ feu o tonuko muku n le,

ka̱ta̱ muku ntsukaya n ɗa̱ o tonuko ntsukaya n na n kuta̱wa̱.

4 Ili i na ka̱kuma̱ ka̱ nta̱ɗa̱ma̱ci ka takumai ɗa i buwai,

akyun a gbagbaꞋin o kotso a takumai,

Ili i na akyun a gbagbaꞋin a takumai ɗa i buwai,

ka̱kuma̱ ka̱ nta̱ɗa̱ma̱ci n kenkeꞋen ko kotso ka takumai.

5 Jimgbai, a̱ɗa̱ na ma̱ra̱ ma makai, i shika̱,

lapai una̱, a̱ɗa̱ na yi osoꞋi a̱ ma̱ra̱,

lapai una̱ adama a unambi u ma̱kya̱n ma savu,

adama a na e pece ɗa̱ ta̱ n maꞋan.

6 Adama a na uma a̱ kpa̱ta̱ra̱ ta̱ iɗika i va̱,

uma a utsura a ɗa,

ka̱bunda̱i ke le ki kukece ba,

anga e le i ta̱ n alyu tsu anga a kawu,

7 A̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ ashina a itacishi a̱ va̱,

ɗa a takumai nɗanga mu mbiri.

E sheꞋwei a̱vu e le ra̱ka̱,

a̱ ka̱sukpa̱i acaka e le wa̱ri.

8 Shika̱i tsu mekere,

ma na mi a̱ ma̱shi adama a ukpa̱ u kamana ka̱ ni.

9 Anan ganu a̱ na̱mgba̱i a̱tsuma̱,

adama a na babu kuneꞋe ki ishina n ki ili i kusoꞋo,

a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu.

10 Ashina ra̱ka̱ okpo ta̱ a̱pula̱ka̱,

iɗika feu i ɗekpe ɗe,

Ishina i na̱mgba̱ ɗe,

ma̱kya̱n feu me ɗekpe ɗe,

babu kpamu maꞋin ma zaitu.

11 Na̱mgba̱i a̱tsuma̱ a̱ɗa̱ acimbi,

lapai una̱, a̱ɗa̱ acimbi ashina a itacishi,

na̱mgba̱i a̱tsuma̱ adama a itabi m bali,

adama a na a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i kashina.

12 Ashina a itacishi a̱ ɗa̱ e ɗekpe ta̱ ra̱ka̱,

nɗanga mu mbiri n ɗa̱ n ɗekpe ta̱,

nɗanga n Ruman, nu nshuwa nu nɗanga n na m buwai

ra̱ka̱ n ɗekpe ta̱.

Mayun ma̱za̱nga̱ ma vuma vu lima̱ mo kotso ta̱.

Kushika̱ ku unushi n avasa

13 A̱ɗa̱ anan ganu a na yi a kuyaꞋan alyuka,

a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu, ukai akashi a kpalu, i shika̱,

i uwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin yi asa n akashi a kpalu a̱ ɗa̱,

adama a na babu ishina ko ma̱kya̱n,

ma na a kuyaꞋanka alyuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

14 Salai kuyaꞋan kakuli,

yaꞋin koɓolo ka gbangam.

ɓolongi nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n uma a iɗika ya ra̱ka̱,

A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

i banka n ma̱shi ma̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu.

15 Ili ya atakaci ɗa a kanna ka nanlo.

Adama a na kanna ka Vuzavaguɗu ka yawa ta̱ ɗevu,

atakaci a ɗa a MalaꞋimili a̱ kuta̱wa̱.

16 A̱ a̱shi a̱ tsu ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i tsu ilikulyaꞋa,

babu ma̱za̱nga̱ n kupana ku uyoꞋo,

a kpaꞋa ku Ka̱shile ka̱ tsu.

17 IcuꞋu i kuwa̱i adama a uɗekpu wi iɗika,

mpon n na̱mgba̱i, ɗa n fa̱da̱i.

adama a na babu ishina,

18 La̱na̱ tsu na anaka i a̱ yura̱.

Ushiga wa anaka u yangalai,

adama a na a̱ ciya̱ ijanu ba,

ushiga wu nlala feu atakaci.

19 Vuzavaguɗu, wa̱ a̱ nu u ɗa mi a̱ ma̱shi,

adama a na akina a lyaꞋa ta̱ ubuta̱ u kalina.

melentsu ma akina mo songu ta̱ nɗanga n kakamba ra̱ka̱.

20 Nnama n kakamba feu mi ta̱ a̱ ma̱shi wa̱ a̱ nu,

adama a na nyeneke n ɗekpe ta̱ ra̱ka̱.

2

Ma̱dukpa̱ ma akyun tsu urotu u kanna ka Vuzavaguɗu

1 Lika̱i vugbala a Sihiyona,

i sala a kusan ku gbayin ku ciɗa ku va̱.

YaꞋan aza a na i a̱ ida̱shi a iɗika ya ra̱ka̱ e jeꞋeke ikyamba,

adama a na kanna ka Vuzavaguɗu ki ta̱ lo a̱ ku ta̱wa̱, ka yawa ta̱ ɗevu.

2 Kanna ka atakaci kaꞋa n ka̱yimbi,

kanna ke eleshu n ka̱yimbi ka kpaɓam.

tsu ka̱yimbi ke eleshu ka na ka palai nsansa,

ta ka̱bunda̱i ka akyun ka ki a̱ kuta̱wa̱ nannai,

ka na ka̱ta̱ a sawai ku ene ba,

kpamu o kudoku ku ene tsu nanlo ba,

ali ntsukaya n na n kuta̱wa̱.

3 A kutakuma vica̱Ꞌa̱ tsa akina,

E kelime ke le iɗika ya tsu kashina ka Adini,

a̱ ka̱ca̱pa̱ ke le iɗika ya tsu ka̱pula̱ka̱,

babu ili i na i kulaꞋaka ekiye e le.

4 I ta̱ n iyoci yi odoku,

a ilaɗi tsu odoku o kuvon.

5 Ci izumgbi yi ekeke odoku,

a ci ɗikpangi a gaɗi va a nsansa,

ci izumgbi i kakamba ka na ki a̱ kukula̱,

a na osoji a utsura ugeri adama o kuvon.

6 Uma ene le baci, e ci jeꞋeke ta̱ ikyamba,

a̱shi e le koli-koli.

7 A̱ tsu ta̱wa̱ ta̱ tsu ovonshi,

a kumba mashilya tsu osoji.

A tsu dasa ta̱ derere adaru-adaru,

a tsu kpatala ba.

8 Babu vuza na u tsu uwa uye u vutoku,

yaba dem o kutono kadaru ka̱ ni,

a tsu pasamgbanai ta̱ e mere ma irala,

kpamu i ku shamgbatangu ba.

9 A tsu bana ta̱ n o bonoi a̱ likuci,

a tsu suma ta̱ a gaɗi vu nshilya.

A tsu kumba ta̱ a uwa a iꞋuwa

a uwa atusu a iꞋuwa a na oboki.

10 E kelime ke le iɗika i tsu gba̱ɗa̱ ta̱,

ka̱ ta̱ gaɗi a̱da̱nga̱shile e jengeɗe,

kanna n wotoi okpoi ka̱yimbi,

azangata kpamu feu o doku e neke kutashi ba.

11 N ka̱la̱ka̱tsu ka utsura ɗa Vuzavaguɗu,

udanai osoji a̱ ni,

yiɗa̱i a ku gisangu n ka̱bunda̱i ko osoji a̱ ni,

osoji a na o tsu tono kadanshi ka̱ ni.

a laꞋa ta̱ kukece,

Kanna ka Vuzavaguɗu kagbayin kaꞋa,

kanna ko wovon ka̱u,

Yayi wa kufuɗa ku shamgba?

Uɗeki u kushika̱ unushi

12 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Ko n nannai.&gt;&gt;

&lt;&lt;Bonoi wa̱ a̱ va̱ n a̱ɗu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱,

n kakuli n ma̱shi n una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

13 a̱ɗu a̱ ɗa̱ o yotsongu ushiki wu unushi u ɗa̱,

ba kukara ku ntogu n ɗa̱ koci ba.

I bono a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

adama a na a̱yi vuza kasingai ɗa n asuvayali,

vuza na u ci yaꞋan wupa gogo ba,

kpamu vuza vu ucigi u na u tsu sabaꞋa ba,

ama u tsu ronono ta̱ a̱ ubuta̱ u kutuka̱ n ma̱dukpa̱.

14 yayi u yevei ko Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu,

wi ta̱ a kusabaꞋa kusheshe ku ni,

u zuwaka tsu una̱singai,

ali ci yaꞋan kuneꞋe ki ishina n ili i kusoꞋo?

15 Lika̱i vugbala a Sihiyona,

i sala kuyaꞋan kakuli.

yi erengu ka̱ci ka̱ ɗa̱,

ka̱ta̱ i yaꞋan koɓolo ka ciɗa.

16 I ɓolongu uma,

ka̱ta̱ yi erengu koɓolo ka u Vuzavaguɗu,

i ɓolongu nkoshi,

n muku nu nreɓu,

ali vali vu savu n vuka vu savu feu uta̱ a̱ kunu ku le, a̱ ta̱wa̱.

17 YaꞋan anan ganu a na i a kuyaꞋanka, Vuzavaguɗu u linga e mere ma katalikalyuka n kafalaka ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin, a̱ shika̱.

A dana, &lt;&lt;Vuzavaguɗu pana asuvayali a uma nu.

Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ uma a uka̱ni a̱ nu a yaꞋan wono ba,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ uduniyan u yoku u lyaꞋaka le tsugono ba,

ali a dana,

&lt;Teɗai Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki?&gt; &gt;&gt;

Wushuki u Vuzavaguɗu

18 Ɗa Vuzavaguɗu u sa̱Ꞌa̱i iɗika i ni,

u panai asuvayali a uma ni.

19 Vuzavaguɗu wushuki uma a̱ ni, u danai.

&lt;&lt;La̱na̱i, mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ ishina m ma̱kya̱n n maniꞋin,

ali i yawa ɗa̱, yi o kudoku ko okpo ili i ma̱ka̱n

a̱ ubuta̱ u uma ba.

20 &lt;&lt;Mi ta̱ o kuloko akyun daꞋangi n a̱ɗa̱,

a na uta̱i uɓon u gaɗi a na a̱ tuka̱i ɗa̱ n kuvon,

mi ta̱ o kuloko le a kubana a kakamba ka na ki n vuza ba,

aza e kelime le a̱ yikpa̱ a Mala,

aza a na i o kutono le tamkpamu a̱ yikpa̱ a Mala me Mere.

ushami we even a ikyamba e le wi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱,

ushami u gbani-gbani u le wi ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a̱ ubuta̱ dem.

adama a na mpa Vuzavaguɗu n yaꞋan ta̱ ili i mereve.

21 Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, avu iɗika,

yaꞋan ma̱za̱nga̱ vu pana uyoꞋo,

adama a na Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin ili i gbayin i nanlo.

22 A̱ɗa̱ nnama n kakamba, ka̱ta̱ i pana wovon ba,

adama a na ijanu i topo ta̱.

Nɗanga kpamu feu n matsa ta̱,

nɗanga ma̱ mbiri n mi itacishi a matsa ta̱ mayin.

23 YaꞋin ma̱za̱nga̱, a̱ɗa̱ aza a Sihiyona,

i pana uyoꞋo nu mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

adama a na n yoꞋoko ɗa̱ ta̱ mini ma̱ ugiti,

ɗa kpamu n yoꞋoko yi ɗa̱ a makyan ma na ma untsai.

24 &lt;&lt;Ulanga u kulapu wi ta̱ a kushana tukpa n ishina,

Okotsu a gbagbaꞋin i ta̱ a kushana ali a ɓarakpa.

i ta̱ a kushana n ma̱kya̱n m maniꞋin ma zaitu.

25 Mi ta̱ o kubonoko ɗa̱ n ili i na akyun a takumai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a nanlo,

akyun a gbagbaꞋin n e kenkeꞋen,

nu nta̱ɗa̱ma̱ci, ko ka̱kuma̱ ka akyun a na i yevei,

ɗaɗa osoji a utsura a na n suꞋuki ɗa̱.

26 &lt;&lt;Gogo na yi ta̱ a kulyaꞋa ilikulyaꞋa ali i cuwa̱,

ali i cikpa kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

a̱yi na u yaꞋankai ɗa̱ ili i mereve,

kpamu i o kudoku kuneke uma a̱ va̱ wono ba.

27 A̱ɗa̱ uma a Isaraila talo ye kuyeve a na mpa mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱,

mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

babu vuza vu yoku, kpamu i o kudoku kuneke uma a̱ va̱ wono ba.

Kanna ka Vuzavaguɗu

28 &lt;&lt;Ayin a na baci ili nampa i kotsoi,

ka̱ta̱ n suꞋuku uma a̱ va̱ ra̱ka̱ n ayinviki a̱ va̱.

muku n ɗa̱ olobo nu nkere i ta̱ a kuyaꞋan kene,

nkoshi mi ta̱ a kuyaꞋan alatani,

muku mo olobo n ɗa̱ a yaꞋan kene tsa alatani.

29 Ali n agbashi a̱ ɗa̱ ali n a̱ma̱ci,

mi ta̱ a̱ kutsunku le ayinviki a̱ va̱ a kanna ka nanlo.

30 Ka̱ta̱ n yotsongu urotu wi ili i mereve, gaɗi n iɗika,

i ta̱ a̱ kutsuwa̱n mpasa n akina n ugbodoli u ka̱nga̱.

31 Kanna ki ta̱ o ko okpo ka̱yimbi,

wotoi tamkpamu wo okpo ushili tsu mpasa.

Kafu kanna ka Vuzavaguɗu ka nanlo ka̱ ta̱wa̱. 32 Wi ta̱ o ko okpo vuza na baci dem u ɗekei,

kula ku Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuciya̱ wishi,

adama a na a kusan ku Sihiyona n Urushelima,

i ta̱ a kuciya̱ aza a na a kulaꞋaka,

tsu na mpa Vuzavaguɗu n danai,

a̱ ka̱tsuma̱ ka aza na a laꞋakai

i ta̱ a̱ kuciya̱ aza a na mpa Vuzavaguɗu n ɗekei.

3

Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka uduniya afada

1 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;A ayin a nanlo,

mi ta̱ o kubonoko Yahuda n Urushelima n una̱singai u le,

2 Mi ta̱ o kuɓolongu uduniyan ra̱ka̱,

n tuka̱ le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Jehoshafatu.

Ta ɗe mi a kutakacika le adama a uma a̱ va̱,

adama a na a wacuwa ta̱ aza a Isaraila, ili yi uka̱ni i va̱.

ɗa kpamu e pecekushi iɗika i va̱.

3 A yaꞋain kazagba adama uma a̱ va̱,

e dengei muku mo olobo nu nkere okpoi agbashi,

adama a na a tsupaka ashakanlai n ma̱kya̱n.

4 &lt;&lt;A̱ɗa̱ aza a Taya n aza a Sidon n uɓon Filisitiya, yiɗa̱i i cigai kuyaꞋanka mu? Yi ta̱ e kusheshe i tsupa ili i na n yaꞋankai ɗa̱? Ta baci nannai, gogo na mi ta̱ a ku kucikpa kubonoko kaꞋa a kaci ka̱ ɗa̱. 5 Adama a na i pura̱ ta̱ azurufa n azanariya a na i ucanuku u singai u va̱ i bankai a̱ nva̱li ma̱ a̱ma̱li a̱ ɗa̱. 6 Ɗa kpamu i pura̱i uma a̱ va̱ aza a Yahuda n aza a Urushelima, i denke yi aza e Helene, adama a na i banka le daꞋangi n iɗika i le. 7 La̱na̱i, gogo na mpa mi ta̱ a kuzuwa le o bono a̱ ubuta̱ u na yi ishi i dengei le va, ka̱ta̱ n yaꞋanka ɗa̱ ili i na i yaꞋankai le. 8 I ta̱ e kudenke aza a Yahuda muku n ɗa̱ olobo nu nkere, ka̱ta̱ e le tamkpamu e denke aza a Sabina, a̱ ubuta̱ wu mɓa̱ri a iɗika ya aza Arabiya, mpa Vuzavaguɗu n dansai.&gt;&gt;

9 Salai ukuna u nampa wa a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan,

i dana, foɓusoi kuyaꞋan kuvon.

i ɗengusa̱ eyevi o kuvon,

i zuwa osoji a yawa ɗevu, a laza a kubana kuvon.

10 Lapai mba̱ri n vicimba n ɗa̱ mo okpo otokobi,

i bonoko muwun n vikyaꞋa n ɗa̱ nsara,

yaꞋan vuza babu utsura u dana,

&lt;&lt;Mpa vuza vu utsura ɗa.&gt;&gt;

11 Dakakai i ta̱wa̱, a̱ɗa̱ uduniyan u na yi uka̱ra̱Ꞌi n uma a̱ va̱,

i ɓolongu ɗe a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱.

Vuzavaguɗu, zuwa osoji a̱ nu a gasa a̱ ubuta̱ wa.

12 &lt;&lt;YaꞋan uduniya u ɗa̱nga̱,

a̱ ka̱na̱ uye a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka afada ka Jehoshafatu,

adama a na ta ɗe n ku da̱sa̱ngu,

n yaꞋanka uduniyan u na wi uka̱ra̱Ꞌi n uma a̱ va̱ afada.

13 Ka gbani-gbani ke le ka yimkpa ta̱,

remei nkawun n ɗa̱ i kana le, tsu ishina i na i geꞋwei.

Ta̱wa̱i i dasa le, tsu na a tsu pisha ma̱kya̱n,

adama a na okotsu a kupisha ma̱kya̱n a shana,

ogbodo a gbagbaꞋin a shana a pasa.&gt;&gt;

14 Ka̱bunda̱i ka uma,

ki ta̱ punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka afada a̱ Ka̱shile,

adama a na kanna ka Vuzavaguɗu ka yawa ta̱ ɗevu,

a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka kukiɗa afada.

15 Kanna n wotoi i ta̱ o ko okpo ka̱yimbi,

azangata feu kpamu e kuneke kutashi ba.

16 Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋan yura̱ a Sihiyona,

wi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni a Urushelima,

gaɗi a̱da̱nga̱shile n iɗika yi ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱.

Ama Vuzavaguɗu ɗa ubuta̱ u kusheɗeku u uma a̱ ni,

mashilya kpamu a uma a Isaraila.

Una̱singai adama a uma a̱ Ka̱shile.

17 &lt;&lt;Talo ye kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱,

yi ta̱ e kuyeve a na mi a ida̱shi a Sihiyona,

kusan ku ciɗa ku va̱,

Urushelima wi ta̱ o okpo ciɗa,

babu kpamu irala i na i kudoku kuciya̱ ulyaꞋi wa̱ a̱ ni.

18 &lt;&lt;A kanna ka nanlo, nsansa mi ta̱ kushana n ma̱kya̱n,

ka̱ta̱ aginda tamkpamu a shana n mani ma anaka,

nyeneke ma aza a Yahuda ra̱ka̱ n shana n mini.

ka̱shi ka̱ mini ki ta̱ a̱ ku uta̱ ɗe a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ me neke ka̱ra̱Ꞌa̱ ka nɗanga n Akashiya kuta̱nu*.

19 &lt;&lt;Ama Masar wi ta̱ o ko okpo agali,

Edom tamkpamu wo okpo kakamba,

adama a ka gbani-gbani ka na a yaꞋankai aza a Yahuda,

a unai aza a babu unushi a iɗika i Yahuda.

20 Ama Yahuda wi ta̱ o ko okpo ubuta̱ wi ida̱shi i uma ayin dem

Urushelima tamkpamu a kubana a tsukaya dem

21 Mi ta̱ a kutsupa unushi u munuka ma aza a babu unushi,

mi a kucinukpa ka le u ɗa ba,

mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ o kuyongo a Sihiyona.&gt;&gt;

* 3:18 3:18 ka̱ra̱Ꞌa̱ ka nɗanga n Akashiya Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka nampa ka ɗaɗa feu e ci ɗeke Shitim.

Obodiya

Katagarda ko

Obodiya

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ke kenu ka nampa a ɗana ta̱ kaꞋa ayin atakaci, ana Urushelima u yikpa̱i a̱ ka̱ya̱ ka (586) kafu a matsa Yesu Kirisiti. Aza a Edom a na i a uɓon u ɗakai n tsugaɗi n Urushelima, ele irala ya aza a Yahuda i ɗa. A makyan ma na Urushelima u yikpa̱i, a yaꞋin ma̱za̱nga̱ n atakaci aza e le, a na a kupana asuvayali e le. Nannai koci ba ɗa a uwai a̱ pura̱i ucanuku u likuci wa, a̱ ɓa̱nka̱i aza a na a̱ tuka̱i likuci ya n kuvon. Obodiya u yaꞋin kene u danai, i ta̱ a kutakacika Edom, i ta̱ a kulyaꞋa yi n kuvon tsu na a kuyaꞋanka kagimi ka irala yi Isaraila.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa

1 Atakaci aza a Edom 1:1-14

1 Kanna ka Vuzavaguɗu 1:15-21

1

Kene ku uyikpi u Edom

1 Na ɗa akaka a Vuzavaguɗu MalaꞋimili a na Obodiya wu enei tsa alatani a ukuna wu iɗika i Edom.*

A̱ suki vuza vu usuki uduniyan,

ɗa kpamu tsu panai akaka u Vuzavaguɗu a danai,

&lt;&lt;Ɗenga̱i tsu bana ci yaꞋan kuvon n iɗika i Edom.&gt;&gt;

2 Vuzavaguɗu u danai,

La̱na̱, n kubonoko wu ta̱ vu okpo kenu a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na u buwai,

i ta̱ o goyo wu ko kenu ba.

3 A̱ra̱ɗi a̱ nu o doro wu ta̱ avu Edom,

avu na vi a̱ ida̱shi a kaɓatsu,

avu na vi a̱ ida̱shi a gaɗi vu nsasan m gbagbaꞋin,

a ku dana a̱ ka̱ɗu ka̱ nu,

&lt;&lt;Yayi u kufuɗa kucipa̱ka̱ mu a iɗika?&gt;&gt;

4 Ko vi ishi baci vi ɗimkpai gaɗi tsu mashangi,

ko vi ishi vu yaꞋan kpaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka azangata,

mi ta̱ o kurono wu ɗe n cipa̱ka̱ a iɗika.

5 Ɗa baci oboki a uwai a kpaꞋa ku nu,

ɗa baci kpamu aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i nu n kayin,

i ta̱ a kuɗika ili i na a cigai ɗa.

ɗa baci kpamu oboki a umaci wu nɗanga a uwai a kashina ka̱ nu,

kuɗayu ku ɗa a̱ kuka̱sukpa̱ka̱ wu koci,

6 Ama a̱ɗa̱ uma e Edom, kumaci ku Isuwa,

a una wu ta̱,

uciyi u ɗa̱ ra̱ka̱ a̱ pura̱ ta̱ u ɗa.

7 Uduniyan u na vu gbaɓai kaci n e le,

i ta̱ o kuloko wu a iɗika i nu.

i ta̱ a̱ kuya̱nsa̱ wu ka̱ta̱ a lyaꞋa wu n kuvon.

a̱ja̱Ꞌa̱ a na vi a kulyaꞋa ilikulya koɓolo n e le,

i ta̱ a ku azuku wu maza,

ka̱ta̱ a dana vi n ugboji ba.

8 Mpa Vuzavaguɗu n dana ta̱,

a kanna ka na n kutakacika Edom,

mi ta̱ a ku una aza a ugboji a Edom,

mi ta̱ a ku takpa aza e kuyeve a nsansa n Isuwa.

9 Teman, ovonshi a utsura a̱ nu i ta̱ a kupana wovon,

i ta̱ a ku una yaba dem a kusan ku Isuwa.

Unushi u Edom

10 Adama o kuyongo ku wuya ku na vu yaꞋankai vuza nu Yakubu,

vi ta̱ o ku okpo n wono,

i ta̱ a ku una wu ra̱ka̱-ra̱ka̱.

11 A kanna ka nanlo vu shamgbai a kakambu a kinda,

a makyan ma na irala a̱ pura̱i u uciyi u ni,

omoci kpamu o ɓosoi a̱ utsutsu u ni,

ɗa a taɗuki kazagba adama a Urushelima,

avu feu vu okpoi tsu vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

12 U gaꞋan vu yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama atakaci a na vuza nu u uwai ba.

U gaꞋan vu yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama atakaci aza a Yahuda a kanna ka na i a ku una le ba.

U gaꞋan vu zoꞋoso le a kanna ka a atakaci e le ba.

13 U gaꞋan vu uwa a̱ likuci i uma a̱ va̱,

a kanna ka na i atakaci ba,

u gaꞋan vu yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a̱ ma̱dukpa̱ ma na ma̱ ciya̱i vuza nu ba.

14 U gaꞋan vu shamgba a nsanji mu uye vu una aza a na a cigai a laꞋaka ba.

u gaꞋan vu neke aza a na a sumai a laꞋakai ekiye a irala i le,

a kanna ka na atakaci ke le ba.

Kanna ka Vuzavaguɗu ki ta̱ ɗevu

15 Kanna ka na mpa Vuzavaguɗu n kuyaꞋanka, uduniya ra̱ka̱ afada ka yawa ta̱ ɗevu.

Avu Edom ili i na vu yaꞋin, i ta̱ feu a kuyaꞋanka wu i ɗa.

Ili i na vu yaꞋin, yi ta̱ o kubono a ka̱ci ka̱ nu.

16 Tsu na i soꞋi atakaci,

a kusan ku ciɗa ku va̱,

ta feu uduniya u na u buwai a kutakacika nannai,

i ta̱ o ku soꞋo atakaci,

ali okpo adanshi ka̱ta̱ a yaꞋan le ba.

UlyaꞋi wa aza Isaraila a ukocishi

17 Ama i ta̱ a̱ kuciya̱ aza a na a laꞋakai a kusan ku Sihiyona,

wi ta̱ o ko okpo ubuta̱ wu ida̱shi i ciɗa.

Ka̱ta̱ kumaci ku Yakubu ku doku ku ciya̱ ili yi uka̱ni i le.

18 Kumaci ku Yakubu ki ta̱ kokpo tsa akina,

kpaꞋa ku Isufu tsu melentsu ma akina,

kpaꞋa ku Isuwa ko okpo ciꞋiwa̱,

i ta̱ o kusongu le una le.

Ko vuza u kulaꞋaka ba,

mpa Vuzavaguɗu n dansai.

19 Aza a Isaraila a na i a Negebu,

i ta̱ a̱ kuka̱na̱ kusan ku Isuwa,

aza a na i a idashi aginda aza a Yahuda,

i ta̱ a ku isa iɗika ya aza a Filisitiya,

aza a Isaraila i ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni,

wu uɓon wi iɗika ya aza a Ifirayimu n Samariya.

kumaci ku Bayami kpamu ku lyaꞋa Giliyadu. 20 Kabunda̱i ko osoji ka Isaraila a na a bankai ugbashi,

i ta̱ o kubono a̱ ka̱na̱ iɗika ya aza KanaꞋana, ali a kubana a zarefatu.

Agbashi a na i a Urushelima a uɓon u Sefaradu

i ta̱ a ku isa likuci i Negebu.

21 Aza na a laꞋakai n wuma i ta̱ a ku gaɗukpa,

a kubana a kusan ku Sihiyona a Urushelima,

a̱ ka̱na̱ kusan ku Isuwa,

Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni ɗa u kulyaꞋa tsugono ɗe.

* 1:1 1:1 Ish 34:5-17; 63:1-6; Ij 25:12-14; 35:1-15; Em 1:11-12; Mal 1:2-5

Yunusa

1

2

3

4

YUN YUNANA

Kuɓa̱yuwa̱

Ukuna u Katagarda ka nampa

Katagarda ka Yunana ki tsa atagarda e eneki a na a buwai punu a Katagarda ka Ciɗa ba, kadanshi ka̱ ni kuyongo ku ɗa, a kudansa ukuna u wuya u na u ciya̱i keneki ka na ka cigai kuꞋiwan kutono wila̱ u Ka̱shile. Ka̱shile ka danai ni u bana a Niniva, likuci i gbayin i tsugono tsa aza a Asiriya, irala i gbani-gbani ya aza a Isaraila. Ama Yunana u ciga kubanka ɗe akaka a̱ Ka̱shile ba, adama a na u yeve ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni Ka̱shile ka kuciga ku la̱nga̱sa̱ likuci ya ba. Ana o yongoi lo o mpolo n kakuna ma, ɗa u ta̱wa̱i u banai, ɗa a kubana uteku ɗa wo okpoi ukuna u gbani ana akaka a gbani-gbani a̱ ni a̱ kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan mayun. Katagarda ka ɗika ta̱ tsu na Ka̱shile ki n utsura mayun a kubana a̱ ubuta̱ wi ili i na u yaꞋin. Ama n nannai dem, ka ɗa ka ɗika ta̱ Ka̱shile tsu Ka̱shile ku ucigi koɓolo n asuvayali, a̱yi na u kufuɗa kucinukpaka vuza unushi ka̱ta̱ kpamu wi isa irala i uma a̱ ni, a na wa takacika le ka̱ta̱ kpamu wu una le.

Ili i na yi punu a katagarda ka nampa (Udari)

Uɗeki u Yunana n ukpa̱ɗi u kushuku u ni 1.1-17 Ushiki wu unushi u Yunana n tsu na u ciya̱i wishi 2.1-10 Akaka a Yunana a gbani-gbani adama a Niniva 3.1-10 Asuvayali a̱ Ka̱shile adama a aza a Niniva 4.1-11

1

Yunana u kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka̱ Ka̱shile

1 Kanna ke te ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Yunana maku ma Amita, 2 &lt;&lt;Bana a̱ likuci i gbayin i Niniva ka̱ta̱ vu dansuka i ɗa ukuna u kadanshi ka̱ Ka̱shile, adama a na ukuna u wuya u ni u yawa ta̱ wa̱ va̱.&gt;&gt;

3 Ama Yunana u sumai a kubana a Tarishi, u iwain kadanshi ka Vuzavaguɗu. U tonoi n Japa ɗa u ciya̱i ɗe kpantsu ku na ka kubana a Tarishi. U tsupai ikebe ɗa u uwai u lazai n ele a kubana Tarishi, u sumai Vuzavaguɗu.

4 Ɗa Vuzavaguɗu u suki wunla̱i wu utsura punu a mala ma, ɗa wunla̱i u gbani-gbani u nanlo u yaꞋin adanshi wi ta̱ o kuɓoso kpantsu ka. 5 Antiki a ra̱ka̱ a panai wovon ɗa yaba dem vi le u lapai una̱ a kubana u ka̱ma̱li ka̱ ni. Ɗa a̱ tsuwa̱in ucanuku u na wi punu a kpantsu ka adama a na ku ɗa ku jebe a̱miki.

Ama a̱yi Yunana u bono ta̱ ɗaka vu kpantsu va ali ɗa u vaki ɗa u latai. 6 Ɗa vuza kelime vu kpantsu u ta̱wa̱i u danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i vi alavu? Ɗenga̱ vi ɗeke ka̱ma̱li ka̱ nu, u gaꞋan ba wi ta̱ a kindana tsu, ka̱ta̱ wi isa tsu.&gt;&gt;

7 Ɗa antiki a a dananai, &lt;&lt;Ta̱wa̱i, yaꞋan ci yaꞋin kula̱na̱ ciya̱ ci yeve vuza na u ronokoi tsu adama a nampa.&gt;&gt;A yaꞋin kula̱na̱ ku nanlo ɗa kuyikpa̱i u Yunana.

8 Ɗa e ecei ni, &lt;&lt;Dana tsu, ili i na i zuwai ɗa ukuna u wuya u nampa u ta̱wa̱i wa̱ tsu. Yiɗa̱i ulinga u nu? Te ɗai vu uta̱i? Te ɗai iɗika i nu yi? Ko yiɗa̱i kelentsu ka̱ nu?&gt;&gt;

9 Ɗa wu ushuki, &lt;&lt;Mpa vuza va aza a Ibirahi ɗa, mi ta̱ kpami o kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka gaɗi, a̱yi na u yaꞋin mala n iɗika.&gt;&gt;

10 Ɗaɗa uma a a panai wovon ka̱u ɗa a danai ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin nannai?&gt;&gt; Adama a na uma a e yeve ta̱ Yunana wi ta̱ a kusuma a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, adama a na u dana le ta̱ ɗe.

11 Mala ma ta na o kudoku kuvuzukpa gbani-gbani. Ɗa e ecei ni, &lt;&lt;Yiɗa̱i tsa kuyaꞋanka wu adama a na mala ma ma̱ shira̱ bini?&gt;&gt;

12 Ɗa u danai le, &lt;&lt;Ɗikai mu ka̱ta̱ i vakangu mu punu a mala ma, mala ma mi ta̱ a kuvaku, mpa n yeve ta̱ a na adama a̱ va̱ a ɗa ukuna u gbani-gbani u nampa u ta̱wa̱i wa̱ ɗa̱.&gt;&gt;

13 N nannai dem, uma a a dakakai adama a na o bonoko kpantsu ka a̱ ka̱kina̱. Ama a fuɗa ba adama a na wunla̱i u zuwa ta̱ mala ma o doki aɓau n a̱bunda̱i u laꞋi tsu na wi ishi. 14 Ɗaɗa e ɗekei Vuzavaguɗu, &lt;&lt;Vuzavaguɗu ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ tsu tsu kuwa̱ adama a na tsu unai vuma vu nampa ba. Ka̱ta̱ ve ece mpasa n vuma vu babu unushi vu nanlo a kaci ka̱ tsu ba, adama a na avu Vuzavaguɗu vi yaꞋan ta̱ ili i na i yokpoi nu.&gt;&gt; 15 Ɗa a ɗikai Yunana ɗa a vakangi ni punu a mala, ɗa aɓau a mala a o bonoi a vaki gogoꞋo va lo. 16 Adama a ili i nanlo, ɗa wovon u Vuzavaguɗu u ka̱na̱i le ka̱u, ali ɗa a yaꞋankai Vuzavaguɗu va alyuka koɓolo n akucina.

17 Ama ɗa Vuzavaguɗu u suki kadan ka gbayin ka̱ ta̱wa̱ ko soɗongu Yunana va, ɗa Yunana u yongoi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kadan ka ali ayin a tatsu kanna n kayin dem.

2

Avasa a Yunana

1 Ɗa Yunana u yaꞋin kavasa a kubana u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni a̱yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka kadan. 2 U danai, &lt;&lt;N ɗeke ta̱ Vuzavaguɗu a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ka̱ va̱ ɗa ta na wu ushuki mu. Punu ubuta̱ u na a̱kpisa̱ a̱ tsu da̱sa̱ngu punu asaun. ɗa n la̱nsa̱i uɓa̱nki, ɗa ta na vu panakai mu. 3 Vu vakangi mu a mala mu uga̱vi, ɗe ɗaka vu mala, ɗa kurara ku mini ku pura̱i mu, ɗa kpamu aɓau a kanzai mu a laꞋi utsura u va̱. 4 Ɗa n danai, &lt;Vuzavaguɗu vu loko mu ta̱ a̱ ashi a̱ nu, ko n nannai dem m buwa ta̱ o kudoku me ke ene A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ciɗa a̱ nu. 5 Mini ma ɗikai mu adanshi mi ta̱ a kuɗika wuma u va̱, mala ma palai mu ra̱ka̱, kajanu kpamu ka palai mu gbende ali n kaci dem. 6 N liɓai a mala ra̱ka̱-ra̱ka̱ ali ɗa n cinai akpanlai, a̱ ɓa̱ya̱ngi mu a̱ ubuta̱ u kuyongo wa̱ a̱kpisa̱. Ama avu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va, vu uta̱ka̱i mu punu a kpenle ku nanlo n wuma. 7 Ana me enei adanshi wuma u va̱ wi ta̱ a kukasa, ɗa n ciɓai n Vuzavaguɗu, avasa a̱ va̱ kpamu a banai wa̱ nu ɗe a A̱Ꞌisa̱ a ciɗa. 8 Aza a na̱ o tsu tono a̱ma̱li a gbani a̱ shirikpa̱ka̱i ucigi u Vuzavaguɗu u na wi babu uteku kucina̱. 9 Ama mpa n vishipa vu kucikpa wu vu ɗa n kuyaꞋanka wu ka̱ta̱ n neke wu kuneꞋe ka akucina ku na n yaꞋankai nu. Wishi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa wi a̱ kuta̱.&gt;&gt; 10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai kadan ka shama Yunana a̱ ka̱kina̱ ka mala.

3

Yunana u banai Niniva

1 Ɗa Kadanshi ka Vuzavaguɗu ka banai u Yunana a̱ uta̱wi u ire, ka danai, 2 &lt;&lt;Ɗenga̱ vu laza a kubana a̱ likuci i gbayin i nanlo ya Niniva, vu bana vu ɓarangu le tsu na n danai nu.&gt;&gt;

3 Ɗa Yunana u ɗa̱nga̱i ɗa u lazai a kubana Niniva. Likuci ya ta na i ɗa yi ta̱ n ugbonguri n a̱bunda̱i, vuza wi ta̱ a kufuɗa wa yaꞋan ayin a tatsu kafu u fuɗa u pasamgbanai i ɗa. 4 Ɗa Yunana u uwai punu a̱ likuci ya ɗa u yaꞋin nwalu punu ali kuliva̱ ku te. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋanka le kadanshi punu n ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin n u danai, &lt;&lt;Ayin amangere a ɗa a buwai a na a kuna aza a̱ likuci i Niniva i nampa.&gt;&gt; 5 Ɗa ta na aza a Niniva a̱ ushuki n kadanshi ka̱ Ka̱shile ka, Ɗa a zuwai uma dem a̱ ka̱na̱ una̱, ɗa maku n vuza gbayin a̱ ka̱na̱i una̱ ɗa a ukai aminya a kpalu ɗa kpamu a̱ shika̱i unushi u le.

6 Ana kadanshi ka ka yawai atsuvu o mogono ma Niniva, ɗa u ɗa̱nga̱i a kakuba ka̱ ni, ɗa u foɗoi aminya o tsugono a̱ ni ɗa u zuwai, ɗa u ɗikai aminya a una̱mgbuka̱tsuma̱ n kushika̱ unushi ɗa u ukai, ɗa u da̱sa̱ngi o kokomo. 7 Ɗa mogono ma zuwai a salaka aza Niniva, a dana le,

&lt;&lt;Mogono n aza gbagbaꞋin a̱ likuci a sala ta̱ a dana,

&lt;&lt;Ka̱ta̱ vuza ko manama ko ushiga wa anaka ko nlala a lyaꞋa ili ba. Ka̱ta̱ a lyaꞋa ko o soꞋo mini ba. 8 ka̱sukpa̱ a uka vuma, ko nnama aminya a na o kuyotsongu yaba dem wi ta̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱ n ushiki wu unushi. YaꞋan kpamu e ɗeke Vuzavaguɗu n utsura u le dem, ka̱ta̱ yaba dem u ka̱sukpa̱ uye u kuyaꞋan ka gbani-gbani dem, n ka̱ɗu ka̱ ni ka na ka tsu zuwa vishili. 9 Yayi u yevei u gaꞋan ba Vuzavaguɗu u sabaꞋa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ wupa u ni u bono u yaꞋanka tsu kasingai u kpa̱ɗa̱ kuna tsu?&gt;&gt;

10 Ana Vuzavaguɗu we enei tsu na a yaꞋin ɗa kpamu a̱ ka̱sukpa̱i kawuya ke le, ɗa u panai asuvayali e le, wu una le ba tsu na wi ishi u sheshei kuyaꞋan

4

Wupa u Yunana n asuvayali a Vuzavaguɗu

1 Ili i nampa ya i la̱nga̱sa̱ ta̱ Yunana ka̱ɗu ka̱u ali ɗa u yaꞋin wupa. 2 Ɗa u yaꞋin kavasa a kubana u Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu, ashe ili i nampa i ɗa n danai ali mpa biꞋi a kpaꞋa ba? Ali ɗa mi ishi n sumai a kubana Tarishi. N yeve ta̱ avu vuma ɗa vuza va asuvayali ka̱u n ka̱ɗu ka̱ yuwu, vu tsu suɗukpa ka̱ɗu ga̱ba̱ ba, vi ta̱ kpamu n ucigi u uma ka̱u. Vuzavaguɗu yayi u sa̱nka̱i nu vu kpa̱ɗa̱ kutakacika le? 3 Adama a nannai Vuzavaguɗu ɗika wuma u va, u laꞋa ta̱ n kugaꞋan n kuwa̱ a na mo yongo n wuma.&gt;&gt; 4 Ɗa Vuzavaguɗu u wu ushuki ni, &lt;&lt;U gaꞋan wu ta̱ avu a̱ ka̱ci ka̱ nu vi yaꞋan wupa?&gt;&gt; 5 Ɗa Yunana wu uta̱i punu a̱ likuci ya ɗa u banai u da̱sa̱ngi a uɓon u kasana ka̱ likuci ka, lo a ubuta̱ wa ɗa u yaꞋin lo kafalaka adama a na u ciya̱ kulu, ɗa u shamgbai adama a na we ene i na i kuciya̱ likuciya. 6 Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ili i yoku tsu uyan yu uta̱ lo adama a na u neke Yunana kulu adama a na u pala yi a̱ ubuta̱ u kanna. A̱yi Yunana ɗa u yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u adama a ili i na yu uta̱i va. 7 Ama kayin a kasa ɗa Ka̱shile ka zuwai azun a takuma uyan wa, adama a na u ɗa u lumba. 8 Ana kanna ka suɗukpai ɗa Ka̱shile ka zuwai wunla̱i u gbangam wu uta̱i a kasana ɗa kanna ka lapai Yunana a kaci ka̱u ali adanshi wi ta̱ a̱ kulima̱. Ali ɗa u cigai u kuwa̱ ɗa u danai, &lt;&lt;Ili i nampa ya u laꞋa ta̱ n kugaꞋan n kuwa̱.&gt;&gt;

9 Ama ɗa Ka̱shile ka danai Yunana, &lt;&lt;Vi ta̱ n utsura u na vi yaꞋin wupa n uyaꞋan wa?&gt;&gt; ɗa Wu ushuki,

&lt;&lt;Mayun derete ɗa, ali n yaꞋan wupa u na u yawai n kuwa̱.&gt;&gt;

10 Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, &lt;&lt;Derere ɗa avu vu panai asuvayali a ili i na avu ɗa vi ca̱Ꞌi ba? Avu ɗa kpamu vu zuwai i ɗa i gbonguroi ba? Ili i na yu uta̱i kayin ke te ɗa kpamu i kuwa̱i kafu kayi ke ire?&gt;&gt; 11 Ashe mpa ma kufuɗa ma pana asuvayali a Niniva likuci i gbayin i nanlo ba? Likuci i na yi n uma ali a̱kpa̱n amangatawun n kamanga (120, 000) uma a na e yevei ugula̱ ko usingai u le ba? Ali nu nnama n na mi punu a̱ likuci ya?&gt;&gt;

Nahum

1

2

3

Keneki

Nahum

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ka Nahum ka ishipa i ma̱za̱nga̱ i ɗa adama a̱ uyikpi u Niniva, likuci i gbayin i Asiriya i na yi a tsurala n Isaraila. Ugan ba a ɗana ta̱ katagarda ka a ka̱ya̱ ka (612) kafu a matsa Yesu. I ta̱ e kene uyikpi u Niniva atakaci a̱ Ka̱shila̱ a ɗa adama a ugbamukaci u ni n ka gbani-gbani ka̱ ni. Atakaci a nampa a̱ ta̱wa̱ ta̱ a ukocishi u tsumani ci cindere kafu a matsa Yesu.

Ili i na yi punu udari

Afada adama a Niniva 1:1-15

Uyikpi u Niniva 2:1; 3:19

1

1 Akaka adama a Niniva. Na lo va ɗaɗa katagarda ka kene ka na keneki Nahum vuza va aza a Elikoshi we enei.

Wupa u Vuzavaguɗu adama a Niniva

2 Vuzavaguɗu Ka̱shile vuza cisheꞋe ɗa,

vuza na u ci yaꞋan katsupu,

Vuzavaguɗu vuza katsupu ɗa,

vuza va asuvu a usuɗukpi kpamu.

Vuzavaguɗu u tsu tsupa ta̱ irala i ni,

u tsu bonoko ta̱ wupa u ni a̱ ubuta̱ wi irala i ni.

3 Vuzavaguɗu vuza wupa ɗa gogoꞋo ba,

ama vuza tsu tsugbayin n utsura ɗa,

Vuzavaguɗu wi a̱ kukpa̱ɗa̱ kutakacika vuza vu unushi ba.

Uye u na Vuzavaguɗu u tsu wala, kabatalikpau ka gbayin ka tsu vugula̱ ta̱,

eleshu kpamu ɗaɗa kubuta̱ ku ene a̱ ni.

4 U tsu ɓarangu ta̱ mala ali me ɗekpe,

u tsu zuwa ta̱ nyeneke ra̱ka̱ n ɗekpe.

ali n ubuta̱ u kalina a Bashan nu nsasan n Kamelu dem,

a na i n mita̱ ma̱ ta̱ku nu nɗanga n tsu ɗekpe ta̱,

a̱pa̱lu a Lebano dem a tsu lumba ta̱.

5 Nsasan m gbagbaꞋin n tsu gba̱ɗa̱ ta̱ e kelime ka̱ ni,

aginda kpamu a tsu derikpe ta̱.

Ka̱ta̱ iɗika i jengeɗe e kelime ka̱ ni,

e, ali aduniyan koɓolo n ili i na yi punu dem.

6 Yayi wa kufuɗa kushamgba e kelime ka̱ ni, u yaꞋan baci wupa?

Yayi wa kufuɗa kugbama asuvu e kelime ka̱ ni, ɗa baci u yaꞋin wupa?

Wupa u ni u tsu va̱ma̱ ta̱ tsa akina,

akpanlai a gbagbaꞋin o tsu ɓoso ta̱ e kelime ka̱ ni.

7 Vuzavaguɗu vuza singai ɗa,

ubuta̱ u kusheɗeku u ɗa wi a kanna ka atakaci.

U tsu ere ta̱ aza a na a̱ tsu sheɗeku wa̱ a̱ ni.

8 Ama tsu mini ma na ma ayai wi ta̱ a kuniꞋwa̱nta̱ngu irala i ni ra̱ka̱,

wi ta̱ a kuyawaka Niniva uteku,

ka̱ta̱ u loko aza a na a iwain ni a kubana a̱ ka̱yimbi.

9 Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a kushiya tsurala n Vuzavaguɗu?

Ili ra̱ka̱ ko yiɗa̱i baci wi ta̱ a kubonoko i ɗa gbani,

babu vuza na u kuyaꞋan tsurala n a̱yi kure.

10 Irala i ni,

i ta̱ ugbaɓi tsa awana,

i ta̱ an osoꞋi a na a osoꞋi ma̱ra̱ ma makai le,

a n nwalu n a tangalangi a maza me le,

i ta̱ o kusongu le ra̱ka̱,

an mita̱ me ɗekpu.

11 Punu a̱ ka̱tsuma̱ ka Niniva, ɗa vuza yoku wu uta̱i,

vuza na u foɓusoi ka gbani-gbani a kubana u Vuzavaguɗu,

u nekei odoki a gbani-gbani.

12 Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na,

&lt;&lt;A̱ɗa̱ aza Asuriya, ko a na wo okpoi yi ta̱ n ka̱bunda̱i,

tukpa n utsura kpamu,

i ta̱ kugbatya ɗa̱, ka̱ta̱ a takpa ɗa̱.

A̱ɗa̱ aza a Yahuda, ko a na wo okpoi n neke ɗa̱ ta̱ atakaci,

mi o kudoku ma takacika ɗa̱ kpamu ba.

13 Gogo na mi ta̱ o kukoɗo kogboro ke eɗeku a̱ ɗa̱,

ka na aza Niniva a zuwakai ɗa̱,

ka̱ta̱ kpamu n kasa ikani,

i na a shiyakai ɗa̱.&gt;&gt;

14 Vuzavaguɗu u neke ta̱ kadanshi,

adama a Niniva u danai,

&lt;&lt;I o kudoku kupana kula ku nu ba.

A̱ma̱li u sheꞋwei n uluwi a̱ nu,

mi ta̱ a kukapa a ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka a̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li a̱ nu,

ka̱ta̱ n foɓuso ko wu kasaun,

adama a na avu ili i ma̱riki i ɗa ba.&gt;&gt;

15 La̱na̱, a gaɗi vu nsasan m gbagbaꞋin,

ene a vuza na u tsu tuka̱ n arabali a singai a ɗa na,

a̱yi na u tsu sala ukuna u ma̱ta̱na̱.

Avu Yahuda, zuwa ka̱ɗiva̱ a̱ nu,

Shatangu uzuwakpani u nu.

Adama a na ili i gbani-gbani i nanlo Niniva,

a takpai ta̱ ra̱ka̱.

i ta̱ a ku una le ra̱ka̱-ra̱ka̱.

2

Uyikpi u Niniva

1 Vuza munuka u foɓuso ta̱, avu Niniva,

u zuwa ta̱ osoji a mashilya ma̱ likuci ma.

a yaꞋan kindi ku ubuta̱ u kusheɗeku wu n nshilya,

foɓuso mayin,

ɓolongu osoji a̱ nu ra̱ka̱.

2 Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubonoko,

n ugaꞋin u Yahuda n wa aza a Isaraila ra̱ka̱,

ko ɗa baci aza a̱ kupura̱ uciyi,

a̱ pura̱i uciyi u likuci u le ra̱ka̱,

ko ɗa baci a̱ la̱nga̱sa̱i a shina a̱ nɗimbi e le.

3 Nra̱ga̱ mo osoji ma aza a Niniva n na n fuɗai kuvon,

n shilyamgba ta̱ ushili,

osoji i ta̱ u uki,

n akashi a̱ shili.

Ekeke o doku e le a kutasa,

tsu melentsu ma akina,

a̱ kuɗa̱ngusa̱ nsara e kuneke le wovon.

4 Odoku, n ekeke odoku o kuvon,

a̱ ka̱na̱i ilaɗi i kavama a uye,

a kubana n obonoi,

punu asuvu a̱ ka̱ba̱nga̱ ka̱ likuci.

ku uta̱ ku le tsu kutashi ku ma̱kuni ku ɗa,

a nwalu a na ulaɗi.

5 Mogono ma Niniva me ɗekei osoji a gbagbaꞋin a̱ ni,

ɗa a̱ ka̱na̱i ku ta̱ɗa̱tsa̱ n yikpa̱i a uye a̱ kuta̱wa̱.

A dakakai a kubana a mashilya ma̱ likuci ma,

ɗa a̱ shikpa̱i i na i kere le.

6 A̱ ɓa̱yuwa̱i adaɓa a̱ mini,

ɗa kpaꞋa ku mogono ku ripula̱i.

7 O foɗoi Egbere aminya ɗa a lazai n a̱yi,

agbashi a nkere n ni a̱ ma̱shi,

ma̱shi ma kpalu me le tsu ma̱shi ma moɗoi ma a,

a zuwai ekiye e le aci.

8 Tsu mini ma na mo ɓosoi a̱ ka̱sha̱n,

aza a Niniva a kusuma a̱ ku uta̱ punu,

uma a kudana le &lt;&lt;Shamgbai! Shamgbai!&gt;&gt;

Ama babu vuza na u kpatalai wu indanai kucina̱.

9 Pura̱ngi azurufa.

Pura̱ngi azanariya.

Likuci ya yi ta̱ tukpa nu uciyi kakau,

uciyi u ni wi n uteku ba.

10 Niniva u na̱mgba̱ ta̱,

wo okpo ta̱ agali,

a̱ɗu a uma a̱ ni e derikpe ta̱,

a̱ka̱nga̱tsu e le e kujeꞋe,

a̱kyun e le kpamu a mɓa̱la̱,

a̱shi e le ra̱ka̱ a̱ ula̱nga̱shi.

11 Yiɗa̱i i ciya̱i likuci i Niniva,

i na yi tsu kpenle ki ikawu?

Kpenle ku na a̱ tsu ɓa̱na̱ muku mi ikawu,

ubuta̱ u na kawu n a̱ma̱ci e le a̱ tsu ka̱ra̱Ꞌa̱,

koɓolo n muku mi ikawu babu wovon.

12 Kawu u tsu saza ta̱ i na,

i yawai ni koɓolo m muku n ni,

ka̱ta̱ kpamu wu una ka vuka vu ni manama,

u shatangu kpenle ku ni n uciyi ugbani,

ungu a̱ ni kpamu nu nnama n kakamba.

13 Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;Mi ta̱ a tsurala n avu Niniva,

mi ta̱ o kusongu ekeke o odoku o kuvon a̱ nu,

ka̱ta̱ kotokobi ku una osoji a̱ nu aza a na i tsu ikawu,

mi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ wu vu una uduniyan.

Ka̱ta̱ n sa̱nka̱ aza u suki a̱ nu kubanka n akaka a na e kuneke wovon.&gt;&gt;

3

Niniva wi ta̱ o ko okpo agali

1 Ili ya atakaci i ɗa avu likuci i munuka,

a̱yi na u shanai tukpa n aꞋuwa a̱bunda̱i,

n ucanuku u na a isai.

2 Panai, izumgbi yi nshashau n yi ekeke,

n izumgbi ya ilaɗi yo odoku,

n kugba̱ɗa̱ ke ekeke o odoku.

3 Inda biꞋi akumbi odoku o kuvon,

otokobi nu nsara a kutasa tsa akina,

na ɗa koɓolo ka uma ka na unai,

na ɗa kaginga ke even a uma,

even a uma babu uteku,

uma a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ a gaɗi vu even a ikyamba.

4 Ili i nanlo ra̱ka̱ i yaꞋan ta̱ adama a tsugbani ci Niniva,

kashakanlai kasingai ka nanlo ka una̱ wu uyoꞋo,

ma̱ma̱ci mo tsuboci ma a,

a̱yi na u ya̱nsa̱i uduniyan ubuta̱ u tsugbani u ni,

uma kpamu a̱ ubuta̱ wa alaꞋwin a̱ ni.

5 Vuzavaguɗu malaꞋimili u danai, mi ta̱ a tsurala n avu,

mi ta̱ a̱ ku Va̱ga̱lukpa̱ ciyanpa tsu nu, ka̱ta̱ m palaka a̱shi a̱ ni.

Ka̱ta̱ n zuwa iɗika kakau yi ene ciyampa tsu nu,

ka̱ta̱ tsugono kpamu ce ene wono u nu.

6 Mi ta̱ a ku vishangu wu ili yu unata,

ka̱ta̱ n goyo wu,

n bonoko wu ili i kugoyi.

7 Aza a na e enei nu ra̱ka̱ i ta̱ a kusuma ka̱ta̱ a dana,

&lt;&lt;Niniva wo okpo ta̱ agali, ya yi u kuyaꞋan kpalu ku ni?&gt;&gt;

Te ɗai n kuciya̱ aza na e kuneke yi kadanshi ka uremi u ka̱ɗu?

8 Niniva, avu vu laꞋa ta̱ likuci i Tebesu,

i na yi a ka̱kina̱ ka kuyene ku Nilu,

m mini uka̱ra̱Ꞌi u ni dem?

Mala maꞋa ubuta̱ u kusheɗeku u ni,

mini maꞋa mashilya ma ni.

9 Itopiya m Masar ɗa utsura u ni,

Futu n Libiya ele ɗa a̱ tsu ɓa̱nka̱ yi,

10 N nannai dem a ɗikai ni,

a bankai ugbashi,

a minjarai aci a̱ muku n ni,

a nsanji mu uye dem.

A yaꞋin kazagba adama nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni

ɗa a shiyai uma a gbagbaꞋin a̱ ni dem ni ikani.

11 Avu a̱ ka̱ci ka̱ nu Niniva vi ta̱ o kusoꞋo ma̱ra̱ ma makau,

ka̱ta̱ vu takacika n a̱bunda̱i,

ali vu la̱nsa̱ ubuta̱ u kusheɗeku a̱ ubuta̱ wi irala i nu.

12 Nshilya mu utsura u nu ra̱ka̱ mi ta̱ o ko okpo babu utsura,

i ta̱ a kulyaꞋa le tsu umaci u ma̱biri,

u na u geꞋwei,

a makyan ma na baci a̱ gba̱ɗa̱i maɗanga ma,

ka̱ta̱ umaci wa u yikpa̱ a̱ una̱ u vuza na u kulyaꞋa le.

13 La̱na̱ biꞋi osoji a̱ nu,

i ta̱ tsa a̱ma̱ci e mere ma̱ nu.

Utsutsu wi iɗika i nu yi ta̱ uɓa̱yuwi,

adama a irala i nu,

akina e leɓece ta̱ agbaguratsu e le.

14 Kenuku mini adama a na i ta̱ a ku kambuku wu,

tarai mini ma̱ a̱bunda̱i kafu kuvon ku yawa.

Doku katsura ka nshilya n nu,

bana a kadaɓa vu na̱na̱ ciꞋin,

ɗika ili kuyaꞋanka iputa̱.

15 Dem n ofoɓuso a nampa,

akina a ɗa a kulyaꞋa wu,

kotokobi kpamu ki ta̱ a kugbatya kuɗeku ku nu.

Ka̱ta̱ a lyaꞋa wu tsa kakyuꞋun.

Vu doku ka̱bunda̱i ka̱ nu tsa akyuꞋun,

ɗa vu yimkpai n ka̱bunda̱i ci ishigi.

16 Vu doki ka̱bunda̱i ka aza a tsulaga a̱ nu,

ali a laꞋi ka̱bunda̱i ka azangata a gaɗi,

e le i ta̱ tsu nta̱ɗa̱ma̱ci n na n tsu ba̱ra̱kpa̱ evelyu e le,

ka̱ta̱ a imkpa a laza.

17 Ngono n nu i ta̱ tsu nta̱ɗa̱ma̱ci,

nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n nu mi ta̱ an ka̱kuma̱ ka nta̱ɗa̱ma̱ci

a ku tele a̱ wuya̱n

a ayin a uta̱ni

ka̱ta̱ makyan ma na baci kanna ku uta̱i a imkpa a laza,

babu vuza na u yevei ubuta̱ u na a kubana.

18 Avu mogono ma Asiriya,

nguɓi n nu n lata ta̱,

e yevei a̱ nu a gbaɗika ta̱.

Uma a̱ nu a wacuwai a nsasan,

babu vuza na u ku ɓolongu le.

19 Babu i na i kupotsotongu untsu a̱ nu,

untsu a̱ nu a munuka a ɗa.

Vuza na baci de dem u panai arabali a̱ nu,

ka̱ta̱ u ɓasa ekiye u dana,

adama a na yayi u kpa̱ɗa̱i ku takacika,

ekiye a̱ nu?

Zafaniya

1

2

3

Katagarda ka

Zafaniya

Kuɓa̱yuwa̱

Keneki Zafaniya u dana ta̱ uma kadanshi ka̱ Ka̱shile a ayin a ukocishi a tsumani ci cindere kafu a matsa Yesu (KY). U yotso ta̱ u yaꞋan ta̱ kene ku nampa a̱ya̱ kupa kafu mogono Josaya u lapula ukuna u kutoni a̱ ka̱ya̱ ka amangatawa̱nta̱li n kamanga n kete (621) kafu a matsa Yesu (KY).

Katagarda ka ki ta̱ uɗiki n kadanshi ka ukuna u kene ku na uma a kiwanai n uɗa. Kanna ka afada n kanna ka wuya ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ka na Vuzavaguɗu u kutakacika Yahuda adama a na wi ta̱ a kucikpa a̱ma̱li. Vuzavaguɗu wi ta̱ feu a kutakacika iɗika i uma i na i buwai.

Ko a na wo okpoi a takacika ta̱ ɗe Urushelima, a kubana kelime i ta̱ o kubonoko likuci ya tsu na yi ishi cau. Uma i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu punu, i ta̱ o ko okpo aza a usuɓi n ma̱riki. Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ a kupana uyoꞋo u yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a uma a̱ ni a na a buwai, a na u yaꞋansakai nwalu n le.

Ili i na yi punu udari

Kanna ka na Vuzavaguɗu u kutakacika aza a Yahuda ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ 1:1-18

Uɗeki adama a̱ kushika̱ ku unushi 2:1-3

Atakaci adama a iɗika i uma a na e yevei Ka̱shile ba 2:4-15

Atakaci a Urushelima n wishi u ni 3:1-13

Vishipa vu ma̱za̱nga̱ 3:14-20

1

Kanna ka afada a Vuzavaguɗu wa aza a Yahuda

1 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Zafaniya kolobo ka̱ Kushi, matsukaya ma Gedaliya, vuza na esheku a̱ ni Amariya, maku ma Hezekaya, a ayin a na Josaya kolobo ka Amon wi o tsugono tsu Yahuda. 2 Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt;Mi ta̱ a ku una ili ra̱ka̱,

a aduniyan.&gt;&gt;

3 &lt;&lt;Mi ta̱ a ku una uma nu nnama dem,

Mi ta̱ a̱ ku una nnu n gaɗi,

n adan a mala,

mi ta̱ kpamu a̱ ku una aza a gbani-gbani n a̱ma̱li e le,

ka̱ta̱ m pura̱ngu vuma vu lima̱ aduniyan.&gt;&gt;

4 &lt;&lt;Mi ta̱ a̱ kuba̱rukpa̱ kukiye ku va̱ n yaꞋan tsurala n Yahuda,

n aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima dem.

A̱ ubuta̱ u nanlo ɗa mi a ku una aza a na a buwai a kucikpa ka̱ma̱li ka Balu,

n ula a anan ganu va̱ a̱ma̱li a nanlo.

5 Mi ta̱ a ku una aza a na a tsu kumba gaɗi vu kukpa̱,

a cikpa kanna n wotoi n azangata.

Mi ta̱ a ku una aza a na a̱ tsu kuɗa̱ngu a kucina n Vuzavaguɗu,

i kpamu a kucina n ka̱ma̱li ka Moleka.

6 Mi ta̱ a ku una aza a na o bonoi n ka̱ca̱pa̱,

a̱ ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu,

n aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kula̱nsa̱ ili u Vuzavaguɗu,

kpamu a̱ la̱nsa̱ kusheshe ku ni ba.&gt;&gt;

7 Paɗa bini e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile,

adama a na kanna ka Vuzavaguɗu ka yawa ta̱ ɗevu,

Vuzavaguɗu wi ta̱ kufoɓuso kanna ka afada,

kpamu u zagba ta̱ aza a na a kuyaꞋan a ɗa,

8 A kanna ka nanlo, mpa Vuzavaguɗu,

&lt;&lt;Mi ta̱ a kutakacika aza e kelime n aza o tsugono,

n aza a na i o kutono kuyongo ki iɗika yi uduma.

9 A kanna ka nanlo mi ta̱ a kutakacika,

aza a na a banai a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱ma̱li,*

n ele na a shatangi iꞋuwa yi nva̱li ma̱ a̱ma̱li n le,

n ukuna u modoruko n kalyaꞋa.

10 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;A kanna ka nanlo,

i ta̱ a kupana ma̱shi na ɗe a̱ Utsutsu u Kadan,

a pana yoroli ɗe a kakambu ke ire,

n izumgbi yi ili o kuɓososo a gaɗi vu nsasan.

11 Shika̱i, a̱ɗa̱ na yi ida̱shi a uɓon u kuden ku Morota,

adama a na i ta̱ a ku una aza a tsulaga ra̱ka̱,

n edengi azanariya n azurufa ra̱ka̱ i ta̱ a ku una le.

12 A ayin a nanlo mi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ Urushelima nu nkuni,

mi ta̱ a kutakacika aza a na a tsu zuwaka nu ukuna ba,

aza a na a tsu dana a̱ɗu e le,

&lt;Vuzavaguɗu wi a kuyaꞋanka tsu kasingai ba,

ko u yaꞋanka tsu i gbani-gbani ba.&gt;

13 I ta̱ a̱ kupura̱ uciyi u le,

ka̱ta̱ o ɓoso iꞋuwa i le,

ko a na wo okpoi a maꞋa ta̱ iꞋuwa,

ama a̱ kuda̱sa̱ngu punu ba,

i ta̱ a kucimba ashina a itacishi,

ama o kusoꞋo ma̱kya̱n ma ba.&gt;&gt;

Kanna ka gbayin ka Vuzavaguɗu

14 Kanna ka gbayin ka Vuzavaguɗu ka yawa ta̱ ɗevu,

ka yawa ta̱ ɗevu ɗa kpamu ki a̱ kuta̱wa̱ gogoꞋo.

Izumgbi i kanna ka Vuzavaguɗu yi ta̱ n okono,

a kanna ka nanlo keyevi ko kuvon ki ta̱ a̱ kushika̱ ka̱u.

15 Kanna ka nanlo ki ta̱ o ko okpo kanna ka wupa,

kanna ku una̱mgbuka̱tsuma̱ n atakaci,

kanna ka̱ munuka n kula̱nga̱su,

kanna ka̱ ka̱yimbi ka kpaɓam,

kanna ke eleshu n ka̱yimbi ka gbayin,

16 kanna ka̱ ku uvula̱ avana n isali i kuvon,

adama a̱ likuci yi ukanji n nshilya mu ugaɗi.

17 Mi ta̱ a̱ ku tuka̱ n atakaci a̱ ubuta̱ u uma,

ali a wala tsa̱ a̱yimba̱,

adama a na a nusaka ta̱ Vuzavaguɗu,

i ta̱ a̱ kutsuwa̱n mpasa tsu mini,

inyama yi ikyamba i le an tsuta̱.

18 A kanna ka wupa ka Vuzavaguɗu,

azanariya ko azurufa e le,

a kufuɗa ku isa le ba.

A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ usuɗukpi u cisheꞋe u ni,

aduniyan dem i ta̱ a kuyaꞋan wu uni,

wi ta̱ a̱ kutuka̱ n uteku wa aduniyan gogoꞋo lo.

2

Afada adama irala i Yahuda

1 Ɓolongi, ɓolongi a̱ ubuta̱ ute,

a̱ɗa̱ uduniyan u na wi n wono ba,

2 kafu makyan ma na a zuwai ma yawa,

kafu o loko ɗa̱ tsu kopo,

kafu wupa u Vuzavaguɗu u ta̱wa̱ ɗa̱,

kafu kanna ka wupa ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱ ɗa̱.

3 La̱nsa̱i Vuzavaguɗu,

a̱ɗa̱ aza a na i goyoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ aduniyan.

a̱ɗa̱ na yi o kutono wila̱ u ni,

la̱nsa̱i kasingai n kugoyo ka̱ci ka̱ ɗa̱,

u gaꞋan ba o sokongu ɗa̱ a kanna ka wupa Vuzavaguɗu.

4 Likuci i Gaza yi ta̱ o kokpo ko vuza,

Ashikelon wo okpo agali.

I ta̱ o kuloko aza a Ashidodu n kanna a kaci,

ka̱ta̱ a̱ mutsukpa̱ iɗika i Ekoron.

5 Ili ya atakaci i ɗa wa aza a na i o kuyongo a̱ ka̱kina̱ ka mala,

a̱ɗa̱ uma e Keritiya.

Kadanshi ka Vuzavaguɗu ki ta̱ a tsurala n avu,

avu KanaꞋana, iɗika ya aza a̱ Filisitiya.

I ta̱ a ku una wu,

ko vuza u kubuwa n wuma ba.

6 Ka̱kina̱ ka mala, ki ta̱ o kokpo ubuta̱ u kaguɓa,

wi ta̱ o ku okpo ubuta̱ wu nguɓi n ushiga wu nkyon.

7 Ka̱kina̱ ka mala ka ki ta̱ o kokpo ubuta̱ wu uka̱ni,

wa aza a kagimi ka kpaꞋa ku Yahuda,

ubuta̱ u na a kuyaꞋan kaguɓa.

N kulivi a vaku lo,

a iꞋuwa ya aza a Ashikelon.

Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le wi ta̱ a̱ kula̱na̱ le,

wi ta̱ kpamu o kubonoko le n uciyi u le.

Afada adama a Mowabu n Amona

8 &lt;&lt;M pana ta̱ ulami u na aza a Mowabu a yaꞋin, n ishikushi i na aza a Amona a yaꞋin,

tsu na a yaꞋankai uma a̱ va̱ ulami,

ɗa a yaꞋin a̱ra̱ɗi a danai i ta̱ a kulyaꞋa iɗika i uma a̱ va̱

9 &lt;&lt;Adama a nannai,

mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili, Ka̱shile ki Isaraila,

n danai, n kucina ta̱ n wuma u va̱,

mayun Mowabu wi ta̱ o kokpo tsu Sodom,

Amona tamkpamu tsu Gomora,

iɗika ya yi ta̱ o kokpo ubuta̱ wa awana,

n enle a mkpaɗi a na a buwa n ugaꞋin ba ko wannai.

Uma a̱ va̱ a na a buwai i ta̱ a̱ ku pura̱ ucanuku u le,

a lyaꞋa uka̱ni u le.&gt;&gt;

10 Na ɗa katsupu ka na a̱ kuciya̱ adama a̱ a̱ra̱ɗi e le,

adama a ishikushi n ulami u na a yaꞋankai uma a Vuzavaguɗu MalaꞋimili,

11 Vuzavaguɗu wi ta̱ o ku okpo ili i wovon we ele,

wi ta̱ a ku una a̱ma̱li aduniyan ra̱ka̱,

yaba dem aduniyan wi ta̱ a̱ ku kuɗa̱ngu wa̱ a̱ ni,

a ubuta̱ u na wi n iɗika yi uduniya u na u buwai.

Afada adama a iɗika i Kushi

12 A̱ɗa̱ aza a̱ Kushi

i ta̱ a ku una ɗa̱ n kotokobi.

Afada adama a Asiriya

13 Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuba̱rukpa̱ kukiye ku ni u shilika̱ n uɓon u gaɗi,

wi ta̱ a ku una Asiriya,

wi ta̱ o kubonoko Niniva agali,

uɗekpu tsu kakamba.*

14 Ushiga wi ili i kuzuwa wi ta̱ a kuvaku e mere,

nu nnama n kakamba dem.

Asakali n ma̱kpa̱tuwa̱n,

i ta̱ o kuyongo a̱ kumiꞋi ku ni.

Ma̱shi ma̱kpa̱tuwa̱n a̱ kuta̱ n katusu,

ma agawun tamkpamu a̱ utsutsu,

i ta̱ a kupalukpa kukpa̱Ꞌa̱,

a̱ ka̱sukpa̱ ogboli a nɗanga n sida e keteshe.

15 Na ɗa likuci yi shi n tsugbayin,

i na yi shi n ma̱ta̱na̱.

I na i tsu danaka ka̱ci ka̱ ni,

&lt;&lt;Vuza vu yoku wi lo ba mpa ɗa koci.&gt;&gt;

la̱na̱ tsu na wo okpoi agali,

ubuta̱ wi ivaꞋin yi nnama n kakamba.

Vuza na baci u walai lo dem,

wi ta̱ a kuyaꞋan ka̱curu, ka̱ta̱ u gba̱ɗa̱ kaci.

3

Unushi u Urushelima n ushibi u ni

1 Ili ya atakaci a kubana a̱ likuci yi ugbamiwasuvu,

likuci yi nshinda̱ n modoruko!

2 U tsu panaka vuza ba,

u tsu ushuku a lapulaka yi ba.

U zuwa ka̱ɗu u Vuzavaguɗu ba,

u gbaga Ka̱shile ka̱ ni ba.

3 Aza e kelime a̱ ni ikawu i yura̱ i ɗa,

ayaꞋinfada a̱ ni nkunzukunzu n ɗa n na n tsu uta̱ n kulivi,

ele na a tsu buka ili yi asa ba.

4 Eneki a̱ ni uma a kavama a ɗa,

aza a kalyaꞋa a ɗa.

Anan ganu a̱ ni a natukpai,

ili i na yi ciɗa.

Ɗa kpamu a̱ kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u Ka̱shile.

5 Vuzavaguɗu na wi punu a̱ likuci ya,

wi ta̱ n usuɓi,

u tsu nusa ba.

Usana lakam u tsu yaꞋan ta̱ kasingai,

babu usana u na u tsu kpa̱ɗa̱ kuyaꞋan kasingai,

ama uma a gbani-gbani i n wono ba.

6 Vuzavaguɗu u danai, &lt;&lt;N takpa ta̱ kumaci ka aduniyan,

ubuta̱ wu utsura u le u na̱mgba̱ ta̱.

Ɗa kpamu n la̱nga̱sa̱i uye u le,

ko vuza u tsu tono punu ba.

O bonokoi likuci i le agali,

ali ko vuza a buwaka punu ba,

ko vuza u buwa punu ba.

7 N danai, &lt;Mayun uma a̱ va̱ a pana wovon u va̱,

ushuku n kulapulu.&gt;

I o kudoku kutakpa asuvu e le,

a kakuna ka na m ɓarangi le ba.

Ama ɗa o doku yaꞋin mali,

a natukpa ka̱ci ke le.

8 Vuzavaguɗu u danai,

&lt;&lt; Vanai, kanna ka na n kuɗa̱nga̱ n yaꞋan kadanshi adama a̱ɗa̱,

adama a na n sheshe ta̱ n ɓolongu uma aduniyan,

n tsugono kakau,

adama a na n tsuwa̱nka̱ le wupa u va̱,

n asuvu a usuɗukpi a̱ va̱ dem.

adama asuvu a usuɗukpi e cisheꞋe tsu va̱,

i ta̱ o kusongu aduniyan ra̱ka̱.

9 &lt;&lt;Ka̱ta̱ m bonoko elentsu a uma a̱ va̱ ciɗa,

adama a na ra̱ka̱ vi le e ɗeke kula ku Vuzavaguɗu,

ka̱ta̱ a cikpa yi n ka̱ɗu ke te.

10 Ili i na i ɗikai a nɗolu n Kushi,

aza a na a ci cikpa mu,

uma a̱ va̱ a na i uwaciwi,

i ta̱ a̱ kutuka̱ mu n kuneꞋe.

11 &lt;&lt;A kanna ka nanlo i e kuneke wu wono ba,

adama a ugbamiwasuvu u na vu yaꞋankai mu ba,

adama a na mi ta̱ a ku utuka̱ aza ugbamiwasuvu,

n aza a̱ra̱ɗi e mere ma̱ ɗa̱.

Yi o kudoku ya yaꞋan ugbamukaci,

a kusan ku ciɗa ku va̱ ba.

12 Ama mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ aza a̱ ma̱riki,

n aza a na o goyoi ka̱ci ke le,

aza a na e nekei a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu.

13 Aza a Isaraila a na a buwai,

i o kudoku a yaꞋan unushi ba,

i kpamu a kudansa aꞋuwa ba,

adama a na kelentsu ka aꞋuwa ki o kuyongo a una̱ u le ba.

I ta̱ a kuyaꞋan kalina a vaku,

ko vuza u kurikpa̱sa̱ le ba.&gt;&gt;

14 YaꞋan ishipa, avu Sihiyona,

ɗa̱ngusa̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱u avu Isaraila.

YaꞋan ma̱za̱nga̱ n izoshi,

avu Urushelima.

15 Vuzavaguɗu u takpaka wu ta̱ atakaci a̱ nu,

ɗa kpamu u lokoi irala i nu.

Vuzavaguɗu, mogono mi Isaraila, mi ta̱ e mere ma̱ nu,

vi a kupana wovon ba.

16 A kanna ka nanlo i ta̱ a kudana Urushelima,

&lt;&lt;Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, avu Sihiyona,

ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ekiye a̱ nu a̱ kuwa̱ ba.

17 Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ki ta̱ e mere ma̱ nu,

kovonshi kaꞋa ka na ka̱ tsu ciya̱ ulyaꞋi.

Wi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n avu,

wi ta̱ a ku sabaꞋasaka wu n ucigi u ni,

wi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n avu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ki ishipa.

18 Tsu na a ci yaꞋan a kanna ka̱ ka̱ɗiva̱,

mi ta̱ a kutakpaka ɗa̱ ka gbani-gbani,

i o kudoku e neke ɗa̱ wono ba.

19 A ayin a nanlo, mi ta̱ a kutakacika,

aza a na i a kutakacika wu ra̱ka̱,

mi ta̱ a ku wawa ma̱kutsuma̱,

mi ta̱ kpamu o kuɓolongu aza a na ishi a wacuwai.

Mi ta̱ o kubonoko wono ucikpi,

i ta̱ a kulyaꞋa kula aduniyan.

20 A ayin a nanlo mi ta̱ o kubonoko ɗa̱ a kpaꞋa,

n ɓolongu ɗa̱ a̱ ubuta̱ ute,

ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ i yaꞋan kula.

i ciya̱ ucikpi a ubuta̱ u uma aduniyan dem,

a ayin a na baci m bonokoi ɗa̱ n una̱singai u ɗa̱.&gt;&gt;

Mpa Vuzavaguɗu n dansai.

* 1:9 1:9 Na va kuyongo ku ɗa ka aza o kutoni ka̱ a̱ma̱li a Filisitiya. La̱na̱ 1 Sam 5:5

* 2:13 2:13 Ish 10:5-34; 14:24-27; Nah 1:1--3:19

HAGAI

1

2

Katagarda ka

Hagai

Kuɓa̱yuwa̱

Katagarda ka Hagai ki ta̱ uɗiki n akaka a gbati-gbati a na keneki Hagai u ciya̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ ka̱ya̱ ka amangatawantawun n kamanga (520) kafu a matsa Yesu (KY). Cina ɗe uma a̱ ka̱sukpa̱ ubuta̱ u tsugbashi o bonoi o yongoi a Urushelima a̱ya̱ kenu, ama A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, a buwa ta̱ ufa̱di. Akaka a, a zuwa ta̱ aza e kelime a uma a maꞋasaka A̱Ꞌisa̱ a gbayin. Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani u kulyaꞋa ku kelime n kuciya̱ ku ma̱ta̱na̱ a kubana, u uma a na a sabaꞋi nwalu n le, ɗa o bonoi ciɗa.

Ili i na yi punu udari

E nekei kadanshi a maꞋasaka A̱Ꞌisa̱ a gbayin 1:1-15

Akaka a̱ uka̱ni u ka̱ɗu n kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱ 2:1-23

1

Uneki u kadanshi a maꞋasaka A̱Ꞌisa̱ a gbayin

1 A kanna ka iyain ko wotoi u ta̱li, a̱ ka̱ya̱ ke ire ko tsugono tsu Dariyu, Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n keneki Hagai, udanai, yaꞋan kadanshi n Zerubabelu kolobo ka Shiyatiyelu, gomuna vu Yahuda, n Jesuwa kolobo ka Jehozadaku ganu vu gbayin.

2 Ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai i ɗanna, &lt;&lt;Uma a nampa a danai, &lt;Ka̱ta̱ ayin a yawa a na a kumaꞋasaka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu ba.&gt; &gt;&gt; 3 Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n keneki Hagai, u danai. 4 &lt;&lt;Yi ene ta̱ u gaꞋan ta̱ a makyan ma nampa i yongo a iꞋuwa i singai-singai, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin okpo agali?&gt;&gt; 5 Gogo na i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai i ɗanna, &lt;&lt;La̱na̱i ukuna u ɗa̱! 6 I ci ca̱Ꞌa̱ ta̱ n a̱bunda̱i, ama ka̱ta̱ i kucikpa i kyaꞋa kenu. I ci lyaꞋa ta̱ ilikulyaꞋa, ama i ci cuwa̱ ba. I tsu soꞋo ta̱ mini, ama ma ci yawa ɗa̱ ba. I tsu uka ta̱ ntogu, ama n ɗa n tsu pala ɗa̱ uta̱ni ba. Aza a na a ci isa katsupu, adanshi i ta̱ a ku zuwa sa ikebe ya o nsolo n na n ta̱sa̱i.&gt;&gt;

7 Ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai i ɗanna, &lt;&lt;La̱na̱i ukuna u ɗa̱! 8 Kumbai a gaɗi vu nsasan ka̱ta̱ i tuka̱ nu nɗanga adama a na a maꞋasaka kpaꞋa ka, ciya̱ m pana uyoꞋo u ku ɗa, ka̱ta̱ kpamu n ciya̱ tsugbayin ɗe. 9 I tsu zuwa ta̱ a̱ɗu yi ta̱ a̱ kuciya̱ n a̱bunda̱i, ama ɗa kucikpa i ciya̱i kenu. Kenu vu na i tuka̱i a kpaꞋa, n tsu uvula̱ ta̱ i ɗa i laza, yiɗa̱i i zuwai nannai? Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, adama a kpaꞋa ku va̱ ku na i ka̱sukpa̱i agali ɗa, ama yaba dem vu ɗa̱ wi ta̱ a kataci ka kumaꞋa kpaꞋa ku ni. 10 Ɗaɗa i zuwai gaɗi u sa̱nka̱i n ciza, iɗika kpamu i kpa̱ɗa̱i kumatsa ili. 11 N tuka̱i n uɗekpu a iɗika ya, n ubuta̱ wa aginda, n ashina a ilya, n ashina a itacishi, nu nɗanga n zaitu, n ili i na i tsu uta̱ a iɗika, ali n uma nu nnama dem, koɓolo n ulinga we ekiye u ɗa̱ feu.&gt;&gt;

Uma o tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu

12 Ɗa Zerubabelu kolobo ka Shiyatiyelu, n Jesuwa kolobo ka Jehozadaku ganu vu gbayin, koɓolo n uma a na a buwai dem, o tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, ɗa kpamu ushuki n kadanshi ka̱ ni ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le u suki u keneki Hagai. Ɗa uma a a panai wovon u Vuzavaguɗu. 13 Ɗa Hagai, vuza vu usuki vu Vuzavaguɗu, u danai uma akaka a, u danai, &lt;&lt;Mpa Vuzavaguɗu, mi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱.&gt;&gt; 14 Ta Vuzavaguɗu u saꞋwai ka̱ɗu ka Zerubabe kolobo ka Shiyatiyelu, gomuna vu Yahuda, n Jesuwa kolobo ka Jehozadaku, ganu vu gbayin nannai, n uma a na a buwai dem. A̱ ta̱wa̱i ɗa a̱ gita̱i ulinga u kpaꞋa ku Vuzavaguɗu MalaꞋimili, Ka̱shile ke le. 15 A̱ gita̱i ulinga a kanna ka kamanga n ka̱ na̱shi ko wotoi u ta̱li, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱ya̱ ke ire ko tsugono tsu Dariyu.

2

Tsugbayin tsa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a savu

1 A kanna ka kamanga n kete ko wotoi u cindere, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n keneki Hagai, u danai, 2 &lt;&lt;YaꞋan kadanshi n Zerubabe kolobo ka Shiyatiyelu, gomuna vu Yahuda n Jesuwa kolobo ka Jehozadaku, ganu vu gbayin, koɓolo n uma a na a buwai dem, vu ece le, 3 &lt;Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u buwai n wuma ali ɗa u ciya̱i we enei kpaꞋa ku Vuzavaguɗu n tsugbayin ci ni ci cau? Nini ɗai yi e kene ku ɗa gogo na? E kene ku ɗa̱ ili i yoku i ɗa ba? 4 Ama gogo na tsurukpa, avu Zerubabe, tsurakpa, avu Jesuwa kolobo ka Jehozadaku, ganu vu gbayin. Tsurukpai a̱ɗa̱ uma a iɗika ya, Vuzavaguɗu u danai. YaꞋin ulinga, adama a na mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili mi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱. 5 A ayin a na yi uta̱i a iɗika i Masar n yaꞋanka ɗa̱ ta̱ uzuwakpani n danai, ayinviki a̱ va̱ i ta̱ o kuyongo n a̱ɗa̱, ta kaꞋa ki nannai ali n anana, adama a nannai ka̱ta̱ i pana wovon ba.&gt; 6 Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai, mi e kugeshe ba, mi ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱ gaɗi n aduniyan m mala n iɗika i ɗekpu.* 7 Mi ta̱ kpamu a̱ kugba̱ɗa̱ uma aduniyan ra̱ka̱, ka̱ta̱ a̱ tuka̱ n uciyi u le ra̱ka̱ a kpaꞋa ku va̱. Mi ta̱ a kushatangu kpaꞋa ku nampa n tsugbayin. Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai. 8 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, azanariya n azurufa a̱ va̱ a ɗa. 9 Tsugbayin tsu kpaꞋa ku savu ku nampa kulaꞋa ku cau, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai. A̱ ubuta̱ u nampa mi ta̱ a̱ ku tuka̱ n una̱singai m ma̱ta̱na̱, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai.&gt;&gt;

Una̱singai adama aza a usuɓi

10 A kanna ka kamanga n ka̱ na̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ko wotoi u kuci, a̱ ka̱ya̱ ke ire ko tsugono tsu Dariyu, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n keneki Hagai. 11 &lt;&lt;Ili i na Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai i ɗanna, &lt;Ecei anan ganu ili i na wila̱ u danai. 12 Vuza yoku u ka̱ta̱la̱ baci inyama i na yi ciɗa o motogu ma̱ ni, ɗa motogu ma ma saꞋwai boroji, ko ili i kulyaꞋa ko ma̱kya̱n ko maniꞋin ko icuꞋu yi ilikulyaꞋa dem, na lo wi ta̱ a kuzuwa ili ya yi okpo ciɗa?&gt; &gt;&gt;

Ɗa anan ganu a̱ ushuki a danai, &lt;&lt;A̱Ꞌa̱.&gt;&gt;

13 Ɗa Hagai u danai, &lt;&lt;Vuza u natukpa baci ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u kusaꞋwa keven ki ikyamba, ali ɗa kpamu u saꞋwai ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki nampa ka, nanlo va wi ta̱ a kuzuwa ili i nanlo ya yi okpo n unata?&gt;&gt;

Ɗa anan ganu a danai, &lt;&lt;Ili ya yi ta̱ o ko okpo n unata.&gt;&gt; 14 Ɗa Hagai wu ushuki le u danai, &lt;&lt;Vuzavaguɗu u dana ta̱, &lt;Ta kaꞋa ki nannai u uma a nampa n uduniyan u na wi kelime ka̱ va̱, n ulinga we ekiye u le dem, n ili i na i e kuneke yi ta̱ n unata. 15 Gogo na la̱na̱i kuyongo ku ɗa̱ ili i na i ɗikai na a kubana kelime. Kafu i kiyangu katali a gaɗi vu vutoku a kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, niniɗai kuyongo ku ɗa̱ ki. 16 I tsu bana ta̱ a̱ ubuta̱ u kotoro ki ili i kashina n i danai yi ta̱ a̱ ku kunzuku kagisamkpatsu kamanga, ama kucukpa i cina kagisamkpatsu kupa koci. I tsu bana ta̱ a̱ ubuta̱ u kupisha ma̱kya̱n n kusheshe ku na i kuciya̱ punu edele amangatawun a̱ ma̱diki, ama kucukpa i cina punu edele amangere koci. 17 Vuzavaguɗu u danai, n tuka̱i ɗa̱ n wunla̱i wu usuɗukpi ɗa u zuwai ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱ i lumbai n kerepu, m mini ma akpanga ma na ma̱ la̱nga̱sa̱i ashina a̱ ɗa̱, n nannai dem i bono wa̱ va̱ ba.&gt; 18 La̱na̱i, kuyongo ku ɗa̱ gogo na a kubana kelime, ili i na i ɗikai a kanna ka kamanga n ka̱ na̱shi ko wotoi kuci, kanna ka na a varai kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. N ciga ta̱ i sheshe mayin a ukuna u keci ku nampa. 19 I buwa n icuꞋu i kuca̱Ꞌa̱ o mpon n ɗa̱ ba, ili i na i ɗikai ayin a na i ca̱Ꞌi. Gogo na ashina a itacishi, nu nɗanga mu mbiri, nu nɗanga n zaitu n ɗa̱, i o kudoku kumatsa umaci u gbani-gbani kpamu ba. Ama ili i na i ɗikai a kanna ka nanlo ali a kubana n kelime, mayun mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai.&gt;&gt;

Vuzavaguɗu u yaꞋankai Zarubabelu uzuwakpani

20 Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n keneki Hagai kakawa kure, a kanna ka kamanga n ka̱ na̱shi ko wotoi u kuci, u danai, 21 &lt;&lt;Dana Zerubabelu gomuna vu Yahuda, mi ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱ gaɗi n iɗika. 22 Mi ta̱ a kutakpa tsugono ci iɗika kakau, mi ta̱ kpamu a̱ kula̱nga̱sa̱ ekeke o odoku mu una akumbi e le, odoku i ta̱ a̱ kuyikpa̱ akumbi e le kpamu i ta̱ a ku unanai n otokobi. 23 Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, a kanna ka nanlo, mpa mi ta̱ a kuɗika wu, Zerubabe kolobo ka Shiyatiyelu kagbashi ka̱ va̱, mi ta̱ o kubonoko wu tsu ka̱ta̱mba̱ri ka̱ va̱, tsu na mogono ma ci yaꞋan ulinga n ka̱ta̱mba̱ri ko tsugono ci ni, adama a na n zagba wu ta̱, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai.&gt;&gt;

* 2:6 2:6 A Ib 12:26

Malaci

1

2

3

4

KENEKI

MALACI

Kuɓa̱yuwa̱

Ili i na kula ku nampa Malaci ki a kadanshi ɗaɗa, vuza va akaka a̱ va̱. A ɗana ta̱ katagarda ayin a̱ya̱ amangatawun (500) Kafu a matsa Yesu (KY), ci na o kotso kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Urushelima. Akaka a gbayin e keneki a ɗaɗa, kuɗeke ku anan ganu n uma a Isaraila ra̱ka̱ a sabaꞋasaka ma̱riki me le a uzuwakpani u le n Ka̱shile. A makyan ma ɗaɗa anan ganu n uma a Isaraila ra̱ka̱ a̱ kpa̱ɗa̱i kutono mejege tsu kuyotsongusu ku Musa. A̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka Ka̱shile unushi a̱ ubuta̱ u kuyaꞋanka yi kuneꞋe ku na ku kpa̱ɗa̱i kuyotso.

Kadanshi ka na ka laꞋi a katagarda ka nampa ɗaɗa, &lt;&lt;Kanna ka Vuzavaguɗu.&gt;&gt; A kanna ka nanlo, Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ u yaꞋan afada, ka̱ta̱ kpamu u ciɗatangu uma a̱ ni ciɗa. Ama kafu ili i nanlo i gita̱ wi ta̱ a̱ ku suku n vuza va akaka vu ni u lapula uye, u sala kpamu ukuna wu uzuwakpani u Ka̱shile.

Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa

Unushi wa aza a Isaraila 1:1; 2:16

Afada a Vuzavaguɗu n asuvayali a̱ ni 2:17; 4:6

1

1 Na ɗa akaka a Vuzavaguɗu a kubana wa aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u keneki Malaci.

Ucigi u Vuzavaguɗu u Yakubu

2 Vuzavaguɗu u danai,&lt;&lt;N ciga ɗa̱ ta̱ ra̱ka̱.&gt;&gt; Ama ɗa yu ushiki, i danai, &lt;&lt;Nini ɗai vu cigai tsu?&gt;&gt; Vuzavaguɗu wu ushuki, u danai, &lt;&lt;Isuwa n Yakubu ele ɗa vuza n vangu ba?&gt;&gt;N nannai dem &lt;&lt;Ɗa n cigai Yakubu, 3 ama n iwain ta̱ Isuwa, m bonokoi uɓon wa nsansa n ni wo okpoi agali, n nekei ubuta̱ wu uka̱ni wo okpoi ubuta̱ wu ida̱shi yi nsheꞋe n kakamba.&gt;&gt; 4 Ko a na wo okpoi aza a Edom, kumaci ku Isuwa, ku danai, &lt;&lt;A̱ fa̱da̱ ta̱ likuci i tsu cika-cika, ama ci ta̱ o kubono tsu gisa̱ka̱ ku maꞋasaka a gali a̱ tsu.&gt;&gt; Ama Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai. &lt;&lt;Mayun i ta̱ a ku maꞋasaka i ɗa, mpa kpamu mi ta̱ kudoku ku fa̱da̱, ali sai a dana le &lt;Iɗika i gbani-gbani,&gt; &lt;Uma a na wupa u Vuzavaguɗu wi e ku geshe a aci e le.&gt; &gt;&gt; 5 Yi ta̱ e kene ili nampa ya n a̱shi a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i dana, &lt;&lt;Vuzavaguɗu vuza gbayin ɗa, tsugbayin ci ni kpamu tsu laza ta̱ kureꞋe ki iɗika yi Isaraila.&gt;&gt;

Alyuka a gbani-gbani

6 &lt;&lt;Vuzavaguɗu MalaꞋimili u danai, maku ma tsu cikpa ta̱ esheku a̱ ni, ka̱ ta̱ kagbashi kpamu ka cikpa vuza kpaꞋa vu ni. To, mpa esheku ɗa ba ci, teɗai tsugbayin tsu va̱? Mpa kpamu vuza kpaꞋa ɗa baci teɗai ugaꞋin va̱? A̱ɗa̱ anan ganu, a̱ɗa̱ na i tsu goyo kula ku va̱. I danai, &lt;Niniɗai tsu goyoi kula ku nu?&gt; 7 Yi e kuneke ilikulya yu unata gaɗi vu atalialyuka a̱ va̱. Ɗa kpamu i danai, &lt;Niniɗai tsu la̱nga̱sa̱i katalikalyuka ka̱ nu?&gt; To, mi ta̱ a kudana ɗa̱, uteku tsu na i goyoi katalikalyuka ka̱ va̱. 8 Ayin a na baci i tuka̱i n ka̱yimba̱ ka manama adama ana i yaꞋanka alyuka, yi ta̱ e kene nannai va u gaꞋin u ɗa? Ko kpamu ayin a na baci i tuka̱i manama ma na ma̱ zumgba̱i ko kpamu ma na mi gbaga ba, nannai va u gaꞋan ta̱? Nekei vuza tsugono ɗa̱ i ɗa ye ene. Wi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱? Ko yi ta̱ a̱ kuciya̱ kasingai ubuta̱ u ni? Mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n dansai. 9 Gogo na, sai i kondo kula̱nsa̱ Ka̱shile, u yotsongu tsu kasingai. N icuꞋu ya alyuka a na yi ekiye a̱ ɗa̱ ɗa u kupanaka ɗa̱? Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai. 10 I shi baci a̱ kuciya̱ vuza vu yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ɗa̱ vuza na wa ku gbagura utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a nampa, adama a na ka̱ta̱ i dyaɓa akina a gaɗi vu katalikalyuka ka̱ va̱ gbani ba, mi a kupana uyoꞋo u ɗa̱ ba, kpamu mi a ku isa alyuka ekiye a̱ ɗa̱ ba. 11 Ali a̱ wuti u kanna a kubana uyikpi u kanna kula ku va̱ ki ta̱ n tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan. A̱ ubuta̱ ra̱ka̱, o tsu songu ta̱ ili i ma̱gula̱ni n kuneꞋe ku singai n kula ku va̱, adama a na kula ku va̱ ki ta̱ n tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai. 12 Ama ɗa i bonokoi kula ku va̱ ukuna u gbani, ayin a na i danai katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ili i ɗa ba, kpamu ilikulya i na a zuwai ɗe ili i kugoyi i ɗa. 13 Ɗa kpamu i danai, &lt;Tsu owo ta̱ n ili ya atakaci i nanlo ya,&gt; Vuzavaguɗu MalaꞋimili. I tuka̱i n ili i na a isai n utsura ko i na yi ma̱kutsuma̱, ko i na yi gbaga ba, kpamu i ɗaɗa i tuka̱i tsu kuneꞋe ku ɗa̱. Yi ta̱ e kene mpa mi ta̱ a ku isa i ɗa ekiye a̱ ɗa̱? Mpa Vuzavaguɗu n dansai. 14 Ili ya atakaci i ɗa, u vuza vu modoruko. Ɗanna wi ta̱ n ka̱giri ka na ki n uꞋiwin u Ka̱shile ba a ushiga u ni, kana u yaꞋin uzuwukpani an wa kuneke Vuzavaguɗu, ama ɗa kucikpa u nekei za vu usa̱n. Ko a na wo okpoi i yeve ta̱ mpa mogono magbayin maꞋa, ali uduniyan ra̱ka̱ a kupana wovon u kula ku va̱, mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n dansai.

2

Vuzavaguɗu u ɓarangi anan ganu

1 &lt;&lt;Gogo na a̱ɗa̱ anan ganu kadanshi ka nanlo adama a̱ ɗa̱ a ɗa. 2 Yi baci a kuzuwa atsuvu i pana ba, kpamu yi baci a ku zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ i cikpa kula ku va̱ ba, mi ta̱ a̱ ku suꞋuku n ɗa̱ atakaci, mi ta̱ a ku yaꞋanka una̱singai u ɗa̱ una̱. Mayun, n yaꞋanka le ta̱ ɗe una̱, adama a na i zuwa kadanshi ka̱ va̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ ba. 3 Ɗanna mi ta̱ a kuɓarangu muku n ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu n sura a̱wiya̱n a nnama n kuneꞋe ku ɗa̱ a̱ a̱shi a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ ta na mutuka̱ ɗa̱ koɓolo n a̱wiya̱n a nnama ma. 4 Talo ya kuyeve a na mpa ɗa n suki kadanshi ka nanlo wa̱ ɗa̱, adama a uzuwukpani u va̱ n kumaci ku Levi u shana, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai. 5 Uzuwakpani u va̱ n a̱yi uzuwakpani u wuma u ɗa m ma̱ta̱na̱, u na n nekei ni. na lo va ta na adama a na u pana wovon u ɗa. Ka̱ta̱ u pana wovon u va̱, ka̱ta̱ kpamu u cikpa kula ku va̱ . 6 Ku yotsongusu ku mayun ki ta̱ a una̱ u ni, a̱ ciya̱ ka aꞋuwa a̱ una̱ u ni ba. U yaꞋan ta̱ nwalu nu mpa mayin a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ma̱ta̱na̱ n kamayun, ɗa kpamu u zuwai uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱sukpa̱i ka gbani-gbani ke le. 7 Adama a na u gaꞋan ta̱ una̱ u ganu u yongo n kuyeve, ka̱ta̱ uma kpamu a̱ la̱nsa̱ u ɗa a̱ una̱ u le, adama a na a̱yi kalingata kaꞋa ka Vuzavaguɗu MalaꞋimili. 8 Ama a̱ɗa̱ anan ganu i ka̱sukpa̱ ta̱ uye, i zuwai uma n a̱bunda̱i a̱ ta̱ɗa̱tsa̱i a̱ ubuta̱ u kuyotsongusu ku ɗa̱, ɗa i koɗoi uzuwukpani u va̱ u na n yaꞋin n Levi, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai. 9 Adama nannai, mpa mi ta̱ a kuzuwa aza a Isaraila o bonoko ɗa̱ ili i kugoyi, ka̱ta̱ kpamu n zuwa o goyo ɗa̱ e kelime ka uma ra̱ka̱, adama a na i tono uye u va̱ ba, ɗanna a ka̱tsuma̱ ka kuyotsongusu ku ɗa̱, yi a kazagba.&gt;&gt;

Unambi u ma̱riki u Yahuda

10 Ra̱ka̱ vu tsu esheku e te a ɗa tsu ba? Ka̱shile ke te kaꞋa ka yaꞋin tsu ba? Yiɗa̱i ɗa ci n ku usuɓi wi itoku i tsu ba, ali ɗa tsu koɗoi uzuwakpani wi ikaya i tsu? 11 Uma a Yahuda a yaꞋin unambi wu usuɓi, a yaꞋin ili yu unata a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila n ka̱tsuma̱ ka Urishelima. Adama a na Yahuda u natukpa ta̱ ubuta̱ u ciɗa u Vuzavaguɗu, vu na u cigai, a zuwai a̱ma̱ci a na i a kucikpa Ka̱shile ka uma a pulai. 12 Vuza na u yaꞋin nannai, ko a̱yi ɗa ya, yaꞋan Vuzavaguɗu u takpa yi n kpaꞋa ku ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, ko ɗa baci u tuka̱i n kuneꞋe u Vuzavaguɗu MalaꞋimili.

13 Ili i na kpamu yi a kuyaꞋansa i ɗanna. I yeki katalikalyuka ka̱ va̱ n kujilya ku ɗa̱, m ma̱shi, n kusa̱ka̱ɗa̱ngusu adama a na wi o doku kisa kuneꞋe ku na i tsu tuka̱ yi ba. 14 Ama ɗa yi ecei, i danai, &lt;&lt;Yiɗa̱i i sa̱nka̱i ni ku isa alyuka a̱ tsu?&gt;&gt; Adama a na Vuzavaguɗu magan maꞋa a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka̱ nu n vuka vu nu vu na vu zuwai ali a ayin a na avu ka̱ɗa̱nga̱ni, vu na vu doroi. Ko a na wo okpoi a̱yi ɗa ka̱ja̱Ꞌa̱ ki a̱ ida̱shi i nu kaꞋa, vuka vu uzuwakpani vu nu. 15 Ka̱shile kaꞋa ko bonokoi ɗa̱ ikyamba i te n ayinviki e te ba? Yiɗa̱i Ka̱shile ki a kadanshi n nannai va? U ciga ta̱ muku n tsu mo okpo aza o kuyongo ku singai ku ni. Adama nannai, ka̱ta̱ i la̱na̱ n ka̱ci ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u doro vuka vu na u zuwai a̱yi ka̱ɗa̱nga̱ni ba. 16 Adama a na mpa n iwan ta̱ ku una ku yolo Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila u danai.&lt;&lt;N iwan ta̱ ukuna u nanlo uteku tsu na n iwain ukuna u vishili. Adama nannai, i zuwaka n ka̱ci ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ yo okpo aza o modoruko ba.&gt;&gt;

17 Yi oꞋuso ta̱ Vuzavaguɗu n kadanshi ka̱ ɗa̱. Dem n nanai ɗa i danai, &lt;&lt;Niniɗai tsu oꞋusoi ni?&gt;&gt; Ubuta̱ u kadanshi u na tsu danai, &lt;&lt;Vuza na baci dem u yaꞋin ka gbani-gbani, a̱yi ɗa vuza singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, kpamu Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana uyoꞋo u le.&gt;&gt; Ɗa kpamu yi ecei i danai, &lt;&lt;Te ɗai Ka̱shile ka ki, ka na ki a kuyaꞋan afada a singai?&gt;&gt;

3

Kanna ka afada ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱

1 Vuzavaguɗu MalaꞋimili wu ushuki u danai,&lt;&lt;La̱na̱, mi ta̱ ɗevu n ku suku vuza vusuki adama a na u foɓusoko mu uye, ba n megeshe ba kpamu Vuzavaguɗu vu na yi a̱ kula̱nsa̱ wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ni. Vuzavusuki vu uzuwukpani vu na yi a mali ma̱ kuta̱wa̱ ma̱ ni, mayun wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. 2 Ama yayi u kufuɗa kushamgba a kanna ka̱ kuta̱wa̱ ka̱ ni? Yayi kpamu u kufuɗa wa a shamgba a makyan ma na u ta̱wa̱i? Adama a na a̱yi wi ta̱ uteku tsa akina e kuderekpe viyum, kpamu tsu ma̱zuma̱Ꞌun ma̱ lima̱. 3 Wi ta̱ a kuda̱sa̱ngu u yaꞋan afada uteku tsu ka̱luwi ka azurufa u ciɗatangu a ɗa. a̱yi ɗa u kuciɗatangu kumaci ka aza e Levi ka̱ta̱ kpamu u pisha le tsa azanariya n azurufa, ali e neke alyuka a usuɓi u Vuzavaguɗu, 4 ka̱ta̱ alyuka aza a Yahuda n aza a Urushelima okpo ili kisa u Vuzavaguɗu, tsu ayin a cau, kpamu tsu na cau u tsu isa.

5 &lt;&lt;Ka̱ta̱ yeve n yawa ɗevu n a̱ɗa̱ adama a na n yaꞋan afada, mi ta̱ o ko okpo ngaꞋan wo oboci. N aza a tsugbani, n aza akucina aꞋuwa n aza modoruko n aza a zamalinga e le, n aza a na o tsu doro a̱ma̱ci a na ali ele a̱ kuwa̱i, nu mkpaꞋan n aza a na o tsu loko omoci, aza a na a tsu pana wovon u va̱ ba. Mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n dansai.&gt;&gt;

Kuneke ili ite a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa

6 &lt;&lt;Adama a na mpa Vuzavaguɗu n tsu sabaꞋa ba, adama a nannai a̱ɗa̱ muku n Yakubu a ku una ɗa̱ ra̱ka̱ ba. 7 Ali n ayin a ikaya i ɗa̱ ɗa i kpatalai i ka̱sukpa̱i wila̱ u va̱, kpamu i tono u ɗa ba. Bonoi wa̱ va̱, ka̱ta̱ mpa feu m bono wa̱ ɗa, Vuzavaguɗu malaꞋimili a̱yi ɗa u dansai. Ama ɗa i danai, &lt;Nini ɗai tsa ku kpatala tsu bono wa̱ nu?&gt; 8 Vuma wi ta̱ a kufuɗa kudoro Ka̱shile? Ama a̱ɗa̱ yi o kudoro mu, ɗa yi a kudana kpamu, &lt;Nini ɗai tsu doroi nu?&gt; A̱ ubuta̱ wi ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa koɓolo n kuneꞋe ɗa yi o kudoro mu. 9 Aza a una̱uwuya u ɗa a̱ɗa̱ a ulinga u ɗa̱ ra̱ka̱, adama a na yi ta̱ o kudoro mu. 10 Tuka̱i n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ra̱ka̱ a̱ kunu ku kuzuwa ku va̱, adama a na ilikulyaꞋa i yimkpa a kpaꞋa ku va̱. Kondoi mu, yi ta̱ tana e kene, mi ta̱ a̱ kuɓa̱yuwa̱ atusu a gaɗi, n tsuwa̱n ka̱ ɗa̱ una̱singai wa̱ a̱bunda̱i u mayun. 11 Mi a̱ kuka̱sukpa̱ azuꞋun a̱ la̱nga̱sa̱ ili i kashina ba. Kpamu nɗanga mi itacishi mi ta̱ a shana n umaci, Vuzavaguɗu MalaꞋimili u dansai. 12 Ka̱ta̱ uduniyan ra̱ka̱ u dana, a̱ɗa̱ aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa, adama a na iɗika i ɗa̱ yi ta̱ o ko okpo ubuta̱ wi ida̱shi u singai. Mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n dansai.

13 &lt;&lt;I dansai kadanshi ka gbani-gbani a kaci ka̱ va̱. Vuzavaguɗu u danai. Dem n nanai, ɗa i danai, &lt;Nini ɗai ci yaꞋin Kadanshi ka tsurala n avu?&gt; 14 I danai, &lt;Ili i gbani i ɗa ci cikpa Ka̱shile. Yiɗa̱i ci a̱ kuciya̱ a̱ ubuta̱ u kutono ku wila̱ ku ni, ko ishi baci a dana tsu bana u Vuzavaguɗu MalaꞋimili a̱ kpalu? 15 Gogo na ci ta̱ e kene, aza a ugbamukaci ele ɗa aza a una̱singai, ali n aza a kuyaꞋan ka gbani-gbani, kulyaꞋa ku kelime ku ɗa i kuyaꞋan koci ba, ama o tsu kondo ta̱ Ka̱shile ka̱ta̱ asa m ma̱ta̱na̱.&gt; &gt;&gt;

16 Ɗa ele tamkpamu aza a na a kupana wovon u Vuzavaguɗu a yaꞋin kadanshi uteku u le, ɗa Vuzavaguɗu ta na u zuwai atsuvu ɗa u panai ili i na i a kudansa. E kelime ka̱ ni kaꞋa a ɗanai katagarda ka arabali aza a na i a kupana wovon u Vuzavaguɗu, i kpamu e kuneke yi tsugbayin. 17 &lt;&lt;Mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili, n dana ta̱, I ta̱ o ko okpo uma a̱ va̱ a mayun, a kanna ka na n zuwai. Mi ta̱ a kupana asuvayali e le uteku tsu na kamaci ka tsu pana asuvayali a maku ma̱ ni ma na ma tsu tono kadanshi ka̱ ni. 18 Talo ye kuyeve aza a usuɓi n aza gbani-gbani ili i te ba, kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a kutono Ka̱shile n aza a na i o kutono yi ba.

4

Kanna ka Vuzavaguɗu

1 &lt;&lt;La̱na̱, kanna ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, ka na aza a ugbamukaci n aza a gbani-gbani ra̱ka̱ a̱ kula̱ an ciꞋiwa̱, a kanna ka nanlo i ta̱ a̱ kukula̱ gbende ko ili ya kubuwa ba, mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n dansai. 2 Ama a̱ɗa̱ na yi o kutono mu, utsura u wishi u va̱ wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ɗa̱ tsu kanna. Wi ta̱ o kupotsotongu ɗa̱ tsu kutashi ku kanna. Yi ta̱ a̱ ku uta̱ i ka̱na̱ ma̱za̱nga̱ tsu ndendem n na a shikpai ushiga. 3 A kanna ka na n kuyaꞋan ili i nanlo, yi ta̱ a ku dasa aza a gbani-gbani, adama a na i ta̱ o ko okpo tsu kokomo punu ataka e ene a̱ ɗa̱. mpa Vuzavaguɗu MalaꞋimili n dansai.

4 &lt;&lt;Ciɓai n kuyotsongusu ku kagbashi ka̱ va̱ Musa, n kadanshi n wila̱ u na n nekei ni a katali ko Horebu, adama aza a Isaraila ra̱ka̱ o tono.

5 &lt;&lt;La̱na̱ n ku suꞋuku ɗa̱ ta̱ n keneki Iliya, kafu kanna ka gbayin ko wovon ka nanlo ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱. 6 Wi ta̱ o kudoku kutuka̱ isheku m muku a̱ ubuta̱ ute, ishi baci ta nannai ba, mi shi a̱ kuta̱wa̱ ku una likuci ya ra̱ka̱.&gt;&gt;